Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 608/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2006 nr 122 poz 851
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania likwidacji hodowli zwierząt oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz protokołu kontroli sanitarnej z dnia 3 lipca 2009 r. przeprowadzonej przez przedstawiciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. na posesji przy ul. [...] w W., po rozpatrzeniu skargi M. M. na niewłaściwy stan sanitarnohigieniczny w/w posesji spowodowany prowadzeniem gospodarstwa rolnego i hodowli zwierząt przez P. O. oraz żądania nakazania likwidacji powyższej hodowli, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. odmówił nakazania likwidacji hodowli zwierząt w myśl art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.).

W uzasadnieniu podał, że w dniu 17 czerwca 2009 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. wpłynęła skarga M. M. zam. przy ul. [...] w W. dotycząca zagrażających zdrowiu i życiu ludzi warunków sanitarnohigienicznych prowadzenia hodowli zwierząt gospodarskich przez P. O. na posesji pod tym samym adresem. W związku z powyższym w dniu [...] r. przeprowadzono kontrolę sanitarną na w/w nieruchomości w obecności współwłaścicieli posesji lub ich przedstawicieli, tj. wnioskodawcy, pracowników Urzędu Miejskiego w W. oraz P. O. i członków jego rodziny. Organ ustalił, że na terenie działki budowlanej położonej przy ul. [...] w W., stanowiącej siedlisko, z którym związane są użytki rolne, rodzina O. korzysta z budynku mieszkalno-gospodarczo-inwentarskiego, budynku gospodarczego, głównego budynku mieszkalnego oraz trzech wydzielonych terenów w obrębie posesji: 2 ogródków oraz placu z płytą obornika i poidłem dla zwierząt. Ustalił również, że Gmina W. jest współwłaścicielem nieruchomości w ¾ , a P. O. korzysta z przedmiotowej nieruchomości bez tytułu prawnego. Powołując się na wyjaśnienia przedstawicieli Urzędu Miejskiego w W. organ ten ustalił, że gospodarstwo rolne prowadzone jest od lat 70-tych XX wieku. W tym czasie nie zmieniał się charakter zabudowy działki, a strefa mieszkalna i gospodarcza nieruchomości nie były i nie są rozdzielone.

Organ podał, że przeprowadzona kontrola potwierdziła, że zamieszkujący w w/w nieruchomości wraz z rodziną P. O. prowadzi na tej nieruchomości działalność rolniczą, tj. hoduje 3 krowy, 2 cielaki i 3 konie oraz prowadzi produkcję paszy, użytkując łąki i pastwiska.

Organ I instancji podał, że przepisy prawa materialnego nie regulują materii określającej wymagania higieniczne i zdrowotne, jakie należy spełniać przy prowadzeniu hodowli zwierząt gospodarskich w celu ochrony zdrowia ludzkiego, niemniej jednak w trakcie kontroli nie stwierdzono aby powyższa działalność stwarzała zagrożenia dla zdrowia i życia mieszkańców posesji.

W tej sytuacji organ ten pismem z dnia 28 lipca 2009 r. poinformował wnioskodawcę – M. M. o wynikach przeprowadzonej kontroli oraz o braku podstaw do nakazania likwidacji hodowli zwierząt w myśl art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Mając powyższe na uwadze oraz wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu 3 lipca 2009 r. na posesji przy ul. [...] w W., w trakcie której nie stwierdzono naruszenia wymagań sanitarnohigienicznych oraz zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. nie znalazł podstaw do nakazania likwidacji hodowli zwierząt w myśl art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w związku z czym orzekł jak w sentencji decyzji.

M. M. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym domagał się jej uchylenia w całości i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez nakazanie usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień wymagań higienicznych i zdrowotnych oraz likwidacji hodowli (chowu) zwierząt prowadzonej przez P. O. na nieruchomości przy ul. W. w W.

