Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1347/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 73, 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

R. G. wnioskiem z dnia 27.10.2005 r. wystąpił do Wojewody [...] (ponawiając swój wniosek złożony w dniu 3.09.1990 r. w Urzędu Miasta w T.) o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości D., powiat w., województwo [...]. Do wniosku dołączył dokumenty wymagane przez art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. – dalej: ustawa o rekompensacie).

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r., wydanym na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o rekompensacie, dokonał pozytywnej oceny przedłożonych dowodów w przedmiotowej sprawie i uznał, że R. G. spełnia wymogi, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o rekompensacie oraz wezwał wnioskodawcę do przedłożenia oświadczenia odnośnie wyboru formy realizacji prawa do rekompensaty oraz dołączenia do wniosku w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia, operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości pozostawionej przez J. G. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W dniu 12.05.2006 r. R. G. złożył wniosek o zawieszenie postępowania, z uwagi na brak możliwości wykonania w oznaczonym terminie operatu szacunkowego. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. Wojewoda [...] zawiesił postępowanie w sprawie.

Następnie R. G. pismem z dnia 21.04.2009 r. wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania, załączając jednocześnie operat szacunkowy z dnia [...].03.2009 r. określający wartość nieruchomości pozostawionej przez J. G. w miejscowości D., powiat w., województwo [...], sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego M. M.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. podjął zawieszone postępowanie. Następnie pismem z dnia 26.06.2009 r. poinformował wnioskodawcę, iż przedłożony operat szacunkowy wymaga sprostowania, gdyż z opisu mienia wynika, że tylko część gruntu ornego o łącznej powierzchni [...] ha stanowiła grunt zabudowany, tj. [...], natomiast pozostała cześć nieruchomości pozostawała gruntem ornym i jego wartość powinna być niższa niż część zabudowana. Tymczasem rzeczoznawca majątkowy w całości wycenił pozostawioną nieruchomość jako grunt przeznaczony pod zabudowę, opierając się na założeniu, że gdyby nie zmiany spowodowane II Wojną Światową teren, na jakim znajdowała się wyceniana nieruchomość, przeznaczony byłby pod zabudowę mieszkaniową lub usługową (str. 6 operatu).

Ponadto rzeczoznawca majątkowy przy określaniu wartości nieruchomości uwzględnił ceny transakcyjne uzyskiwane w C. w powiecie b. Miejscowość ta wprawdzie posiada zbliżoną liczbę mieszkańców w porównaniu do miejscowości D., w której to J. G. pozostawił nieruchomość, jednakże miasto C. jest położone w odległości [...] km od B. ([...] tys. mieszkańców) i wchodzi w skład aglomeracji [...] liczącej ok. [...] osób. Wskazano, iż ma to wpływ na uzyskane ceny transakcyjne nieruchomości, a zatem w tym przypadku nie została w pełni spełniona przesłanka z art. 11 ust. 1 ustawy o rekompensacie mówiąca, że przy określaniu wartości nieruchomości uwzględnia się przeciętne ceny transakcyjne uzyskiwane za nieruchomości podobne. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy istniała możliwość przyjęcia cen transakcyjnych nieruchomości podobnych położonych w innych miejscowościach na obszarze dwóch województw tj. [...], a nie tylko miejscowości położonej na obszarze aglomeracji [...].

R. G. podtrzymał wartość nieruchomości określoną w operacie szacunkowym z dnia [...].03.2009 r.

Wobec wątpliwości dotyczących prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego z dnia [...].03.2009 r. Wojewoda [...] wystąpił na podstawie art.157 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) do Komisji Arbitrażowej przy [...] Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych w Z. o dokonanie oceny operatu.

Z opinii Zespołu Komisji Arbitrażowej przy [...] Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych z dnia [...] stycznia 2010 r. wynika, że operat szacunkowy wykonany przez M. M. w dacie [...] marca 2009 r. nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o ustaleniu kwoty rekompensaty za pozostawione mienie w D. We wnioskach końcowych zespół orzekający uznał bowiem, że miasto C. nie jest miejscowością porównywalną do miasteczka D., zarówno z tytułu samego położenia, jak i warunków administracyjno – urbanistycznych. Zatem przyjęty zestaw transakcji nieruchomościami gruntowymi z miasta C. oraz porównanie uzyskanych cen do miasteczka D. był nietrafny. Z praktyki wiadome jest, że ceny nieruchomości gruntowych położonych na obszarach peryferyjnych województwa [...] są nawet dwukrotnie niższe, niż przyjęte w operacie. Ponadto należało ustalić rzeczywiste rodzaje użytków gruntowych oraz ich powierzchnię, wchodzących w skład mienia pozostawionego w D. oraz bardziej szczegółowo poddać analizie zapisy ujawnione w ewidencji gruntów Urzędu Gminy w D. i w decyzji o pozwoleniu na budowę [...] z 1938 r.

