Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1172/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6230 System oceny zgodności, certyfikacja
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: 41a ust.1 w zw z art. 5 pkt 23 i art. 41c ust. 4
journal: Dz.U. 2010 nr 138 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1266/11 w sprawie ze skargi F. P. na decyzję Głównego Inspektora Pracy z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wycofania wyrobu z obrotu i użytku oraz nakazu jego odkupienia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1.Wyrok Sądu I instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami administracji.

1.1. Wyrokiem z 7 marca 2012r. sygn. akt: VI SA/Wa 1266/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę F. P. na decyzję Głównego Inspektora Pracy z [...] marca 2011r. nr [...] w przedmiocie nakazu wycofania wyrobu z obrotu i użytku oraz nakazu jego odkupienia.

1.2.Sąd I instancji podał, że 6 maja 2010r. inspektor pracy, działając w ramach terytorialnej właściwości Okręgowego Inspektoratu Pracy w P., przeprowadził w ramach nadzoru rynku kontrolę użytkownika - przedsiębiorcy G.R.P.H "P." W. P. Z akt administracyjnych wynikało, że czynności kontrolne podjęto w wyniku pisma Prokuratury Rejonowej w K. nawiązującym do zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez F. P. wprowadzającego do obrotu wyrób-wiertnicę ziemną mechaniczną niespełniającą wymagań zasadniczych dla maszyn i elementów bezpieczeństwa. Z kontroli sporządzono protokół, z którego wynikało, że W. P. jest właścicielem wiertnicy mechanicznej ziemnej bez oznaczeń. Ww. wiertnica była przedmiotem umowy sprzedaży zawartej 6 grudnia 2008r. między Skarżącym a nabywcą W.. W toku kontroli stwierdzono, że maszyna nie posiadała żadnego oznakowania identyfikującego dostawcę w szczególności oznakowania CE, do maszyny nie zostały dołączone żadne dodatkowe dokumenty, w tym deklaracja zgodności oraz instrukcja obsługi urządzenia. Dokonano oględzin urządzenia, podczas którego nie przeprowadzono próbnego uruchomienia urządzenia. W protokole zostało zawarte oświadczenie nabywcy, że podczas pracy wiertnicy występują zagrożenia w zakresie bezpieczeństwa używania maszyny: przeginanie się wiertnicy podczas wyciągania urobku przez wciągarkę górną, blokowanie się posuwu silnika wciągarki górnej o konstrukcje nośną oraz prowadnice boczne oraz następnie jego gwałtowne niekontrolowane opadanie w dół, brak osłon na urządzeniu wiercącym, co umożliwia nawijanie się linki wciągarki dolnej, niebezpieczne mocowanie prowadnicy wierteł w trzpieniem napędowym (wystający długi element), brak wyłącznika awaryjnego, zaobserwowane zostały upływy prądu po konstrukcji, a także unoszenie się konstrukcji maszyny i utrata stabilności pod wpływem zagłębienia się wiertła.

Pomimo wezwania Skarżący nie przedstawił żadnych informacji oraz żądanych przez organ dokumentów. Okręgowy Inspektor Pracy w P. zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania w związku wprowadzeniem do obrotu wiertnicy ziemnej mechanicznej - wyrobu niezgodnego z zasadniczymi lub innymi wymaganiami określonymi w ustawie o systemie oceny zgodności. Inspektor pracy zażądał od Skarżącego wskazania roku produkcji oraz danych producenta wiertnicy mechanicznej oferowanej w serwisie internetowym Allegro w maju 2010r. Skarżący nie przedstawił żądanych informacji oraz dokumentów. Pismem z 14 czerwca 2010r. nabywca złożył wniosek o nakazanie odkupienia przez skarżącego wiertnicy mechanicznej.

W wyniku rozpatrzenia sprawy Okręgowy Inspektor Pracy w P. - działając na podstawie art. 41c ust. 1 i 3 w zw. z art. 38 ust. 3 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. o systemie oceny zgodności (tekst jedn. Dz. U. z 2010r. Nr 138, poz. 935 ze zm.) - decyzją z [...] sierpnia 2010r. nakazał Skarżącemu wycofanie wyrobu: wiertnicy mechanicznej ziemnej (bez oznaczeń) z obrotu/użytku i na żądanie: W. P. jego odkupienie. Jednocześnie, działając w oparciu o przepis art. 41c ust. 8 cyt. ustawy, organ I instancji nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Na skutek rozpatrzenia odwołania Skarżącego, Główny Inspektor Pracy, działając na podstawie przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz art. 138 § 2 k.p.a. - decyzją z [...] listopada 2010r., nr [...], uchylił w/w decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ wskazał na konieczność prawidłowego zastosowania ustawowego trybu postępowania, określonego w art. 41c ust. 3 ustawy o systemie oceny zgodności, mającego na celu usunięcie niezgodności wyrobu z zasadniczymi lub innymi wymaganiami albo wycofanie wyrobu z obrotu lub z użytku. Organ podkreślił, że decyzja, o której mowa w art. 41c ustawy o systemie oceny zgodności, może być wydana dopiero po przeprowadzeniu kontroli wykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 41b ust. 1 tej ustawy. Organ odwoławczy stwierdził także, że w toku postępowania przed organem I instancji nie został stronie określony termin na usunięcie niezgodności wyrobu z zasadniczymi lub innymi wymaganiami albo wycofanie wyrobu z obrotu lub użytku.