W uzasadnieniu zarzucił, że organ I instancji nie odniósł się w wydanej decyzji do zgłoszonego przez niego we wniosku żądania nakazania usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień wymagań higienicznych i zdrowotnych, co uzasadnia uznanie w/w decyzji za wadliwą. Zdaniem odwołującego się, organ I instancji zbagatelizował stwierdzony na przedmiotowej posesji stan sanitarnohigieniczny wynikający z prowadzenia na niej przez P. O. hodowli (chowu) zwierząt gospodarskich (3 krów, 2 cielaków, 3 koni oraz 4 kur). W szczególności organ ten nie rozważył należycie stwierdzonych w toku oględzin posesji nieprawidłowości, czy w ogóle nie uznał też pewnych faktów za nieprawidłowości, w szczególności panującego na podwórzu fetoru obornika, unoszącego się na podwórzu roju much oraz tego, że podłoże podwórza zasłane było psimi odchodami, kury swobodnie spacerowały po oborniku i odżywiały się nim, nie są rozdzielone części gospodarskie i mieszkalne posesji, konie wypasane są w małym, przydomowym ogródku i przeprowadzane przez podwórze, z którego korzystają na co dzień ludzie, bawią się dzieci, gdzie parkowane są auta. Powyższe zdaniem odwołującego się powoduje, że nie można zgodzić się z oceną organu, że sytuacja istniejąca na posesji nie nosi znamion nieprawidłowości z punktu widzenia wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Odwołujący się nie zgodził się z ustaleniem organu, że przedmiotowa nieruchomość stanowi część gospodarstwa rolnego. Zarzucił, że organ poczynił powyższe ustalenie na podstawie niepełnych informacji uzyskanych od Gminy W.. Zarzucił również, że nieruchomość przy ul. W. w W. nie stanowi części gospodarstwa rolnego już od 1974 roku, same zaś grunty nie mają charakteru gruntów rolnych. Podniósł, że rolny charakter nieruchomości, jak również fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego wykluczyła sama Gmina W. w toku sprawy sygn. akt [...] zawisłej przed Sądem Rejonowym w W.. W tej sytuacji, zdaniem odwołującego się, za nieuprawnione należy uznać wszelkie próby uzasadniania stanu sanitarnohigienicznego położonej przy jednej z głównych ulic miasta posesji twierdzeniami, jakoby było na niej prowadzone gospodarstwo rolne. Niezrozumiałym więc jest, z jakich przyczyn organ I instancji nie stwierdził nieprawidłowości sanitarnohigienicznych i nie znalazł podstaw do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień i likwidacji hodowli (chowu) zwierząt.

Odwołujący się ponadto podniósł zarzut naruszenia art. 68 k.p.a. przez niesporządzenie protokołu oględzin posesji dokonanej w dniu 03.07.2009 r. ani w trakcie, ani bezpośrednio po ich zakończeniu, a dopiero kilka dni po oględzinach (w dniu 06.07.2009 r.) oraz przedstawienie w/w protokołu do podpisu osobom obecnym przy oględzinach w trzech różnych terminach.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz art. 138 § 1 k.p.a., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ ten ustalił, że w dniu 17.06.2009 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. wpłynęło pismo M. M. z dnia [...] r., w którym domagał się on podjęcia działań w związku z niewłaściwym stanem sanitarno - higienicznym posesji przy ul. W. [...] w W. spowodowanym prowadzoną przez P. O. hodowlą zwierząt gospodarskich. W piśmie tym wnioskodawca domagał się podjęcia konkretnych działań, m.in. usunięcia stwierdzonych na nieruchomości uchybień oraz likwidacji hodowli zwierząt.

