Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 440/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit a w związku z art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 96 ust 1 pkt 2, art. 61 ust 1, ust 2 pkt 1 i pkt 2,
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej D. G. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarżąca D. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w S. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w K. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] r. w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu przez D. G. – z masy spadkowej po zmarłym ojcu J. Ż., wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej na rzecz ojca w wysokości [...] zł.

Z akt sprawy wynika, że decyzją Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] r. Nr [...] J. Ż. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej w C. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ ustalił iż J. Ż. był osobą samotną, utrzymywał się z emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie. Wymagał opieki i pomocy osób drugich.

Decyzją Starosty K. z dnia [...] r., Nr [...] J. Ż. został umieszczony w Domu Pomocy Społecznej w C. na czas nieokreślony.

Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. decyzją z dnia

[...] r. Nr[...] – odmówił pokrycia kosztów odpłatności J. Ż. w Domu Społecznej w C. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w toku postępowania dotyczącego ponoszenia kosztów odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej ustalono, że J. Ż. i jego rodzina posiadają dochody umożliwiające pokrycie w całości kosztów pobytu.

Na skutek odwołania J. Ż., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r., [...] uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...]r.; w sprawie odmowy odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w C. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. decyzją z dnia [...] r., Nr [...] – ustalił odpłatność za pobyt J. Ż. w Domu Pomocy Społecznej w C. w wysokości [...] dochodu tj. [...] zł od dnia [...] r.

Następnie Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. decyzją z dnia [...] r., Nr [...], w wyniku ponownego rozpoznania sprawy dotyczącej opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej:

1) uchylił w całości decyzję [...] z dnia [...] r.,

2) ustalił odpłatność za pobyt J. Ż. w Domu Pomocy Społecznej

w C. na kwotę [...] zł miesięcznie pokrywaną w poniższy sposób:

a) [...] miesięcznie ze świadczenia emerytalnego J. Ż. tj. kwota [...] zł.

b) kwotę [...] zł miesięcznie z wpłaty przez córkę J. Ż. D. G. jako zwrot wydatków na świadczenie z pomocy społecznej,

c) kwotę [...] zł ze środków pomocy społecznej w tym, na konto Domu Pomocy Społecznej w C. Miejski Ośrodek Pomocy w S. będzie miesięcznie przekazywał kwotę [...] zł

3) nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Odwołanie od tej decyzji wniósł J. Ż. i D. G. reprezentowani przez [...] B. K.

W dniu [...] r. J. Ż. zmarł. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, decyzją z dnia [...] r., Nr [...] – stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] r. decyzji Nr [...] r. z dnia [...]r. o umieszczeniu J. Ż. w Domu Pomocy Społecznej w C.

Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. zawiadomił D. G., że w dniu [...] r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia społeczne na rzecz J. Ż. Informując, że świadczenia z pomocy społecznej podlegają zwrotowi, a obowiązek zwrotu spoczywa m.in. na spadkobiercy osoby, która korzystała ze świadczeń z masy spadkowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...]r., Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. Ż. i D. G. od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] r. w sprawie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w C.:

- uchyliło zaskarżoną decyzje w pkt 2b (dot. kwoty [...] zł płatnej przez D. G.) i w tym zakresie umorzyło postępowanie,

- uchyliło zaskarżoną decyzję w pkt 2c (dot. kwoty [...] płatnej ze środków pomocy społecznej) i ustaliło odpłatność Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej

w S. w wysokości [...] zł,

- uchyliło zaskarżoną decyzję w pkt 3 (dot. nadania rygoru natychmiastowej wykonalności),

- w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy (pkt 1 – dot. uchylenia decyzji z dnia [...] r. i pkt 2a – dot. ustalenia 70% ze świadczenia emerytalnego).

Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. decyzją z dnia

[...] r., Nr [...], na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 2

w związku z art. 104 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz zarządzenia Nr [...] Burmistrza Miasta S. z dnia [...]r. w sprawie upoważnienia do wydania decyzji w sprawie zadań pomocy społecznej – ustalił obowiązek zwrotu przez D. G. – z masy spadkowej po zmarłym J. Ż. – wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej na rzecz ojca D. G. zmarłego J. Ż. w kwocie [...] zł składającej się z:

a) zwrotu wydatków z tytułu świadczonych usług opiekuńczych w kwocie [...]zł,

b) zwrotu wydatków z tytułu opłat za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w kwocie [...] zł

- w terminie do dnia [...] r. na konto Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S.

Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, ze J. Ż. decyzjami z dnia [...]r. zostały przyznane usługi opiekuńcze.

Z uwagi na to, że dochody J. Ż. nie pozwalały na ponoszenie pełnej odpłatności, pozostałe koszty związane ze świadczeniem usług pokrywał Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. Wydatki na przyznane usługi opiekuńcze wyniosły łącznie [...] zł i kwota ta podlega zwrotowi.

Następnie J. Ż. decyzją z dnia [...] r. został umieszczony

w Domu Pomocy Społecznej w C. i decyzją z dnia [...] r. została ustalona odpłatność za pobyt w kwocie [...] zł miesięcznie. Zstępni tj. D. G. odmówiła współfinansowania pobytu. Z uwagi na fakt, że decyzja w sprawie odpłatności za pobyt w Domu Opieki Społecznej była nieprawomocna, J. Ż. pokrywał ze świadczenia emerytalnego kwotę [...] zł, a kwotę [...] zł tymczasowo pokrywał Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. Taki stan trwał do śmierci J. Ż. tj. do dnia [...] r.

Wydatki stanowiące odpłatność Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej

za pobyt J. Ż. w Domu Pomocy Społecznej wyniosły ogółem [...]

zł i kwota ta podlega zwrotowi.

Organ ustalił, że J. Ż. był właścicielem mieszkania położonego

w S., które obecnie dziedziczy córka D. G.

Z tych względów, organ I instancji orzekł jak w sentencji.

D. G. reprezentowana przez pełnomocnika [...] B. K. wniosła od tej decyzji odwołanie, domagając się uchylenia w całości jako bezpodstawnej i bezzasadnej.

Odwołująca się zarzuca, że decyzja została wydane z naruszeniem:

- art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie m.in. wskutek błędnej interpretacji (w związku z art. 61 tej ustawy) przez przyjęcie, że różnicę odpłatności wydatków na usługi pokrywane przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej można dochodzić

od spadkobiercy D. G. z masy spadkowej po J. Ż. niezależnie od treści prawomocnej decyzji ustalającej odpłatność, która została uiszczona przez samego J. Ż. w pełnej wysokości,

- art. 104 ust. 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez wydanie błędnej

i bezpodstawnej decyzji, z której ponadto nie wynika czy tak ustalona wysokość należności i żądnie jej zwrotu dotyczy świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 6 pkt 16 ustawy, czy też jest żądaniem zwrotu różnicy wydatków ponoszonych przez Państwo (MOPS) ponad wysokość ustalonej odpłatności w drodze prawomocnych decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że J. Ż. pięcioma prawomocnymi decyzjami miał przyznane usługi opiekuńcze za odpłatnością 25%

w czterech przypadkach i w jednym 20% bez zastrzeżenia warunku zwrotu należności ponad ustaloną odpłatność. Żadna z decyzji nie była zmieniona, szczególnie w trybie art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej.

J. Ż. wszystkie usługi opiekuńcze opłacał w wysokości ustalonej w decyzjach.

Niezależnie od usług opiekuńczych J. Ż. został skierowany do Domu Opieki Społecznej w C., gdzie przebywał od [...] r. do [...] r. tj. do śmierci.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] r. ustalił odpłatność za pobyt J. Ż. w Domu Pomocy Społecznej w C. w wysokości 70% Jego dochodu tj. [...] zł od dnia [...] r.

