Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 87/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 127 ust. 1,3,10 i 12
journal: Dz.U. 2019 poz 1148
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 11,  art. 15, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 138
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Kurator Oświaty z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie potrzeby kształcenia specjalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Kurator Oświaty na rzecz skarżącej B. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Na wniosek B. K. (dalej przywoływana jako: ‘Skarżąca"), Zespół Orzekający Centrum Psychologicznego -Pedagogicznego w S. , działając na podstawie art. 127 ust. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, wydał w dniu [...] maja 2021r. orzeczenie nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego syna Skarżącej P. K. , na okres nauki w szkole ponadpodstawowej ze względu na niepełnosprawność dziecka z niepełnosprawnością sprzężoną (z [...], w tym z zespołem [...], niepełnosprawne ruchowo, w tym z [...]).

W uzasadnieniu orzeczenia Zespół Orzekający przedstawił diagnozę funkcjonowania ucznia z uwzględnieniem potencjału rozwojowego oraz mocnych stron i uzdolnień oraz występujących w środowisku nauczania i wychowania barier i ograniczeń utrudniających jego funkcjonowanie,

W zaleceniach w pkt 1 ppkt 1-5 Zespół Orzekający wskazał między innymi, że konieczny jest udział ucznia w specjalistycznych zajęciach terapeutycznych, których celem będzie wspieranie rozwoju ucznia, szczególnie w zakresie zaburzonych funkcji związanych z triadą zaburzeń autystycznych i niepełnosprawnością intelektualną.

Ponadto, w pkt 1 ppkt 6 lit. a – l orzeczono, że należy dostosowywać wymagania edukacyjne do możliwości ucznia, w tym w zakresie języka polskiego - zmniejszać liczbę i obszerność zadań, dzielić materiał do nauki na mniejsze partie, wyznaczać czas na ich opanowanie i terminy odpytywania, wprowadzać dodatkowe środki dydaktyczne (np. ilustracje, programy komputerowe), odwoływać się do sytuacji znanych uczniowi z codziennego życia. W zakresie języka obcego nowożytnego - zmniejszać liczbę słówek do zapamiętania, dawać uczniowi więcej czasu na ich przyswojenie, wymagania w wypowiadaniu się na określony temat ograniczać do kilku krótkich, prostych zdań. W przedmiotach jak matematyka, fizyka, chemia - często odwoływać się do konkretów (np. graficzne przedstawienie zadania), omawiać niewielkie partie materiału i o mniejszym stopniu trudności, podawać uczniowi polecenia w prostszej formie, dawać uczniowi więcej czasu na wykonanie zadania, zwiększać liczbę powtórzeń dla lepszego przyswojenia przez ucznia danej partii materiału. W zakresie przedmiotów biologia, historia - można wypisywać kilka podstawowych pytań, na które uczeń powinien znaleźć odpowiedź, podobnie postępować przy powtórkach materiału, dawać uczniowi więcej czasu na przygotowanie i opanowanie danej partii materiału, dzielić mu materiał do nauki na mniejsze części, wyznaczać czas na ich zapamiętanie i terminy odpytywania. W zajęciach z muzyki, wychowania fizycznego, plastyki, techniki podpowiadać uczniowi temat pracy plastycznej, technicznej, w ocenianiu zwracać większą uwagę na wysiłek włożony w wykonanie zadania niż ostateczny efekt pracy, na lekcjach wf-u wskazane jest ocenianie głównie postępów poczynionych przez ucznia.

Zespół Orzekający wskazał także w zaleceniach, że z uwagi na stwierdzoną u ucznia niepełnosprawność ruchową należy zwrócić szczególną uwagę na usprawnianie ruchowe ucznia, zgodnie z zaleceniami lekarza, specjalistów, oraz dostosowywać miejsce pracy ucznia do jego potrzeb (pkt 1 ppkt 7). W pkt 1 ppkt 8 ustalono, że uczeń ma prawo do zwolnienia z nauki drugiego języka obcego nowożytnego. W pkt 1 ppkt 9 Zespół orzekł, że należy dostosować formy i warunki przeprowadzania egzaminów zewnętrznych dla ucznia z niepełnosprawnościami sprzężonymi, zgodnie z komunikatem dyrektora CKE. Nadto jeżeli uczeń będzie uczęszczał do szkoły ogólnodostępnej, będzie potrzebował dodatkowego wsparcia w zakresie emocjonalno-społecznym i dydaktycznym (pkt 1 ppkt 10).

