Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 270/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 77
journal: Dz.U. 2004 nr 99 poz 1001
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
article: art. 922 par. 2,  art. 412
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 98 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 67,  art. 60 ust. 7
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 8
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2015 r. sprawy ze skarg J. R., W. R. i C.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Wojewoda [...] (dalej "Wojewoda") utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], orzekającą o odpowiedzialności I. Z., C. S., J. S., D. K., B. S., W. R., J. R., K. R., M. R. za zobowiązania spadkodawcy – tj. S. B. – w wysokości 49.398,30 złotych.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:

Małżonkowie S. i L. B., po zarejestrowaniu się w [...] Urzędzie Pracy w [...], nabyli na mocy decyzji Starosty [...] prawo do świadczeń z Funduszu Pracy. S. B. nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] lipca 1998 r. na okres 12 miesięcy, a po tym okresie prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] lipca 1999 r. Z kolei L. B. nabyła prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] czerwca 1999 r.

W dniu [...] września 2003 r. do [...] Urzędu Pracy w [...] wpłynął odpis prawomocnego wyroku Sądu [...] w [...][...] Wydział Karny z dnia [...] sierpnia 2003 r., na mocy którego małżonkowie L. i S. B. zostali uznani winnymi wprowadzenia w błąd co do swojego zatrudnienia i doprowadzenia [...] Urzędu Pracy w [...] do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, w postaci wypłaconych im świadczeń na łączną kwotę: L. – 22.166,00 zł, S. K. – 27.232,30 zł i Sąd wymierzył im karę pozbawienia wolności, zawieszając ją na okres próby. Jednocześnie zobowiązano małżonków L. i S. B. do naprawienia szkody w całości, w okresie próby.

W związku z powyższym, w dniu [...] października 2003 r. Starosta [...] uchylił swoje wcześniejsze decyzje, na mocy których stronom przyznano prawo do świadczeń z Funduszu Pracy i orzekł o odmowie przyznania L. B. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] czerwca 1999 r., S. B. statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] lipca 1998 r. i prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] lipca 1998 r. oraz prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] lipca 1999 r.

Po uprawomocnieniu się powyższych decyzji Starosta [...] w dniu [...] listopada 2003 r. w decyzji znak: [...] orzekł o obowiązku zwrotu przez S. B. nienależnie pobranych świadczeń z Funduszu Pracy w wysokości 27.232,30 zł i w decyzji znak: [...] o obowiązku zwrotu przez L. B. nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego w wysokości 22.166,00 zł.

Na wniosek stron organ I instancji w dniu [...] stycznia 2004 r. rozłożył na 12 rat kwoty nienależnie pobranych przez L. i S. B. świadczeń.

Ponieważ małżonkowie L. i S. B. nie dokonali zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w terminach wskazanych w decyzjach o zwrocie, to zostało wobec nich wszczęte postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] i [...].

W dniu [...] maja 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] poinformował [...] Urząd Pracy w [...], że L. B. zmarła [...] listopada 2004 r. i do dnia zgonu strony, w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie wyegzekwowano żadnej kwoty. W tej sytuacji organ I instancji, zgodnie z art. 77 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), przeniósł zobowiązanie po zmarłej L. B. na jej małżonka S. B., będącego następcą prawnym po zmarłej żonie i wystawił w dniu [...] sierpnia 2006 r. nowy tytuł wykonawczy wobec niego, na kwotę 22.166,00 zł.

W dniu [...] października 2007 r. zmarł S. B. Do dnia śmierci, nie wywiązał się ze zobowiązania pieniężnego wobec Starosty [...] na łączną kwotę 49.398,30 zł. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego od dnia [...] grudnia 2008 r., do czasu ustalenia przez wierzyciela spadkobierców po zmarłym S. B.

Na wniosek Starosty z dnia [...] października 2009 r., zmieniony [...] marca 2009 r. i zmodyfikowany [...] kwietnia 2011 r., o stwierdzenie nabycia spadku, Sąd [...] w [...] [...] Wydział Cywilny przeprowadził postępowanie spadkowe, w wyniku którego w dniu [...] czerwca 2011 r. wydał postanowienie, sygn. akt [...], którym stwierdził, że spadek po L. B. nabył mąż S. B. w całości. Spadek zaś po S. B. nabyli: rodzeństwo I. Z. i F. B. po 1/4 części; zstępni S. K.: C. S., J. S., D. K., B. S. i W. K. po 1/20 części; zstępni W. R.: W. R. i J. R. po 1/12 części oraz zstępni G. R.: K. R. i M. R. po 1/24 części. Postanowienie to stało się prawomocne od dnia [...] lipca 2011 r.

