Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1056/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 16a, art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: Art. 11
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw
article: Art. 7, art. 8, art. 35 par. 1, par. 3, art. 36
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 30 par. 1 pkt 1 i pkt 4
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Maria Zawadzka Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...], odmówił K. L. przyznania od 1 lipca 2013 r. świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego na S. L. - na podstawie art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj:. Dz.U. z 2006 r., nr 139 poz. 992 ze zm., obecnie tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456), dalej "u.ś.r.", rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013 r., poz. 31), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 959), oraz art. 104 i art. 107 § 4 K.p.a.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 16a u.ś.r. i wskazał, że łączny dochód rodziny sprawującej opiekę oraz dochód rodziny osoby nad którą sprawowana jest opieka wyniósł w 2011 r. 10958,15 zł, a w przeliczeniu na osobę 456,59 zł. Na dochód ten składają się dochody K. L. w wysokości 0 zł i S. L. w wysokości 9047,72 zł. Tym samym spełniony jest warunek kryterium dochodowego przewidzianego w art. 16a ust. 2, które wynosi 623 zł.

S. L. nad którą wnioskodawczyni sprawuje opiekę, legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, a ustalony stopnień niepełnosprawności datuje się od maja 1992 r.

K. L. była aktywną zawodowo do dnia 10 listopada 2009 r. (stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę z upływem czasu na który została zawarta), następnie do dnia 8 marca 2010 r. była zarejestrowana w UP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W dniu 2 kwietnia 2013 r. oświadczyła, że nie ubiegała się o dalsze zatrudnienie od utraty zatrudnienia tj.: 10 listopada 2009 r., ponieważ jej mama S. L. wymagała opieki, a w Urzędzie Pracy była zarejestrowana wyłącznie do celów ubezpieczenia zdrowotnego.

Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tak więc ustawodawca, na gruncie tej samej ustawy odmiennie uregulował warunek jaki musi być spełniony przez osobę ubiegającą się o to świadczenie, niż to ma miejsce w przypadku podobnego świadczenia, przewidzianego w art. 17 ust. 1 u.ś.r. tj. świadczenia pielęgnacyjnego, które przysługuje, jeżeli osoba nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. A więc świadczenie pielęgnacyjne będzie przysługiwało osobie zarówno faktycznie rezygnującej z pracy, jak również osobie, która nie pracowała, nie podejmuje, nie poszukuje pracy ze względu na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Z kolei specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobie, która faktycznie rezygnuje z pracy ze względu na konieczność sprawowania opieki.

W sprawie ustalono, że inwalidztwo S. L. powstało w maju 1992 r. a więc w okresie aktywności zawodowej K. L. jednakże nie zrezygnowała ona z zatrudnienia tylko nastąpiło rozwiązanie umowy o pracę z upływem czasu na jaki została zawarta (art. 30 § 1 pkt 4 Kodeksu pracy). Wobec powyższego, w świetle art. 16a ust. 1 u.ś.r. nie można uznać, iż zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką S. L.

Biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczno-prawny organ odmówił przyznania świadczenia.

K. L. wniosła od powyższej decyzji odwołanie podnosząc, że została pokrzywdzona przez organ I instancji, ponieważ wcześniejszą decyzją tego organu otrzymała świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony.

Skarżąca podniosła również, iż w okresie sprawowania opieki nad matką zrezygnowała z zatrudnienia aby tę opiekę sprawować. Wskazała, że bezpośrednio po uzyskaniu stopnia niepełnosprawności w 1992 r. matka była w znacznie lepszym stanie fizycznym niż obecnie. Z pracy skarżąca zrezygnowała w 2002 r., kiedy pogorszył się stan zdrowia matki. Pracowała jeszcze na czas określony w latach 2004 – 2006 zostawiając matkę pod doraźną opieką. Podjęła jeszcze pracę na pół etatu w 2008 i 2009 r. jako przewodnik w skansenie. Wówczas stan zdrowia matki gwałtownie się pogorszył i uniemożliwiał pozostawienie jej z osobą trzecią.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 czerwca 2013 r. nr [...] utrzymało decyzję organu I instancji w mocy - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.; obecnie tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 267), dalej "K.p.a." oraz art. 3 pkt 21, art. 5, art. 17 u.ś.r. w związku z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 1964r., nr 9 poz. 59 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja co do zasady jest prawidłowa.