Po miesiącu, organ I instancji wydał drugą decyzję z dnia [...] r., w której ustalił inną odpłatność tj. odpłatność J. Ż. w kwocie [...] uiszczoną w następujący sposób:

a) 70% miesięcznie ze świadczenia emerytalnego J. Ż. – [...] zł,

b) [...] zł córka D. G.,

c) [...] zł ze środków pomocy społecznej.

Na skutek odwołania J. Ż. i D. G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. uchyliło decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z [...] r. w przedmiocie odpłatności D. G. i ustaliło odpłatność Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w kwocie [...] zł.

J. Ż. uiszczał odpłatność za pobyt w Domu Opieki Społecznej ze świadczenia emerytalnego w wysokości 70%.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wykonał decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w zakresie ustalonej odpłatności przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej po [...] zł i przelał na konto Domu Opieki Społecznej łączną kwotę [...] zł.

Zdaniem odwołującej się żądanie powyższych kwot jest bezzasadne, bowiem

art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy jak w całym rozdziale 6 reguluje "Zasady odpłatności

za świadczenia", zaś zgodnie z art. 96 ust. 4 ustawy, Rada Gminy określa w drodze uchwały zasady zwrotu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej właśnie

na podstawie ustawowych obowiązków podmiotów zobowiązanych do zwrotu wydatków, a nie Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej indywidualnie jak w niniejszej sprawie.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. wykonując uchwały Rady Miejskiej w S., wydał uprzednio decyzje ustalające odpłatność za pobyt w Domu Opieki Społecznej w C. i wcześniej za usługi opiekuńcze.

Jedyną ewentualną podstawą do żądania od D. G. zwrotu wydatków za usługi opiekuńcze i pobyt w Domu Opieki Społecznej w C., mogła być umowa cywilnoprawna zawarta przed wydaniem decyzji przyznającej usługi i ich odpłatność. Taka umowa nie została zawarta. Zdaniem strony, wydatek Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w żądanych do zwrotu wysokościach nie może być uznany przez organ za świadczenie nienależne w rozumieniu art. 6 pkt 16 ustawy.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej takiej decyzji nie wydał, mimo że powołał się

na przepis art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 96 ustawy z dnia 12 marca 2005 r. o pomocy społecznej

(tj. Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362) – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisami art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej spoczywa na spadkobiercy osoby, która korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej - z masy spadkowej. Jak wynika z akt sprawy osobą która korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej był zmarły J. Ż. Zgodnie natomiast z aktem notarialnym z dnia [...] roku repertorium [..] osobą powołaną do dziedziczenia z ustawy jest D. G. W związku z czym, przesłanki do ustalenia obowiązku zwrotu z masy spadkowej po zmarłym, wskazane w cytowanym wyżej przepisie ustawy o pomocy społecznej zostały spełnione.

Kolegium uznało za niezasadny podnoszony przez skarżącą zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Kolegium, art. 61 ustawy o pomocy społecznej ma zastosowanie jedynie w przypadku ustalania odpłatności za pobyt osoby w domu pomocy społecznej w przypadku faktycznego przebywania takiej osoby w domu opieki społecznej. Przepis ten nie ma związku z sytuacją wyrażoną w art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ma zastosowanie jedynie w przypadku kiedy organ pierwszej instancji wydaje decyzję ustalającą obowiązek zwrotu wydatków z pomocy społecznej z masy spadkowej zmarłego. Nie zawsze bowiem spadkobiercą obowiązanym do zwrotu z masy spadkowej wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej będzie któraś z osób wymienionych w art. 61 ustawy o pomocy społecznej.