Postanowieniem z [...] listopada 2010r. Okręgowy Inspektor Pracy w P. wyznaczył stronie termin do 14 grudnia 2010r. na usunięcie niezgodności wyrobu: wiertnica mechaniczna (bez oznaczeń) z zasadniczymi i innymi wymaganiami albo wycofanie wyrobu: wiertnica mechaniczna (bez oznaczeń) z obrotu lub z użytku. Od ww. postanowienia Skarżący wniósł odwołanie. Postanowieniem z [...] lutego 2011r., nr [...], Główny Inspektor Pracy stwierdził niedopuszczalność odwołania. Z akt administracyjnych wynikało, że po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, organ doszedł do przekonania, że Skarżący nie podjął żadnych działań zmierzających do usunięcia niezgodności wyrobu z zasadniczymi lub innymi wymaganiami. Pismem z 15 grudnia 2010r. W. P. ponownie zwrócił się do Państwowej Inspekcji Pracy z wnioskiem o nakazanie odkupienia przedmiotowej wiertnicy.

W konsekwencji dokonanych ustaleń, Okręgowy Inspektor Pracy w P., po ponownym rozpoznaniu sprawy - działając w trybie art. 41c ust. 3 pkt 1 i art. 41c ust. 4 ustawy o systemie oceny zgodności - decyzją z [...] stycznia 2011r. nakazał Skarżącemu wycofanie wyrobu - wiertnicy mechanicznej ziemnej (bez oznaczeń) z obrotu/użytku i na żądanie W. P. - jego odkupienie. Organ wskazał, że wiertnica nie spełniała wymagań zasadniczych dla maszyn i elementów bezpieczeństwa w następującym zakresie:

- na urządzeniu nie umieszczono znaku CE, żadnego oznakowania o rodzaju maszyny oraz danych identyfikujących producenta, co jest niezgodne z §66 ust. 1 pkt 1, 3-6 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 21 października 2008r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn (Dz. U. z 2008r. Nr 199, poz. 1228) zastępującym z § 48 ust. 1 pkt 1-5 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 20 grudnia 2005r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (Dz. U. Nr 259, poz. 2170),

- do wiertnicy nie dołączono deklaracji zgodności oraz instrukcji urządzenia, co było niezgodne z §58 i §59 i załącznikiem 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 21 października 2008r. zastępującymi §50 i §116 ust. 10 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 20 grudnia 2005r.,

- układ sterujący maszyny podtrzymuje zasilanie w przypadku zaniku energii elektrycznej, co było niezgodne z §27 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 21 października 2008r. zastępującym § 23 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 20 grudnia 2005r.,

- brak stateczności konstrukcji nośnej maszyny, co było niezgodne z §28 i §29 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 21 października 2008r. zastępującymi §24 i § 25 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 20 grudnia 2005r. Decyzji nadano rygorem natychmiastowej wykonalności.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Główny Inspektor Pracy, decyzją z [...] marca 2011r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ, stwierdził, że stroną postępowania jest osoba, która wprowadziła do obrotu lub oddała do użytku wyrób niezgodny z zasadniczymi, szczegółowymi lub innymi wymaganiami, wobec której postępowanie zostało wszczęte. Stroną postępowania może być także dystrybutor. Główny Inspektor Pracy podkreślił, że definicja dystrybutora zawarta została w art. 5 pkt 23 ustawy o systemie zgodności. W świetle tego przepisu, jeśli w ustawie mowa o dystrybutorze-należy przez to rozumieć osobę fizyczną lub prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która dostarcza lub udostępnia wyrób po jego wprowadzeniu do obrotu. Organ odwoławczy stwierdził, że nawet przy uwzględnieniu argumentu, że Skarżący nie był osobą, która wprowadziła sporny wyrób (wiertnicę mechaniczną) do obrotu, to i tak posiadał niewątpliwie przymiot strony przedmiotowego postępowania, jako dystrybutor owego wyrobu. Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie wszczęcie postępowania w stosunku do Skarżącego oznaczało, że z mocy art. 41a ust. 3 ustawy o systemie oceny zgodności, stosuje się art. 40c ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że jeżeli kontrolowany lub podmioty, o których mowa w art. 40b ust. 2, nie udzielą informacji lub nie współdziałają w toku kontroli, ustaleń dokonuje się na podstawie dowodów, danych lub informacji dostępnych organowi wyspecjalizowanemu przeprowadzającemu kontrolę. Skarżący uchylał się od odpowiedzialności za stan techniczny wiertnicy ziemnej, mimo, iż w maju i czerwcu 2010r. urządzenia te były nadal wystawiane przez niego do sprzedaży na portalu internetowym Allegro. Ponadto organ podniósł, że w terminie wskazanym w postanowieniu z [...] listopada 2010r. Skarżący nie podjął żadnych działań zmierzających do usunięcia wskazanych niezgodności wyrobu z zasadniczymi i innymi wymaganiami tj.:

