Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 604/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50a
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 września 2016 r. sprawy ze skargi D. W. i G. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta S. Śląskie postanowieniem z dnia 9 września 2015 r., nr [...], ustalił dla obecnie skarżących D. W. oraz G. O. zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu marki [...]o nr rejestracyjnym

[...], [...], za okres od [...]r. w wysokości [...]zł. W podstawie prawnej tego postanowienia wskazano art. 17 § 1 oraz art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2014, poz. 1619 ze zm.) w związku z art. 50a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2012, poz. 1137 ze zm.), dalej zwanej "p.r.d."

W zażaleniu na to postanowienie skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, nie zgodzili się z wysokością ustalonych przez organ kosztów dozoru.

Po rozpatrzeniu tego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem, uchyliło w całości powyższe postanowienie organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na dwie podstawy prawne usuwania pojazdów z drogi zawarte w regulacji art. 50a oraz art. 130a p.r.d. Cytując treść obu artykułów wyjaśniło, że szczegółowe tryby postępowania w przypadkach unormowanych w tych przepisach zostały odrębnie uregulowane odpowiednio w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377 ze zm.) oraz w rozporządzeniu tego Ministra z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej (Dz. U. Nr 143 poz. 846). Kolegium zwróciło przy tym uwagę, że mimo wspólnego w obu regulacjach celu ustawodawcy, sprowadzającego się do ochrony interesu publicznego i zapewnienia bezpieczeństwa uczestnikom ruchu drogowego, poprzez usuwanie pojazdów z drogi, to treść przepisów art. 50a i art. 130a p.r.d. jest zupełnie różna. Owe różnice sprowadzają się do odmiennych podmiotów, na rzecz których następuje przepadek pojazdów usuniętych, nieodebranych przez właściciela (art. 50a p.r.d. – gmina, art. 130a p.r.d. - powiat, we wcześniejszym brzmieniu ustawy - Skarb Państwa) oraz unormowanej w art. 130a p.r.d zasady orzeczenia sądowego o przepadku pojazdu, zaś w art. 50a p.r.d. - przejścia pojazdu z mocy prawa na własność gminy i braku podstaw do orzekania przez sąd w tym przedmiocie.

Organ odwoławczy podał, że w orzecznictwie przyjęty został pogląd wskazujący na kognicję sądów administracyjnych w sytuacji, w której dochodzi do sporów odnośnie wynagrodzenia za dozór pojazdów usuniętych z drogi na podstawie art. 130a p.r.d., które przeszły na własność Skarbu Państwa (obecnie – powiatu), gdyż nie zostały odebrane przez właściciela. Kolegium wyjaśniło, że przepis § 3 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449), przewidywał zastosowanie określonych przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie: Dz. U. 2016, poz. 599), dotyczących przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości, m.in. do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Natomiast regulacja rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237), które zastąpiło powyższe rozporządzenie z dnia 23 kwietnia 2002 r., w § 3 ust. 1 lit a) powtarza brzmienie przywołanego § 3 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. Kolegium zaznaczyło przy tym, że zarówno rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. obowiązujące w dacie usunięcia pojazdu z drogi, jak i obecnie obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r., nie mogą być stosowane do rozliczeń za dozór pojazdów usuniętych z drogi na podstawie art. 50a p.r.d. ze względu na odmienne zakresy unormowania. Zwróciło także uwagę na brak regulacji w tym zakresie w aktach wykonawczych do art. 50a i art. 130a p.r.d. Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Kolegium, powołując się na analogiczne stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 626/13, wskazało na właściwość sądu powszechnego w zakresie roszczeń wynikających z usuwania i przechowywania pojazdów, o których mowa w art. 50a p.r.d.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący, wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji, wskazali na naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 50a ust.5 p.r.d. w zw. z § 2 ust. 2 pkt 5 oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów, oraz art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przyjęcie braku podstaw do zastosowania przepisów tej ostatniej ustawy do rozliczeń kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu usuniętego z drogi w trybie art. 50a p.r.d., mimo władczego działania organu w tym trybie oraz wyznaczenia skarżących przez starostę do usuwania pojazdów i sprawowania nad nimi dozoru w sposób administracyjnoprawny. Ponadto zarzucili niezastosowanie § 3 ust. 2b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 102 § 2 ustawy egzekucyjnej, na skutek pominięcia, że pojazdy, które przeszły na własność gminy uznawane są za porzucone z zamiarem wyzbycia się, czyli są rzeczą znalezioną w rozumieniu art. 187 § 1 k.c. W skardze podniesiony został także zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezweryfikowanie przyczyn, dla których organ pierwszej instancji odstąpił od poszukiwania dokumentów dostarczonych przez skarżących oraz ustalenia, czy byli oni podmiotem wyznaczonym, jak również zarzut naruszenia art. 220 k.p.a. poprzez pominięcie okoliczności, że skarżący zostali zobowiązani przez organ pierwszej instancji do przedstawienia dokumentów będących w ich posiadaniu.

