Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 730/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-12-05 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 3 w zw z  art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we [..] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Skarżąca w okresie biegu terminu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od tego wpisu, w którym podała, że nie jest w stanie go uiścić, ponieważ posiada zobowiązania wobec ARiMR i spłaca miesięcznie kwotę [...] zł. Ponadto otrzymała upomnienie z tej Agencji do zapłaty kwoty [...] zł. Dołączyła decyzję ARiMR z dnia [...] i upomnienie z dnia [...] wzywające do zapłaty kwoty [...] zł.

Pismem referendarza sądowego z dnia 6 listopada 2014 r. (wysłanym na adres pełnomocnika) wezwano skarżącą do złożenia wniosku o zwolnienie od wisu od skargi na urzędowym formularzu wraz z dokumentami źródłowymi i wyjaśnieniami dotyczącymi jej sytuacji materialnej np. a) dowodów potwierdzających wysokość dochodów wnioskodawcy i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (ostatni odcinek emerytury lub renty, zaświadczenie o wynagrodzeniu netto za ostatnie trzy miesiące z uwzględnieniem poszczególnych miesięcy, aktualna decyzja: ZUS, urzędu pracy lub opieki społecznej przyznająca świadczenia, umowa o pracę, zlecenie lub o dzieło, stypendia, honoraria i inne), b) dowodów potwierdzających aktualną wysokość dochodu osób z którymi wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, c) wyciągów ze wszystkich kont bankowych i lokat bankowych i kart kredytowych za ostatnie trzy miesiące wnioskodawcy i małżonka; d) d) aktualną decyzję w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego i podatku od nieruchomości, e) wyjaśnienia czy wnioskodawca opłaca podatek dochodowy i w jakiej formie lub czy prowadzi dział specjalny produkcji rolnej (wraz z dowodami potwierdzającymi ten fakt), f) wyjaśnienia czy wnioskodawca otrzymuje obecnie płatności dla rolników i w jakiej wysokości wraz z dowodami potwierdzającymi ten fakt (decyzja, przelew bankowy), g) harmonogram spłaty rat stanowiący załącznik do nadesłanej decyzji z dnia [...] r. rozkładającej na raty kwotę [...] zł z tytułu nienależnie pobranych płatności wraz z dowodami potwierdzającymi spłatę rat, których termin płatności już upłynął, h) dowodów potwierdzających wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawcy (opłaty za czynsz, gaz, prąd, wodę, nieczystości, TV, Internet, telefon, leki, miesięczne raty pożyczek kredytów wraz z harmonogramem ich spłaty), i) wyjaśnienia czy korzysta z pomocy społecznej wraz z dowodami potwierdzającymi ten fakt (decyzja przyznająca świadczenie) lub z pomocy rodziny i w jakiej wysokości wraz dowodami potwierdzającymi ten fakt (np. przelew bankowy), j) zeznania podatkowego za 2013 r. i zeznania małżonka, k) dokumenty potwierdzające zajęcie komornicze, l) czy prowadzona jest egzekucja w związku z upomnieniem z dnia [...], nr [...] obejmującym kwotę nienależnie pobranych płatności [...] zł, m) określenie marki posiadanego samochodu, rok produkcji i jego wartości oraz kwoty ubezpieczenia dotyczącego posiadanego samochodu wraz z ostatnim dowodem zapłaty tego ubezpieczenia, n) wyjaśnienia czy posiada maszyny rolnicze ze wskazaniem ich marki, wartości i roku produkcji wraz z ostatnim dowodem opłaty ubezpieczenia tych maszyn.

Na urzędowym formularzu skarżąca wniosła o przyznanie prawa w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podała w nim, że jest osobą samotną i utrzymuje się z gospodarstwo rolniczego z tytułu którego uzyskuje roczny dochód w kwocie [...] zł. Ponadto uzyskuje pomoc z tytułu dopłat do tego gospodarstwa. Nie uzyskuje innych dochodów. Ponosi wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwo rolnego. Jest zobowiązana do zwrotu kwoty [...] zł. Z dopłat przyznanych na 2013 r. dokonano potrąceń kwot: [...] i [...] zł, zaś resztę zaległości rozłożono na raty w kwocie po [...] zł miesięcznie, co potwierdziła harmonogramem spłat tych rat i dowodem płaty jednej z rat z rachunku bankowego innej osoby o tym samym nazwisku co skarżąca. W formularzu tym podała także, że jej miesięczny dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa wynosi [...] zł i że posiada nieruchomości rolne o powierzchni [...] zł ha. Podała, że nie posiada innych nieruchomości oraz przedmiotów i papierów wartościowych. Nadesłała także trzy decyzje przyznające jej płatności za rok 2013 r. dla rolników ([...]zł).

