Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2026/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6369 Inne o symbolu podstawowym 636
Hasła tematyczne: Autorskie prawo
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1293
law: Ustawa z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi
article: art. 31 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kuś, Sędziowie asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.), sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] lipca 2021 r. znak [...] w przedmiocie zmiany zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. znak: [...] Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu, na podstawie art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1293, dalej w skrócie u.z.z.) w związku z art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1231, z późn. zm., dalej w skrócie u.p.a.p.p.), w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu w przedmiocie zmiany lub ewentualnie cofnięcia Związkowi [...] z siedzibą w [...] zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi do artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych, udzielonego decyzją Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1996 r. nr [...], zmienioną decyzjami Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] sierpnia 1997 r. nr [...], Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2001 r. [...] oraz Ministra Kultury z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...]:

I. Zmienił zezwolenie w zakresie, w jakim konieczne jest jego dostosowanie do nazw pól eksploatacji, określonych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

II. W związku z powyższym zezwoleniu nadał następujące jednolite brzmienie:

Związkowi [...] z siedzibą w [...] udziela się zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi do artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych na następujących polach eksploatacji: 1) utrwalanie; 2) zwielokrotnianie; 3) wprowadzanie do obrotu; 4) użyczenie; 5) najem; 6) publiczne wyświetlenie; 7) publiczne odtworzenie; 8) nadawanie; 9) reemitowanie; 10) publiczne udostępnianie artystycznego wykonania w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.

W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 3 lipca 2019 r. [...] ("[...]") złożyła wniosek o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu. Wskazała, że wniosek ten uzasadniony jest zarówno ze względu na cele statutowe tej organizacji, jak również przemawia za jego uwzględnieniem interes społeczny. [...] wskazała, że reprezentuje oraz chroni interesy gospodarcze zrzeszonych w niej przedsiębiorców telekomunikacyjnych. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Minister dopuścił [...] do udziału w postępowaniu. W piśmie z dnia 28 października 2019 r. [...], po zapoznaniu się z aktami sprawy, przedstawiła końcowe stanowisko w sprawie domagając się cofnięcia zezwolenia [...] "co najmniej na polu eksploatacji reemitowanie", zaś w odniesieniu do pól nadawanie i publiczne odtwarzanie - ograniczenie zezwolenia do poboru wynagrodzenia, o którym mowa w art. 70 ust. 21 u.p.a.p.p.

Minister ustalił, że Związek [...] z siedzibą w [...] jest organizacją zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi, która na podstawie zezwolenia udzielonego decyzją Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1996 r. nr [...] (zmienioną wskazanymi wyżej decyzjami, wykaz zezwoleń: M. P. z 2004 r. Nr 18, poz. 322, aktualny dla [...] na dzień wydania decyzji) zarządza prawami pokrewnymi do artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych na następujących polach eksploatacji: 1) utrwalanie, 2) zwielokrotnianie określoną techniką, 3) wprowadzanie do obrotu, 4) publiczne odtwarzanie, 5) najem, 6) użyczenie, 7) nadawanie, 8) reemitowanie, 9) wyświetlanie, 10) publiczne udostępnianie artystycznego wykonania w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Minister ma wiedzę z urzędu, że [...] dokonuje podziału i wypłaty na rzecz uprawnionych artystów wykonawców części opłat, o których mowa w art. 20 u.p.a.p.p., jako "organizacja reprezentująca podmioty uprawnione" w rozumieniu rozporządzenia Ministra Kultury w sprawie określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów. Informacja ta jest zawarta w dostępnych na stronie internetowej tej organizacji, zgodnie z art. 91 ust. 6 u.z.z., corocznych sprawozdaniach z działalności, należy zatem uznać ją za powszechnie znaną, w szczególności zaś znaną uczestnikom niniejszego postępowania. Strona potwierdziła powyższe w niniejszym postępowaniu.

W toku postępowania Minister ustalił, że [...] podjął wykonywanie zbiorowego zarządu w odniesieniu do artystycznych wykonań określonych w zezwoleniu na zbiorowe zarządzanie, na co wskazuje zadeklarowana przez [...] liczba umów z użytkownikami zawarta na poszczególnych polach eksploatacji, jak niżej: 1) utrwalanie - 100, 2) zwielokrotnianie - 586, 3) wprowadzanie do obrotu - 8 (ale wszystkie te umowy obejmują także inne pola), 4) publiczne odtwarzanie - 62016 dotychczas zawartych, 29594 aktualnie obowiązujących, 5) najem - 0 (ale wykonuje zarząd na tym polu "poprzez umowy z organizacjami zagranicznymi", tj. [...], na podstawie których otrzymał wynagrodzenie dla reprezentowanych przez siebie wykonawców), 6) użyczenie - 0 (ale wykonuje zarząd na tym polu "poprzez umowy z organizacjami zagranicznymi", tj. [...], na podstawie których otrzymał wynagrodzenie dla reprezentowanych przez siebie wykonawców), 7) nadawanie - 217, 8) reemitowanie - 216 (część z nich dotyczy też pola nadawanie), 9) wyświetlanie - 24 (przy czym z ponad 100 użytkownikami wciąż są prowadzone negocjacje), 10) publiczne udostępnianie artystycznego wykonania w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym - 22. Zgodnie z wyjaśnieniami [...] powyższe liczby obejmują wszystkie umowy z użytkownikami, które dotyczą eksploatacji artystycznych wykonań na danym polu eksploatacji. W przypadku, gdy dana umowa dotyczy kilku pól eksploatacji, jest ujmowana w kilku pozycjach.