Kolegium uznało też, że zarzucany przez skarżącą fakt naruszenia art. 104 ust. 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej nie ma oparcia w wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji. Zgodnie z tym przepisem należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami niniejszej ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz termin zwrotu tej należności, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Zaskarżona decyzja zawiera w swojej sentencji wysokość kwoty należnej do zwrotu oraz termin do jej uiszczenia. Ponadto wynika z niej bezpośrednio, iż jest to należność dotycząca wydatków na świadczenia z pomocy społecznej. W związku z czym, Kolegium uznało, że nie może być mowy o naruszeniu przepisów art. 104 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej.

Kolegium zwróciło uwagę, że zadaniem pomocy społecznej nie jest premiowanie osób które posiadają środki pieniężne wystarczające do sprawowania opieki nad najbliższymi członkami rodziny. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie znalazła się w trudnej sytuacji życiowej której nie może pokonać, przeciwnie, uzyskała spadek z którego jest w stanie uiścić należności nałożone na nią przez organ administracji publicznej. Wydanie zaskarżonej decyzji ma także niebagatelny wydźwięk społeczny i stanowi podstawę prawidłowego gospodarowania środkami publicznymi.

D. G. reprezentowana przez pełnomocnika [...] B. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem:

a) art. 96 ust. 1 i art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z ust. 3 oraz w związku z art. 60 ustawy o pomocy społecznej.

Zarzuciła także, że organ odwoławczy wydał decyzję w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, bowiem przyjął, że świadczeniobiorca J. Ż. nie zwrócił (nie poniósł, nie zapłacił, nie potrącono mu z emerytury) kwot odpłatności ustalonych w decyzjach przyznających poszczególne świadczenia tj. za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 70% i za usługi opiekuńcze w wysokości odpłatności ustalonej każdorazowo w prawomocnych decyzjach organu I instancji.

Tymczasem J. Ż. pokrył wszystkie wydatki na Dom Opieki Społecznej

i usługi opiekuńcze w pełnej wysokości ustalonej w prawomocnych decyzjach.

Zdaniem skarżącej oznacza to, że:

1. Kierownik MOPS w S. wydawał każdorazowo decyzję o przyznaniu

określonych świadczeń, o wysokości odpłatności za dane świadczenie oraz

ustalił na kim spoczywa obowiązek zwrotu wydatków poniesionych

na to świadczenie.

Decyzje te były wydawane w trybie określonym rozdziałem 7 ustawy o pomocy społecznej po uprzednim, przeprowadzonym postępowaniu w sprawie każdego świadczenia obowiązkowo uwzględniającym spełnienie wymogów szczególnych, zawartych odpowiednio w następujących przepisach, i tak:

1) w art. 8 ustawy - w zakresie ustalenia samego prawa do danego świadczenia

ze względu na dochody, a zatem czy J. Ż. posiadając majątek

i dochody miał w ogóle prawo do danego świadczenia, bowiem gdyby nie miał

to organ winien zastosować przepis art. 12 ustawy,

2) w art. 60 i 61 ustawy w zakresie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej,

W tym przypadku za kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej ustalenie wysokości odpłatności nastąpiło w postępowaniu odwoławczym w drodze decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r.

3) w art. 96 ustawy - na podstawie którego już w postępowaniu przed wydaniem

każdej decyzji w sprawie konkretnego świadczenia uwzględnione zostały

"zasady odpłatności za świadczenia" o których mowa w rozdziale 6 ustawy,

w tym (co istotne) obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na dane

świadczenie przez konkretny podmiot ostatecznie wskazany w prawomocnej

decyzji.

2. Świadczeniobiorca J. Ż. uiścił wszystkie odpłatności w pełnej

wysokości określonej każdorazowo w prawomocnych decyzjach wydanych przez

organ.

W przekonaniu skarżącej, gdyby świadczeniobiorca nie zapłacił tych wydatków

w zakreślonych decyzjami wysokościach, dopiero wówczas organ działając na podstawie art. 104 mógłby dochodzić zwrotu tych wydatków (określonych w decyzjach odpłatności) w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie decyzji wydanej na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy mającej na uwadze ust. 4 tego artykułu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sądu Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skargę należało uznać za uzasadnioną.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzje pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia

12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., Nr 175,

poz. 1362 ze zm.).

