Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 960/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Monika Sawa Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2019 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Prezydent Miasta [...] (Prezydent) decyzją z [...] stycznia 2012 roku ustalił na rzecz A. D. (Skarżąca) odszkodowanie w wysokości [...] zł za część przejętej dekretem nieruchomości o powierzchni [...] m2, położonej w [...] przy ul. [...] nr hip. [...], która obecnie stanowi części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] (dalej : "Nieruchomość").

I. 1 Podstawą prawną decyzji Prezydenta był art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. dalej "ustawa o gospodarce nieruchomościami").

I.2. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organu było ustalenie, że Nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Organ ustalił, że przed wejściem w życie dekretu warszawskiego, zgodnie z Ogólnym Planem Zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 roku, Nieruchomość znajdowała się w strefie II, w której obowiązywała zabudowa luźna lub grupowa o dwóch kondygnacjach oraz 20% powierzchni zabudowania, co nie wyklucza budownictwa jednorodzinnego.

Odnosząc się do przesłanki pozbawienia byłych właścicieli faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 roku, Prezydent powołał się na wyroki NSA z I kwietnia 1999 r., sygn. akt: IV SA 614/97 i z 10 kwietnia 2003 r. sygn. akt I SA 2243/01 oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 roku. Uznał, że poprzedni właściciele mieli możliwość korzystania z niezabudowanej części nieruchomości hip. nr [...] o powierzchni [...] m2 i potencjalnie mogli nią władać jeszcze po dniu 5 kwietnia 1958 roku.

II. Postanowieniem z [...] maja 2018 roku Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (Komisja) wszczęła z urzędu postępowanie rozpoznawcze dotyczące decyzji Prezydenta z [...] stycznia 2012 roku.

II. 1. Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z [...] marca 2019 roku Komisja uchyliła w całości decyzję Prezydenta z [...] stycznia 2012 roku i przekazała mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Komisja wskazała art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 roku o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2018 roku poz. 2267, dalej : "ustawa z 9 marca 2017 roku").

II.2. Komisja podzieliła stanowisko Prezydenta, że spełniona została pierwsza przesłanka z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to jest przesłanka przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne. Uznała jednak, że Prezydent w uzasadnieniu decyzji nie powołał żadnych okoliczności faktycznych wskazujących na możliwość władania niezabudowaną częścią Nieruchomości o powierzchni [...] m2 przez przedniego właściciela lub jego następców prawnych do dnia 5 kwietnia 1958 roku oraz na utratę tej możliwości po dniu 5 kwietnia 1958 roku.

Komisja wyjaśniła, że możliwość władania, o której mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami odnosi się do stanu faktycznego, tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. W ocenie Komisji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na poczynienie jednoznacznych ustaleń w tym zakresie. Prezydent w uzasadnieniu decyzji reprywatyzacyjnej nie powołał żadnych okoliczności faktycznych sprawy wskazujących na możliwość władania niezabudowaną częścią Nieruchomości o powierzchni [...] m2 przez poprzedniego właściciela bądź jego następców prawnych do dnia 5 kwietnia 1958 roku oraz na utratę tej możliwości po dniu 5 kwietnia 1958 roku. W ocenie Komisji, stanowisko Prezydenta w tym zakresie jest arbitralne i zostało podjęte bez należytego wyjaśnienia kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznej.

Powołując się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych Komisja zauważyła, że sam fakt objęcia w posiadanie nieruchomości przez państwo, na podstawie protokołu objęcia zgodnie z przepisami dekretu o własności i użytkowaniu gruntów, nie był równoznaczny z pozbawieniem dotychczasowych właścicieli faktycznej możliwości władania nią. Jednak fakt pozostawania budynku posadowionego na Nieruchomości od 1955 roku we władaniu Zjednoczenia Przemysłu Mleczarskiego w [...] Zakład Mleczarski "[...] ", a następnie Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej "[...] " i jej następcy prawnego - [...] Spółdzielni Mleczarskiej w [...], wskazuje na możliwość pozbawienia poprzedniego właściciela bądź jego następców prawnych faktycznej możliwości władania niezabudowaną częścią nieruchomości.

W konsekwencji Komisja uznała, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana z naruszeniem art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż pomimo niezbadania przesłanki pozbawienia poprzedniego właściciela bądź jego następców prawnych faktycznej możliwości władania niezabudowaną częścią działki po dniu 5 kwietnia 1958 roku, Prezydent [...] ustalił odszkodowanie.