Mając na uwadze ustalony stan faktyczny sprawy Minister wskazał, że zgodnie z art. 137 ust. 1 u.z.z. w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego obowiązany był z urzędu wszcząć postępowania administracyjne w celu:

1) cofnięcia zezwoleń organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi w zakresie, w jakim w toku dotychczasowej działalności na danym polu eksploatacji nie podjęły one zbiorowego zarządzania lub wykonywały je "w niewielkiej skali", jak również jeżeli w odniesieniu do określonego rodzaju utworów lub przedmiotów praw pokrewnych nie istnieje potrzeba zbiorowego zarządzania na danym polu eksploatacji;

2) zmiany zezwoleń w zakresie, w jakim konieczne jest ich dostosowanie do nazw pól eksploatacji określonych w art. 50 u.p.a.p.p.

Przepis powyższy stanowi podstawę prawną do dokonania przeglądu wszystkich aktualnie obowiązujących zezwoleń na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi udzielonych organizacjom zbiorowego zarządzania. Zgodnie z ww. przepisem w wyniku postępowania przeglądowego Minister może cofnąć zezwolenie na zbiorowe zarządzanie lub też dokonać jego zmiany. Cofnięcie zezwolenia może nastąpić w zakresie, w jakim:

1) w toku dotychczasowej działalności organizacja zbiorowego zarządzania na danym polu eksploatacji nie podjęła zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi lub wykonywała zbiorowe zarządzanie na danym polu eksploatacji w niewielkiej skali;

2) w odniesieniu do określonego rodzaju utworów lub przedmiotów praw pokrewnych nie istnieje potrzeba zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi na danym polu eksploatacji.

Gdy chodzi o pola eksploatacji "utrwalanie" i "zwielokrotnianie" Minister ma wiedzę z urzędu, że [...] dokonuje podziału i wypłaty na rzecz uprawnionych artystów wykonawców części opłat, o których mowa w art. 20 u.p.a.p.p., jako "organizacja reprezentująca podmioty uprawnione" w rozumieniu ww. rozporządzenia Ministra Kultury w sprawie określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów. Informacja ta jest zawarta w dostępnych na stronie internetowej tej organizacji, zgodnie z art. 91 ust. 6 u.z.z., corocznych sprawozdaniach z działalności, należy zatem uznać ją za powszechnie znaną, w szczególności zaś znaną uczestnikom niniejszego postępowania. Strona potwierdziła powyższe w niniejszym postępowaniu. Opłaty te są kompensatą strat ponoszonych przez podmioty uprawnione wskutek korzystania z artystycznych wykonań w ramach dozwolonego użytku osobistego, przede wszystkim poprzez ich utrwalenie i/lub zwielokrotnianie. Na omawianych polach eksploatacji "utrwalanie" i "zwielokrotnianie" [...] ma ponadto zawartą znaczną liczbę umów z użytkownikami, zatem niewątpliwie podjął wykonywanie zbiorowego zarządzania w tym zakresie.

Należy uznać, że również na pozostałych polach eksploatacji objętych zakresem posiadanego zezwolenia [...] podjął wykonywanie zbiorowego zarządzania, zawierając istotną liczbę umów z użytkownikami, w zależności od pola eksploatacji od 8 do ponad 60 tys. Wyjątkiem są pola "najem" i "użyczenie", w odniesieniu do których żadne umowy z użytkownikami nie zostały zawarte, ale zbiorowy zarząd jest wykonywany poprzez umowy z organizacjami zagranicznymi ([...]), na podstawie których [...] otrzymał wynagrodzenie dla reprezentowanych przez siebie wykonawców. Należy zatem uznać, że również w tym zakresie [...] wykonuje zbiorowe zarządzanie.

Dokonując powyższych ustaleń, nie uwzględniono wniosków dowodowych [...], aby strona w ramach niniejszego postępowania w odniesieniu do pól eksploatacji "reemitowanie", "nadawanie" i "publiczne odtwarzanie" przedstawiła dokumenty w postaci umów zawartych zarówno z uprawnionymi, jak i z użytkownikami, wraz ze wskazaniem wysokości przychodów z każdej umowy zawartej z użytkownikiem. Przeprowadzenie postępowania dowodowego poprzez zastosowanie takich środków należy uznać za zbędne, biorąc pod uwagę charakter rozpatrywanej sprawy i prawne konsekwencje składania przez uczestnika postępowania nieprawdziwych oświadczeń. Uznaje się zatem za prawdziwe informacje i dane zawarte w pismach uczestników postępowania, jeżeli nie są one ze sobą sprzeczne. Minister wskazał, że uwzględnienie ww. wniosku [...] wymagałoby włączenia do akt sprawy kilkudziesięciu tysięcy umów, co istotnie wpłynęłoby na czas jej rozpatrywania. Co również istotne, niektóre informacje oczekiwane przez [...], w szczególności dotyczące przychodów każdej z poszczególnych umów, jak również wynikające z konkretnych postanowień umowy z danym użytkownikiem, są objęte ochroną jako tajemnice przedsiębiorcy i jako takie nie mogłyby być udostępnione [...].[...] jest organizacją zrzeszającą przedsiębiorców branży telekomunikacyjnej i żądanie ww. informacji w toku niniejszego postępowania może wyczerpywać znamiona nadużywania uprawnień przysługujących organizacji społecznej w ramach postępowania administracyjnego w celu uzyskania dostępu do prawnie chronionych informacji i danych dotyczących innych przedsiębiorców, w szczególności tych, którzy prowadzą konkurencyjną działalność.

Błędne jest także stanowisko [...], że dokonując powyższych ustaleń, organ powinien uwzględniać przesłanki udzielenia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie, określone w art. 7 u.z.z. Podstawą wszczęcia niniejszego postępowania jest art. 137 ust. 1 tej ustawy, który określa również jego zakres przedmiotowy. Przepis ten nie odsyła do przesłanek, o których mowa w art. 7.

