Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 535/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-08-08 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 1 i par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2) oraz art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier na automatach o niskich wygranych za marzec 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W sprawie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 6.409 zł "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K., reprezentowana przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu przez radcę prawnego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu skarżąca spółka wywiodła, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, w ubiegłym roku podatkowym osiągnęła stratę w kwocie 9.890.506,67 zł, wynikającą między innymi ze zwiększonego obciążenia fiskalnego jej działalności. Dalej wskazała na duży spadek rentowności sprzedaży i kapitału własnego w porównaniu z poprzednim okresem sprawozdawczym, zagrażający dalszemu istnieniu firmy, zmniejszenie zatrudnienia i brak możliwości finansowych ponoszenia kosztów postępowania sądowego.

W oświadczeniu od majątku i dochodach podała strona skarżąca, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi – 1.928.000 zł, wartość jej środków trwałych – 43.965.876,83 zł, natomiast na swoim rachunku bankowym posiada kwotę 5.549,76 zł.

Z przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie dokumentów wynika, że w roku 2009 skarżąca spółka uzyskała dochód w kwocie 9.724.908,43 zł (przy przychodach w kwocie 205.054.115,81 zł), w roku 2010 poniosła stratę w kwocie 9.386.434,12zł (przy przychodach w kwocie 170.315.974,27 zł), na dzień 31 grudnia 2010 r. jej aktywa miały wartość 43.963.876,83 zł, pasywa - 35.261.113,47 zł, kapitał zapasowy - 40.389.791,11 zł, pozostałe kapitały rezerwowe – 2.833.829,03 zł, natomiast środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie 12.316.251,94 zł. W marcu, kwietniu i maju 2011 r. spółka dokonała dostawy towarów oraz świadczyła usługi o wartości odpowiednio 10.724.220 zł, 10.164.967 zł i 10.069.698 zł. Na dzień 20 kwietnia 2011 r. skarżąca odnotowała w roku 2011 r. stratę w kwocie 1.996.000 zł (przy przychodach w kwocie 32.074.000 zł) i prowadziła inwestycje krótkoterminowe o wartości 12.066.000 zł.

Z urzędu wskazać należy, że w sprawach aktualnie zawisłych przed Sądem ze skargi wnioskodawcy został on wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w łącznej kwocie 44.556 zł.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),

prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § pkt 2) ustawy procesowej).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.

W tym miejscu należy stwierdzić, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez Państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet Państwa, i w konsekwencji na innych podatników, skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż skarżąca spółka nie wykazała, że nie jest obecnie zdolna wygospodarować środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że spółka taką zdolność posiada i to w zakresie kosztów sądowych ciążących na niej we wszystkich sprawach zawisłych przed Sądem, wszczętych jej skargami.

Za odmową przyznania stronie skarżącej prawa pomocy przemawia przede wszystkim fakt dalszego prowadzenia przez nią działalności gospodarczej na dużą, wynikająca z przedłożonych kserokopii deklaracji VAT skalę, która nie znajduje jednak odzwierciedlenia w obrotach na jej rachunku bankowym wedle przedłożonego wyciągu, i to mimo deklarowanego przez stronę pogorszenia się jej sytuacji finansowej. Skoro strona postępowania sądowoadministracyjnego wnioskująca o przyznanie prawa pomocy wykazała dokonywanie dostaw towarów i świadczenie usług, za które otrzymała w marcu, kwietniu i maju 2011 r. zapłatę w kwocie łącznie 30.958.885 zł, tzn. że była i nadal jest w posiadaniu kwoty pieniężnej koniecznej do uiszczenia aktualnie wymaganych od niej kosztów sądowych, wykluczona zostaje realizacja przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dane wynikające z ww. deklaracji wnioskodawcy świadczą bowiem, że dysponuje on w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej takimi środkami. Potwierdza to wysokość środków pieniężnych w kasie i na rachunkach spółki na dzień sporządzenia przedłożonego do akt bilansu - 12.316.251,94 zł. Wobec takich stwierdzeń nieuzasadnione było dalsze badanie wystąpienia w stanie faktycznym, wynikającym z oświadczeń i dokumentów złożonych przez spółkę, przesłanki zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych związanych z jej udziałem w tym postępowaniu. Zdaniem referendarza sądowego posiadanie środków pieniężnych znacznie przekraczających wysokość kosztów sądowych w danej sprawie sądowoadministracyjnej, ale także we wszystkich sprawach zawisłych przed Sądem, pozwala na przyznanie prawa pomocy jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca przedstawi istotne powody przeznaczenia posiadanych środków pieniężnych na inne cele niż opłacenie kosztów sądowych. Tymczasem w sprawie skarżąca spółka takich okoliczności nie przedstawiła. Nie stanowi zaś takiej okoliczności wskazane w toku postępowania ponoszenie kosztów związanych z prowadzeniem przez stronę skarżącą działalności gospodarczej, w tym zwiększonych ciężarnych fiskalnych. Jak bowiem wynika ze złożonych dokumentów mimo ujemnego wyniku finansowego za ostatni rok obrotowy realizuje ona inwestycje o wartości 12.066.000 zł. Świadczy to o dysponowaniu przez nią wolnymi środkami pieniężnymi, co należy podkreślić, w kwocie wielokrotnie przewyższającej koszty sądowe obecnie należne we wszystkich sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnymi we Wrocławiu, i to pomimo pogorszenia się jej sytuacji finansowej.

Na marginesie powyższych stwierdzeń wskazać należy, iż aktualna sytuacja finansowa spółki nie pozwala na przyjęcie, iż uzasadnia ona uwzględnienie jej wniosku. W sprawie nie może mieć bowiem decydującego znaczenia ujemny wynik działalności gospodarczej spółki w ostatnim okresie rozliczeniowym, jako że uczestniczenie w obrocie gospodarczym nie zakłada uzyskiwania dodatniego wyniku finansowego w każdym okresie rozliczeniowym. Nadto wyniki finansowe skarżącej spółki w latach poprzednich pozwalały na poczynienie oszczędności z przeznaczeniem na koszty bieżącej działalności spółki w latach następnych, do których zaliczyć koszty prowadzonych przez nią sporów prawnych (sądowych).

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.