Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 175/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2010 r. sprawy ze skargi E. M. i B. M. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [..] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącej E. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego P. T., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem innych udokumentowanych kosztów.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. M. i B. M. z dnia [...] lipca 2009 r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] zmieniającej prawomocną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę W. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] jako działka nr [...], umorzyła postępowanie odwoławcze.

Decyzje oparto na następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1993 r.

nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę W. nieodpłatnie własności działki nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej w obrębie [...]. Decyzja wydana został na podstawie karty inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...], sporządzonej przez Komisję Inwentaryzacyjną Rady Miejskiej W.

Z wnioskiem z dnia 30 października 2008 r. nr [...] Prezydent W. zwrócił się o zmianę przedmiotowej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. dołączając do wniosku kartę inwentaryzacyjną nieruchomości nr [...] spis inwentaryzacyjny oraz wypisy z rejestru gruntów na dzień 27 maja 1990 r. oraz aktualne wypisy. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła nieruchomość gruntową oznaczoną w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] jako działka nr [...] oraz udział [...] w lokalu mieszkalnym nr [...] położonym na [...] domu posadowionego na przedmiotowej nieruchomości gruntowej. Nadto wnioskodawca wskazał, że błąd powstał na etapie sporządzania karty inwentaryzacyjnej nr [...], w której błędnie podano, że udział [...] w lokalu mieszkalnym nie stanowi własności Skarbu Państwa.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta W. zmienił prawomocną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 roku nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę Miejską W., nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] jako działka nr [...]. Wojewoda [...] w uzasadnieniu decyzji podniósł, iż jak ustalono nieruchomość gruntowa oznaczona jako działka nr [...] pozostająca w użytkowaniu wieczystym I. M. w udziale [...] oraz w użytkowaniu wieczystym T. S. i J. S. na prawach wspólności ustawowej w udziale [...] stanowiła własność Skarbu Państwa, który był również właścicielem udziału [...] w lokalu mieszkalnym nr [...] położonym na [...] domu posadowionego na przedmiotowej nieruchomości gruntowej wraz z prawem własności udziału [...] % we wspólnych częściach budynku. Fakt ten potwierdza wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu prawnego na dzień 27 maja 1990 r. oraz odpis księgi wieczystej nr [...].

Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] wnieśli E. M. i B. M. Odwołujący podnieśli, iż zmiana decyzji nastąpiła bez zgody B. M. Nadto odwołujący zakwestionowali twierdzenie, że w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] powstał błąd na etapie jej sporządzenia. Podali, że nieruchomość gruntowa o urządzonej księdze wieczystej nr [...], położona w W. przy ul. [...], oznaczona w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] jako działka: [..] pozostaje w użytkowaniu wieczystym I. M. i B. M. w [...] udziału na prawach wspólności ustawowej na podstawie zawartego Aktu Notarialnego – Repertorium [...] Państwowego Biura Notarialnego w W. ul.[...], przy czym żadne z małżonków nigdy nie wystąpiło o zniesienie ustawowej wspólności majątkowej. Nadto umowa wieczystego użytkowania nie została wycofana z obiegu prawnego. Odwołujący podali, że od roku 1967 do chwili obecnej, zgodnie z aktem notarialnym, każdego roku strony otrzymują zawiadomienie o wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. Błąd, o którym mowa w przedmiotowej decyzji zdaniem odwołujących, mógł powstać w związku z wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z dnia 31 grudnia 1980 r. sygn. akt [...] częściowo zmienionym wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia [...] października 1981 r. sygn. akt [...], który został uchylony w wyniku [...].

W wyniku rozpatrzenie odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] umorzyła postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ podał, że stronami postępowania komunalizacyjnego co do zasady są Skarb Państwa jako właściciel mienia oraz właściwa gmina, na którą z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przeszło prawo własności do komunalizowanego mienia. Nadto organ wskazał, iż inny podmiot może w tym postępowaniu uczestniczyć tylko wówczas, gdy wykaże, że decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku.

W ocenie organu E. M. i B. M. nie posiadają interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, albowiem oba rozstrzygnięcia nie mają żadnego wpływu na sytuację prawną tych osób. Nie ulega też zmianie samo prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oraz prawo własności nieruchomości lokalowej przysługujące wymienionym.

Od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2009 r. nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli E. M. i B. M. podnosząc, iż jest ona niezgodna z prawem. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzyli swoją argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji i wskazali, że w ich ocenie powinno przysługiwać im prawo strony w postępowaniu komunalizacyjnym, albowiem przysługuje im prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wskazał, iż skarżący jako użytkownicy wieczyści nieruchomości będącej przedmiotem postępowania nie posiadają legitymacji do występowania w nim.

Skarga została uzupełniona pismem z dnia 30 września 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Na wstępie należy przypomnieć, że stroną w postępowaniu administracyjnym jest ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa).

W postępowaniu komunalizacyjnym, prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) - zwanej dalej "ustawą", stroną jest Skarb Państwa i właściwa gmina, na której rzecz następuje przekształcenie własnościowe, a także ten, kto wykaże, iż ma tytuł prawnorzeczowy do objętej postępowaniem komunalizacyjnym nieruchomości.

Użytkowanie wieczyste jest wprawdzie prawem do rzeczy cudzej, to jednak tak istotnie różni się od ograniczonych praw rzeczowych, że stanowi ogniwo pośrednie między własnością a ograniczonymi prawami rzeczowymi. Za przyjęciem takiego poglądu przemawia umiejscowienie w Kodeksie cywilnym przepisów o użytkowaniu wieczystym pomiędzy własnością a ograniczonymi prawami rzeczowymi. Uprawnienia użytkownika wieczystego ukształtowane zostały na podobieństwo uprawnień właściciela: stosunki pomiędzy właścicielem gruntu a użytkownikiem wieczystym reguluje umowa notarialna o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, prawo to można nabyć w drodze dziedziczenia, zbycia, działu spadku, podziału majątku wspólnego małżonków czy zniesienia współużytkowania wieczystego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1967/07).

Z akt sprawy wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] była, na dzień 27 maja 1990 r., i jest nadal, obciążona prawem użytkowania wieczystego. Fakt ten znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Osobom zatem, które legitymują się prawem użytkowania wieczystego do gruntu przysługuje przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Oznacza to, że osoby takie mają pełną legitymację do wystąpienia z odwołaniem od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...].

Zwrócić należy uwagę, że w postępowaniu zakończonym decyzją komunalizacyjną Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 r. użytkownicy wieczyści zostali uznani za strony postępowania.

W tej sytuacji, stwierdzić należy, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa niewłaściwie przyjęła brak legitymacji prawnej po stronie użytkowników wieczystych w postępowaniu komunalizacjnym.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ ustali osoby, którym przysługuje prawo użytkowania wieczystego i odniesie się do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji Wojewody [...], a także do dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy (wypis z księgi wieczystej, pisma Urzędu Miejskiego W. kierowane do B. M. i I. M. dotyczące opłat za użytkowanie wieczyste gruntu i wypisu Aktu Notarialnego umowy użytkowania wieczystego – Repertorium [...] Państwowego Biura Notarialnego, wypisu z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla lokalu nr [...] położonego w W. przy ul. [...].

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).