Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1695/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 195a, art. 199 ust. 1 i 5, art. 200 ust. 1 i 5
journal: Dz.U. 2016 poz 1842
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity
article: § 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 558
law: rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich

SENTENCJA

Dnia 20 grudnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 75/19 w sprawie ze skargi B.S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 7 grudnia 2018 r. nr R.571.2.2017.2018 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od B.S. na rzecz Rektora Uniwersytetu [...] kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 75/19 oddalił skargę B.S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 7 grudnia 2018 r. nr R.571.2.2017. 2018 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł B.S. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") zarzucił:

I) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 200 ust. 5 w zw. z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm., dalej w skrócie "p.o.s.w."), poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że stypendium doktoranckie może być wypłacone doktorantowi w przypadku posiadania przez uczelnię środków przeznaczonych wyłącznie na ten cel, w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, że stypendium takie może być wypłacone z wszelkich przychodów uczelni, w szczególności wymienionych w art. 98 ust. 1 p.o.s.w.;

2) art. 200 ust. 1 i 3 p.o.s.w. w zw. z § 13 ust. 1 i § 14 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2016 r., poz. 558), poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że jedną z przesłanek uzasadniających odmowę przyznania doktorantowi stypendium doktoranckiego może być brak środków finansowych przeznaczonych na ten cel oraz polityka finansowa uczelni, w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, że elementem decydującym o przyznaniu wskazanego stypendium doktorantowi pierwszego roku (skarżący), a jednocześnie elementem ocennym w zakresie uznania administracyjnego, jest osiągnięcie bardzo dobrych wyników w postępowaniu rekrutacyjnym, które to kryterium skarżący spełnił, co zostało przyznane przez organ w toku postępowania;

3) art. 195a p.o.s.w. w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 2016 r. (błędnie podano "26 września") o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 1311, dalej w skrócie "ustawa zmieniająca"), poprzez ich niezastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy i oddalenie skargi, podczas gdy ze wskazanych przepisów wynika, że organ miał obowiązek przyznać stypendium skarżącemu, albowiem procentowy udział liczby uczestników studiów doktoranckich, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2017/2018 (skarżący) i którym przyznano stypendium doktoranckie, nie mógł być mniejszy niż procentowy udział liczby uczestników studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium doktoranckie w roku akademickim 2015/2016, zaś zgodnie z planem rzeczowo-finansowym Uniwersytetu [...] na 2016 r. (stanowiący załącznik nr 7 do decyzji z dnia 7 grudnia 2018 r.), liczba osób pobierających stypendium doktoranckie w 2016 r., o których mowa w art. 200 ust. 1 p.o.s.w., wynosiła 34 osoby;

II) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 153 p.p.s.a., poprzez odejście od wskazań co do dalszego postępowania przedstawionych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 246/18 i nieuzasadnione uznanie, że organ nie ma możliwości przedstawienia w uzasadnieniu decyzji, jakimi środkami finansowymi dysponował w chwili złożenia wniosku o stypendium doktoranckie przez skarżącego, tj. na dzień 24 kwietnia 2017 r., co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem stanowiło podstawę do oddalenia skargi przez Sąd pierwszej instancji;

