Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1223/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą decyzję tego samego organu
Powołane przepisy: article: art. 93  i art. 98 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik – Dobosz (spr.) Sędziowie : WSA Mariusz Kotulski WSA Aldona Gąsecka - Duda Protokolant : st. sekr. sąd. Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi "E" Spółka z o.o. Spółka komandytowa w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 20 lipca 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej "E" Spółka z o.o. Spółka komandytowa w K. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 20 lipca 2015 r. znak [...] po rozpoznaniu wniosku strony skarżącej – "E" sp. z o.o. Sp. Komandytowej z siedzibą w K., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 lutego 2015 r. nr [...] orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 10 września 2010 r., nr [...] zmieniającą ostateczną decyzję Prezydenta Miasta z dnia 4 lutego 2010 r., nr [...] o zatwierdzeniu podziału nieruchomości położonej w K., objętej KW nr [...] i nr KR [...], składającej się z działki nr [...] o pow. 1,6780 ha (obr [...] j. ewid. [...]) na działki nr: [...], [...], [...] w ten sposób, że w miejsce tego podziału działki nr [...] zatwierdza się podział działki nr [...] o pow. 1.6780 ha na działki oznaczone numerami: [...] (pow. 0,0634 ha), [...] (pow. 0,2065 ha), [...] (pow. 0,0285 ha - pod drogę wewnętrzną), [...] (pow. 0,2840 ha), [...] (pow. 0,1753 ha - pod drogę wewnętrzną), [...] (pow. 0,2532 ha), [...] (pow. 0,2542 ha), [...] (pow. 0,2760 ha), [...] (pow. 0,1369 ha - pod drogę publiczną), zgodnie z mapą wraz z wykazem zmian, pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału winna zostać ustanowiona służebność drogowa po działkach stanowiących drogę wewnętrzną (dz. nr [...] i nr [...]) jak i inne służebności drogowe, jako zapewnienie dostępu wydzielonym działkom gruntu do drogi publicznej, na podstawie:

- art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art.156 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013, poz. 267 ze zm.);

- art. 93 i art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm.)

utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 23 lutego 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku "E" Sp. z o.o. Sp. Komandytowej z siedzibą w K., odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 10 września 2010 r., nr [...] zmieniającej w trybie art. 155 k.p.a. ostateczną decyzję Prezydenta Miasta z dnia 4 lutego 2010 r., nr [...] o zatwierdzeniu podziału nieruchomości położonej w K., objętej KW nr [...] i nr [...], składającej się z działki nr [...] o pow. 1,6780 ha (obr [...] j. ewid. [...]) na działki nr: [...], [...], [...] w ten sposób, że w miejsce tego podziału działki nr [...] zatwierdza się podział działki nr [...] o pow. 1.6780 ha na działki oznaczone numerami: [...] (pow. 0,0634 ha), [...] (pow. 0,2065 ha), [...] (pow. 0,0285 ha - pod drogę wewnętrzną), [...] (pow. 0,2840 ha), [...] (pow. 0,1753 ha -pod drogę wewnętrzną), [...] (pow. 0,2532 ha), [...] (pow. 0,2542 ha), [...] (pow. 0,2760 ha), [...] (pow. 0,1369 ha - pod drogę publiczną), zgodnie z mapą wraz z wykazem zmian, pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału winna zostać ustanowiona służebność drogowa po działkach stanowiących drogę wewnętrzną (dz. nr [...] i nr [...]) jak i inne służebności drogowe, jako zapewnienie dostępu wydzielonym działkom gruntu do drogi publicznej. W pouczeniu decyzji organ l instancji zawarł też informację, że działka nr [...] o pow. 0,1369 ha wydzielona pod drogę z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem, przechodzi na własność Gminy Miasta z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji zaznaczono, iż podział ten nastąpił w celu wydzielenia terenu pod realizację zabudowy zgodnie z obowiązującym na tym terenie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla "obszaru Górka Narodowa Wschód", zatwierdzonym uchwałą Nr CXV/1193/06 Rady Miasta Krakowa z dnia 30 sierpnia 2006 r. Wskazano również, że o zmianę decyzji wystąpiła (pismem z dnia 30.07.2010 r.) Spółka z o.o. "E" Sp. Komandytowa z uwagi na dokonane zmiany w terenie, które nie naruszają warunków określonych w postanowieniu Prezydenta Miasta Nr [...] co do zgodności podziału z miejscowym planem.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że badana decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Należy bowiem wskazać, że przypadki braku podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w indywidualnej sprawie będą miały miejsce wtedy, gdy decyzją administracyjną rozstrzygnięto w sprawie regulowanej prawem cywilnym, czy prawem pracy, gdy prawo nie wymaga określenia albo ustalenia praw lub obowiązków w drodze decyzji, gdy np. obowiązek, uprawnienie, inny skutek prawny powstaje z mocy samego prawa, a do jego wykonania albo trzeba zastosować przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji albo też egzekucja będzie zbędna.

Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie w dacie wydania decyzji zmieniającej z dnia 10 września 2010 r. jak i decyzji pierwotnej z dnia 4 lutego 2010 r. obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla "Obszaru Górka Narodowa Wschód". Plan ten został wprawdzie wyeliminowany z obrotu prawnego ze skutkiem wstecznym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 374/12, w którym stwierdzono nieważność uchwały Rady Miasta Krakowa nr CXV/1193/06 z dnia 30.08.2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Górka Narodowa Wschód". Nie ulega jednak wątpliwości, iż w dacie orzekania przez Prezydenta Miasta plan ten obowiązywał.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła w terminie strona skarżąca. Strona wnioskująca podniosła te same argumenty, które były podstawą pierwotnego wniosku z dnia 22.08.2014 r. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zarzuca, że została wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając wniosek Spółka "E" powołała się na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowa z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 374/12 stwierdzający w całości nieważność uchwały Rady Miasta Krakowa nr CXV/1193/06 z dnia 30 sierpnia 2006 r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla "Obszaru Górka Narodowa Wschód". Spółka wskazała również, że stwierdzenie nieważności tej uchwały ze skutkiem ex tunc oznacza, iż zaskarżona decyzja Prezydenta Miasta z dnia 10 września 2010 r. znak: [...] zatwierdzająca przedmiotowy podział w oparciu o ustalenia w/w miejscowego planu została wydana bez podstawy prawnej i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego ze skutkiem wstecznym.

Kolegium rozpoznając wniosek "E" Spółka Komandytowa z siedzibą w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności opisanej na wstępie decyzji podniosło, iż istotą postępowania prowadzonego przez organ nadzoru jest badanie decyzji administracyjnej i wywoływanych przez nią skutków prawnych mające na celu ustalenie istnienia lub nieistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w przepisach odrębnych. Ewentualne ustalenie, że decyzja obarczona jest jedną z wad, o których mowa, rodzi po stronie organu nadzoru bezwzględny obowiązek stwierdzenia jej nieważności, o ile nie zachodzą okoliczności określone w przepisie art. 156 § 2 k.p.a. lub w odrębnych przepisach, które stanowią tak zwane negatywne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

Organ zwrócił uwagę, iż ustanowiona w art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji administracyjnej oznacza, że zmiana, uchylenie, stwierdzenie nieważności takich decyzji oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych, co jednoznacznie wynika ze zdania drugiego owego przepisu prawa. Wzruszenie decyzji ostatecznej w jednym z wyżej wymienionych trybów postępowania w niczym nie uchybia przepisowi art. 16 k.p.a.

Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga jednoznacznego ustalenia, że decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. art. 156 § 1 k.p.a.

Ocenie podlega, więc zgodność z prawem decyzji według przepisów obowiązujących w czasie jej podejmowania. Nie ulega wątpliwości, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji tj. 10 września 2010 r. , jak i decyzji z dnia 4 lutego 2010 r. obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla "Obszaru Górka Narodowa Wschód". Plan ten został wprawdzie wyeliminowany z obrotu prawnego ze skutkiem wstecznym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 374/12, w którym stwierdzono nieważność uchwały Rady Miasta Krakowa nr CXV/1193/06 z dnia 30.08.2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Górka Narodowa Wschód", co nie zmienia faktu, że w dacie orzekania przez Prezydenta Miasta Krakowa plan ten obowiązywał.

