Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 667/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 214 ust. 5
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Rektora Politechniki C. z dnia [...] r. w przedmiocie zawieszenia w prawach studenta 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Politechniki C. z dnia [...] r. nr [...] uzupełnioną postanowieniem tego organu z dnia [...] r. nr [...] i umarza postępowanie administracyjne; 2) zasądza od Rektora Politechniki C. na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 11 kwietnia 2016 r. nr [...] Rektor Politechniki [...] (dalej: Rektor) poinformował A.P., że na podstawie art. 214 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym zawiesza go w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną. Organ wskazał, że polecił wszczęcie postępowania dyscyplinarnego Rzecznikowi Dyscyplinarnemu ds. Studentów Politechniki [...] z uwagi na zachodzące podejrzenie popełnienia przez ww. przestępstwa z art. 276 k.k. polegającego na ukrywaniu dokumentacji z procesu wyborczego studentów do Uczelnianych i Wydziałowych Kolegiów Elektorów Politechniki [...], którymi nie miał prawa wyłącznie rozporządzać, czym dopuścił się naruszenia przepisów obowiązujących w uczelni oraz czynów uchybiających godności studenta.

W piśmie z dnia 11 kwietnia 2016 r. A.P. za krzywdzące uznał zawieszenie go w prawach studenta. Argumentował, że nie ukrywa żadnych dokumentów, a wnioskowaną przez Rektora oraz Senat informację o wyniku wyborów przedstawił dzisiaj, tj. niezwłocznie po otrzymaniu od studenckich komisji wyborczych protokołów z wyborów. Podał, że pierwszą informację z wynikami z wyborów w formie imiennych list wybranych studentów przedstawił 5 kwietnia, natomiast po otrzymaniu 8 kwietnia uprawomocnionych protokołów z kolejnych wyborów przedstawił ich wyniki w formie imiennych list wybranych studentów w dniu dzisiejszym, czyli następnego dnia roboczego. Podkreślił, że 7 i 8 kwietnia odbyły się ostatnie wybory przedstawicieli studentów do Uczelnianego Kolegium Elektorów Wydziału [...]. Ponadto wyjaśnił, że zgodnie z Regulaminem Samorządu od wyników wyborów obowiązuje procedura odwoławcza w związku z tym studencka komisja wyborcza może podać prawomocne wyniki wyborów nawet z 21 dniowym opóźnieniem od momentu odbycia wyborów. Jako Przewodniczący Uczelnianej Rady Samorządu Studenckiego, zgodnie z § 19 Regulaminu Samorządu, informację o wyniku wyborów przekazuje zbiorczo dopiero po otrzymaniu protokołów od studenckich komisji wyborczych. W związku z tym za niezrozumiałe i niesprawiedliwe uznał twierdzenie, że ukrywa jakieś dokumenty.

Następnie pismem z dnia 18 kwietnia 2016 r. A.P. zwrócił się do Rektora o udzielenie informacji, czy pismo z dnia [...]r. jest decyzją administracyjną, jakie środki zaskarżenia od zawieszenia mu przysługują. Wniósł jednocześnie o uzasadnienie decyzji o zawieszeniu, gdyż pismo o zawieszeniu z [...]r. takiego uzasadnienia nie zawiera.

W dniu 25 kwietnia 2016 r. A.P. złożył pismo nazwane odwołanie od decyzji Rektora Politechniki [...] z dnia [...]r. (otrzymane dnia 11 kwietnia 2016 r.). W piśmie tym wniósł o uchylenie tej decyzji, której zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że wobec niego zachodzą przesłanki zawieszenia w prawach studenta pomimo, że ustawa o szkolnictwie wyższym umożliwia zawieszenie studenta jedynie w przypadku podejrzenia popełnienia przez tą osobę przypisaniu sobie autorstwa istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 107 k.p.a. poprzez brak niezbędnych elementów decyzji, w tym m.in. uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, a także pouczenia o dopuszczalności złożenia środków zaskarżenia.

