Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 74/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28 ust. 3 pkt 6
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 8 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2020r. przy udziale sprawy ze skargi H. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] grudnia 2019 roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję w części, w której odmówiono umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...]zł oraz punkt II poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] lipca 2019r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z [...] grudnia 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez H. L. (dalej: "strona), utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2019 r., nr [...], wydaną w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. , działając m.in. na

podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm., dalej: "u.s.u.s."), decyzją z [...] lipca 2019 r., nr [...], w pkt. I. umorzył stronie należności z tytułu nieopłaconych składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem

składek i należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika w łącznej kwocie: [...] zł, w tym na: a) ubezpieczenie społeczne – za okres luty 1999 r.,

od lipca 1999 r. do listopad 2001 r., styczeń 2002 r., od lipca do grudnia 2002 r., lipiec 2003 r., listopad 2003 r., grudzień 2003 r., luty 2004 r., od maja do lipca 2004 r., maj 2005 r. w kwocie [...]zł, w tym z tytułu składek [...] zł, odsetek [...] zł, kosztów upomnienia [...] zł, b) ubezpieczenie zdrowotne – za okres od lipca 1999 r. do maja 2002 r., od lipca do września 2002 r., listopad 2003 r., grudzień 2003 r., październik 2004 r., maj 2005 r. w kwocie [...]zł, w tym z tytułu składek [...] zł, odsetek [...] zł, kosztów upomnienia [...] zł, c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – za okres od sierpnia 1999 r. do maja 2002 r., lipiec 2002 r., wrzesień 2002 r., listopad 2002 r., listopad 2003 r., grudzień 2003 r., październik 2004 r., w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu składek [...] zł, odsetek [...] zł, kosztów upomnienia [...] zł; w pkt. II odmówił umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...]zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne – za okres od lipca 1999 r. do listopada 2001 r., styczeń 2002 r., lipiec 2002 r., grudzień 2002 r., lipiec 2003 r., listopad 2003 r., grudzień 2003 r., luty 2004 r., od maja do lipca 2004 r., w kwocie [...]zł, b) ubezpieczenie zdrowotne – za okres od lipca 1999 r. do kwietnia 2000 r., od września 2000 r. do maja 2002 r., od lipca do września 2002 r., listopad 2003 r., grudzień 2003 r., październik 2004 r., w kwocie [...]zł.

Strona prowadziła działalność gospodarczą do [...] sierpnia 2007 r. W okresie prowadzenia tej działalności nie wywiązywała się z obowiązku opłacania składek zarówno za siebie, jak i za zatrudnionych pracowników, co doprowadziło do powstania zaległości.

ZUS odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii przedawnienia wskazał, że zaległości strony za okres od lutego 1999 r. do maja 2005 r. uległy przedawnieniu. Ze względu jednak na ich zabezpieczenie ustanowioną hipoteką na nieruchomości, nadal istnieje możliwość ich dochodzenia z przedmiotu tej hipoteki.

Strona osiąga dochód z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł brutto. Nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej ani nie korzysta z innych form pomocy. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto, z którego potrącana jest

kwota w wysokości [...] zł. Strona ponosi miesięczne wydatki z tytułu opłat eksploatacyjnych w kwocie [...]zł, na ochronę zdrowia w wysokości [...] zł, a także inne wydatki w kwocie [...]zł. Oprócz zaległości objętych postępowaniem, strona nie posiada innych zobowiązań. Strona jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w miejscowości C., na której ZUS ustanowił zabezpieczenie w postaci hipoteki. Strona nie posiada innych praw majątkowych oraz wierzytelności.

W ocenie organu rentowego w sprawie zaistniała okoliczność, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. Istnieje wprawdzie możliwość dochodzenia należności z przedmiotu zabezpieczenia, a więc powyżej wskazanej nieruchomości, jednakże w ocenie organu jest mało prawdopodobne, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwotę przekraczającą wydatki egzekucyjne. Przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości, uwzględniając wysokość udziału strony, ma niewielkie szanse powodzenia i może narazić Zakład na konieczność pokrycia kosztów postępowania egzekucyjnego bez zaspokojenia należności. Wobec tego podjęto decyzję o częściowym umorzeniu należności, to jest z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą [...] (pkt I. sentencji decyzji).

