Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 369/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 235-1
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: art. 75, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 5 ust. 2 i 3 rozporządz.Rady Ministrów z 30.06.2009 r.
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Henryk Ożóg Protokolant Katarzyna Leśniowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 listopada 2010 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji; III. zasądza od D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. na rzecz skarżącego L. W. kwotę 257 (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Pan L. W. (urodzony w dniu [...] lipca 1949 r.) zatrudniony był w następujących zakładach pracy:

W D. Fabryce Mebli w Ś., w latach 1968-1973 r., na stanowisku polernika, na którym wykonywana przez niego praca polegała na polerowaniu szlifierką taśmową powierzchni mebli, oraz jako robotnik transportu (od dnia 8 sierpnia 1977 r. do dnia 21 września 1977 r.) wykonujący prace ręczne przy załadunku i rozładunku samochodów i wagonów.

W Przedsiębiorstwie Przemysłu Betonów "[...]" – Oddział Nr [...] w Ś., na stanowisku betoniarza (od dnia 25 kwietnia 1974 r. do dnia 7 lipca 1975 r.). Praca polegała tu na wyrobie płyt stropowych i drogowych (obsługa stołu wibracyjnego).

We W. Przedsiębiorstwie Ceramiki Budowlanej – Wytwórni Termalitów w Ś., na stanowisku robotnika transportu, w okresie od dnia 11 sierpnia 1980 r. do dnia 30 listopada 1985 r. W tym czasie ręcznie wsypywał on do leja zasypowego trociny, ziemię krzemionkową, glinę, ładował cegły na samochody i wytaczał wózki z pieców.

W Przedsiębiorstwie Artykułów Technicznych "[...]" S.A. w Ś.: w okresie od dnia 6 grudnia 1985 r. do dnia 31 sierpnia 1986 r., na stanowisku robotnika transportu ręcznie rozładowującego wagony i samochody z surowcem do produkcji; w okresie od dnia 1 września 1986 r. do dnia 31 stycznia 2002 r., na stanowisku I operatora agregatu polipropylowego Technorop, a następnie – od dnia 1 lutego 2002 r. do dnia 1 sierpnia 2003 r. – na stanowisku II operatora (na obu tych stanowiskach L. W. zasypywał granulat z worków do pojemnika drewnianego, a następnie metalowego, z którego granulat pobierany był automatycznie sondą do dalszej obróbki).

Od dnia 2 sierpnia 2003 r. L. W. nie pracuje. Początkowo pobierał świadczenie rehabilitacyjne, a od 29 stycznia 2004 r. – rentę.

W dniu 28 grudnia 2005 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś., wydał decyzję Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u L. W. choroby zawodowej, w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., Nr [...] – działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity – Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.), § 8 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 poz. 1115), oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przedstawił przebieg pracy zawodowej L. W., a następnie wskazał, iż pierwsze objawy chorobowe zgłaszał on w 2002 r. Jak ustaliły organy inspekcji sanitarnej, z powodu duszności, kaszlu, szybkiego męczenia się i ogólnego osłabienia, w roku 2003 odwołujący się pięciokrotnie przebywał na leczeniu szpitalnym, natomiast w roku 2004 – dwukrotnie (w Szpitalu Chorób Płuc w S.).

W dalszej części uzasadnienia swojego orzeczenia, PWIS zwrócił uwagę, iż w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, L. W. badany był w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. – Oddział w W., który w wyniku przeprowadzonych badań wydał orzeczenie z dnia [...] października 2005 r., Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania diagnozowanej choroby zawodowej. Orzeczenie to oparte zostało na ustaleniu, iż analiza wyników badań oraz dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego i obrazującej początek i przebieg choroby nie pozwalają na rozpoznanie przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego.

Organ drugiej instancji podkreślił następnie, że ponieważ w toku postępowania pierwszoinstancyjnego L. W. badany był jedynie przez jednostkę diagnostyczną I stopnia, już w trakcie postępowania odwoławczego zainteresowany został skierowany na badania do jednostki orzeczniczej w S.. Także jednak Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wydał w dniu [...] czerwca 2006 r. orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Swoje stanowisko wspomniana jednostka diagnostyczna uzasadniła tym, iż mimo stwierdzenia u badanego przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli z istotnymi, utrwalonymi zaburzeniami sprawności wentylacyjnej płuc, analiza danych o narażeniu zawodowym pacjenta wykazała, iż w ostatnich 10 latach pracy zawodowej nie odnotowano na jego stanowisku pracy przekroczeń normatywów higienicznych dla czynników drażniących drogi oddechowe. Tym samym, zgodnie z wiedzą medyczną i kryterium zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., stwierdzono brak podstaw do uznania zawodowej etiologii schorzenia układu oddechowego rozpoznanego u badanego.