W przypadku, gdy na danym obszarze obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego organ administracji stosuje w sprawach o podział nieruchomości - zgodnie z art. 93 ust. 1 w/w ustawy - kryterium zgodności podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Plan taki jest podstawą do wydania postanowienia o zgodności z nim projektowanego podziału. Nie stanowi on natomiast samodzielnej podstawy prawnej do wydawania decyzji o zatwierdzeniu podziału, gdyż taką podstawę stanowią cyt. powyżej przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naruszenie ustaleń planu miejscowego przy zatwierdzaniu podziału nieruchomości może być natomiast rozpatrywane w kategorii ewentualnego rażącego naruszenia prawa, ale nie jako brak podstawy prawnej do wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, skoro przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dopuszczają także zatwierdzanie podziałów w przypadku braku planu.

Organ podniósł, iż decyzja Prezydenta Miasta z dnia 10.09.2010 r., zmieniająca ostateczną decyzję tegoż organu z dnia 4.02.2010 r. została wydana w oparciu o ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który następnie okazał się nieważny, co stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 29 czerwca 2009 r. i w związku z tym, zdaniem Wnioskodawcy decyzja oparta na ustaleniach tego planu winna być uznana za nieważną - stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium jednak nie podzieliło powyższego poglądu i uznało za błędne i nie znajdujące uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Co prawda pierwotna decyzja została oparta m.in. na ustaleniach planu zagospodarowania przestrzennego, który został następnie unieważniony, nie oznacza to jednak, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Z orzecznictwa wynika bowiem, że rdzeń znaczenia pojęcia "decyzja wydana bez podstawy prawej" jest jednoznaczny, albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne. Oznacza to, że przepisy prawa (ustawy i wydane na podstawie ustaw w celu ich wykonania przepisy wykonawcze) decydują o tym, kiedy organ administracji wydaje decyzję administracyjną.

Kolegium przychyliło się do stanowiska zawartego w decyzji SKO w [...] z dnia 23.02.2015 r., iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Prezydenta Miasta.

Organ wskazał, iż skoro, zatem w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ administracji orzeka, jako organ kasacyjny na podstawie przepisów i stanu faktycznego obowiązujących w dacie wydania decyzji podlegającej ocenie pod względem istnienia przesłanek do stwierdzenia jej nieważności, to późniejsza zmiana przepisów prawa polegająca na utracie mocy obowiązującej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie ma znaczenia w sprawie. Utrzymanie mocy obowiązującej decyzji administracyjnych w przypadku utraty mocy przepisów stanowiących ich podstawę prawną wynika między innymi z zasady trwałości decyzji administracyjnej. Zatem zmiana lub uchylenie podstawy prawnej nie ma, co do zasady, wpływu na dalszy byt decyzji administracyjnej.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję wniosła strona skarżąca, zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 93 i art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie w całości utrzymanej nią w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23.02.2015 r. znak [...].

Strona skarżąca podkreśliła, że na mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia 10.09.2010 r. nr [...] działka oznaczona zgodnie z tą decyzją numerem [...] została przeznaczona pod drogę publiczną, skutkiem czego, zgodnie z treścią art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami było jej przejście na własność Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Zatem zaskarżona w postępowaniu przed SKO w [...] decyzja Prezydenta Miasta wywołała nie tylko skutki w zakresie podziału nieruchomości oznaczonej uprzednio numerem [...] obr. [...] j. ewid. [...], ale także przejścia prawa własności części tej nieruchomości na Skarb Państwa. O ile skutek w postaci sposobu podziału nieruchomości nie ma dla strony skarżącej kluczowego znaczenia, o tyle istotna jest druga z wymienionych kwestii z uwagi na fakt prowadzonego przed Starostą postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za przejętą z mocy prawa na własność Skarbu Państwa działkę nr [...].

Strona skarżąca podkreśliła, iż w niniejszej sprawie na skutek wyroku WSA w Krakowie z dnia 29.05.2012 r., sygn. akt II SA/Kr 374/12 wyeliminowana została z obrotu prawnego uchwała Rady Miasta Krakowa nr CXV/1193/06 z dnia 30.08.2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Górka Narodowa Wschód". Zdaniem strony skarżącej, tego rodzaju orzeczenie tworzy fikcję prawną, która nakazuje przyjąć, iż uchwała ta nigdy nie pojawiła się w obrocie prawnym.