Prawomocne postanowienie wraz z adresami spadkobierców Starosta [...] przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] celem podjęcia zawieszonego postępowania. W odpowiedzi Urząd Skarbowy poinformował Starostę [...], że zawieszone postępowanie może zostać podjęte po wystawieniu przez wierzyciela nowych tytułów wykonawczych i skierowaniu ich do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wskazującym przejście dochodzonego obowiązku na następców z załączonymi decyzjami, z których wynika egzekwowany obowiązek.

W związku z powyższym oraz faktem przyjęcia spadku przez spadkobierców Starosta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...], orzekł o odpowiedzialności I. Z., C. S., J.S., D. K., B. S., W. R., J. R., K. R., M. R. za zobowiązania spadkodawcy – S. B. – w wysokości 49.398,30 złotych.

Od decyzji tej strony: I. Z., C. S., J.S., D. K., B. S., W. R., J. R., K. R. i M. R. złożyły odwołania.

I. Z. w uzasadnieniu odwołania napisała, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji, bowiem spadkodawca w momencie powstania długu miał majątek, którego się wyzbył, a urzędnicy nic nie zrobili, aby zaspokoić z tego majątku roszczenia [...] Urzędu Pracy.

Z kolei J.S. poinformowała, że ze względu na trudną sytuację materialną i zdrowotną nie może pokryć zobowiązań jakie odziedziczyła, nie wiedziała o zadłużeniu spadkodawcy, bo nie utrzymywała z nim żadnych kontaktów i dlatego zbagatelizowała sprawę przyjęcia spadku.

J. R. i W. R. zarzucili decyzji organu pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 77 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

K. R. i M. R. wnieśli o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego i informując, że jako osoby niepełnoletnie w dniu śmierci spadkodawcy, z mocy prawa spadek przyjęli z dobrodziejstwem inwentarza.

D. K. zwróciła się zaś o uchylenie decyzji i zawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia jej wniosku o uchylenie się od skutków prawnych braku oświadczenia o odrzuceniu spadku przez Sąd [...] w [...].

Wojewoda, stwierdzając, że powyższe odwołania dotyczą tej samej spawy, na podstawie art. 62 Kpa prowadził jedno postępowanie i rozstrzygnął sprawę jedną decyzją.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy uznał, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych, nieuregulowanych niniejszą ustawą, zgodnie z art. 67 tej ustawy stasuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.

W myśl art. 100 ustawy – Ordynacja podatkowa, organy podatkowe właściwe ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy orzekają w odrębnych decyzjach o zakresie odpowiedzialności poszczególnych spadkodawców. Zaś art. 98 § 1 Ordynacji wskazuje, że do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.

Przypominając, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przez małżonków L. i S. B. wynikał z prawomocnych decyzji Starosty [...], Wojewoda uznał, że po śmierci L. B. zobowiązanie jej przeszło na małżonka S. B., a po jego śmierci prawa te weszły do spadku i obciążyły jego spadkobierców. Zgodnie bowiem z art. 77 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy świadczenia z tytułu bezrobocia przysługujące bezrobotnym i innym uprawnionym osobom stanowią ich prawa majątkowe i przechodzą po ich śmierci, w równych częściach, na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W razie braku takich osób prawa te wchodzą do spadku.

W niniejszej sprawie spadek po zmarłym S. B. nabyli spadkobiercy: I. Z., C. S., J. S., D. K., B. S., W. R., J. R., K. R. i M. R. i dlatego też Starosta [...], w decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. prawidłowo, zdaniem Wojewody, orzekł o ich odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy.

Organ odwoławczy jednocześnie stwierdził, że podniesione przez strony w odwołaniach argumenty, wobec przyjęcia przez nich spadku, pozostają bez wpływu na niniejsze orzeczenie. Za nieuzasadnione organ uznał także zarzuty I. Z. dotyczące braku działań urzędników w stosunku do spadkodawcy S. B., który w momencie powstania długu posiadał majątek i się go wyzbył.

