Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 96/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 76 ust. 1 i  ust. 2 pkt 1 i  pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 645
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta T. (dalej organu pierwszej instancji) zobowiązał M.P. (dalej skarżąca lub strona) do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci stypendium z tytułu odbywania stażu w okresach od 22 kwietnia 2014 r. do 12 maja 2014 r. w wysokości 691,90 zł oraz od 9 lutego 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. w kwocie 2.659,70 zł, łącznie 3.351,60 zł. W podstawie prawnej powołał się na art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 53 ust. 6 oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 645 ze zm., dalej ustawa) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.).

Uzasadniając swoje stanowisko podał, że skarżąca w dniu 11 stycznia 2013 r. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. Po przedstawieniu wymaganych dokumentów i złożeniu stosownych oświadczeń została uznana za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. W okresie 22 kwietnia 2014 r. do 12 maja 2014 r. oraz 9 lutego 2015 r. do 9 maja 2015 r. odbywała staż i nabyła z tego tytułu prawo do stypendium.

Organ pierwszej instancji wskazał, że z informacji przekazanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynika, że skarżąca jest uprawniona do pobierania renty rodzinnej od września 1995 r. a wysokość tego świadczenia w okresie od marca 2013 r. do grudnia 2013 r., od marca 2014 r. do grudnia 2014 r. oraz od marca 2015 r. do maja 2015 r. była wyższa od kwoty połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Kolejno podniósł, że zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Dalej wskazał, że trakcie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy skarżąca została prawidłowo pouczona o warunkach niezbędnych do nabycia i posiadania statusu osoby bezrobotnej oraz o przyczynach jego utraty. Została także pouczona o obowiązku zawiadomienia urzędu pracy w ciągu 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego. Skarżąca otrzymała w trakcie rejestracji otrzymała "Informację dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. jako osoba bezrobotna", z którą zobowiązała się zapoznać i przestrzegać. Mimo tego pouczenia nie zawiadomiła organu o pobieraniu renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, konsekwencją czego było wypłacenie nienależnego jej stypendium z tytułu odbywania stażu.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że w trakcie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy nie była poinformowana o konsekwencjach pobierania renty, nadto że jest osobą bezrobotną i nie ma możliwości spłaty długu, do którego doszło kompletnie nieświadomie z jej strony.

Decyzją z dnia [...]r., nr [...] Wojewoda [...] (dalej organ odwoławczy lub Wojewoda) uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej podstawy prawnej decyzji, orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy i utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pozostałej części.

Przedstawiając stan faktyczny podał, że organ pierwszej instancji po otrzymaniu informacji z ZUS oraz oświadczenia skarżącej o pobieraniu od dnia 1 września 1995 r. renty rodzinnej, której wysokość od 1 marca 2013 r. przekroczyła połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, postanowieniem z dnia [...]r. wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie w sprawach dotyczących prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu oraz statusu osoby bezrobotnej. Następnie decyzją z [...]r, nr [...] uchylił decyzje ostateczne:

• z [...]r. o przyznaniu z dniem 22 kwietnia 2014 r. prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu,

• z [...]r. o utracie z dniem 13 maja 2014 r. prawa do stypendium,

• z [...]r. o przyznaniu z dniem 9 lutego 2015 r. prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu,

• z [...]r. o utracie z dniem 10 maja 2015 r. prawa do stypendium,

• z [...]r. o utracie z dniem 15 maja 2015 r. statusu osoby bezrobotnej

oraz orzekł o:

• odmowie przyznania z dniem 22 kwietnia 2014 r. prawa do stypendium,

• umorzeniu postępowania w przedmiocie utraty prawa do stypendium,

• odmowie przyznania z dniem 9 lutego 2015 r. prawa do stypendium,

• umorzeniu postępowania w przedmiocie utraty prawa do stypendium,

• umorzeniu postępowania w przedmiocie utraty z dniem 15 maja 2015 r. statusu osoby bezrobotnej.