Komisja wskazała, że Prezydent wydając decyzję reprywatyzacyjną naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania wszechstronnej oceny okoliczności sprawy na podstawie analizy całego zgromadzonego materiału dowodowego. Naruszenie przepisów prawa procesowego należało rozpatrywać w ocenie Komisji w powiązaniu z uchybieniem art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i niewykazaniem łącznego spełnienia obu przesłanek przyznania odszkodowania. Prezydent wydając decyzję reprywatyzacyjną, był obowiązany ustalić dokładnie stan faktyczny sprawy i zawrzeć szczegółowe wnioski z tych ustaleń w uzasadnieniu decyzji.

Decyzja reprywatyzacyjna nie spełniała również wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a. Przedstawiony w uzasadnieniu decyzji stan faktyczny sprawy Komisja uznała za niepełny, a przez to podjęte rozstrzygnięcie za nieprzekonujące. Wnioski Prezydenta wynikające ze zgormadzonego materiału dowodowego nie mogły w jej ocenie zostać zaakceptowane, ponieważ nie zostały wszechstronnie rozważone, z uwzględnieniem okoliczności wynikających z innych dowodów. Dowodami tymi były w ocenie Komisji w szczególności dokumenty wskazujące na władanie budynkiem przez Zjednoczenie Przemysłu Mleczarskiego w [...] Zakład Mleczarski "[...] ", a następnie Okręgową Spółdzielnię Mleczarską "[...] " i jej następcy prawnego - [...] Spółdzielnię Mleczarską w [...] już przed 5 kwietnia 1958 roku.

II. 3. W ocenie Komisji w sprawie zaistniały zatem przesłanki o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 roku, decyzja wydana została bowiem na podstawie niezupełnego stanu faktycznego, w szczególności z uwagi na brak ustalenia momentu pozbawienia poprzedniego właściciela bądź jego następców prawnych faktycznej możliwości władania działką. Prezydent naruszył tym samym art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. Jego decyzja podlegała zatem uchyleniu w całości.

Komisja wyjaśniła następnie, że zgodnie z art. 29 ust. 1pkt 3 ustawy z 9 marca 2017 roku, uchyla decyzję reprywatyzacyjną w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi, który wydał ostateczną decyzję reprywatyzacyjną, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Wskazała, że analiza kontrolowanej decyzji reprywatyzacyjnej prowadzi do wniosku, że postępowanie nie zostało przeprowadzone prawidłowo, a ustalenia organu administracji budzą wątpliwości. W konsekwencji ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym i jest co najmniej przedwczesna.

II. 4. Komisja wskazała następnie, że Prezydent ponownie rozpatrując sprawę będzie zobowiązany do ustalenia w pierwszej kolejności, czy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni (T. A. K. bądź T. J. . władali nieruchomością przed datą 5 kwietnia 1958 roku bowiem tylko w tej sytuacji możliwe będzie przyjęcie, że następnie utracili to władanie po dniu 5 kwietnia 1958 roku. Następnie organ zobowiązany będzie ustalić kiedy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni (T. A. K. bądź T. J. K.) zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania niezabudowaną częścią Nieruchomości. Moment utraty faktycznej możliwości władania Nieruchomością w rozumieniu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy odnieść nie do zdarzeń prawnych, a jedynie do stanu faktycznego.

W zaleceniach podniesiono, że Prezydent będzie również zobowiązany do wzięcia pod uwagę okoliczności wskazujących na władanie budynkiem przed dniem 5 kwietnia 1958 roku przez Zjednoczenie Przemysłu Mleczarskiego w [...] Zakład Mleczarski "[...] ", a następnie przez Okręgową Spółdzielnię Mleczarską "[...] " i jej następcę prawnego, [...] Spółdzielnię Mleczarską w [...] i ustalenie, czy władanie to obejmowało również niezabudowaną część Nieruchomości.

Komisja zwróciła również uwagę, że Prezydium Rady Narodowej w [...] - Stołeczny Urząd Budownictwa, Oddział Planu Miasta w dniu [...] grudnia 1955 roku wydało dla Zjednoczenia Przemysłu Mleczarskiego w [...] Zakład Mleczarski "[...] " przy ul. [...] zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej nr [...] na odbudowę budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...], na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa. Pierwsze umowy najmu z pracownikami Zakładu Mleczarskiego "[...] " przy ul. [...] w [...] zostały zawarte [...] stycznia 1958 roku.