W dalszej części orzeczenia, w pkt 2 zaleceń, Zespół Orzekający określił cele rozwojowe i terapeutyczne do realizacji podczas zajęć wychowania przedszkolnego lub zajęć edukacyjnych, w tym, iż w ramach zajęć rewalidacyjnych uczeń powinien uczestniczyć w zajęciach rozwijających umiejętności społeczne, w tym umiejętności komunikacyjne (pkt 2 ppkt 5 a i b).

W pkt 2 ppkt 6 lit. a - d zaleceń ustalono, że uczeń powinien być objęty pomocą psychologiczno-pedagogiczną w formie zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne (lit. a), zajęć logopedycznych (lit. b), zajęć związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu (lit. c), innych o charakterze terapeutycznym (lit. d).

Zespół Orzekający uznał, że najkorzystniejszą formą kształcenia dla P. będzie nauka w szkole integracyjnej (pkt 3).

W pkt 4 zaleceń, Zespół Orzekający stwierdził, że z uwagi na zaburzenia [...] u ucznia zachodzi potrzeba realizacji zajęć edukacyjnych z języka polskiego i matematyki indywidualnie z uczniem lub w grupie liczącej do 5 uczniów.

Ponadto w pkt 5 i 6 zaleceń określono działania ukierunkowane na poprawę funkcjonowania dziecka lub ucznia i wzmacnianie jego uczestnictwa w życiu szkoły, w tym oddziaływania wychowawcze oraz wymieniono zalecany niezbędny w procesie kształcenia sprzęt specjalistyczny i środki dydaktyczne.

W dodatkowych informacjach Zespół Orzekający wskazał, że w przypadku wydania nowego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego należy wskazać okoliczności, które Zespół Orzekający uznał za istotne dla rozstrzygnięcia, oraz wyjaśnić powody, na podstawie których stwierdzono potrzebę wydania nowego orzeczenia.

2. Na wniosek B. K. z 29 września 2021 r. Zespół Orzekający Centrum Psychologicznego - Pedagogicznego w S. , działając na podstawie art. 127 ust. 10 ustawy - Prawo oświatowe wydał w dniu [...] października 2021r. nowe orzeczenie nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego P. S. K. na okres nauki w szkole ponadpodstawowej ze względu na niepełnosprawność dziecka z niepełnosprawnością sprzężoną.

W uzasadnieniu orzeczenia Zespół Orzekający przedstawił diagnozę funkcjonowania ucznia z uwzględnieniem potencjału rozwojowego oraz mocnych stron i uzdolnień oraz występujących w środowisku nauczania i wychowania barier i ograniczeń utrudniających jego funkcjonowanie,

W zaleceniach w pkt 1 Zespół Orzekający wskazał między innymi, że należy dostosowywać warunki i formy wsparcia do możliwości psychorozwojowych ucznia przez wielospecjalistyczną opiekę. Konieczny jest udział ucznia w specjalistycznych zajęciach terapeutycznych, których celem będzie wspieranie rozwoju ucznia, szczególnie w zakresie zaburzonych funkcji związanych z triadą zaburzeń [...] (komunikacja, interakcje społeczne, zachowanie i myślenie) i niepełnosprawnością [...].

Ponadto orzeczono w pkt 1 ppkt 6 lit. a - h zaleceń, że należy dostosowywać wymagania edukacyjne do możliwości ucznia, tym upewniać się, czy polecenie skierowane do całej klasy zostało przez ucznia zrozumiane, nie wywoływać ucznia do odpowiedzi ustnych, uprzedzać go o nich i dawać mu czas na przemyślenie i odpowiedzi, częściej odpytywać ucznia w kontakcie indywidualnym niż na forum, w klasie, wyznaczać uczniowi więcej czasu niż rówieśnikom na prace samodzielne, sprawdziany, testy (w zależności od jego potrzeb), w czasie oceniania pracy ucznia brać pod uwagę wkład i zaangażowanie ucznia w wykonanie zadania, przed powtórkami materiału wskazane jest przekazywanie uczniowi informacji ze szczegółowym zakresem i zagadnień, dzielić uczniowi materiał na mniejsze partie, zadawać uczniowi krótkie prace domowe, dostosowane do jego umiejętności. Zespół orzekł także, że należy dostosować formy i warunki przeprowadzania egzaminów zewnętrznych dla ucznia z niepełnosprawnościami sprzężonymi, zgodnie z komunikatem dyrektora CKE.

Zdaniem Zespołu Orzekającego, wskazane warunki i formy wsparcia umożliwią realizację potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ucznia. Dostosowanie wymagań edukacyjnych do możliwości ucznia pomoże mu w nabywaniu nowych wiadomości i umiejętności wymaganych na danym etapie edukacyjnym.

