Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1076/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne: Koncesje
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250 par 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 19 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Specjalista Agnieszka Kowalik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2016 roku sprawy ze skarg S. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...], [...], [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu, od 4,5 do 18 % alkoholu i powyżej 18 % alkoholu 1. oddala skargi, 2. przyznaje adwokat M. S. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 885,60 (osiemset osiemdziesiąt pięć 60/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej S. B. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat M. S. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia (...) nr (...), (...), (...), wydanymi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołań S. B. od decyzji Prezydenta Miasta T.z dnia (...) o numerach (...), (...), (...) w przedmiocie cofnięcia zezwolenia nr (...) z dnia 29 sierpnia 2007 r. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających: do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo, powyżej 4,5% do 18 % zawartości alkoholu oraz powyżej 18% zawartości alkoholu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżone decyzje organu pierwszej instancji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Zgodnie z oświadczeniem strony z dnia 30 stycznia 2015 r. wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa w sklepie ogólnospożywczym przy ul. A 28 B w T. wyniosła 47 290,68 zł. Natomiast powyżej 4,5% do 18 % zawartości alkoholu wartość sprzedaży napojów alkoholowych wyniosła 9 871,20 zł oraz powyżej 18% zawartości alkoholu 45 927,72 zł.

Dnia 5 czerwca 2015 r. na podstawie upoważnienia nr (...) wydanego przez Prezydenta Miasta T. w obecności S. B. rozpoczęto kontrolę w Wydziale Spraw Społecznych i Promocji Zdrowia. S. B. udostępniła oryginały faktur zakupów napojów alkoholowych dokonanych w 2014 r. w hurtowniach: Ax Sp. z o.o. (...) Ł., ul. B 108; Bx (...) Ł., ul. C 247/249; Cx Sp. z o.o. (...) P. ul. D 5; Dx Sp. z o.o. (...) Py. , ul. E 4.

Strona dostarczyła dwa dokumenty wewnętrzne o nazwie: "Arkusz spisu z natury – uniwersalny za 2013 rok." i "Arkusz spisu z natury - uniwersalny za 2014 rok" oraz przedstawiła opis sposobu wyliczenia wartości sprzedaży napojów alkoholowych za 2014 r., jak również oświadczenie o stosownej marży na poszczególne typy alkoholi. W celu weryfikacji wartości zakupów napojów alkoholowych, zwrócono się do współpracujących z przedsiębiorcą hurtowni o informacje dot. wartości sprzedanych w 2014 r. napojów alkoholowych. Z wydruku programu sprzedaży przesłanego przez hurtownię Dx Sp. z o.o. w Py wynika, że wartość dokonanych w 2014 r. zakupów napojów alkoholowych na potrzeby sklepu przy ul. A 28 B osiągnęła kwotę netto 24 841,36 zł (tj. 30 554,84 zł brutto). Pozostałe hurtownie nie dały odpowiedzi na zapytanie. Ustalenia organu z oględzin posiadanych dowodów w prowadzonym postępowaniu kontrolnym zostały zawarte w następujących dokumentach: kserokopiach faktur potwierdzonych za zgodność z oryginałem, zestawieniu wartości dokonanych w 2014 r. zakupów napojów alkoholowych w cenach brutto na podstawie danych zawartych w fakturach zakupu, zestawieniu danych udostępnionych przez przedsiębiorcę wykorzystanych do wyliczenia wartości sprzedaży napojów alkoholowych za 2014 r. (arkusze spisu z natury), oświadczeniu o stosownej marży. Postępowanie kontrolne wykazało rozbieżności danych podanych w złożonym przez przedsiębiorcę oświadczeniu rocznym o wartości sprzedaży napojów alkoholowych za 2014 r. z danymi uzyskanymi w wyniku obliczeń na podstawie wartości wynikających z analizy przedłożonych do kontroli dokumentów. W obliczeniach rzeczywistej wartości sprzedaży organ zezwalający uwzględnił m. in. rozbieżności w wyliczeniu wartości zakupu napojów alkoholowych, jak również błędne wyliczenie ze spisu z natury za lata 2013 i 2014. W wyjaśnieniu złożonym w dniu 19 czerwca 2015 roku S. B. stwierdziła, że błędnie podliczyła grupy alkoholowe, jak również pominęła jedną fakturę do obliczenia wartości sprzedaży napojów alkoholowych za rok 2014.