Wojewoda decyzją nr [...] z [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]r., zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt. IV SA/Gl 1167/15 oddalił skargę na tę decyzję Wojewody.

Ponadto decyzją z [...]r., nr [...] organ pierwszej instancji pozbawił skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 marca 2013 r.; decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę i stała się ostateczna.

Pismem z dnia 24 sierpnia 2015 r. organ pierwszej instancji zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci stypendium z tytułu odbywania stażu, informując stronę o możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu. Decyzją z dnia [...]r. zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego stypendium.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że przyczyną zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest pobieranie przez skarżącą renty rodzinnej, której wysokość od 1 marca 2013 r. przekraczała połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Skarżąca pomimo pouczenia o obowiązkach bezrobotnego, w tym warunkach do nabycia i posiadania statusu osoby bezrobotnej (druk Informacji dla osób rejestrujących się w PUP str. 1 pkt 7 - tytuł "Status bezrobotnego" i str. 3 pkt 9 - tytułu "Obowiązki bezrobotnego"), nie poinformowała Urzędu Pracy o tym, że wysokość pobieranej przez nią renty rodzinnej przekroczyła połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Z dniem, w którym wysokość pobieranej renty rodzinnej przekracza połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, bezrobotny traci status osoby bezrobotnej. Dopiero po ponownym nabyciu statusu osoby bezrobotnej - w wyniku kolejnej rejestracji w PUP, dana osoba może ubiegać się o skierowanie na staż. Wojewoda stwierdził, że organ pierwszej instancji w podstawie prawnej decyzji wskazał art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy, podczas gdy właściwą podstawą prawną jest art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy. W ocenie organu odwoławczego uchybienie to nie wpłynęło jednak na zasadność przedmiotowej decyzji.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła, że w trakcie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy nikt nie zadał jej pytania czy pobiera rentę rodzinną; gdyby wiedziała, że pobieranie tego świadczenia wyklucza możliwość posiadania statusu osoby bezrobotnej oraz korzystania z uprawnień wynikających z jego posiadania to nie rejestrowała by się w Urzędzie Pracy oraz nie korzystała ze skierowania na staż. Nadto wysokość pobieranego świadczenia przekroczyła dozwolony próg tylko w dwóch miesiącach zatem niezrozumiałym dla niej jest fakt, że jest zobowiązana do zwrotu stypendium za cały okres stażu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powołując się na argumenty prezentowane w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu zawartego w skardze wyjaśnił, że zwrot stypendium za cały okres jego pobierania w sytuacji, gdy wysokość pobieranej przez nią renty rodzinnej przekraczała próg ustawowy tylko w dwóch miesiącach, wynika z braku możliwości uznania osoby pobierającej świadczenie ponad dozwolony próg za osobę bezrobotną. Po okresie ustania tej przeszkody skarżąca powinna ponownie zarejestrować się w Urzędzie Pracy. Przepisy ustawy o zatrudnieniu nie przewidują bowiem automatycznego uznania za osobę bezrobotną z chwilą ustania przeszkody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. 2016, poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji na zasadach wyżej wskazanych i stwierdził, że skarga jest zasadna z powodów, które nie zostały w niej podniesione – które to powody Sąd wziął pod uwagę działając z urzędu. Na mocy bowiem art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżona została decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części zobowiązującej stronę do zwrotu kwoty 3.351,60 zł, kwalifikowanej jako nienależnie pobrane świadczenie w postaci stypendium z tytułu odbywania stażu w okresach od 22 kwietnia 2014 r. do 12 maja 2014 r. oraz od 9 lutego 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. Jednocześnie Wojewoda uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w zakresie podstawy prawnej (w decyzji organu pierwszej instancji: art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy) i orzekając w tej części reformatoryjnie wskazał jako podstawę prawną art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy. Powodem żądania zwrotu świadczenia, w związku z jego kwalifikacją jako nienależnie pobranego była okoliczność, iż od 1 marca 2013 r. wysokość renty rodzinnej pobieranej przez skarżącą przekroczyła połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, a skarżąca pomimo właściwych pouczeń o obowiązkach osoby bezrobotnej nie poinformowała o tym fakcie organu pierwszej instancji. Jak wyżej szczegółowo opisano prawomocnie zakończyło się postępowanie wznowieniowe, w wyniku którego usunięto z obrotu prawnego szereg kolejnych decyzji - w tym decyzje o przyznaniu stypendium i orzeczono o odmowie przyznania prawa do stypendium.