W pkt 2 zaleceń, Zespół Orzekający określił cele rozwojowe i terapeutyczne do realizacji podczas zajęć edukacyjnych, w tym, iż w ramach zajęć rewalidacyjnych uczeń powinien uczestniczyć w zajęciach rozwijających umiejętności społeczne, w tym umiejętności komunikacyjne (pkt 2 ppkt 5 a i b).

W pkt 2 ppkt 6 zaleceń ustalono, że uczeń powinien być objęty pomocą psychologiczno-pedagogiczną w formie zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne (lit. a) oraz związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu (lit. b). Według Zespołu Orzekającego najkorzystniejszą formą kształcenia dla P. będzie nauka w szkole specjalnej (pkt 3 zaleceń). W pkt 4 zaleceń, Zespół Orzekający stwierdził, że aktualnie nie zachodzi potrzeba realizacji wybranych zajęć edukacyjnych indywidualnie z uczniem lub w grupie liczącej do 5 uczniów. Ponadto w pkt 5 i 6 zaleceń określono działania ukierunkowane na poprawę funkcjonowania ucznia i wzmacnianie jego uczestnictwa w życiu szkoły, w tym oddziaływania wychowawcze oraz wymieniono zalecany niezbędny w procesie kształcenia sprzęt specjalistyczny i środki dydaktyczne.

W informacjach dodatkowych Zespół Orzekający stwierdził potrzebę wydania nowego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na zmianę okoliczności stanowiących podstawę wydania poprzedniego orzeczenia (zmiana diagnozy psychologicznej) i potrzebę zmiany zaleceń wskazanych w poprzednim orzeczeniu. Według orzekających zawarte w nowym orzeczeniu, zalecane warunki i formy wsparcia umożliwią realizację potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ucznia. Ponadto Zespół Orzekający uchylił orzeczenie nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego z [...].05.2021 r.

3. Od orzeczenia Zespołu Orzekającego Centrum Psychologiczno-Pedagogiczne w Szczecinie ("CPP") z dnia [...] października 2021 r. Skarżąca wniosła odwołanie, w którym wskazała na zalecenia, które powinny być w orzeczeniu ujęte z rozróżnieniem poszczególne przedmioty nauczania, tj. w zakresie j. polskiego, j. obcego, matematyki, fizyki, chemii, biologii, historii, muzyki, wychowania fizycznego, plastyki i techniki. Zdaniem Skarżącej, orzeczenie jest bardzo krzywdzące dla syna, gdyż diagnoza została prawie w całości zmieniona w porównaniu do orzeczenia nr [...], a zalecenia skrócone na niekorzyść dziecka i obecne zapisy nie zapewnią indywidualnej terapii i wsparcia psychicznego i fizycznego oraz odpowiednich wskazówek dla nauczycieli. Strona zarzuciła, że w nowym orzeczeniu nie wzięto pod uwagę diagnoz z Fundacji S. z W. z 25 lutego 2021 r. i z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej "[...]" ze S. , w której napisano opinię potwierdzającą konieczność stałej terapii logopedycznej oraz nie wpisano w nim zaleceń od lekarza rehabilitacji medycznej oraz istotnych informacji z zaświadczenia lekarskiego od lekarza psychiatry z 26 lipca 2021 r.

Do odwołania Strona dołączyła orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z 7 maja 2021 r., informację o wynikach diagnozy nr [...]/2021 i nr [...]/2021 z 14 stycznia 2021 r. z Poradni "[...]", opinię z 30 marca 2021 r. Zespołu Fundacji S. , zaświadczenie lekarskie z 26 lipca 2021 r. od dr nauk med. lekarza specjalisty psychiatrii dzieci i młodzieży, zaświadczenie lekarskie z 10 sierpnia 2021 r. od lekarza rehabilitacji medycznej.

4. Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] Z. Kurator Oświaty w Szczecinie (dalej jako: "Organ II instancji, "Kurator") , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, ze zm.) oraz art. 127 ust. 12 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r., poz. 1082, ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

W uzasadnieniu decyzji Organ II instancji wskazał, że orzeczenie Zespołu Orzekającego Centrum Psychologiczno-Pedagogicznego w S. (cyt. dalej jako: "CPP") z dnia [...] października 2021 r. wydane zostało w oparciu o dokumenty załączone przez Wnioskodawczynię oraz badania wykonane w CPP.