Według obliczeń dokonanych przez organ z uwzględnieniem wyliczonych danych dot. wartości zakupów dokonanych w 2014 r., różnicy remanentowej, podanej przez przedsiębiorcę uśrednionej wartości marży z doliczeniem 23% podatku VAT, wartość sprzedaży napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu i piwa wyniosła w 2014 roku 51 281,69 zł, a nie jak podano w oświadczeniu 47 290,68 zł; powyżej 4,5% do 18 % zawartości alkoholu wyniosła 9 787, 36 zł, a nie jak podano 9 871,20 zł oraz powyżej 18% zawartości alkoholu wyniosła 45 769, 84, a nie jak podano w oświadczeniu 45 927,72 zł.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4 ustawy. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości nie stwarza organowi administracji publicznej swobody uznania w sprawie cofnięcia zezwolenia. Spełnienie przesłanek określonych w art. 18 ust. 10 pkt 5 tej ustawy powoduje obligatoryjne cofnięcie zezwolenia każdemu przedsiębiorcy, który w złożonym oświadczeniu rocznym wykazał nieprawdziwe dane, sprzeczne z danymi zawartymi w miarodajnych dokumentach do obliczenia rzeczywistej wartości sprzedaży napojów alkoholowych.

Kontrola polegająca na weryfikacji kwot przedstawionych w oświadczeniu rocznym z kwotami uzyskanymi na podstawie obliczeń wartości wynikających z dokumentów udostępnionych do analizy, wykazała bez wątpliwości fałszywość deklarowanych wartości sprzedaży. Zdaniem organu, strona, składając oświadczenie o wartości sprzedaży za 2014 r., nie tylko nie wykazała minimalnej staranności, lecz wręcz rażącą niedbałość w wykonaniu obowiązku nałożonego na nią przepisem art. 111 ust. 4 ustawy, gdyż jak dowiodła analiza posiadanych przez nią możliwości i narzędzi (w postaci zestawień uzyskanych z hurtowni, a także doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej tego typu) - mogła bez większych trudności dokonać rzetelnego rozliczenia wartości sprzedaży.

Z obliczeń organu kontrolnego wynika, że strona podając w oświadczeniu rocznym wartość sprzedaży za 2014 r. w wysokości zaledwie 47 290,68 zł alkoholi do 4,5% oraz piwa ukryła aż 7,79 % rzeczywistej wartości sprzedaży, która powinna wynosić 51 281,69 zł. Ponadto zawyżyła wartość sprzedaży napojów alkoholowych powyżej 4,5 % do 18% o 83,84 zł oraz zawyżyła wartość sprzedaży napojów alkoholowych powyżej 18% alkoholu o 157,88 zł. Wobec przedstawionej sytuacji organ był zobligowany do cofnięcia ww. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