- nie umieścił na urządzeniu znaku CE oraz żadnego oznakowania o rodzaju maszyny oraz danych identyfikujących producenta, co było niezgodne z §56 ust. 1 pkt 1, 3-6 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 21 października 2008r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn,

- nie dołączył do spornej wiertnicy deklaracji zgodności oraz instrukcji urządzenia, co było niezgodne z § 58 i § 59 cyt. rozporządzenia,

- nie usunął niezgodności polegającej na tym, iż układ sterujący maszyny podtrzymywał zasilanie w przypadku zaniku energii elektrycznej, co jest niezgodne z §27 cyt. rozporządzenia,

- nie usunął niezgodności polegającej na tym, iż brak było stateczności konstrukcji nośnej maszyny, co było niezgodne z § 28 i 29 cyt. rozporządzenia

Skarżący nie wykazał jakiegokolwiek zamiaru podejmowania działań mających na celu doprowadzenie wyrobu do stanu zgodności z zasadniczymi lub innymi wymaganiami. Skarżący jako dystrybutor, nie współdziałał z organem wyspecjalizowanym do czego zobowiązuje go art. 40a ustawy o systemie oceny zgodności i nie wykazał woli usunięcia niezgodności. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o systemie oceny zgodności, celem tej ustawy jest eliminowanie zagrożeń stwarzanych przez wyroby dla życia lub zdrowia użytkowników i konsumentów oraz mienia. Zatem, zdaniem organu odwoławczego, zasadnym było nadanie decyzji organu I instancji rygorem natychmiastowej wykonalności.

2.Skarga do Sądu I instancji.

2.1.Skargę do Wojewódzkiego Sądu w W. na powyższą decyzję złożył Skarżący domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji i zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 41a ust. 1 w zw. z art. 5 pkt 23 ustawy o systemie oceny zgodności - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Skarżący był dystrybutorem wiertnicy mechanicznej ziemnej, w wyniku czego został zobowiązany do wycofania jej z obrotu/użytku i odkupienia wiertnicy od W. P.,

- art. 41c ust. 4 ustawy o systemie oceny zgodności - poprzez jego zastosowanie, pomimo, że organ nie ustalił, że przesłanki postępowania reklamacyjnego zostały spełnione, co w konsekwencji doprowadziło do nakazania Skarżącemu odkupienia wyrobu.

2.2.Odpowiadając na skargę, Główny Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie.

3.Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu I instancji.

3.1.Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że skarga była niezasadna.

3.2.W pisemnych motywach wyroku Sąd I instancji stwierdził, że dokonując oceny legalności decyzji administracyjnych, podkreślenia wymagało to, że zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. o systemie oceny zgodności, celem tej ustawy jest eliminowanie zagrożeń stwarzanych przez wyroby dla życia lub zdrowia użytkowników i konsumentów oraz mienia, a także zagrożeń dla środowiska. Organy były zatem zobowiązane do wyjaśnienia czy wykazane podczas kontroli nieprawidłowości związane z naruszeniem zasadniczych wymagań dotyczących danego urządzenia (maszyny) są tego rodzaju, że w istniejącym stanie stanowią zagrożenie dla życia lub zdrowia osób obsługujących przedmiotowe urządzenie. Art. 23 ust. 1 cyt. ustawy przewiduje, że w toku postępowania kontrolnego inspektor pracy ma prawo do swobodnego wstępu na teren oraz do obiektów i pomieszczeń podmiotu kontrolowanego, a także przeprowadzania oględzin obiektów, pomieszczeń, stanowisk pracy, maszyn i urządzeń oraz przebiegu procesów technologicznych i pracy.

