Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1407/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 3.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 10a ust. 1 i 2, art. 10c.
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H.-M. Sp. z o.o. w S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 515/21 w sprawie ze skargi H.-M. Sp. z o.o. w S. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 8 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od H.-M. Sp. z o.o. w S. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2021 r., oddalił skargę H.-M. Sp. z o.o. w S. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 8 lutego 2021 r., w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

podczas przeprowadzonej w dniu 26 kwietnia 2020 r. kontroli pojazdu, którym skarżąc spółka wykonywała przewóz towaru bibuły papierosowej o kodzie CN 4813 w ilości 5450 kg, ustalono, że wysyłającym był S. P. Sp. z.o.o. w W., podmiotem odbierającym był H. H. S. S. w B.. Przewożony towar objęty był zgłoszeniem [...], zaś przewoźnik wskazał numer lokalizatora GPS: [...]. Podjęte przez funkcjonariuszy służby celno-skarbowej czynności wykazały, że zgłoszony lokalizator nie przesyłał do systemu informacji o położeniu kontrolowanego pojazdu w godzinach od 15:23:57 do 19:00:02 w dniu 25 kwietnia 2020 r. Ustalono także, że długość przerwy w nadawaniu geolokalizatora wynosiła 3:36:04.

Ustalenia kontroli stały się podstawą decyzji Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie z dnia 3 listopada 2020 r., którą nałożono na spółkę karę w wysokości 10.000 zł za niewywiązanie się z obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem.

Objętą skargą decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w okresie realizacji [...] nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od Mobilnych Aplikacji Kierowcy. Przyczyną przerw w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych przez urządzenie mogło być niezapewnienie przez kierowcę zalecanych w instrukcji użytkownika mobilnej aplikacji powołanego systemu warunków dobrego odbioru sygnału GPS oraz transmisji danych geolokalizacyjnych.

Organ wskazał, że podstawowym obowiązkiem przewoźnika oprócz posiadania stosownej dokumentacji zgodnej ze stanem faktycznym, jest umożliwienie powołanym do tego organom monitorowania oraz kontroli danego przewozu w czasie rzeczywistym. Całkowita odpowiedzialność za przekazywanie aktualnych danych globalizacyjnych spoczywa na przewoźniku.

Organ nie stwierdził aby w sprawie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm., dalej: ustawa SENT). Zdaniem organu, po przeprowadzonej analizie finansowej spółki, odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej kolidowałoby z interesem Skarbu Państwa, naruszając tym samym interes publiczny.

Oddalając skargę na tą decyzję Sąd I instancji za jednoznaczny uznał stan faktyczny sprawy.

Przywołując treść art. 10a ust. 1 ustawy SENT, Sąd przyznał rację organowi, że skarżąca spółka realizując przewóz drogowy bez przesyłania danych lokalizacyjnych pojazdu przez ponad trzy i pół godziny, naruszyła obowiązek ustalony tym przepisem. Sąd podzielił przy tym stanowisko organu, że wygenerowany z sytemu SENT wydruk stanowił wyczerpujący i jednoznaczny dowód świadczący o opisanej przerwie w przekazywaniu aktualnych danych geolokalizacyjnych należącego do odwołującego się pojazdu.

Sąd I instancji stwierdził, że konsekwencją stwierdzonego naruszenia obowiązku z art. 10a ust. 1 ustawy SENT, był stosownie do art. 22 ust. 2a ustawy obowiązek nałożenia przez organ na stronę kary w wysokości 10.000 zł, co też niewadliwie uczyniono.

Odnosząc się do zarzutu spółki o nieponoszeniu przez nią winy w stwierdzonej przerwie w przekazywaniu aktualnych danych geolokalizacyjnych, co miało zdaniem strony wynikać z winy systemu, Sąd I instancji wskazał na ustalenia organu, z których wynikało, że nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od operatorów ZSL oraz Mobilnych Aplikacji Kierowcy.

W odniesieniu zaś do zarzutu nieodstąpienia przez organ od nałożenia kary w związku z brakiem jej zawinienia w stwierdzonym naruszeniu przepisów ustawy SENT, Sąd uznał, że w sprawie nie zaszła żadna z przesłanek określonych w ustawie warunkująca odstąpienie od nałożenia kary. Sąd I instancji podzielił w tym zakresie ustalenia organu o braku ważnego interesu przewoźnika, gdyż prowadzona przez skarżącą spółkę działalność jest rentowna, a poziom realizowanych obrotów pozostaje na stałym, wysokim poziomie, wobec czego kara pieniężna nie zagrozi jej płynności finansowej. Sąd podzielił również stanowisko organów, że brak było interesu publicznego w udzieleniu ulgi skarżącej, albowiem stawiałoby to skarżącego w nieuzasadnionej, uprzywilejowanej pozycji wobec innych podmiotów i stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady równego traktowania wszystkich podmiotów przez organy państwowe.

