Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 869/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant: sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi H. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w J. G., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 16a w zw. z art. 5 ust 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 nr 139, poz. 992 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania H.Ł. (dalej: skarżącą), od decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta J. G. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. w sprawie odmowy przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] odmówił przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką Z.Ł.. W uzasadnieniu podał, że nie spełnia skarżąca wymagań określonych w art.16a ust. 1 ustawy, ponieważ nie była zatrudniona bezpośrednio w okresie poprzedzającym fakt rozpoczęcia sprawowania stałej opieki nad matką oraz w wyniku przekroczenia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 2 ustawy.

Od tej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, podając, że rezygnację z pracy rozumie jako nie tylko wypowiedzenie umowy o prace, ale również zaniechanie starań o podjęcie pracy. Wskazała, że nie mogła podejmować zatrudnienia z uwagi na stan zdrowia mamy. Ponadto podniosła, że przekroczony dochód jest wprawdzie zgodny z dokumentami ale odbiega od stanu faktycznego, o uwzględnienie którego prosi. Skarżąca wskazała na zakup chodzika inwalidzkiego oraz inne wydatki na które nie pobrano faktur, a które w jej ocenie były by kosztem do pomniejszenia dochodu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 11 października 2013 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji W uzasadnieniu wskazało, że zasady przyznawania świadczeń opiekuńczych, do których zaliczany jest specjalny zasiłek opiekuńczy, reguluje obecnie ustawa o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 nr 139, poz. 992 ze zm.) dalej: ustawa, przepisy Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3) i Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r, poz. 959).

Zgodnie z treścią art. 16a ust. 1 ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przy czym świadczenie to przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tj. 623,00 zł; art. 16a ust. 2).

W myśl art. 16a ust. 4 ustawy za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, o którym mowa w ust. 2, uważa się dochód następujących członków rodziny:

1. w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest małoletnia:

a) osoby wymagającej opieki,

b) rodziców osoby wymagającej opieki,

c) małżonka rodzica osoby wymagającej opieki,

d) osoby, z którą rodzic osoby wymagającej opieki wychowuje wspólne dziecko,

e) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-d, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia - z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, a także rodzica osoby wymagającej opieki zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz;

2. w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia:

a) osoby wymagającej opieki,

b) małżonka osoby wymagającej opieki,

c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko,

d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia - z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

Według zaś art.3 pkt 2a ustawy dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy okres zasiłkowy oznacza okres od 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.

Zgodnie z art. 16a ust. 8 ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli:

1. osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno- rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2. osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3. na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4. członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5. na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6. na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od 1 marca 2011 r. bezterminowo w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. W związku z wygaśnięciem decyzji z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. skarżąca wnioskiem z dnia 4 lipca 2013 r wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w o przyznanie jej specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad jej matką.

Bezspornym w sprawie jest, że matka skarżącej, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. G. z dnia 24 lipca 2006 r., nr [...], została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Z treści rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, skarżąca sprawuje całodobową opiekę nad matką, która choruje na liczne schorzenia, cukrzycę, niewydolność nerek, jest także po amputacji piersi. Niepełnosprawna porusza się w obrębie lokalu mieszkalnego za pomocą balkonika. Sytuacja zdrowotna matki jest powodem rezygnacji z poszukiwania pracy zawodowej przez wnioskującą.

Kolegium podzieliło w pełni stanowisko organu I instancji. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Nie była zatrudniona bezpośrednio w okresie poprzedzającym fakt rozpoczęcia sprawowania stałej opieki nad matką tj. do chwili uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Z akt sprawy wynika, że ostatnie zatrudnienie skarżącej miało miejsce od 1 stycznia do 31 grudnia 2010 r. we Wspólnocie Mieszkaniowej w J. G. Stosunek pracy ustał w wyniku wygaśnięcia umowy zlecenia na czas określony. Po tym okresie do chwili uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką tj. do dnia 31 marca 2011 r. nie była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna.

W niniejszej sprawie niepodejmowanie zatrudnienia w związku z opieką nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem, nie jest podstawą do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podstawą do przyznania takiego świadczenia jest wyłącznie przy uwzględnieniu pozostałych warunków określonych w art. 16a ust. 1, 2 i 8 rezygnacja z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki. Organ nie ma możliwości przyznania świadczenia osobie, która nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaną pieczą. Dodatkowym warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest okoliczność, że rezygnacja z zatrudnienia musi nastąpić w związku ze sprawowaną opieką nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem. Prowadzi to do wniosku, że w danej sytuacji faktycznej, nie może nastąpić tylko rezygnacja z zatrudnienia, ale pomiędzy nią a koniecznością sprawowania opieki musi zaistnieć związek przyczynowy polegający na tym, że osoba sprawująca opiekę nie zrezygnowałaby z zatrudnienia, gdyby nie konieczność sprawowania pieczy nad osobą jej wymagającej. Opieka nad matką nie wiązała się z rezygnacją z zatrudnienia przez skarzacą ale ewentualnie z rezygnacją z prób podjęcia zatrudnienia. W obecnym stanie prawnym ustawodawca rozróżnił te dwie sytuacje. Podstawowe warunki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, należy odróżnić od zapisu zawartego w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczącego innego świadczenia opiekuńczego - świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ale też może zostać przyznane osobie, która zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w ogóle nie podejmuje w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność.