W odwołaniach od powyższych decyzji S. B. podała, że w 2014 roku zakupiła nową kasę fiskalną, przez niedopatrzenie nie zrobiła wymaganych do rocznego oświadczenia wydruków zestawień sprzedaży napojów alkoholowych zarejestrowanych przy pomocy starej kasy, która pracowała przez pierwszą część tego roku. Wnioski pokontrolne okazały się dla niej niekorzystne, tzn. okazało się, że sporządzając zestawienia popełniła kilka drobnych błędów, podsumowując poszczególne grupy napojów alkoholowych (w kilku miejscach omyłkowo poprzestawiała wartości zakupu w grupach oraz pominęła jedną z faktur). Skutkiem tego było zaniżenie wartości sprzedaży napojów o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa oraz zawyżenie wartości sprzedaży napojów powyżej 4,5% do 18% alkoholu oraz napojów o zawartości powyżej 18% alkoholu. Nie było to w żaden sposób zamierzone. Mimo wystąpienia tych pomyłek uważa, że w ogólnym rozrachunku Skarb Państwa nie poniósł straty z tytułu wnoszonych przeze nią opłat. Oświadczyła, że od lat sama zajmuje się sklepem, ponieważ nie stać jej na zatrudnienie pracowników. W związku z tym spędza tam cały dzień i często bywa przemęczona (od lat choruje na serce, przeszła trzy zawały). Wyliczenia wykonywała w czasie godzin pracy, a spędza tam całe dnie, zaczyna o godzinie szóstej lub siódmej, a kończy o dwudziestej drugiej. Mogło to mieć wpływ na ich poprawność. Sprzedaż napojów alkoholowych stanowi znaczącą część obrotu jej sklepu. Bez niej będzie zmuszona zamknąć działalność, ponieważ nie będzie jej stać na jej utrzymanie, jak również na utrzymanie samej siebie. Wszystko ze względu na ogromną konkurencję dużych marketów, których w T. jest zbyt dużo, przez co małe, często jednoosobowe sklepy upadają. Nadmieniła, że 20 lipca mijają 44 lata jej działalności zawodowej. Ma nadzieję, że w dalszym ciągu będzie mogła ją kontynuować.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami jak wyżej wskazano z dnia (...) utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniu powyższych decyzji organ II instancji wskazał, że ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w art. 111 ust. 4 obliguje przedsiębiorców prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych do złożenia, w terminie do dnia 31 stycznia każdego roku, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych, jakie osiągnęli w danym punkcie sprzedaży w roku poprzednim. W art. 18 ust. 10 ustawa ta określa z kolei przesłanki, których ziszczenie się stanowi podstawę do cofnięcia wydanego przedsiębiorcy zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Do przesłanek zobowiązujących organ do cofnięcia zezwolenia należy m. in. przedstawienie fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4 (pkt 5).

Organ wyjaśnił, że przepisy powyższe posiadają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, których strony stosunku administracyjnoprawnego, powstałego w związku z wydaniem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, jak i w miejscu sprzedaży, nie mogą zmienić ani wyłączyć przez własne oświadczenia woli. Przepisy te nie dopuszczają zatem jakiejkolwiek możliwości wyłączenia lub uznaniowości ich stosowania. W konsekwencji każdy przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie określonej wyżej sprzedaży napojów alkoholowych obowiązany jest, pod rygorem cofnięcia zezwolenia, do składania corocznie oświadczenia o wysokości sprzedaży napojów alkoholowych danego rodzaju za rok poprzedni. Z kolei w przypadku organów administracji, w razie wystąpienia tej przesłanki uzasadniającej cofnięcie wydanego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, posiadają one prawny obowiązek podjęcia tego rodzaju rozstrzygnięcia, na co wskazuje użyte w treści art. 18 ust. 10 ustawy, kategoryczne sformułowanie "zezwolenie (...) organ zezwalający cofa". Ustawa w art. 18 ust. 10 nie wyodrębnia kategorii zezwoleń na sprzedaż poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych, co do których organ orzekać miałby o ich cofnięciu. Przyjąć należy zatem, że powyższy obowiązek odnosi się do wszystkich zezwoleń danego przedsiębiorcy na sprzedaż napojów alkoholowych w określonym punkcie sprzedaży, w obrębie którego stwierdzone zostało naruszenie przepisów ustawy.

Kolegium uznało, że zaskarżone decyzje zostały wydane zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym. Art. 18 ust. 10 pkt 5 w związku z art. 111 ust. 4 ustawy, nakłada na organ administracji publicznej obowiązek cofnięcia zezwolenia, w razie przedstawienia przez przedsiębiorcę prowadzącego sprzedaż napojów alkoholowych fałszywych danych w oświadczeniu o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w danym punkcie sprzedaży w roku poprzednim.