Część zadłużenia strony to składki za osoby zgłoszone do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek w odniesieniu, do których zgodnie z art. 30 u.s.u.s. nie stosuje się art. 28 u.s.u.s.

Odnosząc się do pkt II. sentencji decyzji ZUS powołał się na przysługujące mu uznanie administracyjne, podkreślając, że może odmówić umorzenia należności pomimo zaistnienia przesłanek uzasadniających to umorzenie. Zakład pomimo zaistnienia ustawowych przesłanek odmówił wobec tego umorzenia odsetek od nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Pobór odsetek za zwłokę, oprócz funkcji sankcyjnej, stanowi rekompensatę wyrównującą straty wynikające z braku prawidłowego, zgodnego z ustawą opłacania składek. Ustawowym obowiązkiem Zakładu jest dochodzenie należności, a istotną granicę dla decyzji o ich umorzeniu stanowi kolizja z interesem społecznym. Umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne musi mieć charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich regulowanie. W ocenie ZUS umorzenie wskazanych powyżej należności z uwagi na ich charakter jest niezasadne.

W skardze skierowanej do tut. Sądu – wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji, przez umorzenie należności z tytułu odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych – strona podniosła zarzut naruszenia: - art. 24 ust. 5 u.s.u.s., - art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., - art. 64 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, przez powołanie się na art. 24 ust. 5 u.s.u.s., - art. 32 ust. 1 i 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP.

ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, nie zgadzając się z podniesionymi w niej zarzutami.

W piśmie procesowym z [...] czerwca 2020 r. skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Na wniosek ten w piśmie procesowym z [...] czerwca 2020 r. przystał organ rentowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej argumenty są słuszne.

Przed przystąpieniem do merytorycznych rozważań wskazać trzeba, że sąd administracyjny nie zastępuje organów administracji publicznej, bowiem powołany jest jedynie do kontroli działalności tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem.

W konsekwencji w razie stwierdzenia istotnego naruszenia prawa, jakiego dopuścił się organ administracji publicznej, sąd ogranicza się do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, orzekając zasadniczo o jej uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Sąd nie jest wobec

tego kompetentny – jak chciałaby tego skarżąca – nawet w razie uznania zasadności skargi do umorzenia spoczywających na skarżącej należności z tytułu składek. Dostrzegając istotne naruszenia prawa przez organ rentowy sąd uchyla zaskarżoną decyzję, zaś organ związany zostaje oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, jakie wyrażone zostają w orzeczeniu sądu (art. 153 P.p.s.a.).

Przechodząc do oceny zasadności skargi w pierwszej kolejności odnieść trzeba się do najdalej idącego zarzutu, w którym skarżąca wywodzi niezgodność art. 24 ust. 5 u.s.u.s. z Konstytucją RP, powołując się w tym względzie na art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek ze zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

Konstytucyjność tego przepisu – która dotychczas budziła wątpliwości, także w orzecznictwie sądów administracyjnych – stała się przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 20 maja 2020 r., sygn. akt P 2/18, stwierdził, że przepis ten, w zakresie w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Trybunał – odnosząc się do swego poprzedniego wyroku z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, w którym stwierdził niekonstytucyjność analogicznego rozwiązania obowiązującego względem należności podatkowych w art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, a który to wyrok wywołał wspomniane już wątpliwości, co do konstytucyjności art. 24 ust. 5 u.s.u.s. – zwrócił uwagę, że ocena konstytucyjności nie może być dokonywana w sposób oderwany od konkretnej sytuacji prawnej. Składki, w przeciwieństwie do podatków, nie zasilają budżetu państwa, czy jednostek samorządu terytorialnego, lecz wpływają na konto ZUS, wywierając znaczący wpływ na jego kondycję finansową, która z kolei przekłada się na sytuację finansową ubezpieczonych, uprawnionych do wypłaty świadczeń. Ekwiwalentny charakter składki oznacza jej powiązanie ze wzajemnym świadczeniem ze strony funduszu. Nieuiszczanie składek przez płatników powoduje przerzucanie ciężaru wypłaty świadczeń na fundusz, a tym samym pośrednio na tych, którzy wywiązują się z ciążących na nich obowiązków.