Z kolei postanowieniem z dnia [...]r. wydanym na podstawie art. 111 § 1 oraz art. 111 § 1 b ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz.267 ze zm., dalej w skrócie "k.p.a.") Rektor postanowił uzupełnić decyzję z dnia [...]r. w zakresie uzasadnienia faktycznego oraz informacji o możliwości wniesienia odwołania od tej decyzji.

W zakresie ustaleń faktycznych organ podał, że A.P. jest Przewodniczącym Uczelnianej Rady Samorządu Studenckiego Politechniki [...] (dalej Przewodniczący Samorządu). W związku z wyborami studenckimi do Uczelnianych i Wydziałowych Kolegiów Elektorów w dniu 11 lutego 2016 r. uczestniczył w posiedzeniu Uczelnianej Komisji Wyborczej, Wydziałowych Komisji Wyborczych oraz Komisji Wyborczych Doktorantów, podczas którego poczyniono istotne ustalenia mające zastosowanie podczas wyborów, w tym dotyczące obowiązku dostarczania przez studenckie komisje wyborcze dokumentacji wyborczej oraz termin ich dostarczenia. Szczegółowy opis tych ustaleń zamieszczono w piśmie z dnia 15 lutego 2016 r., które przekazano m.in ww. Dalej wskazano, że A.P. został przewodniczącym studenckiej komisji wyborczej (dalej w skrócie komisja") do Wydziałowego oraz Uczelnianego Kolegium Elektorów na czterech wydziałach oraz pełnił funkcję z-cy przewodniczącego na jednym z wydziałów. Wybory te odbyły się w dniach 16, 17, 22 i 23 marca. Zgodnie z § 19 pkt 15 Regulaminu Samorządu Studenckiego komisja przekazuje wyniki wyborów w formie pisemnej (protokół) Uczelnianej Radzie Samorządu Studenckiego, która po ukończeniu wyborów jest zobligowana do zbiorczego przekazania władzom uczelni wyników wyborów z poszczególnych wydziałów. A.P. jako przewodniczący poszczególnych komisji oraz Przewodniczący Samorządu miał zatem obowiązek przekazać zbiorczo dokumenty z przeprowadzonych wyborów władzom Politechniki, jednakże czynności te nie zostały w pełni wykonane. W dniu 5 kwietnia 2016 r. przedłożył jedynie imienną listę z wynikami wyborów tylko z części wydziałów, nie przedłożył natomiast protokołów zgromadzeń wyborczych, komisji skrutacyjnych, list obecności, kart do głosowania. Mając na uwadze, że A.P. nie przekazał władzom Politechniki dokumentów, które zażądał także przedstawiciel Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Senat Politechniki uchwałą z dnia [...]r. zobowiązał ww. do przekazania w terminie do dnia 7 kwietnia do godz. 12.00 pełnej dokumentacji z procesu wyborczego, w tym wyników w formie imiennych list. Uchwała ta dotyczyła dokumentacji z wyborów przeprowadzonych na czterech z sześciu wydziałów, na których wybory te odbyły się do dnia 6 kwietnia 2016 r. W dniu 11 kwietnia 2016 r. A.P. przedłożył jedynie imienną listę z wynikami wyborów z pozostałych części Wydziałów, nie przedłożył natomiast pozostałej dokumentacji (protokołów zgromadzeń wyborczych, komisji skrutacyjnych, list obecności, kart do głosowania). Z uwagi na powyższe uznano, że zachodzi uzasadnione podejrzenie ukrycia dokumentów, które ww. w związku z pełnieniem funkcji Przewodniczącego Samorządu oraz komisji wyborczych miał obowiązek przekazać, czym zakłócił prawidłowy przebieg procesu wyborczego oraz ustalony kalendarz wyborczy, a tym samym podejrzenie popełnienia przestępstwa z art. 276 k.k.

