Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2126/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1, par. 2,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c,
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - spec. Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi T. Ż. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ... sierpnia 2011 r. nr ... w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z ... września 2011 r., wniesionej przez T. Ż. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: Kierownik Urzędu) z ... sierpnia 2011 r. Nr ..., wydana na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) – dalej: ustawy o kombatantach, utrzymująca w mocy decyzję własną z ... lipca 2011 r. Nr ... o pozbawieniu T. Ż. uprawnień kombatanckich.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

T. Ż. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w W. z dnia ... sierpnia 1979 r. z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w okresie od ... maja 1947 r. do ... grudnia 1947 r., podczas służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Zawiadomieniem z dnia ... maja 2011 r. Kierownik Urzędu poinformował kombatanta, że zostało wszczęte z urzędu postępowanie weryfikacyjne w trybie art. 21 i art. 25 ustawy o kombatantach oraz wezwał weryfikowanego do nadesłania wszelkich wiarygodnych (poświadczonych za zgodność z oryginałem) wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów mogących przyczynić się do ustalenia charakteru pracy lub służby, mających wpływ na uzyskane przez niego uprawnienia kombatanckie.

Następnie decyzją nr ... z ... lipca 2011 r. Kierownik Urzędu działając na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach pozbawił T. Ż. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż nie budzi wątpliwości fakt, że zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej pełniąc służbę w ... Pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Jak wynika z akt sprawy m.in. z pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia ... maja 2011 r. T. Ż. podczas służby w KBW brał udział w walkach z oddziałami podziemia niepodległościowego m.in. NSZ. Ocena uprawnień kombatanckich strony wskazuje zatem, że pełniąc służbę w KBW brał udział w zwalczaniu organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Organ wyjaśnił, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego został zaliczony do aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego.

Pismem z dnia ... lipca 2011 r. T. Ż. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując iż jako młody mężczyzna został wcielony do wojska i wysłany daleko od domu, na jeden z najgorętszych w owym czasie terenów, na R. do walki z bandami UPA, gdyż KBW powołano również do walki ze zbrojnymi organizacjami ukraińskimi UPA.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia ... sierpnia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia ... lipca 2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że we wniosku strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji własnej.

Kierownik Urzędu ponownie podkreślił, że T. Ż. w okresie od ... maja 1947 r. do ... kwietnia 1949 r. pełnił służbę w jednostce, która brała udział w walkach z reakcyjnym podziemiem (zaświadczenie WKU Warszawa – Śródmieście z dnia ... kwietnia 1979 r.). Jednocześnie z informacji uzyskanych z Instytutu Pamięci Narodowej (pismo z dnia ... maja 2011 r.) wynika, iż ... Pułk KBW mp. K., w okresie od maja 1947 r. do 1949 r., czyli w czasie gdy pełnił w nim służbę T. Ż., brał udział w walkach m.in. z UPA, Narodowymi Siłami Zbrojnymi oraz innymi ugrupowaniami. Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944 - 1956 były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Zdaniem organu wskazane wyżej okoliczności stanowią podstawę do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane.

Organ wyjaśnił, że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był wojskowo-policyjną formacją zbrojną Resortu Bezpieczeństwa Publicznego, powstałą w 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi. Pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" zgodnie z przyjętą wykładnią wyrażoną w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 1992 r. (II UZP 7/91 - OSNC APU nr 10/92, poz. 174) podzieloną przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994 r., sygn. akt T 15/93 - publikowane OTK 1994/1/4, oznacza wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Tym samym przyznać należy, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był jednostką aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej.

Pozbawienie zaś uprawnień kombatanckich osoby, która pełniła służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, wiąże się z wykonywaniem przez nią zadań śledczych i operacyjnych w zwalczaniu osób, organizacji walczących na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Kierownik Urzędu wskazał, iż biorąc pod uwagę całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, należało uznać iż zainteresowany podczas pełnienia służby wojskowej w KBW wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wyjaśnił, iż pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Biorąc udział w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w walkach z niepodległościowym podziemiem przyjmowano, iż z punktu widzenia wymagań ustawy o kombatantach fakt, takiego udziału – nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej – powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. Zatem wykazanie osobie zainteresowanej wykonywania tylko zadań operacyjnych (lub tylko zadań śledczych) upoważnia organ do zastosowania przywołanego przepisu i wydania rozstrzygnięcia o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

Pismem z dnia ... września 2011 r. T. Ż. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

W skardze wskazał, iż jako młody człowiek został wcielony do jednostki wojskowej, nie mając żadnego wyboru i wpływu na rodzaj jednostki. Został skierowany w okresie ....05.1947 do ....12.1947 r. do walk z bandami UPA. Z jego strony były to jedyne starcia zbrojne właśnie z organizacją, która zagrażała wolności i suwerenności kraju. Po tym okresie walk pełnił dalszą służbę w koszarach wojskowych w R. Wobec powyższego nie podejmował żadnych działań ani zadań operacyjnych związanych bezpośrednio i pośrednio ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych. Pozbawienie go uprawnień kombatanckich jest niesprawiedliwe gdyż nie udowodniono mu bezpośredniej walki i zaangażowania z siłami niepodległościowymi.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ustawy p.p.s.a., koncentrują się na kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Badając pod tym względem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem w toku prowadzonego postępowania doszło do naruszenia przepisów prawa które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zważyć należy, iż materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach, zgodnie z którym pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944-1956 były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem to łącznie służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej oraz wykonywanie podczas i w związku z tą działalnością zadań operacyjnych i śledczych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi podstawę do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane. Należy zgodzić się z twierdzeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, iż zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego należy interpretować rozdzielnie.