Organ nie uwzględnił także wniosku [...] o powołanie biegłego w celu ustalenia zakresu pojęcia "utwór audiowizualny", z uwagi na brak jego ustawowej definicji. Wskazał, że zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. organ może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są "wiadomości specjalne". Wykładnia przepisów prawa materialnego nie należy do kategorii "wiadomości specjalnych". Wykładnia terminu "utwór audiowizualny", gdyby musiała być w ogóle dokonywana na potrzeby niniejszego postępowania, jest kwestią wykładni przepisów prawa materialnego i nie może być zlecana biegłemu, gdyż nie stanowi "wiedzy specjalistycznej". W związku ze stanowiskiem prezentowanym przez [...] w ramach przedmiotowego postępowania dotyczącym znaczenia terminu "utwór audiowizualny" i możliwości eksploatacji w jego ramach także artystycznych wykonań organ wskazuje, że utwór audiowizualny powstaje z elementów wkładowych twórców, wykonawców i producentów (art. 69, 87 i 94 ust. 2), zatem jego prawna struktura wynika z treści umów zawartych z producentem, a dopiero w braku takich umów lub w braku w nich odpowiednich postanowień skuteczne mogą być domniemanie nabycia praw autorskich przez producenta zgodnie z art. 70 ust. 1 u.p.a.p.p. lub dyspozycja nabycia praw wykonawczych przez producenta zgodnie z art. 87 u.p.a.p.p. Nie ulega natomiast wątpliwości, że posiadając całość wymaganych praw, producent utworu audiowizualnego może dokonywać jego eksploatacji, z zastrzeżeniem przepisów ustawy, bez zgody pozostałych uprawnionych. W toku przedmiotowego postępowania nie powstała potrzeba zasięgania opinii biegłego w celu ustalenia powyższego, wydaje się bowiem, że są to ustalenia oczywiste, wynikające z obowiązujących przepisów prawa. Nie można natomiast zakładać, jak wydaje się to czynić [...], że producent zawsze nabywa całość praw autorskich i pokrewnych do utworu audiowizualnego, a zatem w systemie zbiorowego zarządzania powinna funkcjonować tylko organizacja reprezentująca producentów. Przeczy temu fakt, że [...]zdołał zawrzeć ponad 30 tys. umów z użytkownikami na eksploatację swojego repertuaru, w tym ponad 200 na nadawanie i reemisję. Gdyby twierdzenia [...] były zasadne, użytkownicy w ogóle nie powinni zawierać umów ze [...], ograniczając się do umów z reprezentującymi producentów organizacjami zbiorowego zarządzania [...]. Należy wreszcie zauważyć, że nadawanie i reemitowanie, jak też publiczne odtwarzanie, dotyczą nie tylko utworów audiowizualnych, ale też utworów słownych i słowno-muzycznych nadawanych w radiu.

Wobec ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie Minister uznał za zasadne dalsze funkcjonowanie zbiorowego zarządzania w zakresie praw pokrewnych do artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych na wszystkich polach eksploatacji objętych zezwoleniem na zbiorowe zarządzanie posiadanym przez [...]. Nie zachodzą też podstawy, aby zezwolenie to było cofnięte w jakimkolwiek zakresie. Stosowanie art. 137 ust. 1 u.z.z. musi pozostawać w związku z art. 9 tej ustawy, zgodnie z którym zezwolenie na zbiorowe zarządzanie powinno określać wyłącznie rodzaje utworów lub przedmiotów praw pokrewnych, do których prawami dana organizacja ma zarządzać oraz pola eksploatacji, na których ten zarząd będzie wykonywany. Jako jedyny fakultatywny element zezwolenia ustawa dopuszcza wskazanie "kategorii uprawnionych", których prawami dana organizacja będzie zarządzać. Tym samym nie byłoby zgodne z ustawą wyodrębnianie w treści zezwolenia poszczególnych elementów składających się na zawartą w art. 3 pkt 1 ustawy definicję zbiorowego zarządzania. Dotyczy to w szczególności zgłoszonego przez [...] żądania, aby rozróżnić w treści zezwolenia przypadki, w których [...] ma prawo udzielać licencji oraz odrębnie przypadki, gdy w braku prawa zakazowego po stronie uprawnionych (art. 86 ust. 3 u.p.a.p.p.) lub w przypadkach, o których mowa w art. 70 ust. 21 u.p.a.p.p., [...] mógłby żądać od użytkownika jedynie wynagrodzenia za korzystanie z artystycznego wykonania. Zezwolenie organizacji zbiorowego zarządzania wyznacza jedynie granice zbiorowego zarządu, w ramach których następuje wykonywanie określonych uprawnień. O tym, jakie są to uprawnienia, decyduje ustawa. Zezwolenie w żaden sposób nie może tego modyfikować.

Na powyższą decyzję [...] z siedzibą w [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie:

I. prawa materialnego, a to art. 137 ust. 1 pkt 1 lit. a i b i pkt 2 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 roku o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi (Dz.U.2018.1293) poprzez jedynie zmianę zezwolenia, a nie cofnięcie zezwolenia, podczas gdy w toku dotychczasowej działalności [...], co najmniej na niektórych polach eksploatacji (zwłaszcza "reemitowanie"), nie podjął zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi lub wykonywał zbiorowe zarządzanie w niewielkiej skali, względnie w odniesieniu do artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych nie istnieje potrzeba zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi, co najmniej na niektórych polach eksploatacji (zwłaszcza "reemitowanie");

II. prawa materialnego, a to art. 7 ust. 1 u.z.z., poprzez jego niezastosowanie i niecofnięcie zezwolenia [...] w zakresie, w jakim [...] nie spełnia warunków posiadania przez stowarzyszenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie;

III. prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. wzw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 91 ust. u.z.z., poprzez niewłaściwe zastosowanie i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu jedynie o oświadczenie [...], czyli organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi uczestniczącej w postępowaniu, dotyczącego umów zawartych z uprawnionymi i korzystającymi, oraz sporządzone przez [...] sprawozdania z działalności, podczas gdy zasada prawdy obiektywnej, zasada swobodnej oceny dowodów oraz - przede wszystkim - obowiązek zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego w sprawie, nakazują organowi zweryfikować te twierdzenia przeprowadzając dowód z umów zawartych pomiędzy [...] a uprawnionymi oraz korzystającymi;