W przywołanym wyroku z 20 maja 2020 r., sygn. akt P 2/18, Trybunał – odnosząc się do zarzutu naruszenia przez art. 24 ust. 5 u.s.u.s. zasady równości, poprzez zróżnicowanie sytuacji płatników w zależności od tego, czy posiadają składniki majątkowe, na których można ustanowić hipotekę, czy też nie posiadają takich składników – podniósł, że zróżnicowanie skutków prawnych stosowanych form zabezpieczenia jest w sposób naturalny związane z rodzajem składników majątkowych. Próba ich ujednolicenia, tak by doprowadzić do zrównania sytuacji podmiotów, oznaczałaby konieczność oparcia regulacji prawnych na fikcyjnym założeniu, że z punktu widzenia prawnych form zabezpieczenia wykonywania zobowiązań, sytuacja majątkowa tych, którzy posiadają różne składniki majątkowe, i tych, którzy ich w ogóle nie posiadają, jest taka sama. Trybunał spostrzegł przy tym, że choć ustanowienie hipoteki dla zabezpieczenia należności składkowych i jej skutki w postaci wyłączenia przedawnienia może być postrzegane, jako zróżnicowanie sytuacji płatników składek, to nie jest to bezpośrednią konsekwencją modyfikacji przez ustawodawcę terminów przedawnienia zobowiązań w odniesieniu do poszczególnych grup podmiotów, tylko pośrednim skutkiem wynikającym z możliwości stosowania różnych, przyjętych w prawie powszechnym, środków zabezpieczenia wierzytelności.

Trybunał Konstytucyjny nie uznał, aby powyższe zróżnicowanie było niedopuszczalne w świetle zasady równości. Rozważając zachowanie przez ustawodawcę granic swobody, przy zróżnicowaniu sytuacji podmiotów, Trybunał wskazał, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. służy nie tylko ochronie konstytucyjnego prawa wierzyciela hipotecznego realizującego obowiązki wynikającego z art. 67 Konstytucji, ale także ochronie praw podmiotowych beneficjentów funduszu. Niedofinansowanie funduszu będące skutkiem nieuiszczania składek przekłada się na wysokość i dostępność wypłacanych świadczeń. Niewywiązywanie się z obowiązków w postaci uiszczania należności składkowych przez płatników powoduje także przerzucenie ciężaru finansowania wypłacanych z niego świadczeń na inne podmioty. Jeżeli zatem istnieje majątek dłużnika, pozwalający na pokrycie zaległych świadczeń, uchylanie się od ich spełnienia z powołaniem na przedawnienie jest nie do pogodzenia z zasadą sprawiedliwości społecznej. Płatnicy składek powinni liczyć się z obowiązkiem ich uiszczania i nieuchronnością poniesienia ich ciężaru, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie. W sytuacjach szczególnych ustawa systemowa umożliwia umorzenie należności składkowych (art. 28 u.s.u.s.). Natomiast przedawnienie tych należności nie powinno być wykorzystywane jako sposób wygasania stosunków zobowiązaniowych przez płatników.

Trybunał wskazał jednocześnie, że uchylenie art. 24 ust. 5 u.s.u.s. ograniczyłoby w znacznym stopniu ściągalność składek ZUS. Brak przedawnienia w połączeniu z możliwością odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty jest rozwiązaniem korzystniejszym niż konieczność przeprowadzenia egzekucji przed upływem terminu przedawnienia. Dłużnik hipoteczny nadal pozostaje właścicielem nieruchomości. Może z niej korzystać, pobierać pożytki, może też nią rozporządzać. Art. 24 ust. 5 u.s.u.s. w pewnych sytuacjach może zatem chronić także właściciela przedmiotu zabezpieczenia przed wywłaszczeniem nieruchomości mieszkalnych, czy niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej, w trybie postępowania egzekucyjnego. Nieprzedawnienie należności zabezpieczonych hipoteką nie powinno z drugiej strony być traktowane i wykorzystywane przez organy, jako możliwość niewywiązywania się z ciążących na nich obowiązków w zakresie ściągalności zobowiązań, lecz jako inny środek stosowany wówczas, gdy istnieje możliwość spłaty bez konieczności dokonywania drastycznych czynności egzekucyjnych dla dłużnika. W związku z tym art. 24 ust. 5 u.s.u.s. stwarza bardziej elastyczne i dogodne możliwości w zakresie spłaty długu dla płatników składek i ZUS. Dlatego też Trybunał uznał, że przepis ten w zakresie, w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji.