Niesporny był fakt przeprowadzenia kontroli w siedzibie przedsiębiorcy W. P., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą G.R.P.H. “P." W. P. W ocenie Sądu, zarówno kontrola inspektora Okręgowego Inspektoratu Pracy w P., jak i przeprowadzone w obu instancjach postępowanie administracyjne, wykazały, iż Skarżący sprzedał wiertnicę mechaniczną ziemną, która nie spełniała wymagań zasadniczych dla maszyn w następującym zakresie: na urządzeniu nie umieszczono znaku CE, a także żadnego oznakowania o rodzaju maszyny oraz danych identyfikujących producenta, co jest niezgodne z przepisami §56 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 - 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 21 października 2008r., do wiertnicy nie dołączono deklaracji zgodności oraz instrukcji urządzenia, co jest niezgodne z §58 i §59 cyt. rozporządzenia Ministra Gospodarki w zw. z pkt 1 załącznika nr 3 do tego rozporządzenia, układ sterujący maszyny podtrzymywał zasilanie w przypadku zaniku energii elektrycznej, co było niezgodne z unormowaniem zawartym w §27 cyt. rozporządzenia Ministra Gospodarki, brak stateczności konstrukcji nośnej maszyny, co było niezgodne z §28 i § 29 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki. Wiertnica mechaniczna ziemna, użytkowana u przedsiębiorcy W. P., stwarzała zagrożenie przede wszystkim dla pracowników firmy G.R.P.H. “P."- użytkowników owej maszyny, ale także dla innych osób, które mogły znaleźć się w zasięgu działania tego urządzenia.

Istotą rozstrzyganej sprawy była kwestia czy Skarżący - jako sprzedawca wiertnicy mechanicznej ziemnej, był dystrybutorem tego wyrobu, w rozumieniu przepisów art. 41a ust. 1 w zw. z art. 5 pkt 23 ustawy o systemie oceny zgodności, a w konsekwencji jednoznaczne ustalenie, czy organy, wydając decyzje, prawidłowo przyjęły, że Skarżący posiada legitymację procesową w postepowaniu administracyjnym, o którym mowa w art. 41 ust. 1 cyt. ustawy. W świetle art. 41 ust. 1 ustawy o systemie oceny zgodności, postępowanie w sprawie wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku wyrobów niezgodnych z zasadniczymi, szczegółowymi lub innymi wymaganiami, wszczyna się z urzędu, w przypadku, gdy ustalenia kontroli wskazują, że wyrób nie spełnia zasadniczych, szczegółowych lub innych wymagań. Zgodnie z art. 41c ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że wyrób nie spełnia zasadniczych, szczegółowych lub innych wymagań, a strona postępowania nie podjęła działań, o których mowa w art. 41b ust. 1 ustawy, organ prowadzący postępowanie może, w drodze decyzji: nakazać wycofanie tego wyrobu z obrotu lub z użytku. W ust. 4 przepisu art. 41c przedmiotowej ustawy przewidziane jest uprawnienie organu prowadzącego kontrolę, który w decyzji, o której mowa w ust. 3 pkt 1, może także nakazać odkupienie wyrobu na żądanie osób, które faktycznie nim władają.

Zdaniem Sądu I instancji, krąg podmiotów, wobec których możliwe jest wydanie ww. decyzji administracyjnej, określa przepis art. 41a ust. 1 ustawy o systemie oceny zgodności. Przepis ten przewiduje, że stroną przedmiotowego postępowania jest osoba, która wprowadziła do obrotu lub oddała do użytku wyrób niezgodny z zasadniczymi, szczegółowymi lub innymi wymaganiami, wobec której postępowanie zostało wszczęte. Stroną postępowania może być także dystrybutor. Z art. 5 pkt 23 ustawy o systemie oceny zgodności, stanowi, iż przez dystrybutora należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która dostarcza lub udostępnia wyrób po jego wprowadzeniu do obrotu.

Wbrew zarzutom, organy prawidłowo przyjęły, że decyzję należało skierować do Skarżącego, jako osoby będącej dystrybutorem wiertnicy. Skarżący, sprzedając W. P. zakwestionowaną w toku kontroli wiertnicę, występował co najmniej w roli dystrybutora, w rozumieniu art. 5 pkt 23 cyt. ustawy, gdyż udostępnił ją wskazanemu przedsiębiorcy po jej uprzednim wprowadzeniu do obrotu przez nieznanego z nazwy producenta (bądź upoważnionego przedstawiciela lub importera) tego urządzenia. W postępowaniu administracyjnym spełnione zostały wszelkie przesłanki konieczne do wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 41c ust. 3 pkt 1 i ust. 4 cyt. ustawy, albowiem w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że oceniany wyrób (urządzenie) nie spełniał zasadniczych lub innych wymagań zaś Skarżący - jako dystrybutor wyrobu - nie podjął stosownych działań, określonych w art. 41b ust. 1 ustawy, tj. w wyznaczonym przez organ terminie nie usunęła niezgodności wyrobu z przepisami i wymaganiami lub też nie wycofała owego wyrobu z obrotu lub użytku.

