Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 331/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2021 poz 54
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 64 ust. 1 pkt 1, ust. 2, art. 140ab ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: § 2 ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 2022
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2022 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia [...] 2022 r., nr [...], nakładającą na P. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. karę pieniężną w wysokości 5000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii III.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano na następujące ustalenia stanu faktycznego sprawy.

W dniu [...] 2021 r. na drogowym przejściu granicznym w Koroszczynie poddano kontroli wyjeżdzający z Polski pojazd silnikowy marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...] Pojazdem kierował obywatel Białorusi M. P., który wykonywał na rzecz [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego. Przejazd realizowany był bez ładunku.

W wyniku kontroli parametrów zewnętrznych pojazdu stwierdzono, przekroczenie długości o 803 cm, co stanowi przekroczenie o 48,67% dopuszczalnej długości wynoszącej 1650 m. Pozostałe zmierzone parametry zewnętrzne pojazdu nie przekraczały dopuszczalnych wartości. Pomiaru nacisków osi nie wykonano. W protokole brak jest informacji odnośnie pomiaru masy całkowitej pojazdu.

Pomiaru odległości między osiami, długości i szerokości dokonano przymiarem wstęgowym typu 305034030BF BMI (nr seryjny 004605) posiadającym świadectwo wzorcowania nr P0027-251019 z dnia 25 października 2019 r., wydane przez Geomatix Sp. z o.o., a pomiaru wysokości - przymiarem sztywnym teleskopowym typ NEDO, posiadającym świadectwo wzorcowania WL/512-1/2018 dnia 7 marca 2018 r.

W trakcie kontroli ustalono, że przejazd kontrolowanego pojazdu wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm., dalej powoływanej także jako "p.r.d." lub "ustawa"), polegającym na przejeździe pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii III, wydanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ.

Kierowca pojazdu nie posiadał przy sobie i nie okazał na żądanie upoważnionego do kontroli funkcjonariusza wymaganego zezwolenia kategorii III na przejazd pojazdu nienormatywnego, wydanego dla wykonującego przejazd. Natomiast kierowca okazał zezwolenie kategorii IV nr [...] z dnia 9 kwietnia 2021r., wydane na okres 6 miesięcy w terminie od 14 kwietnia 2021 r. do 14 października 2021 r.

Przebieg kontroli utrwalono w protokole nr [...] Kierowca nie zgodził się z zarzutami oraz odmówił podpisania protokołu. Natomiast kierowca podpisał bez uwag dokument o nazwie "Karta kontroli – parametry zewnętrzne i odległości pomiędzy osiami pojazdu".

Pismem z dnia 5 listopada 2021 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej wystąpił do autoryzowanego serwisu w S. o informację dotyczącą rodzaju osi posiadanych przez skontrolowaną naczepę ciężarową. W odpowiedzi organ uzyskał informację, że według producenta naczepy [...], naczepa wskazana w piśmie posiada 5 osi, wszystkie osie są osiami skrętnymi na zawieszeniu pneumatycznym.

Decyzją z dnia [...] 2022 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. wymierzył skarżącej [...] Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością karę pieniężną w wysokości 5000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym o numerach rejestracyjnych [...] bez zezwolenia kategorii III.

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania skarżącej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych").

Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych długość pojazdu członowego nie może przekraczać 16,50 m. Zgodnie z § 17 rozporządzenia, w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1-16 są wartości rzeczywiste wymienionych wymiarów.

Organ zaznaczył, że stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, wykaz urządzeń i wyposażenia, które nie muszą być uwzględniane przy określaniu wymiarów zewnętrznych pojazdów, określa dodatek 1 do załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (WE) nr 661/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wymagań w zakresie homologacji typu dotyczących mas i wymiarów pojazdów silnikowych oraz zmieniającego dyrektywę 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 353 z 21.12.2012, str. 31).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrola pojazdu odbyła się na terenie Oddziału Celnego w Koroszczynie. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1693 z późn. zm.), drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) – zalicza się do dróg krajowych, które są drogami publicznymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Organ podniósł, że pojazd lub zespół pojazdów, którego wymiary wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, jest stosownie do art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazdem nienormatywnym, którego ruch jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia odpowiedniej kategorii (art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d.).