W dniu 23 września 2021 r. przeprowadzone zostało badanie psychologiczne (Test Standford-Binet) i badanie pedagogiczne P. K. (badanie umiejętności pisania, czytania, sprawdzian z edukacji polonistycznej, sprawdzian z matematyki - klasa VIII, klasy VI-VII, IV-VI). Skarżąca była obecna podczas badań syna. Po zakończonych badaniach z datą 23 września 2021 r. psycholog i pedagog sporządzili diagnozy. Natomiast Skarżąca dostarczyła następujące dokumenty: opinię z 13 września 2020 r., zaświadczenie z 13 września 2021 r. z [...] Liceum Ogólnokształcącego, zaświadczenie lekarskie z 3 września 2021 r. od lekarza specjalisty medycyny rodzinnej wskazujące na potrzebę indywidualnego nauczania w roku szkolnym 2021/2022, zaświadczenie lekarskie z 26 lipca 2021 r. od dr nauk med. specjalisty psychiatrii dzieci i młodzieży, świadectwo szkolne z 25 czerwca 2021 r.; pismo z 7 czerwca 2021 r. ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr [...] w S., pismo z 13 września 2018 r. z Kuratorium Oświaty w S. ; wydruk 21 lipca 2021 r. z rekrutacji do Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Integracyjnymi w S., zaświadczenia lekarskie z 14 i 26 lipca 2021 r. od dr nauk med. specjalisty psychiatrii dzieci i młodzieży, opinię pedagoga szkolnego.

Odwołanie od orzeczenia rozpatrzył Zespół Orzekający CPP. Z posiedzenia Zespołu sporządzono protokół, w którym członkowie Zespołu obszernie uzasadnili swoje stanowisko. Odnosząc się do zarzutów Skarżącej Zespół stwierdził, że diagnoza zawarta w orzeczeniu jest nowa, powstała wyniku badań przeprowadzonych przez specjalistów CPP. Zalecenia nie są takie same jak w poprzednim orzeczeniu, ponieważ zmieniły się okoliczności wydania orzeczenia z uwagi na zmianę diagnozy psychologicznej. Zalecenia opracowane zostały rzetelnie na podstawie badań przeprowadzonych przez psychologa i pedagoga, z uwzględnieniem wszystkich informacji wynikających z załączonych przez wnioskodawcę dokumentów. Nie ograniczają one dostępu ucznia do zajęć terapeutycznych, które ostatecznie formułowane są przez szkołę w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym, po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny funkcjonowania dziecka i mogą być modyfikowane w trakcie realizacji kształcenia specjalnego.

Organ II instancji podał dalej, że zasady wydawania orzeczeń i opinii przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1743 - "rozporządzenie"). W sprawach nie uregulowanych powyższymi rozporządzeniami stosuje się odpowiednio ustawę Kodeks postępowania administracyjnego.

Zdaniem Organu nie doszło w czynnościach Zespołu Orzekającego do uchybień w odniesieniu do zapisów rozporządzenia.

Organ II instancji powołał się, że w zleconej opinii dr hab. n. hum. specjalista psychologii klinicznej E. J. stwierdziła, że liczne opinie lekarzy różnych specjalności (w tym opinie psychiatrów), a także logopedów wskazują na stosunkowo szerokie spectrum dysfunkcji somatycznych i psychicznych zdiagnozowanych u syna Skarżącej, które można przypuszczać, że w sposób istotny wpływają na zakres i tempo przyswajania przez niego wiadomości szkolnych. Szczególne znaczenie dla zrozumienia trudności szkolnych dziecka ma potwierdzona w kolejnych badaniach diagnoza [...], uogólnionych zaburzeń [...], zmniejszonych kompetencji komunikacyjnych oraz [...].

Opiniująca zwróciła m.in. uwagę, że badanie pedagogiczne wykazało szeroki zakres deficytów wiedzy i umiejętności szkolnych ustalonych na podstawie badania testami pedagogicznymi z zakresu języka polskiego i matematyki. Wskazała, że słabe rozumienie przez ucznia czytanego tekstu, przekreśla jego szansę na samodzielne rozwiązywanie zadań z takich przedmiotów jak: historia, biologia, czy geografia. Niewyćwiczone operacje matematyczne uniemożliwiają rozwiązywanie zadań objętych programem nauczania w szkole ponadpodstawowej z fizyki, chemii i oczywiście z matematyki. Z diagnozy pedagogicznej wynika, że badanie miało charakter wycinkowy, służyło potwierdzeniu potrzeby kształcenia specjalnego. Opiniująca stwierdziła, że obniżony w stosunku do wieku dziecka poziom rozwoju funkcji poznawczych jest sprzężony z wielością dysfunkcji somatycznych oraz zaburzeniami psychicznymi, co w sposób oczywisty pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z deficytami umiejętności i wiedzy szkolnej. Taka koincydencja stanowi obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą P. realizowanie programu szkolnego masowej szkoły ponadpodstawowej. W tej sytuacji decyzja podjęta przez Zespół Orzekający o potrzebie kształcenia specjalnego jest uzasadniona i wytycza właściwą ścieżkę dalszego procesu edukacyjnego. Podsumowując uznała, że diagnozę psychologiczno-pedagogiczną wykonaną w Centrum należy uznać za rzetelną i adekwatną do podjętej decyzji w zakresie trybu kontynuowania nauki szkolnej. Lista wskazań jest komplementarna w odniesieniu do przeprowadzonej diagnozy. W jej ocenie badanie pedagogiczne przeprowadzone w CPP nie dało podstaw do ustalenia deficytów w poszczególnych obszarach wiedzy (poza językiem polskim i matematyką). Podkreśliła, że zalecenia opracowane przez specjalistów poradni powinny wskazywać na bardziej ogólne zasady, natomiast szczegółowe zalecenia powinny zostać dopracowane w indywidualnym, sporządzonym w szkole programie edukacyjno-terapeutycznym. Podsumowując oceniła, że opracowane przez Centrum zalecenia zawarte w orzeczeniu nr [...]/2022 są przemyślane, merytorycznie poprawne i adekwatne do wykonanej diagnozy psychologiczno-pedagogicznej oraz dokumentacji medycznej załączonej do teczki chłopca.