Z kolei podnoszone w odwołaniach przez C. S., B. S. i J. S. argumenty o nieznajomości spadkodawcy lub nieutrzymywaniu z nim kontaktów i stwierdzenie, że wobec tego nie poczuwają się do obowiązku spłaty za spadkodawcę jego długów, nie mają zdaniem organu odwoławczego wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, bowiem strony nabyły spadek po S. B., do którego to spadku należą zarówno prawa jak i obowiązki majątkowe zmarłego.

Odnosząc się zaś do zarzutów stron J. R. i W. R., Wojewoda uznał je za nieuzasadnione, wskazując, że zobowiązania po zmarłej L. B. przeszły na jej małżonka S. B., a po jego śmierci zobowiązania weszły do spadku, gdyż nie było już innych osób spełniających warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej.

Wojewoda nie podzielił również zarzutu stron, dotyczącego niezastosowania w niniejszej sprawie normy zawartej w art. 922 § 2 Kc. W ocenie Wojewody brak jest podstaw do zastosowania tej normy w odniesieniu do niniejszego rozstrzygnięcia, gdyż odpowiedzialność stron za zobowiązania spadkodawcy po nabyciu przez nie spadku jest oczywista i nie stanowi obowiązku zmarłego ściśle związanego z jego osobą. Organ stwierdził ponadto, że w rozpoznawanej sprawie nie mają również wpływu argumenty o przedawnieniu należności, bowiem decyzje orzekające o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń przez Państwa B. są prawomocne, nawet jeśli organ I instancji orzekł w nich o nieprawidłowej kwocie do zwrotu.

Za niezasadne Wojewoda uznał też podnoszone przez M. R. i K. R. zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, poprzez niewłaściwe ustalenie, że przyjęli oni spadek bez ograniczenia będąc osobami niepełnoletnimi w dniu śmierci spadkodawcy. Podkreślono, że ustalenie to wynika z prawomocnego postanowienia Sądu [...] w [...] [...] Wydziału Cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku.

Na powyższe rozstrzygnięcie J. R. i W. R. złożyli 2 jednobrzmiące skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skargę taką wniosła również C. S.

W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionowali fakt braku wiedzy po stronie Starosty [...] co do sfałszowania przez L. i S. B. dokumentów, na podstawie których organ ten przyznał im świadczenia pieniężne z [...] Urzędu Pracy. W ocenie skarżących, wobec tego, że urzędnicy nie dopełnili swoich obowiązków przy przyjmowaniu i sprawdzaniu dokumentacji - nie dostrzegli bowiem, że jest ona sfałszowana - niezasadne jest przypisywanie teraz odpowiedzialności materialnej z tego tytułu spadkobiercom.

Zdaniem skarżących w niniejszej sprawię zastosowanie będzie miał art. 922 § 2 Kc, zgodnie z którym nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Przywołując poglądy literatury przedmiotu, skarżący podnieśli, że dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych, a więc tylko mające charakter cywilnoprawny. Do spadku nie należą zatem prawa i obowiązki wynikające ze stosunków karnoprawnych, czy administracyjnoprawnych, finansowoprawnych. Zdaniem skarżących, w skład spadku nie wchodzą prawa majątkowe ściśle związane z osobą zmarłego, mające służyć zaspokojeniu określonych jego interesów ze względu na jego indywidualną sytuację.

Zdaniem skarżących, w przedmiotowej sprawie świadczenia pobrane przez spadkodawców były świadczeniami ściśle związanymi z ich osobami, zatem nie wchodzą one do spadku. Powyższe stanowisko, zdaniem skarżących potwierdza również judykatura, m.in. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 05 kwietnia 1979 r. stwierdził, iż obowiązek zwrotu świadczenia o celu niegodziwym, ulegającego przepadkowi na podstawie art. 412 kc, jest ściśle związany z osobą dłużnika i nie należy do spadku po nim. Skarb Państwa może jednak domagać się od spadkobiercy wydania przedmiotu świadczenia, jeżeli wszedł on do jego majątku (III CZ 12/79, LexPolonica nr 301367). W uzasadnieniu uchwały Sąd wskazał, że przez działanie niegodziwe rozumieć należy takie działanie, które zmierza bezpośrednio do pogwałcenia porządku prawnego i ze względu na rażąco niemoralne lub aspołeczne pobudki zasługuje na szczególne potępienie. Obowiązek zwrotu świadczenia o celu niegodziwym podlegającym przepadkowi na podstawie art. 412 kc jako związany ściśle z osobą, która dopuściła się niegodziwości, nie wchodzi do spadku po niej (art. 922 § 2 kc). Również przedstawiciele doktryny stoją na stanowisku, że nie podlegają dziedziczeniu obowiązki majątkowe ściśle związane z osobą spadkodawcy.