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że wobec stwierdzonej w protokole kontroli nienormatywności pojazdu, na przejazd przedmiotowego pojazdu wymagane było zezwolenie kategorii III, określonej w załączniku nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Zgodnie bowiem z tym załącznikiem dla pojazdu: o rzeczywistej masie całkowitej oraz naciskach osi nie większych od dopuszczalnych, o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m, o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m; poruszającego się po drodze krajowej, wymagane jest zezwolenie kategorii III.

Natomiast w ocenie organu okazane przez kierowcę zezwolenie kategorii IV z dnia 9 kwietnia 2021 r. nie uprawniało do przejazdu kontrolowanego pojazdu nienormatywnego, gdyż zgodnie z treścią załącznika nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym, zezwolenie kategorii IV wydawane jest dla poruszającego się po drodze publicznej pojazdu: o szerokości nieprzekraczającej: 3,4 m dla drogi jednojezdniowej, 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A i S, o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t, o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych.

W związku z zarzutami podniesionymi w odwołaniu organ zauważył, że bezspornie jedynym przekroczonym parametrem kontrolowanego pojazdu członowego była jego długość, a kierowca okazał ważne zezwolenie kategorii IV.

Organ przyznał, że zmierzona długość poddanej kontroli jednostki transportowej, jak i pozostałe jej parametry, w całości "mieściły się" w opisanych w załączniku nr 1 do Prawa o ruchu drogowym parametrach zezwolenia kategorii IV. Nie oznacza to jednak, że przejazd jednostki transportowej o parametrach stwierdzonych w trakcie kontroli mógł być realizowany na podstawie okazanego zezwolenia. Stosownie bowiem do art. 64 ust. 5 p.r.d. zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii II. Ustawa nie zawiera natomiast zapisu, na podstawie którego zezwolenia innych (wyższych) kategorii uprawniałyby do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwoleń niższych kategorii, w tym, że zezwolenie kategorii IV uprawniałoby do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii III.

Organ wyjaśnił również, że art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. pozwala na ruch pojazdu nienormatywnego pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, w zależności od przekroczonych parametrów technicznych pojazdu lub zespołu pojazdów. Dlatego przejazd pojazdu nienormatywnego na podstawie zezwolenia kategorii IV nie uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami określonymi w zezwoleniu niższych kategorii (III i II). Wyjątek stanowi zezwolenie kategorii III, które na podstawie art. 64c ust. 5 p.r.d. uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii II.

Organ wskazał jednocześnie, że na podstawie art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, nakłada się karę pieniężną, której wysokość określa art. 140ab p.r.d. Na mocy art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. za brak zezwolenia kategorii II-IV ustala się karę pieniężną w wysokości 5000 zł. Taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Z treści art. 140aa ust. 3 p.r.d. wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na inne podmioty.

W ocenie organu odwoławczego skarżąca nie udowodniła zaistnienia okoliczności, które w świetle art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. stanowiłyby podstawę umorzenia postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wykazano, że strona dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przewozem. Przewoźnik wykonujący przewóz drogowy powinien zaznajomić się z regulacjami prawnymi i zorganizować pracę swojego przedsiębiorstwa tak, aby przestrzegać przepisów prawa mających zastosowanie przy wykonywaniu przejazdu pojazdu po drogach publicznych.

Organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie znajdował zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., gdyż przewóz nie dotyczył ładunku, o którym mowa w powołanym przepisie.

