Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 2736/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6j ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2010
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 6 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Rady Gminy S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Bk 256/20 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w S. na uchwałę Rady Gminy S. z dnia 26 listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie skargi na uchwałę rady gminy w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 8 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Bk 256/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu skargi Prokuratora Rejonowego w S. (dalej: Prokurator), na uchwałę Rady Gminy S. (dalej: Rada Gminy) z dnia 26 listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w § 1 ust. 2 i 3 oraz § 2 (wyrok ten oraz pozostałe powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: http://orzeczenia.nsa. gov.pl).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Rada Gminy, zarzucając naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1/ art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 w zw. z art. 135 w zw. z art. 138 w zw. z art. 141 § 4 zd. 1 w zw. z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm., dalej: p.u.s.a.), poprzez rozstrzygnięcie skargi poza granicami sprawy oraz objęcie kontrolą legalności i przedmiotem rozpoznania innej uchwały niż zaskarżona wskutek przyjęcia przez Sąd, że w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest uchwała Nr [...] Rady Gminy S[...] z dnia 17 grudnia 2019 r. (Dz.Urz. Woj. Podlaskiego z 2019 r. poz. 6174), podczas gdy przedmiotem zaskarżenia jest uchwała [...] Rady Gminy S. z dnia 26 listopada 2019 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty (Dz.Urz. Woj. Podlaskiego poz. 5655 z późn. zm. – dalej: Zaskarżona uchwała), co w konsekwencji spowodowało, że sentencja i motywy zaskarżonego wyroku nie stanowią konsekwencji, logicznej i spójnej całości, zaś tok rozumowania Sądu był błędny i wadliwy wskutek nie odniesienia się przy wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia do zaskarżonej Uchwały, lecz do innej niezaskarżonej uchwały, co miało istotny wpływ na wynik sprawy wobec dowolnego uwzględnienia skargi w całości;

2/ art. 141 § 4 zd. 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 135 w zw. z art. 138 w zw. z art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia sprzecznego z sentencją zaskarżonego wyroku, wskutek rozbieżności pomiędzy rozstrzygnięciem zawartym w sentencji a podstawą prawną rozstrzygnięcia przyjętą przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia oraz przez brak uzasadnienia rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność § 2 uchwały Nr [...] Rady Gminy S. z dnia 26 listopada 2019 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty (Dz.Urz. Woj. Podlskiego poz. 565 z późn. zm.), dla których Sąd uznał, że ustalone zwolnienie z części opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi narusza prawo w stopniu istotnym, co miało istotny wpływ na wynik sprawy wskutek dowolnego w tym zakresie uwzględnienia skargi pomimo nieprzeprowadzenia kontroli legalności § 2 zaskarżonej Uchwały;

3/ art. 147 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 w zw. z art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 713, dalej: u.s.g.), w zw. z art. 6k ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6j ust. 2 i ust. 2a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2019 r., poz. 2010 ze zm., dalej: u.u.c.p.g.) w zw. z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej Uchwały w części, tj. § 1 ust. 2 i 3 oraz § 2 z uwagi na brak ku temu przesłanek oraz brak stwierdzenia aby kontrola legalności dotyczyła zaskarżonego aktu prawa miejscowego, w sytuacji gdy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd przyjął za przedmiot zaskarżenia zupełnie inną uchwałę, tj. uchwałę Nr [...] Rady Gminy S. z dnia 17 grudnia 2019r. (Dz.Urz. Woj. Podlaskiego z 2019 r. poz. 6174), a także w sytuacji gdy bez jakiejkolwiek kontroli legalności Sąd stwierdził nieważność § 2 zaskarżonej Uchwały, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ numer, data uchwały wskazanej w sentencji zaskarżonego wyroku Sądu nie jest numerem i datą uchwały przyjętej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku za przedmiot zaskarżenia, przez co w konsekwencji rozstrzygnięcie zawarte w sentencji zaskarżonego wyroku wraz z motywami zaskarżonego wyroku nie stanowi konsekwentnej, logicznej i spójnej całości;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1/ art. 6k ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6j ust. 2 i ust. 2a u.u.c.p.g. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w przypadku wyboru metody, o której mowa w art. 6j ust. 2 u.u.c.p.g. rada gminy nie posiada kompetencji do zróżnicowania stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranych i odbieranych w sposób selektywny oraz niewypełniający obowiązku selektywności, w gospodarstwie domowym, w zależności od liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisów art. 6k ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6j ust. 2 i ust. 2a u.u.c.p.g. prowadzi do wniosku, że w ramach ustawowego upoważnienia, nieprecyzującego jakichkolwiek dyrektyw przy ustalaniu stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego, nieodsyłającego do innych przepisów, rada gminy posiada możliwość różnicowania stawek w zależności od liczebności mieszkańców zamieszkujących nieruchomość w ramach gospodarstwa domowego;