IV. prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 75 § 2 k.p.a. w zw. z art. 83 § 3 k.p.a. w zw. z art. 233 § 2 Kodeksu karnego poprzez błędne zastosowanie, polegające na oparciu się przez organ o oświadczenia złożone przez [...] w swoich pisemnych stanowiskach, "biorąc pod uwagę charakter rozpatrywanej sprawy i prawne konsekwencje składania przez uczestnika postępowania nieprawdziwych oświadczeń", podczas gdy strona ([...]) nie złożyła wniosku o odebranie od niej oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania, a ponadto organ nie uprzedził strony o odpowiedzialności za fałszywe zeznania, co jest warunkiem odpowiedzialności karnej, a co w konsekwencji uniemożliwiało wydanie decyzji wyłącznie na podstawie oświadczeń strony bez przeprowadzenia dowodów z dokumentów, wnioskowanych przez skarżącą;

V. prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 77 § 4 k.p.a. w zw. z art. 91 ust 6 u.z.z., poprzez nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że informacja zawarta w corocznych sprawozdaniach z działalności (dalej "sprawozdania") jest faktem powszechnie znanym, który nie wymaga dowodu, podczas gdy takiego przymiotu nie mają informacje publikowane w Internecie;

VI. prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 78 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez:

a. błędne zastosowanie i rozstrzygnięcie sprawy na podstawie założenia, że informacje zawarte w pismach uczestników postępowania są prawdziwe, o ile nie są ze sobą sprzeczne, podczas gdy skarżąca kwestionowała prawdziwość oświadczeń strony i wskazywała na istniejące rozbieżności oraz prezentowała stanowisko przeciwne do stanowiska strony;

b. nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącej, których przeprowadzenie miałoby wpływ na wynik postępowania:

1) dokumenty, na których istnienie [...] powołuje się w swoich pismach, a których do pism nie dołączył, w szczególności:

1. zawartych przez [...] umów z uprawnionymi, których prawa wykorzystywane są w nadawanych, reemitowanych lub publicznie odtwarzanych programach;

2. zawartych przez [...] umów z korzystającymi na polach eksploatacji "nadawanie", "reemitowanie" i "publiczne odtwarzanie", wraz ze wskazaniem wysokości przychodów w latach 2018-2020 z każdej z poszczególnych umów na tych polach eksploatacji;

2) opinia biegłego co do zakresu pojęcia "utwór audiowizualny" i w konsekwencji eksploatacji utworów audiowizualnych oraz innych utworów i przedmiotów praw pokrewnych, w szczególności artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych, na polach eksploatacji "nadawanie", "reemitowanie" i "publiczne odtwarzanie" - nieprzeprowadzenie tego dowodu skutkowało wydaniem decyzji w sprawie wymagającej wiadomości specjalnych bez udziału biegłego.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Ministrowi Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu poprzez wydanie decyzji cofającej [...] prawa do zbiorowego zarządzania na polu eksploatacji "reemitowanie" oraz, w odniesieniu do pól "nadawanie" i "publiczne odtwarzanie", ograniczenie zezwolenia do poboru wynagrodzenia, o którym mowa w art. 70 ust. 21 u.p.a.p.p. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że organ jedynie zmienił zezwolenie, dostosowując je do nazw pól eksploatacji określonych w art. 50 u.p.a.p.p. Organ nie cofnął natomiast zezwolenia [...] w żadnym zakresie, pomimo iż z przyczyn wskazywanych przez [...], zachodzi taka konieczność. Skarżąca przedstawiła bowiem m.in. wywód prawny, z którego wynikało, iż na polu eksploatacji «reemitowanie» nie dochodzi do eksploatacji artystycznych wykonań, zaś na polach eksploatacji «nadawanie» i «publiczne odtwarzanie* uprawnienia artystów wykonawców są ograniczone do pobierania wynagrodzeń z art. 70 ust. 21 u.p.a.p.p. Powyższe wyczerpywałoby natomiast dyspozycję art. 137 ust. 1 pkt 1 lit. a lub b u.z.z. W przypadku braku lub ograniczonych uprawnień artystów wykonawców na wskazanych polach eksploatacji, brak jest bowiem potrzeby zbiorowego zarządzania tymi prawami w tym zakresie. [...] reprezentuje natomiast wyłącznie artystów wykonawców utworów muzycznych i słowno-muzycznych, stąd też nie sposób przyjąć, że podjął zbiorowe zarządzanie artystycznymi wykonaniami na wskazanych polach eksploatacji (i to w skali większej niż niewielka), skoro danego zakresu te prawa pokrewne nie obejmują wcale albo jedynie w pewnym wycinku.

W ocenie skarżącej, kluczowe dla prawidłowego rozpoznania sprawy jest także właściwe określenie zakresu pojęcia "utwór audiowizualny", a w konsekwencji ustalenie zakresu eksploatacji utworów audiowizualnych na polach eksploatacji nadawanie, reemitowanie i publiczne odtwarzanie, co rzutuje na ograniczone uprawnienia artystów wykonawców utworów muzycznych i słowno-muzycznych na tych polach eksploatacji, a co za tym idzie stanowi także podstawę do cofnięcia zezwolenia [...]. Strona posiada bowiem zezwolenie obejmujące wyłącznie tę kategorię uprawnionych. Wobec powyższego właściwym byłoby także powołanie biegłego w celu zbadania, czy, a jeśli tak to w jakiej skali, na polach eksploatacji nadawanie, reemitowanie i publiczne odtwarzanie eksploatowane są utwory audiowizualne i artystyczne wykonania utworów muzycznych i słowno-muzycznych artystów wykonawców reprezentowanych przez [...].