Końcowo Komisja wskazała, że jej wątpliwości budzi katalog następców prawnych dawnej właścicielki hipotecznej nieruchomości, M. K. z domu R. W aktach znajduje się prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] października 2011 roku, sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po M. (M.) K. z d. R. nabyli syn T. J. K. i mąż T. A. K. po 1/2 części. Należy jednak zwrócić uwagę, iż spadkodawczyni zmarła w dniu [...] maja 1939 roku w [...], natomiast postępowanie spadkowe zostało przeprowadzone dopiero po upływie ponad 70 lat. Uwzględniając ponadto okoliczność, iż obaj spadkobiercy M. K. zamieszkiwali za granicą i tam zmarli, w ocenie Komisji rozważenia wymaga kwestia możliwości uznania spadku po M. K. za wakujący w rozumieniu przepisów art. 811-814 Kodeksu Napoleona i odziedziczenia tego spadku przez Skarb Państwa.

III. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła do tutejszego sądu skargę zarzucając decyzji Komisji :

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że w ramach postępowania administracyjnego z art. 215 ust. 2 powołanej ustawy należy zbadać: [i] "czy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni władali nieruchomością przed datą 5 kwietnia 1958 roku" (str. 19-20 decyzji), iii) "kiedy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania niezabudowana częścią nieruchomości" (str.20 decyzji), co stoi w sprzeczności z normatywną treścią art. 215 ust.2 ustawy

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art.8 § 2 k.p.a., w związku z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez odstąpienie od ogólnej zasady, iż organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, a utrwaloną praktyką rozstrzygania spraw odszkodowawczych za niezabudowany grunt objęty dekretem było przyznanie odszkodowania za grunt niezabudowany jeśli nie wykazano faktycznej utraty możliwości korzystania z gruntu niezabudowanego przed 5 kwietnia 1958 roku i taka praktyka orzecznicza obowiązywała przez cały okres PRL, jak i ustawy z 1985 roku, jak i oczywiście na bazie ustawy o gospodarce nieruchomościami i nie ma żadnych uzasadnionych przyczyn ażeby na niekorzyść obywatela odstępować od tej utrwalonej praktyki obowiązującej przecież również w okresie komunistycznym, tym bardziej powinna nadal obowiązywać w demokratycznym państwie prawnym i w konsekwencji sprzeczność art.38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 roku, w zakresie jakim Komisja nie stosuje art.8 § 2 k.p.a., z art.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku wprowadzającym zasadę demokratycznego państwa prawnego;

b. art.10 § 1 k.p.a. poprzez jego rażące naruszenie i brak zapewnienia stronie Skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, zważywszy, iż Skarżąca w okresie toczącego się postępowania była tymczasowo aresztowana i nie mogła z przyczyn obiektywnych uczestniczyć w przedmiotowym postępowaniu, a przez to odebrano jej prawo do obrony i popierania własnego stanowiska;

c. art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z 9 marca 2017 roku, w związku z art.215 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie w jakim Komisja stwierdziła, że decyzja na podstawie art.215 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a zdaniem Skarżącej nie doszło do naruszenia prawa i nie istnieje konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, w świetle normatywnych przesłanek z art.215 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.;

d. art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 roku, w związku z art.107 § 3 k.p.a., poprzez powołanie się w sentencji skarżonej decyzji na w/w art.30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 roku i brak jakiegokolwiek uzasadnienia merytorycznego powołania się na ten przepis, a przez to brak możliwości oceny merytorycznej zastosowania tegoż przepisu i kontroli sądowej zastosowania tegoż przepisu, bez wskazania w jakim zakresie przepis ten został naruszony i odniesienia się w treści uzasadnienia do skarżonej decyzji na zakres w jakim naruszono ten przepis;

e. art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art.30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 roku, poprzez uznanie, iż "niezupełne ustalenia w zakresie stanu faktycznego" (str.18 decyzji) wypełniają normy tych przepisów i kwalifikują do ekstraordynaryjnego uchylania prawomocnych i ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych sprzed wielu lat;

f. błędne zastosowanie art,7 k.p.a., art.77 § 1 k.p.a., art.80 k.p.a., a także art.107 § 3 k.p.a., których hipotetyczne nawet naruszenie zdaniem Skarżącej nie powinno powodować i być konsekwencją ekstraordynaryjnego uchylania prawomocnych i ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych sprzed wielu lat;

