Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 375/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 13 c ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Protokolant Specjalista Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2010 r. sprawy ze skargi H.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zastosowania ulgi w podatku rolnym z tytułu szkód powstałych w wyniku klęski żywiołowej 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...]. 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. 3. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], którą odmówiono H.C. - zwanemu dalej skarżącym - zastosowania ulgi w podatku rolnym z tytułu szkód powstałych w wyniku klęski żywiołowej.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia [...] września 2008 r. Skarżący wystąpił do Wójta Gminy o umorzenie III raty podatku rolnego za 2008 r. z powodu strat jakie poniósł w zasiewach zbóż w 2008 r., a które doprowadziły do pogorszenia jego sytuacji finansowej, w wyniku czego nie ma możliwości zapłacenia przedmiotowego podatku. Do wniosku załączył protokół zespołu komisji gminnej z oszacowania strat spowodowanych suszą.

Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] Wójt Gminy odmówił wnioskodawcy umorzenia zaległej raty podatku.

Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł odwołanie z dnia [...]

listopada 2008 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wójt Gminy decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] odmówił umorzenia III raty podatku rolnego za 2008 r. w kwocie 2.391,00 zł oraz odsetek za zwłokę od zaległej raty podatku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po kolejnym rozpoznaniu sprawy w wyniku odwołania skarżącego decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] ponownie uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2009 r. skarżący zażądał, aby jego wniosek rozpatrzono w trybie art. 13c ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym

(Dz. U. Nr 136, poz. 969).

Organ I instancji decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] odmówił zastosowania ulgi w podatku rolnym za III ratę 2008 r. z tytułu klęski żywiołowej.

Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący złożył odwołanie wnosząc o zmianę decyzji odmawiającej umorzenia III raty podatku rolnego za okres od [...] czerwca

2008 r. do [...] października 2008 r. i ustalenie, że przysługuje mu ulga w postaci zwolnienia z uiszczenia podatku rolnego za III kwartał 2008 r. z powodu klęski suszy, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wójtowi Gminy.

Decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] organ II instancji uchylił zakwestionowaną decyzję organu I instancji podkreślając, że organ ten odmawiając przyznania podatnikowi ulgi w podatku rolnym nie może ograniczyć się do stwierdzenia, iż w 2008 r. Prezes Rady Ministrów nie ogłosił stanu klęski żywiołowej. Jak wynika bowiem zarówno z orzecznictwa jak i poglądów judykatury stan klęski żywiołowej dotyczy zjawisk przyrodniczych odbiegających od przeciętnej normy i nie musi to zostać potwierdzone stosownym aktem władz publicznych. Organ powinien zatem samodzielnie ustalić, lub zwrócić się do stosownych instytucji celem ustalenia czy okres którego dotyczy wniosek można potraktować jako stan klęski żywiołowej. Następnie konieczne jest ustalenie jakie straty, szkody zostały poniesione przez wnioskodawcę i na tej podstawie organ może dopiero orzec o przyznaniu lub odmowie przyznania ulgi.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] odmówił przyznania Skarżącemu ulgi w podatku rolnym.

Na podstawie zgromadzonego materiału organ podatkowy ustalił, że w

2008 r. Skarżący posiadał gospodarstwo rolne o powierzchni wszystkich gruntów 87,9751 ha fiz., z czego użytki rolne wynosiły 86,725 ha fiz. Z protokołu przedstawionego przez podatnika a dotyczącego oszacowania strat w uprawach spowodowanych suszą w okresie od dnia [...] kwietnia 2008 r. do dnia [...] czerwca 2008r. wynika, że łączne straty w uprawach z tytułu suszy wystąpiły na pow. 59.80ha fiz. użytków rolnych, przy czym susza dotknęła 50,40ha fiz. użytków rolnych całego gospodarstwa rolnego podatnika, co w stosunku do ogólnej powierzchni użytków rolnych jakie były jego własnością stanowi 58,12%.