W rozpoznanej sprawie organy orzekające ustaliły, że D. G. -spadkobierca J. Ż. jest zobowiązana do zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej na rzecz J. Ż. z tytułu usług opiekuńczych i pobytu w domu opieki społecznej.

Z ustaleń zawartych w decyzji I instancji, których trafności organ odwoławczy nie kwestionował i których nie kwestionuje również skarżąca, wynika że decyzjami z dnia [...] r. były przyznane usługi opiekuńcze. Przy czym organ I instancji przyjął, że z uwagi na dochody J. Ż. które nie pozwalały na pokrycie pełnej odpłatności, pozostałe koszty poniósł Ośrodek Pomocy Społecznej w S. Organ I instancji ustalił też, że odpłatności na pobyt J. Ż. w Domu Opieki Społecznej w C. została ustalona na kwotę [...] zł. Córka D. G. odmówiła partycypowania w tych kosztach. J. Ż. uiszczał odpłatności w wysokości [...] zł a kwotę [...] zł tymczasowo pokrywał organ I instancji.

Jako materialnoprawną podstawę żądania zwrotu orzeczonego zaskarżoną decyzją organy orzekające w sprawie przyjęły art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o Pomocy Społecznej.

Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 2 tej ustawy – obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej spoczywa na spadkobiercy osoby, która korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej – z masy spadkowej.

Z uzasadnienia decyzji obu organów, choć nie jest to powiedziane wprost, ale jednak wynika, że organy te są przekonane o tym, że zawsze ilekroć ustalona odpłatność za świadczenia odpłatne pomocy społecznej nie pokrywa w całości wartości tych świadczeń, to art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy stanowi podstawę do dochodzenia różnicy pomiędzy wnoszonymi opłatami przez świadczeniobiorcę, a rzeczywistym kosztem świadczenia od spadkobiercy z masy spadkowej po beneficjencie pomocy społecznej, o ile masa taka pozostała.

Taki sposób odczytania zaskarżonej decyzji przez Sąd wynika z następujących faktów: Skarżącemu przyznano usługi opiekuńcze i dacie ich przyznania ustalono odpłatności na poziomie 25% i raz 20% rzeczywistego ich kosztu. Korzystający z tych usług J. Ż. świadczył ustaloną odpłatność i nie zalegał z tego tytułu z żadną kwotą.

Również w przypadku odpłatności za pobyt w Domu Opieki Społecznej w C. J. Ż. wywiązywał się z obowiązku uiszczenia opłaty ustalonej decyzją z dnia [...] r. w wysokości 70% swojego dochodu tj. [...] złotych.

Z akt sprawy nie wynika, aby na korzystającego z pomocy społecznej J. Ż. lub na członka Jego rodziny, nałożono obowiązek pokrycia reszty ponad ustaloną decyzją rzeczywistą wartością usług.

Wprawdzie organ I instancji podjął próbę obciążenia córki J. Ż. odpłatnością za pobyt ojca w domu pomocy społecznej w kwocie [...] zł miesięcznie, wydając decyzję z dnia [...] r., jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. po rozpatrzeniu odwołania D. G., w tej części decyzję uchyliło i umorzyło postępowanie w tym zakresie.

W zaistniałym stanie faktycznym, rozważyć zatem należało czy art. 96 ust. 1

pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, może stanowić podstawę prawną do obciążenia spadkobiercy z masy spadkowej pozostałej po korzystającym z odpłatnych usług pomocy społecznej kosztami tych usług ponad kwotę obciążającą go i ustaloną decyzjami ostatecznymi za jego życia.

Zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga odniesienia się do zagadnienia odpłatności świadczeń z pomocy społecznej.

Wskazać należy, że zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji wójt (burmistrz, prezydent miasta) gminy właściwej dla osoby kierowanej do domu pomocy społecznej(art.59ust.1).