Opierając się na przedstawionych okolicznościach faktycznych, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wywodził, iż do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione jednocześnie – co wynika z przepisów § 2 ust. 1 i § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach – dwa warunki: 1) choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych; 2) choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy.

Organ zaznaczył w związku z tym, iż w przypadku L. W. powyższe warunki nie zostały spełnione, bowiem w toku dochodzenia epidemiologicznego ustalono, iż w ostatnich 10 latach pracy zawodowej nie odnotowano na jego stanowisku pracy przekroczeń normatywów higienicznych pyłu przemysłowego zawierającego wolną (krystaliczną) krzemionkę, a obie placówki orzecznicze były zgodne co do faktu, iż z uwagi na brak cech trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc, z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50 % wartości należnej, schorzenie nie mogło być rozpatrywane w kategoriach choroby zawodowej, a zgłaszane przez zainteresowanego dolegliwości układu oddechowego należy wiązać z innymi, pozazawodowymi przyczynami.

W konkluzji uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, iż w przedstawionej sytuacji brak było podstaw faktycznych i prawnych do zmiany pierwszoinstancyjne decyzji.

Na powyższą decyzję L. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 7 lutego 2007 r.; Sygn. akt

III SA/Wr 500/06 uchylił zaskarżoną decyzję, zarzucając lakoniczność orzeczenia lekarskiego D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział w W. oraz nie ustalenie stanu faktycznego sprawy w kwestii dot. Narażenia zawodowego.

W związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dnia [...] maja 2007 r. zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. o uzupełnienie dokumentacji o dochodzenie epidemiologiczne w środowisku pracy odwołującego się, w szczególności informacji dot. badań i pomiarów zapylenia w środowisku pracy w ostatnich 10 latach zatrudnienia odwołującego się. W celu ustalenia stanu faktycznego w kwestii narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. ponownie sporządził kartę oceny narażenia zawodowego z dnia 5 czerwca 2007 r. oraz wezwał świadków p. E.K. (pismo z dnia 20 czerwca 2007 r.), p. R.S., p. P.N. (pismo z dnia 21 czerwca 2007 r.) celem złożenia wyjaśnień. W wyniku przeprowadzonych czynności sporządzone zostały oświadczenia dotyczące warunków pracy odwołującego się. Ponadto, dnia 26 lipca 2007 r. Laboratorium Badań Środowiskowych Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemio logicznej w W. przeprowadziło badania czynników szkodliwych na stanowisku pracy w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowo-Usługowym [...] Spółka akcyjna w Ś.. Wyniki przeprowadzonych badań wykazały, że warunki pracy na badanym stanowisku pracy są bezpieczne. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. dnia 14 sierpnia 2007 r. przesłał uzupełnione dochodzenie epidemiologiczne do Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w dniu 29 sierpnia 2007 r. zwrócił się do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział w W. o badanie L. W. i wydanie orzeczenia lekarskiego zgodnego z zaleceniami Sądu tj. właściwie uzasadnionego. Jednocześnie do ww. placówki orzeczniczej przesiane zostało uzupełnione dochodzenie epidemiologiczne.