Dalej organ wskazał, że pomimo, iż w jego ocenie pismem z dnia 11 kwietnia 2016 r. A.P. wniósł odwołanie od decyzji Rektora, to jednak kierując się wolą uniknięcia jakichkolwiek rozbieżności co do charakteru prawnego tego pisma zawarto także pouczenie o środku zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnoszonego do Rektora w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia.

Następnie decyzją z dnia [...]r. Rektor Politechniki [...], działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3, art. 128 i art. 129 § 2 k.p.a. oraz art. 66 ust. 2 w zw. z art. 207 ust. 2 i art. 214 § 5 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., dalej ustawa), zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu organ opisał przebieg postępowania oraz zarzuty zawarte w odwołaniu z dnia 25 kwietnia 2016 r. Stwierdził, że po dokonaniu analizy istniejącego stanu faktycznego, prawnego, jak również argumentacji skarżącego uznał, że nie zasługuje ona, tak jak i wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji, na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutu odwołującego w postaci błędu w ustaleniach w stanie faktycznym, organ stwierdził, że w sprawie zaszły przesłanki uzasadniające zawieszenie w prawach studenta na podstawie art. 214 ust. 5 ustawy. W ocenie organu regulacja tego artykułu nie odnosi się wyłącznie do przypadku podejrzenia popełnienia czynu przypisania sobie autorstwa istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego dzieła, ale do popełnienia wszelkich przestępstw przewidzianych w aktach rangi ustawowej. Jednocześnie organ wskazał, że pismem z dnia 24 kwietnia 2016 r. Politechnika [...] złożyła do Prokuratury Rejonowej C. w C. zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przez A.P. przestępstwa opisanego w art. 276 k.k., z powodów wskazanych w decyzji z dnia [...]i wymienionych w postanowieniu z dnia [...]r.

Z kolei w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 107 k.p.a. organ zauważył, że skarżący błędnie uznał, że zaskarżona decyzja nie zawiera wymaganych elementów. Wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a. jeśli zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji. Do nich zalicza się: oznaczenie organu wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ. W związku z tym, że akt administracyjny z dnia [...]r. zawiera wskazane istotne elementy decyzji posiada walor decyzji administracyjnej. Tym samym, zdaniem organu, nie doszło do naruszenia art. 107 k.p.a.

W dniu 2 sierpnia 2016 r. A.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na wskazaną wyżej decyzję domagając się jej uchylenia. Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że zachodzą wobec niego przesłanki do zawieszenia w prawach studenta, mimo że ustawa przewiduje zawieszenie jedynie w przypadku podejrzenia popełnienia przez tą osobę przestępstwa plagiatu oraz naruszenie art. 10 § 1 i 3 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz zaniechanie zamieszczenia w aktach sprawy adnotacji wskazującej przyczyny odstąpienia od tej zasady.

W uzasadnieniu skarżący, powołując się na Komentarz do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, ponownie podkreślił, że zawieszenie studenta jest możliwe jedynie w wypadku podejrzenia popełnienia przez tą osobę przestępstwa polegającego na przypisaniu sobie autorstwa istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Ponadto argumentował, że organ zaniechał zawiadomienia go o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz zapoznania z aktami sprawy przed wydaniem decyzji ostatecznej, co uniemożliwiło mu m.in. złożenia wniosku dowodowego o zwrócenie się do Prokuratury Rejonowej C. o przesłanie informacji czy skarżącemu przedstawiono jakikolwiek zarzut w związku ze stanowiskiem Politechniki czy też przesłuchano go w jakimkolwiek charakterze.