g. art.77 § 4 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie i brak przyjęcia, iż faktem powszechnie znanym, jak i faktem znanym organowi z urzędu na podstawie publicznie dostępnych map geodezyjnych w ujęciu aktualnym, jak i historycznym, jest fakt, iż nieruchomość przy ul. [...] jest jedyną nieruchomością na tym odcinku, która nie jest i nie była zabudowana, jak i zagospodarowana od strony pierzei ul. [...], jak i ul. [...] i nie wymaga przeprowadzenia dodatkowych i odrębnych dowodów w tym zakresie;

h. art. 16 ust.2 ustawy z 9 marca 2017 roku, poprzez brak zawiadomienia strony skarżącej o wszczęciu przedmiotowego postępowania oraz w dalszej konsekwencji sprzeczność art.16 ust.3 ustawy z 9 marca 2017 roku, wydanych z naruszeniem prawa, z art.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku wprowadzającym zasadę demokratycznego państwa prawnego oraz podstawowymi zasadami prawa administracyjnego, tj. zasadą udzielania informacji - art. 9 k.p.a., zasadą wysłuchania stron - art.10 k.p.a., zasadą wyjaśniania zasadności przesłanek - art. ll k.p.a., a zastępowanie tych podstawowych zasad ogólnych obowiązujących w prawie administracyjnym jedynie anonimizowanym ogłoszeniem w Biuletynie Informacji Publicznej, bez konieczności i obowiązku zawiadomień kierowanych do stron postępowania.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Komisję; ewentualnie w przypadku stwierdzenia podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego, o umorzenie jednocześnie tego postępowania jak również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

IV. Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu.

IV.1. W pierwszej kolejności należało odnieść się do podnoszonych w skardze argumentów dotyczących możliwości uchylenia - jak wskazywała Skarżąca w trybie ekstraordynaryjnym - decyzji wydanej przed wielu laty.

Jako podstawę swojej decyzji Komisja powołała art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 roku. Przepis ten pozwala na uchylenie decyzji reprywatyzacyjnej jeżeli stwierdzono m.in. inne, niż przywołane we wcześniejszych punktach art. 30 ust. 1 ustawy, naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub stwierdzono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Podstawy uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej zawarte w art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 roku są zbliżone w treści do podstaw uchylenia decyzji wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. Zatem przesłanki wskazane w art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 roku nie są przesłankami nowymi, niewystępującymi uprzednio w systemie prawnym. Funkcjonowały one w systemie prawnym przed datą uchwalenia ustawy z 9 marca 2017 roku i pozwalały na eliminowanie z obrotu prawnego ostatecznych decyzji administracyjnych, dotkniętych określonymi wadami.

Rzeczywiście, uchylenie decyzji przez sąd administracyjny następuje w wyniku skargi strony, wniesionej w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji. Ustawa z 9 marca 2017 roku pozwala tymczasem na usunięcie z obrotu prawnego decyzji, która uzyskała przymiot ostateczności i – jak słusznie wskazała Skarżąca – od wydania której mogło upłynąć wiele lat.

Należy jednak zwrócić uwagę na treść art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Taką ustawą szczególną jest właśnie ustawa z 9 marca 2017 roku.

IV. 2. Skarżąca wskazywała, że w toku postępowania pozbawiona została możliwości obrony swoich praw.

Komisja skierowała do Skarżącej zawiadomienie o wszczęciu postępowania, jednak nie zostało jej ono doręczone. Jak wyjaśniała Skarżąca, adres na jaki zawiadomienie zostało wysłane był nieaktualnym a w toku postępowania przebywała w areszcie śledczym.

Z akt przedstawionych sądowi wynika jednak, że Skarżąca zapoznała się z aktami postępowania dwukrotnie : [...] marca 2019 roku, a więc przed wydaniem decyzji przez Komisję a następnie [...] kwietnia 2019. Skarżąca, jak wynika z adnotacji znajdujących się na karcie 145 i 191 akt Komisji zapoznała się z aktami oraz sfotografowała je.

Z notatek sporządzonych w dniach zapoznania się przez Skarżącą z aktami wynika, że udostępniono jej akta zastępcze wraz ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Na karcie 181 Skarżąca opisała szczegółowo jakie akta zostały jej udostępnione

Skarżąca przed wydaniem decyzji miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy i zgłoszenia ewentualnych wniosków dowodowych. Nie uczyniła tego. W skardze powołała się wyłącznie na – jak podkreślała – publicznie dostępne mapy.

