Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 518/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2 pkt 4, art. 25 ust. 1, art. 3 pkt 24
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: atr. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi R. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] 2011r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] 2011r. nr [...] II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Na wniosek R. A. Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...] 2009r. przyznał wnioskodawcy świadczenie w formie:

1. zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 18-24 lata – J. A., w kwocie 98 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2009r. do 31 października 2010r.,

2. zasiłek rodzinny na dziecko w wieku 5-18 lat – P. A., w kwocie 91 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2009r. do 31 października 2010r.,

3. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011 na J.A. w kwocie 100 zł jednorazowo,

4. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011 na P. A. w kwocie 100 zł jednorazowo,

5. dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do szkoły, na J. A., w kwocie 50 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2009 r. do 31 października 2010r.,

6. dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do szkoły, na P. A., w kwocie 50 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2009r. do 30 czerwca 2010r.,

Następnie ten sam organ postanowieniem z dnia [...] 2011 r. wznowił postępowanie zakończone powyższą decyzją.

Wskutek tego decyzją z dnia [...] 2011r. Wójt Gminy P. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 5 ust. 1 i 4a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r./

Nr 139, poz. 992 ze zm.) i § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009r. Nr 129, poz. 1058 ze zm.) uchylił własną decyzję z [...] 2009r. w sprawie ustalenia zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku na dzieci J. i P. A. i odmówił przyznania zasiłków rodzinnych za okres od listopada 2009r., a także dodatków do zasiłku rodzinnego

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że 23 września 2010r. dowiedział się, że córka R. A. J. A. w październiku 2009r. osiągnęła dochód z tytułu umowy o pracę z firmą A. S.A., o czym organ nie został poinformowany. W związku z tym Wójt Gminy P. uznał za konieczne wznowienie postępowania, bowiem wyszły na jaw nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który decyzję wydał. Wójt stwierdził, że po doliczeniu dochodu uzyskanego przez córkę świadczeniobiorcy z października 2009r. okazało się, że rodzina nie kwalifikuje się do przyznania prawa do świadczeń rodzinnych w okresie od 1 listopada 2009r. do 31 października 2010r. Dlatego należało odmówić prawa do żądanych świadczeń rodzinnych od miesiąca listopada 2009r.

Dalej, w konsekwencji wydania powyższej decyzji, Wójt gminy P. decyzją z dnia [...] 2011r. w oparciu o przepisy art. 104 § 1 kpa w zw. z art. 5 ust. 1 i 4a oraz art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdził, że zasiłek rodzinny na dzieci J. i P. A. w okresie od 1 listopada 2009r. do 31 października 2010r. oraz dodatki do tego zasiłku w łącznej kwocie 2968 zł z odsetkami ustawowymi w kwocie 315,83 zł przyznane na podstawie decyzji z 2 listopada 2009r. zostały nienależnie pobrane. Wójt zobowiązał R. A. do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz odsetkami naliczonymi do dnia spłaty w terminie 30 dni, licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji. Uzasadniając rozstrzygnięcie powołano przepis art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się zaś przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Organ wskazał, że niniejszą decyzją ustalono, iż pobrane świadczenia są świadczeniami nienależnie pobranymi oraz określono ich wysokość, a także zobowiązano R. A. do jej zwrotu.

R. A. wniósł odwołanie od tej decyzji, wskazując, iż nie otrzymał decyzji z [...] 2011r. i dlatego jej nie zaskarżył. Jego zdaniem nie powinno się odmawiać mu świadczenia. Zaznaczył, że ma trudną sytuację rodzinną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., na skutek rozpoznania odwołania, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach decyzji podano, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutu odwołania wskazał, że decyzja organu I instancji z [...] 2011r. została odebrana w dniu 17 lutego 2011r. Ponadto wyjaśnił, iż zgodnie z art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka, powiększonego o uzyskany dochód. Dochód rodziny uwzględniono za 2008r., bowiem dochód z tego roku przyjmowało się do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym od 1 listopada 2009r. do 31 października 2010r., tj. kwota 26.265,69 zł po uwzględnieniu dochodu uzyskanego córki R. A. (tj. kwota 1133,98 zł za października 2009r.) wyniósł 830,69 zł na osobę w rodzinie i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania zasiłku rodzinnego. W związku z powyższym Kolegium uznało, że istniały przesłanki do wznowienia postępowania z uwagi na zaistnienie nowych okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję. W tej sytuacji spełniona została przesłanka określona w art. 30 ust.2 pkt 4 i ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