2) art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie w granicach niniejszej sprawy przepisu art. 195a p.o.s.w. w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy zmieniającej, ustalających minimalną liczbę beneficjentów stypendium doktoranckiego rozpoczynających studia w roku akademickim 2016/2017, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem stanowiło podstawę do oddalenia skargi przez Sąd pierwszej instancji;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej w skrócie "k.p.a."), poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a także prawidłowo uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, gdy tymczasem decyzja organu z dnia 7 grudnia 2018 r. oparta została na błędnych założeniach i nieprecyzyjnych danych liczbowych, co w konsekwencji doprowadziło do ustalenia nieprawidłowego stanu faktycznego i błędnych wniosków oraz miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem stanowiło podstawę do oddalenia skargi przez Sąd pierwszej instancji;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że organ w ramach uznania administracyjnego dokonał prawidłowego wyważenia interesu ogółu oraz jednostki, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem stanowiło podstawę do oddalenia skargi przez Sąd pierwszej instancji, podczas gdy w niniejszej sprawie interes ogółu oraz interes jednostki (skarżącego) są sobie wspólne – stypendia doktoranckie mają na celu stworzenie lepszych warunków do kształcenia się przyszłych nauczycieli akademickich, poprzez maksymalizację ich koncentracji na pracy naukowej, co następnie przekłada się na poziom kształcenia studentów przez przyszłych wykładowców oraz prestiż uczelni; ponadto decyzja o przyznaniu stypendium doktoranckiego jednemu doktorantowi (w sumarycznej wysokości około 17.640,00 zł) nie stanowiłaby przedłożenia interesu jednostki nad interes ogółu oraz nie stanowiłaby naruszenia interesu ekonomicznego Uniwersytetu [...];

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., poprzez nieuzasadnione uznanie, że skarżący miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy administracyjnej przed wydaniem decyzji z dnia 7 grudnia 2018 r., albowiem przeglądał akta w dniu 21 czerwca 2017 r., gdy tymczasem okoliczność ta miała miejsce przed wydaniem uchylonej wcześniej przez Sąd pierwszej instancji decyzji z dnia 28 lutego 2018 r.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto oświadczył, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.

Rektor Uniwersytetu [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Ustosunkowując się do powołanych w skardze kasacyjnej zarzutów stwierdził, że są one niezasadne, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd pierwszej instancji.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu najdalej idącego, to jest naruszenia art. 153 p.p.s.a., poprzez odejście od wskazań zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 246/18. Podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organ rozpatrujący ponownie niniejszą sprawę zrealizował wskazania zwarte w uzasadnieniu w/w wyroku. W uzasadnieniu decyzji z dnia 7 grudnia 2018 r. Rektor w sposób szczegółowy wykazał, jakimi środkami finansowymi dysponował w roku akademickim 2016/2017 i na co środki te były przeznaczone. Jednocześnie wyjaśnił, że organ nie ma możliwości wskazania na konkretny dzień roku (w niniejszej sprawie na dzień 24 kwietnia 2017 r., tj. dzień złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego) dokładnej kwoty, którą dysponuje uczelnia na realizację wypłat z tytułu stypendiów doktoranckich, gdyż dopiero na podstawie sprawozdania finansowego sporządzonego na koniec roku obrotowego, a więc na dzień 31 grudnia danego roku, jest w stanie określić w sposób pewny (a nie szacunkowy), czy w budżecie uczelni pozostaje nadwyżka środków finansowych. W aktach sprawy znajduje się też opracowana przez organ tabela przeznaczenia środków finansowych pozostałych na kontach bankowych na dzień 31 grudnia 2016 r. (załącznik 24 akt administracyjnych) oraz na dzień 31 grudnia 2017 r. (załącznik 25 akt administracyjnych). Zauważyć także należy, że informacje o sytuacji finansowej uczelni, wynikające ze sporządzonych sprawozdań finansowych, zostały pozytywnie ocenione przez niezależnego biegłego rewidenta oraz przyjęte przez Senat uczelni oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Ponadto w decyzji wskazano wysokość środków finansowych uczelni na koniec 2016 r. w kwocie [...] mln zł oraz ich przeznaczenie (zadania, na które przeznaczono w/w środki w 2016 r. przedstawiono w tabeli stanowiącej załącznik 24 akt administracyjnych, natomiast przeznaczenie środków w 2017 r. – załącznik 25). Rektor wyjaśnił również, że w 2016 r. spadły koszty wynagrodzeń w porównaniu do planu na 2016 r. o [...] mln zł, co miało zasadniczy wpływ na spadek kosztów ogółem w porównaniu do planu o [...] mln zł, a tym samym przełożyło się na osiągnięty wynik finansowy. Ponadto podkreślił, że w związku ze znacznym spadkiem zatrudnienia w grupie nauczycieli akademickich w 2016 r., władze uczelni rozpoczęły od 2016 r. realizację programu "[...]", który zakładał oszczędności z tytułu spadku wynagrodzeń, przeznaczane na zatrudnianie nowych pracowników. Organ wskazał również, że w 2016 r. uczelnia uzyskała większe o [...] mln zł przychody (w porównaniu do planowanych) z tytułu studiów podyplomowych i czesnego studentów zagranicznych. Rektor nadmienił też, że uczelnia jest w trakcie realizacji przedsięwzięć modernizacyjno-inwestycyjnych, w które zaangażowanych jest ponad [...] mln zł jako wkład własny uczelni. Wyjaśniając poruszoną w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 sierpnia 2018 r. kwestię otrzymanej przez uczelnię kwoty dotacji na działalność dydaktyczną w grudniu 2016 r., Rektor stwierdził, że kwota ta ([...] tys. zł) stanowiła jedynie 0,0057 przychodów uczelni, a zatem nie miała znaczenia dla jej sytuacji finansowej, a ponadto – zgodnie z pismem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2016 r. (załącznik 28 akt administracyjnych) – nie była uwzględniana w podstawie naliczania dotacji na 2017 r. Odnosząc się natomiast do zawartego w w/w wyroku stwierdzenia, zgodnie z którym w treści decyzji z dnia 22 lutego 2018 r. organ powołał się na utworzenie rezerwy ze znakiem minus, co może wskazywać na rozwiązanie rezerwy niewykorzystanej w latach ubiegłych i pozyskanie w ten sposób dodatkowych środków finansowych, Rektor wytłumaczył, że określenie na str. 6 uzasadnienia decyzji: "utworzenie rezerwy w wyniku finansowym w wysokości minus [...] tys. zł" należy traktować jako oczywistą omyłkę organu, a prawidłowe sformułowanie powinno brzmieć: "utworzenie rezerwy w wyniku finansowym w wysokości [...] tys. zł z tytułu nieodpłatnego zbycia udziałów uczelni w spółce [...]".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawiona w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji argumentacja jest spójna i logiczna, należało zatem uznać, że uzasadnienie decyzji nie stanowi naruszenia wskazań zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 246/18.

