Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1444/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 i 2; art. 33 ust. 1 i 2; art. 4 pkt 4 i 6a; art. 42 usdt. 1 i 2; art. 87 ust. 1 i 2;
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 36;
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 153; art. 190;
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 4 lit a) i b); art. 2 ust. 1
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako GITD) decyzją z [...] maja 2009 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej jako WITD) z [...] kwietnia 2009 r., którą nałożono na E. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej skarżąca spółka) karę pieniężną w kwocie 3.500 złotych za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dnia [...] marca 2009 r., na drodze krajowej nr [...]/[...], Inspektorzy transportu drogowego zatrzymali do kontroli pojazd marki M. o nr rej. [...] (dalej jako pojazd), z której sporządzona została dokumentacja fotograficzna oraz protokół. Z protokołu wynika, że:

1. pojazd powracał do siedziby skarżącej spółki po wykonanej usłudze demontażu sieci na kolei;

2. kierowca pojazdu nie okazał do kontroli karty opłaty drogowej tj. odcinka kontrolnego i winiety samoprzylepnej oraz wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne ani licencji na transport rzeczy;

3. kierowca oświadczył, iż kontrolowany pojazd jest pojazdem specjalnym, wobec czego nie musiał być wyposażony w ww. dokumenty;

4. na pojeździe znajdowały się m.in. drabiny, łopaty, pachołki ostrzegawcze i liny;

5. został podpisany przez kierowcę bez zastrzeżeń.

Wobec powyższego WITD w sposób prawidłowy wszczął postępowanie administracyjne, po zakończeniu którego nałożył na skarżącą spółkę karę pieniężną w łącznej wysokości 3.500 złotych. W tym 3.000 złotych za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz 500 złotych za naruszenie obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, tj. za brak wypisu z zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., nr 125, poz. 874 ze zm.), dalej u.t.d.

Od decyzji tej skarżącą spółka złożyła w terminie odwołanie, w którym wniosła o jej uchylenie w całości, umorzenie postępowania w sprawie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny kolejnictwa na okoliczność, czy rzeczy ruchome stanowiące wyposażenie kontrolowanego pojazdu są niezbędne do wykonywania funkcji, dla których pojazd ten jest przeznaczony. Skarżąca spółka wskazał, że jej pojazd został zarejestrowany jako samochód specjalny (vide ksero dowodu rejestracyjnego), wobec czego przejazd nim po drogach krajowych nie wymagał uiszczenia stosownej opłaty. Podkreśliła przy tym, że rzeczony pojazd jest wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem. Podała że WITD rozstrzygając sprawę pominął znajdujący się w aktach sprawy spis wyposażenia pojazdu specjalistycznego - szynowo-drogowego, jakim jest kontrolowany pojazd. Reasumując podała, że przejazd w dniu kontroli nie był transportem drogowym ani też przewozem na potrzeby własne, jednakże na wezwanie organu złożyła do akt sprawy wypis z zaświadczenia o przewozie drogowym na potrzeby własne.

GITD utrzymując w mocy decyzję WITD - odwołując się do treści art. 42 ust 1 u.t.d. uznał, że pojazdy specjalne (a takim był kontrolowany pojazd) nie są wyłączone spod zakresu obowiązywania uregulowań prawnych zawartych w ustawie o transporcie drogowym. Wobec powyższego przedmiotowy przejazd spełniał wszelkie wymogi w zakresie przewozu na potrzeby własne, zatem zachodziły przesłanki do uznania, iż w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów i WITD właściwie wymierzył karę w kwocie 3.000 złotych. Także odnośnie kary 500 złotych GITD stwierdził, że została ona nałożona właściwie, bowiem bezsprzecznie kierowca nie posiadał w chwili kontroli wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, który został przedłożony przez skarżącą spółkę dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie. Odmawiając przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego GITD podniósł, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości, wobec czego nie było potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, które przedłużyło by jedynie postępowanie.

