Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1002/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 2 pkt 8, art. 54
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 4 ust. 1 pkt 1a
journal: Dz.U. 2003 nr 203 poz 1966
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
article: art. 2 ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 36 poz 224
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 marca 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych.
article: art. 1a pkt 13, art. 19, art. 27 pkt 1 i 7
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 2a, art. 16c ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 235 poz 2000
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Sulimierski (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Protokolant Małgorzata Suchocka po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. K. P. S. A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 6 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Bd 274/08 w sprawie ze skargi P. K. P. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Bd 274/08 oddalił skargę P. K. P. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji.

Referując stan faktyczny sprawy Sąd stwierdził, że Prezydent Miasta B. w dniu [...] stycznia 2008 r. wystawił tytuł wykonawczy (nr [...]) obejmujący zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości oraz odsetki za zwłokę i skierował go do dłużnika – P. K. P. S.A. w W. (dalej: Spółka).

Zobowiązana Spółka pismem z dnia [...] lutego 2008 r. złożyła do Prezydenta Miasta B. (dalej: Prezydent Miasta) – występującego jako wierzyciel i organ egzekucyjny – zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, to jest naruszenie art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej u.p.e.a.).

Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. odmówił uwzględnienia zarzutu. Nie zgodził się ze stanowiskiem zobowiązanego, iż herb gminy może być używany jedynie w pieczęciach urzędowych gminy. Organem uprawnionym do używania tej pieczęci jest także organ wykonawczy gminy, w tym przypadku Prezydent Miasta.

Na skutek złożenia zażalenia na postanowienie wierzyciela w przedmiocie zarzutów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ stwierdził, że pobór i egzekucja podatków należy do kompetencji gminy o statusie miasta, a wierzycielem w tych sprawach jest Prezydent Miasta. Gmina prowadzi gospodarkę finansową samodzielnie, wobec czego należy przyjąć, że widniejąca w punkcie 45 tytułu wykonawczego pieczęć z herbem miasta użyta została zgodnie z jej przeznaczeniem jako pieczęć umieszczana na dokumentach w sprawach z zakresu administracji samorządowej. Użyta pieczęć ma zatem walor pieczęci urzędowej wierzyciela, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. uznał, że zasadnicze znaczenie w sprawie miało rozstrzygnięcie, jakie walory winna spełniać pieczęć urzędowa, o której mowa w art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a., zgodnie z którym tytuł wykonawczy zawiera datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela. Istotne było także ustalenie, czy Prezydent Miasta wystawiając tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zobowiązania w podatku od nieruchomości działał w celu wykonania przez gminę zadań zleconych, czy też działania tego organu mieściły się w katalogu zadań własnych gminy.

Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 16c ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczpospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 235, poz. 2000 ze zm.), urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczpospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania pieczęci. Urzędową pieczęcią gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa, jak również że odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej. Pieczęci tej mogą używać także organy gminy.

Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy. Ustawa ta stanowi, że gmina wykonuje zadania publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone na rzecz innych podmiotów, w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Na podstawie postanowień zawartych w art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (Dz.U. Nr 141 poz. 692 ze zm.), do właściwości organów gmin o statusie miasta przeszły, jako zadania własne, zadania i odpowiadające im kompetencje należące dotychczas do urzędów skarbowych, określone w art. 19 u.p.e.a., w zakresie należności z tytułu podatków i opłat, dla których organ gminy jest właściwy do ich ustalania i pobierania (na mocy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych). Zgodnie z art. 19 § 2 u.p.e.a., właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określenia i pobierania jest właściwy ten organ.

Zdaniem Sądu, powyższe wskazuje jednoznacznie, że organ takiej gminy może być organem egzekucyjnym uprawnionym do wyegzekwowania obowiązku w sytuacji, gdy jest jednocześnie wierzycielem uprawnionym do żądania wykonania tego obowiązku. Prezydent miasta będąc wierzycielem w sprawach dotyczących egzekucji z tytułu podatków i opłat lokalnych określonych w ustawie, wykonuje zadania z zakresu administracji samorządowej i są to zadania własne gminy, a nie zadania z zakresu administracji rządowej. Tym samym umieszczenie na tytule wykonawczym obejmującym należności miasta z tytułu podatku od nieruchomości pieczęci, na której widnieje herb gminy, nie może być uznane za niespełnienie wymogu art. 27 § 1 pkt 7 ustawy.

