Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 829/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1948
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant specjalista Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości [...] sp. z o.o. w likwidacji na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nienależnie pobranych płatności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Syndyka Masy Upadłości Spółki [...] sp. z o.o.

w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w L. (dalej jako: "Skarżący", "Strona") jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2019 r., znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] nr [...] z dnia [...] września 2017 r. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] maja 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Dyrektor OR ARiMR), wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków finansowych, przyznanych wstępnie uznanej grupie producentów owoców

i warzyw [...] sp. z o.o. z siedzibą w L..

Z kolei w dniu [...] czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Gospodarczy, postanowieniem o sygn. akt [...], ogłosił upadłość [...] sp. z o.o. z siedzibą w L. z możliwością zawarcia układu i określił, że zarząd mieniem wchodzącym w skład masy upadłości będzie sprawował zarządca przymusowy M. R..

Następnie Dyrektor OR ARiMR w dniu [...] lipca 2015 r. wydał decyzję nr [...], ustalającą kwotę nienależnie pobranych środków finansowych przez [...] sp. z o.o., w wysokości [...] zł., którą skierowano do zarządcy przymusowego spółki [...] sp. z o.o. w upadłości, M. R..

Pismem z [...] lipca 2015 r. Dyrektor OR ARiMR zgłosił do Sądu Rejonowego

w [...][...] Wydział Gospodarczy, wierzytelność w postępowaniu upadłościowym, wynikającą z decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. zwiększoną o odsetki.

Prezes ARiMR rozpoznając odwołanie zarządcy spółki [...] sp. z o.o.

w upadłości, uchylił decyzję Dyrektora OR ARiMR nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W dniu [...] marca 2017 r. Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Gospodarczy, postanowieniem o sygn. akt [...], zmienił postanowienie Sądu Rejonowego

w [...][...] Wydział Gospodarczy z dnia [...] czerwca 2015 roku w sprawie [...]

o ogłoszeniu upadłości "[...]" sp. z o.o. z możliwością zawarcia układu na postanowienie o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, odwołał zarządcę w osobie M. R. i wyznaczył syndyka masy upadłości w osobie M. R..

Decyzją z [...] września 2017 r., nr [...] Dyrektor OR ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych środków finansowych, przyznanych na podstawie trzech decyzji wydanych w 2011 r. i 2012 r. wobec [...] sp. z o.o., w wysokości [...] zł, powiększoną o odsetki naliczone od dnia wypłaty płatności do dnia zwrotu oraz powiększone o trzy punkty procentowe. Decyzję skierowano do syndyka masy upadłości spółki, M. R..

Pismem z 23 lutego 2018 r., Syndyk masy upadłości spółki [...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora OR ARiMR nr [...] z dnia [...] września 2017 r. ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków finansowych. Skarżący podniósł, że decyzja z [...] września 2017 r.: 1) została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc jest obarczona wadą opisaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa; 2) była skierowana do osoby niebędącej stroną, a więc jest obarczona wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa; 3) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, a więc jest obarczona wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 5 kpa.

Prezes ARiMR decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora OR ARiMR nr [...] z [...] września 2017 r.

Uzasadniając wskazał, iż w sprawie nie spełniły się przesłanki określone w art. 156 § 1 kpa.

W odwołaniu od decyzji Prezesa ARiMR, Strona zarzuciła:

1) naruszenie art. 107 § 1 pkt 8 kpa polegające na niewłaściwym podpisaniu decyzji, niespełniającym wymagań tego przepisu, bowiem decyzja podpisana jest nieczytelnie i jest nieuzupełniona imienną pieczątką składającego podpis, bez podania imienia, nazwiska i stanowiska służbowego, co uniemożliwia w sposób jasny

i niewątpliwy identyfikację osoby, która wydała decyzję, co powoduje, że jest ona obarczona wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 7 kpa;

2) naruszenie art. 156 § 1 pkt 5 kpa w związku z naruszeniem art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498) polegające na odmowie stwierdzenia nieważności decyzji i przyjęcie, że postępowanie administracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być prowadzone z pominięciem i niewyczerpaniem trybu określonego w postępowaniu upadłościowym;

3) naruszenie art. 107 § 1 kpa w związku z naruszeniem art. 144 ust. 1 oraz art. 145 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe poprzez przyjęcie, że wskazanie jako adresata decyzji nr [...] z dnia [...] września 2017 r. spółki [...] Sp. z o.o. jest tylko omyłkowe i nie stanowi rażącego naruszenia prawa;

4) naruszenie art. 107 § 1 kpa w związku z art. 144 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe polegające na uznaniu, że prowadzenie postępowania i wydanie decyzji przeciwko upadłej spółce nie jest obarczone wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa, podczas gdy prowadzenie postępowania po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej

z udziałem upadłego jest niedopuszczalne;

5) naruszanie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 kpa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez brak odniesienia się do zarzutów wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] września 2017 r. z pominięciem wskazanych w ww. wniosku przepisów ustawy - Prawo upadłościowe;

6) naruszenie przepisu postępowania mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 10 § 1 kpa poprzez brak zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji.