Podatek rolny za 2008 r. wynosił 9.563,00 zł, natomiast wysokość straty jaka wynikła z powodu suszy w uprawach oszacowano na 5.558,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji dokonując analizy pojęcia "klęska żywiołowa" przyjął, że nie można za klęskę żywiołową uznać lokalnej suszy, która choć na poczyniła szkody na rozległym obszarze, to jednak nie spowodowała powszechnego zagrożenia dla ziemiopłodów, inwentarza żywego i martwego i nie spowodowała konieczności zastosowania nadzwyczajnych środków zapobieżenia skutkom tego zjawiska. Zaznaczył, że susza jako zjawisko przyrodnicze zakłóciła prawidłową gospodarkę i wyrządziła określone straty w gospodarstwie podatnika, ale nie miała charakteru klęski żywiołowej, a straty jakie powstały nie były jej następstwem.

Tym samym uznał, że nie może być ona uznana za "klęskę żywiołową" w rozumieniu art. 13 c ustawy o podatku rolnym, gdyż dla usunięcia jej negatywnych skutków nie było konieczne zastosowanie środków nadzwyczajnych leżących poza możliwościami podatnika.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie, że przysługuje mu przedmiotowa ulga, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wójta Gminy.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że organ I instancji choć wiele uwagi poświecił zagadnieniu "stan klęski żywiołowej", to jednak w żaden sposób nie odniósł się do tego, czy taka klęska suszy wystąpiła w innych gospodarstwach na terenie gminy, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że susza w jednym gospodarstwie rolnym mimo iż objęła 58,12% areału nie jest klęską suszy.

Ponadto wskazał, że dokonane przez organ I instancji wyliczenie % areału fizycznych użytków rolnych dotkniętych suszą jest błędne i nie wynosi 58,12% lecz 67,97%.

Organ podatkowy I instancji przekazując sprawę organowi odwoławczemu wyjaśnił, że wyniku braku legalnej definicji "klęski żywiołowej" w ustawie o podatku rolnym, oraz w sytuacji nieogłoszenia stanu klęski żywiołowej na terenie gminy przez władze publiczne, zwrócił się w trybie art. 197 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60) do Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej o ocenę , czy suszę która wystąpiła na obszarze gminy w 2008 r. można określić mianem "klęski żywiołowej".

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej w piśmie z dnia [...] listopada 2009 r. znak: [...] opierając się na definicjach klęski żywiołowej zawartych w innych aktach prawnych stwierdził, że klęska żywiołowa jest zjawiskiem dotyczącym dużych obszarów, zatem stwierdzenie komisyjne suszy na konkretnym polu absolutnie nie może być przesłanką do stwierdzenia klęski żywiołowej. Podkreślił, że w zakresie swoich możliwości może jedynie podać informacje o warunkach pogodowych, jakie panowały na wskazanym obszarze, które może porównać z wartościami wieloletnimi, jednak takie zestawienie nie umożliwi odpowiedzi na pytanie czy zaistniał stan klęski żywiołowej.

Z kolei w piśmie z dnia [...] października 2009 r. Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa przedstawił informację w sprawie wartości klimatycznego bilansu wodnego w 2008 r. dla gminy informując jednocześnie, że podane wartości KBW są jedynie informacją o zagrożeniu suszą, powodującą spadek plonów o 20%, a nie stwierdzeniem suszy.

Odnosząc się do zarzutu strony podniesionym w odwołaniu, że błędnie została ustalona powierzchnia użytków rolnych organ podatkowy I instancji stwierdził, że straty zostały ustalone w sposób prawidłowy, a błąd został popełniony przez podatnika, który mylnie przyjął za podstawę do obliczenia strat w wyniku suszy powierzchnię 87,9751 ha fiz., albowiem zarówno nieużytki jak i grunty zadrzewione i zakrzaczone niesklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków nie podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym, lecz podatkiem od nieruchomości.

Zaznaczył ponadto, że nie neguje wystąpienia suszy w 2008 r. na obszarze gminy, jak i w gospodarstwie podatnika, gdyż był to fakt powszechnie znany, podobnie jak fakt szacowania szkód spowodowanych suszą w innych gospodarstwach rolnych przez specjalnie powołaną do tego celu komisję. Jednak jego zdaniem szacowanie szkód w uprawach rolnych sporządzonych w formie protokółów dokonanych przez w/w komisję nie miało na celu ustalenia wystąpienia klęski żywiołowej, lecz stanowiło jedną z trzech przesłanek do przyznania jednorazowej pomocy w formie zasiłku celowego przez kierownika pomocy społecznej, który działał z upoważnienia wójta.