W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i poddał analizie cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

I. przepisów proceduralnych, tj.: art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez pozbawioną obiektywizmu i niewyczerpującą analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz stanu prawnego sprawy, która doprowadziła organ odwoławczy do błędnego wniosku, iż posiadane przez stronę i okazane przez kierowcę zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii IV nie uprawniało do wykonywania przewozu jednostką transportową poddaną kontroli w dniu [...] 2021 r.;

II. przepisu materialnego zapisanego w czwartym wersie załącznika nr 1 do ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego błędną wykładnię, prowadzącą do niewłaściwego zastosowania na gruncie niniejszej sprawy, przejawiającą się uznaniem, że przejazd pojazdu o skrętnych osiach i długości 24,53 m nie może być realizowany na podstawie zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii IV;

III. przepisu prawa materialnego, tj. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów proceduralnych, tj.; art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji opartej o założenie, zgodnie z którym wykonywanie przejazdu po drodze krajowej, jednostką transportową o parametrach odpowiednich zarówno dla zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii III, jak i IV, na podstawie drugiego z tych dokumentów, jest stanem faktycznym wymagającym penalnej reakcji organów państwa, pomimo braku w systemie prawnym jakichkolwiek zakazów mogących przenosić do sfery nielegalnych przejazd wykonywany w takiej sytuacji na podstawie zezwolenia wyższej kategorii;

IV. przepisu materialnego, tj. art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wynikające z błędnie przeprowadzonej wykładni, przejawiające się na gruncie niniejszej sprawy uznaniem, że zezwolenie kategorii IV na przejazd pojazdem nienormatywnym po drodze krajowej nie jest dokumentem odpowiedniej kategorii dla pojazdu o długości 24,53 m i normatywnych pozostałych parametrach;

V. przepisów materialnych, tj. art. 1 w zw. z art. ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, poprzez uznanie, że droga krajowa nie jest drogą publiczną i na przejazd wykonywany po trakcie krajowym niezbędne jest uzyskanie zezwolenia kategorii lll z wymienionych w załączniku nr 1 do p.r.d.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że jednostka transportowa skontrolowana w dniu [...] 2021 r. wyposażona była w skrętne osie oraz, że wszystkie inne, poza długością, parametry wymiarowo - wagowe poddanego sprawdzeniu pojazdu członowego pozostawały normatywne. Parametry skontrolowanego pojazdu były adekwatne zarówno dla zezwolenia kategorii III, jak i IV. Natomiast pierwszy z wymienionych dokumentów daje możliwość poruszania się wyłącznie drogami krajowymi, a drugi również innymi drogami publicznymi. Dobór kategorii zezwolenia, na podstawie którego powinien być wykonywany przejazd, jest czynnością logiczną, rozpoczynającą się od przyporządkowania zarówno parametrów danej jednostki transportowej, jak i rodzajów dróg, którymi będzie się ona poruszać, do jednego z dokumentów określonych w załączniku nr 1 do Prawa o ruchu drogowym. W celu zapewnienia sobie możliwości poruszania się wszystkimi drogami publicznymi, w tym krajowymi, pojazdem o długości 24,53 m wyposażonym w skrętne osie i normatywnych innych parametrach, skarżąca uzyskała zezwolenie kategorii IV. W ten sposób strona skarżąca wypełniła określony w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. nakaz, uzyskując zezwolenie odpowiedniej kategorii. Przywołany przepis przesądza, iż warunkiem sine qua non legalnego wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym jest uzyskanie zezwolenia (a nie zezwoleń określonych liczbą mnogą) odpowiedniej kategorii. Organy administracji nie są natomiast umocowane do wytyczania trasy przejazdu. Tym samym w obecnym stanie prawnym nie mogą nakazać przewoźnikowi korzystania wyłącznie z dróg krajowych, jeśli przewoźnik uzyskał dokument dający dla danego pojazdu możliwość legalnego poruszania się wszystkimi rodzajami dróg. Przejazd z dnia kontroli, jak i inne prowadzone jednostką transportową o długości 24,53 m, odbywany był różnymi drogami publicznymi i przewoźnik zmuszony był uzyskać zezwolenie kategorii IV.