Mając na względzie powyższe zarzuty Strona wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. w całości.

Rozpoznając odwołanie, powołaną na wstępie decyzją z [...] września 2019 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej "Minister", "organ odwoławczy") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm., dalej "kpa"), utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] marca 2019 r. nr [...].

Uzasadniając rozstrzygnięcie o takiej treści Minister wskazał w pierwszej kolejności, że postępowanie wszczęte na podstawie art. 156 § 1 kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym, organ badając czy decyzja administracyjna dotknięta jest kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 156 § 1 Kpa, dokonuje tego na podstawie stanu faktycznego i prawnego z daty jej wydania.

Po przedstawieniu stanu sprawy Minister odniósł się kolejno do poszczególnych przesłanek dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 kpa i stwierdził, iż żadna z nich nie ziściła się w rozpoznawanej sprawie.

Organ odwoławczy następnie powołał przepisy stanowiące podstawę prawną do wydania decyzji nadzorowanej (z [...] września 2017 r.) i wyjaśnił, że istniały przepisy prawne do wydania tejże decyzji. Zdaniem Ministra Strona zarzucając wydanie decyzji nadzorowanej z rażącym naruszeniem prawa, nie wskazała jaki konkretnie przepis prawa miałby być rażąco naruszony. Za rażące naruszenie prawa administracyjnego Strona uznała skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego stroną postępowania, nadto prowadzenie postępowania z pominięciem i niewyczerpaniem trybu określonego w postępowaniu upadłościowym.

Minister analizując wniosek o stwierdzenie nieważności oraz argumenty wskazane w odwołaniu stwierdził, iż nie zostały spełnione przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Również w jego ocenie decyzja nadzorowana została doręczona Syndykowi masy upadłości [...] sp.

z o.o. w upadłości likwidacyjnej (na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji figuruje podpis M. R.), a zatem nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa.

Odnosząc się do zarzutu Strony naruszenia przez organ I instancji art. 107 § 1 kpa w związku z naruszeniem art. 144 ust. 1 oraz 145 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe, tj. pominięcie, że nadzorowana decyzja była skierowania do podmiotu niebędącego stroną postępowania czyli upadłej spółki [...] sp. z o.o., a tym samym była obarczona wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa, organ odwoławczy stwierdził, że zarzut ten jest bezzasadny. Wyjaśnił przy tym, że nadzorowana decyzja była skierowana do Syndyka masy upadłości [...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej. Świadczy o tym zapis na str. 1 i 9 nadzorowanej decyzji, gdzie wskazany został Syndyk M. R. oraz to, że decyzja ta została doręczona Syndykowi masy upadłości [...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej; na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji figuruje podpis M. R. Syndyka.

W tej sytuacji Minister podzielił pogląd organu I instancji, że umieszczenie

w nagłówku decyzji nadzorowanej - nazwy i adresu spółki [...] Sp. z o.o. oraz jednoczesne podanie funkcji "zarządca przymusowy" i "syndyk" było omyłką, czyli wadą nieistotną decyzji.

Organ odwoławczy nie podzielił również opinii Strony odnośnie naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 kpa w związku z pominięciem i niewyczerpaniem przez Dyrektora OR ARiMR trybu określonego w postępowaniu upadłościowym

Z akt sprawy wynika jak wskazano w zaskarżonej decyzji, że Dyrektor OR ARiMR, po wydaniu decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r., zgłosił do Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział Gospodarczy, wierzytelność wynikającą z tej decyzji, zwiększoną o odsetki. Następnie, w związku z wniesieniem przez Stronę odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. i w konsekwencji wydaniem decyzji nadzorowanej, Dyrektor OR ARiMR, po uprawomocnieniu się decyzji nadzorowanej, zgłosił do Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział Gospodarczy wierzytelność z niej wynikającą. W opinii Strony jest to ta sama wierzytelność, która była zgłoszona pierwotnie przez organ, która uległa jedynie zmniejszeniu.