Organ podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona przesłanka przewidziana w art. 16a ust. 2 ustawy, zgodnie z którą specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. tj. 623 zł.

Z przedłożonych przez organ pierwszej instancji zaświadczeń z Urzędu Skarbowego z dnia 21 czerwca 2013 r. oraz oświadczeń skarżącej oraz jej matki z dnia 14 czerwca 2013 r. wynika, że dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w roku 2011 wyniósł 15.293,14 zł. W przeliczeniu na osobę, dochód ten wyniósł 637,21 zł. zł i przekroczył kryterium dochodowe, wynoszące 623 zł, o 14,21 zł. Ne istnieje także możliwość zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Kwota przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego (14,21zł) co prawda jest niższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego (77,00zł) obowiązującego w okresie zasiłkowym to, jednak przeszkodę skorzystania z tego przepisu stanowi fakt, że w poprzednim okresie zasiłkowym strona nie mogła być uprawniona do tego świadczenia, ponieważ zgodnie z ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw specjalny zasiłek opiekuńczy został wprowadzony od 1 stycznia 2013 r. Zatem odwołującej się wnioskowany zasiłek nie przysługuje również z powodu przekroczenia kwoty kryterium dochodowego.

Kolegium zwróciło uwagę, że to nie organ w drodze decyzji, lecz ustawodawca zadecydował o wygaśnięciu przyznanych uprzednio uprawnień. Jak stanowi art. 11 ust. 1 i 3 powoływanej ustawy nowelizującej, osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, zachowały prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., o ile spełniały warunki określone w przepisach dotychczasowych, zaś po tym terminie decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasły z mocy prawa. Świadczenie pielęgnacyjne skarżącą otrzymywała nie z uwagi na rezygnację z zatrudnienia, lecz z uwagi na niepodejmowanie zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką. Jednakże w obecnym stanie prawnym ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego, które w tym wypadku jest przekroczone, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko dla osób rezygnujących z zatrudnienia. W związku z powyższym nie jest możliwe przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, bowiem niespełnienie jednej z przesłanek określonych w art. 16a ust. 1 i 2 ustawy, jest wystarczającą podstawą do wydania decyzji odmownej w sprawie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Skargę na decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła skarżąca. W uzasadnieniu podniosła, że jest osobą która zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie podejmuje tylko i wyłącznie w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mamą, której stan zdrowia stale się pogarsza. Podała, że z pewnością podjęłaby zatrudnienie gdyby nie konieczność opieki nad mamą Wskazała, że jej matka ma 75 lat i wymaga całodobowej opieki w każdym zakresie. Skarżąca opisała schorzenia mamy oraz przebieg leczenia. Biorąc pod uwagę powyższe wnosi o zmianę decyzji i przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżąca podkreśliła również, że na jej matce ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do syna K. Ł., który co prawda nie jest zameldowany we wspólnym gospodarstwie, lecz korzysta z jej dóbr, nie pracuje i jest chory na padaczkę alkoholową przez co wymaga pomocy. Fakt ten nie został ujęty w wyliczeniu dochodowości jej rodziny i nie został ujęty w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo skarżąca podkreśliła, że nie jest właścicielką trzypokojowego mieszkania, jak to zostało ujęte w wywiadzie środowiskowym, a właścicielką tego lokalu jest matka.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 16a ustawy. Przepis ten stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Dalej należy wskazać, że określone w art. 16a ust. 1 ustawy, podstawowe warunki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, należy odróżnić od zapisu zawartego w art. 17 ust. 1 ustawy dotyczącego innego świadczenia opiekuńczego - świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ale też może zostać przyznane osobie, która zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w ogóle nie podejmuje w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność. Zapis ten określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne.

Tym samym ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do zasiłku opiekuńczego wykluczono zatem osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu.

Przesłanką przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest łącznie spełnienie kilku warunków: w tym nieprzekroczenia kryterium dochodowego i faktycznego sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, konieczne jest, aby między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki istniał związek przyczynowy. W wypadku skarżącej oba te warunki nie zostały spełnione.