Organ naruszył także art. 7 ust. 1 u.z.z. poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało niecofnięciem zezwolenia [...] w zakresie, w jakim [...] nie spełnia warunków posiadania przez stowarzyszenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie. Przepis art. 137 ust. 1 u.z.z. należy czytać łącznie z art. 7 ust. 1 tej ustawy, określającym warunki, które każde stowarzyszenie musi spełnić, aby możliwe było udzielenie mu zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi. W szczególności powinno ono wykazać potrzebę zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi odrębnie dla każdego pola eksploatacji objętego wnioskiem (art. 7 ust. 1 pkt 1) oraz dawać rękojmię należytego wykonywania zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi (art. 7 ust. 1 pkt 2). Pominięcie warunków wskazanych w art. 7 ust. 1 u.z.z. przy rozstrzygnięciu postępowania wszczętego na podstawie art. 137 ust. 1 u.z.z. oznacza utrzymanie zezwolenia dla podmiotu niewłaściwie wykonującego zbiorowe zarządzanie, z jednoczesnym uniemożliwieniem uzyskania zezwoleń przez nowe podmioty, spełniające wymagania z art. 7 ust. 1 u.z.z.

Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów postępowania, pełnomocnik spółki wskazał na naruszenie przez organ art., 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez pominięcie wniosku [...] o zobowiązanie strony do przedłożenia zawartych przez [...] umów z uprawnionymi, których prawa wykorzystywane są w nadawanych, reemitowanych lub publicznie odtwarzanych programach oraz zawartych przez [...] umów z korzystającymi na polach eksploatacji "nadawanie", "reemitowanie" i "publiczne odtwarzanie", wraz ze wskazaniem wysokości przychodów w roku 2018 z każdej z poszczególnych umów na tych polach eksploatacji.

W odniesieniu do zarzutu nr IV [...] wskazała, przytaczając treść art. 75 § 1 i 2 k.p.a., że organ nie mógł oprzeć swoich ustaleń o oświadczenia strony, gdyż nie złożyła ona organowi wniosku o odebranie od niej oświadczenia. Składane przez stronę stanowiska nie mogą być natomiast utożsamiane z oświadczeniem strony w rozumieniu art. 75 § 2 k.p.a. Przepis ten umożliwia bowiem przyznanie mocy dowodowej jedynie takim oświadczeniom stron, które składane sąd pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Organ miał obowiązek uprzedzić stronę o odpowiedzialności, gdyż brak pouczenia skutkuje wyłączeniem odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań. Wobec tego, nie zachodziła okoliczność wskazana przez organ jako warunkująca wiarygodność przedstawionych danych.

W ocenie [...], Minister bezpodstawnie oparł swoje ustalenia na sporządzonych przez stronę sprawozdaniach z działalności, przyjmując jakoby zawarte w nich informacje miały przymiot faktów powszechnie znanych, które nie wymagają dowodu. Organ uzasadnił to tym, że sprawozdania te są dostępne w Internecie. Organ nie zbadał zatem, czy informacje znajdujące się w sprawozdaniach [...] z działalności pokrywają się z rzeczywistą wartością i liczbą zawartych przez [...] umów o zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi oraz umów o reprezentacji. Informacje zamieszczone w sprawozdaniach [...] nie stanowią faktów powszechnie znanych, a zatem nie można zrezygnować z postępowania

W ocenie [...], organ naruszył również art. 84 § 1 k.p.a., wydając decyzję w sprawie wymagającej wiadomości specjalnych bez udziału biegłego. W ocenie PIKE takim zagadnieniem wymagającym wiadomości specjalnych, w tutejszej sprawie, było ustalenie zakresu pojęcia "utwór audiowizualny" oraz tego, czy na polach eksploatacji "nadawanie", "reemitowanie" i "publiczne odtwarzanie", w praktyce dochodzi do eksploatacji wyłącznie utworów audiowizualnych, czy również innych utworów i przedmiotów praw pokrewnych, w tym zwłaszcza artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno- muzycznych. Brak jest bowiem definicji legalnej pojęcia "utwór audiowizualny", a przepisy przewidują daleko idące konsekwencje dla statusu utworów i przedmiotów praw pokrewnych, w tym artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych, jeżeli są wykorzystane w utworach audiowizualnych.

W skardze podkreślono ponadto, że [...] jest uprawniona do wniesienia niniejszej skargi, albowiem jest organizacją społeczną, która działa w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, gdyż brała udział w postępowaniu administracyjnym. Okoliczności świadczące o zasadności dopuszczenia [...] do udziału w postępowaniu administracyjnym oraz o uprawnieniu do wniesienia niniejszej skargi, zaprezentowane zostały przez [...] już we wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Pozostają one wciąż aktualne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2022 r. uczestnik postępowania – Związek Artystów Wykonawców [...] wniósł o oddalenie skargi z powodu braku legitymacji [...] do jej wniesienia w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., a w razie nieuwzględnienia tego wniosku – o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Uczestnik podkreślił, że skarga została złożona przez organizację społeczną dopuszczoną do udziału w postępowaniu administracyjnym w trybie art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. organizacja społeczna posiada legitymację do wniesienia skargi w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Jak jednak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniach wyroków z dnia 25 października 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 910/21 oraz VII SA/Wa 911/21 (wydanych w analogicznych sprawach ze skarg [...] na decyzje w przedmiocie zezwoleń na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi), sąd administracyjny nie jest więc związany postanowieniem organu administracji publicznej o dopuszczeniu organizacji społecznej do postępowania administracyjnego, lecz jest w pierwszej kolejności obowiązany do zbadania czy było to uzasadnione jej celami statutowymi i czy przemawiał za tym interes społeczny w rozumieniu art. 31 § 1 in fine k.p.a. (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2013 r., II OSK 1005/12, wyrok NSA z dnia 18 lutego 2014 r., II OSK 2099/12 oraz wyrok NSA z dnia 27 września 2016 r., II OSK 3153/14). [...] zaskarżyła decyzję w całości, wnosząc m.in. o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Ministrowi Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (obecnie: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego; dalej: "Minister"). Równocześnie z treści skargi wynika, że w rzeczywistości [...] domaga się uchylenia zezwolenia [...] na zbiorowe zarządzanie tylko w odniesieniu do pól eksploatacji nadawanie, reemitowanie i publiczne odtwarzanie. Takie stanowisko [...] prezentowała także w toku postępowania administracyjnego (por. pismo z dnia [...] października 2019 r.).