W konkluzji Minister wywiódł, że decyzja nadzorowana jest to decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych środków finansowych, nadto że bez wydania ww. decyzji wierzytelność nie powstałaby. W ocenie Ministra wydanie decyzji nie nastąpiło

z naruszeniem przepisów ustawy - Prawo upadłościowe. Za chybiony uznał zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 kpa, w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

Końcowo wyjaśnił okoliczności związane z podpisem pod zaskarżoną decyzją,

a także dotyczące naruszenia art. 10 § 1 kpa.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Skarżący wnosząc o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, podniósł następujące zarzuty:

1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 kpa w związku z naruszeniem art. 145 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji i uznaniu, że postępowanie administracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości

o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być prowadzone z pominięciem i niewyczerpaniem trybu określonego

w postępowaniu upadłościowym;

2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 kpa w związku

z naruszeniem art. 145 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji i uznaniu, że była wykonalna w dniu jej wydania;

3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 kpa poprzez brak odniesienia się do zarzutów odwołania od decyzji Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. z pominięciem wskazanych w odwołaniu przepisów dotyczących prawa upadłościowego;

4. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 156 § 1 p. 4 kpa polegające na utrzymaniu w mocy decyzji wydanej z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 3 kpa

w związku z naruszeniem art. 144 ust. 1 oraz art. 145 ust. 1 ustawy Prawa upadłościowego i przyjęcie, że wskazanie jako adresata decyzji nr [...] z dnia [...] września 2017 r. wydanej przez Dyrektora Oddziału Regionalnego w [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa spółki [...] sp. z o.o jest tylko omyłkowe i nie stanowi rażącego naruszenia prawa w zakresie skierowania decyzji do podmiotu nie mającego przymiotu strony postępowania;

5. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 107 § 1 pkt 8 kpa polegające na utrzymaniu w mocy decyzji wydanej z pominięciem wymagań z art. 107 § 1 pkt 8 kpa, tj. decyzji pod którą złożono nieczytelny podpis, z nieuzupełnioną imienną pieczątką składającego podpis, bez podania imienia, nazwiska i stanowiska służbowego, co uniemożliwiło w sposób jasny i niewątpliwy identyfikację osoby, która wydała decyzję, co w powoduje, że decyzja jest obarczona wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 7 kpa.

Uzasadniając skargę, skarżący rozwinął postawione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r. poz.1302 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 p.p.s.a.).

Rozważając argumenty przedstawione w skardze Sąd doszedł do przekonania, że nie są one trafne, co w konsekwencji powoduje oddalenie skargi.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że -postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się wg przepisów art. 157 kpa. Trafnie wskazał organ odwoławczy, że zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena kontrolowanej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjnoprawnego.

Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że

o rażącym naruszeniu prawa decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze -skutki, które wywołuje decyzja.(m.in. orzeczenie NSA sygn. akt OSK 1134/04 Lex 165717).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia,

a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

W innym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził natomiast, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje

w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok

z 30 marca 2004 r. IV SA/Wa 3763/03 Lex 156952).

Za trafne i znajdujące oparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym należy uznać stanowisko organu odwoławczego, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym wyrażonej w art. 16 kpa zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Nie jest zatem dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące. W konsekwencji takiego stanowiska w orzecznictwie sądowo administracyjnymi utrwalił się pogląd, że dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny.

Podstawowym argumentem wysuwanym w skardze przeciwko prawidłowości decyzji (nr [...] z [...] wrzesnia 2017 r.) jest fakt, iż została ona mimo ogłoszenia upadłości strony skarżącej wydana – bez wyczerpania trybu określonego

w art. 145 prawa upadłościowego i naprawczego ( t.j. Dz.U z 2016 r. poz. 1948 ze zm. ).

Zgodnie z art. 144 ust. 1 p.u.n. po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (art. 144 ust. 2 p.u.n. ).

W przedmiotowej sprawie w dniu [...] czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Gospodarczy, postanowieniem w sprawie [...] ogłosił upadłość [...] sp. z o.o. z możliwością zawarcia układu, wyznaczając zarządcę przymusowego M. R..

Decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych środków przez skarżącą została wydane w dniu [...] lipca 2015 r. i decyzja została skierowana do zarządcy przymusowego spółki w upadłości M. R.. Następnie Dyrektor OR ARiMR zgłosił wierzytelność w postepowaniu upadłościowym. Po uchyleniu decyzji z [...] lipca 2015 r., zmianie postanowienia Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział Gospodarczy w dniu [...] marca 2017 r. i ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, M. R. został wyznaczony na syndyka masy upadłości. Po tej dacie, tj. w dniu [...] września 2017 r. Dyrektor OR ARiMR wydał decyzję nr [...] i powyższa decyzja została skierowana do syndyka masy upadłości spółki M. R..