D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w W. dnia [...] listopada 2007 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych (poz. 5) u L. W.. Na podstawie wyników przeprowadzonych badań swoje stanowisko uzasadnił tym, że: "... Z przedłożonej dokumentacji lekarskiej wynika, że od 2003 r. występowały zaburzenia wentylacji płuc typu obturacyjnego z obniżeniem FEV1; poniżej 50%. W ostatnich 10 latach pracy (co wynika z definicji choroby zawodowej) nie przeprowadzono oceny narażenia na stanowisku pracy, a z karty oceny narażenia sporządzonej przez PPIS w Ś. wynika, że pracował w atmosferze pyłów przemysłowych. PPIS w Ś. przesłuchał trzech świadków, którzy potwierdzili, że na stanowisku L. W. występowały szkodliwe warunki podczas wykonywania następujących czynności: nadzór nad prawidłowym procesem technologicznym i jakościowym na podległych liniach produkcyjnych (wymian filtrów, dowóz granulatu), dowożenie wózkiem elektrycznym lub spalinowym, gazowym nawojów tasiemki pod skręcarki (SIMKI), zbieranie pustych cewek metalowych ze skręcarek do kosza lub na ręczny wózek, wywożenie nadmiaru szpulek nawiniętych wózkiem widłowym elektrycznym i spalinowym, gazowym na zewnątrz hali, sprzątanie hali w obrębie obsługiwanych urządzeń. Warunki panujące na hali produkcyjnej: gorąco, spaliny z wózków, kurz, dymy z zerwanych tasiemek, które zostały w piecu. PPIS zlecił wykonanie pomiarów w 2007 r., które nie wykazały przekroczeń normatywów higienicznych (od 0,01-0,04 NDS). (...) Przyjmujemy zatem, mając na uwadze uzupełnioną przez PPIS ocenę narażenia oraz zeznania trzech świadków zatrudnionych razem z L. W., że warunki pracy były szkodliwe i nie można wykluczyć przekroczenia normatywów higienicznych w ostatnich 10 latach pracy zawodowej (zakład pracy w tym okresie nie przeprowadził pomiarów czynników szkodliwych). Mając na uwadze rozpoznanie przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli oraz narażenie na stanowisku pracy należy przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, iż istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej."

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., w związku z wyrokiem Sądu oraz faktem, że L. W. przysługuje badanie w placówce orzeczniczej II stopnia, pismem z dnia 12 grudnia 2007 r. zwrócił się do odwołującego o rozważenie możliwości wyjazdu na badania do Instytutu Medycyny Pracy. Zainteresowany oświadczeniem z dnia 17 grudnia 2007 r. wyraził zgodę na badania w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. W związku z powyższym, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dnia 31 grudnia 2007 r. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. za pośrednictwem D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział w W. z prośbą o badanie odwołującego się i wydanie ostatecznej, zgodnej z zaleceniami Sądu opinii medycznej. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. dnia 5 maja 2008 r. zwrócił się z zapytaniem "... czy w kontekście przeprowadzonych w 2007 r. przez PPIS w Ś. pomiarów środowiskowych (...) które nie wykazywały przekroczeń normatywów higienicznych dla pyłów i gazów drażniących, a przeciwnie sugerowały wręcz, minimalne narażenie (...) możliwe jest by w ostatnich 10 latach pracy zawodowej (1993-2003) przekroczenia takie miały miejsce ..." Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. dnia 03 czerwca 2008 r. przesłał odpowiedz, tj.: "... na stanowisku operatora linii TECHNOTROPE nie występowały przekroczenia obowiązujących norm." Odpowiedź została przesłana do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. dnia 11 czerwca 2008 r., który dnia 30 czerwca 2008 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych (poz. 5) u L. W.. Na podstawie wyników przeprowadzonych badań w uzasadnieniu swojego stanowiska podał, że: "Całokształt obrazu klinicznego zobiektywizowanego rezultatami diagnostyki czynnościowej układu oddechowego potwierdza rozpoznanie przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli z istotnymi utrwalonymi zaburzeniami sprawności wentylacyjnej płuc. Jednocześnie szczegółowa analiza danych o przebytym narażeniu zawodowym uzupełnionych o obecnie przeprowadzone przez PPIS w Ś. dochodzenie epidemiologiczne konsekwentnie wyklucza możliwość przekroczeń w ostatnich 10 latach norm zapylenia na stanowiskach pracy badanego. Zatem zgodnie z wiedzą medyczną i kryteriami orzeczniczymi zawartymi w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., brak jest podstaw do uznania etiologii zawodowej ww. schorzenia układu oddechowego i tym samym zmiany orzeczenia lekarskiego wydanego przez tut. Przychodnię w dniu 26 czerwca 2006 r."

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w dniu 28 lipca 2008 r. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z prośbą o weryfikację ww. orzeczenia lekarskiego, uwzględniając narażenie zawodowe L. W. W związku z brakiem odpowiedzi dnia 15 stycznia 2009 r. wystosował monit, a dnia 17 lipca 2009 r. ponownie zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o weryfikację wydanego orzeczenia lekarskiego w myśl obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

W odpowiedzi. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. dnia 17 września 2009 r. wydał zweryfikowane orzeczenie lekarskie nr 32321/06 o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń (póz. 5) u L. W., uzasadniając powyższe, iż wprowadzone zmiany w przepisach prawa nie mają wpływu na merytoryczną treść orzeczenia.