W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki [...] wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ podniósł, że w związku z dokonanym zawiadomieniem z dnia 27 kwietnia 2016 r. zostało wszczęte dochodzenie o przestępstwo z art. 276 k.k., prowadzone pod nadzorem Prokuratora Prokuratury Rejonowej C. Zaznaczono, że w toku tego dochodzenia doszło do zatrzymania i zabezpieczenia pełnej dokumentacji z wyborów przeprowadzonych na Politechnice [...]. Zdaniem Rektora skarżący mimo ciążącego na nim obowiązku jako Przewodniczącego Samorządu Studenckiego do złożenia pełnej dokumentacji z procesu wyborczego, a nadto zobligowania uchwałą Senatu nie przekazał dokumentacji z przeprowadzonych wyborów mimo, że nie miał prawa wyłącznie nią rozporządzać, co bez wątpienia miało wpływ na przebieg wyborów i ustalony kalendarz wyborczy na Politechnice [...]. Wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego, w ocenie organu w pełni uzasadniało decyzję o zawieszeniu w prawach studenta.

W kwestii naruszenia art. 10 § 1 i 3 k.p.a. organ również uznał zarzut jego naruszenia za chybiony. Wskazał, że A.P. przysługiwało pełne prawo do udziału w toczącym się postępowaniu, a organ w żaden sposób tego uprawnienia nie ograniczał. Natomiast organ nie ma wpływu na to czy strona korzysta ze swojego uprawnienia.

Na rozprawie pełnomocnik organu złożył do akt postanowienie Rzecznika Dyscyplinarnego ds. Studentów Politechniki [...] z dnia [...]r. o umorzeniu postępowania wyjaśniającego prowadzonego przeciwko A.P. oraz pismo Rektora z dnia [...]r., z którego wynika, że ustały skutki decyzji z dnia [...]r. w sprawie zawieszenia A.P. w prawach studenta. Nadto potwierdził, że Sąd Rejonowy w C. nie uwzględnił zażalenia Politechniki [...] na postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego ze względu na brak znamion popełnienia przestępstwa z art. 276 k.k.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto - co wymaga podkreślenia – na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Natomiast Sąd uznał, że nie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania sądowego określone w art. 161 § 1 P.p.s.a. w związku z tym wniosek w tym przedmiocie nie mógł być uwzględniony, w szczególności należało poddać kontroli rozstrzygnięcia, które rzutowały na prawa skarżącego studenta.

Natomiast poddając kontroli zapadłych w sprawie decyzji należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty okazały się trafne.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Rektora Politechniki [...] utrzymująca w mocy decyzję własną o zawieszeniu skarżącego w prawach studenta.

Decyzja ta wydana została na podstawie art. 214 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm. zwana dalej jak dotychczas także "ustawą"). Zgodnie z treścią tego przepisu w razie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez studenta przestępstwa rektor jednocześnie z poleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego może zawiesić studenta w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną.

Stosownie do treści art. 207 ust. 1 ustawy do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze z., wymienianej dalej jako "k.p.a.") oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Natomiast po myśli art. 207 ust. 2 ustawy - decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a., a zatem strona niezadowolona z decyzji rektora może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Sprawa zawieszenia studenta w prawach studenta na podstawie art. 214 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym należy do kategorii indywidualnych spraw studentów, o których mowa w art. 207 ust. 1 tej ustawy, a więc znajduje do niej zastosowanie przytoczona procedura i po jej wyczerpaniu sprawa na skutek skargi strony może być rozpoznana przez sąd administracyjny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że wprawdzie podstawa prawna decyzji rektora o zawieszeniu studenta w prawach studenta (art. 214 ust. 5 ustawy) zamieszczona została w rozdziale 6 działu IV ustawy zatytułowanym "Odpowiedzialność dyscyplinarna studentów" i sama decyzja związana jest z odpowiedzialnością dyscyplinarną studentów, to jednak decyzja taka nie jest wydawana w ramach postępowania dyscyplinarnego, ani w ramach poprzedzającego go postępowania wyjaśniającego, do którego mają odpowiednio zastosowanie przepisy k.p.k. (art. 223 ustawy). Powyższe prowadzi do wniosku, że przy jej wydaniu stosuje się przepisy k.p.a.