W uzasadnieniu skargi nie zgodzono się przede wszystkim ze stanowiskiem organu odwoławczego wskazującym na właściwość sądu powszechnego w sprawie. Następnie, przedstawiono argumentację mającą dowieść, że stosunek prawny, jaki nawiązał się między skarżącymi a Miastem S. Śląskie ma charakter typowo administracyjny. Wskazano m.in. na brak zachowania podstawowej zasady prawa cywilnego – równorzędności stron tego stosunku. Zaakcentowano, że usuwanie pojazdów z drogi i dalsze z nimi postępowanie jest zadaniem publicznym o charakterze administracyjnoprawnym i jest wykonywane przez organy administracji publicznej przy pomocy (z udziałem) jednostek wyznaczonych do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skarżący powołali się także na orzecznictwo dotyczące stosunków prawnych powstałych na gruncie art. 130a p.r.d. w sytuacji roszczeń związanych z dozorem pojazdu za okres, w którym własność pojazdu przeszła z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, zgodnie z którym ten ostatni podmiot wstępuje w stosunek administracyjny, jaki łączył dotychczasowego właściciela z podmiotem prowadzącym parking i droga przed sądem powszechnym jest niedopuszczalna. Zdaniem skarżących nie można uznać jednoznacznie, że powyższa argumentacja nie odnosi się do rozpatrywanej sprawy.

Skarżący, wskazując na regulację § 6 ust. 1 pkt 1 i § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów, wskazali, że działania jednostek Skarbu Państwa podejmowane są w interesie publicznym, w sposób władczy, niepozostawiający uczestnikom tego postępowania autonomii w kwestii umieszczenia pojazdu na parkingu, jego strzeżenia i możliwości odebrania. Zwrócili uwagę, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozciągają się także na ruchomości niestanowiące własności Skarbu Państwa, jeżeli podlegają likwidacji na podstawie przepisów dotyczących nieodebranych rzeczy (§ 1 i 3 pkt 2b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Zdaniem skarżących w art. 50a p.r.d. mamy do czynienia z klasyczną konstrukcją znalezienia rzeczy w rozumieniu cywilistycznym. Wobec tego, w oparciu o § 3 pkt 2b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r., istnieje podstawa prawna dla stosowania przepisów rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mimo, że art. 50a p.r.d. stanowi samoistną podstawę przejścia na własność gminy rzeczy znalezionej. W ramach tych rozważań skarżący powołali się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, wydaną na gruncie art. 130a ust. 1 p.r.d. Reasumując, skarżący dostrzegli analogię w regulacji art. 50a i art. 130a p.r.d. – podobny charakter prawny usunięcia pojazdu, utrata prawa własności przez dotychczasowego właściciela i przejście tego prawa na rzecz podmiotu publicznego. Istniejącą zaś różnicę – przejście prawa własności na rzecz gminy z mocy prawa, a na rzecz powiatu na mocy wyroku sądowego - uzasadnili zróżnicowaniem w tych przepisach okoliczności, w jakich nastąpiło usunięcie pojazdu. Nadto, w uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wskazał na bezzasadność zarzutów podniesionych w skardze i nawiązując do argumentacji zaskarżonego postanowienia wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone postanowienie nie narusza bowiem prawa materialnego, ani nie uchybia regułom procedury administracyjnej w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadniałoby uwzględnienie skargi.