W związku z powyższym organ I instancji zawiadomił zainteresowane strony o wyznaczonej na dzień [...] r. kontroli sanitarnej posesji przy ul. W. [...]w W.. W dniu 03.07.2009 r. upoważniony przedstawiciel PPIS w W. przeprowadził kontrolę sanitarną posesji w obecności wnioskodawcy i jego pełnomocnika oraz P. O., przedstawicieli Urzędu Miejskiego w W., a także R. O. i Z. O., zamieszkujących również na terenie w/w posesji. Protokół kontroli sporządzony został w dniu [...] r. w siedzibie PSSE w W. i podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli w trzech terminach: w dniu 09.07.2009 r. protokół podpisali K. K. – uczestniczący w tej czynności pełnomocnik wnioskodawcy oraz pracownicy Urzędu Miejskiego w W. – I. K. i K. H., w dniu 21.07.2009 r. protokół podpisali P. O. i R. O., w dniu [...] r. protokół podpisał wnioskodawca M.M., a Z. O. pomimo wezwania nie stawił się i protokołu nie podpisał. Kopia i kserokopie protokołu zostały doręczone stronom. Z protokołu wynika m.in., że posesja przy ul. W [...] w W, na której prowadzona jest hodowla zwierząt gospodarskich, stanowi współwłasność w ¼ M. M. i w ¾ Gminy W.. Część należącą do Gminy P. O. dzierżawił w okresie od 1987 r. do 2007 r., prowadząc na tym terenie gospodarstwo rolne. P. O. ma obecnie status posiadacza nieruchomości bez pisemnej umowy. Działka budowlana, na której prowadzona jest działalność rolnicza stanowi siedlisko, z którym związane są użytki rolne. Charakter zabudowy działki nie był zmieniany, a gospodarstwo rolne było prowadzone już w latach 70-tych XX wieku. Na terenie posesji mieszka również rodzina P. O.. W pomieszczeniach inwentarskich prowadzona jest hodowla 3 krów, 2 cielaków, 3 koni, 4 kur. Według wyjaśnień przedstawicieli Gminy W. dla tej części ulicy . nie ma planu zagospodarowania przestrzennego. W czasie kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości sanitarno - higienicznych.

Po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego Z. O. na podpisanie protokołu z przeprowadzonej kontroli, organ I instancji przesłał odpis protokołu oględzin posesji stronom postępowania wraz z odpowiedzią na złożoną interwencję. Poinformował również, że nadzór nad spełnieniem wymagań dotyczących utrzymania zwierząt gospodarskich należy zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.) do właściwości danej gminy.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. wydał w dniu [...] r. decyzję nr[...] , którą odmówił wydania nakazu likwidacji hodowli zwierząt w myśl art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ponieważ przeprowadzona w dniu [...]r. kontrola sanitarna nieruchomości przy ul. W. w W. nie wykazała zagrożenia dla zdrowia i życia mieszkańców posesji.

Od decyzji tej odwołał się M. M., domagając się jej uchylenia. Zarzucił, że organ I instancji nieprawidłowo poprowadził postępowanie administracyjne, ponadto naruszył przepisy postępowania przez to, że nie sporządził protokołu oględzin posesji ani w trakcie, ani bezpośrednio po ich zakończeniu, tj. 03.07.2009 r., a dopiero kilka dni po kontroli.

Rozpatrując powyższe odwołanie organ II instancji uznał, że jest ono niezasadne.

Wskazał, że zgodnie z art. 27 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych powodujących bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w terminie natychmiastowym stwierdzonych uchybień, w tym przypadku likwidację hodowli lub chowu zwierząt. Organ odwoławczy podał, że przeprowadzona w dniu 03.07.2009 r. kontrola sanitarna wykazała, że przed budynkiem mieszkalnym niewyczuwalny był uciążliwy zapach obejścia, tj. obory, składowanego obornika. Przed drugim budynkiem gospodarczym, przed stodołą zauważono psie odchody, rozrzuconą trawę i niewielkie ilości siana oraz wyczuwalny był zapach obornika. Do sporządzonego z przeprowadzonych oględzin posesji protokołu pełnomocnik odwołującego się – K.K. zgłosił uwagi odnośnie opisanego w protokole stanu faktycznego, tj. zaobserwował rój muszek, kury przebywające na oborniku i żywiące się nim, wypasanie koni w ogrodzie. Ponadto wniósł zastrzeżenia co do braku rozdzielenia części gospodarskiej i mieszkalnej obiektu. Powyższe zastrzeżenia, zdaniem upoważnionych przedstawicieli PPIS w W. nie stanowiły bezpośredniego zagrożenia dla życia i zdrowia mieszkańców posesji przy ul A.w W.