Jednocześnie Sąd nie podziela zarzutu skarżącego, że decyzja wydawana na podstawie art. 214 ust. 5 ustawy dotyczy wyłącznie podejrzenia popełnienia przez studenta przestępstwa polegającego na przypisaniu sobie autorstwa istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu (tzw. plagiatu). Kwestie dotyczące wskazanego wyżej czynu reguluje art. 214 ust. 4 ustawy. Zgodnie z tym przepisem w przypadku podejrzenia popełnienia przez studenta czynu polegającego na przypisaniu sobie autorstwa istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu rektor niezwłocznie poleca przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Natomiast zgodnie z ust. 6 art. 214 jeżeli w wyniku postępowania wyjaśniającego zebrany materiał potwierdza popełnienie czynu, o którym mowa w ust. 4 rektor wstrzymuje postępowanie o nadanie tytułu zawodowego do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarna oraz składa zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Z analizy treści przepisu art. 214 ust. 4 wynika, że ustawodawca posłużył się pojęciem czynu, który został ściśle skonkretyzowany, zaś w ust. 6 odwołał się wprost do tego czynu. Natomiast w regulacji art. 214 ust. 5 ustawy ustawodawca nie użył pojęcia czynu, a pojęcia przestępstwa i to bez skonkretyzowania o jakie przestępstwo chodzi czy też odniesienia do czynu z ust. 4, tak jak to uczynił w ust. 6. Powyższe prowadzi do wniosku, że regulacja ta, jak słusznie uznał organ, odnosi się do przypadków popełnienia wszelkich przestępstw w prawie określonych.

Z brzmienia przywołanego wyżej 214 ust. 5 ustawy wynika, że decyzja o zawieszeniu w prawach studenta podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, jednakże przy związaniu organu przesłanką formalną - wydanie przez rektora rzecznikowi dyscyplinarnemu polecenia wszczęcia postępowania wyjaśniającego oraz przesłanką materialną w postaci uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez studenta przestępstwa. Wystąpienie tych przesłanek daje dopiero możliwość zastosowania dyspozycji określonej w tym przepisie, tj. zawieszenia w prawach studenta do czasy wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zamieszczone we wskazanym przepisie pojęcie w postaci uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa nakłada na organ obowiązek ustalania jego treści w ramach okoliczności faktycznych danej sprawy. W tym bowiem zakresie organ nie działa w granicach uznania administracyjnego, lecz w oparciu o ustalone fakty. Uznanie administracyjne jest prawnie dopuszczalną przez przepis prawa materialnego możliwością alternatywnego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Nie jest to jednak to samo, co nadanie treści pojęciom przez ustalenie stanu faktycznego i konkluzje wynikające z tych ustaleń. Oznacza to, że uzasadnienie powinno zawierać wskazanie powodów przyjęcia przez organ, że doszło do uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa i musi być przekonujące. Organ jest zatem zobowiązany do przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem, że przesłanka ta wystąpiła. Dopiero wystąpienie tej przesłanki (oraz przesłanki formalnej) daje rektorowi możliwość działania w ramach uznania administracyjnego, a więc skorzystania z możliwości zawieszenia studenta w prawach studenta lub nie skorzystania, przy czym wybór ten powinien być także odpowiednio uzasadniony. Organ powinien zatem w szczególności wskazać jakie okoliczności skłoniły go do wyboru możliwości zawieszenia studenta w prawach studenta. Wydając decyzję organ winien mieć na względzie, że zawieszenie studenta w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną jest to swojego rodzaju środek zapobiegawczy, który nie może być stosowany jako surogat kary dyscyplinarnej. Zatem tym bardziej wyłączona jest dowolność motywacji rektora i wymagana jest odpowiednia waga przyczyny skorzystania przez rektora z możliwości zawieszenia studenta w prawach studenta.

Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy w pierwszym rzędzie należy wskazać, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wymogu takiego nie spełnia. Powody podniesione przez organ nie pozwalają na przyjęcie, że w sprawie wystąpiła przesłanka w postaci "uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa" skutkująca możliwością zawieszenia w prawach studenta. Sformułowanie "uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa " wskazuje, że zgromadzony materiał dowodowy w sprawie dostatecznie uprawdopodabnia powzięcia takiego podejrzenia. W związku z tym podejrzenie to musi być oparte na usprawiedliwionych podstawach. Tymczasem, zdaniem Sądu, wydane decyzje nie zawierają takich ustaleń oraz nie przedstawiają takich argumentów, które przemawiałyby za przyjęciem, że przesłanka ta wystąpiła.

Po pierwsze treść decyzji z dnia z dnia [...]r. sprowadza się do stwierdzenia, że Rektor polecił wszczęcie postępowania dyscyplinarnego Rzecznikowi Dyscyplinarnemu ds. Studentów Politechniki [...] z uwagi na zachodzące podejrzenie popełnienia przestępstwa z art. 276 k.k. polegającego na ukrywaniu przez skarżącego dokumentacji z procesu wyborczego studentów do Uczelnianych i Wydziałowych Kolegiów Elektorów Politechniki [...], którymi nie miał prawa wyłącznie rozporządzać, czym dopuścił się naruszenia przepisów obowiązujących w uczelni oraz czynów uchybiających godności studenta . Decyzja ta nie zawiera natomiast jakichkolwiek ustaleń faktycznych w oparciu o które organ uznał, że doszło do uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa ukrycia dokumentów z art. 276 k.k. Wprawdzie Rektor działając na podstawie art. 111 § 1 k.p.a. wydał w dniu [...]r. postanowienie o uzupełnieniu decyzji z dnia [...]r. m.in. w zakresie uzasadnienia faktycznego, to jednak takie działanie wskazany przepis narusza. Z treści przepisu tego jednoznacznie bowiem wynika, że uzupełnienie decyzji dotyczyć może wyłącznie rozstrzygnięcia ( osnowy decyzji) lub pouczenia o środkach zaskarżenia bądź o uprawnieniu do wniesienia powództwa do sądu powszechnego. Oznacza to, że brak uzasadnienia decyzji nie może być sanowany poprzez uzupełnienie decyzji w trybie art. 111 k.p.a.

Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ograniczył się do opisu przebiegu postępowania oraz stwierdzenia, że po analizie istniejącego stanu faktycznego i prawnego jak również argumentacji skarżącego w ocenie organu argumentacja ta, jak i wniosek o uchylenie decyzji nie zasługują na uwzględnienie. Tymczasem orzekając w trybie art. 127 § 3 k.p.a. organ działa jako "instancja" merytoryczna, a więc taka, która jest zobowiązana do załatwienia i rozstrzygnięcia sprawy, z uwzględnieniem wszystkich zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8, art. 9. art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.). Stanowi to bowiem konsekwencję przyjętego na gruncie k.p.a. modelu postępowania oraz jego logiki, z których wynika, że instancja odwoławcza jest instancją merytoryczną. Oznacza to, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zobowiązany jest zawrzeć własne ustalenia faktyczne oraz rozważania. Ponadto uzasadnienie to winno zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do twierdzeń i zarzutów zawartych w odwołaniu. Natomiast organ ani nie zawarł takich ustaleń i rozważań, ani nie odniósł się do argumentacji skarżącego zawartej w piśmie z dnia 11 kwietnia 2015 r. , które słusznie uznał za środek zaskarżenia od decyzji wydanej w tym samym dniu, a które wprost odnoszą się do kwestii zarzutu ukrycia dokumentów, w związku z czym naruszył art. 107 § 3 k.p.a.