Organ przywołał treść 16a u.ś.r. i wskazał, że stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie dokumentacji zgromadzonej przez organ w trakcie postępowania oraz zdaniem organu odwoławczego, daje podstawę do wydania rozstrzygnięcia.

Zgodnie z nim skarżąca w dniu 3.04.2013 r. wystąpiła z wnioskiem do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad swoją matką S. L.

W aktach sprawy znajduje się m.in. wypis z orzeczenia obwodowej komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia w N, zgodnie z którym S. L. została zaliczona do osób posiadających pierwszą grupę inwalidzką od maja 1992 r.

Decyzją z dnia [...] 2013 r. organ I instancji odmówił przyznania świadczenia i wskazał, iż podstawą odmowy przyznania świadczenia jest fakt, że wnioskodawczyni nie spełnia warunku koniecznego do przyznania świadczenia, jakim jest fakt rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad matką.

Organ odwoławczy zaznaczył, że rozpoznając sprawę był zobowiązany uwzględnić z urzędu stan prawny obowiązujący na dzień wydania niniejszej decyzji.

Jednym z warunków koniecznych do przyznania świadczenia jest konieczność niepodejmowania lub też rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Badając spełnienie przez skarżącą tej przesłanki organ odwoławczy przyznał rację organowi I instancji, że w sprawie nie została ona spełniona.

Jak bowiem wynika z dokumentów sprawy skarżąca utraciła zatrudnienie, skoro upłynął termin na jaki została zawarta umowa o pracę w dniu 10.11.2009 r. Od tego czasu skarżąca nie pracowała. Z kolei jak wynika z oświadczenia skarżącej z dnia 3.04.2013 r. opiekę nad matką S. L. sprawuje "w ciągłości" od 1975 r. jednakże matka skarżącej stała się inwalidą I grupy (a więc wymagającą opieki osób trzecich) począwszy od maja 1992 r. (co wynika z wypisu z orzeczenia obwodowej komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia w N nr [...]).

Zestawienie tych faktów wskazuje, iż skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia po to aby opiekować się matką lecz utraciła je w związku z upływem czasu na jaki została zawarta umowa o pracę w 2009 r., podczas gdy jej matka stała się inwalidką I grupy począwszy od maja 1992 r. Tym samym skarżąca nie spełnia podstawowego warunku do przyznania specjalnego świadczenia opiekuńczego w postaci rezygnacji z zatrudnienia.

Ustawodawca ustalając przesłanki, od spełnienia których uzależnienie jest przyznanie świadczenia, postawił przed osobami ubiegającymi się o jego przyznanie jako warunek konieczny (aczkolwiek niewystarczający) rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Rezygnacja ta musi mieć charakter rzeczywisty (a nie tylko hipotetyczny) i musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy nią a podjęciem opieki nad osoba tej opieki wymagającą. W przypadku skarżącej oba te warunki nie są spełnione. Skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki, albowiem zatrudnienie ustało w związku z upływem czasu na jaki została zawarta umowa o pracę w 2009 r. podczas gdy jej matka stała się inwalidką I grupy i wymagała opieki osób trzecich od maja 1992 r. W konsekwencji organ nie dopatrzył się związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy utratą zatrudnienia przez skarżącą a podjęciem się przez nią opieki.

W ocenie organu odwoławczego rzeczywistym powodem złożenia wniosku o przyznanie specjalnego świadczenia opiekuńczego przez skarżącą był fakt, że wejście w życie nowych regulacji prawnych spowoduje utratę przez skarżąca świadczenia pielęgnacyjnego, które otrzymywała w związku ze sprawowaną opieką nad matką.

Organ zauważył, że świadczenie nie jest swego rodzaju "nagrodą" czy rekompensatą za trudy sprawowania opieki nad osoba najbliższą przez osobę zobowiązaną do jej alimentacji. Istotą tego świadczenia jest udzielenie przez Państwo wsparcia osobie, która będąc zobowiązana do alimentacji członka rodziny wymagającego opieki, nie ma innej możliwości jak tylko rezygnacja z zatrudnienia po to aby sprawować opiekę.