Wojewoda [...] pismem z dnia 16.02.2010 r. poinformował wnioskodawcę o nieprawidłowościach w operacie, przytaczając wnioski końcowe opinii z [...] stycznia 2010 r. oraz podtrzymał wezwanie do dołączenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości pozostawionej w miejscowości D., spełniającego wymogi ustawy o rekompensacie. W odpowiedzi na to wezwanie R. G. wniósł o przesłanie mu opinii Zespołu Komisji Arbitrażowej oraz ponownie przesłał operat szacunkowy z dnia [...].03.2009 r. Pismem z dnia 06.05.2010 r. poinformowano stronę, iż opinia z dnia [...].01.2010 r. Zespołu Komisji Arbitrażowej dotycząca oceny operatu szacunkowego stanowi dowód w sprawie, dlatego też nie jest możliwe przesłanie jej wnioskodawcy. Poinformowano również, iż zgodnie z art. 73 § 1 K.p.a. strona ma prawo w każdym stadium postępowania przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów, co dotyczy również tego dokumentu. W dalszej korespondencji poinformowano także o możliwości działania strony przez pełnomocnika. Ostatecznie zaś wnioskodawca nie dołączył skorygowanego operatu szacunkowego.

W takiej sytuacji Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 6 ust. 1, 2 i 4, art. 7 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o rekompensacie, odmówił R. G. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości D., powiat w., województwo [...], z powodu nie dostarczenia prawidłowo sporządzonego operatu szacunkowego nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP.

Od powyższej decyzji Wojewody [...] odwołanie do Ministra Skarbu Państwa wniósł R. G.. W odwołaniu wnioskował o uchylenie decyzji Wojewody jako wydanej z naruszeniem art. 51 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 73 K.p.a. Odwołujący się stwierdził, iż Wojewoda [...] nie umożliwił mu zapoznania się z pełnym teksem opinii Komisji Arbitrażowej Rzeczoznawców Majątkowych, przez co nie miał możliwości przekonania autora operatu szacunkowego o uzasadnionej potrzebie dokonania zmian w przedłożonym do akt sprawy operacie szacunkowym. Rzeczoznawca uważał swój operat za prawidłowy, a ponadto stwierdził, że opinia, o ile rzeczywiście istnieje, jest nieobiektywna, bo została sporządzona bez jego wiedzy, czyli z naruszeniem standardu zawodowego [...] rzeczoznawców majątkowych, regulaminu działania Komisji Arbitrażowej przy [...] Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych oraz zasad etyki zawodowej.

Po rozpatrzeniu tego odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2011 r. Minister zgodził się z Wojewodą [...], iż operat szacunkowy sporządzony dla potrzeb postępowania administracyjnego jest jednym z dowodów w sprawie, i tak jak każdy dowód podlega ocenie przez organ administracji stosownie do art. 77 i art. 80 K.p.a. Rozpatrując sprawę organ ma obowiązek ocenić wartość dowodową operatu szacunkowego, zbadać, czy przedłożona mu opinia jest zupełna, logiczna i wiarygodna. W razie wątpliwości co do treści operatu szacunkowego nie ma przeciwwskazań, aby żądać od rzeczoznawcy majątkowego uzupełnienia operatu szacunkowego albo wyjaśnienia zawartych w nim informacji. W związku z powyższym, Wojewoda [...] posiłkując się opinią Komisji Arbitrażowej oraz kierując się posiadaną wiedzą i prawidłami logiki był uprawniony do stwierdzenia, że operat szacunkowy z dnia [...].03.2009 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego nie może stanowić dowodu w prowadzonym postępowaniu.

