Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1576/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński Sędzia NSA Jan Grabowski Sędzia WSA del. do NSA Kazimierz Włoch (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. S. - "[...]" od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 2350/04 w sprawie ze skargi B. S. - "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2350/04 oddalił skargę "[...]" - B. S. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2004 r., Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. W dniu 1 sierpnia 2000 r. "[...]" - B. S. w Warszawie zgłosiła za pośrednictwem Agencji Celnej "[...]" na podstawie dokumentu SAD nr [...] do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzone z Turcji towary, deklarując wobec nich stawkę celną konwencyjną. Do zgłoszenia celnego strona załączyła faktury o numerach: [...] z dnia [...] lipca 2000 r., [...] z dnia [...] lipca 2000 r., [...] z dnia [...] lipca 2000 r., [...] z dnia [...] lipca 2000 r. i [...] z dnia [...] lipca 2000 r. Podstawą do zastosowania powyższej stawki celnej były świadectwa pochodzenia wystawione przez tureckie władze celne o numerach: [...]

W wyniku dochodzenia przeprowadzonego przez organy celne ustalono, iż w procedurze tranzytu, w urzędzie celnym granicznym, przedkładano inne dokumenty handlowe niż w urzędzie celnym przeznaczenia. Świadczyła o tym rozbieżność w opisie asortymentu wyszczególnionego w fakturach przedstawionych do zgłoszenia celnego w procedurze tranzytu oraz w fakturach o tych samych numerach stanowiących załączniki do zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu. Główny Urząd Ceł wystąpił do administracji celnej Turcji z wnioskiem o weryfikację faktury nr [...] z dnia [...] lipca 2000r. i świadectwa pochodzenia z dnia [...] lipca 2000r. nr [...], przedkładanych do zgłoszeń celnych tranzytowych i do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Tureckie władze celne nie udzieliły odpowiedzi na wniosek polskich władz celnych.

Sygn. akt. GSK 1576/06

Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., nr [...], uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie dotyczącym tożsamości towaru, jego ilości i wartości celnej oraz stawki celnej i określił kwotę długu celnego z zastosowaniem autonomicznych stawek celnych. Prezes Głównego Urzędu Ceł, wobec stwierdzonych uchybień w postępowaniu dowodowym przeprowadzonym przez organ I instancji, decyzją z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...], uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej, kraju pochodzenia oraz wymiaru cła i określił kwotę długu celnego z zastosowaniem represyjnych stawek celnych (stawek autonomicznych podwyższonych o 100%) oraz kwotę odsetek wyrównawczych. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2004 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że w związku z wątpliwościami co do autentyczności i rzetelności wystawienia przez tureckie władze celne m.in. świadectwa pochodzenia towarów nr [...] organ celny I instancji zwrócił się za pośrednictwem Biura Współpracy Międzynarodowej Głównego Urzędu Ceł (pismo nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r.) do władz tureckich o zweryfikowanie wspomnianego świadectwa pochodzenia oraz dwóch egzemplarzy faktury nr [...]. Władze tureckie do dnia wydania decyzji przez organ I instancji nie udzieliły odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny. Organ stwierdził ponadto, iż w innych sprawach, gdzie stroną była skarżąca, o analogicznym stanie faktycznym i prawnym, władze tureckie pismem z dnia 26 czerwca 2002 r. przekazały wynik przeprowadzonej weryfikacji, na podstawie której ustalono, iż eksporter widniejący na fakturach spółki "[...]" - firma