W związku z odmiennymi opiniami medycznymi placówek orzeczniczych I i II stopnia diagnostycznego, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dnia 12 października 2009 r. zwrócił się do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycznego we W. Oddział w W. z prośbą o wydanie opinii uzupełniającej i wyjaśnienie podnoszonych kwestii, tj. w oparciu o jakie kryterium rozpoznana została choroba zawodowa u L. W., skoro ocena narażenia zawodowego nie potwierdza przekroczeń normatywów higienicznych w ostatnich 10 latach pracy zawodowej zainteresowanego, jednocześnie zwrócił się o weryfikację wydanego dnia [...]listopada 2007 r. nr [...] orzeczenia lekarskiego zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w W. dnia 29 października 2009 r. zwrócił się do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z zapytaniem o narażenie zawodowe L. W. tj. czy w okresie ostatnich 10 latach pracy zawodowej były przekroczenia normatywów higienicznych. W odpowiedzi, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. poinformował, że dnia 12 listopada 2009 r. zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. z prośbą o przeprowadzenie uzupełniającego dochodzenia epidemiologicznego dot. pomiarów czynników szkodliwych z lat 1993-2003 na analogicznym stanowisku (operatora agregatu polipropylowego-Technotrop) w innych zakładach pracy, po uzyskaniu powyższych informacji niezwłocznie prześle stanowisko dotyczące tej kwestii.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. w związku z prowadzonym postępowaniem uzupełniającym, dnia 2 grudnia 2009 r. zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z prośbą o udostępnienie wyników pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia wykonanych w latach 1993-2003 w zakładzie będącym pod nadzorem, zajmującym się produkcją wyrobów powroźniczych tj.: "[...]" S.A. w B. na stanowisku operatora agregatu polipropylowego - Technotrop. W odpowiedzi Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. poinformował, że w zakładzie "[...]" S.A. w B. na stanowisku operatora agregatu polipropylowego - Technotrop nie wykonywano pomiarów środowiska pracy w zakresie zapylenia i czynników szkodliwych.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. o ww. informacje zwrócił się także do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. nadzorującego zakłady "[...]" Sp. z o.o. w S. oraz "[...]" Sp. z o.o. w S. (pismo z dnia 2 grudnia 2009 r.). W odpowiedzi Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. dnia 3 grudnia 2009 r. przesłał kserokopie posiadanych w swoim archiwum wyników badań.

W toku prowadzonego postępowania uzupełniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. ustalił, że Przedsiębiorstwo Artykułów Technicznych "[...]" S.A. w Ś. zmieniło nazwę na "[...]" S.A w Ś., po czym zakład "[...]" S.A. w Ś. po zakończeniu postępowania upadłościowego w 2009 r. wykreślony został z Krajowego Rejestru Sądowego.

Po przeprowadzeniu uzupełniającego dochodzenia epidemiologicznego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. dnia 28 grudnia 2009 r. przesłał uzyskane wyniki pomiarów wraz ze swoim stanowiskiem dot. kwestii narażenia zawodowego do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W.

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dnia [...] stycznia 2010 r. przekazał dane do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział w W., który dnia 17 lutego 2010 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń (poz. 5) u L. W.

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., na podstawie zgromadzonej dokumentacji dotyczącej choroby zawodowej u L. W. zważył, co następuje:

Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, dwa warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy.

Zgodnie z treścią § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. stwierdza, że dokonane czynności w toku postępowania pozostają skuteczne, wobec czego nie odmawia mocy dowodowej czynnościom dokonanym na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, które utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r.

W przypadku L. W., warunek drugi nie został spełniony, ponieważ dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż w ostatnich 10 latach pracy zawodowej tj. w latach 1993-2003 nie stwierdzono na stanowisku pracy (brak pomiarów) oraz na analogicznych stanowiskach pracy w innych zakładach produkujących wyroby powroźnicze przekroczeń normatywów higienicznych.