Organ wskazał, że przepisy prawa materialnego nie regulują materii określającej wymagania higieniczne i zdrowotne, jakie należy spełniać przy prowadzeniu hodowli zwierząt. W myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13.09.1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.) utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do zadań własnych gminy poprzez realizację obowiązków określonych w regulaminie utrzymania czystości i porządku. Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 7 w/w ustawy, uchwalony przez Radę danej gminy regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, dotyczące także wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach. W przypadku miasta W. obowiązki te zostały określone w Regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy W. wprowadzonym Uchwałą Rady Miejskiej Gminy W. z dnia 31 marca 2006 r. W tej sytuacji, jak wskazał organ odwoławczy, nie leży w gestii organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej rozpatrywanie sprawy, czy jest to teren rolniczy, czy też wyłączony z produkcji rolniczej, ponieważ nadzór nad spełnieniem wymagań dotyczących utrzymania zwierząt gospodarskich na terenie Gminy W. należy do właściwości tejże gminy.

Odnosząc się do zarzutu nieustosunkowania się przez organ I instancji do zgłoszonego we wniosku żądania nakazania likwidacji hodowli zwierząt organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji podjął działania bez zbędnej zwłoki celem wyjaśnienia powyższej sprawy. Ustalił bowiem strony postępowania, które zawiadomił pismem z dnia 24.06.2009 r. o planowanej na dzień 03.07.2009 r. kontroli sanitarnej posesji przy ul. W. [...] , na której P. O. prowadzi hodowlę zwierząt gospodarskich. Ponadto po przeprowadzonej w terminie kontroli sanitarnej wyjaśnił wnioskodawcy powody, dla których nie znalazł podstaw do zastosowania trybu administracyjnego w celu usunięcia hodowli zwierząt gospodarskich. Nie można w tej sytuacji uznać, że organ I instancji pozostawał bezczynny i że zbagatelizował sprawę.

Organ odwoławczy nie uznał też za zasadny podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 68 k.p.a., zgodnie z którym protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby, nie precyzuje natomiast terminu jego sporządzenia. Zapis art. 68 § 2 k.p.a. stanowi, że protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać, a odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole. Organ odwoławczy wskazał, że jakkolwiek protokół z przeprowadzonych oględzin posesji nie został sporządzony w trakcie trwania kontroli, lecz po trzech dniach, tj. 06.07.2009 r., to jednak wszystkie strony postępowania otrzymały wezwanie celem odczytania i podpisania protokołu z przeprowadzonej w dniu 03.07.2009 r. kontroli posesji, każda ze stron zapoznała się z powyższym protokołem i podpisała go, z wyjątkiem Z. O., co odnotowano w aktach sprawy.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej byłyby władne wydać żądaną decyzję nakazującą likwidację hodowli zwierząt gospodarskich jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych powodujących bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia ludzi, a takiego zagrożenia nie stwierdzono. Zasadne zatem było wydanie decyzji odmawiającej wydania nakazu likwidacji hodowli.

W tej sytuacji organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W skardze na tę decyzję M. M. domagał się jej uchylenia podnosząc zarzut: 1) naruszenia prawa materialnego, a to art. 27 ust. 1 oraz art. 27 ust. 3 w związku z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r., o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez uznanie, że hodowla zwierząt prowadzona przez P. O. na nieruchomości położonej w W przy ul. W. nie prowadzi ani do naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych (art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej), ani do takiego naruszenia, które spowodowało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi (art. 27 ust. 3 w zw. z art. 27 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej), co miało wpływ na wynik sprawy, 2) naruszenia przepisów postępowania, a to art. 68 k.p.a. poprzez niesporządzenie protokołu kontroli sanitarnej z dnia 3 lipca 2009 r. ani w trakcie czynności, ani bezpośrednio po jej zakończeniu, a dopiero po trzech dniach, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi podtrzymał zarzuty i twierdzenia podniesione w odwołaniu, a ponadto dodał, że zadaniem organu była jedynie ocena panujących na nieruchomości warunków wynikających z faktu prowadzenia na niej hodowli zwierząt – według ogólnych wymagań higienicznych i zdrowotnych z uwzględnieniem zasad doświadczenia życiowego i zdroworozsądkowego rozumowania, a organ takiej oceny nie przeprowadził.