Skarżąca nie wykazała zatem jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć nie powiadomienie jej o wszczęciu postępowania. Sąd administracyjny może uchylić rozstrzygnięcie organu wyłącznie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zatem podniesione przez nią zarzuty, objęte punktami 2.b. i 2.h. petitum skargi uznać należało za niezasadne.

Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że przywołany w skardze wyrok tutejszego sądu z 30 stycznia 2018 roku, I SA/WA 1519/17 dotyczył kwestii jak należy liczyć termin do wniesienia zażalenia na postanowienie o zabezpieczeniu postępowania poprzez ustanowienie zakazu zbywania lub obciążania nieruchomości. W sprawie zakończonej wyrokiem z 30 stycznia 2018 roku sąd badał, czy zażalenie wniesione w terminie 7 dni licząc od dnia powzięcia wiadomości o treści postanowienia, to jest od daty wpisania zakazu zbywania nieruchomości do księgi wieczystej może być uznane za przedwczesne a zatem niedopuszczalne. Rozważania zawarte w uzasadnieniu powyższego wyroku nie mogą zatem znaleźć wprost zastosowanie w niniejszej sprawie.

IV. 3 Kontrola decyzji Komisji wymagała ustalenia, czy rzeczywiście decyzja reprywatyzacyjna naruszała przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ewentualnie, czy naruszała prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Decyzja reprywatyzacyjna wydana została na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten ma następujące brzmienie : "Przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r."

Innymi słowy, dla ustalenia odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami konieczne jest łącznie spełnienie przesłanki planistycznej (dotyczącej przeznaczenia danej nieruchomości w planie zagospodarowania obowiązującym przed datą wejścia w życie dekretu warszawskiego) oraz przesłanki dotyczącej pozbawienia dotychczasowych właścicieli możliwości faktycznego władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 roku.

Komisja podzieliła stanowisko Prezydenta, że spełniona została przesłanka planistyczna. Uznała jednak, że Prezydent nie wykazał, by w sprawie zaistniała druga z przesłanek przewidzianych art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Sąd powyższe stanowisko Komisji podziela.

Uzasadnienie decyzji z [...] stycznia 2012 roku w zakresie dotyczącym spełnienia drugiej przesłanki, to jest przesłanki pozbawienia dotychczasowych właścicieli możliwości faktycznego władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 roku ogranicza się do następujące zapisu : "Poprzedni właściciele mieli możliwość korzystania z niezabudowanej części nieruchomości hip. Nr [...] o powierzchni [...] m2 i potencjalnie mogli nią władać jeszcze pod dn. 05.04.1958. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...].05.1992r. stwierdził nabycie z mocy prawa w dn. [...].05.1990 r. przez Dzielnicę Gminę [...] własności nieruchomości położonej przy ul. [...] (obecnie ul. [...]) stanowiącej działkę ew. nr [...] (obecnie [...]) w obrębie [...]. Tak więc uznać należy, że utrata możliwości faktycznego władania ww nieruchomością nastąpiła po dniu 05.04.1958 r."

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że na terenie nieruchomości znajdował się budynek frontowy murowany 2-kondygnacyjnym mieszkalny, częściowo wypalony, którego powierzchnia zabudowy wynosiła [...] m2, kubatura [...] m2 (opis sporządzony przez Resort Techniczno-Budowlany Zarządu Miejskiego [...] z [...] listopada 1955 roku).

Z akt administracyjnych poprzedzających wydanie decyzji reprywatyzacyjnej wynika, że przedmiotowa nieruchomość objęta została najpierw zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z [...] kwietnia 1955 roku wydanym dla [...]. Podmiot ten zrezygnował jednak z realizacji inwestycji z uwagi nie niemożność wykwaterowania "dzikich" lokatorów. Następnie w stosunku do nieruchomości wydane zostało [...] grudnia 1955 roku zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej nr [...] pozwalające na odbudowę budynku mieszkalnego. Zaświadczenie wydane zostało dla Zjednoczenia Przemysłu Mleczarskiego w [...], Zakład Mleczarski [...].

W aktach administracyjnych znajdują się pisma, z których wynika, że budowa została zrealizowana przez adresata zaświadczenia lokalizacyjnego ze środków zakładowego funduszu socjalnego. Budynek został zasiedlony w 1958 roku, przy czym pierwsze umowy najmu zawarte zostały [...] stycznia 1958 roku.