2/ art. 6k ust. 4a u.u.c.p.g. przez jego niezastosowanie oraz dowolne stwierdzenie nieważności § 2 zaskarżonej Uchwały bez wyjaśnienia jego podstawy prawnej oraz bez przeprowadzenia w tym zakresie jakiejkolwiek kontroli legalności zaskarżonego aktu prawa miejscowego, co w konsekwencji doprowadziło do dowolnego przyjęcia, iż § 2 zaskarżonej Uchwały Rada Gminy wykroczyła poza ustawowe umocowanie do zwolnienia z części opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym, proporcjonalnie do zmniejszenia kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z gospodarstw domowych, w zależności od liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość.

W oparciu o tak postawione zarzuty, które zostały rozwinięte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Rada Gminy wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Białymstoku do ponownego rozpoznania.

Odpowiadając na skargę kasacyjną Prokurator wniósł o jej oddalenie.

Rada Gminy w piśmie procesowym z 10 września 2021 r. wskazała, że zaskarżona Uchwała straciła moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2021 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842) oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej NSA. Sąd w obecnym składzie podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. II OPS 6/19 i II OPS 1/20, zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które koncentrują się na wykazaniu, że Sąd pierwszej instancji wyszedł poza granice sprawy i objął swoim rozstrzygnięciem uchwałę Rady Gminy, która nie podlegała zaskarżeniu. Konsekwencją zaś tego był brak rozpoznania skargi co do zaskarżonej przez Prokuratora uchwały. Swoje stanowisko w tym przedmiocie Rada Gminy oparła na powołanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dacie uchwały, jej oznaczeniu oraz miejscu jej publikacji. W skardze kasacyjnej nie kwestionowano jednocześnie, że oznaczenie uchwały w komparycji skarżonego wyroku, odpowiadało przedmiotowi zaskarżenia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wskazuje, że Sąd pierwszej instancji rozpoznał skargę na uchwałę Rady Gminy z 26 listopada 2019 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty, czyli na uchwałę opisaną w komparycji zaskarżonego wyroku. Argumentacja prawna WSA w Białymstoku ściśle odnosi się do tej uchwały, gdyż zmierza ona bezpośrednio do wykazania, że przyjęcie w akcie prawa miejscowego kryterium pobierania opłat od gospodarstwa domowego, uniemożliwia zróżnicowanie wysokości opłaty od osób wchodzących w jego skład. Kwestia ta uregulowana jest jedynie w powyższej uchwale, gdyż uchwała z 17 grudnia 2019 r. Nr [...] normuje ustalenie rocznej ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. W żadnym miejscu swoich wywodów, Sąd pierwszej instancji nie odnosił się do opodatkowania nieruchomości opisanych w uchwale z 17 grudnia 2019 r.

