Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 654/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA: Ewa Markiewicz, Sędziowie: del. NSA: Zygmunt Zgierski, WSA: Jolanta Rosińska (spr.), Protokolant: asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o przyznanie uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

W dniu 2 lutego 1999 r. E. D. złożył do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich. Do wniosku dołączył zaświadczenie z Archiwum Państwowego w Ł. potwierdzające fakt przebywania w obozie przesiedleńczym, skąd dnia 29 kwietnia 1943 r. został wywieziony z rodziną na roboty przymusowe do III Rzeszy.

Decyzją z dnia[...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie administracyjne wszczęte powyższym wnioskiem. Jako powód wskazał okoliczność, iż E. D. złożył wniosek po terminie określonym w art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż wnioski o przyznanie uprawnień kombatanckich mogą być kierowane po zarekomendowaniu przez stowarzyszenie właściwe dla określonego rodzaju prowadzonej działalności kombatanckiej lub doznawanych represji do dnia 31 grudnia 1998 r. przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce, a do dnia 31 grudnia 1999 r. przez osoby zamieszkałe poza granicami Polski. Termin ten ma charakter terminu materialnego, w odniesieniu, do którego nie stosuje się proceduralnej instytucji przywrócenia terminu. Jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę, a wszczęte postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. D. wskazał, iż przyczyną uchybienia terminu była błędna informacja z Archiwum Państwowego w Ł., ponieważ w dniu 27 stycznia 1998 r. otrzymał pismo, że w aktach jego nazwisko nie występuje. Natomiast dnia 28 grudnia 1998 r. otrzymał sprostowanie wraz z zaświadczeniem potwierdzającym wysiedlenie i pobyt na robotach przymusowych w III Rzeszy.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. Jako uzasadnienie wskazał, iż skarżący nie przedstawił dowodów, iż wniosek został złożony w ustawowym terminie.

W skardze na powyższą decyzję E. D. podniósł argumenty tożsame z przytoczonymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, wskazując, iż będąc związaną treścią art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach nie znalazła podstaw do uwzględnienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był przeto rozpoznać skargę w oparciu o przepisy nowej ustawy.

W myśl art. 3 § 1 powołanej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Zgodnie zaś z art. 145 § 1 ust.1 wymienionej ustawy decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi :

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy;

Po wydaniu zaskarżonej decyzji, w wyniku rozpoznania pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego Trybunał Konstytucyjny w punkcie 3 wyroku z dnia 15 kwietnia 2003 r. w sprawie SK 4/02 stwierdził, że art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. Nr 142 z 1997 r., poz. 950 ze zmianami ) jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji i nie jest niezgodny z art.. 19 i 30 Konstytucji. ( OTK-A 2003/4/31 ).

W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach został dodany nowelizacją z dnia 25 kwietnia 1997 r. i wprowadził - dotychczas tej ustawie nieznany - termin zamykający drogę uzyskania i potwierdzenia statusu kombatanta z upływem 1997 r. W ramach tej samej nowelizacji została rozszerzona lista tytułów uprawniających do uzyskania miana kombatanta. Spowodowało to konieczność ponownego przedłużenia terminu do końca 1998 r.

Wprowadzenie terminu ograniczającego możliwość dochodzenia uprawnień kombatanckich doprowadziło do sytuacji, w której osoby znajdujące się na podstawie tych samych przepisów, w tej samej sytuacji ( będące kombatantami ) mogą być w różnej sytuacji, jeśli chodzi o oficjalne uznanie przez państwo ich statusu.

Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że samo wprowadzenie terminu dotyczącego uzyskania uprawnień kombatanckich, przy zachowaniu odpowiedniego vacatio legis mogłoby nie mieć charakteru dyskryminacji kombatantów, gdyby ustawodawca nie zróżnicował tej grupy osób , wprowadzając nowe kategorie kombatanctwa, które nie zostały objęte jakimkolwiek terminem do dochodzenia uprawnień. Faktem jest, że już po wejściu w życie ustawy nowelizującej z 25 kwietnia 1997 r. status kombatanta mogły uzyskać osoby objęte dodatkowym przepisem art. 1 pk1 lit. a ustawy z dnia 4 marca 1999 r., czyli po upływie terminu określonego w art. 22

ust. 3. Ustawodawca nie zdecydował się przy tym na wprowadzenie dla nowych kategorii kombatantów nowego terminu ograniczającego uzyskanie potwierdzenia tytułu kombatanckiego, co czyniło de iure nowe przepisy niewykonalnymi. Dopiero dokonana przez Kierownika Urzędu " wykładnia" art. 22 ust.3, w której uznał on, że skoro Sejm nie wskazał terminu składania wniosków w tych sprawach, to uczynił to świadomie i "tym samym żaden termin tu nie obowiązuje". Polski system prawa nie przewiduje dokonywania wykładni prawa polegającej na dorozumianym ograniczeniu obowiązywania przepisu, nawet w sytuacji, gdy "wykładnia" taka zostaje dokonana ze słuszną intencją, po to, aby nowa grupa osób mogła skorzystać z uprawnień kombatanckich. Taka sytuacja, która powstała po nowelizacji ustawy o kombatantach dokonanej ustawą z dnia 4 marca 1999r. narusza w sposób ewidentny zasadę demokratycznego państwa prawa oraz wykracza poza ramy zakreślone przez artykuł 7 Konstytucji.

Po zmianach ustawy o kombatantach, dokonanych w latach 1997 i 1999 doszło do podziału kombatantów na tych, którzy utracili termin do dochodzenia swych praw i takich, którzy- również w wyniku nieuprawnionej "wykładni"- żadnym terminem objęci nie są. W tym stanie rzeczy, w odniesieniu do osób objętych szczególną ochroną, wynikającą z artykułu 19 Konstytucji, wprowadzenie terminu różnicującego jest w powyższej sytuacji naruszeniem art. 2 i art. 32 Konstytucji.

Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wskazane powyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie z dniem jego ogłoszenia, a w konsekwencji art. 22 ust. 3 utracił moc.

Skarżący nie jest zatem ograniczony terminem do złożenia wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich, który przewidywał powołany przepis art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.).

W myśl art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu art. 22 ust. 3 powołanej ustawy z wymienionymi przez tenże Trybunał przepisami Konstytucji stanowi podstawę żądania wznowienia postępowania.

Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny z mocy art. 145 § 1 pkt 1 b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].

Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku znajduje uzasadnienie w przepisie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.