Oceniając czy takie żądanie jest uzasadnione celami statutowymi [...], należy zauważyć, że celem tej Izby jest reprezentacja i ochrona interesów gospodarczych jej członków, do których należą:

1. przedsiębiorcy telekomunikacyjni, tj. przedsiębiorcy wykonujący działalność gospodarczą polegającą na dostarczaniu sieci telekomunikacyjnych, świadczeniu usług towarzyszących lub świadczeniu usług telekomunikacyjnych;

2. dostawcy audiowizualnej usługi medialnej, dostępnej w sieciach telekomunikacyjnych, w tym umożliwiający odbiór programów telewizyjnych i radiowych w rozumieniu przepisów o radiofonii i telewizji,

3. dostawcy usług świadczonych drogą elektroniczną.

O ile można przyjąć, że w powyższych kategoriach mieszczą się użytkownicy dokonujący reemitowania (pkt 1) i nadawania (pkt 2) artystycznych wykonań (w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 w zw. z art. 101 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych), to ze statutu [...] nie wynika, jakoby Izba ta reprezentowała również interesy podmiotów dokonujących publicznego odtwarzania (w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 101 pr. aut.) .

Nie wydaje się ponadto, aby statut [...] przewidywał możliwość uzyskania członkostwa przez nadawców radiowych, skoro w § 9 ust. 1 pkt 2 mowa jest wyłącznie o dostawcach audiowizualnej usługi medialnej, a nie dostawcach usług medialnych w ogóle (w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, Dz. U. z 2020 r. poz. 805 ze zm.; dalej jako "u.r.t.") . Cytowane postanowienie statutu [...] nie obejmuje dostawców usług medialnych w postaci programów radiowych, tj. składających się z audycji i przekazów radiowych (w rozumieniu art. 4 pkt 2 u.r.t.).

Mając na uwadze powyższe, udział [...] w postępowaniu administracyjnym mógł być uzasadniony jej celami statutowymi wyłącznie w zakresie w jakim postępowanie to dotyczyło zezwolenia [...] na polach eksploatacji reemitowanie oraz nadawanie drogą emisji telewizyjnej (na co [...] zwracał uwagę w piśmie z dnia 16 stycznia 2020 r.). Jak jednak słusznie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniach przywołanych na wstępie wyroków z dnia 25 października 2021 r., niedopuszczalna jest (...) taka wykładnia art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ byłby automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej z tych tylko powodów, że jest ona organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania, czy przemawia za tym interes społeczny. W postanowieniu składu siedmiu sędziów NSA z 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09 podkreślono, że istotą udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, nie jest zaspokojenie partykularnych interesów samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. Organ nie jest zobowiązany do każdorazowego uwzględnienia wniosku organizacji społecznej tylko z tego powodu, że charakter rozpoznawanej sprawy jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności.

W niniejszej sprawie PIKE domaga się cofnięcia zezwolenia [...] na zbiorowe zarządzanie w zakresie, w jakim jej członkowie - reemitenci oraz nadawcy telewizyjni - mogą być zobowiązani do zawarcia ze [...] umów o korzystanie z artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych oraz zapłaty wynagrodzenia za to korzystanie. Jak słusznie wskazano w cytowanych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ze statutu [...] "wynika, że stanowi ona organizację samorządu gospodarczego reprezentującą interesy gospodarcze zrzeszonych w niej przedsiębiorców (§ 1 pkt 4). Tym samym - tak jak w przypadku wszystkich izb gospodarczych - podejmuje działania w ich interesie (art. 1 i art. 2 ustawy z 30 maja 1998 r. o izbach gospodarczych - Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 710 z późn. zm.). W związku z powyższym [...] nie działała w interesie społecznym, lecz wyłącznie w interesie ekonomicznym jej członków. W konsekwencji [...] nie ma interesu prawnego do wniesienia skargi na decyzję, co powinno skutkować oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r. Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu - działając z urzędu - orzekł w przedmiocie zmiany lub cofnięcia zezwolenia Związek [...] w [...] ([...] ) na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi.

Na podstawie art. 31 § 1 k.p.a. organ dopuścił do udziału w postępowaniu administracyjnym organizację społeczną - [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r., odstępując od uzasadnienia orzeczenia na podstawie art. 124 § 2 k.p.a.

[...] zrezygnowała z ponownej kontroli instancyjnej i wniosła skargę do Sądu na decyzję Ministra z [...] lipca 2021 r.

Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Wymieniona w tym przepisie kolejność podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi nie jest przypadkowa, gdyż wynika z wagi chronionych wartości w demokratycznym państwie prawnym. To przede wszystkim ochrona praw podmiotowych jednostki jest podstawową wartością, którą ma chronić postępowanie sądowoadministracyjne. Regulacja przyznająca legitymację innym podmiotom, nie może zatem podlegać wykładni rozszerzającej, gdyż otwierałaby możliwość nieuzasadnionej ingerencji w prawa jednostki.

Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny skargi obowiązkiem Sądu było przeprowadzenie kontroli, czy [...] jest uprawniona do jej wniesienia. Sąd administracyjny nie jest bowiem związany ustaleniami organów w zakresie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym. Tym samym nie może poprzestać na samym stwierdzeniu, że została ona dopuszczona do udziału, ale – co wynika z treści art. 50 § 1 p.p.s.a. - jest zobowiązany zbadać, czy wystąpiły dodatkowe przesłanki wynikające z tego przepisu. Zauważyć należy, iż postanowienie o dopuszczeniu do udziału organizacji społecznej nie jest zaskarżalne (art. 31 § 2 k.p.a. a contrario), zatem pierwszym etapem, na którym możliwa jest kontrola prawidłowości dopuszczenia organizacji społecznej w tej sprawie do udziału w postępowaniu jest etap wniesienia skargi. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 września 2013 r., II OSK 1005/12 (wszystkie powołane orzeczenia publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) wprowadzenie przesłanki materialnoprawnej legitymacji organizacji społecznej ma tę konsekwencję prawną, że spełnienie przesłanki udziału w postępowaniu administracyjnym nie daje z mocy prawa legitymacji do wniesienia skargi. Przesądza o tym odrębność regulacji w art. 31 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i odrębność regulacji art. 50 § 1 in fine ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym daje prawa procesowe wyłącznie w postępowaniu administracyjnym. Nie daje tych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd administracyjny nie jest związany postanowieniem organu administracji publicznej o dopuszczeniu organizacji społecznej do postępowania administracyjnego a obowiązany jest wykazać związek materialny statutowego celu z przedmiotem sprawy.

Podstawę prawną dopuszczenia [...] w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym stanowił zaś art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Cele działania organizacji społecznej, domagającej się dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby, muszą być odpowiednio skonkretyzowane w statucie, a więc tak, aby można było określić rzeczywisty i bezpośredni związek pomiędzy celami statutowymi, a postępowaniem w którym organizacja domaga się uczestnictwa na prawach strony. Nie wystarczy zatem ogólne wskazanie, że działa ona w interesie społecznym, gdyż na takiej zasadzie każda taka organizacja mogłaby brać udział w każdym postępowaniu administracyjnym. Ponadto, kryterium interesu społecznego, jako pojęcie niedookreślone wymaga w każdej sprawie indywidualnej oceny. Musi być zatem poprzedzone zbadaniem, czy poszerzenie kręgu uczestników postępowania administracyjnego jest korzystne dla gromadzenia materiału dowodowego i dla wyjaśnienia istotnych faktów, czy aspektów sprawy (por. wyroki NSA 24 czerwca 2009 r., II OSK 1038/08, z 28 czerwca 2016 r., II OSK 2635/14, z 1 sierpnia 2017 r., II OSK 2956/15). Musi też odpowiadać wymogom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. Nie jest ono bowiem obojętne dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Ochrona strony przed negatywnymi skutkami aktywności organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym również leży w interesie społecznym, a organ takie wymagania winien brać pod uwagę przy ocenie żądań organizacji społecznej. Niedopuszczalna jest zatem taka wykładnia art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ byłby automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej z tych tylko powodów, że jest ona organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania, czy przemawia za tym interes społeczny.

W postanowieniu składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28 września 2009 r., II GZ 55/09 wyrażono pogląd, że sąd administracyjny, rozpoznając zgłoszony przez organizację społeczną w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. wniosek takiej organizacji o dopuszczenie jej do udziału w sprawie winien badać, czy udział ten służy podstawowemu celowi wprowadzonego przez ten przepis rozwiązania – tj. zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem. Sąd rozpoznający daną sprawę ma więc prawo, niezależnie od mniej lub bardziej szczegółowych postanowień statutu takiej organizacji, badać, czy w istocie dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie będzie realizacją owej kontroli społecznej. (...) W świetle przedstawionych uwag nie jest zatem dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby (niejako automatycznie) zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego i tylko tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej prawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności.

W ocenie Sądu rozpoznającego tę sprawę, wprawdzie pogląd ten został wyrażony na tle art. 33 § 2 p.p.s.a., lecz ma on również zastosowanie przy interpretacji art. 50 § 1 p.p.s.a. Etap wniesienia skargi przez organizację społeczną jest etapem, na którym sąd administracyjny musi dokonać kontroli nie tylko tego, czy przedmiot sprawy dotyczy statutowej działalności organizacji, lecz także tego, czy prawidłowo "brała ona udział w postępowaniu administracyjnym", a więc czy organ prawidłowo uznał, że spełnione zostały przesłanki z art. 31 § 1 k.p.a., a w szczególności czy za dopuszczeniem organizacji do udziału w postępowaniu przemawiał interes społeczny. W przypadku bowiem, gdy organ błędnie zastosował art. 31 § 1 k.p.a. i dopuścił organizację społeczną do udziału w postępowaniu administracyjnym, to sąd, na etapie badania legitymacji skargowej takiego podmiotu byłby tym rozstrzygnięciem organu związany, co stoi w sprzeczności z istotą kontroli sądowej działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych).

W powołanym postanowieniu z dnia 28 września 2009 r., II GZ 55/09 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że istotą udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, nie jest zaspokojenie partykularnych interesów samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. Mając powyższe na uwadze wskazać trzeba, że ze Statutu [...] (t.j. po zmianach z [...] maja 2017 r.) wynika, że jest ona organizacją samorządu gospodarczego, reprezentującą interesy gospodarcze zrzeszonych w niej przedsiębiorców (§ 1 pkt 4). Tym samym - tak jak w przypadku wszystkich izb gospodarczych - podejmuje działania w ich interesie (art. 1 i art. 2 ustawy z 30 maja 1998 r. o izbach gospodarczych - Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 710 ze zm.). W konsekwencji do celów statutowych [...] należy przede wszystkim reprezentacja i ochrona interesów gospodarczych jej członków, w szczególności wobec organów państwowych i unijnych, samorządu terytorialnego oraz innych instytucji i podmiotów krajowych i zagranicznych (§ 6 pkt 1). Członkiem [...] może zostać wyłącznie przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą jako:

1. przedsiębiorca telekomunikacyjny, tj. przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą polegającą na dostarczaniu sieci telekomunikacyjnych, świadczeniu usług towarzyszących lub świadczeniu usług telekomunikacyjnych;

2. dostawca audiowizualnej usługi medialnej, dostępnej w sieciach telekomunikacyjnych, w tym umożliwiający odbiór programów telewizyjnych i radiowych w rozumieniu przepisów o radiofonii i telewizji,

3. dostawca usług świadczonych drogą elektroniczną.