Skarżąca spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wnosząc o uchylenie decyzji GITD i WITD zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 107 k.p.a. w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d poprzez pominięcie w ustaleniach faktycznych oraz interpretacji przepisów materialnoprawnych złożonego do akt sprawy dokumentu zawierającego spis wyposażenia pojazdu specjalnego, będącego przedmiotem kontroli oraz przyjęcie, iż pojazd specjalny wykonywał przewóz drogowy po drogach krajowych na potrzeby własne oraz sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji pod aprioryczne założenia;

2. przepisów prawa materialnego:

a. art. 33 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i 2, art. 4 pkt. 4 u.t.d poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie oraz błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że skontrolowany pojazd w dniu kontroli służył do wykonywania przewozu drogowego po drogach krajowych i był to przewóz drogowy na potrzeby własne;

b. bezpodstawne niezastosowanie art. 2 pkt 36 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908), dalej u.r.d. będące skutkiem błędnego ustalenia, że wyposażenie pojazdu specjalistycznego jest równoznaczne z przewozem drogowym rzeczy;

c. bezpodstawne zastosowanie art. 93 ust. 1, art. 82 ust. 1, art. 92 ust. 4 u.t.d. oraz lp. 4.1. oraz lp. 1.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym skutkujące bezpodstawnym nałożeniem na skarżącego kar pieniężnych.

Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny kolejnictwa na okoliczność czy rzeczy ruchome stanowiące wyposażenie skontrolowanego pojazdu są niezbędne do wykonywania funkcji, dla których ten pojazd jest przeznaczony. W uzasadnieniu skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w odwołaniu, skarżąca spółka wskazała na nieprawidłowe wnioskowanie organu oraz na sporządzenie uzasadnienia decyzji pod z góry obraną tezę. Podała, że organ powinien w pierwszej kolejności ustalić czy w ogóle w niniejszej sprawie wykonywany był przewóz drogowy, a dopiero potem stawiać zarzuty dotyczące wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. W jej ocenie a priori przyjęto założenie, że w dniu kontroli wykonywany był przejazd drogowy na potrzeby własne, gdyż GITD w żaden sposób okoliczności tej nie badał, ani nie dowodził, co stanowiło rażące naruszenie powołanych przepisów. Wskazała, że w dniu kontroli - wbrew twierdzeniom organu, nie wykonywała przewozu drogowego rzeczy na potrzeby własne. Raz jeszcze podała, że złożyła do akt sprawy spis wyposażenia specjalistycznego pojazdu szynowo-drogowego, ale organy pominęły ten dokument przy rozstrzyganiu sprawy. Wyjaśniła przy tym, że elementy wyposażenia skontrolowanego pojazdu stanowią jego części składowe, więc nie można mówić o przewozie rzeczy i odwołała się do definicji pojazdu specjalnego zawartej w art. 2 pkt 36 u.r.d. Skarżąca spółka wskazała, że skoro dokonywana w dniu kontroli czynność nie była wykonywaniem transportu drogowego, ani też przewozem na potrzeby własne, to kierowca nie był obowiązany posiadać przy sobie i okazać do kontroli wymaganej opłaty oraz wypisu zaświadczenia o przewozie drogowym na potrzeby własne. Raz jeszcze podkreśliła, że znajdujące się w aktach administracyjnych zaświadczenie zostało złożone na wezwanie WITD. Skoro organ żądał przedstawienia zaświadczenia, skarżąca spółka nie widziała podstaw, aby odmówić wykonania wezwania.

W odpowiedzi na skargę GITD podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Podkreślił, że stan sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i wynikało z niego, że w dniu kontroli wykonywany był przez skarżącą spółkę przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne bez uiszczenia wymaganej za ten przejazd opłaty oraz z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.

Powyższa sprawa została zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt VISA/Wa 1391/09. Sąd wyrokiem z 17 grudnia 2009 r. oddalił skargę i w uzasadnieniu podał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja WITD nie naruszały ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego. Powołując się m.in. na art. 4 pkt 3-4 u.t.d. i art. 4 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE. L 2006 r., nr 102, poz. 1), dalej jako Rozporządzenie nr 561/2006 Sąd uznał, że kontrolowany pojazd specjalny zwykle używany był do przewozu osób lub rzeczy ruchomych, zatem wykonywany był nim przewóz drogowy na potrzeby własne, dlatego też na podstawie art. 87 u.t.d. kierowca był obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli odpowiednie dokumenty, m.in. kartę opłaty za korzystanie z dróg krajowych i wypis z zaświadczenia. Sąd stwierdził więc, że nałożenie kary w łącznej kwocie 3.500 złotych było zasadne i właściwe. Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego skład orzekający uznał, że stan faktyczny sprawy nie wymagał dodatkowego dowodzenia.