W ocenie skarżących stan faktyczny niniejszej sprawy nawiązuje do wskazanego w powyższej uchwale. Poza sporem pozostaje bowiem, że czyny S. i L. B. polegające na fałszerstwie dokumentów w celu uzyskania konkretnych świadczeń posiadają przymiot "niegodziwych" czyli takich, które skutkują pogwałceniem porządku prawnego.

Decyzja obu organów w ocenie skarżących nie jest również akceptowalna z punktu widzenia zasady sprawiedliwości społecznej wynikającej z art. 2 Konstytucji RP.

W ocenie skarżących, do spadku nie należą majątkowe prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym, wynikające z przepisów należących do innych działów prawa (prawa administracyjnego, prawa finansowego), także wówczas, gdy skutki prawne śmierci osoby fizycznej są oceniane stosownie do przepisów Kodeksu cywilnego regulujących spadkobranie. Jako przykład można podać art. 98 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), na podstawie którego do odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe (szerzej J. Piątowski, H. Witczak, J. Kawałko (w:) System prawa prywatnego, t. 10, s. 51-55) [por. Elżbieta Niezbecka, Andrzej Kidyba (red.) [w:] Komentarz do art. 922 Kodeksu Cywilnego, LEX]. Zobowiązania podatkowe nie wchodzą w skład spadku. Zobowiązania te mają charakter finansowoprawny, a nie cywilnoprawny (por. Gudowski Jacek, Skowrońska-Bocian Elżbieta, Wierciński Jacek, Autor komentarza do ks. CZWARTA tyt. I art. 922: Gudowski Jacek, Skowrońska-Bocian Elżbieta, Wierciński Jacek, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Spadki, LexPolonica).

Z powyższych względów skarżący uznali, że oba organy orzekające w sprawie błędnie przyjęły, że w skład spadku wchodzą zobowiązania spadkodawcy orzeczone wyrokiem Sądu karnego na skutek popełnionego przestępstwa.

Skarżący podtrzymali również zarzut przedawnienia roszczeń, wskazując, że nie posiadali oni wiedzy czy owe decyzje zostały w ogóle wydane.

Ponadto w ocenie skarżących egzekucja należności na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez organ prowadzona była w sposób nienależyty, albowiem Ł. i S. B. dążąc do uniknięcia odpowiedzialności materialnej wyzbyli się całego majątku w czasie prowadzonej egzekucji, a organy odpowiedzialne za jej prowadzenie pozostawały w tym zakresie bierne i nie wykonywały swoich czynności w sposób należyty, by ściągnąć przedmiotowy dług.

Na zakończenie podkreślili, że nigdy nie utrzymywali kontaktów ze spadkodawcą i łączy ich wspólnie jedynie niezależna od nich samych więź pokrewieństwa. Nadto, z posiadanych informacji przez skarżących wynika, iż w skład spadku nie wchodzą żadne aktywa, pozostały jedynie same długi, które obecnie obciążają wszystkich spadkobierców ustawowych.

C. S. kwestionując zaskarżoną decyzję, wskazała, że nie znała S. i Ł. B. Nie przyjęła też żadnego spadku i nie dotarła do niej żadna decyzja sądu powszechnego. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, ma ponadto na utrzymaniu niepełnosprawnego syna i chorego męża. Sama też jest osobą schorowaną.

W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie, podtrzymując ocenę wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

W ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, co do zasady, powyższych reguł nie naruszają.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 98 § 1, art. 100, art. 101 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749) w zw. z art. 67 i art. 60 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) oraz art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.).

Zgodnie z art. 60 ust. 7 pow. ustawy o finansach publicznych, środkami publicznymi, stanowiącymi nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są m.in. takie dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego, jak dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Zgodzić się należy z organem, że świadczenia nienależne, o jakich mowa w art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w myśl powyższych przepisów stanowią taki dochód.

Zgodnie zaś z art. 67 pow. ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Stosownie zaś do art. 100 pow. ustawy – Ordynacja podatkowa, organy podatkowe właściwe ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy orzekają w odrębnych decyzjach o zakresie odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców, zaś w myśl art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej, do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.