Organ odwoławczy nie neguje, że skarżąca rzeczywiście sprawuje opiekę nad matką. Jednakże opieka ta jest konsekwencją ciążącego na skarżącej obowiązku alimentacyjnego osoby spokrewnionej w I stopniu – S. L. Świadczenie, o które skarżąca się ubiega ze swojej istoty nie obejmuje sytuacji faktycznych, które występują w sprawie.

Organ wskazał także na fakt , iż zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw - osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych.

W aktach sprawy znajduje się decyzja z dnia [...] 2010 r. nr [...], na podstawie której ustalono prawo do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad S. L. na czas nieokreślony.

Tym samym po stronie skarżącej spełniona była negatywna przesłanka, która uniemożliwiała przyznanie jej świadczenia przewidziana przez art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. c u.ś.r. - zgodnie z którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Zaś na dzień wydania decyzji przez organ I instancji jak i na dzień orzekania przez organ odwoławczy skarżąca miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na swoją matkę.

Z tych też przyczyn zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja co do zasady jest słuszna i dlatego też nie powinna podlegać wzruszeniu.

K. L. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podnosząc, że nie zgadza się z uzasadnieniem organu odwoławczego w kwestii dotyczącej niespełnienia przeze nią jednego z warunków niezbędnych do otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego, czyli "rezygnacji z zatrudnienia".

Przyznając jej bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne w marcu 2010 r., organ l instancji działał w oparciu o art. 17 ust. 1 u.ś.r., uzasadniając orzeczenie faktem "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad matką".

Ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. wprowadzone zostały zmiany do ustawy. Na mocy tych zmian świadczenie, które jej obecnie przysługuje z tego samego tytułu, czyli opieki nad matką, nazwano "specjalny zasiłek opiekuńczy". Jednakże zapis zawarty w art. 16a ust. 1 nowej ustawy, a dotyczący jednego z warunków jego przyznania, czyli "rezygnacji z zatrudnienia", jest taki sam jak w art.17 ust. 1 ustawy znowelizowanej. Skarżąca uważa więc, iż na podstawie takiego samego zapisu ustawowego oraz identycznego stanu faktycznego wydano dwie różne decyzje.

Ponadto zapisy obu ustaw nie precyzują w jakiej formie i jakim okresie niepełnosprawności osoby, która wymaga stałej opieki, osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, powinna zrezygnować z zatrudnienia.

Nadmieniła, że jej obecna sytuacja w zakresie "zatrudnienia" jest identyczna jak w 2010 r. Tyle tylko, że stan zdrowia 90-letniej matki drastycznie się pogorszył, a skarżąca będzie musiała zarejestrować się w Urzędzie Pracy, lecz nie w celu otrzymania zatrudnienia, ale by uzyskać ubezpieczenie zdrowotne, gdyż jako osoba samotna, bez żadnych dochodów, jest w tzw. sytuacji bez wyjścia, również w tym zakresie. Rejestracja w Urzędzie Pracy, może mieć dla niej również wręcz odwrotny skutek, bowiem w razie otrzymania propozycji pracy, z której (z oczywistych względów) nie będzie mogła przyjąć, utraci status "bezrobotnego", a co za tym idzie, również świadczenie zdrowotne.

Niezgodne z prawdą jest stwierdzenie organu odwoławczego, że "...po stronie skarżącej spełniona była negatywna przesłanka...". Skarżąca nie rozumie dlaczego zarzuca jej się, jakoby działała w złej wierze, tylko dlatego, że złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w miesiącu kwietniu br., czyli zgodnie z pismem MOPS z dnia 21 stycznia br., w którym to MOPS poinformował ją, że wnioski o ww. świadczenie, należy składać od dnia 1 kwietnia 2013 r. - pismo stanowi załącznik do skargi. Skoro organ odwoławczy zasugerował, że nie dopełniła warunków formalnych, dlaczego, widząc przeszkody dla merytorycznego rozpoznania sprawy, wydawano decyzje przed 1 lipca 2013 r.