Od powyższego wyroku skarżąca spółka złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, w której wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszeniu prawa przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 33 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i 2, art. 92 ust. 1 pkt. 2 i 8, art. 4 pkt. 4 u.t.d.; niewłaściwą interpretację art. 4 lit. a Rozporządzenia nr 561/2006; bezpodstawne niezastosowanie art. 2 ust. 1 i art. 4 lit. a Rozporządzenia nr 561/2006 i art. 2 pkt. 36 u.r.d. W uzasadnieniu podtrzymała stanowisko, że dokonywana w dniu kontroli czynność nie była wykonywaniem transportu drogowego, ani też przewozem drogowym na własne potrzeby, dlatego też jej kierowca nie był obowiązany posiadać i okazać do kontroli wypisu zaświadczenia o przewozie drogowym na własne potrzeby i nie zachodziła konieczność uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wyrokiem z 18 maja 2011 r. (sygn. akt II GSK 529/10) uchylił zaskarżony wyrok z 17 grudnia 2009 r. i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Sąd kasacyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji nietrafnie przyjął, że przewóz wszelkich rzeczy każdym pojazdem specjalnym stanowi przewóz drogowy. Wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie rozważył czy rzeczy znajdujące się w skontrolowanym pojeździe były niezbędne do wykonywania specjalnej funkcji, i czy przewóz tych rzeczy innymi środkami transportu nie miałoby istotnego wpływu na wykonanie specjalnej funkcji przez skontrolowany pojazdu. Nadto podał, że z przyjętych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń nie wynikało jednoznacznie jaką funkcję wykonywał pojazd specjalny w chwili kontroli. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w trakcie ponownego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozważy, czy możliwe jest przyjęcie ustaleń wystarczających - w świetle przedstawionej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny prawnej, do zastosowania przepisów określających obowiązki związane z wykonywaniem przewozów drogowych i skutki naruszeń tych obowiązków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Aktualne rozpoznanie sprawy jest związane z uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 grudnia 2009 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1391/09) i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 153 i art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. rozpoznając sprawę ponownie po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku sądu pierwszej instancji - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny podał, że Sąd pierwszej instancji dokonując ponownej oceny zaskarżonej decyzji musi rozważyć czy możliwe jest przyjęcie ustaleń wystarczających, do zastosowania przepisów określających obowiązki związane z wykonywaniem przewozów drogowych i skutki naruszeń tych obowiązków. Dlatego też winien zbadać czy z akta sprawy wynika, że rzeczy znajdujące się w skontrolowanym pojeździe były niezbędne do wykonywania specjalnej funkcji, czy przewóz tych rzeczy innymi środkami transportu nie miałoby istotnego wpływu na wykonanie specjalnej funkcji przez skontrolowany pojazdu oraz jaką funkcję wykonywał pojazd specjalny w chwili kontroli.

Rozpatrując ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga jest uzasadniona.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja GITD z [...] maja 2009 r., utrzymująca w mocy decyzję WITD z [...] kwietnia 2009 r., którą nałożono na skarżąca spółkę karę pieniężną w kwocie 3.500 złotych za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

W rozpoznawanym przypadku bezsprzecznie z akt sprawy wynika, że skontrolowany pojazd to samochód specjalny (szynowo-drogowy), zarejestrowany na skarżącą spółkę (vide dowód rejestracyjny). W chwili kontroli ww. pojazdem przewożone były m.in. drabiny, pachołki ostrzegawcze, liny ect. (vide protokół kontroli oraz dokumentacja fotograficzna). Do kontroli Inspektorzy zażądali od kierowcy m.in. karty opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne lub wypisu z tego zaświadczenia. Dokumentów tych kierowca nie okazał, bowiem nie został w nie wyposażony przez skarżącą spółkę (vide protokół kontroli). Sąd stwierdza również, że w aktach sprawy znajduje się – złożone w toku postępowania administracyjnego na wezwanie WITD, zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne.