Wskazać należy, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przez małżonków L. i S. B. wynikał z prawomocnych decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2003 r. znak[...], w której orzeczono o obowiązku zwrotu przez S. B. nienależnie pobranych świadczeń z Funduszu Pracy w wysokości 27.232,30 zł i decyzji znak: [...], w której orzeczono o obowiązku zwrotu przez L. B. nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego w wysokości 22.166,00 zł), wydanych na podstawie art. 28 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.), który to przepis jest tożsamy z aktualnie obowiązującym przepisem art. 76 pow. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z tym przepisem, bezrobotny, który pobrał nienależne świadczenie pieniężne, obowiązany jest do jego zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jak wynika z akt sprawy w stosunku do L. i S. B., tym nienależnym świadczeniem były wypłacane im świadczenia z Funduszu Pracy, na podstawie nieprawdziwych oświadczeń i sfałszowanych dokumentów (świadectwa pracy).

Jak wynika również z akt sprawy, po śmierci L. B. jej zobowiązanie przeszło na jej małżonka S. B., a po jego śmierci prawa te weszły do spadku i obciążyły jego spadkobierców. Zgodnie bowiem z art. 77 pow. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, świadczenia z tytułu bezrobocia przysługujące bezrobotnym i innym uprawnionym osobom stanowią ich prawa majątkowe i przechodzą po ich śmierci, w równych częściach na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W razie braku takich osób prawa te wchodzą do spadku.

W niniejszej sprawie spadek po zmarłym S. B. nabyli spadkobiercy: I. Z., C. S., J. S., D. K., B. S., W. R., J. R., K. R. i M. R. i dlatego też Starosta [...], w decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. prawidłowo, zdaniem Wojewody, orzekł o ich odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy.

Zasadnie zatem organ I instancji wydał, na podstawie art. 100 pow. ustawy – Ordynacja podatkowa, decyzje z dnia [...] kwietnia 2013 r. w stosunku do osób, które nabyły spadek po S. B., o zakresie ich odpowiedzialności.

Nie należy w trakcie rozpoznawania tej sprawy tracić z pola widzenia faktu, że na wniosek Starosty [...] z dnia [...] października 2009 r., zmieniony [...] marca 2009 r. i zmodyfikowany [...] kwietnia 2011 r., o stwierdzenie nabycia spadku, Sąd [...] w [...][...] Wydział Cywilny przeprowadził postępowanie spadkowe, w wyniku którego w dniu [...] czerwca 2011 r. wydał postanowienie, sygn. akt [...], którym stwierdził, że spadek po L. B. nabył mąż S. B. w całości. Spadek zaś po S. B. nabyli: rodzeństwo I. Z. i F. B. po 1/4 części; zstępni S. K.: C. S., J. S., D. K., B. S. i W. K. po 1/20 części; zstępni W. R.: W. R. i J. R. po 1/12 części oraz zstępni G. R.: K. R. i M. R. po 1/24 części. Postanowienie to stało się prawomocne od dnia [...] lipca 2011 r.

Odnosząc się do zarzutów J. R. o niewłaściwym zastosowaniu przez organ art. 77 pow. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, to Sąd rozpoznający niniejszą sprawę ich nie podziela, bowiem zobowiązania po zmarłej L. B. przeszły na jej małżonka S. B., a po jego śmierci zobowiązania weszły do spadku, gdyż nie było już innych osób spełniających warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej (drugie zdanie art. 77).

Sąd nie podzielił również zarzutu skarżącego o obowiązku zastosowania przez organ art. 922 § 2 Kc. Brak jest bowiem podstaw do zastosowania tej normy w odniesieniu do niniejszego rozstrzygnięcia, gdyż odpowiedzialność stron za zobowiązania spadkodawcy po nabyciu przez nie spadku jest oczywista i nie stanowi obowiązku zmarłego ściśle związanego z jego osobą. Wynika to w pierwszej kolejności z brzmienia art. 77 pow. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jak również z zapisu art. 60 pkt 7 pow. ustawy o finansach publicznych oraz z art. 98 § 1 pow. Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej, do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe. Zgodnie zaś z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. "c" Ordynacji podatkowej, ilekroć w ustawie jest mowa o podatkach, rozumie się przez to również opłaty oraz nieopodatkowe należności budżetowe. Zgodnie zaś z art. 98 § 2 pkt 1, przepisy § 1 stosuje się również do odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe, w tym również za zaległości, o których mowa w art. 52 § 1. Oznacza to zatem, że organ zasadnie uznał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 922 §2 Kc.