Zdaniem strony skarżącej błędem jest przyjęcie, iż w dacie wydania przez Prezydenta Miasta decyzji z dnia 10.09.2010 r. obowiązywała stanowiąca jej podstawę prawną uchwała Rady Miasta Krakowa nr CXV/1193/06 z dnia 30.08.2006 r. Uchwała ta została wyeliminowana z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, nie można zatem pogodzić stanowiska SKO w [...] z treścią wyroku WSA w Krakowie z dnia 29.05.2012 r., sygn. akt II SA/Kr 374/12.

W ocenie strony skarżącej w niniejszym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, iż decyzja Prezydenta Miasta z dnia 10.09.2010 r. jest aktem nieważnym i z tego powodu powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Co więcej należy zwrócić uwagę, iż art. 156 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność po zaistnieniu wymienionych w nim przesłanek, jest to zatem bezwzględny obowiązek wydania określonego w tym przepisie orzeczenia, czego jednak SKO w [...] nie uczyniło w niniejszej sprawie.

Zdaniem strony skarżącej pozostawienie w obrocie prawnym zakwestionowanej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 10.09.2010 r. skutkuje brakiem możliwości domagania się przez stronę skarżącą zwrotu działki [...], która przeszła zgodnie z treścią decyzji na własność Skarbu Państwa.

W ocenie strony skarżącej decyzja wydana przez Prezydenta Miasta w dniu 10.09.2010 r. do czasu zostawania w obrocie prawnym będzie sankcjonowała przejście na własność Skarbu Państwa działki oznaczonej aktualnie numerem [...] i sąd cywilny na drodze żadnego postępowania nie będzie władny do orzeczenia wbrew treści tej decyzji.

W ocenie strony skarżącej utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta spowoduje ograniczenie możliwości dochodzenia swoich praw przez Skarżącego wyłącznie do domagania się odszkodowania, czego w niniejszym stanie faktycznym nie można uznać za uzasadnione.

Organ wnosi o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Skarga jest uzasadniona, co nie oznacza, że wszystkie jej zarzuty zostały uwzględnione.

W kontrolowanej sprawie znajdują zastosowanie art. 93, art. 94, art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm., dalej w skrócie u.g.n.) a także art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a

Zgodnie z art. 93 u.g.n.: " 1. Podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94.

2. Zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu.

2a. Podział nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego wykorzystywanych na cele rolne i leśne, powodujący wydzielenie działki gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, jest dopuszczalny, pod warunkiem, że działka ta zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami. W decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości określa się termin na przeniesienie praw do wydzielonych działek gruntu, który nie może być dłuższy niż 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Przepisu nie stosuje się w przypadku podziałów nieruchomości, o których mowa w art. 95.

3. Podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawia się służebności na drodze wewnętrznej w przypadku sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Przepisu nie stosuje się w odniesieniu do projektowanych do wydzielenia działek gruntu stanowiących części nieruchomości, o których mowa w art. 37 ust. 2 pkt 6.

3a. Warunku, o którym mowa w ust. 2a, dotyczącego wydzielenia działki gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, nie stosuje się do działek gruntu projektowanych do wydzielenia pod drogi wewnętrzne.

3b. Jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powoduje także podział budynku, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu. W budynkach, w których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzystywane części.

4. Zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W przypadku podziału nieruchomości położonej na obszarze, dla którego brak jest planu miejscowego, opinia dotyczy spełnienia warunków, o których mowa w art. 94 ust. 1.

5. Opinię, o której mowa w ust. 4, wyraża się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

6. (uchylony).

W myśl art. 94. u.g.n."1. W przypadku braku planu miejscowego - jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze nieobjętym obowiązkiem sporządzenia tego planu - podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli:

1) nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi, albo

2) jest zgodny z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1, wniosek o podział został złożony:

1) po upływie 6 miesięcy, licząc od dnia podjęcia przez gminę uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego, lub

2) po wyłożeniu projektu planu miejscowego do publicznego wglądu

- postępowanie w sprawie podziału nieruchomości zawiesza się do czasu uchwalenia planu miejscowego, jednak nie dłużej niż na okres 6 miesięcy, licząc od dnia złożenia wniosku o podział. Jeżeli w okresie zawieszenia postępowania w sprawie podziału nieruchomości plan miejscowy nie zostanie uchwalony, stosuje się przepis ust. 1.