Nadmieniła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpatrywał podobną sprawę - II SA/Bd 458/13, orzeczenie z dnia 26 czerwca 2013 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Kolegium wskazało, że skarga jest niezasadna, a podnoszone w niej argumenty nie mogą stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przywołało również pogląd wyrażony w orzeczeniu WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 9.07.2013r. sygn. akt II SA/OL 498/13.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Kolegium wskazało, że nietrafne jest wskazywanie przez skarżącą na identyczne podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego w oparciu art. 16a u.ś.r. O ile bowiem w poprzednio obowiązującej podstawie przyznania świadczenia mieściły się dwie równorzędne sytuacje faktyczne a mianowicie niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia to w aktualnej treści art. 16a u.ś.r. została tylko zawarta przesłanka rezygnacji z zatrudnienia. Nie ma zatem racji skarżąca zarzucając, że zostały wydane dwie różne decyzje w oparciu o taką samą sytuację faktyczna i prawną. Świadczenie pielęgnacyjne, które przyznano skarżącej w oparciu o poprzednio obowiązujące przepisy było możliwe, ponieważ skarżąca nie podejmowała zatrudnienia i była to równorzędna przesłanka z rezygnacją z zatrudnienia. Obecnie tylko rezygnacja z zatrudnienia daje podstawę do przyznania świadczenia.

Odnosząc się zaś do innych zarzutów skarżącej Kolegium wskazało, że fragment dotyczący istoty świadczenia opiekuńczego zawarty w decyzji organu odwoławczego, nie miał na celu w żadnym razie "upokorzyć" skarżącej, a jedynie pokazać co - zdaniem organu - stanowi istotę świadczenia o które ubiega się skarżąca. Jeśli skarżąca odczuła to jako "podważające jej zaufanie do organów państwa" bez bliższego uzasadnienia dlaczego akurat to zdanie wywołało u niej takie odczucia - nie sposób się do niego odnieść merytorycznie.

Odnosząc się do zarzutu, że organ odwoławczy przypisał skarżącej działanie w "złej wierze" Kolegium stwierdziło, że nic takiego nie miało miejsca. Organ odwoławczy stwierdził jedynie, że zarówno na dzień wydania decyzji przez organ I instancji (27.05.2013 r.) jak i na dzień wydania decyzji przez organ odwoławczy (26.06.2013 r.) w obrocie prawnym istniała decyzja na mocy której do 30.06.2013 r. skarżąca była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, co stanowiło negatywną przesłankę do przyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "P.p.s.a.". Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a.

Skarga jest zasadna.

Z akt sprawy poddanej kontroli Sądu wynika, że skarżąca w dniu 3.04.2013 r. wystąpiła z wnioskiem do Prezydenta Miasta o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad matką S. L.

W aktach sprawy znajduje się decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010 r. nr [...], przyznająca K. L. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad S. L. na czas nieokreślony. Decyzję powyższą poprzedza zgromadzona stosowna dokumentacja.

Z kolei w dniu 3 kwietnia 2013 r. skarżąca złożyła wniosek ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przedkładając stosowną dokumentację, zgodnie z pismem MOPS z dnia 21 stycznia br., w którym poinformowano skarżącą, że wnioski o to świadczenie, należy składać od dnia 1 kwietnia 2013 r.

Zatem ten sam organ co w sprawie poddanej kontroli Sądu, przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jak więc wynika z powyższego już w tej decyzji organ stwierdził, iż skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Okoliczność ta uszła jednak uwadze tego organu przy wydawaniu w dniu [...] 2013 r. decyzji nr [...], utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją.

Okoliczność ta nie uszła uwadze organowi odwoławczemu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, chociaż z okoliczności tej nie wyprowadził należytych wniosków.

Organ odwoławczy uznał, że w przypadku skarżącej nie są spełnione dwa warunki. Skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki, albowiem zatrudnienie ustało w związku z upływem czasu na jaki została zawarta umowa o pracę w 2009 r. podczas gdy jej matka stała się inwalidką I grupy i wymagała opieki osób trzecich od maja 1992 r. W konsekwencji podzielając stanowisko organu I instancji organ odwoławczy nie dopatrzył się związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy utratą zatrudnienia przez skarżącą a podjęciem się przez nią opieki uznając wobec powyższego, że w świetle art. 16a ust. 1 nie można uznać, iż zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką S. L.