Zdaniem Organu II instancji, z powyższą opinią korespondują zapisy rozporządzenia MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1309). Zgodnie z § 6 tego rozporządzenia dla każdego ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego dyrektor szkoły powołuje zespół, w skład którego wchodzą nauczyciele i specjaliści, prowadzący z uczniem zajęcia. Zadaniem Zespołu jest opracowanie dla ucznia Indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego - IPET-u, po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia, z uwzględnieniem diagnozy i wniosków sformułowanych na jej podstawie oraz zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, we współpracy, w zależności od potrzeb, z poradnią psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnią specjalistyczną.

Organ II instancji stwierdził, że wydane na podstawie przeprowadzonej diagnozy zalecenia nie ograniczają praw ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi do dostosowania wymagań edukacyjnych do jego indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych. Nie zachodzą zatem przesłanki do uwzględnienia odwołania B. K., a w konsekwencji do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

5. Od decyzji Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której nie zgodziła się ze stanowiskiem Kuratora, ponieważ w orzeczeniu nr [...]/2022 nie wskazano wystarczających informacji z diagnozy i zaleceń, które winny być ujęte. W zaskarżonym orzeczeniu powinny się znaleźć wszystkie adnotacje z orzeczenia nr [...]/2021, które zostały pominięte. Skarżąca wymieniła wskazania, których ujęcia się domaga, z rozróżnieniem na poszczególne przedmioty nauczania i podkreśliła, że w orzeczeniu z dnia [...] maja 2021r. ustalono, iż z uwagi na zaburzenia [...] zachodzi potrzeba realizacji zajęć edukacyjnych z języka polskiego i matematyki indywidualne z uczniem lub grupie liczącej do 5 osób.

Zdaniem Skarżącej Zespół Orzekający CPP w Szczecinie wydał orzeczenie, które jest bardzo krzywdzące dla syna, tym bardziej, że nie nastąpiła żadna poprawa w rozwoju dziecka ani w jego stanie zdrowia. W porównaniu z poprzednim orzeczeniem do kształcenia specjalnego z diagnoza została prawie całkowicie zmieniona, a zalecenia bardzo ukrócone na niekorzyść dziecka. Obecne zapisy nie zapewnią synowi indywidualnej terapii, odpowiedniego wsparcia psychicznego i fizycznego oraz odpowiednich wskazówek dla nauczycieli do pracy z synem. Orzeczenie nr [...]/2021 nie powinno być zmienione, ponieważ syn w ciągu 6 miesięcy nie zrobił żadnych postępów edukacyjnych. Pozbawiono syna zajęć logopedycznych indywidualnych, gdzie nie było rozmowy z diagnostą, a syn nie zrobił postępów, bo od maja do października 2021 r. nie uczęszczał do logopedy.

Skarżąca szczegółowo opisała w skardze postawione w wyniku różnych badań diagnozy w zakresie funkcjonowania syna jako ucznia, diagnozy i zaświadczenia medyczne o stanie zdrowia, w tym badania psychologiczno-pedagogiczne oraz opisała aktualną sytuację edukacyjną syna oraz jego funkcjonowanie w środowisku i rozwój.