Sąd nie podzielił również zarzutów skarżącego o przedawnieniu należności, bowiem decyzje orzekające o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń przez L. i S. B. są prawomocne, nawet jeśli organ I instancji orzekł w nich o nieprawidłowej kwocie do zwrotu (za okres powyżej 3 lat, a zatem niezgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu), ale zgodnie z wyrokiem prawomocnym Sądu [...] w [...][...] Wydział Karny z dnia [...] sierpnia 2003 r., na mocy którego małżonkowie L. i S. B. zostali uznani winnymi wprowadzenia w błąd co do swojego zatrudnienia i doprowadzenia [...] Urzędu Pracy w [...] do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, w postaci wypłaconych im świadczeń na łączną kwotę: L. – 22.166,00 zł, S. K. – 27.232,30 zł i Sąd wymierzył im karę pozbawienia wolności, zawieszając ją na okres próby. Jednocześnie zobowiązano małżonków L. i S. B. do naprawienia szkody w całości, w okresie próby.

Wskazać należy, że w Kodeksie postępowania administracyjnego nie sformułowano zasady związania organów administracji wyrokiem sądu karnego. W tym miejscu należy przywołać pogląd zawarty w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 grudnia 2009 r. o sygn. akt I SA/Wr 1469/09, który to pogląd Sąd rozpoznający niniejszą sprawę przyjmuje za własny, w którym Sąd stwierdził, że "postępowanie karno-skarbowe i postępowanie podatkowe są względem siebie odrębne i mogą być prowadzone niezależnie od siebie. W odniesieniu do organów administracji państwowej nie sformułowano zasady związania wyrokiem sądu karnego, tak jak to ma odniesienie do sądu administracyjnego na podstawie art. 11 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sprawa karna nie miała zatem w przedmiotowej sprawie charakteru prejudykatu dla organów podatkowych, jakkolwiek ustalenia poczynione przez sąd karny stanowiły materiał dowodowy, który powinien zostać poddany ocenie.

Z kolei z art. 8 Kodeksu postępowania karnego znajdującego zastosowanie także w postępowaniu karno-skarbowym – na podstawie art. 113 k.k.s. wynika, że sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany rozstrzygnięciem innego sądu lub organu.

Oznacza to, że po pierwsze, ustalenia organów podatkowych nie stanowią z kolei prejudykatu w postępowaniu karnym, po drugie – że Sąd ten jest uprawniony prowadzić samodzielnie postępowanie dowodowe i czynić własne ustalenia odnośnie popełnienia zarzucanego czynu, obejmujące także elementy charakterystyczne i istotne dla prawa karnego – jak np. kwestię zawinienia. I tak jak niezależne od siebie są te postępowania, tak też stronie przysługują w każdym z nich odrębne środki zaskarżenia. Wyrok skazujący zawiera zarówno ustalenia co do zaistnienia zachowania stypizowanego przez normę prawa karnego, jak i ocenę charakteru tego zachowania jako zawinionego lub nie. O ile kwestia winy jest obojętna z punktu widzenia naruszenia prawa podatkowego, o tyle ustalenia co do faktów poprzez opis zachowania stanowią w tej mierze dowód podlegający ocenie organów podatkowych, zaś dla Sądu – na mocy art. 11 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są wiążące. To z kolei, narzuca ocenę działań organów, a pośrednio musi też wpływać na ustalenia dowodowe czynione przez same organy.

W rozpatrzonej sprawie oznacza to, że w świetle art. 11 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi niedopuszczalne byłoby rozstrzygnięcie sądu uchylające zaskarżoną decyzję ze względu na uchybienia dowodowe, na skutek którego dopuszczałoby się prowadzenie ponownie przez organy postępowania, co do okoliczności rozstrzygniętych uprzednio wyrokiem sądu karnego, w oderwaniu od tych ustaleń.

Związanie sądu administracyjnego prawomocnym wyrokiem skazującym zostało bowiem wprowadzone w celu zapobieżenia sytuacji, w której na podstawie tych samych stanów faktycznych budowane byłyby różne orzeczenia w postępowaniu karnym czy sądowoadministracyjnym. Biorąc powyższe pod uwagę, nie mogły okazać się skuteczne zarzuty skargi dotyczące nieprzeprowadzeniu przez organ określonych dowodów".

Sąd nie podzielił też innych zarzutów skarżących, uznając, że decyzja odpowiada prawu.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), należało orzec, jak w sentencji wyroku.