Skarżąca podkreśliła, że w ustawie Prawo o ruchu drogowym nie ma żadnego wyraźnego zapisu, który wykluczałby wybór zezwolenia kategorii IV w sytuacji, w której pojazd miałby równocześnie parametry adekwatne dla zezwolenia kategorii III, a z art. 2 Konstytucji wynika zasada, zgodnie z którą co nie jest zabronione - jest dozwolone. Dlatego też w przypadku równoczesnego wypełniania przez daną jednostkę pojazdową parametrów adekwatnych dla obydwu analizowanych w sprawie kategorii zezwoleń, realizowany przejazd zyskuje przymiot legalności bez względu na to, czy przewoźnik uzyskał pierwsze, czy też drugie zezwolenie. Natomiast idąc tokiem rozumowania organu, skarżąca powinna uzyskać obydwa analizowane w sprawie zezwolenia, co stoi w ewidentnej sprzeczności z normą art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, która wskazuje na konieczność uzyskania jednego zezwolenia.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja wydana na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nakładająca na skarżącą karę pieniężną w wysokości 5000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii III.

Na mocy art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3 p.r.d.).

Zgodnie z treścią tego załącznika zezwolenie kategorii III dotyczy pojazdów nienormatywnych: o rzeczywistej masie całkowitej oraz naciskach osi nie większych od dopuszczalnych, o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m, o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m.

Przepis art. 64 ust. 4 p.r.d. nakłada na kierującego pojazdem nienormatywnym obowiązek posiadania przy sobie i okazywania uprawnionym osobom zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 powołanego artykułu.

Na mocy art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.). W sytuacjach określonych w pkt 2 i 3 ust. 3 art. 140aa p.r.d. kara pieniężna może być także nałożona na podmiot wykonujący czynności ładunkowe lub podmiot wykonujący inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę lub spedytora. W świetle treści art. 140aa ust. 1 i 3 p.r.d. kara pieniężna może być nakładana zarówno na podmiot wykonujący przejazd, jak również na podmioty wymienione w pkt 2 i 3 ust. 3 art. 140aa p.r.d. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd jest niezależna od odpowiedzialności ostatnio wymienionych podmiotów.

Przepis art. 140ab w ust. 1 pkt 2 p.r.d. za brak zezwolenia kategorii II-IV przewiduje karę pieniężną w wysokości 5000 zł.

Zgodnie z definicją pojazdu nienormatywnego wyrażoną w art. 2 pkt 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Według art. 62 ust. 4a pkt 1 p.r.d. długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, a 3 pojazdów – 22 m, z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,5 m. Także w treści § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych przewidziano, że długość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 16, nie może przekraczać – w przypadku pojazdu członowego – 16,50 m.

W rozpoznawanej sprawie w wyniku kontroli pojazdu członowego składającego się z pojazdu silnikowego oraz naczepy o skrętnych osiach stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu, gdyż długość ta wynosiła 2453 cm, a zatem przekraczała o 48,67% dopuszczalną długość 16,50 m. Czynności pomiaru parametrów zewnętrznych pojazdu, w tym jego długości, zostały udokumentowane w protokole kontroli. Jak wynika z protokołu kontroli, pomiaru długości dokonano przymiarem wstęgowym typu 305034030BF BMI (nr seryjny 004605) posiadającym świadectwo wzorcowania nr P0027-251019 z dnia 25 października 2019 r.

Wprawdzie kierujący pojazdem nie podpisał protokołu kontroli, jednakże sposób przeprowadzenia pomiarów oraz ich wyniki nie są w niniejszej sprawie kwestionowane przez skarżącą, która była podmiotem wykonującym przejazd. W świetle wskazanych wyżej dowodów zgromadzonych w sprawie brak także jakichkolwiek podstaw do podważania ustaleń organów w tym zakresie i wynikającego z tych ustaleń stwierdzenia nienormatywności pojazdu, ze względu na przekroczenie jego dopuszczalnej długości.

Natomiast kwestionując zaskarżoną decyzję skarżąca powołuje się na okoliczność posiadania przez kierowcę i okazania w czasie kontroli zezwolenia kategorii IV nr [...], wydanego w dniu 9 kwietnia 2021r. na okres 6 miesięcy w terminie od 14 kwietnia 2021 r. do 14 października 2021 r. Zgodnie z treścią okazanego dokumentu obejmował on zezwolenie na przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego, który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi, określone w pozycji 4 tabeli "Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego" załącznika do ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.

W ocenie organów obu instancji okazane zezwolenie nie było odpowiednie, gdyż w okolicznościach sprawy wymagane było zezwolenie kategorii III – według numeracji przewidzianej w załączniku nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W myśl zaś art. 64ea p.r.d. w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii V z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.