Ponadto organ odwoławczy uznał, że po stronie skarżącej spełniona była negatywna przesłanka, która uniemożliwiała przyznanie jej świadczenia przewidziana przez art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. c u.ś.r. - zgodnie z którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Zaś na dzień wydania decyzji przez organ I instancji jak i na dzień orzekania przez organ odwoławczy skarżąca miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na swoją matkę.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji słusznie zauważył, iż z dniem 1 stycznia 2013 r., weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, mocą której w tej ustawie dokonano podziału świadczeń opiekuńczych na trzy rodzaje: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne.

Prawidłowo także organ odwoławczy stwierdził, że specjalny zasiłek opiekuńczy, zgodnie z art. 16a ust. 1 znowelizowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Organ odwoławczy stwierdził jednakże, że skarżąca utraciła zatrudnienie, albowiem upłynął termin na jaki została zawarta umowa o pracę w dniu 10.11.2009 r., od tego czasu skarżąca nie pracowała. Z kolei jak wynika z oświadczenia skarżącej z dnia 3.04.2013 r. opiekę nad matką S. L. sprawuje "w ciągłości" od 1975 r. jednakże matka skarżącej stała się inwalidą I grupy (a więc wymagająca opieki osób trzecich) począwszy od maja 1992 r. Zestawienie tych faktów zdaniem organu wskazuje, iż skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia po to aby opiekować się matką lecz utraciła je w związku z upływem czasu na jaki została zawarta umowa o pracę w 2009 r., podczas gdy jej matka stała się inwalidką I grupy począwszy od maja 1992 r. Tym samym skarżąca nie spełnia podstawowego warunku do przyznania specjalnego świadczenia opiekuńczego w postaci rezygnacji z zatrudnienia.

W ocenie Sądu, stwierdzenie organu, iż "wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką" pozostaje w sprzeczności z wskazaną już powyżej decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010 r. nr [...], przyznającej K. L. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad S. L. na czas nieokreślony, przy niezmienionych okolicznościach dotyczących w szczególności przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia" przez skarżącą.

Tym samym w ocenie Sądu wadliwie organy uznały, że nie została spełniona jedna z przesłanek wskazanych w art. 16a ust. 1 u.ś.r., a mianowicie przesłanka umożliwiająca przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego ("...jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki...").

Organ odwoławczy - a wcześniej i organ pierwszej instancji - nie odniósł się do tego faktu w uzasadnieniu swojej decyzji, mimo iż wcześniej w ostatecznej decyzji Prezydent Miasta ustalił fakt rezygnacji skarżącej z pracy w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad S. L.

W tym miejscu należy przypomnieć, że dokonując przywołanej nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca nie zawarł definicji ustawowej "rezygnacji z zatrudnienia", a w szczególności kiedy ta rezygnacja z zatrudnienia ma nastąpić. W konsekwencji zdaniem Sądu, pozostawił do oceny organu wyjaśnienie tej kwestii w odniesieniu do konkretnych ustaleń stanu faktycznego, a ocenę poddał kontroli Sądu.

Zdaniem Sądu, warunek rezygnacji z zatrudnienia zostaje spełniony jako jedna z przesłanek wskazanych w art. 16a ust. 1 u.ś.r., jeżeli wnioskujący o przyznanie tego świadczenia miał już wcześniej wynikające z ostatecznej decyzji ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy w związku ze sprawowaną przez siebie opieką, nadal i nieprzerwanie sprawowaną. Taka sytuacja w sprawie zaistniała.

Ponadto zgodnie z treścią art. 30 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 ze zm.), dalej "K.p.", umowa o pracę rozwiązuje się z upływem czasu na który była zawarta. Zdaniem Sądu, ustanie umowy o pracę jest w tym przypadku następstwem woli stron odnoszącej się do określenia czasu trwania zawieranej umowy. Można zatem przyjąć, że jest to pewna odmiana porozumienia rozwiązującego, które nie stanowi odrębnej czynności ukierunkowanej wyłącznie na spowodowanie zakończenia stosunku pracy (czynność wskazana w art. 30 § 1 pkt 1 K.p.), ale jest elementem czynności prawnej, która ma na celu nawiązanie stosunku pracy, a jednocześnie zakreślenie granic czasowych tego stosunku prawnego, a więc wskazanie zdarzenia, które powoduje jego rozwiązanie. Takim zdarzeniem jest upływ czasu.