W wezwaniu tym wskazano również, że w przypadku braku dokumentów wniosek zostanie rozpoznany na podstawie formularza i akt sprawy.

Przepis art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m. in. zwolnienie od kosztów sadowych, które na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy może zostać przyznane osobie fizycznej – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny.

Stosownie do art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony.

Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie pokryć tych kosztów.

W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma bowiem fakt, że skarżąca nie wykonała w należyty sposób wezwania referendarza sądowego z dnia 6 listopada 2014 r.

Skarżąca nie wyjaśniła bowiem- mimo wezwania- i nie udokumentowała wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową, np. nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego; nie wyjaśniła czy korzysta ze wsparcia finansowego rodziny lub z Pomocy Społecznej; nie przedłożyła wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i lokat bankowych i zeznania podatkowego. Nie określiła wysokości wydatków związanych z jej bieżącym utrzymaniem. Wymogu tego nie spełnia twierdzenie skarżącej, że ponosi koszty związane z działalność rolniczą. Koszty te nie są wydatkami, związanymi z utrzymaniem, które zobowiązana była udokumentować skarżąca. Nie nadesłała także decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego, mimo iż posiada grunty rolne. Nie wyjaśniła nadto czy posiada samochód osobowy, maszyny rolnicze.

Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Wnioskodawczyni ograniczyła się jedynie do wskazania swojego przeciętnego dochodu rocznego z gospodarstwa rolnego [...] zł oraz wysokości dochodu miesięcznego [...] zł, przy czym wysokości swojego dochodu również nie udokumentowała. Wątpliwości w tym zakresie nie usuwają nadesłane wraz z formularzem trzy decyzje przyznające płatności za rok 2013 r.

Istotna jest także okoliczność, że wnioskodawczyni wykazywała, że z powyższego dochodu spłaca co miesiąc ratę z tytułu zwrotu dopłat w wysokości [...] zł, jednakże obowiązek spłaty tej zaległości jako okoliczności zawinionej przez stronę nie może stanowić przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych (zob. wyrok WSA Kraków z 14.07.2008 r., sygn. akt II SA/Kr 76/08, www.orzeczenia.nsa. gov.pl). Niczym nieuprawnione jest przekonanie skarżącej, iż ważniejsze jest dla niej spłata ww. zaległości czy pokrywanie innych swoich wydatków niż uiszczenie należnego wpisu sądowego. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. W ogólnym założeniu prowadzenie gospodarstwa rolnego nie powinno różnić się od każdej innej działalności gospodarczej, w tym także w zakresie reguł planowania i zarządzania. Co więcej- rolnik ze względu na sezonowość dochodu w szczególności zobowiązany jest do staranności w planowaniu wydatków i gromadzenia oszczędności w okresie, gdy pozyskuje środki finansowe.

Ponadto nawet gdyby przyjąć, że skarżąca uzyskuje dochody z prowadzenia gospodarstwa rolnego, tak jak zadeklarowała, tj. w kwocie [...] zł miesięcznie to powyższe uzasadnia twierdzenie, że jest ona w stanie na obecnym etapie postępowania uiścić wpis sądowy w kwocie 100 zł, oraz pozostałe ewentualne przyszłe koszty sądowe, np. wpis od zażalenia 100 zł., wpis od skargi kasacyjnej 100 zł, które wystąpią sukcesywnie, w pewnych odstępach czasu.

W świetle powyższego przyjąć należy, że skarżąca nie wykazała, że kwalifikuje się do grona osób legitymowanych do uzyskania prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych.

Z tych względów, na podstawie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.