Organ stwierdził, że w treści oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych za rok 2014 złożonym w dniu 30 stycznia 2015 r. skarżąca podała, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości alkoholu do 4,5% oraz piwa wyniosła 47 290,68 zł. Przeprowadzona kontrola wykazała jednak, że sprzedaż tych napojów alkoholowych, zaniżona została o kwotę 3 991,01 zł, wynosiła bowiem 51 281,69 zł. Skarżąca podała również, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości powyżej 4,5 % do 18% wyniosła 9 871,20 zł. Przeprowadzona kontrola wykazała, że sprzedaż tych napojów alkoholowych, zawyżona została o kwotę 83,84 zł, wynosiła bowiem 9 787,36 zł. Ponadto skarżąca podała, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 18% wyniosła 45 927,72 zł. Przeprowadzona kontrola wykazała, że sprzedaż tych napojów alkoholowych, zawyżona została o kwotę 157,88 zł, wynosiła bowiem 45 769,84 zł.

Sama skarżąca podała, że w kilku miejscach omyłkowo poprzestawiała wartości zakupu w grupach oraz pominęła jedną z faktur.

Kolegium wskazało, że istotne w sprawie pozostaje wyjaśnienie pojęcia "fałszywych danych". Opierając się na słownikowej definicji, "fałszować" oznacza "przedstawiać coś niezgodnie z prawdą. Zniekształcać". Z kolei przymiotnik "fałszywy" oznacza niezgodny z prawdą błędny (Uniwersalny słownik Języka Polskiego pod red. S. Dubisza, tom I, Warszawa 2006, str. 877-878). Nie można przy tym przyjąć, że sfałszować dokument można jedynie w sposób świadomy. Na gruncie prawa administracyjnego nie ma znaczenia fakt, czy fałszywość zeznania ma charakter świadomy, czy nieświadomy. W orzecznictwie przyjmuje się, że jako dane fałszywe należy rozumieć dane nieodpowiadające rzeczywistości. W związku z powyższym, dla oceny wystąpienia w konkretnym przypadku przesłanki złożenia fałszywych oświadczeń, tj. niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy, co do wysokości sprzedaży w roku poprzednim poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych, bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy deklarowane przez określonego przedsiębiorcę wartości są niższe, czy wyższe od faktycznych wartości sprzedaży. Podanie nawet wartości zawyżonych także bowiem skutkuje powstaniem niezgodności ze stanem rzeczywistym. Istotą wprowadzonych rozwiązań jest bowiem, na co wskazuje treść przepisów art. 111 ust. 4 i art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy, zagwarantowanie rzetelności prowadzenia działalności w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych. Zakreślone natomiast w ustawie sankcje stanowić mają gwarancję przestrzegania niniejszego kryterium jej prowadzenia, istotne z uwagi na wyartykułowane w preambule ustawy wartości, tj. uznanie życia obywateli w trzeźwości za niezbędny warunek moralnego i materialnego dobra Narodu.

Kolegium stwierdziło, że w sprawie zostały spełnione przesłanki do cofnięcia skarżącej posiadanych zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Strona będąc przedsiębiorcą powinna w profesjonalny sposób prowadzić działalność gospodarczą. Decydując się na prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych powinna posiadać niezbędną wiedzę na temat zasad prowadzenia tej działalności. Wyrazem zachowania należytej staranności jest m. in. obowiązek zgłoszenia zgodnego z prawdą oraz rzetelnego oświadczenia. Choroba, czy zagrożenie utraty zatrudnienia to okoliczności niewątpliwie bardzo trudne dla strony, niemniej w sprawie o cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych nie mają wpływu na wynik sprawy.

W skargach skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca powyższym decyzjom zarzuciła naruszenie:

1) prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. poprzez uznanie, że omyłkowe wskazanie przez skarżącą w oświadczeniu o wartości sprzedaży napojów alkoholowych świadczy o podaniu przez, nią fałszywych danych, a w konsekwencji, że zaistniała przesłanka do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży;

2) art. 7 K.p.a. polegające na braku wszechstronnego rozpatrzenia i wyjaśnienia okoliczności sprawy, co skutkowało wydaniem decyzji niezgodnej z prawem.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji; zwolnienie z kosztów postępowania; przyznanie pełnomocnika z urzędu.

W uzasadnieniu powyższej skargi podała, że zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszają prawo i powinny zostać uchylone, ponieważ użyty w art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. zwrot "fałszywe dane", niezdefiniowany w tej ustawie jest najbliższy znaczeniowo pojęciu fałszywości stosowanemu na gruncie prawa karnego.