W skardze kasacyjnej Spółka, powołując się na art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., wniosła o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie o kosztach postępowania według norm prawem przepisanych.

Zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez:

1. błędną interpretację art. 2a, art. 16c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych poprzez przyjęcie, że pieczęć w otoku której widnieje nazwa Prezydent Miasta B., a zawierająca pośrodku wizerunek herbu B., jest pieczęcią urzędową Prezydenta Miasta B.,

a) pieczęcią urzędową Prezydenta Miasta B. jest pieczęć, w otoku której widnieje nazwa Prezydent Miasta B., zawierająca pośrodku wizerunek orła,

b) Prezydent Miasta B. występując jako organ gminy (organ podatkowy i egzekucyjny) nie ma prawa posługiwać się pieczęcią z wizerunkiem herbu B., gdyż pieczęć ta nie jest jego pieczęcią urzędową w rozumieniu przepisów prawa,

c) na tytule wykonawczym SI/1/P/000028/08 1-1108 z 22 stycznia 2008 r. nie widnieje pieczęć urzędowa wierzyciela, gdyż pieczęć, którą oznaczono tytuł, w ogóle nie spełnia kryteriów uznania za pieczęć urzędową;

2. błędną interpretację art. 33 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w związku z art. 27 § 1 pkt 7 tej ustawy oraz art. 2a, art. 16c ust. 1 i 2 ustawy o godle, barwach (...)

poprzez przyjęcie, iż nieuzasadniony jest zarzut podniesiony przez Spółkę na podstawie art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podczas gdy okoliczność nieumieszczenia w tytule wykonawczym pieczęci urzędowej wierzyciela, tj. Prezydenta Miasta B., skutkować powinna obligatoryjnym uznaniem zarzutu z art. 33 pkt 10 ustawy

- co stanowi przesłankę określoną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

W ramach naruszenia prawa procesowego Spółka zarzuciła orzeczeniu:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. polegające na nieuchyleniu przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia SKO w B. nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd I instancji skargi wniesionej przez Spółkę wskutek nieuwzględnienia stanowiska Spółki, w związku z art. 2a, art. 16c ust. 1 i 2 ustawy o godle, barwach (...)

co nastąpiło poprzez przyjęcie, iż pieczęć, w otoku której widnieje nazwa organu gminy, a zawierająca pośrodku wizerunek herbu gminy, jest pieczęcią urzędową tego organu, o czym przesądza okoliczność, iż Prezydent Miasta B. wystawiając tytuł wykonawczy działał w celu wykonania przez gminę zadań własnych,

podczas gdy a) pieczęcią urzędową organu gminy jest pieczęć w otoku której widnieje nazwa tego organu zawierająca pośrodku wizerunek orła, b) pieczęć na której widnieje herb gminy i nazwa organu gminy nie jest w ogóle pieczęcią urzędową, gdyż pieczęć, którą oznaczono tytuł, w ogóle nie spełnia kryteriów uznania za takową;

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na nieuchyleniu przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia SKO w B. nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd I instancji skargi wniesionej przez Spółkę wskutek jej nieuwzględnienia, w związku z art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , co nastąpiło wskutek przyjęcia przez Sąd I instancji, wbrew art. 33 pkt 10 ustawy, iż nieoznaczenie tytułu wykonawczego pieczęcią urzędową wierzyciela nie skutkuje, w związku z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy, obligatoryjnym uznaniem podniesionego w tym zakresie zarzutu za zasadny;

3. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na braku wskazania w zaskarżonym wyroku uzasadnienia odrzucenia podnoszonych przez Spółkę argumentacji, w szczególności poprzez brak podstawy prawnej przyjęcia, iż pieczęć w otoku której widnieje nazwa organu gminy, a zawierająca pośrodku wizerunek herbu gminy, jest pieczęcią urzędową tego organu

co nastąpiło wskutek niewskazania a) przyczyn nieuwzględnienia argumentacji Spółki dotyczącej art. 2a, art. 16c ust. 1 i 2 ustawy o godle, barwach (...) w zakresie tego, jaki podmiot może posługiwać się pieczęcią urzędową z wizerunkiem herbu gminy, b) przyczyn nieuwzględnienia argumentacji Spółki dotyczącej art. 2a, art. 16c ust. 1 i 2 ustawy o godle, barwach (...) w zakresie tego, dlaczego organ gminy może posługiwać się pieczęcią urzędową z wizerunkiem herbu gminy skoro art. 16c ust. 2 ustawy nie przyznaje mu takiego uprawnienia

i w konsekwencji skutkowało bezpodstawnym oddaleniem przez Sąd I instancji skargi wniesionej przez Spółkę na postanowienie SKO w B. nr [...]

- co stanowi przesłankę określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka podniosła, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o egzekucji w administracji tytuł wykonawczy zwiera odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela. Wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym.

Bezspornie wierzycielem w niniejszej sprawie jest Prezydent Miasta, mimo że pobierane przezeń podatki stanowią dochód gminy, co wynika z art. 1c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Spółka zakwestionowała jednak możliwość posługiwania się przez niego pieczęcią urzędową z wizerunkiem herbu gminy. W art. 2a ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach (...) wskazano, że pieczęcią urzędową mogą posługiwać się m.in. gminy, związki międzygminne oraz ich organy. Ustawodawca wśród podmiotów uprawnionych rozdziela więc pojęcie gminy i organu gminy, a tym samym – pieczęci urzędowej gminy i pieczęci urzędowej organu gminy. Art. 16 c ust. 1 ww. ustawy stanowi, ze pieczęć urzędowa ma w otoku nazwę podmiotu, który może się nią posługiwać. Pośrodku pieczęci znajduje się wizerunek orła, z wyjątkiem sytuacji, gdy na urzędowej pieczęci gminy zamiast orła może być umieszczony herb gminy, jeżeli dokument nie dotyczy sprawy z zakresu administracji rządowej.

Zdaniem Spółki oznacza to, że pieczęć urzędowa nie może zawierać wizerunku herbu gminy, jeżeli organem uprawnionym jest gmina, ale dokument nie dotyczy sprawy z zakresu administracji samorządowej, organem uprawnionym nie jest gmina, ale dokument dotyczy sprawy z zakresu administracji samorządowej, organem uprawnionym nie jest gmina, a dokument nie dotyczy sprawy z zakresu administracji samorządowej.

W przypadku jednak gdy podmiotem uprawnionym jest inny podmiot niż gmina, wizerunek pośrodku pieczęci musi mieć postać orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej i nie istnieją wyjątki od tej zasady.

Mając na uwadze powyższą analizę Spółka za niezrozumiałe uznała przyczyny, z których Sąd I instancji oparł rozstrzygniecie jedynie na ustaleniu, że Prezydent Miasta wystawiając tytuł wykonawczy działał w celu wykonania przez gminę zadań własnych.