Mając na względzie treść powyższego przepisu, w ocenie Sądu organy zasadnie uznały, że zachodzą podstawy do nałożenia na skarżącą kary za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii III, gdyż skarżąca wykonywała przejazd pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii IV, to jest kategorii innej niż wymagana kategoria III. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji pozostaje w zgodzie z przepisami prawa.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, że właśnie przywołany wyżej przepis art. 64ea p.r.d. stanowi wyraźny zakaz posługiwania się podczas wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym zezwoleniem kategorii innej niż wymagana.

Obowiązywanie wskazanej zasady wzmacnia przytoczony w zaskarżonej decyzji przepis art. 64c ust. 5 p.r.d. W obecnym brzmieniu przepis ten przewiduje, że zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii II.

Wymaga podkreślenia, że wyraźny zakaz posługiwania się podczas wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym zezwoleniem kategorii innej niż wymagana obowiązywał także przez zmianą ustawy – Prawo o ruchu drogowym dokonaną z dniem 13 marca 2021 r. Przypomnieć należy, że ustawą z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 54), która weszła w życie z dniem 13 marca 2021 r., dokonano nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Przed dniem 13 marca 2021 r. przepis art. 64c ust. 5 p.r.d. stanowił, że zezwolenie kategorii IV uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii III. Jednocześnie przed dniem 13 marca 2021 r. obowiązywał ust. 6 art. 64c p.r.d., który stanowił, że zezwolenie kategorii VI uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii V.

Zmiana z dniem 13 marca 2021 r. brzmienia ust. 5 art. 64c p.r.d. oraz uchylenie ust. 6 tego artykułu wynikały z przewidzianej nowelizacją zmiany w zakresie liczby, numeracji i opisu kategorii zezwoleń, w tym w istocie połączenia dotychczasowych kategorii V i VI w jedną kategorię IV. Nowelizacja miała związek ze zniesieniem obowiązku uzyskiwania zezwoleń na przejazd pojazdu o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Jednakże treść art. 64c ust. 5 p.r.d. przed zmianą i po zmianie ustawy, a także obowiązujący przez zmianą ust. 6 art. 64c p.r.d. to jedyne wyjątki, w których ustawa dopuszczała lub aktualnie dopuszcza możliwość poruszania się pojazdu nienormatywnego na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana, a mianowicie określonej kategorii wyższej, w ramach obowiązującej numeracji, w sytuacji, gdy wystarczające jest zezwolenie określonej kategorii niższej. Wskazane wyjątki potwierdzają zatem ogólną regułę wynikającą z art. 64ea p.r.d.

Zarazem w sprawie nie budzi wątpliwości, że wyjątek z art. 64 ust. 5 p.r.d. nie odnosi się do okoliczności sprawy. Skarżąca posiadała bowiem ważne zezwolenie kategorii IV, które w świetle przytoczonych przepisów art. 64ea oraz art. 64c ust. 5 p.r.d. nie mogło zastąpić zezwolenia kategorii III.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii. Już z tego przepisu wynika zatem, że kategoria zezwolenia musi być odpowiednia.

Tym samym bezpodstawne jest wyrażone w skardze stanowisko, że w treści ustawy Prawo o ruchu drogowym nie ma żadnego wyraźnego zapisu, który wykluczałby wybór zezwolenia kategorii IV w sytuacji, w której pojazd miałby równocześnie parametry adekwatne dla zezwolenia kategorii III, co miałoby uzasadniać dopuszczalność wyboru zezwolenia zgodnie z zasadami obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym.

Zarazem nieuprawnione jest stanowisko skarżącej, że poddany kontroli w dniu [...] 2021 r. pojazd członowy, w którym naczepa była wyposażona w skrętne osie, miał parametry właściwe dla obu kategorii zezwoleń, to jest zezwolenia kategorii III, jak i kategorii IV.

