Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 33/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr), Sędziowie NSA Zofia Flasińska, Zygmunt Niewiadomski, Protokolant Maria Połowniak, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 maja 2005 r. sygn. akt II SA/Gd 270/05 w sprawie ze skargi W. H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1. oddala skargę kasacyjną 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na rzecz adwokata I. K. kwotę 300 złotych (trzysta), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 maja 2005 r. sygn. akt II SA/Gd 270/05 oddalił skargę W. H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej zwanego Kierownikiem Urzędu) z dnia [...] stycznia 2005 r. w przedmiocie świadczeń pieniężnych z tytułu pracy przymusowej.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. Kierownik Urzędu przyznał W. H. uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do III Rzeszy do pracy przymusowej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek zainteresowanego, decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. Kierownik Urzędu utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2000 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skargi W. H. na ww. decyzję z dnia [...] lipca 2001 r., wyrokiem z dnia 13 maja 2004 r. sygn. akt II SA/Gd 2683/01 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2000 r. Powodem uchylenia decyzji było to, iż organ oparł swoje rozstrzygnięcie na dokumencie, który został sporządzony w języku niemieckim i do celów dowodowych w sprawie nie został przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego na język polski, czym naruszone zostały przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa.

Ponownie rozpatrując sprawę, opierając się na tłumaczeniu dokumentu z języka niemieckiego, dokonanym przez tłumacza przysięgłego, Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 maja 1998 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.), dalej zwanej ustawą, odmówił W. H. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż wnioskodawca nie spełnia warunków ustawowych do przyznania takiego świadczenia – brak obywatelstwa polskiego w chwili represji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek zainteresowanego, Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2004 r. Jak wynika z zebranego materiału, W. H. był deportowany do pracy przymusowej na teren Niemiec do Hamburga w połowie stycznia 1945 r. i okres przebywania tam można zaliczyć do dnia 2 maja 1945 r. (zajęcie Hamburga). Nie można zaliczyć stronie do okresu deportacji dni w styczniu i maju 1945 r., gdyż są to miesiące niepełne a zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie przysługuje za każdy pełny miesiąc trwania pracy. W związku z powyższym okres pracy wynosił 3 pełne miesiące. Tymczasem zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. a ustawy, "represją (...) jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939–1945".

W skardze na powyższą decyzję złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skarżący wnosił o uznanie, że był represjonowany przez czas wymagany w ustawie. Ponadto wyjaśnia, że przed wysłaniem na roboty przymusowe do Niemiec, pracował przymusowo od 1943 r. jako nieletni chłopak w niemieckim majątku ziemskim w K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę wyrokiem z dnia 12 maja 2005 r. uznał, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

W ocenie Sądu, organ właściwie zgromadził materiał dowodowy, w oparciu o który następnie ustalił okres przebywania skarżącego w III Rzeszy. Nie ma więc wątpliwości, że skarżący nie przepracował przymusowo, wymaganego przez ustawę okresu 6 miesięcy. Okres pracy skarżącego w K., w świetle art. 2 pkt 2 lit. a ustawy, nie stanowi represji, gdyż nie było związane z wywiezieniem do pracy przymusowej poza terytorium Polski.

W. H., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 maja 2005 r. skargę kasacyjną, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), powołanej dalej jako ppsa, "naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uchyleniu decyzji przyznającej prawo stronie bez spełnienia przesłanki określonej w art. 155 kpa – zgody strony, która nabyła prawa".

Wskazując na powyższe w skardze kasacyjnej, wnosi się o:

– uchylenie zaskarżanego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku,

– zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 183 § 1 ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu zaś bierze pod uwagę okoliczności wymienione w § 2 tego przepisu jako przesłanki nieważności postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z okoliczności tam wymienionych nie zachodzi.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ppsa) oparty na art. 155 kpa, jest całkowicie nieuzasadniony, gdyż ten przepis nie miał zastosowania w niniejszej sprawie w ogóle. Należy również wyraźnie zaznaczyć, że nie było też podstaw do stosowania tego przepisu. Skarga kasacyjna powinna być oparta na podstawach wskazanych w art. 174 ppsa, jako że jest to środek odwoławczy od orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Przeto naruszenie przepisów, o których mowa w art. 174 ppsa, musi dotyczyć przepisów, które wydając zaskarżone orzeczenie, stosował sąd pierwszej instancji lub też powinien zastosować. W tym przypadku przepisu art. 155 kpa nie stosował, ani też nie mógł zastosować, organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym. Na marginesie można jedynie wskazać, że ww. przepis może mieć zastosowanie do decyzji ostatecznych – niewadliwych. Tymczasem decyzje uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 2004 r. zostały wydane z naruszeniem prawa. W związku z czym trudno tu mówić o prawach nabytych strony.

Organ powtórnie rozpatrując sprawę, po uchyleniu wcześniejszych decyzji przez Sąd, musiał zgodnie z prawomocnym wyrokiem powtórnie przeprowadzić postępowanie dowodowe i nowe rozstrzygnięcie wydać w oparciu o wynik tego postępowania.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 oraz art. 250 ppsa w związku z § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.