Pieczęcią urzędową Prezydenta Miasta B. jest pieczęć z napisem Prezydent Miasta B. oraz wizerunkiem orła i to bez względu na to, jakich zadań gminy egzekucja dotyczy. Tytuł wykonawczy w niniejszej sprawie nie został zatem oznaczony pieczęcią urzędowa wierzyciela.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżąca Spółka w skardze kasacyjnej sformułowała szereg zarzutów naruszenia prawa materialnego i procesowego, których istota w zasadzie dotyczy naruszenia art. 2a, art. 16c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczpospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 235 poz. 2000 ze zm.) w związku z art. 33 pkt 10 i art. 27 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej u.p.e.a.) poprzez przyjęcie: po pierwsze – iż pieczęć, w otoku której widnieje nazwa Prezydent Miasta B., a zawierająca pośrodku wizerunek herbu B., jest pieczęcią urzędową Prezydenta Miasta B., podczas gdy – zdaniem skarżącej Spółki – pieczęcią urzędową Prezydenta Miasta B. jest pieczęć, w otoku której widnieje nazwa Prezydent Miasta B., a zawierająca pośrodku wizerunek orła; a po drugie – Prezydent Miasta B. występując jako organ gminy (organ podatkowy i egzekucyjny) nie ma podstaw prawnych do posługiwania się pieczęcią z wizerunkiem herbu B., albowiem pieczęć ta nie spełnia kryteriów pieczęci urzędowej wierzyciela (którą oznaczono przedmiotowy tytuł wykonawczy).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, przy definiowaniu pojęcia wierzyciela na potrzeby postępowania egzekucyjnego w administracji, skarżąca Spółka trafnie wskazuje na treść art. 1a pkt 13 u.p.e.a., w którym zawarta jest legalna definicja wierzyciela jako podmiotu uprawnionego do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. W kontekście przepisów art. 2a, 16c ust. 1 i 2 cyt. ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczpospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych brak jest jednak uzasadnionych podstaw prawnych do odrywania pojęcia organu gminy (jako organu podatkowego i egzekucyjnego) od jednostki samorządu terytorialnego (gminy) realizującej zadania za pośrednictwem tego organu. Ze względu na cel tej ustawy, trudno znaleźć racjonalne argumenty, które przemawiałyby na rzecz stanowiska skarżącej prowadzącego do uproszczonego i sprzecznego z normami ustrojowymi poglądu, iż "ustawodawca wskazując w gronie podmiotów uprawnionych do posługiwania się pieczęcią urzędową zarówno gminę, jak i organ gminy, wyraźnie rozdziela pojęcie gminy od pojęcia organu gminy, a tym samym rozdziela pojęcie pieczęci urzędowej gminy od pieczęci urzędowej organu gminy". W nawiązaniu do tak sformułowanej tezy, nie wytrzymuje krytyki interpretacja przepisu art.16c ust. 2 ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej, mająca uzasadnić sprzeczny z normami ustrojowymi pogląd skarżącej, iż "z treści powyższego przepisu wynika (więc), że wizerunek herbu gminy został zastrzeżony jedynie dla pieczęci urzędowych gmin i to tylko w sprawach samorządowych" (...), co oznacza "że w przypadku gdy: organem uprawnionym jest gmina, ale dokument nie dotyczy sprawy z zakresu administracji samorządowej; organem uprawnionym nie jest gmina, ale dokument dotyczy sprawy z zakresu administracji samorządowej; organem uprawnionym nie jest gmina, a dokument nie dotyczy sprawy z zakresu administracji samorządowej – to pieczęć urzędowa nie może zawierać wizerunku herbu gminy, tj. w tym przypadku B..".

Gmina, jako jednostka samorządu terytorialnego, jest adresatem norm prawnych i zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.; dalej u.s.g.) wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność oraz posiada osobowość prawną. Jako wyodrębniona jednostka samorządu terytorialnego w systemie prawa publicznego nie pełni funkcji organu administracji publicznej. Jednostki samorządu terytorialnego wykonują swoje zadania za pośrednictwem organów stanowiących i wykonawczych (art. 169 Konstytucji RP). Gmina nie jest więc pod względem ustrojowym zdolna realizować swoich zadań z pominięciem jej organów, które – stosownie do przepisów ustawy o samorządzie gminnym – wyodrębnione zostały w ramach struktury organizacyjnej tej jednostki samorządu terytorialnego.

Pojęcie organu administracji publicznej należy rozumieć zgodnie z jego normatywnym określeniem zawartym w art. 5 § 2 pkt 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Pojęcie to rozciąga się na organy centralne i terenowe składające się na strukturę administracji publicznej. Katalog organów jednostek samorządu terytorialnego, którym Kodeks postępowania administracyjnego przyznał kompetencję ogólną do prowadzenia postępowania administracyjnego, określa art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a. stanowiąc, że kompetencja ta przysługuje m.in. organom gminy i innym jednostkom samorządu terytorialnego oraz ich związkom oraz wójtom, burmistrzom (prezydentom miast).