Zdaniem organu podatkowego I instancji fakt zaistnienia szkód spowodowanych suszą w 2008 r. oraz otrzymanie przez innych rolników ulg w podatku rolnym, leśnym lub od nieruchomości stanowiących pomoc de minimis w rolnictwie nie miało istotnego znaczenia w rozpatrywanej sprawie. Wójt Gminy oceniając rozmiar zjawiska suszy w następstwie którego strona poniosła szkodę, nie dopatrzył się w stanie faktycznym sprawy znamion klęski żywiołowej. Ponadto, rozpatrując wnioski innych rolników o przyznanie ulg w podatkach, które stanowiły pomoc de minimis działał w trybie art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa. Stwierdził, że jest to instytucja odrębna, niezależna od przewidzianej w art. 13 c ustawy o podatku rolnym.

Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Przytaczając treść art. 13 c ustawy o podatku rolnym podkreślił, że ulga związana z wystąpieniem klęski żywiołowej polega na zaniechaniu ustalania podatku rolnego lub zaniechaniu jego poboru w całości lub części w zależności od rozmiarów strat, do czego organ podatkowy jest zobligowany na wniosek podatnika.

Dokonując analizy przywołanego przepisu zaznaczył, że aby można było udzielić podatnikowi podatku rolnego ulgi, potocznie tzw. klęskowej, muszą jednocześnie zaistnieć dwie przesłanki:

1) musi wystąpić klęska żywiołowa,

2) klęska żywiołowa powinna spowodować istotne szkody w budynkach, ziemiopłodach, inwentarzu żywym lub martwym albo w drzewostanie.

Zaznaczył, że pojęcie "klęski żywiołowej" zostało zdefiniowane w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. Nr 62, poz. 558) w myśl którego przez klęskę żywiołową rozumie się katastrofę naturalną lub awarię techniczną, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. Tym samym prawidłowa ocena danego zjawiska lub zdarzenia wymaga wiadomości specjalnych, o które organ podatkowy powinien zwrócić się do wyspecjalizowanych instytucji, a treść opinii otrzymanej od takiej instytucji powinna przyczynić się do poprawnego zakwalifikowania danego zjawiska lub zdarzenia pod kątem ich uznania (bądź nie) za klęskę żywiołową.

Organ odwoławczy podkreślił, że organ podatkowy I instancji wystąpił z odpowiednimi zapytaniami do Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej oraz do Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa, dokonując jednocześnie szczegółowej analizy pojęcia suszy. Powołując się na pisma otrzymane od w/w instytutów organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym zjawisko suszy która dotknęła gminę w 2008 r. nie ma charakteru klęski żywiołowej. Dopiero bowiem wówczas, gdy taki stan zostanie potwierdzony, organ decyduje o przyznaniu ulgi i jej wysokości, w zależności do powstałych szkód i strat.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie należy również wprost odnosić powołanej definicji "klęski żywiołowej" z ustawy o stanie klęski żywiołowej do pojęcia " wystąpienie klęski żywiołowej" jako przesłanki zastosowania ulgi w trybie art. 13c ustawy o podatku rolnym, ale raczej dla potrzeb zastosowania ulgi w podatku rolnym należy kłaść większy nacisk na zaistnienie skutków wystąpienia klęski żywiołowej, czyli istotnej szkody w budynkach, ziemiopłodach, inwentarzu żywym lub martwym albo w drzewostanie.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu Skarżącego błędnego obliczenia szkód, podtrzymał stanowisko organu I instancji w tym zakresie, zgodnie z którym, podstawę do obliczenia strat w gospodarstwie podatnika w wyniku suszy stanowi powierzchnia 87.9751 ha fiz., albowiem zarówno nieużytki jak i grunty zadrzewione i zakrzaczone niesklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków nie podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym, lecz podatkiem od nieruchomości.