W niniejszej sprawie jest poza sporem, że Straż Miejska w S. wydała dyspozycję usunięcia z drogi wymienionego na wstępie pojazdu, który na podstawie art. 50a p.r.d. został odholowany i umieszczony na parkingu prowadzonym przez skarżących, w oparciu o umowę zawartą z Prezydentem Miasta S.. Skarżący w związku z wykonywaniem dozoru tego pojazdu wystąpili o zwrot koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór. Nadto, materiał dowodowy potwierdza, że pojazd ten przeszedł na własność miasta S. Śląskie z mocy prawa.

Zasadnicza kwestia, która wymagała rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy istnieje podstawa prawna do stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do rozliczeń kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu usuniętego z drogi w trybie art. 50a p.r.d. W szczególności zaś, czy z uwagi na dostrzegalną analogię w regulacji zagadnienia usuwania pojazdów z drogi w powyższym przepisie i art. 130a p.r.d., następuje odwołanie do art. 102 § 2 ustawy egzekucyjnej w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obowiązującego w okresie usunięcia pojazdu z drogi). Dopiero ustalenia w tym zakresie pozwalają na ocenę prawidłowości ustaleń organu odwoławczego odnośnie treści żądania wnioskodawców i rozstrzygnięcia wskazującego na brak właściwości organu administracji publicznej do rozpoznania sprawy, z uwagi na właściwość sądu powszechnego.

Jak stanowi przepis art. 50a p.r.d. pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza (ust. 1). Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1, nieodebrany na wezwanie gminy przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na własność gminy z mocy ustawy (ust. 2). Przepisu ust. 2 nie stosuje się, gdy nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zobowiązanej (ust. 3). Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio, gdy w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu nie została ustalona osoba uprawniona do jego odbioru (ust. 4). W oparciu

o delegację zawartą w ust. 5 tego przepisu wydane zostało cytowane już wyżej rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów, a następnie, także już cytowane, rozporządzenie tego Ministra z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów pozostawionych bez tablic rejestracyjnych lub których stan wskazuje na to, że nie są używane.

Przepis art. 50a p.r.d. nie zawiera w swej treści upoważnienia do rozstrzygania przez organ gminy o kosztach wynagrodzenia za dozór pojazdu. Celem ustawodawcy w tej regulacji było zapewnienie bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego poprzez usuwanie pojazdów, które nie powinny znajdować się na drodze. Słusznie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że choć tym samym celem kierował się ustawodawca w art. 130a p.r.d. tworząc odrębną podstawę prawną do usuwania pojazdów z drogi, to treść tych regulacji jest zupełnie różna. Owe różnice sprowadzają się do innych podmiotów, na rzecz których następuje przepadek pojazdów (gmina – art. 50a p.r.d., Skarb Państwa/powiat – art. 130a p.r.d.) oraz innego trybu nabycia prawa własności tych pojazdów (z mocy ustawy przez gminę, w wyniku orzeczenia sądu w przypadku powiatu – obecna regulacja, wcześniej- Skarbu Państwa).

Powyższe nie pozwala zatem na zastosowanie analogii w przypadku rozliczeń kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu usuniętego z drogi w trybie art. 50a p.r.d. i art. 130a p.r.d. Wobec tego powołane rozporządzenia nie znajdują zastosowania do rozliczeń za dozór pojazdów usuniętych z drogi na podstawie art. 50a p.r.d. Ponownie należy bowiem zaakcentować, że przepadek pojazdu następuje w tym przepisie z mocy prawa, bez orzeczenia sądu i na rzecz gminy, a nie Skarbu Państwa czy powiatu. Prawidłowo zatem organ odwoławczy ocenił odmienny zakres unormowań art. 50a i art. 130a p.r.d.