Strona skarżąca stoi na stanowisku, że niezbędnym warunkiem dalszego prowadzenia postępowania, które zostało wszczęte przed ogłoszeniem upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego dłużnika jest uprzednie zawieszenie tego postępowania, zgłoszenie przez organ wierzytelności do masy upadłości i odmowa zamieszczenia tej wierzytelności na liście wierzytelności.

W razie ogłoszenia upadłości wyłącznym trybem dochodzenia roszczeń powstałych przed ogłoszeniem upadłości jest zgłoszenie wierzytelności na listę w trybie art. 239 i n. prawa upadłościowego, a dopiero w razie odmowy wciągnięcia roszczenia na listę, można podjąć postępowanie, ale już przeciwko syndykowi masy upadłości. Nadto właściwym trybem dochodzenia wierzytelności było postępowanie upadłościowe.

W ocenie Sądu jest to zarzut nietrafny, podobnie jak sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 144 ust. 1 oraz art. 145 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe

i naprawcze. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przepis art. 144 ust. 1 p.u.n.

(w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016 r.), stanowił, że: jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego postępowania sądowe

i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust. 2). Powołany przepis oznacza, że syndykowi przysługuje legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Legitymację syndyka określa się w nauce jako tzw. legitymację formalną. Syndyk jest więc stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się więc na rzecz upadłego. Użyte w art. 144 ust. 1 p.u.n. wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone "jedynie" przez syndyka lub przeciwko niemu oznacza, że upadły będąc stroną w znaczeniu materialnym pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma więc bezwzględny charakter. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Należy jednak zaznaczyć, iż przepis art. 144 pr. p.u.n. określa jedynie status prawny syndyka jako zarządcy masy upadłości. Celem postępowania upadłościowego jest zaspokojenie wierzycieli w jak najwyższym stopniu.

Z kolei zgodnie z art. 145 ust. 1 p.u.n. postępowanie sądowe lub administracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości

o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy

w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. W pierwszym rzędzie należy więc ustalić, czy kontrolowane postępowanie administracyjne jest postępowaniem dotyczącym masy upadłości oraz wierzytelności podlegającym zgłoszeniu do tej masy. Jak wyjaśnił to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 stycznia 2009 r. w sprawie sygn. akt III CSK 244/2008, postępowanie dotyczy masy upadłości, jeżeli jego wynik mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej. Do postępowań tych zalicza się postępowania, w których upadłemu przypada rola strony, bez różnicy czy chodzi w nich o pozycje czynne czy bierne masy upadłości, jak też bez różnicy, czy sprawa jest sprawą o świadczenie, ukształtowanie lub ustalenie (wyrok z 14 września 2003, uchwała z 24 maja 2002 r., III CZP 25/02, OSNC 2003/7-8, p. 94, uchwała z 10 lutego 2006 r., IV CZP 2/06, OSNC 2007/1/3). Z powołanego wyżej przepisu art. 145 p.u.n. wynika zakaz podjęcia po ogłoszeniu upadłości wszczętego wcześniej postępowania z tytułu wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości. Zakaz ten odnosi się także do wszczętego przed ogłoszeniem upadłości postępowania administracyjnego toczącego przed organami administracji.

W ocenie Sądu zakaz podjęcia dotyczyć może jednak jedynie postępowań, które uległy zawieszeniu. Innymi słowy, podjęte może być tylko to postępowanie (wszczęte przed ogłoszeniem upadłości), które zostało wcześniej zawieszone. Samo zawieszenie postępowania ma na celu przede wszystkim umożliwienie syndykowi wstąpienia do postępowania ze względu na to, że jemu, zgodnie z art. 144, przysługuje legitymacja

w sprawach dotyczących masy upadłości.