Organ II instancji zaznaczył, że mimo, iż Wójt Gminy uznał, że brak jest przesłanek do przyznania ulgi (w związku z faktem, iż nie może być mowy o klęsce żywiołowej) to odniósł się jednak do kwestii ewentualnych szkód w plonach podkreślając, że suszą nie zostały dotknięte łąki i pastwiska o łącznej powierzchni 6,895ha oraz pozostałe grunty rolne o pow. 18,14ha fiz (po odliczeniu sklasyfikowanych gruntów rolnych zabudowanych, sadu i rowów). Ponadto wskazał, że podatnik zeznał ustnie do protokółu w dniu [...] września 2008 r. oraz [...] stycznia 2009 r., że zajmuje się hodowlą krów mlecznych a miesięczny dochód ze sprzedaży mleka wynosi około 4.000,00 zł miesięcznie, co w skali roku daje około 48.000,00 zł dochodu.

Podtrzymując decyzję organu I instancji organ odwoławczy stwierdził, że Wójt Gminy oceniając rozmiar zjawiska przyrodniczego, w następstwie którego strona poniosła szkodę, posłużył się zarówno językową jak i normatywną definicją tego pojęcia, a ponadto w trybie art. 197 Ordynacji podatkowej powołał w przedmiotowej sprawie biegłego. Mimo tych zabiegów nie dopatrzył się w stanie faktycznym sprawy znamion klęski żywiołowej. W oparciu o materiał dowodowy zebrany w toku całego postępowania nie można jego zdaniem stwierdzić, że zjawisko jakie wystąpiło w 2008 r. w gospodarstwie podatnika ma charakter klęski żywiołowej.

Zaznaczył, że przepis art. 13 c ustawy o podatku rolnym, który obliguje organy samorządowe do użycia wynikających z niego dyspozycji i przyznania w zależności od rozmiarów strat w gospodarstwie rolnym ulgi w tym podatku, nie może być interpretowany w sposób rozszerzający. Na poparcie tej tezy przywołał wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2001 r. sygn. akt. III SA 633/2001.

W związku z powyższym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] podzieliło pogląd organu I instancji stwierdzając, że dopełnił on wszystkich niezbędnych czynności do wyjaśnienia zaistniałego stanu faktycznego, szczegółowo przeanalizował zgromadzony materiał dowodowy oraz wyciągnął prawidłowe wnioski.

Na powyższą decyzję organu odwoławczego skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wnosząc o:

1. zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie wniosku o zastosowanie ulgi w podatku rolnym z tytułu klęski żywiołowej na podstawie art. 13 c ustawy o podatku rolnym, ewentualnie

2. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 13 c ustawy o podatku rolnym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i interpretację.

W uzasadnieniu podniósł, że jego zdaniem zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie zwolnienia określonego w art. 13 c ustawy o podatku rolnym, gdyż wystąpiła klęska żywiołowa – susza, która spowodowała istotne szkody w uprawach, a Skarżący wystąpił z wnioskiem o zastosowanie ulgi.

Powołując się na poglądy doktryny zaznaczył, że nie w każdym przypadku wystąpienia klęski żywiołowej wprowadza się stan klęski żywiołowej, a w wielu przypadkach definicja stanu klęski żywiołowej nie jest wystarczająca i zasadnym jest, aby organ podatkowy zasięgnął informacji o wystąpieniu tego rodzaju zjawisk jak np. susza na danym terenie w wyspecjalizowanych instytucjach. Potwierdził, że organ

I instancji o tego rodzaju informacje wystąpił do wyspecjalizowanych instytutów, a uzyskane w ten sposób informacje potwierdzają, iż na terenie Gminy w 2008 r. wystąpiła klęska suszy, co zostało również potwierdzone przez powołaną przez organ podatkowy komisję do oszacowania szkód w uprawach Skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując dokonane ustalenia i stanowisko prawne wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślić na wstępie należy, że kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad ustalania określonych faktów za udowodnione.

Ponadto zgodnie z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 póz. 1270 ze zm. ) zwaną dalej P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga może być uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też ewentualnie kwalifikowanych przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a.

Ocena sądu dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Stosownie do art. 13c ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym ( tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. nr 136, poz. 969 ze zm. ) w razie wystąpienia klęski żywiołowej, która spowodowała istotne szkody w budynkach, ziemiopłodach, inwentarzu żywym lub martwym albo w drzewostanie, przyznaje się podatnikowi ulgi w podatku rolnym przez zaniechanie jego ustalania albo poboru w całości lub w części, w wysokości zależnej od rozmiarów strat spowodowanych klęską w gospodarstwie rolnym.