Niezasadny był zarzut Skarżącego, jakoby organy wadliwie zastosowały w niniejszej sprawie art. 41c ust. 4 ustawy o systemie oceny zgodności, mimo, że nie ustaliły czy spełnione zostały przesłanki postępowania reklamacyjnego, co w konsekwencji-zdaniem Skarżącego-doprowadziło do niezgodnego z prawem nakazania odkupienia spornego wyrobu od przedsiębiorcy W. P. WSA w W. wskazał, że zgodnie z art. 41c ust. 4 ustawy o systemie oceny zgodności, organ prowadzący postępowanie, wydając decyzję, o której mowa w art. 41c ust. 3 pkt 1, może nakazać podmiotowi odpowiedzialnemu odkupienie wyrobu na żądanie osób, które faktycznie nim władają. Ustawodawca przewidział, iż w tym przypadku stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi za wady.

Art. 41c ust. 4 cyt. ustawy odwołuje się do przepisów dotyczących rękojmi za wady, przy czym czyni to w związku z potrzebą orzeczenia nakazu odkupienia wyrobu, co też miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Z kolei art. 560 i następne Kodeksu cywilnego regulują wzajemne rozliczenia stron z tytułu wad rzeczy sprzedanej. W tym kontekście nakazanie odkupienia wyrobu oznacza obowiązek, np. przyjęcia zwrotu wadliwej maszyny w ramach rozliczenia umowy, przy odpowiednim zastosowaniu przepisów Kodeksu cywilnego o rękojmi za wady towaru. Zasadne było zatem orzeczenie przez organ, nakazu odkupienia maszyny, skoro jej wady nie zostały usunięte przez jej dystrybutora, zaś maszyna ta nie spełniała standardów w zakresie bezpieczeństwa i prawidłowego oznakowania. Ponadto z pisma Skarżącego skierowanego do Głównego Inspektora Pracy i z odwołania wynikało jednoznacznie, że Skarżący nie wykazał zamiaru podejmowania działań mających na celu doprowadzenie wyrobu do stanu zgodności z zasadniczymi lub innymi wymaganiami. Pomimo twierdzeń, iż sam Skarżący nabył urządzenie od innego podmiotu nigdy nie przedłożył jakiegokolwiek dowodu wskazującego na pochodzenie zakwestionowanego wyrobu. Tym samym, użytkowanie maszyny przez W. P. narażałoby go na odpowiedzialność wynikającą chociażby z Kodeksu pracy, np. wobec pracowników obsługujących wadliwą maszynę.

Zdaniem Sądu, całkowicie niezasadne były wszelkie sugestie Skarżącego z których wynikało, że organ zobowiązany był rzekomo do powołania w toku postępowania biegłego, celem wykazania, że urządzenie (wiertnica) rzeczywiście nie spełniało wymagań z rozporządzenia Ministra Gospodarki z 21 października 2008r. Zgodnie z art. 84§1 K.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Niewątpliwie użyte w art. 84§1 k.p.a. słowo "może" oznacza pozostawienie organowi swobody w korzystaniu z tego środka dowodowego. Granice korzystania z tej swobody są wyznaczone przez zasadę prawdy obiektywnej, bo z niej wypływa obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. W sprawach zatem o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami, organ orzekający jest obowiązany wykorzystać ten środek dowodowy. W sprawie nie zachodziła konieczność powoływania biegłego, albowiem rodzaj niezgodności urządzenia (wiertnicy mechanicznej ziemnej) ze stosownymi wymaganiami, zawartymi przede wszystkim w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki z 21 października 2008r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn, nie stwarzał jakiejkolwiek potrzeby zasięgania specjalistycznej wiedzy.

Sąd w pełni podzielił stanowisko organów, iż pozostawanie w obrocie wyrobu - maszyny posiadającej stwierdzone nieprawidłowości i wady - kolidowałoby z podstawowym celem ustawy o systemie oceny zgodności, jakim jest, stosownie do przepisu art. 2 pkt 1 tego aktu normatywnego, eliminowanie zagrożeń stwarzanych przez wyroby dla życia lub zdrowia użytkowników i konsumentów oraz mienia, a także zagrożeń dla środowiska.

4. Skarga kasacyjna.

4.1. Skarżący F. P. działając przez pełnomocnika radcę prawnego zaskarżył powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. zarzucił na podstawie art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na jego treść tj.:

-art. 134§1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie przez WSA w W. podniesionego w skardze zarzutu odnoszącego się do naruszenia art. 41c ust. 4 ustawy o systemie zgodności-poprzez jego zastosowanie, pomimo, że organ nie ustalił, że przesłanki postępowania reklamacyjnego zostały spełnione, co w konsekwencji doprowadziło do nakazania Skarżącemu odkupienia wyrobu,

-art. 141§4 p.p.s.a. poprzez uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób ogólnikowy oraz nie przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób pełny i rzetelny przesłanek, które uzasadniały oddalenie skargi,

-naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest naruszenie art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw z art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo nieustalenia przez WSA w W. wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie a także bez rozpatrzenia całości materiału dowodowego, które skutkowało bezpodstawnym oddaleniem skargi,

-naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania tj. naruszenie art. 233 K.p.c. w zw zart. 106 ust. 5 p.p.s.a. w wyniku braku wszechstronnego rozważenia przez Sąd zebranego materiału dowodowego poprzez danie wiary dokumentowi prywatnemu-oświadczeniu W. P., które to oświadczenie pozostaje w sprzeczności z innymi dowodami przedstawionymi przez Skarżącego.