Jeśli ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzyganie w sprawach należących do zakresu działania gminy we wszystkich sprawach publicznych o znaczeniu lokalnym należy do gminy (art. 6 ust. 2 u.s.g.). Odpowiednio też do tych rozwiązań, kompetencja ogólna do prowadzenia postępowania podatkowego w trybie unormowanym ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 217, poz. 1590), w odniesieniu do gminy, przyznana została wójtowi oraz burmistrzowi (prezydentowi miasta). Odnieść ją należy także do postępowania egzekucyjnego w administracji w zakresie pojęcia jednostki samorządu terytorialnego (art. 1a pkt 14 u.p.e.a.).

Przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie dotyczy gruntów zajętych pod pasy drogowe dróg publicznych oraz zlokalizowanych w nich budowli (art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.). Na podstawie art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (t.j. Dz.U. z 1997 r. Nr 36, poz. 224 ze zm.) do właściwości organów gmin (o statusie miasta, określonych w załączniku, oraz gmin warszawskich i miasta stołecznego Warszawy) przeszły, jako zadania własne, zadania i odpowiadające im kompetencje należące dotychczas do urzędów skarbowych, określone w art. 19 u.p.e.a., w zakresie należności z tytułu podatków i opłat, dla których organ gminy jest właściwy do ich ustalania i pobierania. Zważyć należy, że art. 19 w nowym brzmieniu, nadanym przez nowelę z dnia 6 września 2001 r. oraz nowele z dnia 27 czerwca 2003 r., 10 września 2003 r. i 16 kwietnia 2004 r. wprowadza pewne zmiany w stosunku do stanu prawnego dotychczasowego, inaczej niż przepisy dotychczasowe, ustala właściwość organów samorządu terytorialnego w zakresie egzekucji świadczeń pieniężnych. Uprzednio była mowa o organie jednostki samorządu terytorialnego, "jeśli odrębne przepisy tak stanowią". W obowiązującym brzmieniu art. 19 odnosi kompetencje organu egzekucyjnego do organów gminy o statusie miasta, ale tylko "wymienionej w odrębnych przepisach". Owe odrębne przepisy to przede wszystkim przepisy o kompetencjach miast, które nabyły na podstawie uchylonej ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art. 1 wyróżnia i określa sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, podlegających egzekucji administracyjnej, oraz prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej, przewidzianych tą ustawą.

W rozważanym kontekście normatywnym wymaga zatem podkreślenia, że gmina jako jednostka samorządu terytorialnego posiada zdolność prawno-finansową. Zgodnie bowiem z ustawą z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 88, poz. 539 ze zm.) w związku z art. 54 u.s.g., źródłami dochodów własnych gminy są wpływy z podatku od nieruchomości (art. 4 ust. 1 pkt 1a ustawy), zaś podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy (art. 18 ust. 2 pkt 8 u.s.g.). Mając na uwadze majątkowy charakter należności pieniężnych podatków, wierzycielem z tytułu publicznoprawnego zobowiązania podatkowego skarżącej Spółki jest zatem gmina jako podmiot prawa publicznego wyposażony w osobowość prawną. W aspekcie zarzutu kasacji odnoszącego się m.in. do zakresu pojęcia "wierzyciel", zwrócić należy uwagę, że pozycja wierzyciela w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym jest inna niż w sądowym postępowaniu egzekucyjnym. Dla sądowego postępowania egzekucyjnego charakterystyczna jest zasada dyspozycyjności, która oznacza, że wierzyciel "rozporządza" procesem. W administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym wierzyciel ma natomiast obowiązek podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, spełnia więc funkcje czy też zadania charakterystyczne dla organu państwowego.