Ponadto WSA w Białymstoku powołał w uzasadnieniu prawidłową nazwę zaskarżonej przez Prokuratora uchwały. Przypomnieć należy, że uchwała z 17 grudnia 2019 r. zmieniała zaskarżoną przez Prokuratora uchwałę, której dane właściwie opisane zostały w komparycji zaskarżonego wyroku. Co więcej, uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji pozwoliło Radzie Gminy na sformułowanie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, bezpośrednio kwestionujących wywód tego Sądu, który przyporządkować można jedynie do uznania istotnego naruszenia prawa przez uchwałę z 26 listopada 2019 r. Prowadzi to do wniosku, że również autor skargi kasacyjnej nie miał wątpliwości, że argumentacja prawna WSA w Białymstoku bezpośrednio odnosi się do zaskarżonej przez Prokuratora uchwały, nie zaś do uchwały z 17 grudnia 2019 r.

Powyższe okoliczności wskazują, że Sąd pierwszej instancji nie wykroczył poza granice sprawy, lecz rozpoznał skargę na akt prawa miejscowego, który został zakwestionowany przez Prokuratora. Błędne określenie przez WSA w Białymstoku przy formułowaniu motywów swojego rozstrzygnięcia daty, numeru oraz miejsca publikacji uchwały, która podlegała jego kontroli, świadczy zatem jedynie o niestaranności, bądź nieuwadze przy sporządzaniu uzasadnienia. Nie uniemożliwiło to jednak sporządzenia skargi kasacyjnej, kwestionującej pogląd Sądu pierwszej instancji, że zapisy wskazanych w komparycji wyroku przepisów powołanej tam uchwały, istotnie naruszają prawo. Nie stanowiło także przeszkody dla Naczelnego Sądu Administracyjnego do kontroli instancyjnej poglądu zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, odnoszącego się bezpośrednio do uchwały z dnia 26 listopada 2019 r. Nr [...] w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty.

Dlatego też za niezasadne uznać należało zarzuty naruszenia przepisów postępowania

Na uwzględnienie nie mogły także zasługiwać zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowała się jednolita linia orzecznicza w przedmiocie rozstrzygnięcia spornego w niniejszej sprawie zagadnienia. Tytułem przykładu wskazać można na wyrok z 29 września 2021 r., sygn. akt III FSK 2953/21, którego argumentację Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę podziela i wykorzysta ją w dalszej części uzasadnienia.

Rozpatrywany spór prawny sprowadza się w istocie do kwestii wykładni art. 6j ust. 2 i 2a u.u.c.p.g. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wybór przez Radę Gminy metody ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego, a więc określonej w art. 6j ust. 2 u.u.c.p.g., uniemożliwia różnicowanie tej stawki w zależności od kryteriów wymienionych w art. 6j ust. 2a u.u.c.p.g., natomiast Rada Gminy prezentuje stanowisko odmienne podnosząc, że kryteria z art. 6j ust. 2a u.u.c.p.g., jako mogące różnicować stawki opłaty mają również zastosowanie przy przyjęciu metody z art. 6j ust. 2 u.u.c.p.g.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w art. 6j ust. 1 i ust. 2 u.u.c.p.g. ustawodawca przewidział kilka metod ustalania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, odbieranymi z nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Według ust. 1 opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn: 1) liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, lub 2) ilości zużytej wody z danej nieruchomości, lub 3) powierzchni lokalu mieszkalnego - oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust.1. Według ust. 2 rada gminy może uchwalić jedną stawkę za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego. Z powyższego wynika, że podstawowe metody zostały wskazane w ust. 1, o czym świadczy zwrot "opłata stanowi iloczyn", a w ust. 2 wskazano, że "rada gminy może ustalić jedną stawkę" "od gospodarstwa domowego" Z powyższych ustawowych zwrotów wynika, że możliwość różnicowania stawki, przewidziana w art. 6j ust.2a u.u.c.p.g. wyraźnie odnosi się tylko do niektórych parametrów obliczania opłaty takich jak ilość mieszkańców czy powierzchni lokalu mieszkalnego, a więc tych, o których mowa w ust. 1. Pozostałe przesłanki różnicowania stawki przewidziane w tym przepisie w żadnym wypadku nie wiążą się z "wielkością – liczebnością" gospodarstwa domowego, a położeniem nieruchomości i jej rodzajem. Zdaniem Sądu, jeżeli rada gminy skorzystała z możliwości ustalenia jednej stawki od gospodarstwa domowego, to nie ma możliwości dalszego różnicowania stawki. Trzeba bowiem podkreślić, że w art. 6j ust.1 u.u.c.p.g. ustawodawca posługuje się pojęciem opłaty, jako iloczynu podstawy i stawki, a w art. 6j ust. 2 u.u.c.p.g. pojęciem opłaty jako jednej stawki od podstawy (gospodarstwa domowego). Zdaniem Naczelnego Administracyjnego, stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej, że gmina będzie mogła zróżnicować stawkę opłat zgodnie z kryteriami wskazanymi w art. 6j ust. 2a u.u.c.p.g.: zarówno w przypadku wyboru metody określonej w art. 6j ust. 1 u.u.c.p.g. jak i w art. 6j ust. 2 tej ustawy, nie jest prawidłowe.