Skarżący służył w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Niewątpliwie Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był wojskowo-policyjną formacją zbrojną Resortu Bezpieczeństwa Publicznego, powstałą w 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi.

Pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" jak prawidłowo zauważył Kierownik Urzędu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z przyjętą wykładnią wyrażoną w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1992 r. (II UZP 7/91 - OSNCA 1992, nr 10, poz. 174) podzieloną przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994 r., T 15/93 - OTK 1994, nr 1, poz. 4, oznacza wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Tym samym przyjąć należy, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był jednostką aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej.

Pozbawienie uprawnień kombatanckich osoby, która pełniła służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego wiąże się z wykazaniem wykonywania przez nią zadań śledczych i operacyjnych w zwalczaniu osób, organizacji walczących na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

W niniejszej sprawie organ uznał, iż zainteresowany podczas pełnienia służby wojskowej w KBW wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych.

Sąd nie podziela ustaleń dokonanych przez organ orzekający i stwierdza, iż pozbawienie Skarżącego uprawnień kombatanckich było, co najmniej przedwczesne. Wbrew bowiem stanowisku organu orzekającego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala stwierdzić, iż skarżący wypełnia dyspozycję art. 21 ust 2 pkt 4 lit c ustawy o kombatantach. Oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na ogólnych sformułowaniach użytych w deklaracji członkowskiej, piśmie WKU i ZBOWiD oraz informacji z Instytutu Pamięci Narodowej o udziale ... Pułku KBW w walkach zbrojnych z niepodległościowym podziemiem nie było wystarczające do przyjęcia, że skarżący pełniąc służbę w KBW wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Okoliczność, że jednostka, w której skarżący odbywał służbę walczyła z podziemiem niepodległościowym nie przesądza automatycznie o tym, że skarżący osobiście brał udział w tych walkach.

Wskazać należy, iż Skarżący w toku postępowania m.in. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, powoływał okoliczności dotyczące charakteru jego służby w KBW oraz udziału w walkach wyłącznie z bandami UPA, zaprzeczając jednocześnie, iż kiedykolwiek brał udział w walkach z podziemiem niepodległościowym. Skarżący oświadczył również, iż po okresie walk z UPA pełnił dalszą służbę w koszarach w R. Co więcej, nawet przy podjęciu starań o uzyskanie uprawnień ZBOWiD skarżący nie powoływał się na walkę z podziemiem niepodległościowym. W deklaracji członkowskiej ZBOWiD wskazując na służbę w KBW podał tylko walkę z bandami UPA (deklaracja członkowska ZBOWiD z ... maja 1979 r. z k.3 -4 akt adm.)

Powyższe oświadczenia Skarżącego zostały przez Kierownika Urzędu pominięte.

Sąd wskazuje, iż prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury ze względu na jej istotne znaczenie w procesie realizacji prawa i wolności obywatelskich mieści się w treści zasady demokratycznego państwa prawnego wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. Konsekwencją tej zasady jest obowiązek organu orzekającego - w niniejszej sprawie - przestrzegania z jednej strony przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z drugiej zaś przepisów prawa materialnego.

Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wynika, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji [v. wyrok NSA z 17 10 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516]. Z kolei przepis art. 77 § 1 K.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zatem zobligowany do podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji [v. wyrok NSA z 19 03 1981 r., sygn. SA 234/81, ONSA z. 1/1981, poz. 23]. Ponadto, organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu, może natomiast – zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów – odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej to robi przyczyny (wyrok NSA z 23 lutego 1999 r., sygn. IV SA 1010/97, Lex nr 48684).

W sprawie niniejszej należy stwierdzić, iż organ administracyjny tym obowiązkom uchybił. Nie zebrał i nie rozpoznał bowiem całego materiału dowodowego pozwalającego na jednoznaczne ustalenie, czy skarżący podczas i w związku ze służbą w KBW wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien podjąć kroki niezbędne do wyjaśnienia charakteru czynności wykonywanych przez Skarżącego w toku pełnionej służby wojskowej tj. uzupełnić materiał dowodowy sprawy co najmniej o dowód z przesłuchania T. Ż. na okoliczność charakteru pełnionej służby w KBW w szczególności wykonywanych zadań i zakresu uczestnictwa w walkach.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a.