Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1593/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat – Rembelska Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 maja 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 205/12 w sprawie ze skargi G. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za niezasadne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 205/12, wydanym w sprawie ze skargi G. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za bezzasadne, oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji poczynił następujące ustalenia w sprawie:

Upomnieniami z dnia 8 czerwca 2010 r. nr [...] Burmistrz Gminy B. wezwał G. Z., zwanego dalej "skarżącym", do uiszczenia zaległych rat podatku od nieruchomości w latach 2006-2010, w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Upomnienia doręczono w dniu 24 czerwca 2010 r.

Wobec nie uiszczenia wspomnianych należności wierzyciel - Burmistrz Gminy B. w dniu 12 maja 2011 r. wystawił tytuły wykonawcze o nr [...] i skierował sprawę na drogę postępowania egzekucyjnego.

Zawiadomieniem z dnia 9 czerwca 2011 r. organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ż.) powiadomił skarżącego o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z rachunku bankowego.

Skarżący, powołując się na przepis art. 27c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. Nr 1015, ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", zarzucił niedopuszczalność egzekucji, a także zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wobec skarżącego, posiadającego 3/16 z ½ udziałów we własności nieruchomości oraz jego błędną identyfikację.

Postanowieniem z dnia 20 lipca 2011 r. wierzyciel – Burmistrz Gminy B. nie uwzględnił zgłoszonych zarzutów.

Rozpoznając zażalenie na powyższe postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał na przepisy art. 33 u.p.e.a., w myśl którego podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może stanowić:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4,

4) błąd co do osoby zobowiązanego,

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1,

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Jak wskazał organ odwoławczy zarzucane mylne oznaczenie w tytułach wykonawczych miejscowości, w której zamieszkuje skarżący, nie jest błędem istotnym dla podważenia wymogów formalnych wspomnianych tytułów w świetle art. 27 u.p.e.a. Natomiast, jak wynika z akt sprawy, tytuły wykonawcze skierowane do egzekucji wskazują jako zobowiązanego G. Z., syna W. i H., numer Identyfikacji Podatkowej [...]. Dane te są zgodne z Informacją w sprawie podatku od nieruchomości złożoną na stosownym druku IN-1 w dniu 10 lipca 2009 r. w Urzędzie Gminy B. przez zobowiązanego podatnika, jak również z danymi w zawiadomieniu organu egzekucyjnego o zajęciu prawa majątkowego.

Za nieuprawniony organ odwoławczy uznał zarzut skarżącego o naruszeniu przez wierzyciela przepisów ustawy zasadniczej, polegający na wyborze zobowiązanego do zapłaty świadczenia spośród pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. W myśl bowiem art. 91 ustawy Ordynacja podatkowa do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych. Ponadto zgodnie z art. 92 §1 ustawy Ordynacja podatkowa, jeżeli w myśl przepisów prawa podatkowego podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe a zobowiązania te powstają w sposób przewidziany w art. 21 §1 pkt 2 powołanej ustawy, zobowiązani solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego. Do tej kategorii decyzji podatkowych zalicza się decyzje ustalające wysokość podatku od nieruchomości wydawane w oparciu o art. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z art. 3 ust. 4 tejże ustawy, jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub współposiadaczach (z zastrzeżeniem opodatkowania odrębnych lokali).

Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, Burmistrz Gminy B., jako wierzyciel podatkowy, miał prawo dokonać wyboru skarżącego, będącego jednym z spośród solidarnie zobowiązanych podatników, w celu dochodzenia, w drodze egzekucji administracyjnej, niewykonanego obowiązku dotyczącego zapłaty podatku od nieruchomości, nie naruszając obowiązujących w tej materii przepisów prawa, tj. art. 3 ust. 4 i art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art. 92 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 366 k.c. w zw. z art. 91 Ordynacji podatkowej.

Natomiast w sytuacji, gdy jeden z dłużników zobowiązanych solidarnie zaspokaja wierzyciela, ma na gruncie prawa cywilnego uprawnienie do wystąpienia w stosunku do pozostałych współdłużników z żądaniem zwrotu świadczenia.

Zdaniem organu odwoławczego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają jedynie posiłkowe zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Świadczy o tym przepis art. 18 u.p.e.a., w myśl którego, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają pierwszeństwo przed regulacjami Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy omawianego kodeksu nie mogą również modyfikować już istniejących rozwiązań normatywnych ujętych w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; mogą jedynie mieć zastosowanie, jeżeli określone zagadnienie nie jest w ogóle uregulowane w tej ustawie, bądź też nie jest uregulowane w sposób wyczerpujący.