Ulga zawiązana z wystąpieniem klęski żywiołowej polega na zaniechaniu ustalania podatku rolnego lub zaniechaniu jego poboru w całości lub w części w zależności od rozmiarów strat. Konstrukcja komentowanego przepisu wskazuje, że w razie wystąpienia klęski żywiołowej, organ podatkowy nie ma swobody w zakresie rozstrzygnięcia i jest zobligowany, na wniosek podatnika, do wydania decyzji, w której zaniecha ustalania lub poboru podatku rolnego.

Z przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, że aby można było udzielić podatnikowi podatku rolnego ulgi tzw. klęskowej, muszą jednocześnie zaistnieć dwie przesłanki:

1) musi wystąpić klęska żywiołowa,

2) klęska żywiołowa powinna spowodować istotne szkody w budynkach, ziemiopłodach, inwentarzu żywym lub martwym albo w drzewostanie.

Ustawodawca w ustawie o podatku rolnym nie wyjaśnia ani pojęcia "klęska żywiołowa", ani też nie daje odpowiedzi na pytanie, co należy rozumieć przez określenie "wystąpienie klęski żywiołowej". Legalną definicję "klęski żywiołowej" zawiera ustawa z 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej ( Dz. U. nr 62, poz. 558 ze zm. ). Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 tego aktu, "klęską żywiołową" jest katastrofa naturalna lub awaria techniczna, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. W ustawie tej katastrofa naturalna została określona jako "zdarzenie związane z działaniem sił natury, w szczególności wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, długotrwałe występowanie ekstremalnych temperatur, osuwiska ziemi, pożary, susze, powodzie, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, masowe występowanie szkodników, chorób roślin lub zwierząt, albo chorób zakaźnych ludzi albo też działanie innego żywiołu". Natomiast awaria techniczna "to gwałtowne, nieprzewidziane uszkodzenie lub zniszczenie obiektu budowlanego, urządzenia technicznego lub systemu urządzeń technicznych powodujące przerwę w ich używaniu lub utratę ich właściwości".

W literaturze przedmiotu można spotkać zgodne poglądy, co do tego, że nie należy wprost odnosić powołanej tu definicji "klęski żywiołowej" z ustawy o stanie klęski żywiołowej, do pojęcia "wystąpienia klęski żywiołowej" jako przesłanki zastosowania ulgi w komentowanym art. 13c ustawy o podatku rolnym ( zob. L. Etel, podatek od nieruchomości, rolny, leśny, Warszawa 2005, s. 453-454 oraz G. Dudar, Odpowiedzi na pytania czytelników – przyznanie ulgi w podatku rolnym, Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych 2007, nr 1, s 45-46 ).

Przede wszystkim trzeba mieć na uwadze, że wystąpienie klęski żywiołowej, nawet w rozumieniu omawianej, legalnej definicji, wcale nie musi pociągać za sobą ogłoszenia przez władze publiczne "stanu klęski żywiołowej". Pogląd taki odnaleźć można w orzecznictwie sądów administracyjnych, np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 14 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 176/07, w którym Sąd sformułował tezę, że "za klęskę żywiołową w rozumieniu art. 13c ustawy z 1984 r. o podatku rolnym uznane mogą zostać takie zdarzenia, które stanowiłyby konsekwencje zjawisk przyrodniczych ( klimatycznych ) odbiegających od przeciętnej normy, a o wystąpieniu tej klęski nie przesądza wprowadzenie stanu klęski żywiołowej" ( System Informacji prawnej Lex – Lex Omega 18/2010 ).

Oznacza to, że dla potrzeb omawianej ulgi w podatku rolnym należy kłaść większy nacisk na zaistnienie skutków wystąpienia klęski żywiołowej, czyli istotnej szkody w budynkach, ziemiopłodach, inwentarzu żywym lub martwym albo w drzewostanie.