Podniósł także, że organ nie dostrzegł, że przepis art. 27 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stanowi o "zagrożeniu dla życia lub zdrowia", nie zaś o zagrożeniu dla życia i zdrowia, jak to podano w decyzji w związku z czym dla likwidacji hodowli zwierząt art. 27 ust. 3 w zw. z art. 27 ust. 2 w/w ustawy nie wymaga kumulatywnego ziszczenia się przesłanki zagrożenia dla życia, jak i przesłanki zagrożenia dla zdrowia ludzi, a wystarczające jest stwierdzenie chociażby jednego z tych zagrożeń. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, czy organ rozróżnienie to w toku postępowania dostrzegał, nie wynika też co stwierdził na nieruchomości, ponieważ w odniesieniu do oceny stanu faktycznego sprawy posługuje się określeniem "zagrożenia dla życia i zdrowia".

Skarżący zrzucił, że organ zbagatelizował stan sanitarnohigieniczny przedmiotowej posesji, nie dopatrując się w nim jakichkolwiek uchybień w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych, co stanowiłoby przesłankę nakazania, w drodze decyzji, usunięcia w ustalonym terminie tych uchybień, a wobec stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzi - nakazania likwidacji hodowli zwierząt. W sposób oczywiście niezasadny, zdaniem skarżącego, organ nie stwierdził znamion naruszeń wymagań higienicznych i sanitarnych w okolicznościach faktycznych ujawnionych na przedmiotowej nieruchomości, potwierdzonych w protokole kontroli.

Zaskarżonego rozstrzygnięcia nie uzasadnia też przyjęte przez organy obu instancji twierdzenie, jakoby przedmiotowa nieruchomość stanowiła część gospodarstwa rolnego. Skarżący podniósł, że wbrew błędnemu założeniu organu wynikającemu z niepełnych informacji uzyskanych od Gminy W., nieruchomość przy ul. W. w W. nie stanowi części gospodarstwa rolnego już od 1974 r., same zaś grunty nie mają charakteru gruntów rolnych. Rolny charakter nieruchomości, jak również fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego wykluczyła sama Gmina W.Za nieuprawnione należy więc uznać wszelkie próby uzasadniania stanu sanitarnohigienicznego położonej przy jednej z głównych ulic miasta posesji twierdzeniami, jakoby było na niej prowadzone gospodarstwo rolne, jak i twierdzeniami że nadzór nad utrzymaniem czystości i porządku oraz nad "spełnieniem wymagań dotyczących utrzymania zwierząt gospodarskich" należy do właściwości danej gminy, bowiem nie zwalnia to organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej od obowiązku podejmowania działań przewidzianych przez przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

W świetle zebranego materiału dowodowego niezrozumiałym jest w ocenie skarżącego, że organ I instancji nie stwierdził nieprawidłowości sanitarnohigienicznych zagrażających w sposób bezpośredni zdrowiu ludzi i nie znalazł podstaw co najmniej do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień, jeśli nie do nakazania likwidacji hodowli zwierząt.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wr. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił również, że organ nie dopatrzył się naruszenia warunków sanitarnych i higienicznych panujących na posesji przy ul. W. A.w W. w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu mieszkańców, a ponadto w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ustalonego na jego podstawie stanu faktycznego brak było podstaw do stwierdzenia, że występuje w sprawie bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, co uprawniałoby organ sanitarny do wydania żądanej decyzji nakazującej likwidację hodowli na podstawie art. 27 ust. 2 i 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej naruszającej prawo materialne, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), jak również decyzji dotkniętej wadą dającą podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), a także decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.).