Natomiast odnośnie warunku pierwszego, placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych tj.: D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w W., Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., rozpoznały u odwołującego się przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, jednakże brak narażenia zawodowego w ostatnich 10 latach pracy nie pozwala uznać związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wykonywaną pracą a schorzeniem. Zgodnie z kryteriami zawartymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., wyklucza się zawodowe tło schorzenia.

Mając powyższe na uwadze, w przypadku L.W. został spełniony tylko jeden z dwóch warunków koniecznych do stwierdzenia choroby zawodowej - zostało spełnione kryterium rozpoznania choroby przez upoważnione jednostki orzecznicze, jednakże pomimo klinicznego rozpoznania choroby zawodowej brak jest podstaw do rozpoznania zawodowego tła schorzenia ze względu na brak potwierdzonego narażenia zawodowego.

Wydane orzeczenia lekarskie poprzedzone zostały specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia odwołującego się, są obiektywne, spójne, przekonujące oraz obszernie umotywowane, zatem spełniają kryteria opinii biegłego.

W związku z powyższym, D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie znalazł podstaw prawnych ani merytorycznych do zmiany decyzji I instancji i orzekł jak w sentencji.

W konkluzji uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, iż w przedstawionej sytuacji brak było podstaw faktycznych i prawnych do zmiany pierwszoinstancyjne decyzji.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, L. W. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której podtrzymał zarzuty sformułowane wcześniej w odwołaniu od pierwszoinstancyjnej decyzji, wraz z całą zawartą tam argumentacją.

W uzasadnieniu skargi wskazał, iż organ nie wykonał wszystkich zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2007 r. , w szczególności nie ustalił od kiedy panują w zakładzie pracy skrzącego obecne warunki pracy, kiedy doszło do zmiany parku maszynowego, technologii oraz materiałów i surowców, z którymi skarżący miał kontakt w okresie 1993-2003, dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego sprzeczne z art. 80 k.p.a., nieuwzględnienie dowodów z zeznań świadków wskazanych przez stronę, którzy w całości potwierdzili występowanie szkodliwych warunków w miejscu pracy strony, naruszenie prawa materialnego art. 235¹ k.p.

W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w drodze kontroli działań administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy), a jej zakres obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Skutki orzeczenia sądu administracyjnego wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego i rozciągają się na przyszłe postępowanie administracyjne (por. wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1466/200, LexPolonica nr 2094097). Związanie sądu administracyjnego oznacza, że nie może on tworzyć nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej w sprawie poglądem. Sąd jest zobligowany do stosowania przyjętej uprzednio wykładni w całości oraz do konsekwentnego reagowania w przypadku stwierdzenia braku zastosowania się organów administracji publicznej do wytycznych w zakresie dalszego postępowania. (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1365/2008, LexPolonica nr 2138089). Naruszenie przez organy administracyjne przepisu art. 153 p.p.s.a. winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, a więc jej całkowitym wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Nieprzestrzeganie tej reguły prowadziłoby do zakwestionowania obowiązującej w prawie polskim zasady sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyrok NSA z dnia 21 października 1999 r., sygn. IV SA 1681/97, LEX nr 47848).

Organ administracyjny zobowiązany jest przedstawić analizę zebranych dowodów i określić ich znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. W przypadku uznania, że zgromadzone materiały są niewystarczające, powinien rzetelnie wyjaśnić stan sprawy w drodze dodatkowego postępowania dowodowego. Musi przy tym wziąć pod uwagę argumentację przedstawioną przez skarżącego we wnioskach i odnieść się do niej w sposób zrozumiały dla strony.

Organ, wydając decyzje z dnia 16 kwietnia 2010 r., był niewątpliwie, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2007 r. (sygn. akt III SA/Wr 500/06). Bezsporne jest, iż organ administracyjny, rozpatrując ponownie sprawę, był zobowiązany zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu tego wyroku. Należy przy tym podkreślić, że związanie organu oceną prawną sądu w rozumieniu przepisu art. 153 p.p.s.a. obejmuje nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ orzekający w danej sprawie do czasu jej ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny sądu staje się nieaktualny (por. wyrok NSA z dnia 22 września 1999 roku, sygn. I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, poz. 129).

W ocenie Sądu, organ nie zastosował się do oceny prawnej

i wskazań co do dalszego postępowania sformułowanych we wskazanym wyroku. Na uwypuklenie zasługują w szczególności uwagi Sądu, że "niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego wynikające z powołanych przepisów proceduralnych, w tym zasadę prawdy obiektywnej i prowadzi do naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy".