Sygn. akt. GSK 1576/06

"[...]" nie zajmuje się eksportem do krajów trzecich (w tym do Polski), a tym samym spółka ta nie wystawiła żadnej z 75 faktur przekazanych do weryfikacji. Organ II instancji uznał, że skoro w przedmiotowej sprawie świadectwo pochodzenia nr [...] miało być sporządzone na wniosek firmy "[...]", to również ono nie mogło zostać przyjęte jako dokument potwierdzający tureckie pochodzenie wskazanego w nim towaru. Ponadto w toku postępowania organ II instancji otrzymał kolejny wynik weryfikacji tureckich władz celnych stwierdzający, że świadectwo pochodzenia o nr [...] jest fałszywe i nie zostało wystawione ani zalegalizowane przez turecką Izbę Handlową. We wspomnianym świadectwie jako eksporter występuje firma [...], a pieczęć w polu 8 świadectwa jest identyczna jak pieczęć w polu 8 świadectwa nr A [...] dotyczącego przedmiotowej sprawy i pochodzącego z tego samego okresu.

W związku z powyższym, organ I instancji zasadnie określił kwotę długu celnego importowanych towarów z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej, opierając się na postanowieniach ust. 7 Części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej - załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz. U. Nr 107, poz. 1217), zgodnie z którymi dla towarów, dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100% lub stawkę konwencyjną podwyższoną o 100%, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził prawidłowość zastosowania w stosunku do zgłoszonych towarów stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100%. Organy celne po przeprowadzeniu postępowania stwierdziły, że przedłożone im świadectwa pochodzenia nie są autentyczne, były więc uprawnione do zastosowania powyższej stawki celnej, zgodnie z przepisami ust. 7 i 11 części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej.

W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy upoważniał organy celne do zakwestionowania świadectwa pochodzenia. Faktura i świadectwo

Sygn. akt. GSK 1576/06

pochodzenia nr A [...] zostały wysłane do weryfikacji do władz tureckich, które jednak nie udzieliły odpowiedzi na powyższy wniosek weryfikacyjny. Stosownie do treści § 20a ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. nr 130, poz. 851 ze zm.) "jeżeli organ, do którego skierowano świadectwo w celu jego weryfikacji, nie udzieli odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację lub udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru".

Sąd nie uwzględnił zarzutu skarżącej naruszenia przez organy celne art. 121 i art. 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.) poprzez nie włączenie do akt sprawy dokumentów z postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową Warszawa Praga - Północ. Ustalenia poczynione w postępowaniu karnym mogą stanowić dowód w postępowaniu celnym, ale pod tym pojęciem należy rozumieć ustalenia co do faktów, a nie co do winy. Ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia o umorzeniu śledztwa wynika, że podczas zgłoszenia przedmiotowego towaru do procedury dopuszczenia do obrotu posłużono się sfałszowanymi certyfikatami, choć w świetle zgromadzonego materiału dowodowego trudno przyjąć, że było to wynikiem świadomego działanie skarżącej. W postępowaniu karnym także zatem ustalono, że świadectwa pochodzenia załączane do zgłoszeń celnych były fałszywe.

Zdaniem Sądu, nie jest zasadne stanowisko skarżącej, że skoro nie ponosi ona winy w sfałszowaniu dokumentów to nie powinna być obciążana należnościami celno-podatkowymi. Należności celne oblicza się według stanu towaru i jego wartości celnej z dnia dokonania zgłoszenia a dłużnikiem jest zgłaszający, zgodnie z art. 209 § 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 1997 r. Nr

Sygn. akt. GSK 1576/06

23, poz. 117 ze zm.). Skarżąca korzystała przy dokonywaniu zgłoszenia celnego z usług agencji celnej, która działała jako przedstawiciel bezpośredni, tak więc zgodnie z treścią art. 253 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 §1 pkt 23 Kodeksu celnego, zgłaszającym jest skarżąca.

Sąd I instancji uznał, że organy celne prawidłowo wywiodły wadliwość świadectwa pochodzenia z dokumentów dotyczących weryfikacji faktury załączonej do przedmiotowego zgłoszenia celnego. Weryfikacja innych świadectw pochodzenia została przywołana jedynie na poparcie argumentacji, że także świadectwo pochodzenia załączone do przedmiotowego zgłoszenia celnego, na którym w polu 8 figuruje identyczna pieczęć jak w świadectwach negatywnie zweryfikowanych jest fałszywe.