Chybione okazały się również zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Uprzedzając szczegółowe odniesienie się do tych zarzutów, podkreślić należy, że w powołanym prawomocnym wyroku z dnia 30 sierpnia 2018 r. stwierdzono, iż brak pozytywnego załatwienia wniosku doktoranta może wiązać się również z sytuacją ekonomiczną uczelni. Przedstawiona ocena prawna wiąże również skład orzekający NSA w niniejszej sprawie. Na podstawie art. 285 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm.), uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy. Tym samym, z powołanego przepisu wynika, że do rozpoznania wniosku w niniejszej sprawie ma zastosowanie ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym.

W art. 199 ust. 1 p.o.s.w. uregulowane zostały formy pomocy materialnej dla doktorantów. Zgodnie z tym przepisem doktorant może otrzymać pomoc materialną w formie: 1) stypendium socjalnego; 2) zapomogi; 3) stypendium dla najlepszych doktorantów; 4) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych; 5) stypendium ministra za wybitne osiągnięcia. Z kolei art. 199 ust. 5 p.o.s.w. stanowi, że stypendium, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, może być przyznane: 1) na pierwszym roku studiów doktoranckich – doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym; 2) na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich – doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium spełnił łącznie następujące warunki: a) uzyskał bardzo dobre lub dobre wyniki egzaminów objętych programem studiów doktoranckich, b) wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowywaniu rozprawy doktorskiej, c) podczas studiów doktoranckich prowadzonych przez uczelnię wykazał się szczególnym zaangażowaniem w pracy dydaktycznej.

Zgodnie z art. 200 ust. 1 p.o.s.w., uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Według art. 200 ust. 3 p.o.s.w., decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w jednostce naukowej – jej dyrektor. Natomiast art. 201 ust. 1 p.o.s.w. zawiera delegację ustawową, zgodnie z którą minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich, przyznawania stypendiów doktoranckich oraz minimalną wysokość kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego.