Minister Skarbu Państwa, opierając się również na opinii Zespołu Komisji Arbitrażowej przy [...] Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych, potwierdził, iż operat szacunkowy znajdujący się w aktach sprawy zawiera błędy, które wpływają na określenie wartości pozostawionej poza granicami R.P. nieruchomości. Nie stwierdził przy tym naruszenia prawa procesowego – art. 73 k.p.a., zgodnie z którym "strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów" oraz art. 51 ust. 3 Konstytucji RP stanowiącego "iż każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych". Odwołujący się w korespondencji z organem I instancji został należycie poinformowany o swoich prawach i obowiązkach, w szczególności o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, w tym z opinią Zespołu Komisji Arbitrażowej przy [...] Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych. Pomimo tego, iż Wojewoda umożliwił stronie wgląd do akt sprawy, strona nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia.

Biorąc pod uwagę te okoliczności Minister Skarbu Państwa uznał, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...].02.2011 r. odmawiająca R. G. potwierdzenia prawa do rekompensaty, jest zgodna z prawem. Z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o rekompensacie wynika, iż strony zobowiązane są dostarczyć do akt sprawy operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, określający wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skoro strona postępowania, pomimo kilkukrotnych wezwań, nie przedstawiła aktualnego, prawidłowo sporządzonego operatu szacunkowego, to Wojewoda był zobowiązany, zgodnie z art. 104 K.p.a., do zakończenia sprawy poprzez wydanie stosownej decyzji.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. G. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 51 ust. 3 Konstytucji R.P., art. 73 K.p.a. oraz art. 157 u.g.n. W uzasadnieniu skargi podniósł argumenty podobne jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Stwierdził, że opinia Zespołu Komisji Arbitrażowej przy [...] Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych z dnia [...] stycznia 2010 r., o której przesłanie występował, była mu niezbędna do udokumentowania rzeczoznawcy majątkowemu zarzutów w niej podniesionych, gdyż rzeczoznawca majątkowy obstawał, że operat został wykonany prawidłowo. Rzeczoznawca majątkowy nie mógł się zapoznać z opinią również z tego powodu, że wykonana została bez jego wiedzy, co powoduje, że jest nieobiektywna i narusza akty prawne wymienione w odwołaniu.

Skarżący wskazał na wadliwość argumentacji, iż opinia Zespołu Komisji Arbitrażowej nie może być mu przesłana z tego powodu, że stanowi dowód w sprawie. Nadmienił, że jest [...] (m.in. [...]), wymagającym opieki drugiej osoby, co całkowicie uniemożliwia mu podróż z T. do G. w celu zapoznania się z aktami sprawy. O sytuacji zdrowotnej skarżącego organ prowadzący postępowanie wiedział już w 2009 roku. Skarżący wyrażał nadzieję, że brak możliwości osobistego przyjazdu do G. z przyczyn zdrowotnych, podanych poprzednio w piśmie z dnia 18 grudnia 2009 r., stanowić będzie przesłankę dla pozytywnego załatwienia jego prośby o nadesłanie kopii opinii o operacie. Jego prośba spotkała się jednak z odmową. Nie mógł też skorzystać z sugestii organu dotyczącej ustanowienia pełnomocnika, z uwagi na sytuację materialną.

Brak możliwości zapoznania się z pełną treścią opinii o operacie powodował także, że skarżący nie miał pewności, czy kolejny operat odpowiadać będzie wymaganiom prowadzącego sprawę organu. Wyjaśnienia zawarte w korespondencji z Wojewodą budzą także wątpliwości skarżącego, czy Wojewoda [...] miał prawo uznać, że operat jest wadliwy, skoro [...] Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych nie opublikowało na swojej stronie internetowej informacji o tej ocenie, naruszając art. 157 ust. la u.g.n.? Jak Wojewoda [...] i [...] Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych może wyjaśnić konspiracyjny sposób działania w stosunku do rzeczoznawcy majątkowego, który w takiej sytuacji jest przekonany, że zachodzą przesłanki wymienione w art. 24 K.p.a., które mogą budzić uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności oceniających? Nie można zatem wykluczyć naruszenia art. 157 ust. 1 pkt 2) u.g.n.