Sąd zgodził się ze stanowiskiem organów celnych, że przyjęcie zakwestionowanych faktur do ustalenia wartości i ilości towaru ma uzasadnienie z tego względu, że te faktury zostały zarejestrowane w dokumentacji prowadzonej w firmie "[...]", także cena należna za towar znalazła potwierdzenie w dokumentacji księgowej firmy. Przeprowadzone postępowanie wykazało jedynie, że faktury wystawiła nie ta firma, która figurowała jako ich wystawca, nie dało to natomiast podstaw do zweryfikowania innych elementów ujętych na fakturze.

Zdaniem Sądu I instancji, niezasadny okazał się również zarzut dotyczący wymierzenia skarżącej odsetek wyrównawczych. Sąd podzielił stanowisko organu celnego, że zaniedbanie można zarzucić temu, kto nie dochował należytej staranności przy doborze partnerów, z którymi prowadzi działalność handlową. Skarżąca przy organizowaniu i prowadzeniu działalności polegającej na imporcie towarów z Turcji nie dochowała należytej staranności. Nie wyjaśniła okoliczności i warunków w jakich zawierała transakcje z tureckim eksporterem i w jakich doszło do uzgodnienia warunków kontraktu.

Na wniosek B. S., WSA w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienia adwokata. W dniu 10 marca 2006 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącej złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2005 r.

Sygn. akt. GSK 1576/06

wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia, który został pozytywnie rozpatrzony przez ten Sąd w dniu 20 kwietnia 2006 r.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca wniosła o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. i uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 30 czerwca 2004 r., jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie z dnia 16 lipca 2003 r. - w całości, albo

- uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddającej skargę na zasadność obciążenia skarżącej obowiązkiem zapłaty odsetek wyrównawczych, rozpoznanie skargi w trybie art. 188 p.p.s.a. i uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 30 czerwca 2004 r., jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie z dnia 16 lipca 2003 r. - w części dotyczącej obciążenia skarżącej obowiązkiem zapłaty odsetek wyrównawczych, albo

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Skargę kasacyjną skarżąca oparła - w myśl art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - na naruszeniu art. 273 Kodeksu Celnego w kontekście art. 180, 181 i 191 Ordynacji Podatkowej - przez ich błędną wykładnię oraz na naruszeniu § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 958) przez jego niezastosowanie, które to naruszenie ma charakter rażący.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie - w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ przepisów - wymienionych w pierwszym zarzucie - w toku postępowania administracyjnego.

Sygn. akt. GSK 1576/06

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła, że Sąd I instancji w sposób nieuzasadniony przyjął, iż nie było podstaw do dopuszczenia w sprawie dowodu z akt postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową Warszawa Praga - Północ na skutek zawiadomienia Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie, a które to postępowanie zostało umorzone na skutek niewykrycia sprawcy podrobienia świadectw pochodzenia towarów. Odmowa dopuszczenia dowodu tego rodzaju nie mogła, zdaniem skarżącej, wynikać z art. 273 Kodeksu celnego, albowiem nie wprowadza on żadnych ograniczeń dowodowych w postępowaniu celnym, w tym nie zabrania, aby w sprawie dowodem były ustalenia z prawomocnie zakończonej sprawy karnej. Skarżąca nie zgodziła się również z twierdzeniem, iż okoliczność braku winy skarżącej w sfałszowaniu dokumentów, istotna w postępowaniu karnym, nie ma wpływu na ustalenie kwot należności celnych.

Skarżąca powołując się na treść § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania stwierdziła, że powołanie się przez nią na prawomocnie zakończoną sprawę karną świadczy o tym, że podanie nieprawidłowych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z zaniedbania lub świadomego działania skarżącej, ale z przestępstwa nieustalonej osoby. Sąd I instancji stwierdzając, że ustalenia ze sprawy karnej nie mogły mieć wpływu na wynik postępowania celnego, naruszył art. 180, 181 i 191 Ordynacji Podatkowej, skoro dowodami w tym postępowaniu mogą być materiały zgromadzone w postępowaniu karnym. Sąd naruszył również powołany wyżej przepis § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów.

