Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2273/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 156  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędzia WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku Gminy [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] października 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] orzekającą o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1998 r. nr [...] w części stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] własności nieruchomości położonych w obrębie [...], oznaczonych jako działki nr [...] i [...], zapisanych w księdze wieczystej Kw nr [...], zinwentaryzowanych w grupie I, w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 1998 r., działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym oraz ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą", stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] własności szeregu nieruchomości położonych w obrębie [...], zapisanych w księdze wieczystej Kw nr [...], zinwentaryzowanych w grupie I, w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej działek nr [...] i [...] wystąpił B.F.

Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z [...] listopada 2013 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1998 r., w części dotyczącej działek nr [...] i [...]. Organ uznał, że wnioskodawca nie posiada przymiotu strony mogącej żądać wszczęcia postępowania nadzorczego względem decyzji komunalizacyjnej we wnioskowanym zakresie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister AiC postanowieniem z [...] marca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] listopada 2013 r.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 grudnia 2014 r. sygn. akt l SA/Wa 1272/14 oddalił skargę na rozstrzygnięcie Ministra.

Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 marca 2017r. sygn. akt I OSK 1339/15 uchylił przywołany wyrok WSA w Warszawie oraz postanowienia Ministra Administracji i Cyfryzacji obu instancji. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał m.in., że Sąd I instancji nietrafnie uznał, że na wstępnym etapie postępowania organ (a w konsekwencji i Sąd) nie mógł uwzględnić zarzutu, że na dzień 27 maja 1990 r., według danych z księgi wieczystej, właścicielem przedmiotowych działek był skarżący, a nie Skarb Państwa. Sąd pominął moc prawną wpisu w księdze wieczystej, wynikającą z art. 1, 2 i 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Sąd nie wziął pod uwagę tego, że wpis prawa własności nieruchomości w księdze wieczystej rodzi domniemanie jego zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. Osobę figurującą w księdze wieczystej, według stanu na dzień 27 maja 1990 r. jako właściciel skomunalizowanych nieruchomości, należy uznać za osobę posiadając tytuł prawny (prawnorzeczowy) do skomunalizowanych działek. Dlatego Sąd błędnie uznał, że organ nie był obowiązany do zbadania tego, czy 27 maja 1990 r. przedmiotowe działki były rzeczywiście ujawnione w księdze wieczystej wskazanej w karcie inwentaryzacyjnej i decyzji komunalizacyjnej (Kw nr [...]), w jakiej księdze wieczystej były one wówczas zapisane oraz kto według stanu na dzień komunalizacji figurował w księdze wieczystej prowadzonej dla tych nieruchomości jako ich właściciel. Organ administracji niezasadnie rozpatrując sprawę i badając czy B.F. ma przymiot strony w postępowaniu nieważnościowym poprzestał w zasadzie na analizie treści decyzji podziałowych oraz karty inwentaryzacyjnej. Według NSA rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga przeprowadzenia przez organ dodatkowego postępowania wyjaśniającego, np. zwrócenia się do Sądu Rejonowego o informację, czy według stanu na 27 maja 1990 r. nieruchomości położone w obrębie [...], stanowiące wówczas działki nr [...] i [...] były ujawnione w księdze wieczystej nr [...], czy w księdze wieczystej nr [...] oraz kto według stanu na ten dzień był ujawniony jako właściciel tych działek. Na podstawie przedstawionych wyżej wywodów należy bowiem przyjąć, że wpis prawa własności w księdze wieczystej jest wystarczającą okolicznością do uznania tej osoby za mającą interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej dotyczącej tych działek. Dopiero na podstawie ustaleń w tym przedmiocie organ powinien rozstrzygnąć, czy skarżący składając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej ma w tym interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa, czy wniosek pochodzi od strony oraz czy przy uwzględnieniu art. 157 § 2 i art. 61a § 1 kpa istnieją podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego bądź wydania postanowienia o odmowie jego wszczęcia.

Następnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] kwietnia 2018 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1998 r., w części stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] własności nieruchomości położonej w obrębie [...], oznaczonej jako działki nr [...] i [...], zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...], zinwentaryzowanej w grupie I, w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

Gmina [...] wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] października 2018 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu podniósł, że w niniejszej sprawie zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1339/15. Istotą zasady związania oceną prawną z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego, jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego. W takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana, związany jest wskazaniem sądu co do uzupełnienia postępowania.

Dalej Minister wskazał na istotę postępowania nieważnościowego i skutki decyzji stwierdzającej nieważność, powołał treść art. 156 § 1 kpa.

Następnie organ ten podał, że materialnoprawną podstawą decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] czerwca 1998 r. był art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy. Art. 5 ust. 1 ustawy stanowi, że jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. tj. 27 maja 1990 r.

Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji mogło być wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe), tym samym z komunalizacji wyłączone zostało mienie należące do innych podmiotów i stanowiące ich własność.

Minister zaznaczył, że stronami postępowania komunalizacyjnego (a w konsekwencji również postępowania nadzorczego) są Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel mienia oraz właściwa gmina, wyjątkowo zaś inny podmiot, gdy wykaże, że przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do skomunalizowanej nieruchomości, który wykluczałby uznanie, że 27 maja 1990 r. prawo własności należało do Skarbu Państwa.

Odnosząc się do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ odwoławczy wskazał, że Skarb Państwa stał się właścicielem działek nr [...] i [...] na podstawie decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] listopada 1989 r. nr [...], zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości nr [...] na działki nr [...] oraz z [...] maja 1990 r. nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości nr [...] na działki nr [...]. Powyższe decyzje zostały wydane na podstawie art. 12 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczani nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) – dalej zwanej "uggwn". Zgodnie z art. 12 ust. 5 uggwn grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność Państwa z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości, pomniejszonym o należność z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej i leśnej. Pomniejszenie należności nie może być większe, niż wysokość odszkodowania.

Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 1993 r. nr [...] ustalono odszkodowanie na rzecz B.F. za przejęte na rzecz Skarbu Państwa grunty oznaczone w ewidencji jako działki nr [...],[...] i [...].

Sąd Rejonowy w [...] Zamiejscowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w [...] w piśmie z [...] lipca 2017 r. poinformował, że na dzień 27 maja 1990 r. działki nr [...] i [...] zapisane były w księdze wieczystej Kw nr [...], a jako właściciel był ujawniony B.F., syn A. i T. Natomiast [...] marca 1994 r. ww. działki zostały dołączone do księgi wieczystej Kw nr [...] na podstawie wniosku z [...] marca 1994 r. po odłączeniu z księgi wieczystej Kw nr [...].

Minister zaznaczył, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 marca 2017 r. sygn. akt l OSK 1339/15 stwierdził, że osobę figurującą w księdze wieczystej, według stanu na dzień 27 maja 1990 r. jako właściciel skomunalizowanych nieruchomości należy uznać, za osobę posiadającą tytuł prawny (prawnorzeczowy) do skomunalizowanych działek.

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19. poz. 147 ze zm.) – dalej zwanej "ukwh" domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisem zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Wobec związania oceną prawną Sądu organ uznał B.F. za właściciela nieruchomości, a tym samym za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 kpa.

Zdaniem Ministra doszło zatem do komunalizacji mienia osoby fizycznej. Należało więc stwierdzić nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] czerwca 1998 r., w części dotyczącej działek nr [...] i [...], z uwagi na rażące naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy.

Przeprowadzone postępowanie nadzorcze nie wykazało istnienia nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, które uniemożliwiają stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej w badanym zakresie.