Z pisma następcy prawnego Zjednoczenia Przemysłu Mleczarskiego w [...], to jest z pisma Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej "[...]" wynika, że już w 1957 roku w budynku zamieszkało 7 rodzin jej pracowników.

Okoliczność, że w aktach administracyjnych poprzedzających wydanie decyzji reprywatyzacyjnej znajdowały się powyższe dokumenty oznacza, że Prezydent winien był wyjaśnić, z jakich przyczyn uznaje, że pomimo wydania decyzji lokalizacyjnej dla podmiotu trzeciego, zasiedlenia budynku posadowionego na Nieruchomości 7 rodzinami uznaje, że dawni właściciele mieli faktyczną możliwość korzystania z niezabudowanej części nieruchomości.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że jak wynika z przedstawionych mu akt administracyjnych, następca prawny Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej "[...]" występował w latach 90tych o przyznanie mu prawa użytkowania wieczystego do całego gruntu. Ze sporządzonego ówcześnie operatu szacunkowego wynika, że cała nieruchomość była ogrodzona. Fakt władania całą nieruchomością przez [...] Spółdzielnię Mleczarską (następcę prawnego Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej "[...]") wynika również z decyzji z [...] marca 2002 roku Burmistrza Gminy [...], o zmianie wpisu władającego dla zabudowanej działki ewidencyjnej nr [...], położonej w [...] przy ul. [...]. W 2007 roku Urząd Miasta [...] wzywał syndyka masy upadłości [...] Spółdzielni Mleczarskiej do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości będącej własnością Miasta. Z treści wezwania z [...] marca 2007 roku wynika, że [...] Spółdzielnia Mleczarska zajmowała grunt o powierzchni [...] m2.

Wymienione powyżej dokumenty dotyczą późniejszego okresu niż objęty hipotezą art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednak wynikające z nich okoliczności, mogły budzić wątpliwości co do możliwości faktycznego korzystania z Nieruchomości przez jej dawnych właścicieli lub ich następców prawnych po dniu 5 kwietnia 1958 roku.

W świetle powyższych dokumentów ograniczenie się w decyzji reprywatyzacyjnej do powołania decyzji komunalizacyjnej jako dokumentu potwierdzającego spełnienie przesłanki z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami uznać należy za naruszenie przepisów postępowanie które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naruszenie to mogło prowadzić również do naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest do przyznania odszkodowania w sytuacji, w której nie zostały spełnione ustawowe przesłanki wynikające z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Sąd wyjaśnia, że możliwie jest korzystanie przez dawnego właściciela gruntu z niezabudowanej części nieruchomości nawet w sytuacji w której nieruchomość ta objęta była decyzją lokalizacyjną, czy też zabudowana budynkiem mieszkalnym. Jednak w takich sytuacjach konieczne jest szczególnie staranne przeanalizowanie stanu faktycznego. Przypomnieć można w tym miejscu tytułem przykładu wyrok tutejszego sądu z 17 stycznia 2019 roku I SA/WA 1335/18. W wyroku tym wskazano, że w sytuacji w której dawna właścicielka nieruchomości zamieszkiwała w posadowionym na niej budynku, to sam fakt zakwaterowania w nim dodatkowego lokatora nie wykluczał możliwości korzystania przez właścicielkę z niezabudowanej części nieruchomości.

Jednak ocena taka musi być dokonywana na podstawie analizy całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W przypadku decyzji z [...] stycznia 2012 roku analizy takiej zabrakło. Sąd podziela stanowisko Komisji, że decyzja Prezydenta narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji nie odniesiono się do dokumentów i okoliczności, które świadczyły o wystąpieniu okoliczności co najmniej utrudniających dotychczasowym właścicielom korzystanie z nieruchomości (objęcie całej nieruchomości decyzją lokalizacyjną, wyremontowanie jej przez [...], wprowadzenie kilku rodzin lokatorów). Prezydent nie ustalił i nie przeanalizował w szczególności, czy nieruchomość była ogrodzona w dacie prowadzania remontu i zasiedlenia przez lokatorów-rodziny pracowników zakładu mleczarskiego, a w konsekwencji czy rzeczywiście właściciele mieli faktyczną możliwość korzystania z niej.