Naruszenie prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

-art. 41a ust. 1 w zw z art. 5 pkt 23 ustawy o systemie zgodności-poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Skarżący jest dystrybutorem jej z obrotu/użytku i odkupienia wiertnicy od W. P,

-art. 41c ust. 4 ustawy o systemie zgodności –poprzez jego zastosowanie pomimo, że organ nie ustalił, że przesłanki postępowania reklamacyjnego zostały spełnione, co w konsekwencji doprowadziło do nakazania Skarżącemu odkupienie wyrobu.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W., wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności , wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

4.2.Odpowiadając na skargę kasacyjną Główny Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie.

4.3.W piśmie procesowym z 12 maja 2005r. zatytułowanym ,,Załącznik do skargi kasacyjnej z 2 maja 2012r.", przedstawił swoją sytuację zdrowotną (dolegliwości kardiologiczne, pobyty w szpitalu psychiatrycznym) oraz historię sprawy oraz pozostałych sporów sądowych prowadzonych z W. P.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5.1.Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.).

5.2. Zgodnie z art. 183§1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w §2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują.

5.3. Autor skargi kasacyjnej oparł ją na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. i w takiej sytuacji w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty procesowe, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.

5.4. Nietrafne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w skardze kasacyjnej.

Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenie art. 134§1 p.p.s.a. w tym, że Sąd I instancji nie rozpoznał podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 41c ust. 4 ustawy o systemie zgodności, który zastosowano w sprawie mimo, że nie powinien się go stosować.

Wymóg art. 134§1 p.p.s.a. co do rozstrzygania przez sąd w granicach danej sprawy oraz braku związania zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną powinien być tak rozumiany, iż wprawdzie sąd orzeka w konkretnej sprawie i w występującym w niej przedmiocie, zasadniczo nie rozwiązując problemów generalnych (ogólnych), to w tych granicach jest zobowiązany do dokonania oceny legalności zaskarżonego aktu po dokonaniu koniecznych rozważań bez związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze (czy też w kontrolowanym akcie) podstawą prawną. Pamiętać bowiem należy, że stosownie do art. 1§1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne zostały powołane do tego, aby sprawować wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Prawidłowe stosowanie art. 134§1 p.p.s.a. w zw. z art. 1§1 i §2 ww. ustawy wymaga od sądu administracyjnego orzekającego w I instancji, aby bez względu na treść skargi kasacyjnej (jej zarzuty i wnioski) oraz powoływaną w sprawie podstawę prawną (przez organ administracji, lub przez stronę wnoszącą skargę) dokonał z pełną odpowiedzialnością i wnikliwością kontroli legalności zaskarżonego aktu. Wymóg ten zrealizował Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., gdyż przeprowadził kontrolę kwestionowanego przez Skarżącego aktu w granicach przedmiotu zaskarżenia, którym była decyzja nakazująca wycofanie wyrobu z obrotu i użytku i nakaz jego odkupienia i

swoją oceną prawną nie wkroczył w inną sprawę, w stosunku do tej, która była przedmiotem rozstrzygania przez organ.

W konfrontacji z obszernym, szczegółowym i poprawnym pod względem konstrukcyjnym uzasadnieniem zaskarżonego wyroku, za chybiony trzeba uznać zarzut naruszenia art. 141§4 p.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141§4 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Natomiast zarzut naruszenia tego przepisu nie może sprowadzać się do polemiki z przedstawionym w uzasadnieniu stanowiskiem Sądu I instancji w zakresie wykładni i stosowania przepisów prawa, które to stanowisko podlega kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego skutkiem zarzutów naruszenia przepisów wykładanych lub stosowanych przez sąd I instancji. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi i standardy prawne wynikające z art. 141§4 p.p.s.a. To, że strona nie jest przekonana o trafności rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku. Wskazać także należy, że za pomocą art. 141§4 p.p.s.a. nie można zwalczać przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego, co w istocie usiłuje czynić Skarżący.

Również chybiony jest zarzut naruszenia art. 145§1 pkt 1 lit. c w zw z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., który zdaniem kasatora polega na nieustaleniu przez WSA w W. wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Autor skargi kasacyjnej nie dostrzega bowiem istoty sądownictwa administracyjnego i modelu jego funkcjonowania.