W art. 61 ust. 1 ustawy określone zostały osoby zobowiązane do wnoszenia opłat

za pobyt w domu pomocy społecznej. Są nimi w kolejności: mieszkaniec domu pomocy społecznej, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

Zasada kolejności przyjęta w tym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w tanie ponieść kosztów pobytu

w placówce, obowiązek wnoszenia kosztów spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na wstępnych, a jeszcze dalej na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Podkreślenia wymaga to, że wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1, ale obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w tym przepisie.

Wskazać też trzeba, że istnieją dwa rodzaje obowiązków gminy, która kieruje podopiecznego do domu pomocy społecznej w zakresie odpłatności za ten pobyt.

Pierwszy to obowiązek gwarancyjny, powstaje on wówczas, gdy osoba umieszczona

w domu pomocy społecznej nie może z własnych dochodów pokryć w całości kosztów pobytu w takiej placówce i wówczas ustala się jej obowiązek w części, nie więcej jednak niż 70% dochodu (art. 61 ust. 2 pkt 1). Różnicę między kwotą tak uzyskaną, a średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej pokrywa gmina i jest to ta część opłaty, która ma walor gwarancyjny, bowiem pozwala realizować usługi opiekuńcze wobec osoby, która nie jest w stanie ich ponieść.

Drugi obowiązek gminy polega na zastępczym wnoszeniu przez gminę opłaty – art. 61 ust. 3 zdanie pierwsze w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa

w art. 61 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 2a tej ustawy z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

W przepisie art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przewidziano skutki niewykonywania obowiązku uiszczenia opłaty przez zobowiązany podmiot. W takich okolicznościach gmina ma obowiązek w sposób zastępczy wnosić z tytułu pobytu

w domu pomocy społeczne za osoby, które ze swoich obowiązków przestały albo nie zaczęły się wywiązywać.

Z mocy art. 61 ust. 1 zdanie drugie ustawy o pomocy społecznej wynika,

że gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków,

a więc opłat wniesionych zastępczo.

W ocenie Sądu, żadne racje logiczne nie przemawiają za odmiennym, od wyżej przedstawionego, interpretowaniem obowiązku gminy w zakresie odpłatności za usługi opiekuńcze.

Przyjąć zatem trzeba, że art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi o zasadzie ponoszenia odpłatności za świadczenie z pomocy społecznej i określa zakres przedmiotowy i podmioty tej pomocy, odnosi się do sytuacji, w której koszty udzielonej pomocy mającej charakter usług odpłatnych zostały określone za życia świadczeniobiorcy w ostatecznej decyzji administracyjnej i nie zostały zapłacone do wysokości obciążającej tego świadczeniobiorcę lub członków jego rodziny do czasu jego śmierci.

Inaczej mówiąc, przepis ten dotyczy kosztów zaległych przypadających

na świadczeniobiorcę lub wskazanych w decyzji członków jego rodziny, a więc

w realiach rozpatrywanej sprawy, możliwe byłoby domaganie się od spadkobiercy

z masy spadkowej należności za pobyt w domu pomocy społeczne i usługi opiekuńcze do wysokości obciążającej świadczeniobiorcę w sytuacji gdyby te koszty nie zostały zapłacone.

Idąc tym tokiem rozumowania, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja

i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, które miało wypływ

na wynik sprawy i dlatego należało decyzje te uchylić.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ powinien pod uwagę wsiąść powyższe zapatrywania Sądu odnośnie wykładni omawianych przepisów i rozstrzygnięć stosownie do tej wykładni oraz poczynionych ustaleń faktycznych.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" w związku

z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekło jak w pkt I wyroku. Orzeczenie w pkt II wyroku o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku oparte zostało o przepisy art. 151 tej ustawy, zaś orzeczenie o kosztach postępowania na mocy art. 200 i art. 205 § 2 ustawy.