Art. 1a pkt 13 u.p.e.a. postanawia, że “ilekroć w ustawie jest mowa o: (...) wierzycielu – rozumie się przez to podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym". W postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzycielem może być w zasadzie tylko organ administracji rządowej i organ gminy. Ustawowa definicja "wierzyciela" w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym doznaje ograniczenia do podmiotu uprawnionego do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia, w związku z treścią art. 5 tejże ustawy. W postępowaniu tym jednostka samorządu terytorialnego będąca wierzycielem ma więc ustawowy obowiązek podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, spełniając funkcje charakterystyczne dla organu administracji publicznej. I tak, zgodnie z art. 26 § 1 w zw. z § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego wg ustalonego wzoru, jeśli zaś wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego.

Art. 27 § 1 u.p.e.a. określa niezbędne elementy tytułu wykonawczego m.in.: oznaczenie wierzyciela (pkt 1) oraz datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci wierzyciela (pkt 7). Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym wierzycielem reprezentującym majątkowy interes gminy Miasta B. będzie jej "podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym" (art. 1a pkt 13 ustawy), co oznacza, stosownie do art. 2 ust. 4 cyt. ustawy zmieniającej z dnia 24 listopada 2005 r., organ gminy właściwy do ich ustalania i pobierania – Prezydenta Miasta B..

Definicja pieczęci urzędowej zawarta została w art. 16c ust. 1 i 2 o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych, zgodnie z którym urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania urzędowej pieczęci (ust. 1). Urzędową pieczęcią gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć, o której mowa w ust. 1, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa. Odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej (ust. 2). Urzędowej pieczęci używają podmioty, o których mowa w art. 2a – wśród których wymienione są "gminy oraz ich organy".

Mając na uwadze powyższe, nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 2a, art. 16c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczpospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych w związku z art. 33 pkt 10 i art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, iż pieczęć, w otoku której widnieje nazwa Prezydent Miasta B., a zawierająca pośrodku wizerunek herbu B., jest pieczęcią urzędową Prezydenta Miasta B..

Prezydent Miasta B. – jako organ wykonawczy gminy miejskiej B., uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej przez samorząd terytorialny, posiadając ku temu kompetencje o charakterze ustrojowym (art. 30 - 31 u.s.g.). Ze względu na ich publicznoprawny i lokalny charakter w ramach zasadniczego podziału terytorialnego oraz konstytucyjnie chronioną decentralizację władzy publicznej (art. 15 Konstytucji RP) jest podmiotem uprawnionym w rozumieniu art. 16c pkt 3 ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej oraz pieczęciach państwowych do używania pieczęci urzędowej zawierającej pośrodku wizerunek herbu B.. Przepis o charakterze wyjątku stanowiący, że odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej, jest przepisem ścieśniającym i nie może być interpretowany rozszerzająco na niekorzyść uprawnienia gminy do używania pieczęci z herbem w sprawach z zakresu administracji samorządowej, z pominięciem jej organów.

O ile też Prezydent Miasta B., działając jako organ wykonawczy gminy Miasta B, na mocy art. 1c ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych posiada szczególną kompetencję organu podatkowego właściwego w sprawie przedmiotowego podatku (jako zadania własnego gminy) i na podstawie art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych w związku art. 19 u.p.e.a., w zakresie należności z tytułu podatków i opłat, dla których organ ten jest organem egzekucyjnym, a zarazem w rozumieniu przepisu art. 1a pkt 13 u.p.e.a. posiada uprawnienia wierzyciela – brak jest podstaw w świetle prawa do postawienia skutecznego zarzutu w skardze kasacyjnej, iż jako organ gminy (organ podatkowy i egzekucyjny) nie ma on podstaw prawnych do posługiwania się pieczęcią z wizerunkiem herbu B., albowiem pieczęć ta – zdaniem skarżącego – nie spełnia kryteriów pieczęci urzędowej wierzyciela.

Sąd I instancji prawidłowo ocenił zarzuty skargi, zastosował właściwe przepisy oraz dokonał ich prawidłowej interpretacji, a strona wnosząca skargę kasacyjną od wydanego w sprawie wyroku skutecznie nie zakwestionowała. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.