R. A. wniósł skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., żądając jednocześnie wstrzymania jej wykonania.

W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2011r. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, uznając, iż jej wykonanie może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna, bowiem organy orzekające dokonały błędnej wykładni przepisu art. 30 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] 2011r. o uznaniu świadczenia rodzinnego w formie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku za okres 2009-2010, przyznanego skarżącemu na rzecz jego dzieci J. i P. A. decyzją z dnia [...] 2009r., za nienależnie pobrane, z uwagi na fakt, iż skarżący przed wydaniem decyzji z dnia [...] 2009r. nie poinformował organu o zmianie sytuacji dochodowej swojej rodziny. Organy, we wznowionym postępowaniu w sprawie o przyznanie tychże świadczeń, uznały, że dowiedzenie się przez Wójta Gminy P. o uzyskaniu przez córkę skarżącego J. A. dochodu za październik 2009r., przy jednoczesnym niezawiadomieniu organu o zmianie sytuacji dochodowej, stanowiły podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Uznały więc, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Zważyć należy, iż zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. W ustępie 2 artykułu 30 tejże ustawy wskazuje się, jakie świadczenia należy uznać za nienależnie pobrane. I tak są to:

1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

W niniejszej sprawie znalazł zastosowanie przepis art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 powołanej ustawy. Organy literalnie zastosowały powołane przepisy i przyjęły, że skoro wobec skarżącego została – w wyniku wznowienia postępowania – uchylona decyzja wójta Gminy P. z dnia [...] 2009r. przyznająca zasiłek rodzinny wraz z należnymi dodatkami i odmówiono skarżącemu przyznania tegoż świadczenia rodzinnego za okres określony w decyzji z [...] 2010r., to w konsekwencji należało orzec, iż świadczenie za okres ustalony tą decyzją zostało pobrane nienależnie i skarżący zobowiązany jest do jego zwrotu. Ustawa bowiem nakazuje wprost uznanie za nienależnie pobranych świadczeń przyznanych na podstawie decyzji, która następnie została uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. O ile zatem w przypadkach określonych w art. 30 ust. 2 pkt. 1, 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązkiem organu jest badanie, czy zaistniały okoliczności, w których można osobie pobierającej świadczenie przypisać świadomość istnienia okoliczności wyłączających prawo do pobierania świadczenia (por. wyroki NSA z 14 grudnia 2009r. I OSK 826/09, Lex nr 558234, z dni 24 marca 2009r. I OSK 593/08, Lex nr 580372), to w sytuacjach określonych w art. 30 ust. 2 pkt. 4 u.ś.r. obowiązek uznania świadczenia za nienależnie pobrane i nakazania jego zwrotu wynika wprost z istnienia decyzji, o których mowa w tym przepisie.

Innymi słowy w przypadkach określonych w art. 30 ust. 2 pkt 1, 2 lub 3 ustawy uznanie świadczenia za nienależnie pobrane wymaga od organu wykazania negatywnego zachowania strony, ukierunkowanego na niezgodne z prawem administracyjnym korzystanie ze środków publicznych. Z kolei w sytuacji określonej w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy do uznania świadczenia za nienależnie pobrane wystarczające jest stwierdzenie, że stwierdzono nieważność decyzji, w oparciu o którą świadczenie ustalono, ewentualnie decyzja ta została uchylona w wyniku wznowienia postępowania i jednocześnie odmówiono stronie przyznania świadczenia.

W ocenie Sądu tak przedstawiona literalna wykładnia przepisu art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych kłóci się zarówno z wykładnią systemową ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak też z zasadą równości określoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości.

Podkreślić należy, iż nie można przyznawać prymatu wykładni literalnej norm prawnych. Konstytucja winna być stosowana przez sądy i organy administracji publicznej wprost (art. 8 ust. 2 Konstytucji), chyba że Konstytucja stanowi inaczej, a obowiązkiem sądu jest badanie w każdym przypadku zgodności stosowanego prawa z Konstytucją (art. 8 ust.1 i 2, art. 178 ust.1 Konstytucji RP; uzasadnienie wyroku TK z 12.3.2002- P 9/01- OTK A 2/02/14; wyrok SN z 29.8.2001-III RN 189/00-OSNAP 6/02/130). Obowiązek stosowania przez organy administracji publicznej i sądy Konstytucji wprost przejawia się w szczególności w tym, by kierując się podstawową dyrektywą wykładni, w pierwszym rzędzie, spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwać zawsze takiego sensu normatywnego, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją - zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (uzasadnienie wyroku TK z 8.11.2000-SK 18/99-OTK ZU 7/00 s.1273). Prokonstytucyjna wykładnia prawa (w tym przepisów ustawy) wymaga poszukiwania takiego rezultatu wykładni ustawy, by respektować wartości konstytucyjne.