W dacie orzekania organu, w sprawie obowiązywało rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2017 r., poz. 1696). Zgodnie z § 13 ust. 1 tego rozporządzenia, stypendium doktoranckie na pierwszym roku studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym. Przepis o tożsamej treści znajdował się we wcześniejszym rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wydanym na podstawie art. 201 p.o.s.w. – w rozporządzeniu z dnia 13 kwietnia 2016 r. (§ 13 ust. 1). Według art. 199 ust. 1 pkt 3 p.o.s.w., stypendium doktoranckie mogą otrzymać najlepsi doktoranci, zaś z art. 199 ust. 5 pkt 1 p.o.s.w. wynika, że stypendium dla najlepszych doktorantów na pierwszym roku studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym.

Natomiast ustawą z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1311) został między innymi dodany art. 195a. Zgodnie z art. 195a ust. 1 p.o.s.w., w jednostce organizacyjnej uczelni oraz w jednostce naukowej liczba uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich nie może być mniejsza od liczby uczestników niestacjonarnych studiów doktoranckich. Przepis art. 195a ust. 2 p.o.s.w. stanowił natomiast, że w jednostce organizacyjnej uczelni oraz w jednostce naukowej liczba uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1, z wyłączeniem liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, którym przyznano wyłącznie środki finansowe, o których mowa w art. 200a ust. 2, nie może być mniejsza niż 50% liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich ogółem.

W orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, że nowelizacja ustawy z dnia 23 czerwca 2016 r., jak i późniejsze nowelizacje, nie dotyczyły art. 199 p.o.s.w., a tym samym po wejściu w życie art. 195a ust. 2 p.o.s.w. nadal obowiązuje ustawowa zasada, zgodnie z którą stypendium dla najlepszych doktorantów (art. 199 ust. 1 pkt 3) na pierwszym roku studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt I OSK 376/20, LEX nr 3196007). Skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela. W konsekwencji, odnosząc poczynione rozważania do rozpoznawanej sprawy i mając na względzie wiążące wskazania zawarte w wyroku z dnia 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 246/18, uznać należało, że z przepisu art. 195a p.o.s.w. nie wynika swoisty automatyzm przyznania stypendium doktorantowi pierwszego roku, a uzasadnienie decyzji odmownej sytuacją ekonomiczną uczelni nie stanowiło naruszenia prawa.

Chybione okazały się również zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Jeśli chodzi o zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., to uchybienie normom zawartym w tych przepisach ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy organy nie ustalają faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli istotnych dla zastosowania określonej normy prawa materialnego. Obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych i prowadzenia postępowania w nieskończoność. Zakres postępowania wyjaśniającego jest zdeterminowany przepisami prawa materialnego. To przepisy prawa materialnego określają przedmiot sprawy, a tym samym zakres postępowania i okoliczności mające znaczenie z punktu widzenia rozpoznania danej sprawy. Skarga kasacyjna nie wykazała, aby w sprawie doszło do tego rodzaju uchybień.

Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji, odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 k.p.a. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną. Uzasadnienie powinno wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za wydanym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest przedstawienie procesu myślowego, który doprowadził organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów wyjaśniających, dlaczego takie stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. W rozpoznawanej sprawie uzasadnienia decyzji spełniają w/w wymogi – zwłaszcza organ odwoławczy bardzo szczegółowo przedstawił stan faktyczny i ocenę prawną.

Podniesiony zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. również nie mógł odnieść zamierzonego skutku, gdyż skarżący kasacyjnie nie wykazał, że naruszenie powołanego przepisu mogło mieć wpływ na poprawność rozstrzygnięcia. W orzecznictwie ugruntowany jest bowiem pogląd, że dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu administracyjnym konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w konsekwencji realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 209 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), z uwzględnieniem stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).