Kwestią sporną w spawie jest czy skontrolowany pojazd jest przedmiotowo wyłączony z mocy przepisów prawa z konieczności uiszczania za przejazd nim po drogach krajowych stosownej opłaty. Jeżeli tak to czy każdy przejazd takim pojazdem specjalnym podlega wyłączeniu, czy jest to zależne od jakiś względów/okoliczności. Skarżąca spółka zarzuciła bowiem, że skontrolowany przejazd był czynnością nie stanowiąca przewozu drogowego, w szczególności przewozu na potrzeby własne ale wykonywaniem funkcji specjalnych przez jej pojazd. W konsekwencji otwartym także pozostaje pytanie, czy skontrolowany kierowca obowiązany był mieć i okazać do kontroli stosowne zaświadczenie oraz dowód wniesienia opłaty.

W art. 3 ust. 1 i 2 u.t.d. wymienione są przewozy, do których nie stosuje się przepisów ustawy o transporcie drogowym. Są to przewozy wykonywane pojazdami: przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób; o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy; zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego; w ramach usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych; przez podmioty niebędące przedsiębiorcami; w ramach usuwania skutków awarii lub wypadków pojazdami pomocy drogowej. Do wymienionych przewozów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego.

Obowiązek uzyskania zaświadczenia wymaganego dla wykonywania przewozu drogowego na potrzeby własne, jak wynika z regulacji zawartej w art. 33 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 4 (definicja przewozu na potrzeby własne) u.t.d. dotyczy szczególnego rodzaju przewozów drogowych. Ustawowe wyłączenia odnoszą się do regulowanych omawianą ustawą przewozów drogowych o cechach wskazanych w art. 33 ust. 2 u.t.d.

Konieczność uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, określony w art. 42 ust. 1 u.t.d. powstaje w przypadku wykonywania przewozu drogowego. Wyłączenia jakie ustawodawca przewidział w art. 42 ust. 2 u.t.d. odnoszą się do wyróżnianych w różny sposób przewozów drogowych.

Stosowanie wszystkich wymienionych regulacji łączy to, że zależne jest od występowania okoliczności wykonywania przewozu drogowego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej lub niezarobkowo. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma zatem ocena czy przejazd skontrolowanego pojazdu specjalnego, należącego do skarżącej spółki stanowił przewóz drogowy, czy też inną czynność.

Polski ustawodawca nie zawarł w ustawie o transporcie drogowym samodzielnej definicji przewozu drogowego. W tym zakresie odesłał do przepisów Rozporządzenia nr 561/2006 (art. 4 pkt 6a u.t.d.). Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia przewóz drogowy jest to "każda podróż odbywana w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy" (art. 4 lit. a). Prawodawca wspólnotowy obok elementów określających przebieg podróży, rodzaj użytego środka transportu (pojazdu definiowanego w art. 4 lit. b), wskazał również kryterium funkcjonalne używania pojazdu do przewozu osób lub rzeczy. Definicja pojazdu silnikowego (jednego ze środków transportu wskazanych w art. 4 lit. a) zawarta w art. 4 lit b obejmuje jeszcze wyraźniej sformułowane kryterium używania pojazdu zwykle do przewozu osób lub rzeczy. Zaś w art. 2 ust. 1 ograniczono się jedynie do stosowania w odniesieniu do przewozu osób lub rzeczy określonymi pojazdami.

Według wskazanych przepisów Rozporządzenia nr 561/2006 nie jest przewozem drogowym przewóz osób lub rzeczy, który jest związany z wykonywaniem innej funkcji niż przewóz osób lub rzeczy.

Skontrolowany pojazd skarżącej spółki to pojazd specjalny – szynowo-drogowy. Ustawodawca w art. 2 pkt 36 u.r.d. pojazdy specjalne określa jako pojazdy samochodowe lub przyczepy przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojazdach tych mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji. Kategoria pojazdów specjalnych wyodrębniona jest przy użyciu kryterium specjalnej funkcji, której wykonywaniu służy specjalne wyposażenie. Legislator założył też, że dla wykonywania specjalnej funkcji może być niezbędne przewożenie osób lub rzeczy ściśle związanych z wykonywaniem specjalnej funkcji. Zatem funkcje wykonywane przez pojazdy specjalne mogą wiązać się z koniecznością przewozu rzeczy w szczególny sposób. Jako pojazdy specjalne rejestrowane są m. in. wszelkiego rodzaju furgony, cysterny, pojemniki i inne pojazdy przeznaczone do specjalnych przewozów. Najczęściej jednak funkcje specjalne polegają na wykonywaniu innych zadań niż przewóz osób lub rzeczy (np wykonywanie czynności na drodze przez piaskarki czy pługi śnieżne; wykonywanie określonych robót przez dźwigi, pogotowia techniczne – warsztaty, pojazdy pożarnicze, koparki; ect.). Katalog możliwych specjalnych funkcji nie jest zamknięty, a praktyka obejmuje znaczną liczbę przypadków (por. W. Kotowski, Komentarz do art. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Komentarz praktyczny. Dom Wydawniczy ABC, 2002 r.).