Sąd uważa jednak, że gdyby zamiarem ustawodawcy była wola unormowania zawieszenia postępowań administracyjnych, w przypadku upadłości strony, znalazłoby to wyraz w szczególnym akcie normatywnym, jakim jest Prawo upadłościowe

i naprawcze. Samo wstąpienie syndyka do postępowania administracyjnego może nastąpić przecież także bez zawieszenia postępowania. Uregulowania zawarte w art. 145 Prawa upadłościowego i naprawczego nie mogą zatem odnosić się do postępowania wszczętego przed ogłoszeniem upadłości, jeśli nie podlegało ono zawieszeniu, a tym samym jest cały czas w toku i nie zachodzi potrzeba jego podejmowania. Na mocy art. 144 Prawa upadłościowego i naprawczego wszczęte postępowania sądowe i administracyjne syndyk może prowadzić lub przeciwko niemu mogą się przecież te postępowania toczyć (por. prawomocny wyrok WSA

w Bydgoszczy sygn. akt I SA/Bd 54/07 z 21 marca 2007 r., LEX nr 235025). Pogląd

o możliwości kontynuowania po ogłoszeniu upadłości wcześniej wszczętego postępowania administracyjnego prezentowano przy tym w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA sygn. akt I FSK 1149/11 z 12 kwietnia 2012 r.).

W realiach rozpoznawanej sprawy postępowanie administracyjne wszczęto [...] maja 2014 r., następnie w dniu [...] czerwca 2015 r. ogłoszono upadłość z możliwością zawarcia układu, a następnie w dniu [...] marca 2017 r. upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego. W toku postępowania administracyjnego organy każdorazowo powiadamiały Syndyka o prowadzonym postępowaniu. Przystępował on do udziału

w nim i podejmował czynności bez potrzeby zawieszenia tego postępowania. Zasadnie zatem organy nie znajdowały przyczyn do zawieszenia postępowania.

Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 144 ust. 1 i 145 ust. 1 p.u.n.

Na marginesie należy jednak zauważyć, że w orzecznictwie administracyjnym nie wypracowano dotąd jednolitego stanowiska co do wpływu upadłości na toczące się postępowanie administracyjne, nawet gdy w grę wchodzi przedmiot, który może być określony jako "wierzytelność". I tak zwraca się uwagę na fakt, iż w Ordynacji podatkowej i kodeksie postępowania administracyjnego brak jest bezpośredniej podstawy do zawieszenia postępowania rozpoznawczego (podstawa do zawieszenia postępowania egzekucyjnego wynika z art. 146 p.u.n.) – brak jest bowiem przepisu analogicznego do istniejącego w kodeksie postępowania cywilnego (art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.) czy też w przepisach dotyczących postępowania sądowoadministracyjnego ( art. 124 §1 pkt 4 P.p.s.a). Sądy wyprowadzają stąd wniosek, że nie jest to luka w prawie, ale zamiar ustawodawczy wynikający z odrębności kompetencyjnej organów administracji i sądów (por. postanowienie z 19 lutego 2008 r., l FSK 1736/07; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 października 2007 r., SA/Gd 425/07; wyrok WSA

w Bydgoszczy z dnia 13 czerwca 2006 r., l SA/Bd 233/05, POP 2006/2/34; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 21 marca 2007 r., l SA/Bd 56/07, wyrok WSA w Szczecinie

z 14.02.2013 r. I SA/Sz 898/12 ).

Słusznie w tej sytuacji uznały organy, że decyzja Dyrektora OR ARiMR nie naruszała rażąco prawa, ani nie była niewykonalna w dniu jej wydania, gdyż przepisy Prawo upadłościowe nie miały zastosowania do postępowania w sprawie ustalenia wysokości należnego zobowiązania.

Jak wyjaśniono powyżej skierowanie decyzji do podmiotu – spółki [...] sp. z o.o, z jednoczesnym podaniem funkcji "Zarządca przymusowy", "Syndyk" – było faktycznie wadliwe, ale z całą pewnością naruszenie to nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Zatem ww. decyzja nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa.

Trafnie skonstatował Minister w odniesieniu do podniesionej przez Skarżącą kwestii utrzymania przez Ministra w mocy decyzji Prezesa ARiMR wydanej

z pominięciem wymagań art. 107 § 1 pkt 8 kpa, tj. decyzji, pod którą złożono nieczytelny podpis, co uniemożliwiło w sposób jasny i niewątpliwy identyfikację osoby, która wydała decyzję, organ wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, że na kopii decyzji znajdującej się

w aktach sprawy są wszystkie składniki wymagane ww. przepisem. Zatem jest to uchybienie, ale nie stanowi podstawy do wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego, w sytuacji gdy w aktach sprawy znajduje się upoważnienie Prezesa ARiMR dla osoby, która podpisała decyzję.

Konkludując badana decyzja nie zawierała wad powodujących jej nieważność

z mocy prawa, w związku z czym nie zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności

w oparciu o art. 156 § 1 pkt 7 kpa.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania wskazanych

w skardze skutkujących nieważnością postępowania.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę jako niezasadną.