Zarówno organy administracji jak i sądy obowiązane są przede wszystkim badać charakter danego świadczenia oraz cel jakiemu ma ono służyć i w tym duchu dokonywać wykładni obowiązujących przepisów prawa. W konsekwencji w pierwszej kolejności określić należało cel - któremu służyć ma instytucja "zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego".

Zważyć należy, iż obowiązek zwrotu świadczenia został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z instytucją "świadczenia nienależnie pobranego" , przy czym - co istotne - pojęcia te nie są pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Świadczenie będzie zatem nienależnie pobrane, gdy strona pobiera świadczenia, chociaż wie, że nie powinna ich pobierać w ogóle lub w danej wysokości. Elementem sine qua non uznania wypłaconego świadczenia za nienależnie pobrane jest istnienie po stronie świadczeniobiorcy świadomości, że uprawnienie do jego otrzymywania ustało. Decydujące znaczenie ma więc ustalenie, kiedy świadczeniobiorca dowiedział się o okoliczności powodującej utratę uprawnienia do świadczenia rodzinnego, czy w sprawie doszło do świadomego wprowadzenia przez świadczeniobiorcę w błąd organu administracyjnego (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 grudnia 2011r., IV SA/Po 1140/11, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl; również wyroki zapadłe na gruncie analogicznych przepisów art. 2 pkt 7 lit. c w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 ze zm.: wyrok NSA dnia 14 grudnia 2009r., I OSK 828/09, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 stycznia 2010r., IV SA/Gd 398/09, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 października 2010r., II SA/Po 477/10, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 października 2011r., II SA/Po 643/11, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedopuszczalna jest więc, w świetle powyższych rozważań, a także obowiązku uwzględnienia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa przyjęcie, że do uznania świadczenia za nienależnie pobrane dochodzi w każdym przypadku uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia w trybie wznowienia postępowania, także wówczas, jeżeli strona (świadczeniobiorca) nie zawiniła w uzyskaniu świadczenia, które jej w istocie nie przysługiwało.

Mając na względzie powyższe, ciążący zarówno na sądach, jak i na organach administracji publicznej obowiązek dokonywania prokonstytucyjnej wykładni ustaw powinien był doprowadzić orzekające w rozpoznawanej sprawie organy do wniosków, iż warunkiem uznania świadczenia za nienależnie pobrane przez skarżącego R. A. było ustalenie, czy przed uzyskaniem świadczenia określonego decyzją Wójta Gminy P. z dnia [...] 2009r. skarżący został pouczony o braku prawa do pobierania świadczenia przy zaistnieniu okoliczności zmiany sytuacji dochodowej (uzyskanie dochodu – art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych) i czy mógł mieć świadomość, iż uprawnienie do otrzymania świadczenia mu nie przysługiwało w związku z uzyskaniem przez córkę J. A. dochodu w roku 2009r.

Zważyć należy, iż stosując przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można abstrahować od przepisu art. 25 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1 (świadczeniobiorca) jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. Dokonując prokonstytucyjnej wykładni powołanych przepisów uznać należy, że warunkiem uznania wypłaconego świadczenia za świadczenie nienależnie pobrane jest istnienie po stronie świadczeniobiorcy świadomości, iż uprawnienie do jego otrzymywania nie ziściło się. Inaczej mówiąc przesłanką uznania wypłaconego świadczenia za świadczenie nienależnie pobrane będzie ustalenie, że świadczeniobiorca świadomie wprowadził w błąd organy administracji publicznej, przemilczając zaistnienie okoliczności mających wpływ na istnienie uprawnienia do przyznanego świadczenia rodzinnego. Przy czym ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, to jest, czy był skutecznie pouczony o okolicznościach, których zaistnienie ma wpływ na istnienie uprawnienia. Skutecznie, oznacza w formie pisemnej poprzez wyraźne opisanie językiem dostosowanym do poziomu wiedzy prawniczej przeciętnego obywatela zdarzeń, jakie mogły mieć wpływ na niespełnienie przesłanek do uzyskania świadczenia, ze wskazaniem sankcji grożących w przypadku niedopełnienia obowiązku udzielenia informacji. Dodać należy, ż pouczenia adresowane do stron winny być czytelne, jasne i zrozumiałe dla świadczeniobiorcy. Oznacza to, że organy winny uwzględnić kto jest adresatem kierowanego przez nie pouczenia i w myśl zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 kpa) kierować je w sposób czytelny dla tego adresata. Pouczenie o okolicznościach warunkujących istnienie uprawnienia musi odnosić się do indywidualnie oznaczonego adresata, a nie zawierać jedynie normy ogólne nie odnoszące się w danym momencie w ogóle do konkretnej sytuacji świadczeniobiorcy (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2010r., I OSK 981/10, Lex nr 745403, wyrok NSA z dnia 1.04.2011r., I OSK 2078/10, LEX 957287).