W praktyce orzeczniczej organów podatkowych pojawia się pytanie o to, jaki podmiot jest uprawniony do oceny, czy na danym obszarze wystąpiła klęska żywiołowa. W szczególności powstaje problem, czy do oceny zaistnienia, bądź nie takiej sytuacji uprawniony jest samodzielnie organ podatkowy? Nie może budzić wątpliwości, że przy braku potwierdzenia "wystąpienia klęski żywiołowej" przez uprawnione do tego władze, ocena takiego zdarzenia mieści się w kategorii wiedzy specjalistycznej. Organ podatkowy może zatem, działając w tej sprawie w trybie art. 197 Ordynacji podatkowej, zwrócić się do instytucji zajmujących się badaniem tego rodzaju zjawisk ( np. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, Sanepidu, Straży Pożarnej ).

Przenosząc powyższe uwagi o charakterze ogólnym na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy podatkowe w toku prowadzonego postępowania przeprowadziły szereg czynności dowodowych, które miały doprowadzić do odpowiedzi, czy zdarzenie jakie dotknęło gospodarstwo rolne skarżącego miało charakter klęski żywiołowej? W tym celu organ podatkowy I instancji wystąpił do szeregu instytucji z pytaniami w tym zakresie, jednak odpowiedzi nie pozwalały na jednoznaczne ustalenia.

Podkreślić należy, że organy podatkowe nie kwestionowały wysokości szkody jakiej doznał skarżący. Kwestią sporną było natomiast ustalenie, czy szkoda w gospodarstwie rolnym skarżącego spowodowana była klęską żywiołową.

Wskazać należy, że organom podatkowym obu instancji umknęło, że w aktach postępowania znajduje się dokument w postaci protokołu z dnia [...] lipca 2008 r. (k. 13 akt postępowania podatkowego). Już z tytułu protokołu wynika, że został on sporządzony na okoliczność oszacowania strat spowodowanych suszą w okresie od dnia [...] kwietnia do [...] czerwca 2008 r. Protokół sporządzony został przez komisje powołaną na podstawie § 3 zarządzenia nr [...] Wojewody z dnia [...] maja 2007 r. w sprawie powołania komisji do szacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej powstałych wskutek klęsk żywiołowych na terenie województwa. Podstawą prawną upoważniającą Wojewodę do wydania zarządzenia nr [...] było obowiązujące wówczas rozporządzenie Rady Ministrów z 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu i kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji ( Dz. U. nr 77, poz. 514 ). Z § 1 pkt 2 wskazanego rozporządzenia wynika, że Agencja udziela pomocy finansowej z przeznaczeniem na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej, znajdujących się na obszarze, gdzie szkody powstały w związku z klęską suszy, gradobicia, nadmiernych opadów atmosferycznych, wymarznięcia, powodzi, huraganu, pożaru spowodowanego wyładowaniami atmosferycznymi lub osuwisk ziemi.

Organy podatkowe obu instancji nie dokonały wszechstronnej i wyczerpującej analizy wskazanego dokumentu. Przyjęły jedynie wypływającą z jego treści wysokość strat. Brak takiej analizy, zarówno w zakresie jego treści, jak i podstawy prawnych jego sporządzenia stanowi w ocenie Sądu naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej zgodnie , z którym w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Jak również naruszyły art. 187 § 1 ordynacji podatkowej, nakładający na organy obowiązek zebrani i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Podkreślić również należy, że wskazany protokół z dnia [...] lipca 2008 r. stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej, czego organy podatkowe obu instancji nie dostrzegły. Odmowa uznania mocy dowodowej dokumentu urzędowego bez przeprowadzenia przeciwdowodu stanowi naruszenie prawa procesowego.

Reasumując stwierdzić należy, że w toku prowadzonego postępowania organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania w szczególności art. 122, 187 § 1 i 194 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rolą organów podatkowych dokonujących ponownego rozpoznania sprawy będzie uwzględnienie zaleceń Sądu wynikających bezpośrednio z treści orzeczenia w szczególności w zakresie analizy treści protokołu z dnia [...] lipca 2008 r. i jego skutków dla prowadzonego postępowania.

Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art. 135 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji orzeczenia. Na podstawie zaś art. 152 P.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, a na podstawie art. 200 P.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania.

/-/ J. Niedzielski /-/ B. Rennert /-/ D. Skupień