Przedmiotem postępowania, do którego została dopuszczona [...], była wyłącznie zmiana lub ewentualnie cofnięcie - w trybie art. 137 ust. 1 ustawy z 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi - zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi przyznanego uprzednio Związkowi Artystów Wykonawców [...] z siedzibą w [...] decyzją Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1996 r. Przepis ten nakłada na ministra obowiązek wszczęcia z urzędu w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy postępowania w celu: 1) cofnięcia zezwolenia w zakresie, w jakim: a) w toku dotychczasowej działalności organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, o której mowa w art. 104 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 123, na danym polu eksploatacji nie podjęła zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi lub wykonywała zbiorowe zarządzanie na danym polu eksploatacji w niewielkiej skali, b) w odniesieniu do określonego rodzaju utworów lub przedmiotów praw pokrewnych nie istnieje potrzeba zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi na danym polu eksploatacji; 2) zmiany zezwolenia w zakresie, w jakim konieczne jest jego dostosowanie do nazw pól eksploatacji, określonych w art. 50 ustawy zmienianej w art. 123, a więc w celu jego dostosowania do nazw pól eksploatacji, określonych w art. 50 u.p.a.p.p. Przepis ten reguluje zatem procedurę kompleksowej merytorycznej weryfikacji udzielonych wcześniej zezwoleń na wykonywanie zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, bowiem stosownie do art. 136 u.z.z. dotychczasowe zezwolenia zachowały ważność. [...] domaga się cofnięcia zezwolenia udzielonego [...] na zbiorowe zarządzanie w zakresie pól eksploatacji nadawanie, reemitowanie i publiczne odtwarzanie. Cofnięcie zezwolenia w tym zakresie powodować będzie, że członkowie [...] nie będą zobowiązani do zawarcia ze [...] umów o korzystanie z artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych oraz zapłaty wynagrodzenia za to korzystanie. Podkreślenia wymaga, że zezwolenie Ministra daje organizacji zbiorowego zarządzania jedynie legitymację do działania na rzecz uprawnionych artystów, natomiast materialnoprawną podstawę do zawarcia umów i zapłaty wynagrodzenia stanowią przepisy prawa autorskiego.

W ocenie Sądu, ze wskazanego celu statutowego organizacji nie wynika, aby działała ona w interesie społecznym, lecz raczej w interesie gospodarczym przedsiębiorców zrzeszonych w tej organizacji. W tej sprawie [...] nie jest zatem bezinteresownie zaangażowana w ochronę ogólnie pojmowanego interesu społecznego. Czym innym jest bowiem działanie w interesie społecznym, a czym innym działanie w celach statutowych organizacji społecznej dla osiągniecia najbardziej korzystnego wyniku finansowego zrzeszonych w niej członków. Skarżąca nie działa w interesie społecznym, co zostało potwierdzone w orzecznictwie sądowym (por. wyroki NSA z 14 listopada 2018 r., II OSK 499/17 i II OSK 295/17). W wyrokach tych (dotyczących z resztą oceny działania [...] w interesie społecznym w sprawach dotyczących cofnięcia organizacjom zbiorowego zarządzania zezwolenia na działanie na polu eksploatacji reemisja kablowa) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że od interesu społecznego oddzielić należy działanie na podstawie statutu danej organizacji, zwłaszcza gdy charakter tej organizacji jest stricte gospodarczy, zmierzający do osiągnięcia jak najlepszego wyniku finansowego zrzeszonych w niej członków. O interesie, warunkującym wszczęcie postępowania na żądanie organizacji społecznej, powinno świadczyć bezinteresowne zaangażowanie w ochronę interesów społecznych.

Skarżąca twierdzi, że działa również pośrednio w interesie klientów przedsiębiorców zrzeszonych w tej izbie gospodarczej, odbiorców usług. Nie leży to jednak w celach statutowych tej organizacji, które są związane realizacją celów gospodarczych przedsiębiorców. Argumentacja, że cofnięcie przez Ministra zezwolenia dla przedmiotowej organizacji zarządzania zbiorowego wpłynie nie tylko na sferę praw i obowiązków przedsiębiorców związanych ze [...] umowami lub mogących taka umowę zawrzeć, a w konsekwencji na klientów tych podmiotów, w tym również konsumentów nie jest przekonująca. Nie jest pewne, że zawarcie korzystniejszych umów lub ich brak po stronie przedsiębiorców przełoży się automatycznie na bardziej korzystne finansowo warunki dla odbiorców ich usług. Trudno więc uznać, że cofnięcie w części przedmiotowego zezwolenia dla organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi leży w interesie całego społeczeństwa - odbiorców kultury. Ponadto cofnięcie takiego zezwolenia może powodować pozbawienie reprezentacji artystów polskich i zagranicznych, których muzyka jest w Polsce nadawana, reemitowana i odtwarzana.

Na gruncie niniejszej sprawy nie można więc uznać, aby [...] wykazała, że jej udział w postępowaniu toczącym się w opisanym przedmiocie leżał w interesie społecznym, co z kolei skutkowało brakiem legitymacji do złożenia skargi w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. Interes prawny jest bowiem kategorią prawa materialnego, a zatem wymaga poczynienia ustaleń i rozważań w tym kierunku. Ich negatywny wynik musi prowadzić do oddalenia skargi, nie zaś jej odrzucenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.