Wobec powyższego nie można podzielić wątpliwości skarżącej, co do zgodności rzeczonej regulacji – art. 24 ust. 5 u.s.u.s. – z Konstytucją RP, a podniesione w tym względzie zarzuty uznane być muszą za niezasadne. Niezasadny okazał się przy tym zarzut naruszenia samego art. 24 ust. 5 u.s.u.s., bowiem – abstrahując już od stwierdzenia jego konstytucyjności – ZUS wykazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zasadność jego zastosowania w sprawie i z uwagi na zabezpieczenie hipoteką zaległości skarżącej za okres od lutego 1999 roku do maja z 2005 roku możliwość ich dochodzenia z przedmiotu tego zabezpieczenia. Twierdzenia te ani wynikające z nich konsekwencje prawne, nie zostały skutecznie przez skarżącą zakwestionowane. Skarżąca nie dostrzega przy tym, że odsetki za zwłokę, których dotyczy odmowna część decyzji organu rentowego, liczone były – co wynika wprost z sentencji decyzji wydanej w I instancji – na dzień przedawnienia, w konsekwencji czego skarżąca nie została obciążona odsetkami, które miałby powstać po tym dniu. Pozostaje to w zgodzie z art. 24 ust. 5 in fine u.s.u.s., który wprost wskazuje, że po upływie terminu przedawnienia należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek liczonych do dnia przedawnienia.

Rację należy jednak przyznać skarżącej, która kwestionuje dostrzeżony brak konsekwencji ZUS, który pomimo uznania zaistnienia w jej przypadku przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, jaka określona jest w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., arbitralnie przyjął, jaka część należności ciążących na skarżącej ma podlegać umorzeniu, przyjmując, że należności stanowiące odsetki za zwłokę od nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, umorzone nie zostaną. Choć wbrew twierdzeniom skarżącej nie budzi wątpliwości istnienie należności głównej, od której wspomniane odsetki zostały naliczone, to odmowa umorzenia samych odsetek, wykazuje cechy dowolności.

Wskazać trzeba, że rzeczone odsetki, jako nieobjęte art. 30 u.s.u.s. – który wyłącza dopuszczalność zastosowania art. 28 u.s.u.s. jedynie wobec składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek – mogą podlegać umorzeniu na zasadach określonych w art. 28 u.s.u.s. W realiach kontrolowanej sprawy ZUS stwierdził wprawdzie zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności, o której stanowi art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. – jest oczywiste, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne – jednak jednocześnie odmówił umorzenia tych należności w części obejmującej wskazane już odsetki.

Konieczne pozostaje dokonanie oceny, czy ZUS stosując art. 28 ust. 2 w zw. z ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. i odmawiając umorzenia spornych odsetek – pomimo zaistnienia ustawowej do tego przesłanki – prawidłowo powołał się na uznanie administracyjne, to jest czy zastosowanie tego przepisu nie nosi znamion dowolności. Przyjmując tę perspektywę rozważań zachodzi zwłaszcza potrzeba oceny dochowania przez organ przepisów postępowania. W tym zaś względzie stwierdzić trzeba, że organ rentowy dopuścił się istotnego naruszenia art. 7, jak i art. 11 oraz art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "K.p.a.").

W przypadku wykazania zaistnienia ustawowej przesłanki umorzenia, aby uniknąć zarzutu dowolności, Zakład musi wyjaśnić przyczyny, z powodu których, pomimo zaistnienia tej przesłanki, odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Wyjaśnienie to powinno nastąpić z uwzględnieniem zarówno słusznego interesu zobowiązanego, jak i interesu społecznego. Organ obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności faktycznych sprawy celem stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy uzasadnia to podjęcie korzystnej dla zobowiązanego decyzji (art. 7 K.p.a.). Dopiero przeprowadzona w ten sposób analiza stanowi materiał będący podstawą wydania decyzji o uznaniowym charakterze. Dokonana ocena, uwzględniająca wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne i prawne, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu (art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a.). Treść zawarta w uzasadnieniu decyzji ma zasadnicze znaczenie przy oczenie jej prawidłowości. Szczególnie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia ustalenie – w przypadku jej zaskarżenia – czy organ nie przekroczył granic przyznanej mu swobody. Ma to równie istotne znaczenie z perspektywy realizacji wyrażonej w art. 11 K.p.a. zasady przekonywania (por. wyrok NSA z 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sprawie poddanej kontroli tut. Sądu – w zakresie pkt II. sentencji decyzji wydanej w I instancji – ZUS powyższym wymogom nie sprostał.