Zatem różnorodność specjalnych funkcji, z których niektóre polegają na wykonywaniu przewozów rzeczy inne osób, tyle że w szczególny sposób, jest okolicznością, która wyłącza przyjęcie poglądu, że wszystkie przejazdy pojazdów specjalnych wyłączone są spod działania przepisów ustawy o transporcie drogowym, w szczególności w zakresie obowiązków, za których naruszenie nałożono na skarżącą spółkę karę pieniężną. Wobec powyższego należy ustalić, z jaką czynnością w chwili kontroli mieliśmy do czynienia. Czy było to wykonywanie funkcji specjalnych przez skontrolowany pojazd, czy może inny przejazd.

W praktyce możliwe są bowiem przypadki, gdy pojazd specjalny zamiast lub obok specjalnej funkcji wykonuje przewóz osób lub rzeczy, których obecność nie jest niezbędna dla wykonywania specjalnej funkcji, i których przewóz innymi środkami transportu nie miałby istotnego wpływu na wykonanie specjalnej funkcji. W takich sytuacjach przewóz tych "dodatkowych" osób lub rzeczy miałby wszelkie cechy wykonywania przewozu drogowego, w szczególności na potrzeby własne, ze wszystkimi skutkami w zakresie obowiązków uzyskiwania i okazywania w trakcie kontroli odpowiednich dokumentów wymienionych w art. 87 ust. 1 i ust.2 u.t.d. Wobec tego wyodrębnienie osób lub rzeczy, których obecność jest niezbędna wymaga oceny odnoszonej do każdego rodzaju funkcji i konkretnego przejazdu.

Powyższe kwestie winny znaleźć odpowiedź wśród dowodów zgromadzonych w sprawie w toku postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu materiał dowodowy nie wskazuje jednoznacznie czy przewożone skontrolowanym pojazdem rzeczy i osoby były niezbędne do wykonywania przez ten pojazd jego funkcji specjalnych. Organy nie przeprowadziły na tą okoliczność żadnych dowodów, pomimo, że skarżąca spółka wnioskowała o to w toku postępowania administracyjnego. Nadto ze sprawy nie wynika jakie czynności były wykonywane przez ten pojazd w chwili kontroli, czy były one związane z realizacją funkcji specjalnych, czy też nie. Protokół kontroli zawiera stwierdzenie, że pojazd poruszał się do siedziby skarżącej spółki po wykonanej usłudze demontażu sieci na kolei. Fakt ten nie został w żaden sposób zrewidowany.

Wobec tego organy przy ponownym rozpoznawaniu sprawy obowiązane są do wyjaśnienie powyżej wskazanych wątpliwości, stanowiących istotę sprawy, a zatem podstawę do uznania czy rzeczywiście skarżąca spółka dopuściła się naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym i wynikających z nich obowiązków, czy też nie.

W ocenie Sądu organy obu instancji wydając rozstrzygnięcia naruszyły przepisy postępowania oraz prawo materialne, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ nie rozważył zarzutów i twierdzeń odwołującej się (m.in. wniosku dowodowego i załączonego do akt sprawy opisu wyposażenia skontrolowanego pojazdu), zatem uchybił istocie postępowania odwoławczego. Organy nie ustaliły w sposób właściwy i bezsprzeczny stanu faktycznego sprawy, w konsekwencji stosując przepisy powołane w decyzjach nie dokonały ich właściwej wykładni i subsumpcji do stanu sprawy.

Sąd biorąc powyższe pod uwagę - na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Stwierdzając w pkt 2 wyroku, że decyzje organów obu instancji nie podlegają wykonaniu Sąd działał w oparciu o art. 151 p.p.s.a.