O rodzaju odpowiedniej kategorii zezwolenia decydują wymiary, masa i naciski osi pojazdów nienormatywnych, co wynika z treści art. 64 ust. 3 p.r.d. oraz treści tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy, a także formularza wniosku o wydanie zezwolenia stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2021 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 212). W tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy określone są także drogi, po których pojazdy posiadające stosowne zezwolenie mogą się poruszać.

Zgodnie z treścią tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do p.r.d., zezwolenie kategorii IV uprawnia do przejazdu pojazdu nienormatywnego: o szerokości nieprzekraczającej: 3,4 m dla drogi jednojezdniowej, 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A i S, o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t, o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych. Takie parametry pojazdu zostały określone w rubryce tabeli "Pojazdy nienormatywne". Zgodnie zaś z zapisem w rubryce "Drogi" zezwolenie kategorii IV uprawnia do poruszania się pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych.

Natomiast zgodnie z odpowiednimi zapisami dla zezwolenia kategorii III, zezwolenie to uprawnia do przejazdu pojazdu nienormatywnego: o rzeczywistej masie całkowitej oraz naciskach osi nie większych od dopuszczalnych, o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m, o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m. Zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdu nienormatywnego po drogach krajowych.

Wprawdzie więc w przypadku kategorii IV oraz kategorii III zezwolenie przewiduje tożsame zwiększenie limitu długości pojazdu – do długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów oraz 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, jednakże zezwolenie kategorii III przewidziane jest dla pojazdu o rzeczywistej masie całkowitej oraz naciskach osi nie większych od dopuszczalnych, a zezwolenie kategorii IV – dla pojazdu o rzeczywistej masie całkowitej większej od dopuszczalnej, ale nieprzekraczającej 60 t i o naciskach osi nie większych niż dopuszczalnych.

W świetle powyższych unormowań istotna jest okoliczność, że przeprowadzona w sprawie kontrola potwierdziła przekroczenie jedynie długości pojazdu, natomiast nie stwierdzono nienormatywności pozostałych parametrów, w tym w szczególności w zakresie rzeczywistej masy całkowitej skontrolowanego pojazdu.

Biorąc powyższe pod uwagę, uprawnione było uznanie, że posiadane przez skarżącą zezwolenie kategorii IV, którym dysponował kierujący pojazdem, nie było zezwoleniem odpowiednim w rozumieniu art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d.

Przedstawionej oceny nie może skutecznie podważyć argumentacja, iż skarżąca wystąpiła o zezwolenie kategorii IV ze względu na zaplanowaną, a przy tym niewskazaną przez skarżącą, trasę przejazdu, chcąc zapewnić sobie możliwość poruszania się wszystkimi drogami publicznymi, nie tylko drogami krajowymi.

Z uwagi bowiem na wymiary pojazdu oraz wskazywany także w skardze brak nienormatywności w zakresie jego rzeczywistej masy całkowitej, w świetle zapisów w załączniku nr 1 do p.r.d. kontrolowany pojazd odpowiadał parametrom pojazdu nienormatywnego właściwym dla zezwolenia kategorii III, a nie kategorii IV. W konsekwencji należało uznać, że dla kontrolowanego pojazdu adekwatnym było zezwolenie kategorii III, nie zaś kategorii IV.

Nie budzi zarazem wątpliwości, że pojazd został skontrolowany na drodze krajowej, gdyż stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o drogach publicznych drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) – zalicza się do dróg krajowych, które są drogami publicznymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Jak wyjaśniono już wcześniej, poza wyjątkiem przewidzianym w art. 64c ust. 5 p.r.d., posiadanie zezwolenia innej kategorii, także wyższej niż wymagana, oznacza, że podmiot nie legitymuje się zezwoleniem, bowiem art. 64ea p.r.d. wyraźnie wskazuje, że taki przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.