Odnosząc się do argumentów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister przywołał stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z 19 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1757/15, w którym wyrażona została ocena prawna, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, ma charakter wyroku zakresowego o pominięciu prawodawczym. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczy wyłącznie decyzji, które były podstawą nabycia prawa utraconego w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności (wywłaszczenie, przejęcie z mocy prawa na własność Państwa), a zatem orzeczenie to nie powinno mieć zastosowania do Skarbu Państwa, czy gminy, które nabyły prawa w następstwie komunalizacji.

Na zakończenie Minister wskazał, że niniejsze rozstrzygnięcie ma charakter kasatoryjny. Natomiast kwestia regulacji stanów prawnych nieruchomości pozostaje we właściwości sądów powszechnych.

Zatem Minister SWiA podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko wyrażone w decyzji z [...] kwietnia 2018 r.

Od decyzji z [...] października 2018 r. Gmina [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: I. prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji z [...] kwietnia 2018 r. stwierdzającej nieważność decyzji komunalizacyjnej z [...] czerwca 1998 r., w części dotyczącej komunalizacji działek nr [...] i [...] podczas, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, 2. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej zwanej "ppsa" poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że organ w ramach ponownego rozpoznania sprawy ma ograniczyć się jedynie do realizacji wskazań wyrażonych w orzeczeniu sądu; II. Prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 12 ust. 5 uggwn poprzez jego niezastosowanie, które skutkowało błędnym uznaniem, że na dzień 27 maja 1990 r. właścicielem działek nr [...] i [...] był B.F. podczas, gdy przejście prawa własności nieruchomości wydzielonej pod drogi następowało z mocy samego prawa, 2. Art. 3 ust. 1 ukwh poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika. że domniemanie zgodności treści księgi wieczystej (Kw nr [...]) z rzeczywistym stanem prawnym zostało obalone.

Na wypadek niepodzielenia przez Sąd wskazanych wyżej zarzutów Gmina [...] podniosła również zarzut naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 156 § 2 kpa poprzez bezzasadne uznanie, że niniejsza decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, a upływ czasu jaki nastąpił od wydania wadliwej decyzji komunalizacyjnej nie stanowi przeszkody w stwierdzeniu jej nieważności.

Mając na uwadze powyższe zarzuty Gmina [...] wniosła o: I. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] kwietnia 2018 r.; II. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

W piśmie z [...] grudnia 2018 r. uczestnik postępowania sądowego B.F. wskazał, że istotne znaczenie ma wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1339/15, który stanowi prejudykat w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy związany jest wykładnią dokonaną przez NSA (art. 190 ppsa) zarówno w zakresie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, przy czym ocena ustaleń faktycznych jest pochodną oceny wykładni (a w konsekwencji zastosowania) przepisów postępowania. Ocena prawna może dotyczyć więc stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do wydania takiej, a nie innej decyzji. W tym sensie orzeczenie NSA o sygn. akt l OSK 1339/15 wiąże sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, co do oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracyjne. Związanie to zawęża granice danej sprawy, w rozumieniu art. 134 § 1 ppsa, dla Sądu I instancji, któremu sprawa została przekazana, gdyż w takim przypadku granice te wyznacza wyrok NSA o sygn. akt l OSK 1339/15 wydany na podstawie art. 185 § 1 ppsa. WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2273/18, ponownie rozpoznający sprawę, związany jest wykładnią konkretnych przepisów prawa dokonaną przez NSA w sprawie o sygn. akt I OSK 1339/15 w określonych okolicznościach faktycznych sprawy. Ponadto B.F. podał, że nie nastąpiły żadne zmiany stanu faktycznego sprawy. Stan faktyczny pozostaje tożsamy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Sąd zwraca uwagę, że ze stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowanego w uzasadnieniu wyroku z 9 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1339/15 wynika jakie okoliczności istotne dla sprawy miały znaczenie przy ustalaniu stanu faktycznego i prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] czerwca 1998 r., w części dotyczącej nieruchomości oznaczonych w dacie wydania tej decyzji jako działki nr [...] i [...].