6. W odpowiedzi na skargę Kurator podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

7. W piśmie procesowym z dnia 21 marca 2022 r. pełnomocnik Skarżącej, podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze. Zdaniem pełnomocnika, niewpisanie zaleceń wymienionych w skardze, w szczególności co do zajęć logopedycznych powoduje nieobjęcie syna Skarżącej odpowiednią pomocą i wsparciem w szkole, którego małoletni wymaga. W sytuacji, gdy syn Skarżącej ma tak duże zaległości jeżeli chodzi o język polski, nie sposób uznać, że jest w stanie uczyć się języka nowożytnego. Szkoła opracowując IPET bierze pod uwagę przede wszystkim zalecenia wskazane w orzeczeniu. A więc jeśli nie wskazano form odpowiednich zaleceń, które wymaga dziecko, szkoła często ich nie przydziela. Do pisma dołączono Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny na rok szkolny 2021/2022 (IPET).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

8. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując, według powyższego kryterium, oceny zaskarżonej decyzji Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty w Szczecinie, utrzymującej w mocy orzeczenie Zespół Orzekający Centrum Psychologicznego - Pedagogicznego w Szczecinie z dnia [...] października 2021r. nr [...]/2022 o potrzebie kształcenia specjalnego P. K. na okres nauki w szkole ponadpodstawowej, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.

9. Wyjaśniając ramy prawne sprawy, należy wskazać, że podstawę prawną zapadłych w kontrolowanej sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021r. poz. 1148 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno- pedagogicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1743; dalej w skrócie "rozporządzenie").

W myśl art. 127 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki odpowiednio w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 7.

Uczniowi objętemu kształceniem specjalnym dostosowuje się odpowiednio program wychowania przedszkolnego i program nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Dostosowanie następuje na podstawie opracowanego dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego uwzględniającego zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, o którym mowa w ust. 10 (art. 127 ust. 3).

Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia niepełnosprawności intelektualnej (art. 127 ust. 10).

Zgodnie z art. 127 ust. 12 ustawy Prawo oświatowe, od orzeczeń, o których mowa w ust. 10, rodzice dziecka mogą złożyć w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia odwołanie do kuratora oświaty.

W wykonaniu delegacji ustawowej (art. 127 ust. 18 Prawa oświatowego) Minister Edukacji wydał wskazane powyżej rozporządzenie w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Rozporządzenie to określa skład i tryb powoływania zespołów orzekających, szczegółowe zasady działania zespołów orzekających, tryb postępowania odwoławczego, oraz wzory orzeczeń i opinii.

Zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się dla dzieci i uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie oraz zagrożonych niedostosowaniem społecznym, wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, o których mowa w przepisach w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Stosownie do § 13 ust. 2 pkt 1-9 rozporządzenia, w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego Zespół Orzekający określa diagnozę funkcjonowania dziecka lub ucznia, okres, w jakim zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego oraz zalecenia obejmujące miedzy innymi warunki i formy wsparcia, cele rozwojowe i terapeutyczne do realizacji podczas zajęć edukacyjnych i innych, najkorzystniejszą formę kształcenia specjalnego, potrzebę zajęć indywidualnych lub w grupie liczące do 5 dzieci, działania ukierunkowane na poprawę funkcjonowania ucznia i działania wspierające rodziców, sprzęt specjalistyczny i środki dydaktyczne.

Ponadto, orzeczenie powinno zawierać tzw. dodatkowe informacje, w których zależności od potrzeb podaje się dodatkowe istotne informacje o dziecku lub uczniu oraz treść "w przypadku wydania nowego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego należy wskazać okoliczności, które Zespół Orzekający uznał za istotne dla rozstrzygnięcia, oraz wyjaśnić powody, na podstawie których stwierdzono potrzebę wydania nowego orzeczenia", którą wypełnia się w przypadkach, o których mowa w § 18 ust. 1 rozporządzenia. W informacjach tych podaje się również orzeczenie, które jest uchylane nowym orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego (vide: załącznik nr 1 rozporządzenia - Wzór orzeczenia).

Zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia, zespół, na wniosek wnioskodawcy, wydaje nowe orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego albo nowe orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w przypadku:

1) zmiany okoliczności stanowiących podstawę wydania poprzedniego orzeczenia;

2) potrzeby zmiany zaleceń wskazanych w poprzednim orzeczeniu;

3) potrzeby zmiany okresu, na jaki zostało wydane poprzednie orzeczenie.

Nowe orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego albo nowe orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych wydaje się w terminach, o których mowa w § 10, według wzorów stanowiących odpowiednio załączniki nr 1 i 4 do rozporządzenia (vide:§ 18 ust. 2).

Nowe orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego albo nowe orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych jednocześnie uchyla poprzednie orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych (§ 18 ust. 3).