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje w niczym nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów procedury administracyjnej. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. Nr 122, poz. 851 ze zm.). Zgodnie z art. 27 owej ustawy: " W razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. (ust. 1). Jeżeli naruszenie wymagań, o których mowa w ust. 1, spowodowało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, państwowy inspektor sanitarny nakazuje unieruchomienie zakładu pracy lub jego części (stanowiska pracy, maszyny lub innego urządzenia), zamknięcie obiektu użyteczności publicznej, wyłączenie z eksploatacji środka transportu, wycofanie z obrotu środka spożywczego, przedmiotu użytku, materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, kosmetyku lub innego wyrobu mogącego mieć wpływ na zdrowie ludzi albo podjęcie lub zaprzestanie innych działań; decyzje w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu. (ust. 2). Z powodów i w trybie określonych w ust. 2 państwowy inspektor sanitarny nakazuje likwidację hodowli lub chowu zwierząt. (ust. 3)."

Powyższy przepis prawa w ust. 1 przyznaje państwowemu inspektorowi sanitarnemu - w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych - uprawnienie do nakazania, w drodze decyzji, usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień, zaś w ust. 3 w związku z ust. 2 – w sytuacji, gdy naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych spowodowało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi - uprawnienie do nakazania, w drodze decyzji, likwidację hodowli lub chowu zwierząt.

Zatem w myśl art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej przesłanką nakazania usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień jest samo istnienie naruszeń wymagań higienicznych i zdrowotnych, zaś naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych powodujące bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia ludzi stanowi w myśl art. 27 ust. 3 w związku z ust. 2 art. 27 tejże ustawy samodzielną podstawę do nakazania likwidacji hodowli lub chowu zwierząt.

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego, rozstrzygające sprawę organy dostrzegły powyższe regulacje i ich odmienność. W uzasadnieniach wydanych decyzji wyraźnie podkreśliły, że przepisy prawa materialnego nie regulują materii określającej wymagania higieniczne i zdrowotne, jakie należy spełniać przy prowadzeniu hodowli zwierząt. Organy te po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego i ustaleniu istotnych w sprawie okoliczności faktycznych nie stwierdziły też, by istniejący na przedmiotowej posesji stan sanitarny spowodowany chowem przez P. O. zwierząt gospodarskich powodował bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Powołując się na wyniki przeprowadzonej w dniu 3 lipca 2009 r. kontroli sanitarnej posesji przy ul. W. A. W., organ I instancji podał, że nie stwierdził zarówno naruszeń wymagań sanitarnohigienicznych, jak i zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, zaś organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podkreślił, że przepisy prawa materialnego nie regulują materii określającej wymagania higieniczne i zdrowotne, jakie należy spełniać przy prowadzeniu hodowli zwierząt. Organ ten wyjaśnił również, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej byłyby władne wydać żądaną decyzję nakazującą likwidację hodowli zwierząt gospodarskich jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych powodujących bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia ludzi, a takiego zagrożenia nie stwierdzono. W tej sytuacji podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 27 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej uznać należało za niezasadny.