Zgodnie z art. 1§1 i §2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.), rolą sądu administracyjnego jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a nie zastępowanie jej w administrowaniu, w tym w budowaniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie ustalenie, czy materiał procesowy zebrany w postępowaniu administracyjnym odpowiada wymaganiom stawianym przez przepisy prawne. Jeżeli ustalenie to wypadło negatywnie dla organu to sąd będzie uprawniony i zarazem zobowiązany do obalenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz wskazania w jakim zakresie np. materiał procesowy nie jest adekwatny do rzeczywistego stanu rzeczy i w związku z tym , w jakim kierunku i zakresie powinien zostać uzupełniony. Strony wprawdzie mogą zatem zarzucać w skardze jaki innych pismach procesowych niepełność ustalonego stanu faktycznego jak i nieprawidłowości w zebraniu materiału dowodowego, ale wszystko to ma na celu ułatwienie i ukierunkowanie działalności kontrolnej sądu, a nie "poszerzenie" sprawy rozpatrywanej przez ten sąd w kierunku dokonywania przez sąd samodzielnych ustaleń faktycznych bowiem sądy administracyjne nie mają do tego kompetencji.

Oznacza to więc, że tak sformułowany zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. był chybiony.

Trudno także uznać za trafny zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. w zw z art. 106 ust. 5 p.p.s.a. polegający na braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i daniu wiary przez sąd, dokumentowi prywatnemu, gdy ten jest sprzeczny z innymi dowodami.

Wspomniany przepis k.p.c. w postępowaniu cywilnym jest wyrazem zasady swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów odnosi się do wyboru określonych środków dowodowych i do sposobu ich przeprowadzenia. Mają być one ocenione konkretnie i w związku z całym materiałem dowodowym (T. Ereciński [w:] T. Ereciński [red.], J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, część pierwsza - Postępowanie rozpoznawcze, Tom I, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 493). Warunkiem zastosowania tego przepisu w postępowaniu sądowo-administracyjnym - z upoważnienia art. 106§5 p.p.s.a.-jest jednakże prowadzenie przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów, stosownie do brzmienia art. 106§3 p.p.s.a.

Trzeba podkreślić, iż autor skargi kasacyjnej w jej podstawach powołał wyłącznie art. 106§5 p.p.s.a. Przepis ten zawiera jedynie odesłanie do k.p.c. i nie może być zastosowany w sposób samodzielny. Strona chcąc zarzucić Sądowi naruszenie reguł postępowania dowodowego winna wskazać również art. 106§3 p.p.s.a., który ustanawia kompetencję do przeprowadzenia ograniczonego postępowania dowodowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Samo stwierdzenie powyższego wystarcza w zupełności, by postawiony przez stronę zarzut uznać za chybiony z powodu jego wadliwego sformułowania. Dla jasności konieczne jest jednak szersze wyjaśnienie prezentowanej kwestii.

Artykuł 106§3 p.p.s.a. jest przepisem wyjątkowym. Wyjątkowość instytucji ograniczonego postępowania dowodowego polega na tym, iż - zasadniczo - wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w oparciu o akta sprawy, w tym w szczególności akta nadesłane przez organ administracji publicznej przy odpowiedzi na skargę (art. 133 § 1 zdanie pierwsze i art. 54§2 p.p.s.a.). Ewentualne braki w materiale dowodowym zgromadzonym w tych aktach podlegają ocenie Sądu przy rozpoznawaniu sprawy. Strona może jednakże złożyć - w trybie omawianego przepisu - wniosek dowodowy który będzie podlegał ocenie Sądu na rozprawie. Także Sąd może przeprowadzić postępowanie dowodowego z urzędu. Przeprowadzenie dowodu lub jego odmowa rozstrzygana jest w formie postanowienia, na które nie służy zażalenie.

Nie można przy tym tracić z pola widzenia przesłanek zastosowania tego przepisu, tj. jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Współkształtują one bowiem ocenę Sądu co do zastosowania analizowanej regulacji.

Z akt sądowych sprawy przedstawionych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wynika - w szczególności z protokołu rozprawy - że w sprawie nie było przeprowadzane postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym. Oznacza to, że - nawet gdyby w skardze kasacyjnej został powołany art. 106§3 i art. 106§5 u.p.p.s.a. w zw z art. 233 k.p.c. - to taki zarzut również należałoby uznać za niezasadny, chyba że strona argumentowałaby, iż naruszono prawo poprzez jego niezastosowanie (co nie miało miejsca w sprawie) i z akt by wynikało, iż stosowny wniosek złożyła. Wtedy zarzut podlegałby merytorycznej ocenie (art. 191 u.p.p.s.a.). Jednakże pamiętać należy, że przeprowadzenie dowodów uzupełniających zależy od uznania Sądu (Sąd może...) i zakres kontroli Sądu II instancji byłby tutaj ograniczony.