Rację ma Gmina [...], że ocena prawna i wytyczne zaprezentowane w wyroku NSA dotyczyły stanu faktycznego i prawnego jaki ma znaczenie dla ustalenia, czy B.F. mógł zainicjować, jako strona postępowania, wspomniane wyżej postępowanie nieważnościowe (art. 157 § 2 w zw. z art. 28 i art. 61a kpa).

W powyższym wyroku NSA jednoznacznie wskazał, że dla oceny legitymacji wnioskodawcy do wszczęcia postępowania nadzorczego znaczenie ma to, w jakiej księdze wieczystej ujawnione były sporne działki nr [...] i [...], tj. czy w Kw nr [...], czy Kw nr [...] i kto był w dziale II księgi wieczystej prowadzonych dla tychże działek wpisany jako ich właściciel, w szczególności czy był to B.F. Te ustalenia winny być dokonane według stanu na 27 maja 1990 r. Wątpliwości NSA wzbudziły ustalenia Sądu I instancji akceptujące stanowisko Ministra Administracji i Cyfryzacji, że sporne działki 27 maja 1990 r. zapisane były w Kw nr [...] i że ich ówczesnym właścicielem był Skarb Państwa, skoro działki te ujawnione były w tej księdze na podstawie wniosku złożonego w 1994 r. (po dacie komunalizacji).

Zdaniem NSA wpis prawa własności do księgi wieczystej jest wystarczającą okolicznością do uznania B.F. za mającego interes prawny do złożenia wniosku nieważnościwego w żądanym zakresie. NSA zwrócił uwagę na moc prawną wpisu w księdze wieczystej wynikającą z art. 1, art. 2 i art. 3 ukwh, w szczególności na wynikające z art. 3 domniemanie prawne o zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Według NSA osobę figurującą w księdze wieczystej według stanu z 27 maja 1990 r. należy uznać za osobę posiadającą tytuł prawnorzeczowy do skomunalizowanych działek.

Gmina [...] pomija jednak to, że ocena prawna i wytyczne zaprezentowane w powyższym wyroku NSA, choć dotyczyły interesu prawnego B.F. do bycia stroną w rozumieniu art. 28 kpa, wnioskującą o wszczęcie postępowania nieważnościowego, o której mowa w art. 157 § 2 kpa, to jednak mają także znaczenie dla meritum sprawy nieważnościowej.

Trzeba mieć bowiem na uwadze, że kwestia statusu strony postępowania komunalizacyjnego (osoby posiadającej tytuł własności do nieruchomości w dacie 27 maja 1990 r. i wpisanej w tej dacie do księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości) wiąże się nierozerwalnie z merytoryczną przesłanką komunalizacji, o które mowa w art. 5 ust. 1 ustawy. Art. 5 ust. 1 ustawy, będący podstawą materialnoprawną decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1998 r., umożliwiał komunalizację tylko i wyłącznie mienia ogólnonarodowego (państwowego).

Skoro więc NSA uznał, że w niniejszej sprawie znaczenie ma stan wieczystoksięgowy przedmiotowych działek i wynikający z tego stanu stan własnościowy przedmiotowego mienia nieruchomego, to trafne jest stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skoro w dacie 27 maj 1990 r. sporne działki zawierały się w nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] na dzień 27 maja 1990 r., a w dziale II tej księgi ujawniony był wówczas B.F. (pisma Sądu Rejonowego w [...] z [...] lipca 2017 r. i [...] lutego 2018 r.), to doszło do komunalizacji mienia osoby fizycznej, ponieważ zgodnie z art. 3 ust.1 ukwh domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest zgodne z rzeczywistym stanem prawym.

Wobec tego trafne jest stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że w niniejszej sprawie komunalizacyjnej doszło do oczywistego, a więc rażącego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa naruszenia prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 ustawy poprzez stwierdzenie komunalizacji nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej – B.F.