Sąd wskazuje dodatkowo w tym miejscu że sam fakt, iż przedmiotowa nieruchomość pozostawała jedyną nieruchomością niezabudowaną i niezagospodarowaną na odcinku od strony pierzei ul. [...] nie pozwala na automatyczne uznanie, że jej dawni właściciele mieli faktyczną możliwość korzystania z niej po dniu 5 kwietnia 1958 roku.

Zatem zarzuty objęte punktami 2.c, 2.f. i 2.g. petitum skargi uznać należało za niezasadne.

IV. 4. Zarzuty objęte punktami 2.d. i 2e. petitum skargi zmierzały do wykazania wadliwości uzasadnienia decyzji Komisji.

Sąd zarzuty te uznaje za niezasadne.

Wbrew stanowisku Skarżącej, Komisja wskazała w uzasadnieniu decyzji, z jakich przyczyn uznaje, iż decyzja reprywatyzacyjna narusza przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podziela stanowisko Komisji, że ograniczenie się przez Prezydenta do przywołania decyzji komunalizacyjnej czy wyroków sądów administracyjnych wydanych w innych sprawa nie może być uznane za uzasadnienie faktyczne pozwalające na uznanie, że poprzedni właściciele mieli faktyczną możliwość korzystania z niezabudowanej części nieruchomości po dniu 5 kwietnia 1958 roku. Sąd podziela również ocenę Komisji, że decyzja Prezydenta wydana została w tym zakresie bez wyjaśnienia okoliczności podstawowej dla wyjaśnienia sprawy (str. 14 uzasadnienia decyzji Komisji). Na stronie 15 uzasadnienia decyzji wskazane zostało, Prezydent wydając decyzję reprywatyzacyjną "naruszył art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania wszechstronnej oceny okoliczności spraw yna podstawie analizy całego zgromadzonego materiału dowodowego".

Sąd podziela również stanowisko Komisji, że "naruszenie to należało rozpatrywać w powiązaniu z uchybieniem art. 215 ust. 2 u.g.n. i niewykazaniem łącznego spełnienia obu przesłanek przyznania odszkodowania (..)."

Przywołane przez Komisję naruszenia przepisów postępowania, nie mogą być traktowane jako mających charakter "hipotetyczny" jak wskazywała Skarżąca.

Podzielić należy zatem stanowisko Komisji, że decyzja Prezydenta naruszała przepisy postępowania co najmniej w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co z uwagi na treść art. 30 ust. 4a ustawy z 9 marca 2017 roku uzasadniało jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

IV. 5. Sąd nie podziela jednak stanowiska Komisji co do zakresu dalszego postępowania dowodowego, w tym co do okoliczności, które winny podlegać ustaleniu w postępowaniu prowadzonym przez Prezydenta. W tym zakresie, sąd podziela zarzuty objęte pkt 1 i 2.a. petitum skargi.

Analiza uzasadnienia decyzji Komisji prowadzi do wniosku, że Komisja w punkcie III. 1.4 uzasadnienia przedstawiła prawidłowy sposób rozumienia art 215 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Komisja wskazała bowiem w tym punkcie, że przez faktyczne władanie rozumie się nie tylko efektywne korzystanie z nieruchomości ale także możliwość takiego korzystania, choćby władający nieruchomością nie czynił z niej użytku. Wskazała również, że negatywna przesłanka pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 roku może być wykazana wyłącznie poprzez ustalenie faktycznego przejęcia władztwa nieruchomością przez Państwo (str. 13 uzasadnienia decyzji).

Jednak analiza punktu III. 3 uzasadnienia decyzji Komisji wskazuje na wadliwy sposób rozumienia przez Komisję wynikającej z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki pozbawienia dotychczasowego właściciela możliwości władania nieruchomością.

Komisja nakazała bowiem Prezydentowi w ponownie prowadzonym postępowaniu zbadanie czy poprzedni właściciele bądź ich następcy prawni władali nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 roku a następnie kiedy pozbawieni zostali możliwości władania. Innymi słowy, z uzasadnienia decyzji Komisji wynika, że w jej ocenie dla możliwości przyznania odszkodowania o którym mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami konieczne jest by dawny właściciel (lub jego następca prawny) władał nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 roku.

Sąd nie zgadza się z tym stanowiskiem Komisji. W ocenie sądu, z brzmienia przepisu art. 215 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o gospodarce nieruchomościami nie można wyprowadzić wniosku, że przesłanką konieczną dla zastosowania tego przepisu jest faktyczne władanie nieruchomością przez jej dawnych właścicieli lub ich następców prawnych przed dniem 5 kwietnia 1958 roku.