W myśl § 25 ust. 1 rozporządzenia, od orzeczenia wnioskodawca może wnieść odwołanie do kuratora oświaty, za pośrednictwem zespołu, który wydał orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. Jeżeli zespół uzna, że odwołanie zasługuje w całości lub części na uwzględnienie, uchyla zaskarżone orzeczenie i wydaje nowe (§ 25 ust. 2). Od nowego orzeczenia służy wnioskodawcy odwołanie § 25 ust. 3). Przewodniczący zespołu jest obowiązany przekazać odwołanie wraz z aktami sprawy kuratorowi oświaty w terminie 14 dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowego orzeczenia, zgodnie z ust. 2 (§ 25 ust. 4).

Kurator oświaty, w zależności od potrzeby, zasięga opinii psychologa, pedagoga, lekarza lub innego specjalisty (§ 25 ust. 5). Kurator oświaty rozpatruje odwołanie w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania, a w przypadku potrzeby zasięgnięcia opinii, o której mowa w ust. 5, w terminie 14 dni od dnia, w którym otrzymał tę opinię (§ 25 ust. 6).

10. Na gruncie kontrolowanej sprawy należy również pamiętać o tym, że postępowanie w przedmiocie orzeczeń wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych oraz postępowanie odwoławcze przed Kuratorem Oświaty jest postępowaniem administracyjnym toczącym się na zasadach określonych w k.p.a., z zastrzeżeniem odrębności proceduralnych wynikających z Prawa oświatowego lub rozporządzenia. Oznacza to, że Organ odwoławczy, stosownie do zasady dwuinstancyjności postępowania z art. 15 k.p.a. zobligowany jest na nowo rozstrzygnąć przedmiotową sprawę, w jej całokształcie, w oparciu o analizę całego zgromadzonego materiału dowodowego, z zachowaniem zasad procedury, określonych w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.

Tak więc na Organie II instancji ciążył obowiązek wszechstronnego, kompleksowego przeanalizowania skarżonego orzeczenia, zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym, z uwzględnieniem obowiązujących w tej materii przepisów prawa, tak aby w zestawieniu z całą dokumentacją sprawy, stanowiskiem Odwołującej się i zleconą, na zasadzie § 25 § 5 rozporządzenia, opinią dr hab. n. hum. specjalisty psychologii klinicznej E. J., mógł rzetelnie zadecydować, czy zalecenia wydane w orzeczeniu z dnia [...] października 2021 r. rzeczywiście stanowią najefektywniejsze i najkorzystniejsze rozwiązanie w procesie nauczania i terapii P. K. i są dostosowane do faktycznych indywidualnych potrzeb wsparcia ucznia w procesie kształcenia (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2017 r., I OSK 1190/17, CBOSA).

11. W ocenie Sądu, Kurator Oświaty nie sprostał powyższym wymogom i nie rozstrzygnął w decyzji o wszystkich aspektach sprawy w kontekście treści kontrolowanego orzeczenia z dnia [...] października 2021 r. i poprzedniego orzeczenia z dnia [...] maja 2021 r. , co czego zobligowany był w oparciu o ww. zasady postępowania, w związku z § 18 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia.

W treści orzeczenia z dnia [...] maja 2021 r. ujęto, zdaniem Sądu, wiążący dla nowo orzekającego Zespołu Poradni psychologiczno-pedagogicznej, zapis, iż w przypadku wydania nowego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego należy wskazać okoliczności, które Zespół Orzekający uznał za istotne dla rozstrzygnięcia, oraz wyjaśnić powody, na podstawie których stwierdzono potrzebę wydania nowego orzeczenia.

Niewątpliwie orzeczenie z dnia [...] października 2021 r. w sposób istotny zmienia zalecenia z poprzedniego orzeczenia w zakresie określenia warunków i form wsparcia ucznia w procesie nauczania, odstępując od określenia wymagań edukacyjnych co do poszczególnych przedmiotów (por. pkt 1 ppkt 6 zaleceń z orzeczeń), odstępuje również od odkreślenia wymagań w zakresie usprawniania ruchowego (por. pkt 1 ppkt 7 orzeczeń), zmienia zalecenia w zakresie zajęć rewalidacyjnych (por. pkt 2 ppkt 5 a orzeczeń), zmienia (skraca) zalecenia co form pomocy psychologiczno-pedagogicznej, odstępując w tym również od zajęć logopedycznych, zmienia wybór najkorzystniejszej formy kształcenia specjalnego wskazując szkołę integracyjną, odstępuje od uznania potrzeby kształcenia indywidualnego wybranych zajęć edukacyjnych.