Wobec tego fałszywe dane to takie, które są obiektywnie i subiektywnie niezgodne z prawdą. Przez podanie fałszywych danych w myśl tego przepisu należy rozumieć działanie polegające na umyślnym ich podaniu jako nieprawdziwych lub wyrażeniu zgody na ich podanie w taki sposób, mimo posiadania wiedzy, że są one fałszywe, a to prowadzi do wniosku, że podanie fałszywych danych w oświadczeniu, o którym stanowi art. 111 ust. 4 u.w.t. musi być świadome i umyślne. Tylko takie działanie jest sankcjonowanie cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno więc ocenić, czy umyślnie podała nieprawdziwe dane w oświadczeniu o wartości sprzedaży napojów alkoholowych, wprowadzając tym działaniem organ w błąd, czy podała je na skutek omyłki. Nie było to jej działanie umyślne.

Zdaniem skarżącej przy analizie przyczyny cofnięcia zezwolenia nasuwa się pytanie, czy organ prowadzący postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia ma samoistne uprawnienia co do ustalenia, że dane w przedmiotowym oświadczeniu są fałszywe, czy też ustalenia tego może dokonać wyłącznie sąd. Wydaje się, że z uwagi na charakter naruszenia w tym przypadku prawa, właściwe będzie przejęcie rozwiązania przewidzianego art. 145 § 2 K.p.a. Z przepisu tego wynika, iż ustalenia, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (dane zawarte we wspomnianym oświadczeniu, stanowiące podstawę do obliczenia wysokości należnej opłaty za korzystanie z zezwolenia są nieprawdziwe), dokonuje wyłącznie sąd.

Ponadto skarżąca podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wzięło pod uwagę faktu, iż Skarb Państwa nie poniósł straty w wyniku powstałej pomyłki.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wnosiło o ich oddalenie.

Na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 r. WSA w Łodzi , na podstawie art. 111 p.p.s.a. postanowił połączyć sprawy o sygn. akt III SA/Łd 1077/15 i III SA/Łd 1078/15 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) – dalej p.p.s.a.,) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 p.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).

Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa w sposób określony w art. 145 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który obligowałoby do uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2012 r., poz. 1356 ze zm.) – dalej u.w.t.

Stosownie do treści art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4. Przepis ten stanowi, że przedsiębiorcy, prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych w roku poprzednim, są obowiązani do złożenia, do dnia 31 stycznia, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim. Art. 18 ust. 10 w sposób enumeratywny określa przypadki, w których zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży i poza miejscem sprzedaży może zostać cofnięte przed upływem okresu, na jaki zostało udzielone.

W myśl art. 111 ust. 5 ustawy opłata za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych uzależniona jest od rocznej wartości sprzedaży tych napojów i jest przeznaczana na finansowanie prowadzenia działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych i integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu (art. 11 ust. 1 ustawy).

W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że w oświadczeniu o wartości sprzedaży napojów alkoholowych za 2014 r. skarżąca podała, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości alkoholu do 4,5% oraz piwa wyniosła 47 290,68 zł, tj. wartość zaniżoną o kwotę 3 991,01 zł, wynosiła bowiem 51 281,69 zł. Skarżąca podała również, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 4,5 % do 18% wyniosła 9 871,20 zł, tj. wartość zawyżoną o kwotę 83,84 zł, wynosiła bowiem 9 787,36 zł. Ponadto skarżąca podała, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 18% wyniosła 45 927,72 zł, tj. wartość zawyżoną o kwotę 157,88 zł, wynosiła bowiem 45 769,84 zł.

W postępowaniu skarżąca wyjaśniła, że w oświadczeniu podała, iż w związku z zakupem nowej kasy fiskalnej przez niedopatrzenie nie zrobiła wydruków zestawień sprzedaży napojów alkoholowych zarejestrowanych przy pomocy starej kasy, oraz że sama zajmuje się sklepem i często bywa przemęczona.