Orzeczenie ostateczne, mające walor decyzji administracyjnej, warunkuje przepis art. 107 § 3 k.p.a. dotyczący uzasadnienia takiego orzeczenia. Na istotę tej regulacji prawnej zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w omówionym wyżej wyroku. Jednakże organ, którego orzeczenie zostało tym wyrokiem uchylone nie dostosował się i obecnie do wymogu prawidłowego umotywowania swojej decyzji a także nie zlecił przeprowadzenia odpowiednich badań.

Za niedopuszczalne należy uznać automatyczne stwierdzenie przez organy inspekcji sanitarnej braku podstaw do stwierdzenia u zainteresowanego obturacyjnego zapalenia oskrzeli (choroby zawodowej wymienionej w pozycji 5 wykazu) tylko dlatego, iż nie została spełniona przesłanka wykazania – stosownymi badaniami, w okresie ostatnich 10 lat zatrudnienia – przekroczenia dopuszczalnych normatywów higienicznych zapylenia. Ten ostatni wymóg może być bowiem brany pod uwagę jedynie wtedy, kiedy badanie takie były dokonywane. Nie może natomiast prowadzić automatycznie do konsekwencji negatywnych dla pacjenta w wypadku zaniechania badań przez podmiot do tego zobowiązany. Odmienna interpretacja tej części opisu choroby zawodowej z pozycji 5 wykazu, dokonana w orzeczeniu sosnowieckiego Instytutu i bezkrytycznie podzielona przez organy inspekcji sanitarnej, nie może znaleźć żadnego rozsądnego uzasadnienia. Nieuniknioną konsekwencją takiego kierunku wykładni jest bowiem wręcz przyzwolenie organów na dogodną wszak dla pracodawcy bezczynność w przeprowadzaniu obowiązkowych badań, skoro nawet celowe zaniechanie badań skutkowałoby w każdym przypadku odmową stwierdzenia choroby zawodowej. Takie stanowisko nie może być w ogóle aprobowane.

Skoro zatem w niniejszej sprawie ostatni pracodawca strony skarżącej nie wykonał ciążącego na nim obowiązku normatywnego, rzeczą organów było: 1) wykorzystanie wszystkich (podkreślenie składu orzekającego) dostępnych środków dowodowych (zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a.), w celu wyeliminowania tego braku (np. przeprowadzenie stosownych badań we własnym zakresie w zakładzie pracy, które obrazowałyby aktualny poziom stężeń pyłów; ustalenie od kiedy panują w tym zakładzie obecne warunki pracy, kiedy doszło do zmiany parku maszyn obsługiwanych kiedyś przez skarżącego itp.), a następnie 2) dokonanie swobodnej (ale nie dowolnej!) oceny wszechstronnie zgromadzonego, dostępnego materiału dowodowego, zgodnie z dyspozycją art. 80 k.p.a., z punktu widzenia wszystkich pozostałych przesłanek dotyczących choroby zawodowej stanowiącej przedmiot sporu w rozpoznawanym przypadku, zwłaszcza zaś z punktu widzenia spełnienia (niespełnienia) wymogu ustalenia – bezspornie lub z przeważającym prawdopodobieństwem – że schorzenie rozpoznane u L. W. zostało wywołane warunkami występującymi w środowisku pracy skarżącego.

Dodatkowego podkreślenia wymaga, że to organ administracyjny, a nie placówki orzecznicze, decyduje o zakresie koniecznych do dokonania ustaleń w sprawie. W przedmiotowej sprawie organy nie wykonały ciążących na nich powinności, ani w zakresie należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy, ani też co do dokonania nie budzącej wątpliwości oceny zgromadzonego materiału. W istocie pozbawiono tym samym L. W. możliwości należytej obrony jego interesów, a Sądowi uniemożliwiono pełną kontrolę zaskarżonej decyzji.

Wymienione naruszenia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to wobec istniejących nadal wątpliwości co do spełnienia (lub braku) przesłanek uznania zawodowego tła choroby rozpoznanej u skarżącego.

Ponieważ podjęcie niewadliwego rozstrzygnięcia wymaga przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego (we wcześniej oznaczonych przez Sąd granicach), działając na podstawie art. 145 § 1 lit. "c" w zw. z art. 135 i art. 152 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.