Tym samym nie są zasadne argumenty skarżących wskazujące na zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji. Wymaga przy tym zauważyć, że przywołane w skardze orzeczenia sądów administracyjnych zapadły na gruncie art. 130a p.r.d. i dotyczyły odmiennych kwestii niż ta, która wymaga rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Przykładowo, w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1449/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 23 lutego 2015 r. prowadził rozważania odnośnie określenia podmiotu uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o pokrycie kosztów związanych

z dozorem pojazdu usuniętego w trybie art. 130a p.r.d. Nie można także przyznać racji skarżącym w odniesieniu do twierdzeń wskazujących na zastosowanie w sprawie § 3 ust. 2b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągania stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wszak, jak sami skarżący zwracają na to uwagę, art. 50a p.r.d. w sposób odrębny od innych unormowań (w tym art. 187 § 1 Kodeksu cywilnego) reguluje podstawę przejścia własności pojazdu na rzecz gminy.

Zgodzić się natomiast należy z organem odwoławczym, że w obowiązujących uregulowaniach prawnych brak jest przepisu pozwalającego zastosować tryb decyzyjny do ustalania kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu usuniętego z drogi w oparciu o art. 50a p.r.d. Trybu rozliczeń tych kosztów nie wskazują także akty wykonawcze, tj. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. oraz z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, a także z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów pozostawionych bez tablic rejestracyjnych lub których stan wskazuje na to, że nie są używane.

W świetle powyższych rozważań, zdaniem Sądu, w sprawach rozliczeń wynikających z dozoru pojazdów, o których mowa w art. 50a p.r.d., właściwy jest sąd powszechny. Skład orzekający w sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w tym przedmiocie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 547/14, w którym stwierdzono m.in., że z treści art. 50a p.r.d. nie wynika, żeby organ gminy po usunięciu pojazdu przez straż gminną lub Policję oraz umieszczeniu go na parkingu osoby prowadzącej taką działalność, nawet jako podmiot wskazany przez starostę na podstawie art. 130a ust. 5f p.r.d., posiadał legitymację do wydania decyzji w sprawie wynagrodzenia za dozór pojazdu. Sąd ten wskazał na brak unormowań prawnych w tym przedmiocie, co czyni sprawy rozliczeń pomiędzy gminą, właścicielem lub posiadaczem pojazdu oraz prowadzącym parking sprawami regulowanymi prawem cywilnym, w przeciwieństwie do spraw rozstrzyganych na podstawie art.130a p.r.d. Analogiczny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 626/13. Również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2855/12, wyraził pogląd, że w zakresie roszczeń wynikających z umowy w przedmiocie świadczenia usług usuwania z dróg i przechowywania na parkingach strzeżonych, pojazdów określonych w art. 50a ust.1 p.r.d., właściwy jest sąd powszechny.

Zwrócić też trzeba uwagę na odmienne od powyższych stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I OW 11/16, na mocy którego rozstrzygnięty został negatywny spór kompetencyjny pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego a Wójtem Gminy na tle rozpatrzenia wniosku o ustalenie i wypłatę wynagrodzenia z tytułu przechowywania pojazdu w trybie art. 50a ust. 1 p.r.d. Orzeczenie to zapadło jednak w odmiennym stanie faktycznym. Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na regulację art. 58 § 4 p.p.s.a., związany był bowiem prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego o odrzuceniu pozwu.

Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadniały przepisy art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Z uwagi na motywy rozstrzygnięcia, a w szczególności na brak właściwości organów administracji publicznej w niniejszej sprawie, bezprzedmiotowe stało się rozpatrywanie zarzutów naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 220 k.p.a, związanych z dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy poprzez prawidłowo prowadzone postępowanie dowodowe.