W niniejszej sprawie na podstawie do tej pory zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób przyjąć, by R. A. został w sposób prawidłowy pouczony o tym m.in., że uzyskanie dochodu (w rozumieniu art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych) w 2009 r. przez któregokolwiek członków rodziny miało wpływ na prawo do tego zasiłku, w sytuacji, gdy dochód na członka rodziny ustala się jako przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych). W ocenie Sądu za nie spełniające wymagań z art. 8, 9 kpa należy uznać zawarte w druku wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku pouczenie, iż w "w przypadku zmiany (....) uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego (...) winien niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot realizujący świadczenie rodzinne." Identycznie potraktować należy pouczenie zawarte w tym samym druku wniosku, zgodnie z którym "w przypadku uzyskania dochodu (art. 3 pkt 24 ustawy), czyli (...) uzyskania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, należy niezwłocznie powiadomić o tym organ wypłacającego świadczenie rodzinne (art. 25 ust. 1 ustawy).

Zdaniem Sądu przy tak sformułowanych pouczeniach nie sposób przyjąć, by w istocie skarżący w sposób świadomy zaniechał poinformowania organu o dochodach córki uzyskiwanych od września 2009r. Pouczeniach nie dość, że są lakoniczne, to sformułowano je wyłącznie w języku prawnym, są w istocie powtórzeniem norm zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Nie wyjaśniają wpływu zmian na istnienie uprawnienia do uzyskania świadczenia.

Strona miała możliwość zapoznania się z nimi jedynie przy okazji wypełniania formularza wniosku, który następnie spoczywał w urzędzie jako część akt sprawy.

Jak wywiedziono wyżej pouczenie skierowane do ubiegającego się o świadczenie winno wyjaśniać językiem dostosowanym do poziomu wiedzy prawnej przeciętnego obywatela okoliczności mogące mieć wpływ na prawo do świadczenia. Dotyczy to także dochodu uzyskanego przez jednego z członków rodziny, po roku poprzedzającym okres zasiłkowy. Powyższe pozostaje w zgodzie z normą zawartą w art. 9 kpa w myśl której organy administracji publicznej zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków.

Oceniając stan świadomości skarżącego organy winny mieć na względzie, iż informację o dochodach rodziny za 2009r., w tym córki J. A. uzyskano od skarżącego, z treści jego kolejnego wniosku, tym razem o świadczenia za następny okres zasiłkowy tj. 2010r.

Z akt wynika, że J. A. uzyskiwała dochody począwszy od września 2009r. zaś pierwszym pełnym przepracowanym miesiącem, za który uzyskała dochód był październik 2009r.

Mając powyższe na uwadze nie sposób przyjąć, aby przeprowadzone postępowanie wykazało, że świadczenie uzyskane przez skarżącego na mocy decyzji z dnia 2 listopada 2009r. było nienależnie pobranym w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt.4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy zastosowanej powyżej przedstawionej wykładni tej normy.

Stąd Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust.1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) oraz art.135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Rozpoznając sprawę ponownie organy będą miały na względzie poczynione w niniejszym uzasadnieniu rozważania, co oznacza także konieczność zbadania i rozważenia, czy świadczenie – zasiłek rodzinny wraz z otrzymanymi przez skarżącego dodatkami było świadczeniem nienależnie pobranym, czy tylko nienależnym. W szczególności zaś organy winny wyjaśnić, czy skarżący obejmował swoją świadomością, że pobiera je nienależnie. W tej sytuacji ustalenia będzie wymagało, czy skarżącego przed przyznaniem mu świadczenia decyzją Wójta Gminy P. z [...] 2009r. prawidłowo pouczono, że powinien poinformować organ o dochodach uzyskanych po roku poprzedzającym okres zasiłkowy, mających wpływ na prawo do świadczeń (tu: o uzyskanych przez córkę dochodach w 2009r.), o konsekwencjach zaniechania.

Podkreślenia przy tym wymaga, że pouczenia znajdujące się w aktach uznać należy za nie odpowiadające wymogom zawartym w art.8, 9 kpa z powodów, o których była mowa powyżej.

O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku w oparciu o art. 152 p.p.s.a.