Skarżąca podniosła ponadto, że Sąd ustalił, iż podstawą do uznania świadectw za niewiarygodne była weryfikacja dokumentów źródłowych dokonana przez turecką administracją celną oraz że takich ustaleń może dokonać wyłącznie administracja celna państwa, w którym świadectwa zostały wystawione. Nie

Sygn. akt. GSK 1576/06

znajduje tym samym uzasadnienia przypisanie skarżącej przez Sąd "zaniedbania" w rozumieniu § 1 ust. 3 pkt 1 wyżej wymienionego rozporządzenia, które uzasadniałoby twierdzenie, że ponosi ona winę w załączeniu do zgłoszenia celnego nieautentycznych dokumentów i winna zapłacić odsetki wyrównawcze.

Odnosząc się do stwierdzenia Sądu, że uchybiła obowiązkowi starannego dobierania partnerów handlowych podniosła, że nie ma to znaczenia dla sprawy i nie powinno skutkować niezastosowaniem cytowanego przepisu rozporządzenia Ministra Finansów. Ponadto nie stwierdzono, aby ów partner handlowy dopuścił się sfałszowania świadectw pochodzenia sprowadzonych towarów. Strona może bowiem ponosić odpowiedzialność tylko za własne zaniedbania lub świadome działania.

Dyrektor Izby Celnej w Warszawie nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), a także naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Nieodzownym elementem uzasadnienia podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jest poza przytoczeniem naruszonego przepisu - wskazanie sposobu jego naruszenia i wyjaśnienie na czym polega błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie i jak, zdaniem strony skarżącej, powinien on być rozumiany i stosowany. Również koniecznym elementem uzasadnienia drugiej podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest wskazanie, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) ustawy - zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej,

Sygn. akt. GSK 1576/06

zaś z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Oznacza to, że o zakresie kontroli orzeczenia Sądu I instancji przesądza wola wnoszącego skargę kasacyjną.

W rozpoznawanej sprawie strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie przez Sąd I instancji zarówno przepisów postępowania jak i prawa materialnego. Naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skarżąca upatruje w nieuwzględnieniu skargi, mimo naruszenia przez organy celne w toku postępowania administracyjnego przepisów art. 273 Kodeksu Celnego w związku z art. 180, 181 i 191 Ordynacji Podatkowej oraz mimo naruszenia § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. z 1997 r. Nr 143, poz. 958 i z 1998 r. Nr 86, poz. 544).

Odnosząc się do powyższych zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, iż są one bezzasadne. Stwierdzić na wstępie należy, że skarżąca stawiając zarzut Sądowi I instancji nieuchylenia zaskarżonej decyzji organu celnego mimo naruszenia przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, mylnie zakwalifikowała te przepisy, jako naruszenie prawa materialnego, wymieniając je w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika bowiem, że w istocie skarżąca kwestionuje zaakceptowanie przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych dokonanych przez organ celny, który wydał decyzję bez dopuszczenia jako dowodu w sprawie postanowienia o umorzeniu postępowania karnego - na skutek niewykrycia sprawcy sfałszowania świadectw pochodzenia towarów - prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową Warszawa Praga Północ. Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, odmowa dopuszczenia dowodu z akt postępowania karnego nie mogła wynikać z art. 273 Kodeksu celnego, gdyż przepis ten nie wprowadza żadnych ograniczeń dowodowych w postępowaniu celnym, w tym nie zabrania, aby w sprawie dowodem były ustalenia z prawomocnie zakończonej sprawy karnej. Skarżąca nie zgodziła się również z twierdzeniem, iż

Sygn. akt. GSK 1576/06

okoliczność braku jej winy w sfałszowaniu dokumentów, istotna w postępowaniu karnym, nie ma wpływu na ustalenie kwot należności celnych.