Przypomnieć trzeba, że ZUS zdecydowaną część należności z tytułu składek jaka ciążyła na skarżącej umorzył (pkt. I sentencji decyzji wydanej w I instancji), co wiązać się musiało z przyznaniem przez ten organ – w tym zakresie – pierwszeństwa na rzecz słusznego interesu skarżącej, jaki wiązać trzeba zwłaszcza ze stwierdzoną przez organ całkowitą nieściągalnością należności. Zakład nie wyjaśnił natomiast dlaczego w takiej sytuacji – wobec pozostałej części należności, jakie objęte zostały postępowaniem – to stanowisko organu uległo zmianie i to na tyle istotnej zmianie, że uzasadnia ona wydanie w tym pozostałym zakresie decyzji odmownej (pkt. II sentencji decyzji). Powoływanie się na sam charakter spornych należności, ich uprzywilejowanie i spoczywający na Zakładzie obowiązek ich dochodzenia, skoro również wobec pozostałych należności – umorzonych przecież przez organ – ta argumentacja ma zastosowanie, jest wysoce niewystarczające. Organ powinien w sposób wyraźny i jednoznaczny wykazać dlaczego akurat wobec spornych odsetek skorzystanie z uznania administracyjnego powoduje konieczność odmowy ich umorzenia, dlaczego wobec tych należności pierwszeństwo przyznać już trzeba – w ocenie organu – interesowi społecznemu. Organ nie może tego uczynić w sposób zgodny z art. 7, art. 11 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. bez jakiegokolwiek odniesienia się do słusznego interesu skarżącej, jak stara się to uczynić w kontrolowanej sprawie.

Nie można przy tym uznać za dopuszczalną próbę wykreowania przez ZUS szczególnego charakteru spornych odsetek, jako odsetek przypadających od składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. Dość stwierdzić, że wolą ustawodawcy taki szczególny charakter przyznany został w art. 30 u.s.u.s. wyłącznie tym składkom. Stanowisko zaś organu – niepoparte żadną argumentacją odnoszącą się do okoliczności konkretnej sprawy, która wskazywałaby na wyważenie w tym względzie słusznego interesu skarżącej i interesu społecznego – prowadzi zaś w istocie do rozszerzenia zastosowania ostatnio przywołanego przepisu także na odsetki za zwłokę w przekazaniu tych składek przez płatnika. Dla skarżącej nie ma bowiem – w sferze faktycznej – różnicy pomiędzy decyzją odmawiającą wszczęcia postępowania, a odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek, skoro zarówno jedna, jak i druga prowadzi w istocie do braku zaspokojenia jej żądaniom.

Tut. Sąd nie przesądza, aby należności skarżącej, ujęte w pkt II. sentencji decyzji wydanej w I instancji, powinny zostać umorzone. Niedopuszczalne jest bowiem, o czym była mowa już na wstępie tej części uzasadnienia, aby sąd administracyjny zastępował organ, zwłaszcza w tych sprawach, w których organowi przyznane zostało uznanie administracyjne. Sąd administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli legalności zaskarżonej decyzji, a więc do zbadania jej zgodności z prawem.

Ponownie rozpoznając sprawę ZUS uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające stąd wskazania, co do dalszego postępowania, rozważając zwłaszcza – w sposób zgodny z art. 7 K.p.a. – czy przy zaistnieniu przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. sporne odsetki – zważywszy na słuszny interes skarżącej i interes społeczny – podlegają umorzeniu, czemu da wyraz w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 11 oraz art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części, w której odmówiono umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz pkt II poprzedzającej ją decyzji wydanej w I instancji.