Nie mógł także odnieść zamierzonego skutku podniesiony w skardze zarzut braku oceny warunków panujących na przedmiotowej nieruchomości, a wynikających z faktu prowadzonej na owej nieruchomości hodowli zwierząt, według – jak to określono w skardze - ogólnych wymagań higienicznych i zdrowotnych z uwzględnieniem zasad doświadczenia życiowego i zdroworozsądkowego rozumowania. Zauważyć należy, że zgodnie z ustanowioną w art. 7 Konstytucji RP zasadą legalizmu, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Nie mogą zatem oceniać stanu faktycznego sprawy według kryteriów podanych w skardze. Zaś sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jak to wyżej już zaznaczono, a co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Z prawidłowych i niekwestionowanych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy ustalonych przez orzekające w sprawie organy zgodnie z regułami postępowania administracyjnego wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. W. stanowi współwłasność w ¾ Gminy W. i w ¼ skarżącego M. M.. Na nieruchomości tej znajduje się budynek mieszkalno-gospodarczo-inwentarski, budynek gospodarczy, główny budynek mieszkalny oraz wydzielone są 2 ogródki i plac z płytą obornika i poidłem dla zwierząt. Na nieruchomości tej mieszka rodzina O. i skarżącego. Rodzina O. korzysta z budynku mieszkalno-gospodarczo-inwentarskiego, budynku gospodarczego, głównego budynku mieszkalnego oraz trzech wydzielonych terenów w obrębie posesji: 2 ogródków oraz placu z płytą obornika i poidłem dla zwierząt. Organy ustaliły, że P. O. korzysta z przedmiotowej nieruchomości bez tytułu prawnego. W dniu 3 lipca 2009 r. przeprowadzono kontrolę sanitarną na w/w nieruchomości w obecności współwłaścicieli posesji, tj. wnioskodawcy, pracowników Urzędu Miejskiego w W. oraz P. O. i członków jego rodziny. Ustalono, że P. O. prowadzi na tej nieruchomości działalność rolniczą, tj. hoduje 3 krowy, 2 cielaki, 3 konie i 4 kury oraz prowadzi produkcję paszy, użytkując łąki i pastwiska. Organ I instancji ustalił, że przedmiotowa posesja stanowi siedlisko, z którym związane są użytki rolne, a gospodarstwa rolne jest prowadzone od lat 70-tych XX wieku. W tym czasie nie zmieniał się charakter zabudowy działki, a strefy mieszkalna i gospodarcza nieruchomości nie były wydzielone. P. O. dzierżawił należącą do Gminy W. część nieruchomości w okresie od 1987 r. do 2007 r., prowadząc na tym terenie gospodarstwo rolne. Organ ustalił, że dla tej części ulicy W. w W. nie ma planu zagospodarowania przestrzennego. Przeprowadzona w dniu 03.07.2009 r. kontrola sanitarna wykazała, że przed budynkiem mieszkalnym niewyczuwalny był uciążliwy zapach obejścia, tj. obory, składowanego obornika. Przed drugim budynkiem gospodarczym, przed stodołą zauważono psie odchody, rozrzuconą trawę i niewielkie ilości siana oraz wyczuwalny był zapach obornika. Do sporządzonego z przeprowadzonych oględzin posesji protokołu pełnomocnik odwołującego się - Kr K. zgłosił uwagi do opisanego w protokole stanu faktycznego, tj. zaobserwował rój muszek, kury przebywające na oborniku i żywiące się nim, wypasanie koni w ogrodzie. Ponadto wniósł zastrzeżenia co do braku rozdzielenia części gospodarskiej i mieszkalnej obiektu. Powyższe uwagi zostały wpisane do protokołu.

Mając powyższe ustalenia na względzie prawidłowo organy rozpoznające sprawę, w związku z brakiem regulacji przepisami prawa materialnego kwestii określającej wymagania higieniczne i zdrowotne, jakie należy spełniać przy prowadzeniu hodowli zwierząt oraz nie stwierdziwszy, by prowadzona przez P. O. na przedmiotowej nieruchomości hodowla zwierząt gospodarskich naruszała wymagania higieniczne i zdrowotne powodujące bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, uznały, że brak jest w sprawie podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nakazującej usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień, jak również brak jest podstaw do wydania w sprawie decyzji na podstawie art. 27 ust. 3 w związku z ust. 2 tegoż przepisu prawa nakazującej likwidację hodowli lub chowu zwierząt.

Trafnie także zauważa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13.09.1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.) utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do zadań własnych gminy poprzez realizację obowiązków określonych w regulaminie utrzymania czystości i porządku. Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 7 w/w ustawy, uchwalony przez Radę danej gminy regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, dotyczące także wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach. Jeżeli zatem przyjąć, że przedmiotowa nieruchomość jest nieruchomością wyłączoną z produkcji rolniczej, to wymagania dotyczące utrzymywania na niej zwierząt gospodarskich należą do właściwości gminy a nie organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Na rozprawie w dniu 18 marca 2010 r. P. O. okazał umowę dzierżawy nr [...] zawartej z nim w dniu 30.09.2009 r. przez Gminę W., na podstawie której Gmina W. wydzierżawiła mu grunt stanowiący w ¾ udział tejże Gminy położony w obrębie nr [...] B. K określony jako część działki nr 27/9 o łącznej pow. 0,2777 ha i udział ¾ w budynkach mieszkalnych oraz udział ¾ w pomieszczeniach gospodarczych, na okres od 01.01.2008 r. do 31.12.2009 r. z przeznaczeniem a prowadzenie gospodarstwa rolnego. Okazał też zawartą z nim przez Gminę W. w dniu 30.05.2007 r. na okres od 01.06.2007 r. do 31.05.2010 r. umowę dzierżawy nr [...] , na podstawie której Gmina W. wydzierżawiła mu grunt stanowiący gminny zasób nieruchomości Gminy W. położony w obrębie nr [...] B. K. określony jako działka nr [...] o łącznej pow. 10,4454 ha z przeznaczeniem na cele rolnicze. Kserokopie okazanych umów dołączono do akt sprawy.