Rzeczoznawca majątkowy w skierowanym do skarżącego piśmie z dnia 8.09.2010 r. stwierdził, iż "Jeżeli istnieje jakakolwiek opinia o wykonanym przeze mnie na Pana zlecenie operacie szacunkowym, to jest ona sporządzona z naruszeniem wszystkich zasad obowiązujących przy sporządzaniu tego rodzaju opinii. Zgodnie z tymi zasadami każda opinia wykonana przez jakąkolwiek organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych jest nieważna, jeżeli autor operatu szacunkowego nie został zawiadomiony przez tą organizację o wszczętym postępowaniu i składzie powołanego zespołu oceniającego. (...) Przewodniczący Komisji Arbitrażowej ma obowiązek przekazać autorowi opiniowanego operatu kopię opinii wydanej przez Zespół oceniający. Opinia Zespołu Oceniającego ma charakter wiążący, jeżeli autor ocenianego operatu szacunkowego nie wniesie do Przewodniczącego Komisji Arbitrażowej zastrzeżeń do jej treści w terminie 14-tu dni od daty jej otrzymania."

Wobec powyższego – stwierdza skarżący – żądanie Wojewody [...], aby dostarczył drugi operat w sytuacji, kiedy nie ma pewności, czy dostarczony ponad dwa lata temu operat zawiera wady, było bezzasadne.

Skarżący powołuje się też na prawie analogiczną sytuację, rozstrzygniętą wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1.06.2010 r. sygn. akt I SA/Wa 536/10, gdzie obie decyzje zostały przez sąd uchylone.

Dla uzasadnienia zarzutu dotyczącego naruszenia art. 73 K.p.a. skarżący przywołał postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.09.2010 r. II OSK 1676/10, gdzie NSA stwierdził m. in. że "skoro strona ma prawo sporządzać notatki lub odpisy z wszelkich pism znajdujących się w aktach sprawy, to tym samym brak jest podstaw prawnych do odmowy sporządzenia kopii tychże pism za pomocą kserokopiarki, z tym, iż powstaje kwestia ustalenia odpłatności za skorzystanie z przedmiotowego urządzenia."

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga ma uzasadnione podstawy.

Odnosząc się do jej zarzutów zauważyć należy, że "w stanie prawnym do dnia 11 kwietnia 2011 r. przepis art. 73 § 1 [K.p.a.] zobowiązywał organ prowadzący postępowanie do umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów w każdym wypadku, jeżeli strona tego zażąda, chyba że żądanie dotyczy akt sprawy objętych ochroną tajemnicy państwowej lub akt wyłączonych przez ten organ ze względu na ważny interes państwowy (art. 74 § 1). Organ mógł zatem odmówić stronie wglądu do akt oraz sporządzania z nich notatek i odpisów tylko wówczas, gdy żądanie dotyczyło akt, o których mowa w art. 74 § 1. Obecnie komentowany przepis wprost przyznaje stronie prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, co jest równoznaczne z konkretyzacją i urzeczywistnieniem prawa dostępu do akt, gwarantowanego w art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, "jest jednym ze standardów sprawiedliwego postępowania administracyjnego, które stanowią jeden z istotnych elementów zasady państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji" (wyrok TK z dnia 27 czerwca 2008 r., K 51/07, OTK-A 2008, nr 5, poz. 87). Konstytucyjne prawo dostępu do akt sprawy w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć szeroko, nie tylko jako prawo wglądu w akta sprawy, ale także jako prawo do sporządzania z tych akt notatek, kopii lub odpisów, prawo żądania (od organu) uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy, prawo do wydania (przez organ) z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów (...)" (zob. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art.73 k.p.a., LEX/el, 2011).

W zakresie udostępniania stronie dokumentów z akt postępowania administracyjnego – z którym to zagadnieniem wiążą się ściśle zarzuty skargi – obowiązujące przepisy art. 73 K.p.a. przewidują dwa odrębne stany faktycznoprawne i związane z nimi obowiązki organu administracji publicznej oraz odpowiednie uprawnienia strony. Zgodnie z § 1 tego artykułu organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie wgląd w akta sprawy oraz sporządzenie z nich notatek, kopii lub odpisów (w istocie do tego samego sprowadzało się także poprzednie brzmienie tego przepisu). W myśl natomiast § 2 strona może żądać uwierzytelnienia sporządzanych przez siebie odpisów lub kopii z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.