Za takim rozumieniem wskazanej regulacji nie przemawia także systematyka ustawy i umiejscowienie w treści regulacji dotyczących różnicowania stawek opłat, albowiem z systematyki zamieszczenia przepisu nie wynika jasno uregulowana kompetencja do ustanowienia prawa miejscowego. Ponadto zamieszczenie art. 6j ust. 2a u.u.c.p.g. bezpośrednio po art. 6j ust. 1 i 2 u.u.c.p.g., jest racjonalne, gdyż ustawodawca w pierwszej kolejności uregulował metody ustalania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Następnie wprowadził możliwość zróżnicowania stawki opłaty, ale z zawartych w tej regulacji sformułowań wynika, że odnosi się ona jedynie do metody wskazanej w art. 6j ust. 1 a nie wymienionej w art. 6j ust. 2 u.u.c.p.g.

Z żadnej regulacji u.u.c.p.g., nie wynika również upoważnienie dla rady gminy do wprowadzenia w ramach metody wymienionej w art. 6j ust. 2 u.u.c.p.g., dodatkowego kryterium, jakim jest podział gospodarstw domowych na kategorie zależne od liczby osób w nich zamieszkujących i zróżnicowanie na tej podstawie wysokości stawki opłaty. Przewidziane w ustawie pojęcia "liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość" nie można utożsamiać z zastosowanym w kwestionowanej uchwale pojęciem gospodarstwa domowego, gdyż osoby zamieszkujące nieruchomość nie muszą tworzyć ze sobą gospodarstwa domowego. Termin i pojęcie "gospodarstwo domowe" nie są tożsame z terminami i pojęciami: "nieruchomość" czy też "liczba mieszkańców zamieszkujących nieruchomość"; na określonej nieruchomości może (na przykład) funkcjonować więcej niż jedno gospodarstwo domowe.