W świetle przedstawionych rozważań bezpodstawne są sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Wydając zaskarżoną decyzją organ dokonał bowiem prawidłowej wykładni przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym zapisów zawartych w załączniku nr 1 do tej ustawy. W oparciu o właściwą wykładnię przepisów prawa organ wyprowadził trafny wniosek, iż w okolicznościach sprawy przejazd skontrolowanego pojazdu o długości 2453 cm, a zarazem normatywnej masie całkowitej, nie mógł być realizowany na podstawie wydanego w dniu 9 kwietnia 2021 r. zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii IV. Posiadane przez stronę i okazane przez kierowcę zezwolenie kategorii IV nie uprawniało do wykonywania przejazdu jednostką transportową poddaną kontroli w niniejszej sprawie. Natomiast w okolicznościach sprawy odpowiednim i wymaganym zezwoleniem było zezwolenie kategorii III.

Chybiony jest zarzut skarżącej co do naruszenia przez organ przepisów ustawy o drogach publicznych poprzez uznanie, że droga krajowa nie jest drogą publiczną, w sytuacji, gdy organ takiej oceny nie wyraził. Nieuzasadnione jest również twierdzenie skarżącej, że tok rozumowania organu wskazuje, iż skarżąca powinna uzyskać obydwa analizowane w sprawie zezwolenia. Takie stanowisko nie wynika z argumentacji zaprezentowanej w zaskarżonej decyzji, w której organ jedynie stwierdził, że ustalenia kontroli co do przekroczenia wyłącznie parametrów zewnętrznych pojazdu w zakresie jego długości uzasadniały przypisanie w tym przypadku, jako odpowiedniego, zezwolenia kategorii III.

Przejazd pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana musiał być zatem, zgodnie z art. 64ea p.r.d., uznany za przejazd wykonywany bez zezwolenia. W okolicznościach sprawy brak było wymaganego zezwolenia kategorii III.

Natomiast przejazd wykonywany bez zezwolenia jest penalizowany przez ustawodawcę stosownie do art. 140ab p.r.d., który w ust. 1 pkt 2 przewiduje za brak zezwolenia kategorii III karę pieniężną w wysokości 5000 zł. Taka też kara została nałożona na skarżącą.

W konsekwencji nieuprawniony był zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP i wyrażonej w tym przepisie zasady demokratycznego państwa prawnego, gdyż kara została nałożona na skarżącą w oparciu o prawidłowo zastosowane przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Zasadnie również stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że skarżąca w toku postępowania nie wykazała okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Zgodnie z art. 140aa ust. 4 p.r.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, wykonujący przejazd:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Bez wątpienia art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie.

Jednocześnie podkreślić należy, że art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., jako stanowiący wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, musi być interpretowany ściśle. Dochowanie należytej staranności oznacza, że podmiot wykonujący przejazd uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać przy organizacji przewozu, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń, na które nie miał wpływu, doszło do naruszenia prawa. Skarżąca, będąc przedsiębiorcą zajmującym się profesjonalnie przewozem ładunków po drogach publicznych, powinna znać przepisy normujące ruch pojazdów nienormatywnych i zasady przewozu ładunków. Mimo to, skarżąca nie zastosowała się do przepisów wyznaczających określone kategorie zezwoleń na przejazd pojazdem nienormatywnym. Skarżąca ani w skardze, ani w trakcie postępowania administracyjnego nie powoływała żadnych okoliczności, które mogłyby ją zwolnić z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. Samo przekonanie strony o wyposażeniu kierowcy w zezwolenie odpowiedniej kategorii w żadnym razie nie jest wystarczające do uwolnienia się skarżącej od odpowiedzialności na podstawie omawianego przepisu.

Z przyczyn omówionych już wyżej na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione w skardze zarzuty naruszenia w kontrolowanym postępowaniu przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Wydając zaskarżoną decyzję organ wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy i zgromadził pełny materiał dowodowy, który poddał wszechstronnej i logicznej ocenie. Tym samym nie znajduje również podstaw zarzut obrazy wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

W ocenie Sądu organ ustalił stan faktyczny prawidłowo, uwzględniając wszystkie przeprowadzone w sprawie dowody, wyjaśnił zasady dokonania pomiaru długości pojazdu, opisał także cechy przyrządu użytego do pomiaru. W uzasadnieniu decyzji organ zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. wskazał dowody, na których się oparł. Uzasadnienie prawne decyzji zawiera szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Nie zachodziły zatem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. W związku z tym i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) Sąd oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.