Warto także nadmienić, iż zastosowanie art. 233 k.p.c. jest możliwe dopiero w przypadku zastosowania wyżej wskazanych przepisów p.p.s.a. Przepis ten, jako regulujący zasady oceny przeprowadzonych dowodów, jest wtórny w stosunku do regulacji ustanawiającej kompetencję do przeprowadzenia dowodu. Oznacza to, że powoływanie go w sytuacji, kiedy w sprawie nie przeprowadzono żadnego dowodu w trybie art. 106 § 3 u.p.p.s.a., jest bezprzedmiotowe. Na marginesie trzeba wskazać, że Sąd I instancji niczego nie ustala. W konsekwencji stwierdzić trzeba, że brak skutecznych zarzutów naruszenia prawa procesowego spowodował przyjęcie za wiążące ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę orzekania Sądu I instancji.

5.5. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 41a ust.1 w zw z art. 5 pkt 23 i art. 41c ust. 4 ustawy o systemie zgodności, także są chybione.

Po pierwsze-autor skargi kasacyjnej, sformułował zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe ich zastosowanie. W przypadku zarzutu niewłaściwego zastosowania wskazanych przepisów, zasadnym jest wyjaśnienie dlaczego przyjęte za podstawę prawną zaskarżonego wyroku przepisy nie mają związku z ustalonym stanem faktycznym i jaki inny przepis (przepisy) powinien być w sprawie zastosowany, ewentualnie na czym polegała niewłaściwa subsumcja przepisu do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Kasator zarzucając niewłaściwe zastosowania przepisów prawa materialnego jednocześnie wskazał, że zarzuca błędną wykładnię art. 41a ust. 1 w zw z art. 5 pkt 23 ustawy o systemie zgodności, natomiast zarzucając naruszenie art. 41c ust. 4 cyt. ustawy zarzucił jego zastosowanie mimo, że nie wyjaśniono przesłanek postępowania reklamacyjnego.

Zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego nie można utożsamiać z zarzutem niewłaściwego zastosowania tego prawa. Wprawdzie w procesie stosowania prawa, jego wykładnia i zastosowanie mogą pozostawać ze sobą w funkcjonalnym związku to jednak są one różnymi semantycznie i prawnie pojęciami, odrębnie wskazanymi jako podstawy kasacyjne w przepisie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod red. R.Hausera, M.Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s.588).

Przypomnieć także trzeba, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych. Zatem każdy zarzut skargi kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu, chociażby pod pozorem błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, z uwagi na jego sprzeczność z art. 174 p.p.s.a. jest niedopuszczalny.

Po wtóre-co jest istotne z punku widzenia kontroli instancyjnej jakiej dokonuje Naczelny Sąd Administracyjny-kasator, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej dotychczasowy przebieg sprawy, wytykając wady decyzji wydanej w sprawie. Wnikliwa analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazuje, że pełnomocnik Skarżącego kontestuje trafność ustaleń przyjętych przez organy administracji w zaskarżonej do tego sądu decyzji a w szczególności sposób prowadzenia postępowania administracyjnego. W jego ocenie organy niezasadnie pominęły dowód z opinii biegłego, który byłby przydatny w tej sprawie. Takie przedstawienie uzasadnienia zarzutów, wskazuje na traktowanie skargi kasacyjnej jako zwykłego środka odwoławczego, służącego obronie racji stron postępowania administracyjnego, nie zaś realizacji istoty dwuinstancyjnego postępowania sądowoadministracyjnego- co jest wadliwe.

Po trzecie-analiza sformułowanych zarzutów naruszenia prawa materialnego w konfrontacji z uzasadnieniem skargi kasacyjnej nie pozwala na przypisanie Sądowi I instancji zarzucanych mu uchybień. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych jest obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej. Oznacza to, że autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do wskazania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony przez wojewódzki sąd administracyjny. Ma również obowiązek uzasadnić w czym dopatruje się uchybienia temu przepisowi. Sąd II instancji uprawniony jest jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego, w rzeczywistości zaistniały. Sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone, uzasadniając jednocześnie swoje stanowisko.(wyrok NSA z 30 sierpnia 2012r. sygn. akt: II GSK 1082/11).

Przenosząc powyższe na grunt sprawy poddanej kontroli instancji, stwierdzić należy, że kasator nie wykazał na czym konkretnie polegało niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego i jego błędna wykładnia dokonane przez Sąd I instancji. Zaprezentowane wywody prawne dotyczyły decyzji administracyjnej nie zaś wyroku WSA w W. który był kontrolowany przez Naczelny Sąd Administracyjny.

5.7. Uwzględniając wskazaną wadliwość skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na mocy art. 184 p.p.s.a.

5.8. Orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu rozstrzyga Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii