Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 881/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6267 Referendum lokalne
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 14-15
journal: Dz.U. 2000 nr 88 poz 985
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2012 r. sprawy ze skargi A na uchwałę Rady Miasta R. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie referendum lokalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rada Miasta R. uchwałą z dnia [...] nr [...]

w sprawie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie likwidacji Straży Miejskiej w R. wydaną na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142,

poz. 1591 ze zm.) oraz art. 18 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. Nr 88, poz. 985 ze zm.) odrzuciła wniosek A złożony w dniu [...] o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie likwidacji Straży Miejskiej w R. W motywach uchwały podkreślono, że inicjator przeprowadzenia referendum wbrew postanowieniom wynikającym z treści art. 13 ustawy o referendum lokalnym nie poinformował mieszkańców gminy o zgłoszonej inicjatywie w sposób zwyczajowo przyjęty na jej terenie, jak również zakwestionowano podpisy popierające tę inicjatywę.

W następstwie weryfikacji przeprowadzonej przez stosowną komisję powołaną przez Radę Miejską stwierdzono, że brak podpisu występuje w 10 przypadkach, wadliwy PESEL w 750 przypadkach, wadliwe nazwisko 195 razy, wadliwe imię w 62 przypadkach, wadliwy adres w 760 przypadkach oraz brak prawa wyborczego w 706 przypadkach. Nadto przedmiotowa komisja dostrzegła, że 112 mieszkańców złożyło wielokrotne podpisy, a podpisów zdublowanych było 250.

A reprezentowany przez pełnomocnika do spraw referendum S.K. pismem z dnia [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na uchwałę Rady Miasta R. z dnia [...] nr [...] odrzucającą wniosek A złożony w dniu [...]

o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie likwidacji Straży Miejskiej

w R. W skardze zarzucono przedmiotowej uchwale naruszenie przepisów

o postępowaniu administracyjnym, przepisów ustawy o samorządzie terytorialnym, przepisów ustawy o referendum lokalnym, przepisów Statutu Miasta R. oraz naruszających prawa konstytucyjne, dające podstawę do zmiany tej uchwały

i wystąpiono o jej uchylenie w całości oraz o ponowne rozpatrzenie wniosku A oraz o wszczęcie postępowania administracyjnego w stosunku do Prezydenta Miasta R., Sekretarza Miasta R., Rady Miasta R. i Komisji powołanej do sprawdzenia poprawności wniosku o przeprowadzenie referendum w sprawie likwidacji Straży Miejskiej w R. W motywach skargi zarzucono wskazanej powyżej uchwale naruszenie postanowień art. 170 Konstytucji RP oraz postanowienia Statutu Miasta R. oraz art. 17 ustawy o referendum lokalnym. W pierwszej kolejności skarżący przedstawili działania związane z uruchomieniem postępowania zmierzającego do przeprowadzenia referendum gminnego w sprawie likwidacji straży miejskiej

i podnieśli, że stosowny wniosek, który został złożony w dniu [...] zawierał wszystkie wymagane prawem elementy, a w szczególności pytanie referendalne, jak również dołączono 1233 listy poparcia sporządzone zgodnie z wymogami wynikającymi z treści art. 14 pkt 2 ustawy o referendum lokalnym, zawierające 12300 prawidłowo złożone podpisy osób popierających wniosek o przeprowadzenie referendum. W kwestionowanej uchwale zarzucono inicjatorom referendum, że nie dopełnili wymogów wynikających z postanowień art. 13 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym, ponieważ nie podali do wiadomości informacji o referendum w sposób zwyczajowo przyjęty w danej gminie, a także zakwestionowano znaczną liczbę podpisów osób popierających wniosek o przeprowadzenie referendum. Komisja weryfikująca podpisy zakwestionowała 2 483 podpisy, co spowodowało, że nie uzyskano wymaganej liczby podpisów pod złożonym wnioskiem. Zdaniem skarżących zarzut sformułowany w pkt 4 kwestionowanej uchwały nie może być uwzględniony, ponieważ w ich opinii art. 13 ustawy o referendum lokalnym nie określa ram czasowych spełnienia tego obowiązku, a ponadto w przypadku stwierdzenia takiego braku organ winien po myśli art. 16 pkt 4 wyżej wymienionej ustawy zwrócić inicjatorowi referendum wniosek wyznaczając termin na usunięcie uchybień. W dalszej części skargi podkreślono, że argumentacja zamieszczona w kwestionowanej uchwale posiada swoje umocowanie w stanowisku komisarzy wyborczych, którzy nie mogą zajmować stanowiska w sprawach dotyczących referendum. Następnie zaznaczono, że inicjator referendum dołożył należytej staranności, aby poinformować mieszkańców miasta i powiatu o przedmiocie referendum w mediach lokalnych i ogólnokrajowych. Odnosząc się do argumentów zamieszczonych w pkt 5 kwestionowanej uchwały podkreślono, że inicjator referendum występował do pełnomocnika o wydanie kserokopii list na których komisja dopatrzyła się niewłaściwych podpisów poparcia, jednakże nie udostępniono ich, a tym samym nie można sformułować szczegółowych zastrzeżeń w tym zakresie. Pomimo wskazanego utrudnienia sformułowano następujące zarzuty, a mianowicie uznano, że proces weryfikacji podpisów odbywał się z nadmiernym formalizmem i charakteryzował się restrykcyjnym podejściem, a taki sposób weryfikacji pozostaje w sprzeczności z postanowieniami Sądu Najwyższego i orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, które nakazują prowadzenie tych działań w zgodzie z duchem przedmiotowej ustawy, a tym samym wszelkie drobne nieścisłości nie powinny skutkować eliminacją danego podpisu. Działania w tym zakresie nie powinny prowadzić do ograniczenia prawa wynikającego z treści art. 170 Konstytucji RP. Według skarżących w przypadku prawidłowego nr PESEL, będącego głównym elementem pozwalającym zindywidualizować osobę, błędy w pisowni osób lub w adresie nie powinny eliminować takich podpisów. Podkreślono również, że w przypadku przynajmniej jednego podpisu popierającego, któremu zarzucono brak złożenia podpisu, wynikał z niepełnosprawności osoby i miał swoje uzewnętrznienie w dowodzie osobistym. Odrębnym problemem jest kwestia posiadania prawa wyborczego. Zdaniem inicjatora referendum istotne znaczenie w tym zakresie posiada data przeprowadzenia referendum, a nie moment zbierania podpisów, zatem nie są prawidłowe zastrzeżenia komisji eliminujące podpisy złożone przez osoby, które będą legitymowały się stosownym prawem w dniu przeprowadzenia referendum. Zaznaczono, że z uwagi na brak dostępu do list, w których dostrzeżono błędy w wprowadzaniu nr PESEL, skarżący nie może się wypowiedzieć. Nadto

w kwestionowanej uchwale brak jest wskazania jednoznacznego stanowiska, czy osoby, które wielokrotnie popierały inicjatywę były jednokrotnie uznane za uprawnione do dokonania takiej czynności. W dalszej części skarżący zarzucili błędy o charakterze proceduralnym. Pierwszą nieprawidłowością, której się dopuszczono było zmuszanie pełnomocnika podczas przekazywania wniosku z dołączonymi kartami zawierającymi listy poparcia inicjatywy referendalnej do dokonywania skreśleń oraz składania podpisu parafki na wszelkich poprawkach. Następnie zaakcentowano, że Sekretarz Miasta dopiero po zakończeniu odbioru wniosku udostępniła pisemne upoważnienie do reprezentowania miasta w tym zakresie.

Z podpisywania wszelkich poprawek znajdujących się na przedłożonych kartach pełnomocnik został zwolniony dopiero po interwencji środków masowego przekazu. Zwrócono również uwagę na negatywny stosunek Sekretarza Miasta do wniosku pełnomocnika o ponadnormatywne zabezpieczenie kart zawierających listy poparcia inicjatywy. Zdaniem skarżącego Kongresu nie wypełniono obowiązku niezwłocznego przekazania wniosku wraz z listami podpisów Radzie Miasta R., ponieważ sesja tego organu odbyła się dopiero [...] i w tym dniu powołano komisję do sprawdzenia poprawności wniosku mieszkańców o przeprowadzenie referendum w sprawie likwidacji Straży Miejskiej w R. Zdaniem inicjatora nie można stwierdzić, aby w tym dniu podpisy zostały przekazane Radzie Miejskiej, ponieważ w dalszym ciągu znajdowały się w szafie, do której dostęp posiadała Sekretarz Miasta. Zwrócono uwagę na fakt, iż przedmiotowa komisja powołana została z naruszeniem postanowień ustawy o samorządzie terytorialnym oraz Statutu Miasta, ponieważ przewodniczący tej komisji nie został wybrany przez Radę Miejską lecz przez samych członków komisji. W końcowej części skargi zaakcentowano, że w trakcie prac komisji kierowano do niej korespondencję dotyczącą orzecznictwa Sądu Najwyższego, jak również postulat wyłączenia z prac komisji określonych osób. Wniosek taki nie został przez komisję rozpatrzony, pomimo tego, że obowiązujące

w tym zakresie terminy umożliwiały podjęcie stosownych działań, a tym samym zdaniem skarżących komisja od [...] działała w sposób niezgodny

z przepisami ustawy o samorządzie terytorialnym oraz Statutu Miasta R.

W odpowiedzi na skargę radca prawny M.M. działający

z upoważnienia Prezydenta Miasta R. wniósł o jej oddalenie, albowiem kwestionowana uchwała Rady Miejskiej w R. jest prawidłowa i zgodna

z przepisami prawa. Odnosząc się do zarzutu naruszenia postanowień art. 170 Konstytucji RP podkreślono, że w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że prawo wynikające z powyższego przepisu nie ma charakteru absolutnego.

W dalszej części odpowiedzi odniesiono się do zarzutów naruszenia postanowień ustawy o referendum lokalnym. W pierwszej kolejności przywołano treść art. 13 ust. 1 tej ustawy, a następnie zamieszczono stwierdzenie, że obowiązkiem inicjatora przeprowadzenia referendum było podanie do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w mieście R., a nie poprzez ogłoszenie w prasie codziennej ogólnodostępnej w danej jednostce samorządu terytorialnego. Nie wypełnienie obowiązku wynikającego z treści art. 13 ustawy o referendum lokalnym stanowi podstawę do odrzucenia wniosku. Zakwestionowano również w skardze pogląd, iż

w przepisie tym nie wskazano terminu, w którym wskazany obowiązek ma być wypełniony. Zdaniem pełnomocnika gminy obowiązek taki winien być dopełniony do momentu rozpoczęcia bezpośredniego zbierania podpisów za jego przeprowadzeniem. W tej części odpowiedzi podzielono stanowisko skarżącego A, że prezentowany pogląd przez Państwową Komisję Wyborczą

w przedmiotowej sprawie nie może być wykorzystywany. Za nietrafny uznano zarzut nie wydania inicjatorowi przeprowadzenia referendum kserokopii list osób popierających, na których komisja dopatrzyła się nieważnych podpisów. W tym zakresie odwołano się do postanowień art. 23 ustawy o ochronie danych osobowych oraz wynikających z tego ograniczeń w ich wykorzystaniu. W tym zakresie odwołano się do poglądów wyrażanych w literaturze oraz stanowiska prezentowanego przez Głównego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Podkreślono, że inicjator przeprowadzenia referendum może wykorzystać zebrane podpisy mieszkańców jedynie dla celów zgodnych z ustawą o referendum lokalnym, zaakcentowano również, że czym innym jest dysponowanie danymi osobowymi do czasu ich przekazania wraz z wnioskiem o przeprowadzenie referendum, a czym innym prawo wglądu do tychże danych polegające na uczestnictwie w pracach komisji sprawdzającej poprawność złożonego wniosku. Za niezasadny uznano zarzut dotyczący przyjęcia nadmiernie formalnych i restrykcyjnych zasad weryfikacji przedłożonych list poparcia. Zdaniem pełnomocnika gminy, obok prezentowanych stanowisk Sądu Najwyższego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gdańsku, w orzecznictwie sądów administracyjnych występują inne orzeczenia,

w których zaprezentowano odmienne stanowisko w tym zakresie i jako przykład przywołano wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 16 maja 2012 r. W świetle powyższego komisja weryfikacyjna zasadnie przyjęła za nieprawidłowe podpisy zawierające następujące wady: brak podpisu, wadliwy PESEL, wadliwe nazwisko, wadliwe imię, wadliwy adres, brak prawa wyborczego

i więcej niż jednokrotne udzielenie poparcia. W konsekwencji doprowadziło to do sytuacji, że inicjator referendum nie zebrał wymaganej liczby podpisów. W końcowej części odpowiedzi za nietrafne uznano zarzuty dotyczące błędów procesowych. Za bezzasadny uznano zarzut, iż Rada Miejska w R. nie wybrała przewodniczącego powołanej komisji weryfikacyjnej, ponieważ odpowiednie unormowania Statutu Miasta odnoszą się do komisji stałych, natomiast w tym przypadku powoływana była komisja doraźna, a w tym zakresie nie znajdują one zastosowania. Za nieuzasadnione uznano pisma inicjatora przeprowadzenia referendum zmierzające do wyłączenia niektórych członków komisji weryfikacyjnej, ponieważ obowiązujące unormowania prawne nie zawierają w tym zakresie żadnych rozwiązań umożliwiających podejmowanie takich działań.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Po myśli

art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego stwierdza nieważność takiej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana

z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się takich uchybień

w kwestionowanym rozstrzygnięciu, które uzasadniałyby uwzględnienie wniesionej skargi.

Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie dostrzec, że mocą kwestionowanej uchwały Rada Miejska w R. odrzuciła wniosek A o przeprowadzenie referendum w sprawie likwidacji Straży Miejskiej w R. O przyjęciu takiej uchwały zdecydowały dwa elementy, a mianowicie nie zrealizowanie wymogu wynikającego z postanowień art. 13 ustawy o referendum lokalnym czyli nie podanie do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego informacji o przedmiocie referendum, a przedłożona lista podpisów popierających zgłoszoną inicjatywę nie spełniła wymogów wynikających z treści art. 4 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy. W świetle tak skonstruowanych przyczyn odrzucenia inicjatywy przeprowadzenia referendum lokalnego w pierwszej kolejności rozważyć należy, czy podniesione okoliczności faktycznie uzasadniają przyjęcie uchwały w brzmieniu zamieszczonym w kwestionowanej uchwale.

Stosownie do postanowień art. 13 ustawy o referendum lokalnym inicjator referendum, na swój koszt, podaje do wiadomości mieszkańców danej jednostki samorządu terytorialnego przedmiot zamierzonego referendum, przy czym podanie do wiadomości w gminie następuje w sposób zwyczajowo przyjęty w danej gminie,

a w powiecie i województwie – poprzez ogłoszenie w prasie codziennej ogólnodostępnej w danej jednostce samorządu terytorialnego. Nadto przedmiotowa informacja o zamierzonym referendum powinna zawierać pytanie lub pytania referendum albo warianty zaproponowane do wyboru. W przedmiotowej uchwale Rada Miejska w R. uznała, że wymóg wynikający z tego przepisu nie został przez inicjatorów przeprowadzenia referendum spełniony, ponieważ informacja

o zamiarze przeprowadzenia referendum w sprawie likwidacji Straży Miejskiej

w R. nie została podana w sposób zwyczajowo przyjęty na terenie danej gminy. Stanowisko takie wynikło z tego, że inicjator przeprowadzenia referendum poinformował o zgłoszonej inicjatywie w środkach masowego przekazu, a mianowicie w prasie o zasięgu regionalnym oraz powiatowym, natomiast nie uczynił tego

w sposób przyjęty na terenie Miasta R., czyli poprzez zamieszczenie stosownych informacji na tablicach ogłoszeń. Zdaniem składu orzekającego

w niniejszej sprawie istota unormowania zamieszczonego w art. 13 sprowadza się do tego, aby mieszkańcy danej jednostki samorządu terytorialnego byli poinformowani

o zgłoszonej inicjatywie i mogli w sposób prawnie skuteczny w niej wziąć udział. Podkreślić trzeba, że to inicjatorom przeprowadzenia referendum gminnego zależeć będzie na tym, aby stosowna informacja dotarła do jak najszerszego kręgu osób zainteresowanych, tak aby mogły one poprzeć zgłoszoną inicjatywę na etapie zbierania podpisów, jak również w sposób aktywny w tej czynność prawnej brać udział. Podkreślić należy, że wszelkie zaniedbania w tym zakresie obciążają inicjatora przeprowadzenia referendum, a w najdalej idącej konsekwencji nie uzyska on wymaganej prawem ilości osób biorących w nim udział. W świetle takiego ustalenia istoty przywołanego przepisu przyjdzie uznać, że zarzut sformułowany przez Radę Miejską w R. w pkt 4 uzasadnienia spornej uchwały jest nadmiernie represyjny. Podkreślić należy, że faktycznie inicjatorzy przeprowadzenia referendum nie dopełnili obowiązku wynikającego z treści przywołanego powyżej przepisu, ponieważ nie podali do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej gminie, jednakże uczynili to w inny sposób, a mianowicie poprzez zamieszczenie stosownych informacji w prasie o zasięgu wykraczającym poza granice jednej gminy. W tej sytuacji można uznać, że ich informacja miała znacznie szerszy zasięg i przekazanie takiej informacji mieszkańcom powiatu jest równoznaczne z przekazaniem jej mieszkańcom zainteresowanej gminy. W tej sytuacji faktycznej zarzut sformułowany w przedmiotowej uchwale posiada umocowanie w przepisie prawa, jednakże nie uwzględnia istoty przyjętego unormowania, jak również nie posiada decydującego znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia. Jednocześnie rozważyć należy, czy podniesiona okoliczność stała się wyłączną podstawą przyjęcia spornej uchwały. W tym zakresie odpowiedź musi być negatywna, ponieważ o brzmieniu przedmiotowej uchwały przesądziła inna okoliczność niż powyżej poddana analizie.

Zasadniczym argumentem odrzucenia przez Radę Miejską w R. zgłoszonej inicjatywy referendalnej było przedłożenie przez inicjatora przeprowadzenia referendum list popierających tę inicjatywę, nie spełniających wymogów wynikających z treści art. 4 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym. Jak wynika z informacji znajdującej się w uzasadnieniu spornej uchwały, jak również

w przedłożonych aktach, inicjator przeprowadzenia referendum obowiązany był przedłożyć listy z podpisami mieszkańców popierających tę inicjatywę, przy czym wymóg wynikający z powyższego przepisu mówi o 10% osób uprawnionych do głosowania. Na terenie miasta R. takich osób uprawnionych do głosowania na moment zgłoszenia inicjatywy referendalnej było 111 394 osoby, a zatem inicjatywa winna być poparta liczbą 11 139 osób. Inicjatorzy przeprowadzenia referendum lokalnego złożyli 1223 listy poparcia, na których zamieszczono 12060 podpisów.

W tej sytuacji można przyjąć, że na tym etapie inicjator przeprowadzenia referendum dopełnił ciążącego na nim obowiązku, ponieważ przedłożone listy poparcia zawierały większą liczbę podpisów niż wymagały tego obowiązujące unormowania prawne. Przedłożone listy poparcia poddane zostały następnie weryfikacji merytorycznej przez powołaną w tym celu komisję przez Radę Miejską w R.

Stosownie do postanowień art. 14 ustawy o referendum lokalnym inicjator przeprowadzenia referendum zbiera podpisy mieszkańców uprawnionych do wybierania organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego, którzy chcą poprzeć inicjatywę w tej sprawie. Podpisy zbiera się na kartach, z których każda zawiera informacje o przedmiocie zamierzonego referendum oraz o tym, że poparcia nie można wycofać. Karta zawiera również: nazwiska i imiona członków grupy oraz imię, nazwisko i miejsce zamieszkania pełnomocnika, jeżeli inicjatorem referendalnym jest grupa obywateli nazwę i adres siedziby statutowi struktury terenowej partii politycznej lub organizacji społecznej oraz imię, nazwisko i adres zamieszkania pełnomocnika, jeżeli inicjatorem referendum jest partia polityczna lub organizacja społeczna. Mieszkaniec jednostki samorządu terytorialnego popierający wniosek o przeprowadzenie referendum podaje na karcie imię, nazwisko, adres zamieszkania i nr ewidencyjny PESEL. Dane te potwierdza własnoręcznym podpisem. Przywołany przepis w sposób precyzyjny określa wymogi jakie musi spełniać lista popierająca zgłoszoną inicjatywę przeprowadzenia referendum gminnego. Podkreślić należy, że ze wskazanego unormowania nie wynika, że osoba popierająca tę inicjatywę musi sama wpisać na listę wymagane dane, jednakże jest ona obowiązana do osobistego podpisania zamieszczonych przy jej nazwisku danych. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie dane dotyczące imienia, nazwiska oraz nr ewidencyjnego PESEL muszą być prawidłowe i nie mogą zawierać żadnych błędów, natomiast w przypadku danych dotyczących adresu zamieszkania danej osoby, to informacja ta pełni funkcję uzupełniającą i nie musi rzutować

w sposób kategoryczny na prawidłowość zgłoszonego poparcia. W świetle powyższego uznać należy, że dane adresowe mogą być skorygowane w trakcie procesu weryfikacji list poparcia. Ostatnią kwestią wymagającą ustalenia jest to, że listy takie mogą podpisać jedynie osoby legitymujące się w dniu złożenia podpisu czynnym prawem wyborczym, a zatem osoby posiadające pełną zdolność do czynności prawnych. Za takim stanowiskiem przemawiają dwa argumenty, po pierwsze dopiero osoba pełnoletnia może w sposób samodzielny i z pełną odpowiedzialnością podejmować decyzje, a po drugie przy ustalaniu wymaganej liczby osób popierających daną inicjatywę referendalną uwzględnia się wyłącznie osoby legitymujące się czynnym prawem wyborczym, a zatem tylko takie osoby uprawnione są do wypowiedzenia się w tym zakresie.

Przedstawienie powyższego stanu normatywnego w zakresie sporządzania list poparcia dla zgłoszonej inicjatywy było niezbędne z tego powodu, że wnoszący do tutejszego Sądu skargę A podniósł zarzuty z tego zakresu. Pierwszym wśród sformułowanych zarzutów to przyjęcie przez komisję weryfikacyjną Rady Miejskiej w R. nadmiernego formalizmu oraz zastosowanie restrykcyjnego interpretowania postanowień ustawy. Zdaniem skarżących przedmiotowa komisja winna wykazać się działaniem z duchem ustawy i jako przykład wskazano postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SW 10/11 (niepublikowany) oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Gd 391/12 (niepublikowany). Ze stanowiskiem prezentowanym przez skarżący A nie można się zgodzić, a przywołane orzeczenia sądowe nie dają podstaw do podzielenia stanowiska zaprezentowanego w skardze. Sąd administracyjny, jak zostało to już powyżej zaznaczone, obowiązany jest badać działanie organu administracji pod kątem zgodności z przepisami prawa. W tym przypadku art. 14 w sposób jednoznaczny określa jakie muszą być spełnione wymogi dotyczące umieszczenia na liście poparcia zgłoszonej inicjatywy danych pozwalających zidentyfikować osobę oraz jej podpis. We wskazanych orzeczeniach sądy zwróciły uwagę na te elementy, które w tym zakresie odgrywają drugoplanową rolę i służą jedynie potwierdzeniu prawidłowości głównych danych. W orzeczeniach tych zaakcentowano, że uchybienia w adresie można skorygować czy nawet pominąć, natomiast kluczową funkcję w tym zakresie pełnią dane wynikające z numeru ewidencyjnego PESEL, ponieważ na tej podstawie będzie możliwe zidentyfikowanie osoby udzielającej poparcia. Mając na uwadze powyższe stwierdzenie przyjdzie uznać, że komisja weryfikacyjna w przedmiotowej sprawie nie wykazała się nadmiernym formalizmem, ponieważ jak wynika z jej sprawozdania zakwestionowała 10 przypadków braku podpisu, 750 przypadków wadliwego nr PESEL, w 195 przypadkach stwierdziła wadliwe nazwisko, a w 62 przypadkach wadliwe imię, adres został wadliwie podany w 760 przypadkach, a brak prawa wyborczego stwierdzono w 706 przypadkach. Nadto zwrócono uwagę na to, że były wielokrotności podpisów, co ujawniło się w przypadku 112 mieszkańców miasta, a pozycji zdublowanych było 230. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie dostrzec należy, że gdy uwzględni się wyłącznie uchybienia związane z wadliwie podanym nr PESEL oraz brak prawa wyborczego w momencie składania oświadczenia woli i poparcia przedmiotowej inicjatywy to okaże się, że inicjator przeprowadzenia referendum nie przedłożył wymaganej liczby podpisów mieszkańców popierających tę inicjatywę. Jak bowiem zostało to powyżej zaznaczone, obowiązany był przedłożyć 11 139 podpisów poparcia, natomiast na listach, które zostały złożone w Radzie Miejskiej w R. podpisów było 12 060. Zatem gdy uwzględni się wyłącznie wskazane wady dotyczące wadliwego nr ewidencyjnego oraz brak prawa wyborczego to okaże się, że pozostało 10 654 podpisów, a liczba ta jest już mniejsza niż wymagana dla skutecznego przeprowadzenia zgłoszonej inicjatywy. W tej sytuacji skład orzekający w rozpatrywanej sprawie przyjmując nawet najbardziej liberalne stanowisko i uwzględniając wszelkie zastrzeżenia ze strony skarżącego A, przychylić musi się do stanowiska wyrażonego w pkt 5 przedmiotowej uchwały, że inicjator przeprowadzenia referendum w sprawie likwidacji Straży Miejskiej w R. nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku i nie przedłożył wymaganej liczby podpisów mieszkańców miasta popierających tę inicjatywę. Na marginesie niniejszych uwag należy dostrzec, iż w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 446/08 (Lex 470935) oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1544/08 (ONSA i WSA z 2010 r., Nr 1, poz. 10) zajęto analogiczne stanowisko, jak również należy dostrzec, że w sprawie rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny komisja weryfikacyjna nie zweryfikowała wszystkich podpisów, w momencie w którym nie było możliwe już uzyskanie odpowiedniej ich liczby. Na ocenę prawidłowości przyjętej uchwały wpływ ma okoliczność potwierdzona w trakcie rozprawy przed tutejszym Sądem, że przedstawiciele inicjatora przeprowadzenia referendum uczestniczyli w pracach powołanej przez Radę Miejską w R. komisji weryfikacyjnej i zgłaszane przez nich uwagi oraz zastrzeżenia były wielokrotnie uwzględniane. W świetle powyższego uznać należy, że niezależnie od dostrzeganych uchybień w trakcie prowadzonej procedury związanej z przyjęciem przedmiotowej uchwały, jej rozstrzygnięcie jest prawidłowe i zgodne z ustalonym stanem faktycznym.

W tym miejscu odnieść się należy do kolejnego zarzutu sformułowanego przez inicjatora przeprowadzenia referendum, a mianowicie wadliwego wyłonienia przewodniczącego powołanej przez Radę Miejską w R. komisji weryfikacyjnej. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych przewodniczący tej komisji wyłoniony został przez członków tej komisji, natomiast inicjator przeprowadzenia referendum podnosi, że zgodnie z postanowieniami Statutu Miasta uczynić winna to Rada Miejska wyłaniając skład tej komisji. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik miasta argumentował, że unormowanie zamieszczone w Statucie Miasta nie ma zastosowania do komisji doraźnych wyłanianych przez Radę Miejska w R.,

a taki status posiadała przedmiotowa komisja. Ze stanowiskiem pełnomocnika gminy nie sposób się zgodzić i podzielić należy stanowisko prezentowane przez stronę skarżącą. Faktycznie analiza postanowień Statutu Miasta R., a w szczególności § 36 ust. 3 pozwala w sposób jednoznaczny stwierdzić, że w tym zakresie głos decydujący przysługuje Radzie Miejskiej, przy czym należy zauważyć, że rozwiązanie takie ma zastosowanie do komisji stałych i doraźnych, a zatem argumentacja zamieszczona w odpowiedzi na skargę w żaden sposób nie może być uwzględniona. W świetle powyższego ustalenia rozważyć należy to, czy dostrzeżone uchybienie miało wpływ lub mogło mieć wpływ na treść przyjętej uchwały. Zdaniem składu orzekającego w tej sprawie brak jest przesłanek pozwalających uznać, że taki potencjalny wpływ uchybienie to miało na treść przyjętej uchwały. Jak bowiem zostało to powyżej przeanalizowane, głównym powodem podjęcia kwestionowanej uchwały było ustalenie przyjęte przez komisję weryfikacyjną, iż liczba zgłoszonych podpisów z wyrazami poparcia dla zgłoszonej inicjatywy okazała się zbyt mała.

W świetle takiego stwierdzenia uznać przyjdzie, że dostrzeżone uchybienie nie miało istotnego wpływu na treść kontrolowanej uchwały.

Następny zarzut sformułowany wobec przyjętej uchwały także związany jest pracami komisji weryfikacyjnej i sprowadza się do nie rozpatrzenia przez Radę Miejską w R. wniosków zgłoszonych przez obserwatorów i pełnomocnika inicjatora przeprowadzenia referendum w sprawie likwidacji Straży Miejskiej

w R., o wyłączenie z prac trzech członków tej komisji. Podkreślić należy, że

w ramach każdej procedury jedną z najważniejszych kwestii jest bezstronność określonego ciała. Przyjdzie podkreślić, że wniosek o wyłączenie członków komisji został złożony w dniu [...]. Podniesiony zarzut jest istotny i wymaga rozważenia, ponieważ może mieć on znaczenie dla prawidłowości przyjętej uchwały. Na wstępie tej części rozważań przyjdzie zauważyć, że postanowienia Statutu Miasta nie zawierają unormowań dotyczących wyłączenia radnego z prac w komisji rady. Oznacza to, że na etapie wyłaniania składu komisji rady miejskiej winny być brane pod uwagę okoliczności uzasadniające wyłączenie radnego z udziału w pracach takiej komisji. Nadto rozstrzygnięcia w tym zakresie może podjąć wyłącznie rada.

W tej sytuacji rozważyć należy, czy zgłoszone przez skarżący A zarzuty względem członków komisji weryfikacyjnej związane były z tym czy osoby te nie mogły uczestniczyć w pracach tej komisji, czy też spowodowane zostały innymi przesłankami. Analiza treści skarg pozwala stwierdzić, że powodem ich złożenia oraz zgłoszonych wniosków o wyłączenie z prac komisji weryfikacyjnej była negatywna ocena pracy tych radnych, a w szczególności subiektywne przeświadczenie o braku bezstronności. Podniesione okoliczności, zdaniem składu orzekającego, nie stanowią wystarczającej przesłanki dla uwzględnienia zgłoszonego zarzutu, nadto należy podkreślić, że wniosek taki może być rozpatrzony wyłącznie przez podmiot delegujący radnych do pracy w takiej komisji, zatem samą Radą Miejską w R. Z uwagi na szczególny charakter prowadzonego postępowania w tym zakresie, jak również szczególne unormowanie i zakres kompetencji komisji weryfikacyjnej Rada Miejska w R. nie była w stanie rozważyć zgłoszonego wniosku przed dniem posiedzenia, które miało miejsce w dniu [...], a zatem w dniu podjęcia przedmiotowej uchwały. W świetle powyższego wniosek ten nie mógł zostać rozpatrzony w okresie prac przedmiotowej komisji, a po zakończeniu tych prac komisja ta przestała funkcjonować, a tym samym przedmiotowy wniosek stał się bezprzedmiotowy. Przeprowadzona powyżej analiza pozwala uznać, że podniesiony przez skarżący A zarzut nie może być uwzględniony, ponieważ brak jest przesłanek merytorycznych do jego rozpatrzenia, jak również brak jest wpływu tej okoliczności na treść przyjętej uchwały.

Zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie również nie zasługuje na uwzględnienie zarzut sprowadzający się do tego, że komisja weryfikacyjna prowadziła prace w sposób formalistyczny i restrykcyjny, ponieważ brak jest dowodów na przyjęcie takiej tezy.

Nie sposób zgodzić się też ze stanowiskiem skarżącego A wyrażonym

w skardze, że niewypełniony został obowiązek niezwłocznego przekazania wniosku wraz z listami podpisów Radzie Miasta R. Jak wynika z akt administracyjnych wniosek o przeprowadzenie referendum złożony został w dniu [...], natomiast posiedzenie Rady Miejskiej w R., na którym przyjęto ten wniosek oraz powołano komisję weryfikacyjną miało miejsce [...], a zatem ledwie po upływie 4 dni, w sytuacji kiedy z postanowień § 16 ust. 2 Statutu Miasta wynika, że radni mają być poinformowani o terminie sesji i porządku obrad na siedem dni przed jej odbyciem. W tej sytuacji uznać należy, że osoby odpowiedzialne za funkcjonowanie organu stanowiącego i kontrolnego wykazały się niebywałą sprawnością i skutecznością działania.

Spod kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wymykają się zarzuty formułowane względem poszczególnych czynności i działań prowadzonych w trakcie prac związanych z rozpatrzeniem wniosku

o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie likwidacji straży miejskiej, ponieważ zarzuty te nie mają żadnego związku z treścią kontrolowanej uchwały.

W szczególności Sąd ma na uwadze zarzuty dotyczące dokonywania korekt na listach poparcia, zabezpieczenia tych list w inny sposób – ponadnormatywny – niż uczyniły to władze miasta.

Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie zauważyć, że skarżący A w skardze zarzuca organom gminy naruszenie postanowień ustawy o samorządzie terytorialnym w sytuacji, kiedy od 1 stycznia 1999 r. ustawy o takim tytule nie ma w polskim porządku prawnym, ponieważ od wskazanego dnia funkcjonuje w nim ustawa o samorządzie gminnym. Sąd podnosi ten problem jedynie z tego powodu, że skarżący podmiot jest aktywnym uczestnikiem życia publicznego w kraju oraz w danym regionie i z tego powodu powinien znać główne unormowania prawne regulujące funkcjonowanie poszczególnych sfer aktywności państwa.

W konkluzji przeprowadzonych rozważań przyjdzie uznać, że dostrzeżone uchybienia w zakresie przyjęcia kwestionowanej uchwały w kontekście art. 20 ust. 3 ustawy o referendum lokalnym, nie dają podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi. Wydanie orzeczenia po myśli powoływanego art. 20 ust. 3 ustawy

o referendum lokalnym zastąpiłoby prawem wymaganą uchwałę, a zgromadzony materiał nie daje podstaw dla jego podjęcia. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stosownie do postanowień art. 151 – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązany jest oddalić wniesioną skargę.

mw