Powyższe postanowienie organu odwoławczego skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., który skargę tę oddalił, o czym była mowa na wstępie.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, istotą sporu w sprawie jest kwestia prawidłowego określenia osoby dłużnika oraz jego wyboru, jako podmiotu, wobec którego skierowane zostało postępowanie egzekucyjne. W tytułach wykonawczych mylnie oznaczono miejsce zamieszkania skarżącego, albowiem zamiast miejscowości Ż. wpisano miejscowość B., która była de facto miejscem położenia nieruchomości dłużnika, nie zaś miejscem jego zamieszkania. Jednakże, podzielając stanowisko organu odwoławczego, błąd ten nie był istotny w świetle przepisów art. 27 u.p.e.a.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił również zasadności zarzutów skarżącego w kwestii naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tym bardziej że nawet skarżący nie wskazuje bliżej na czym miałoby polegać naruszenie tych przepisów.

Skarżący wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, bądź o zmianę tego wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarga kasacyjna, powołująca się na art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej "p.p.s.a.", zarzuciła naruszenie:

• przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, oraz

• prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Jak podnosi w uzasadnieniu skarga kasacyjna, Sąd pierwszej instancji dokonał naruszenia art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 1, p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 i art. 61 § 1 i § 4. k.p.a., polegającego na niedostrzeżeniu naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. powołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, skutkujące oddaleniem skargi, w sytuacji, gdy obowiązkiem Sądu dokonującego kontroli legalności działania organu administracji publicznej było uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na następujące uchybienia, których dopuścił się organ, tj. niedostateczne wyjaśnienie sprawy, a w szczególności w zakresie naruszenia wskazywanych przez skarżącego przepisów postępowania administracyjnego przed wszczęciem egzekucji:

a) postępowania sprawdzającego wpływ środków na konto organu z tytułu należności podatkowej,

b) postępowania upominawczego w stosunku do zobowiązanych,

c) postępowania mającego na celu wyłonienie spośród zobowiązanych, osoby, w stosunku do której zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne,

d) niedostateczne wyjaśnienie przez organ odwoławczy okoliczności zaniechania wydania i doręczenia przez organ stosownych aktów administracyjnych, związanych z prowadzonymi postępowaniami administracyjnymi, co w konsekwencji doprowadziło do sytuacji, w której skarżący poniósł koszty postępowania egzekucyjnego, nie mając wiedzy, że w wyniku postępowania organu, został uznany za osobę mającą spełnić solidarne zobowiązanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

Skarga kasacyjna wskazuje jej oparcie na obu podstawach zaskarżenia, o których mowa w przepisach art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., jednakże nie wymienia żadnego przepisu prawa materialnego, którego naruszenia dopuścił się Sąd pierwszej instancji. Stąd też podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie nie znajduje pokrycia w treści skargi kasacyjnej.

Przechodząc do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania, w rozumieniu przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., w myśl którego skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zarzut ten również wymyka się spod możliwości skontrolowania na jego podstawie zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, akceptującego stanowisko organu odwoławczego. Oparcie skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, w zakresie o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., obligowało sporządzającego skargę kasacyjną, będącego profesjonalnym pełnomocnikiem procesowym, do przeprowadzenia w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodu na okoliczność, iż zarzucone naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego zaś zabrakło w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna ograniczyła się bowiem jedynie do ogólnikowego i bez jakiegokolwiek uzasadnienia, a tym bardziej w kontekście wpływu na wynik sprawy, wskazania uchybień, jakich zdaniem skarżącego dopuszczono się w sprawie.

Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem prawnym dla wzruszenia rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Zatem, skarga kasacyjna musi spełniać wszystkie ustawowe wymogi, a w szczególności formalnoprawne przewidziane w art. 176 w związku z art. 174 p.p.s.a. W myśl przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. W skardze kasacyjnej, o czym była już mowa, pominięto uzasadnienie wskazanych podstaw kasacyjnych w realiach rozpoznawanej sprawy, a ponadto, o czym była już mowa, nie wykazano, aby zarzucane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Co należy również zauważyć, podzielając stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji, koncentrując się na zarzutach naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w skardze kasacyjnej, zresztą na etapie całego postępowania w sprawie, nie wykazano na czym miałoby polegać naruszenie tych przepisów, tym bardziej w sytuacji, gdy przepisy te mają odpowiednie, a zatem posiłkowe zastosowanie na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Natomiast, co wymaga podkreślenia, podstawą dla wystosowania upomnienia o zapłatę omawianego podatku oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego ukierunkowanego na wyegzekwowanie tego publicznoprawnego świadczenia, stanowiły wskazane wyżej przepisy prawa materialnego, tj. wspomnianej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś naruszenia tych przepisów skarga kasacyjna skutecznie nie zarzuciła. Zatem, w swej istocie, skarga kasacyjna nie podważyła merytorycznej trafności zaskarżonego postanowienia, zaakceptowanego przez Sąd pierwszej instancji.

W tym stanie sprawy skarga kasacyjna, jako nie oparta na usprawiedliwionych podstawach, podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.).