W ocenie sądu, cofnięcie zezwolenia na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 5 w zw. z art. 111 ust. 4 u.w.t. było prawidłowe, bo skarżąca w złożonym oświadczeniu podała fałszywe dane, czyli takie dane, które nie odpowiadały rzeczywistości. Art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. wyraźnie stanowi, że organ obligatoryjnie cofa zezwolenie w przypadku przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4.

W tym stanie rzeczy organy nie miały prawnego obowiązku badać, czy skarżąca działa umyślnie, ponieważ wystarczającą przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu było stwierdzenie, że oświadczenie o sprzedaży alkoholu za 2014 roku zawierało fałszywe dane, czyli dane nieprawdziwe.

Podkreślić należy, że na podmiocie prowadzącym działalność w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania tej działalności w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek naruszenia ustawowych zasad sprzedaży.

Przedstawienie fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4 u.w.t., stało się powodem cofnięcia skarżącej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Bezspornym jest bowiem, że skarżąca w oświadczeniu podała błędne dane. Składając zaś oświadczenie strona oświadczyła, że jest świadoma odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, oraz że przedstawienie fałszywych danych powoduje cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t.

Bezsporny jest fakt, że organy na podstawie kontroli dokumentacji księgowej skarżącej ustaliły inne dane niż podane przez skarżącą. Należy podzielić stanowisko organów administracji, że w takiej sytuacji cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych znajduje uzasadnienie w treści art. 18 ust. 10 pkt 5 w zw. z art. 111 ust. 4 u.w.t., gdyż w złożonym oświadczeniu podano fałszywe dane. Za takie dane należy rozumieć dane nieodpowiadające rzeczywistości.

Skarżąca stwierdziła, że składając oświadczenie "nie działała umyślnie". Organy administracji nie miały jednak obowiązku badać, czy skarżąca działała umyślnie, bo nie mają nawet takiej kompetencji. Wystarczającą przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych było wyłącznie stwierdzenie, że oświadczenie o wartości sprzedanego alkoholu zawierało fałszywe dane, czyli dane nieprawdziwe. Na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek nie łamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. W konsekwencji w razie wystąpienia złamania którejkolwiek zasady sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 ustawy jest obligatoryjne niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy.

Odnosząc się do podnoszonej w skardze interpretacji pojęcia "fałszywy" na gruncie różnych gałęzi prawa należy zauważyć, że pojęcie to ma różne znaczenie i skutki. Art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. wyraźnie stanowi, że organ cofa (obligatoryjnie) zezwolenie w przypadku przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu. Ustawodawca nie pozostawił w tej materii swobody organom administracji stanowiąc, że zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych podlega cofnięciu w przypadkach enumeratywnie wskazanych w art. 18 ust. 10 ustawy. Wbrew stanowisku skarżącej ustalenie powyższego należy do organów administracji, a nie do sądu.

Zdaniem sądu, pomimo wskazanych przez skarżącą okoliczności w jakich się znalazła w czasie, kiedy podała dane o wartości sprzedaży napojów alkoholowych niezgodnych z rzeczywistością, należy stwierdzić, że wydane decyzje odpowiadają prawu, w szczególności art. 18 ust. 10 pkt 5 w zw. z art. 11¹ ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Z powyższych względów, sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. Stosownie do treści powołanego wyżej art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Zasady te od dnia 1 stycznia 2016 r. precyzuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r. poz. 1801). Zamieszczony w tym rozporządzeniu przepis przejściowy przewiduje, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji (§ 22).

W rozpoznawanej sprawie znajdują zatem zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (t.j.Dz.U.2013.461 ze zm.). Wobec powyższego o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.. Sąd uwzględnił, że w rozpoznawanej sprawie pod sygn. III SA/Łd 1076/15 były prowadzone trzy sprawy połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia (k. 78 akt sądowych), co nie pozbawia połączonych spraw ich odrębności oraz nie zmienia faktu, że łącznie rozpoznawane i rozstrzygane sprawy są nadal samodzielnymi sprawami. Oznacza to, że w każdej z tych spraw należne byłoby wynagrodzenie dla pełnomocnika.

B.K.