W ocenie sądu, mając na uwadze zmienne w treści wystąpienia skarżącego co do żądania udostępnienia mu opinii Zespołu Komisji Arbitrażowej przy [...] Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych z dnia [...] stycznia 2010 r., do końca nie jest jasne, czy swoje żądania wywodzi on z § 1 czy § 2 art. 73 K.p.a., aczkolwiek treść skargi (k. 4 akt sprawy) może wskazywać na żądanie wydania uwierzytelnionej kopii, w trybie § 2. Wcześniej jednak skarżący (np. w piśmie z dnia 26.07.2010 r. skierowanym do Wojewody) żądał udostępnienia treści opinii Komisji Arbitrażowej poprzez przesłanie jej kserokopii, czego art. 73 nie przewiduje. W takiej sytuacji obowiązkiem organu, wynikającym z art. 7 i art. 9 K.p.a., było pouczenie strony o właściwej treści przepisów art. 73 K.p.a. i wyjaśnienie ostatecznej treści żądania skarżącego, a następnie rozstrzygnięcie doprecyzowanego żądania albo w sposób pozytywny dla strony, albo w trybie art. 74 § 2 K.p.a., poprzez wydanie odpowiedniego postanowienia.

Tym bardziej, że strona wskazywała na swój interes prawny w wydaniu mu żądanej opinii, polegający na niezbędności udokumentowania rzeczoznawcy majątkowemu zarzutów w niej podniesionych, gdyż rzeczoznawca majątkowy uznawał operat za prawidłowy. Nie znał też pełnych argumentów przeciwko operatowi lub też uważał je za gołosłowne z tego powodu, że opinia wykonana została bez jego wiedzy, co powoduje, że jest nieobiektywna. "Ważnym interesem strony, o którym mowa w art. 73 § 2 in fine kpa, może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych. Obowiązek sporządzenia uwierzytelnionych odpisów i przesłania ich stronie lub jej pełnomocnikowi obciąża organ administracji państwowej jednak tylko wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mają możliwości sporządzenia odpisów ww. dokumentów i uzyskania ich uwierzytelnienia w trybie art. 73 § 1 w zw. z art. 73 § 2 in initio kpa" (wyrok NSA z dnia 23.01.1998 r. I SA/Łd 770/96, LEX nr 31771). Przez wydanie uwierzytelnionego odpisu (kopii) dokumentu, o jakim mowa w art. 73 § 2 K.p.a., należy rozumieć również przesłanie go stronie, jeżeli strona, jak w niniejszym przypadku, ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie odebrać go osobiście. Zauważyć należy, że skarżący już w 2009 r. (w końcowej części pisma z dnia 18.12.2009 r. skierowanego do Wojewody [...]) poinformował organ prowadzący postępowanie o swoim stanie zdrowia, uniemożliwiającym mu podróż do G.

Pozytywne ustosunkowanie się do żądania skarżącego mogło polegać też na rzeczywistym, a nie tylko formalnym, udostępnieniu mu akt sprawy. "Co do zasady przepis art. 73 § 1 k.p.a. nie oznacza, że na organie spoczywa obowiązek przesłania akt sprawy do miejscowości, w której mieszka strona i tam zapoznania się z nimi. Nie oznacza to jednak, że nie mogą zaistnieć sytuacje wyjątkowe, które poprzez uniemożliwienie stronie zapoznania się z aktami postępowania ograniczą jej czynny udział w postępowaniu. Za sytuację wyjątkową można uznać sytuację w której ze względu na brak możliwości osobistego zapoznania się z aktami sprawy, powodowany obiektywnie istniejącymi przeszkodami, strona będzie pozbawiona możności obrony swych praw w postępowaniu. W takiej sytuacji organ administracji publicznej może skorzystać z możliwości jakie daje mu art. 52 k.p.a. i umożliwić stronie we właściwym organie administracji rządowej lub organie samorządu terytorialnego przeglądanie akt sprawy" (wyrok NSA z dnia 11.05.2010 r. I OSK 693/10, LEX nr 595477). Teza ta w zupełności odnosi się do skarżącego w niniejszej sprawie.