Natomiast z akt sprawy wynika, że Rektor wydając decyzję oparł się zasadniczo na znajdującym się w aktach przekazanych Sądowi piśmie z dnia 15 lutego 2016 r. oraz uchwale Senatu Politechniki [...] z dnia [...]r. Wskazane pismo zawiera ustalenia związane z wyborami studenckimi do Uczelnianych i Wydziałowych Kolegiów Elektorów jakie zostały poczynione w dniu 11 lutego 2016 r. podczas posiedzenia Uczelnianej Komisji Wyborczej, Wydziałowych Komisji Wyborczych oraz Komisji Wyborczych Doktorantów, w tym ustalenia dotyczące obowiązku dostarczania przez studenckie komisje wyborcze dokumentacji wyborczej oraz termin ich dostarczenia. Natomiast uchwała Senatu zobowiązywała Przewodniczącego Uczelnianej Rady Samorządu Studentów, a taką funkcję pełnił skarżący, do przekazania władzom Uczelni pełnej dokumentacji w wyznaczonym terminie (do 7 kwietnia 2016 r. ). Jednocześnie z akt nie wynika, aby Rektor przed wydaniem decyzji wezwał skarżącego do wyjaśnienia przyczyny, dla których wszystkie dokumenty z procesu wyborczego mimo wezwania nie zostały przekazane czy też do wskazania czy skarżący dokumentami tymi dysponuje oraz miejsca ich przechowywania. Ukrycie dokumentów oznacza bowiem utajnienie miejsca ich przechowywania. Jest to o tyle istotne, bowiem w aktach znajdują się pisma A.P. Przewodniczącego Samorządu Studentów z dnia 23 lutego 2016 wystosowane do Rektora na podstawie uchwał Uczelnianej Rady Samorządu Studenckiego, w związku z wskazanymi w piśmie z dnia 15 lutego 2016 ustaleniami. Pisma te dotyczą przekroczenia uprawnień Przewodniczącego Uczelnianej Komisji Wyborczej oraz naruszenia stanu prawnego dla trybu wyborów, w tym m.in. dostarczania dokumentacji wyborczej. Jednakowoż w piśmie z dnia 11 kwietnia 2016 r. kwestionującym zawieszenie w prawach studenta skarżący wyraźnie twierdził, że dokumentów nie ukrywa oraz powoływał się na uregulowania zawarte w Regulaminie Samorządu w zakresie procedury odwoławczej od wyników wyborów, w tym terminów wnoszenia protestów i ich rozpatrzenia, w kontekście obowiązku dochowania tych wymogów przez studenckie komisje wyborcze, a co za tym idzie opóźnienia w przekazywaniu prawomocnych wyników wyborów, a w konsekwencji zbiorczych wyników wyborów. Tymczasem, jak już wyżej wskazano, do argumentów tych Rektor w zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniósł, choć w kontekście wcześniejszych pism kierowanych przez skarżącego do Rektora, mogły one wskazywać raczej na spór między skarżącym a władzami uczelni w kwestiach dotyczących prawidłowości postępowania w zakresie procedury wyborczej. Jednocześnie z akt nie wynika, aby na dzień wydania zaskarżonej decyzji przeciwko skarżącemu toczyło się postępowanie karne. Wprawdzie toczyło się dochodzenie z wniosku Uczelni o popełnienie przestępstwa z art. 276 k.k. przez skarżącego, jednakże nie wskazano aby skarżącemu przedstawiono zarzuty w tej sprawie.

Powyższe oznacza, że decyzja została wydana bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, czym naruszono art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W związku z tym brak było podstaw do uznania, że wystąpiła przesłanka uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa ukrycia dokumentów z procesu wyborczego. Ustalenia organu co najwyżej pozwalały na wydanie rzecznikowi dyscyplinarnemu polecenia wszczęcia postępowania wyjaśniającego, ze względu na naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni oraz za czyny uchybiające godności studenta (art. 216 ust. 1 w zw. z art. 211 ust. 1 ustawy). Natomiast umorzenie postępowania przygotowawczego ze względu na brak znamion przestępstwa, co nastąpiło już po wydani decyzji, dodatkowo wskazuje, że zgłoszenie podejrzenia popełnienia przestępstwa nie miało uzasadnienia.