Z powyższego wynika zatem, iż kolejna opinia Zespołu Orzekającego powinna nie tylko określać diagnozę i zalecenia według wskazań z rozporządzenia, ale również szerzej odnosić się do okoliczności zmiany wskazań i zaleceń w procesie nauczania dziecka z potrzebą kształcenia specjalnego i należycie uzasadniać powody dla których je wprowadzono, pod kątem potrzeb dziecka i stanu jego zdrowia stwierdzonego stosownymi dokumentami medycznymi, w szczególności gdy zmiany zaleceń są mniej korzystne dla ucznia.

Natomiast rolą Organu II instancji jest rozpatrzenie sprawy na nowo, w jej całokształcie, na podstawie całej dokumentacji sprawy, z uwzględnieniem zarzutów odwołania i z odniesieniem się do nich, co oznacza, że Kurator Oświaty, mając na uwadze § 18 ust. 1 rozporządzenia, winien był w zaskarżonej decyzji ocenić i zweryfikować kwestionowane orzeczenie, także w zakresie spełnienia opisanego powyżej wymogu wskazania okoliczności, które Zespół Orzekający uznał za istotne dla zmiany rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienia powodów, na podstawie których stwierdził potrzebę wydania nowego orzeczenia.

Sąd stwierdził, że orzeczenie z dnia [...] października 2021 r. nie poddaje się procesowej ocenie w omawianym zakresie, co umknęło uwadze Organu odwoławczego. Innymi słowy stwierdzoną przez Sąd wadliwość orzeczenia Zespołu Orzekającego Kurator Oświaty winien w ramach postępowania odwoławczego naprawić, co jednakże nie nastąpiło i wadliwe orzeczenie zostało utrzymane w mocy z naruszeniem przepisu art. 138 k.p.a.

Podkreślenia tu wymaga, że stwierdzonych uchybień w żaden sposób nie sanuje powołanie się i przytoczenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyników Opinii psychologicznej dr hab. n. hum. specjalisty psychologii klinicznej E. J. z dnia 23 listopada 2021 r.

Rozporządzenie w § 25 pkt 5 przewiduje wprawdzie, że przy rozpatrywaniu odwołania, kurator oświaty, w zależności od potrzeby, zasięga opinii psychologa, pedagoga, lekarza lub innego specjalisty. Jednakże dokument ten nie może zastępować samodzielnych wniosków Organu i uzasadnienia decyzji o potrzebie kształcenia specjalnego, jest to wyłącznie opinia specjalisty (wydawana w oparciu o dokumentacje, bez własnych badań dziecka), którą Organ II instancji może w zależności od potrzeb, wesprzeć się w sprawie, w zakresie diagnozy i wniosków co do stanu zdrowia dziecka w dziedzinach, w której przecież Kurator nie jest specjalistą.

12. Na marginesie Sąd zauważa, że wspomniana Opinia także nie odnosi się do konkretnych okoliczności i powodów (ze specjalistycznego, psychologicznego punktu widzenia), uzasadniających potrzebę zmiany ustalonych wcześniej zaleceń warunków i form wsparcia dla syna Skarżącej, w odniesieniu do dostosowania wymagań edukacyjnych co do poszczególnych przedmiotów nauczania, i nie tłumaczy zasadności takich zmian.

W Opinii czytamy, że "ważne jest, aby opracowane zalecenia (...) w sposób istotny pomagały dziecku w przyswojeniu materiału szkolnego i służyły poprawie jego kondycji psychofizycznej, i ten warunek zalecenia podane w orzeczeniu spełniają". Natomiast żądanie Skarżącej dotyczące konieczności włączenia do listy zaleceń wskazań, które powinny być realizowane przez nauczycieli poszczególnych przedmiotów nauczanych w szkole Opiniująca oceniła krótko jako nieuzasadnione, a wręcz "śmieszne", co w ocenie Sądu nie tylko nie jest merytorycznym uzasadnieniem wprowadzonych zmian w zaleceniach, co do wsparcia procesu kształcenia syna Skarżącej ale także ma walor oceniający nie zmiany w orzeczeniu a samą Skarżącą, co może budzić wątpliwości co do profesjonalizmu i obiektywizmu opiniującej. Ocenie bowiem powinny zostać poddane zalecenia, nie zaś Skarżąca.

13. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy Kodeku postępowania administracyjnego w związku z § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia, o czym mowa powyżej, w stopniu, który obliguje Sąd do jej uchylenia.

14. Rozpoznając ponownie sprawę Organ II instancji uwzględni powyższą ocenę prawną i ponownie dokona analizy całokształtu sprawy z uwzględnieniem zarzutów wskazanych w odwołaniu, przedstawiając w uzasadnieniu wyczerpująco i czytelnie swoje stanowisko w sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.