Słuszność wyrażonego przez Sąd pierwszej instancji poglądu wynika także z faktu, że ustawą z dnia 28 listopada 2014r., obowiązującą od 1 lutego 2015r. (Dz. U z 2015r., poz. 87), dokonano nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Między innymi w art. 6k, zawierającego w ust. 1 pkt 1 upoważnienie do podjęcia przez radę gminy uchwały o wyborze metody "ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust.1 i 2" oraz "ustalenia stawki takiej opłaty" przy "dopuszczeniu stosowania więcej niż jednej metody ustalania opłat na obszarze gminy", dodano ust. 2a, w którym określono górne granice stawek, w zależności od przyjętej metody. Ponadto zmieniono treść ust. 4. W miejsce "Rada gminy określając warunki opłat zgodnie z metodą, o której mowa w art. 6j ust. 1 i 2, może różnicować stawki opłat, wprowadzać zwolnienia przedmiotowe, ustanawiać dopłaty dla właścicieli nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust.1, spełniających ustalone przez nią kryteria lub określić szczegółowo zasady ustalania tych opłat" (przepis został uznany częściowo za niekonstytucyjny wyrokiem TK z dnia 28.11.2013r. K 17/12), art. 6k ust. 4 otrzymał brzmienie: "Rada gminy, w drodze uchwały może zwolnić w całości lub w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części dotyczącej gospodarstw domowych, w których dochód nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, o której mowa w art. 8 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U z 2013 r. poz. 182 ze zm.)." W zmienionym stanie prawnym obowiązującym od 1 lutego 2015 r. brak jest normy ustawowej, z której można, przy zastosowaniu wykładni systemowej wewnętrznej, wywnioskować, że niezależnie od przyjętej metody ustalania opłat stawki mogą być różnicowane. Oceny prawne, na które powołuje się wnoszący skargę kasacyjną, dotyczą uprzedniego, przed przywoływanymi zmianami, stanu prawnego. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozpoznającemu niniejszą sprawę znane jest orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym prezentowane było m.in. stanowisko o możliwości różnicowania opłat za odbiór odpadów komunalnych w zależności od wielkości gospodarstwa domowego, w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2015 r. sygn. akt II FSK 1797/15, do którego odwołano się w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2016 r., w sprawach o sygn. II FSK 3231/15 i II FSK 3232/15. Z uzasadnienia wyroku z 6 października 2015 r., sygn. akt II FSK 1797/15r., wynika, że NSA dokonywał oceny zaskarżonej uchwały organu gminy według przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach obowiązujących w marcu 2013 r. W szczególności zaś NSA analizował treść art. 6k ust. 4 ustawy, "w którym wprost wskazano, że rada gminy, określając warunki opłat zgodnie z metodą o której mowa w art. 6j ust. 1 i 2 może m.in. różnicować stawki opłat", i wywiódł, że "powołany art.6k ust. 4 u.u.c.p.g. wyraźnie przewiduje takie uprawnienie także w przypadku wyboru metody, o której mowa w art. 6j ust. 2 tej ustawy". Następnie po przeprowadzeniu wykładni powołanych regulacji zwrócono uwagę na argumenty natury funkcjonalnej i celowościowej, których dostarcza ocena treści materiałów przygotowanych w toku procesu legislacyjnego. Zatem stwierdzić należy, że uchwały różnicujące stawki, w przypadku wyboru metody ustalania opłaty "od gospodarstwa domowego", podejmowane w 2013 r. miały oparcie w art. 6k ust. 4 u.c.p.g.; aktualnie, art. 6k ust.4 u.c.p.g. ma inne brzmienie, a z żadnego innego przepisu ustawy, nie da się wywieść takiego uprawnienia.

Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji stwierdził nieważność § 1 ust. 2 i 3 oraz § 2 zaskarżonej uchwały, gdyż z przepisów tych wynika, że pomimo przyjęcia metody ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według kryterium "od gospodarstwa domowego", wysokość takiej opłaty uzależniona została od ilości osób wchodzących w skład takiego gospodarstwa.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest podniesiona przez Radę Gminy okoliczność, że zaskarżona uchwała utraciła moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2021 r. na podstawie § 6 uchwały Rady Gminy S. Nr [...]. Podkreślić bowiem należy, że czym innym jest stwierdzenie nieważności uchwały rady gminy, o czym mowa w art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz.446 ), a czym innym jej uchylenie. Stwierdzenie nieważności uchwały wywołuje skutki ex tunc, tzn. od momentu podjęcia uchwały, natomiast jej uchylenie ma skutek na przyszłość (ex nunc). Tymczasem zaskarżona uchwała z dnia 26 listopada 2019 r. wywołała po tej dacie skutki prawne i brak stwierdzenia jej nieważności spowodowałby utrzymanie w obrocie prawnym wadliwych rozstrzygnięć wydanych na jej podstawie przed orzeczeniem o jej nieważności.

Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.

Paweł Dąbek Stanisław Bogucki Dominik Gajewski