Zgodnie z treścią art. 273 Kodeksu celnego, prowadzenie postępowania na podstawie przepisów karnych nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania na podstawie przepisów niniejszej ustawy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W literaturze przyjmuje się, że przepis ten wprowadza ogólną zasadę niezależności postępowania prowadzonego na podstawie przepisów prawa celnego od postępowania prowadzonego na podstawie przepisów karnych (por. F. Prusak, Kodeks celny, Komentarz, Warszawa 2000 r., str. 1076). Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku wyraził w tym zakresie prawidłowy pogląd, że ustalenia poczynione w postępowaniu karnym mogą stanowić dowód w postępowaniu celnym, ale pod tym pojęciem należy rozumieć ustalenia co do faktów, a nie co do winy. Mając na uwadze treść art. 273 Kodeksu celnego stwierdzić należy, że prowadzenie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, wykroczenie skarbowe lub postępowania karnego nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania w sprawie celnej. Pogląd taki został również wyrażony na gruncie postępowania podatkowego. W wyroku z dnia 25 czerwca 1993 r., sygn. akt III SA 262/93 NSA stwierdził, że prowadzenie przez prokuraturę postępowania w sprawie fałszerstwa dokumentu nie pozwala jeszcze na przyjęcie w postępowaniu podatkowym faktu fałszerstwa za udowodniony. Decydujące znaczenie ma tu bowiem prawomocny wyrok sądu, a organ podatkowy może we własnym zakresie ustalić fakt fałszerstwa dokumentu w trybie postępowania dowodowego, na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe, za bezzasadny należy uznać zarzut sanowania przez Sąd I instancji naruszenia przez organ celny art. 273 Kodeksu celnego w związku z art. 180, 181 i 191 Ordynacji podatkowej. Należy przy tym zauważyć, że skarga kasacyjna nie precyzuje, który z paragrafów przepisu art. 180 Ordynacji podatkowej został naruszony przez organ celny, a naruszenie to zostało zaakceptowane przez

Sygn. akt. GSK 1576/06

Sąd I instancji. Zgodnie z treścią art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia, organ podatkowy odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (§ 2 art. 180 Ordynacji podatkowej). Przepis art. 181 Ordynacji podatkowej stanowi, że dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, ( ... ) oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. W myśl art. 191 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W skardze kasacyjnej nie zarzucono przy tym naruszenia przepisu art. 262 Kodeksu celnego, który odsyła do stosowania wyżej wymienionych przepisów Ordynacji podatkowej w postępowaniu przed organami celnymi, niemniej stwierdzić należy, że przepisy te - właśnie na podstawie tego odesłania - miały w niniejszej sprawie zastosowanie.

Podkreślenia wymaga, że organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i mają obowiązek dbania o przestrzeganie tego prawa przez stronę. Przepis art. 83 ustawy - Kodeks celny umożliwia organom celnym przeprowadzenie kontroli zgłoszeń celnych w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego. W niniejszej sprawie organy celne przeprowadziły prawidłowo postępowanie dowodowe, co potwierdził Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku. Organ celny na podstawie § 20 a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania

Sygn. akt. GSK 1576/06

niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. z 1997 r. Nr 130, poz. 851

ze zm.) w celu sprawdzenia świadectwa pochodzenia towarów i prawidłowości danych w nim zawartych, skierował je do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo, to jest do władz celnych kraju eksportu, które nie poinformowały o wynikach weryfikacji.