Istota analizowanej sprawy sprowadza się do kwestii, czy w oparciu o przedstawione w części historycznej wyroku ustalenia faktyczne istniała podstawa do żądania od skarżącej zwrotu stypendium za okres od 22 kwietnia 2014 r. do 12 maja 2014 r. oraz za okres od 9 lutego 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r., jako świadczenia nienależnie pobranego; przy uwzględnieniu okoliczności, iż decyzja wydana w postępowaniu wznowieniowym nie rodzi skutków ex tunc.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji odwołać się trzeba do regulacji kształtującej stan prawny sprawy.

Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

Stosownie do art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach.

Natomiast w myśl art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

Z treści art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy wynika, że opisana w tym przepisie przesłanka zwrotu znajduje zastosowanie w przypadku, gdy strona była uprawniona do pobierania świadczenia, jednak w trakcie jego pobierania zaistniała okoliczność powodująca ustanie prawa do jego pobierania – z dodatkowym zastrzeżeniem, że pobierający świadczenie był pouczony o tej okoliczności. Inaczej rzecz ujmując w dacie przyznania świadczenia było ono należne, ale w trakcie jego pobierania utraciło ów walor "należności" w związku z zaistnieniem okoliczności, z którą prawodawca łączy taki skutek. Kluczowa była prawidłowość pouczenia, determinująca nienależność pobrania.

Z kolei przesłanka opisana w art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy odnosi się do sytuacji, gdy strona na etapie ubiegania się o świadczenie świadomie wprowadziła w błąd organ poprzez przedłożenie sfałszowanych dokumentów, złożenie nieprawdziwych oświadczeń lub też w inny sposób. W każdym z przewidzianych w tym przepisie przypadków wprowadzenia w błąd, istotny jest element świadomości. To wprowadzenie w błąd ma dotyczyć okoliczności istotnych dla przyznania prawa do świadczenia pieniężnego, a nie jakichkolwiek. Konsekwencją świadomego wprowadzenia w błąd organu przez stronę ma być bowiem nienależne pobranie nienależnego świadczenia.

Powyższa analiza wyraźnie wskazuje, że te dwie przesłanki uznania świadczeń za nienależnie pobrane dotyczą zupełnie różnych przypadków. Przesłanka z punktu 1 dotyczy sytuacji, gdy świadczenie było w dacie przyznania należne, a dopiero później stało się nienależne i nadto było pobierane nienależnie. Przesłanka z punktu 2 dotyczy sytuacji, gdy od początku świadczenie miało charakter nienależny, a było wypłacane ze względu na wprowadzenie w błąd organu przez stronę; z zastrzeżeniem, że zachowanie strony miało charakter świadomy, gdyż ta okoliczność warunkuje nienależność pobrania.

Sąd stwierdza, że w orzekając reformatoryjnie w zakresie podstawy prawnej organ odwoławczy nie wykazał podstaw do żądania zwrotu świadczenia na podstawie przesłanki określonej w art. 76 ust. 2 pkt 2. Tym samym doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. – wszystkie w związku z art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy.

Sąd wskazuje, że jedynie prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy daje podstawę do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Istotne uchybienia w zakresie postępowania wyjaśniającego dotyczącego okoliczności relewantnych prawnie muszą skutkować usunięciem decyzji z obrotu.

Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Ocenę nienależności pobrania przez skarżącą stypendium organ odwoławczy łączył z nieujawnieniem przez stronę faktu pobierania renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zgodzić się trzeba z organem, że osoba pobierająca rentę w wysokości przekraczającej ten próg ustawowy nie spełnia warunków do posiadania statusu osoby bezrobotnej i nie może korzystać z uprawnień przysługujących bezrobotnym. Tym samym nie może być kierowana na staż i uzyskiwać stypendium z tego tytułu. Nie budzi przeto wątpliwości, że świadczenie pobierane w opisanych okolicznościach sprawy – gdzie przekroczenie progu ustawowego zostało wykazane - miało charakter nienależny. Powyższe nie przesądza jednak, iż było świadczeniem nienależnie pobranym.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własny pogląd prezentowany w wyroku NSA z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3263/14 (LEX nr 2100705) i w wyrokach ibidem przywołanych, do którego to poglądu w kolejnym fragmencie uzasadnienia się odwoła.

Sąd stwierdza, że wykazanie nienależności pobrania, wymaga wykazania negatywnego zachowania skarżącego, ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych. Wynika to z faktu, że zgodnie z treścią art. 76 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są zaś pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie zwraca się bowiem uwagę na to, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Zatem pojęcie to nie nawiązuje do świadomości i woli jakiejkolwiek osoby. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 826/09 i z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt I OSK 555/14).

Ponadto dla uznania świadomego wprowadzenia organu w błąd przez stronę istotne jest stwierdzenie czy strona była świadoma, że fakty które zataiła, bądź co do których poświadczyła nieprawdę, były istotne dla sprawy, a zatem czy zdawała sobie sprawę z ich znaczenia, co wiąże się z pouczeniem o tym, jakie okoliczności faktyczne są istotne dla rozstrzygnięcia indywidualnej i konkretnej sprawy oraz wyjaśnieniem zasad odpowiedzialności.

Odnosząc powyższe rozważania teoretyczne do okoliczności sprawy Sąd stwierdza, że prawidłowości pouczenia skarżącej o obowiązkach bezrobotnego organ dopatrzył się w doręczeniu skarżącej w dniu 11 stycznia 2013 r. druku Informacji dla osób rejestrujących się w PUP. W punkcie II.7 tej Informacji zamieszczono pouczenie, że status bezrobotnego może uzyskać osoba, która (poza spełnieniem innych przesłanek pozytywnych i negatywnych), nie nabyła prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, natomiast w punkcie IV.9 wskazano, że bezrobotny ma obowiązek zawiadomić urząd pracy w ciągu 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku.

Z akt wynika, że w dacie rejestracji skarżąca otrzymywała rentę rodzinną w wysokości niższej niż połowa minimalnego wynagrodzenia za pracę; nie zostało więc zakwestionowane w prowadzonych w trybie wznowieniowym postępowaniach uzyskanie przez stronę w dacie rejestracji statusu osoby bezrobotnej – bez prawa do zasiłku. Renta rodzinna przekroczyła próg ustawowy w marcu 2013 r. (w 2013 r. minimalne wynagrodzenie wynosiło 1.600 zł, wysokość renty nie mogła przekroczyć 800 zł, a od 1 marca 2013 r. skarżąca była uprawniona do renty rodzinnej w wysokości 831,15 zł brutto). Okoliczności tej nie zgłosiła organowi i była kierowana na staże dla osób bezrobotnych. W konsekwencji pobierała stypendium za okres od 22 kwietnia 2014 r. do 12 maja 2014 r. oraz za okres od 9 lutego 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotowe stypendia w łącznej wysokości 3.351,60 zł były więc świadczeniem nienależnym.