3. Jeżeli nie został uchwalony plan miejscowy dla obszarów objętych, na mocy przepisów odrębnych, obowiązkiem sporządzenia takiego planu, postępowanie w sprawie podziału nieruchomości zawiesza się do czasu uchwalenia tego planu".

Z kolei na podstawie art. 98 u.g.n. " 1. Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.

2. Właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział.

3. Za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości".

Artykuł 156 k.p.a. stanowi, że § 1. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

§ 2. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Obecna na rozprawie w WSA w Krakowie pełnomocnik strony skarżącej wniosła zmianę żądania skargi i w miejsce zasadności stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, podnosi jej uchylenie w zakresie dotyczącym działki nr [...], czyli tej która została przeznaczona pod drogę publiczną. Ponadto pełnomocnik poinformowała, iż działka ta nie została urządzona na ten cel a odszkodowanie skarżącemu nie zostało do tej pory wypłacone. W odniesieniu do tego żądania Sąd stwierdza, że kontrolowana decyzja SKO odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 10 września 2010 r. wydanej w trybie art. 155 k.p.a. odnosi się do rozstrzygnięcia podziałowego, które jest ze sobą faktycznie i materialnoprawnie w pewien sposób sprzężone stąd zmiana zakresu żądania na tym etapie nie jest uzasadniona. Sąd zatem dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji SKO powołując się na brak związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)

W przedmiotowej sprawie jest bezsprzeczne, że w dacie wydania decyzji zmieniającej z dnia 10 września 2010 r. jak i decyzji pierwotnej z dnia 4 lutego 2010 r. obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla "Obszaru Górka Narodowa Wschód". Plan ten został wyeliminowany z obrotu prawnego ze skutkiem wstecznym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 374/12, w którym stwierdzono nieważność uchwały Rady Miasta Krakowa nr CXV/1193/06 z dnia 30.08.2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Górka Narodowa Wschód". Nie ulega jednak wątpliwości, iż w dacie orzekania przez Prezydenta Miasta plan ten obowiązywał.

W kontrolowanej sprawie zasadniczą kwestią sporną był skutek prawny stwierdzenia przez WSA w Krakowie nieważności w/w miejscowego planu, który obowiązywał w czasie wydania pierwszej podstawowej decyzji podziałowej a potem decyzji w trybie art. 155 k.p.a. o zmianie "podstawowej" decyzji podziałowej. Problemem prawnym jest określenie skutków prawnych jakie może mieć dla bytu prawnego tej ostatniej decyzji stwierdzenie nieważności w/w planu miejscowego. Obie strony: organ i strona skarżąca powołują się na w/w przeciwstawne tezy orzecznictwa sądowego formułowane w podobnych sprawach.

Jak wynika z treści kontrolowanych decyzji organ administracyjny koncentrował się na przesłance braku podstawy prawnej, wykazując, że w sprawie nie zachodzi sytuacja braku podstawy prawnej, gdyż w czasie wydawania kwestionowanej decyzji podziałowej miejscowy plan istniał i obowiązywał.

W kontrolowanej sprawie, w przekonaniu Sądu, właściwe w sprawie organy powinny rozważyć możliwość zastosowania w sprawie przesłanki rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu zakwestionowanej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 10 września 2010 r. Prawomocny wyrok sądu administracyjnego o stwierdzeniu nieważności miejscowego planu wywołuje skutki prawne ex tunc, czyli od wtedy w przyszłość. Wyrok taki posiada kwalifikowane znaczenie i kwalifikowany skutek prawny, oznacza bowiem, że zakwestionowany w nim plan miejscowy nie powinien, z uwagi na swoje określone wady, zaistnieć w obiegu prawnym. Jakościowo jest to inna sytuacja niż ta, w której dany akt prawny jest uchylany ze skutkiem ex nunc, czyli od teraz w przyszłość. Organ administracyjny stosujący art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w nawiązaniu do istniejącego w przeszłości, w dacie wydania badanej decyzji, stanu faktycznego i prawnego powinien uwzględniać okoliczność eliminacji pewnych elementów stanu faktycznego z mocą ex tunc na mocy prawomocnego wyroku sądowego, gdyż w przeciwnym razie ta instytucja utraty mocy wiążącej "ex tunc" nie miałaby uzasadnienia.