Niezależnie od powyższego Sąd uznał również za konieczne odnieść się także do argumentacji organu dotyczącej zarzutu naruszenia art. 107 k.p.a. W tym zakresie zgodzić się należy, że rozstrzygnięcie organu z dnia [...]r., które przybrało formę pisma, stanowi decyzję administracyjną. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, iż to treść, a nie forma, przesądza o tym, czy dany akt jest decyzją administracyjną. Jeżeli więc określona sprawa podlega załatwieniu w drodze decyzji, to za decyzję należy uznać pismo organu rozstrzygającego tę sprawę, zawierające co najmniej oznaczenie tego organu, oznaczenie adresata aktu, rozstrzygnięcie w sprawie oraz podpis upoważnionego pracownika organu, gdyż wówczas spełnia ono podstawowe, niezbędne warunki decyzji wymienione w art. 107 § 1 k.p.a. Niemniej jednak konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej uzasadnienia, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady prawdy obiektywnej oraz swobodnej oceny dowodów rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów. Brak takiego uzasadnienia stanowi natomiast o wadliwości decyzji.

Dodatkowo także należało wskazać, za słuszne przyjęcie przez organ, że pismo skarżącego z dnia 11 kwietnia 2016 r. nosiło cechy środka zaskarżenia od decyzji Rektora, jakim jest wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy oraz, że zostało ono wniesione w terminie. Wprawdzie postanowieniem z dnia [...]r. organ uzupełnił swoją decyzję o brakujące w niej pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia, co w świetle art. 111 § 2 k.p.a. oznacza, że wnosi się go w terminie liczonym od dnia doręczenia tegoż postanowienia, to jednak nie można uznać że środek zaskarżenia złożony w dniu 11 kwietnia 2016 r., a następnie uzupełniony w dniu 25 kwietnia 2016 r., przed odbiorem postanowienia, był przedwczesny. Istotne jest bowiem, że organ nie wyjaśnił charakteru pisma skarżącego z dnia 18 kwietnia 2016 r., a więc czy w istocie był to wniosek o uzupełnienie decyzji z dnia [...]r. o przysługującym środku prawnym do jej zaskarżenia, w szczególności w sytuacji, gdy uznał, że taki środek został już wniesiony, a pismo skarżącego wprost takiego żądania nie formułowało, czym naruszył art. 8 i 9 k.p.a., co tym bardziej nie może godzić w uprawnienia strony. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko, że w przypadku wadliwości działania organu w kwestii informowania o możliwości i terminach zaskarżenia decyzji zakłada się, iż takie nieprawidłowe działanie nie może się przekładać na negatywne oddziaływanie w sferze uprawnień strony (Alicja Plucińska-Filipowicz Komentarz do zmiany art. 111 Kodeksu postępowania administracyjnego. Lex Omega 06/2007).

W tym stanie rzeczy uznać należało, że zapadłe w sprawie decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, co doprowadziło w istocie do wadliwego zastosowania art. 214 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, a w konsekwencji skutkować musiało koniecznością ich uchylenia na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. Jednocześnie Sąd, na podstawi art. 145 § 3 P.p.s.a, umorzył postępowanie administracyjne ze względu na jego bezprzedmiotowość, gdyż skarżący w związku z umorzeniem postępowania wyjaśniającego przez Rzecznika dyscyplinarnego może korzystać z praw studenta, które na mocy wydania przedmiotowych decyzji były zawieszone.

-----------------------

Sygn. akt IV SA/GI 667/16

Sygn. akt IV SA/GI 667/16