W ocenie sądu, skoro w analizowanym przepisie mowa jest o pozbawieniu poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania gruntem, oznacza to, że dla jego zastosowania wystarczająca jest sama faktyczna możliwość władania gruntem przed dniem 5 kwietnia 1958 roku. Innymi słowy, nie jest konieczne by właściciel lub jego następca prawny rzeczywiście władał gruntem. Wystarczy był miał faktyczną możliwość władania gruntem.

Komisja nakazała również ustalenie daty, w jakiej dawni właściciele (ich następcy prawni) pozbawieni zostali możliwości władania gruntem.

Powstaje zatem pytaniem czy dla zastosowania przepisu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami a co za tym idzie wypłaty odszkodowania, konieczne jest ustalenie konkretnej daty, w jakiej dawni właściciele utracili możliwość władania gruntem.

W art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami wskazane zostało wprost, że dawnym właścicielom odszkodowanie przysługuje, jeżeli pozbawieni zostało faktycznej możliwości władania gruntem po dniu 5 kwietnia 1958 roku. Brzmienie tego przepisu oznacza zatem, że przesłanką przyznania odszkodowania jest utrata faktycznej możliwości władania gruntem, przy czym utrata tej możliwości nastąpić ma nie wcześniej niż po dniu 5 kwietnia 1958 roku. Innymi słowy, jeżeli dawny właściciel zachował faktyczną możliwość władania gruntem, to nie dochodzi do spełnienia warunku, o którym mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami.

Oznacza to zatem, że rozpoznając ponownie sprawę organ winien ustalić, czy poprzedni właściciel bądź ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 roku.

IV. 6. Końcowo odnieść się należy do podnoszonego w uzasadnieniu skargi argumentu, że w zakresie gruntu niezabudowanego bardzo trudno jest określić kiedy były właściciel utracił potencjalną możliwość władania nieruchomością niezabudowaną. Skarżąca podkreślała, że skoro organy Państwa nie wyraziły jednoznacznej woli zainwestowania, zagospodarowania, zabudowania, czy jakiejkolwiek innej uzewnętrznionej ekspresji zagospodarowania terenu niezabudowanego do daty 5 kwietnia 1958 roku, to trudno mówić w takim przypadku, iż były właściciel utracił potencjalną możliwość korzystania z nieruchomości, skoro organy Państwa w sposób jednoznaczny nie wyraziły woli pozbawienia go tej potencjalnej możliwości do tej granicznej daty.

Odnosząc się do tych zarzutów wskazać należy, że organy Państwa mogły wyrazić wolę zagospodarowania określonego terenu poprzez przekazanie go innemu podmiotowi celem zagospodarowania.

V. Podsumowując sąd wskazuje, że decyzja Komisji jest prawidłowa. Komisja prawidłowo bowiem uznała, że decyzja Prezydenta z [...] stycznia 2012 roku narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie zostało bowiem wyjaśnione w toku postępowania poprzedzającego jej wydanie, czy dawni właściciele mieli faktyczną możliwość korzystania z niezabudowanej części Nieruchomości po dniu 5 kwietnia 1958 roku. Naruszenie to sąd ocenił jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mogło bowiem doprowadzić do przyznania odszkodowania pomimo nie spełnienia obu przesłanek zawartych w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Spełnione zostały zatem przesłanki, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 roku, co z kolei uzasadniało zastosowanie przez Komisję art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy, a w konsekwencji uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Prezydentowi. Uchylenie decyzji i przekazanie jej do rozpoznania organowi, który ją wydał uzasadnione jest zakresem sprawy, który ma zostać wyjaśniony. Wyjaśnieniu podlegać ma bowiem zaistnienie jednego z dwóch warunków, od spełnienia których uzależnione jest przyznanie odszkodowania.

Podzielenie przez sąd zarzutów Skarżącej objętych punktem 1 i 2.a. petitum skargi nie mogło doprowadzić do uchylenia decyzji Komisji. Decyzja jest bowiem prawidłowa, zaś stwierdzone przez sąd uchybienia nie mają wpływu na wynik sprawy. Organ rozpoznający ponownie sprawę zobowiązany będzie bowiem do poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie wskazanym w uzasadnieniu wyroku sądu.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.