Tymczasem Wojewoda [...] nie informując skarżącego o rzeczywistej treści art. 73 K.p.a. i nie wyjaśniając ostatecznych intencji skarżącego, co do sposobu uzyskania informacji na temat pełnej treści opinii Zespołu Komisji Arbitrażowej, informował jedynie skarżącego o udostępnieniu mu akt w siedzibie organu, wiedząc, że nie jest to możliwe z uwagi na jego stan zdrowia. Taki stan rzeczy zaakceptował również organ II instancji. Z naruszeniem więc artykułów: 7, 9, 10 § 1, 73, 74 § 2 i art. 80 K.p.a. organy obydwu instancji uniemożliwiły stronie zapoznanie się, a w konsekwencji ustosunkowanie się do istotnego w sprawie dowodu w postaci opinii o operacie szacunkowym, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Znając bowiem pełną treść opinii (a nie tylko jej wnioski końcowe) oraz jej autorów strona mogła albo skorygować operat, albo zakwestionować samą opinię o operacie, z powodów podniesionych zarówno w odwołaniu jak i w skardze do sądu. Zasadnie skarżący podnosi także, że w takiej sytuacji nie jest chociażby możliwe ustalenie, czy nie istniały powody do wyłączenia członków zespołu orzekającego (art. 157 § 1 pkt 2 u.g.n.), skoro rzeczoznawcy majątkowego z nieznanych przyczyn nie poinformowano o toczącym się postępowaniu w sprawie oceny jego operatu.

I choć dotychczasowe uchybienia są już wystarczające do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, to obydwu decyzjom można postawić jeszcze jeden zarzut, naruszenia art. 107 § 1 i 3 K.p.a., poprzez nieprecyzyjne wskazanie i brak wyczerpującego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję odmowną w podstawie prawnej powołał, oprócz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., także art. 7 ust. 1 pkt 3 i art. 9 ustawy o rekompensacie, na końcu uzasadnienia podając, że skoro strona postępowania, pomimo kilkukrotnych wezwań, nie przedstawiła aktualnego, prawidłowo sporządzonego operatu szacunkowego (stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o rekompensacie), to Wojewoda był zobowiązany, zgodnie z art. 104 K.p.a., do zakończenia sprawy poprzez wydanie stosownej decyzji. Wynikałoby z tego, że podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o rekompensacie w zw. z art. 104 K.p.a., gdyż art. 9 ustawy o rekompensacie określa tylko, kto jest organem wyższego stopnia w sprawach rekompensat.

Zauważyć w związku z tym należy, że przepis art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o rekompensacie określa jedynie obowiązek strony zlecenia rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości i dołączenia operatu do wniosku o rekompensatę, nie określając skutków nie wywiązania się przez stronę z tego obowiązku. Art. 104 K.p.a. mówi zaś o formie załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej. Zestawienie tych dwóch przepisów nie tworzy jednak normy pozwalającej na odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty. Sąd nie twierdzi przy tym, że norma taka nie istnieje, w przypadku braku dołączenia do wniosku prawidłowego operatu, lecz że organy jej nie wskazały, odmawiając w niniejszym przypadku potwierdzenia prawa do rekompensaty. Dotyczy to również decyzji organu I instancji, który wprawdzie w podstawie rozstrzygnięcia powołał więcej przepisów, w tym art. 6 ust. 1, 2 i 4, art. 7 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o rekompensacie, to jednak również nie wyjaśnił, który z powołanych przepisów daje organowi prawo do odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w ustalonym przez siebie stanie faktycznym. Na ostatniej stronie uzasadnienia swojej decyzji Wojewoda powołał jedynie przepis art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o rekompensacie, który, jak wskazano wyżej, w izolacji od innych przepisów ustawy nie tworzy normy uzasadniającej decyzję odmowną.

W takiej sytuacji naruszenie art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w zakresie braku właściwego wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż obie decyzje nie poddają się wobec tego pełnej kontroli sądowej.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ wypełni właściwie obowiązki informacyjne wobec strony na tle art. 73 K.p.a. w zw. z art. 9 K.p.a., w celu ustalenia rzeczywistych intencji strony (art. 7 K.p.a.) w zakresie dostępu do treści opinii Zespołu Komisji Arbitrażowej przy [...] Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych z dnia [...] stycznia 2010 r. i dopiero wówczas, w zależności od stanowiska strony, podejmie właściwe rozstrzygnięcia oraz prawidłowo wskaże i wyjaśni podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Mając to wszystko na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 135 P.p.s.a., sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a.