Wbrew temu co twierdzi Gmina [...] w niniejszej sprawie nie miały pierwszoplanowego znaczenia skutki prawnorzeczowe wynikające z decyzji wydanych w 1989 r. i 1990 r. na podstawie art. 12 ust. 5 uggwn. NSA w uzasadnieniu wyroku z 9 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1339/15 stwierdził, że niezasadne w ocenie statusu strony postępowania było powoływanie się przez Ministra na decyzje podziałowe z 1989 r. i 1990 r.

Wobec tego, że kwestia interesu prawnego do bycia stroną postępowania nieważnościowego wiąże się ściśle z materialną przesłanką komunalizacji, to i w tym zakresie (własnościowym) pierwszoplanowe znaczenie miał stan wieczystoksięgowy wynikający z działu II Kw nr [...] według stanu z 27 maja 1990 r. Wówczas w tejże księdze wieczystej w dziale II, jeżeli chodzi o działki nr [...] i [...], nie był wpisany jako właściciel Skarb Państwa na podstawie decyzji podziałowych z 1989 r. i 1990 r.

Jeżeli chodzi o zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 3 ust. 1 ukwh Sąd zwraca uwagę, że ocena prawidłowości wpisów w księdze wieczystej należy do wyłącznej kognicji sądu powszechnego, a organ administracji publicznej nie ma kompetencji do badania w postępowaniu administracyjnym prawidłowości wpisów w księdze wieczystej i do obalenia domniemania wiarygodności ksiąg wieczystych (art. 3 ust. 1 ukwh). Takie stanowisko zostało zaprezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2005 r. sygn. akt I OSK 1064/04; wyrok NSA z 2 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 579/07; wyrok NSA z 22 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1823/11; wyrok NSA z 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 499/11).

Sąd orzekający w niniejszym składzie uważa, że Wojewoda [...] nie mógł w toku postępowania komunalizacyjnego uwzględnić skutków prawnych decyzji podziałowych z 1989 r. i 1990 r. w zakresie nabycia działek nr [...] i [...] z mocy samego prawa przez Skarb Państwa z pominięciem stanu prawnego wynikającego z działu II Kw nr [...].

Wszelkie spory o prawa do rzeczy nieruchomej wpisane w dziale II księgi wieczystej, w dacie 27 maja 1990 r., pozostają poza przedmiotem postępowania komunalizacyjnego. Właściwy wojewoda nie bada bowiem tego, czy prawo własności ujawnione w księdze wieczystej 27 maja 1990 r. opiera się na właściwym tytule prawnym i czy prawo to zostało prawidłowo wpisane do księgi wieczystej. W postępowaniu komunalizacyjnym organ jest związany prawomocnym wpisem w księdze wieczystej (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 3703/18).

Trafnie wskazał Minister, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 kpa, a więc nie było przeszkód do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej w żądanej przez B.F. części. W toku postępowania nieważnościowego nie ujawniły się, w szczególności okoliczności świadczące o tym, że sporne działki po wydaniu decyzji komunalizacyjnej były przedmiotem obrotu cywilnoprawnego na rzecz osób trzecich.

Jeżeli chodzi o podnoszone przez Gminę [...] przeszkody do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej w postaci znacznego upływu czasu Sąd zwraca uwagę, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt P 46/13 nie służy ochronie interesów Skarbu Państwa, czy Gminy, które wadliwie, z rażącym naruszeniem prawa nabyły prawo własności (por. wyroki NSA z: 1 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 2566/15, 1 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 2632/15, 8 marca 2016 r. sygn. akt I 2631/15, 30 marca 2016 r. sygn. akt I 2486/15, 15 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2940/14, 16 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 1307/14). Nie ma bowiem wątpliwości, że u podstaw wyroku Trybunału legło dostrzeżenie potrzeby ochrony praw jednostek, a nie podmiotów publicznoprawnych.

Mając na uwadze powyższe i nie dostrzegając w działaniu Ministra naruszenia prawa Sąd, na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.