Po pierwsze, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł (art. 16a ust. 2 ustawy, w związku z art. 5 ust. 2 ustawy i § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych, Dz. U. z 2012 r., poz. 959).

Z akt sprawy wynika, że łączny miesięczny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę i osoby wymagającej opieki wynosi 15.293,14 zł, co w przeliczeniu na osobę rodzinie skarżącej stanowi 637,21 zł. Wobec tego ustalona kwota przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego o 14,21 zł. Skarżąca temu nie zaprzecza, wywodząc tylko, że jej matka utrzymuje również syn który choruje na padaczkę alkoholową. Twierdzenie to jednak nie zostało potwierdzone, ani w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego, ani we wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Zasadniczą jednak podstawą odmowy było ustalenie, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki na matką.

Omawiany art.16a ust.1 ustawy nie stanowi natomiast, że warunek ten jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Oznacza to, że ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy – uzależnione zostało od zaistnienia faktycznej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pozostającej w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym w aktualnym stanie prawnym osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2014r., sygn. akt IV SA/Wr 668/13, publ. w internetowej CBOSA).

Trafny jest tym samym pogląd, że gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, to z pewnością dałby temu wyraz tak, jak uczynił to przy świadczeniu pielęgnacyjnym, a o którym jest mowa w art. 17 ust. 1 omawianej ustawy. Przepis art.17 ust.1 ustawy jednoznacznie bowiem wskazuje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być przyznane określonym osobom (po spełnieniu innych warunków przewidzianych w tym przepisie), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast niewątpliwe jest w niniejszej sprawie, że w przypadku świadczenia, o które ubiega się skarżąca, tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca wskazał wyłącznie przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wobec tego okoliczność, że dana osoba nie podejmuje zatrudnienia, w świetle art. 16a ustawy nie wywołuje skutku w postaci spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia.

W art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawarta jest definicja pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", które jest równoznaczne z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywaniem pracy lub świadczeniem usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej.

Powyższa regulacja oznacza, że zrezygnowanie z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a do którego to pojęcia odwołuje się omawiany przepis art.16a ust.1 ustawy, ściśle wiąże się z wcześniejszym zakończeniem trwającego stosunku pracy lub wykonywania innej pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 123/10, LEX nr 594975).

Rezygnacja z zatrudnienia musi być również powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Istotne są więc okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 585/13, publ. w internetowej CBOSA).

Niesporne w sprawie jest to, że na dzień, w którym matka skarżącej została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności skarżąca nie pracowała.

Organy orzekające, zatem prawidłowo uznały, że niezaistniała po stronie skarżącej przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką, gdy zaś przesłanka ta jest niezbędna do uzyskania przedmiotowego świadczenia.

W okolicznościach niniejszej sprawy, dokonana przez organy, wykładnia powołanego art. 16a ust. 1 ustawy w związku z art. 3 pkt 22 ustawy jest prawidłowa, co oznacza, że wydane w sprawie decyzje - wbrew zarzutom skargi nie naruszają tak przepisów prawa procesowego, jak i przepisów prawa materialnego, innymi słowy nie pozwalają na przyjęcie, iż decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, o którym stanowi przepis art. 145 p.p.s.a.

W obecnym stanie prawnym ustawodawca w cyt. wyżej art.16a ust.1 omawianej ustawy, zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osoba niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do przedmiotowego zasiłku wykluczono osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu. Takie stanowisko, podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, przyjęte zostało choćby w wyrokach: WSA w Olsztynie z dnia 9 lipca 2013r., sygn. akt II SA/Ol 498/13; WSA w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 442/13; WSA w Warszawie z dnia 17 września 2013r., sygn. akt I SA/Wa 1067/13; WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013r., sygn. akt II SA/Łd 585/13.

Stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącą okoliczności związane z tym, że matka opiekuje się też synem, który choruje na padaczkę alkoholową, a także to, że zrezygnowała z poszukiwania pracy, ponieważ jej matka od dłuższego czasu nie była zdolna do samodzielnej egzystencji, aczkolwiek bardzo istotne z punktu widzenia skarżącej, nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, iż względy społeczne, czy też sprawiedliwości społecznej Sąd ten nie może brać pod uwagę, jako, że dotyczą one sfery pozaprawnej.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270), skargę oddalił.

Mając na uwadze przedmiot sprawy, Sąd jedynie informacyjnie pragnie zauważyć, że postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1026/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym następującej treści: "Czy art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnego egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ?" .

Przepis zaś art. 190 ust. 4 Konstytucji R.P. stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Zgodnie zaś z art. 145a k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzeknie o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (§ 1). Skargę o wznowienie postępowania w takim przypadku wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Skargę taką wnosi się do organu administracji, który wydał decyzję w I instancji (art. 148 § 1).