W konsekwencji powyższego, błędne jest stanowisko organów, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia po to aby opiekować się matką lecz utraciła je w związku z upływem czasu na jaki została zawarta umowa o pracę w 2009 r., podczas gdy jej matka stała się inwalidką I grupy począwszy od maja 1992 r.

Ponadto niewątpliwie negatywną przesłanką, która uniemożliwia przyznanie świadczenia przewidziana została w art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. c u.ś.r. - zgodnie z którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego.

Niewątpliwie trafnie również organ wskazał na fakt, iż zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548) - osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych.

W sprawie, zatem na dzień wydania decyzji przez organ I instancji jak i na dzień orzekania przez organ odwoławczy skarżąca miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ nie zauważył jednak, że zgodnie z treścią art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, a więc z dniem 30 czerwca 2013 r.

Ponadto zgodnie z art. 11 ust. 4 ustawy nowelizującej organ właściwy w rozumieniu ustawy, o której mowa w art. 1, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, informuje osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych o wygaśnięciu z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujących od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

W tym miejscu należy podnieść, że art. 11 ust. 1 oraz ust. 3 ustawy nowelizującej został uznany za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. K 27/13 (Dz.U. z 2013 r., poz. 1557). Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis traci moc dopiero z dniem 16 grudnia 2013 r.

Odwołując się zatem do pozostałych regulacji u.ś.r. należy przypomnieć, że zgodnie z art. 24 ust. 1 u.ś.r.: prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14-16 i art. 17. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust. 2). Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 10 u.ś.r. jeżeli w ustawie jest mowa o okresie zasiłkowym - oznacza to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych;

Trafnie zatem skarżąca podniosła, że złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w miesiącu kwietniu br., czyli zgodnie z pismem MOPS z dnia 21 stycznia br., w którym poinformowano skarżącą, że wnioski o to świadczenie, należy składać od dnia 1 kwietnia 2013 r.

Wynikające z powyższych uregulowań zasady ustalania okresu zasiłkowego na potrzeby prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego powinny być przestrzegane.

Skoro organ odwoławczy zauważył, że jeszcze nie wygasła z mocy prawa decyzja z dnia 11 marca 2010 r. nr [...], na podstawie której ustalono prawo do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad S. L. na czas nieokreślony, zasadnie skarżąca podniosła, że wydawano decyzje przed 1 lipca 2013 r. Jeżeli, bowiem dotychczasowe decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasały z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r., a skarżąca złożyła w dniu 3 kwietnia 2013 r. wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego pouczona stosownym pismem MOPS z dnia 21 stycznia 2013 r., to wydanie decyzji odmawiającej przyznania tego świadczenia narusza fundamentalne zasady postępowania administracyjnego.

Dotyczy to zasady uwzględniania słusznego interesu obywatela wynikającej z treści art. 7 K.p.a., który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dotyczy to także zasady zaufania wynikającej z treści art. 8 K.p.a. który stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Należy mieć przy tym na uwadze, że wprawdzie organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 K.p.a.), jednakże zgodnie art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z zachowaniem zatem tych terminów zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy przy ewentualnym skorzystaniu z możliwości wynikającej z art. 36 K.p.a. mogły wskazać termin załatwienia sprawy. W szczególności dotyczy to organu odwoławczego do którego odwołanie skarżącej od decyzji organu I instancji wpłynęło w dniu 11 czerwca 2013 r. a decyzja zapadła w dniu 26 czerwca 2013 r.

Na marginesie należy zauważyć, że zupełnie niezrozumiałym jest przywołanie w podstawie prawnej decyzji organu I instancji art. 16a u.ś.r. natomiast w decyzji organu odwoławczego art. 17 u.ś.r. skoro sentencja decyzji organu I instancji i uzasadnienia decyzji organów obu instancji dotyczą świadczenia z art. 16a u.ś.r.

Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy uwzględnią oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.