W związku z zarzutami i twierdzeniami skargi dotyczącymi charakteru przedmiotowej nieruchomości i jej przeznaczenia zauważyć należy, że nawet w sytuacji, gdyby twierdzenia skargi w tej mierze polegały na prawdzie, to z faktu zmiany przeznaczenia terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, czy w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie wynika obowiązek właściciela terenu do dostosowania dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości do wymogów wynikających z wyżej wymienionych aktów administracyjnych.

Nie mógł także odnieść zamierzonego skutku podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 68 k.p.a. poprzez niesporządzenie protokołu kontroli sanitarnej z dnia 3 lipca 2009 r. ani w trakcie czynności, ani bezpośrednio po jej zakończeniu, a dopiero po trzech dniach, co zdaniem skarżącego mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 67 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. Sporządzenie zwięzłego protokołu z czynności postępowania, jak to przewiduje art. 67 § 1 k.p.a., oznacza, że powinien on zawierać opis okoliczności zasadniczych dla rozstrzygnięcia sprawy. (por. wyrok NSA z dnia 30.01.2001 r. sygn. I SA 2012/99, Lex nr 55760). W myśl art. 67 § 2 pkt 3) k.p.a. w szczególności sporządza się protokół oględzin i ekspertyz dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji publicznej. Przepis art. 68 k.p.a. w § 1 stanowi, że protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Oceniając pod tym względem protokół sporządzony z przeprowadzonych w dniu 3 lipca 2009 r. kontroli sanitarnej nieruchomości położonej przy ul. W. A.w W. stwierdzić należy, że protokół sporządzony z powyższej czynności w niczym nie uchybia powyższemu przepisowi prawa. Zgodnie z art. 68 § 2 k.p.a., protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole. W wyroku z dnia 26.08.1999 r. sygn. I SA 2212/98 (Lex nr 48715) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "1. W myśl art. 68 § 2 kpa protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole. W przeciwieństwie do art. 69 § 1 kpa z przytoczonej formuły nie wynika, że protokół z czynności postępowania ma być osobom biorącym w niej udział odczytany i przedstawiony do podpisu niezwłocznie po jej dokonaniu. 2. Nawet w wypadku przyjęcia wymogu odczytania i przedstawienia kwestionowanego protokołu do podpisu osobom biorącym udział w czynności bezzwłocznie po jej zakończeniu, nie można traktować uchybienia w tej mierze za naruszenie prawa postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy." Skarżący nie wykazał, a orzekający w sprawie Sąd nie stwierdził też, by nieprzedstawienie przez organ administracji protokołu kontroli sanitarnej przeprowadzonej na przedmiotowej nieruchomości do podpisu osobom biorącym udział w tejże kontroli niezwłocznie po dokonaniu owej kontroli, jak również podpisanie owego protokołu przez uczestniczące w niej osoby w różnych terminach, miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji uznać należy, że protokół kontroli sanitarnej przeprowadzonej na przedmiotowej nieruchomości w niczym nie uchybia wyżej cytowanym przepisom prawa. Jako zgodny z prawem może być on zatem dowodem w postępowaniu.

Skoro zatem wydane w sprawie decyzje w niczym nie naruszają przepisów prawa, uznać je należało za prawidłowe, skargę zaś jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.