Konkretnie skierowano do weryfikacji świadectwo pochodzenia nr A [...] oraz dwa egzemplarze faktury nr [...] pod kątem ich rzetelności i autentyczności. Ponieważ tureckie władze celne nie udzieliły odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny zgodnie z § 20 a ust. 2 wyżej cyt. rozp. z dnia 15 października 1997r., w razie nie udzielenia odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku, dokument w postaci świadectwa pochodzenia uznaje się za nieprawidłowy dla potwierdzenia pochodzenia towaru. Tak więc w tej sytuacji organ celny był uprawniony do zakwestionowania świadectwa pochodzenia. Ponadto należy wziąć pod uwagę, że w innej sprawie władze tureckie jednoznacznie stwierdziły, że " [...]", która wystawiła m. in. fakturę nr [...] której numer figuruje w świadectwie pochodzenia nr [...], nie dokonywała eksportu do krajów trzecich - w tym do Polski i nie wystawiła żadnej z 75 faktur przekazanych do weryfikacji. Jeszcze w innej sprawie organ otrzymał wynik weryfikacyjny, że świadectwo nr [...] jest fałszywe. Wobec powyższych należało uznać, że faktura nr [...] jest fałszywa a ponadto i obejmujące ją w/w świadectwo pochodzenia powołujące się na fałszywą fakturę nie mogło być uznane za potwierdzające pochodzenie towaru.

Bezzasadny jest więc podnoszony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut, że Sąd I instancji wadliwie zaakceptował ustalenia organów celnych, iż podstawą do uznania świadectw za niewiarygodne mogła być weryfikacja dokumentów źródłowych dokonana przez turecką administracją celną. Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy upoważniał organy celne do

Sygn. akt. GSK 1576/06

zakwestionowania przedmiotowego świadectwa pochodzenia. Powołano w nim bowiem numery faktury, która okazała się fałszywa, a tym samym nie mogło być ono uznane za potwierdzające pochodzenie towarów w nim określonych.

Z uwagi na powyższe, bezzasadne są więc zarzuty skargi kasacyjnej co do zaakceptowania przez Sąd I instancji naruszenia wyżej wymienionych przepisów Ordynacji podatkowej w związku z art. 273 Kodeksu celnego. Sąd I instancji wyjaśnił bowiem, że organy celne orzekały z poszanowaniem wynikających z tych przepisów zasad postępowania dowodowego. Stwierdzić przy tym należy, że miały prawem przewidziany obowiązek przeprowadzenia postępowania celnego, w celu ustalenia prawidłowej wartości celnej towaru w niniejszej sprawie. Sąd I instancji rozważał podnoszony przez stronę skarżącą zarzut naruszenia przez organy celne art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej i uznał go za bezzasadny, a swoje stanowisko w tym zakresie uzasadnił. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że w postępowaniu karnym także ustalono, iż świadectwa pochodzenia załączane do zgłoszeń celnych były fałszywe.

Mając na uwadze, że w aktach wspólnych sprawy znajduje się postanowienie o umorzeniu przez Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie śledztwa, w uzasadnieniu którego organ celny odnosi się do postanowienia o umorzeniu śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową Warszawa Praga Północ - wobec niewykrycia sprawcy czynu za bezzasadny należy uznać zarzut odmowy dopuszczenia przez organ celny dowodu z tego postanowienia, skoro - co trafnie stwierdził organ celny - dla postępowania celnego w niniejszej sprawie nie miała znaczenia kwestia winy strony - jej świadomego działania. Wymaga również podkreślenia, że Sąd administracyjny dokonuje analizy prawnej przepisów, które były podstawą decyzji i kontroluje decyzję wydaną na podstawie zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego, gdyż

rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). W konkluzji

Sygn. akt. GSK 1576/06

stwierdzić należy, że w tym zakresie Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji, trafnie Sąd I instancji oddalił skargę na decyzję organów celnych, która zakwestionowała świadectwo pochodzenia sprowadzonego w niniejszej sprawie towaru i określiła kwotę długu celnego z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej. W związku z powyższym należało uznać, że zarzuty procesowe strony skarżącej nie podważyły oceny dokonanej przez Sąd I instancji w zakresie ustaleń stanu faktycznego sprawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, że według treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. może ono polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Zdaniem Sądu I instancji, z postanowienia o umorzeniu śledztwa wynika, że w Świetle zgromadzonego materiału dowodowego trudno przyjąć, iż przedstawienie sfałszowanych świadectw pochodzenia było wynikiem świadomego działania skarżącej. Strona wnosząca skargę kasacyjną nie zgodziła się z twierdzeniem, że okoliczność braku jej winy w sfałszowaniu dokumentów, istotna w postępowaniu karnym, nie ma wpływu na ustalenie kwot należności celnych. W związku z powyższym zarzuciła niezastosowanie § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania. Stwierdziła, że prawomocnie zakończona sprawa karna świadczy o tym, że podanie nieprawidłowych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z zaniedbania lub świadomego jej działania, ale z przestępstwa nieustalonej osoby. Podniosła, że bezzasadne jest przypisanie jej przez Sąd "zaniedbania" w rozumieniu § 1 ust. 3 pkt 1 wyżej wymienionego rozporządzenia, które uzasadniałoby twierdzenie, że ponosi ona winę w załączeniu do zgłoszenia celnego nieautentycznych dokumentów i winna zapłacić odsetki wyrównawcze. Ponadto, odnosząc się do stwierdzenia Sądu, że uchybiła obowiązkowi starannego dobierania partnerów handlowych podniosła, iż

Sygn. akt. GSK 1576/06

nie ma to znaczenia dla sprawy i nie powinno skutkować niezastosowaniem

wyżej wymienionego przepisu rozporządzenia Ministra Finansów, nie stwierdzono bowiem, aby ów partner handlowy dopuścił się sfałszowania świadectw pochodzenia sprowadzonych towarów, a strona może ponosić odpowiedzialność tylko za własne zaniedbania lub świadome działania. W ocenie NSA, powyższy zarzut jest bezzasadny. Zgodnie z treścią § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. z 1997 r. Nr 143, poz. 958 i z 1998 r. Nr 86, poz. 544) organ celny pobiera odsetki wyrównawcze w wypadku, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, z wyjątkiem gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania.

Przesłanka świadomego działania skarżącej była przedmiotem oceny Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie, który w postanowieniu o umorzeniu śledztwa stwierdził, iż przedłożenie przez skarżącą do procedury dopuszczenia do obrotu sfałszowanych świadectw pochodzenia towaru nie było wynikiem jej świadomego działania. Sąd I instancji zasadnie natomiast uznał, że w niniejszej, sprawie prawidłowo wymierzono odsetki wyrównawcze z uwagi na zaniedbanie strony skarżącej. Podkreślił bowiem, że zaniedbanie można zarzucić temu, kto nie dochował należytej staranności przy doborze partnera, z którym prowadził działalność handlową oraz że skarżąca nie dochowała należytej staranności przy organizowaniu i prowadzeniu działalności, polegającej na imporcie przedmiotowych towarów. Naczelny Sąd Administracyjny pogląd ten podziela i stwierdza, że brak jest uzasadnionych podstaw do uznania w tej mierze zarzutu skargi kasacyjnej za zasadny.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że skoro

Sygn. akt. GSK 1576/06

przepis § 1 ust. 3 pkt 1 cytowanego rozporządzenia nie precyzuje jakie okoliczności należałoby uznać za "szczególne", dające podstawę do uznania, że

taki wyjątek zaistniał, to na stronie spoczywa ciężar dowodu, że zaistniały szczególne okoliczności, nie wynikające z jej zaniedbania lub świadomego działania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2005 r., sygn. akt V SAWa 1013/05, Lex nr 190340). Stwierdzić w konkluzji należy, że skarżąca na gruncie rozpoznawanej sprawy nie wskazała na te szczególne okoliczności, nie wynikające z jej zaniedbania, o czym może świadczyć zarówno treść, forma, jak i okoliczności zawarcia kontraktu z kontrahentem na sprowadzanie przedmiotowych towarów.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wyrok Sądu I instancji jest zgodny z prawem i na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.