Natomiast Sąd nie podziela poglądu organu odwoławczego, że ustalenia dowodowe na których oparł się ten organ dają podstawę do kwalifikowania przedmiotowych świadczeń nienależnych jako nienależnie pobranych. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie strony z dnia 19 maja 2015 r. o następującej treści: "Oświadczam, że pobieram rentę rodzinną od 01.09.2012 do nadal. Wysokość renty nie przekroczyła nigdy połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę (obecnie jest to kwota 755 zł). Zobowiązuję się dostarczyć decyzje o wysokości renty. Do 22.05.15 r.". W aktach znajdują się też decyzje z dnia: [...]r., [...]r., [...]r., [...]r., [...]r. i [...]r. Wszystkie decyzje wskazują jako osobę uprawnioną do renty – skarżącą, ale żadna z tych decyzji nie jest do niej kierowana. Adresatem decyzji jest J.K. Ponadto wszystkie te decyzje określają kwotę świadczenia do wypłaty na poziomie niższymi niż połowa kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Z powyższego wynika, że kwota, którą rzeczywiście skarżąca otrzymywała była niższa od istotnego w sprawie progu ustawowego, a nie wykazano, że skarżąca posiadała wiedzę o wysokości świadczenia brutto – w sytuacji, gdy jej decyzji nie doręczano. Nadto nie wykazano, iż skarżąca była świadoma, że istotną okolicznością dla posiadania statusu bezrobotnego była wysokość świadczenia brutto, a nie wysokość świadczenia faktycznie otrzymywanego. W przypadku kwalifikacji nienależności pobrania jako odpowiadającej przesłance określonej w art. 76 ust. 2 pkt 2, konieczne jest wykazanie świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą świadczenie; a w przypadku, gdy nie zarzuca się wypłaty świadczenia na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów konieczne jest jednoznaczne wykazanie na czym polegało świadome wprowadzenie w błąd. W okolicznościach tej sprawy identyfikacja sposobu świadomego wprowadzenia w błąd jest tym istotniejsza, że oświadczenia składane przez stronę na etapie rejestracji nie były nieprawdziwe, czy wprowadzające w błąd, ponieważ w dacie rejestracji strona pobierała rentę rodzinną w kwocie nie tamującej możliwości uznania jej za osobę bezrobotną. Natomiast Wojewoda nie powołał się na żadne dodatkowe oświadczenia składane przez skarżącą pobierającą świadczenie już przekraczające próg ustawowy – przed uzyskaniem prawa do stypendium.

Sąd stwierdza, że w sprawie nie poczyniono należytych ustaleń dotyczących okoliczności relewantnych prawnie w zakresie oceny pobrania przez skarżącą stypendium jako pobrania nienależnego. Jednoznaczne ustalenia dotyczą jedynie faktu pobierania przez stronę renty rodzinnej, której wysokość brutto w marcu 2013 r. przekroczyła połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę (co stanowi podstawę do przyjęcia jedynie nienależności świadczenia) i nie zgłoszenia tej okoliczności organowi przez skarżącą. Ustalenia pomijają natomiast stan świadomości strony. Z powodów wyżej opisanych pouczenia, do których odwołał się organ odwoławczy nie dają jeszcze podstaw do stwierdzenia, że brak zawiadomienia organu przez skarżącą miało charakter świadomego wprowadzenia tego organu w błąd. Stanu świadomości nie można domniemywać i to w sposób wywołujący niekorzystne skutki dla strony. Obowiązkiem organu jest poczynienie w tym zakresie ustaleń dowodowych, w kierunku wyżej naprowadzonym i dokonanie oceny w oparciu o te ustalenia.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wykona zalecenia wyżej sformułowane i orzeknie uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku. Uzasadniając rozstrzygnięcie wypełni wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z uzasadnienia strona winna dowiedzieć się z jakich powodów zapadło rozstrzygnięcie o określonej treści; w kontekście ustaleń dowodowych poczynionych w sprawie – w świetle przepisów prawnych stanowiących materialnoprawną podstawę załatwienia indywidualnej sprawy z zakresu administracji. Zasada przekonywania sformułowana w art. 11 k.p.a. nakazuje organom administracji publicznej wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Natomiast zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej winny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Sąd podkreśla obowiązki organu w tym zakresie mając również na uwadze i tę okoliczność, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji wymogów tych nie wypełniło.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.