W tym miejscu Sąd zauważa, że przedmiotowy dla sprawy plan miejscowy, obowiązujący w dacie wydania podstawowej decyzji podziałowej jak i decyzji Prezydenta Miasta z dnia 10 września 2010 r. o zmianie w trybie art. 155 k.p.a. był nie tylko swoistym elementem podstawy prawnej ale przede wszystkim był określoną przesłanką stanu faktycznego dla wydania przedmiotowej decyzji. Zdaniem Sądu, skutek prawny prawomocnego wyrzeczenia o nieważności przedmiotowego miejscowego planu polega na tym, że z mocą wsteczna została wyeliminowana w całości podstawa faktyczna wydania przedmiotowej decyzji o podziale. W tym miejscu Sąd zauważa, że w swojej pierwszej w sprawie decyzji z dnia 23 lutego 2015 r. SKO w [...] stwierdza, że "W przypadku, gdy na danym obszarze obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego organ administracji stosuje w sprawach o podział nieruchomości - zgodnie z art. 93 ust. 1 w/w ustawy - kryterium zgodności podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Plan taki jest podstawą do wydania postanowienia o zgodności z nim projektowanego podziału. Nie stanowi on natomiast samodzielnej podstawy prawnej do wydawania decyzji o zatwierdzeniu podziału, gdyż taką podstawę stanowią cyt. powyżej przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naruszenie ustaleń planu miejscowego przy zatwierdzaniu podziału nieruchomości może być natomiast rozpatrywane w kategorii ewentualnego rażącego naruszenia prawa, ale nie jako brak podstawy prawnej do wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, skoro przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dopuszczają także zatwierdzanie podziałów w przypadku braku planu (s. 4/5 uzasadnienia decyzji SKO). A zatem SKO trafnie zauważyło, że plan miejscowy nie jest w kontrolowanej sprawie zasadniczą podstawa prawną, gdyż ma naturę dwoistą, lecz po tej trafnej konstatacji nie podjęło tego wątku dalej. Następnie w tej samej decyzji SKO stwierdza pod koniec uzasadnienia, że "należy nadto zauważyć, że w przypadku braku planu miejscowego, podziału nieruchomości można dokonać w oparciu o art. 94 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami bądź w trybie art. 95". Zaraz potem SKO w [...] generalnie stwierdza, bez udokumentowania i odzwierciedlenia w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji okoliczności przeprowadzenia stosownej analizy, że "Po przeanalizowaniu przedmiotowej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 10 września 2010 r, oraz zgormadzonego materiału dowodowego, Kolegium nie stwierdziło istnienia uchybień, które w świetle przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a powinny skutkować stwierdzeniem nieważności".

Mając na uwadze powyższe ustalenia podnoszące powinność weryfikacji kwestionowanej decyzji podziałowej w kontekście przesłanki rażącego naruszenia prawa i oceny planu miejscowego jako elementu podstawy faktycznej, Sąd stwierdza, że SKO w [...] naruszyło art. 7 w zw. z art. 77, art. 107 § 3 k.p.a w stopniu mającym istotne znaczenie dla kontrolowanej sprawy a także treść art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a w zakresie pominięcia przesłanki rażącego naruszenia prawa co miało wpływ na wynik sprawy, a to przez pominięcie uzasadnionego niearbitralnego rozważenia, jakie posiada w tym kontekście, wyeliminowanie z mocą wsteczną podstawy faktycznej decyzji Prezydenta Miasta w postaci postanowień przedmiotowego miejscowego planu. Nie jest zarazem rolą Sądu zastępowanie organów administracyjnych w akcie stosowania prawa, lecz kontrola tego aktu stosowania prawa, w związku z czym Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c), art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Jak w pkt II sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.