W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 p.p.s.a.

H.-M. Sp. z o.o. w S. B., skargą kasacyjna zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieprawidłową kontrolę zastosowania przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem Sąd rozstrzygając sprawę błędnie nie stwierdził naruszenia powyższych przepisów polegającego na niepodjęciu czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz porzuceniu obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy, poprzez niewystąpienie przez organ do operatora sieci o uzyskanie informacji, o które wnioskowała skarżąca;

- art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentu to jest informacji operatora sieci, o które skarżąca wnioskowała.

Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji ewentualnie uchylenie zaskarżanego orzeczenia i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie. Strona wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w niej zarzuty nie podważają prawidłowości oceny wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów, jakiej dokonał Sąd I instancji.

W pierwszej kolejności odnieść się należy do najszerszego zarzutu skargi kasacyjnej pomieszczonego w tiret pierwszym jej petitum, w ramach którego skarżąca kasacyjnie wywodzi błędną kontrolę przeprowadzonego postępowania administracyjnego, które w ocenie strony przeprowadzone zostało z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz naruszeniu zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, o której mowa w art. 77 § 1 k.p.a..

Co do zasady stan faktyczny sprawy nie jest sporny odnośnie okoliczności, że pojazd skarżącej spółki podczas dokonywanego przewozu towaru objętego zgłoszeniem [...], nie przesyłał w dniu 25 kwietnia 2020 r. danych geolokalizacyjnych przez okres 3 godzin 36 minut.

Kwestą sporną jest, czy wskazana przerwa wynikała z zaniedbania spółki, jako przewoźnika zobowiązanego do przesyłania do systemu tychże danych, czy też brak ten wynikał z czynników zewnętrznych, niezależnych od strony, których to organ pomimo odpowiednich wniosków spółki nie wziął pod rozwagę, nie przeprowadzając odpowiedniego postępowania dowodowego.

Wskazania wymaga, że ustaw SENT nakłada na przewoźnika obowiązek zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem (art. 10a ust. 1) oraz obowiązek wyposażenia środka transportu w lokalizator (art. 10a ust. 2).

W ustawie wskazuje się również na moment kiedy lokalizator ma zostać włączony oraz moment gdy kierowca lokalizator ów może wyłączyć (art. 10b).

Wreszcie, ustawa w art. 10c wskazuje na zakres czynności, jakie kierowca zobowiązany jest podjąć w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości lokalizatora lub zewnętrznego systemu lokalizacji. W przypadku stwierdzenia trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji, kierujący jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej (ust. 1). Przewóz towaru środkiem transportu może być kontynuowany po przywróceniu sprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji albo przeładunku towaru na środek transportu wyposażony w sprawny lokalizator, albo którego dane geolokalizacyjne są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji, albo wyposażeniu środka transportu w sprawny lokalizator, albo nałożeniu zamknięć urzędowych na środek transportu lub towar, albo zarządzeniu konwoju (ust. 3).

Jak już wskazano, w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że w trakcie objętego zgłoszeniem SENT przewozu, przez okres ponad trzech godzin, prowadzący nie wykazywał geolokalizacji pojazdu.

Jak wynik z analizy akt administracyjnych sprawy, organ I instancji w toku prowadzonego postępowania wystąpił do Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu o zweryfikowanie danych przekazywanych przez lokalizator, w jaki wyposażony był pojazd prowadzący sporny przewóz. Z informacji udzielonej przez wymienioną Izbę wynikało, że w okresie od 24 do 26 kwietnia 2020 r. nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO, które mogłyby wpłynąć na przyjmowanie danych od operatorów ZSL lub Mobilnych Aplikacji Kierowcy. Z informacji tej wynikało również, że system rozpoczął pierwsze zbieranie danych w dniu 23 kwietnia 2020 r. zaś przerwa w przekazywaniu danych przez lokalizator dotyczyła konkretnie wymienionych współrzędnych geograficznych pomiędzy, którymi odległość wynosiła około 600 m. IAS we Wrocławiu wskazał również, że w okresie, w którym wystąpiła przerwa w przekazywaniu danych nie odnotowano zdarzenia wyłączenia przez kierowcę aplikacji służącej przesyłaniu danych, zaś sama przerwa mogła być spowodowana brakiem dostępu do sygnału GPS przez urządzenie poprzez jego schowanie lub inne działanie uniemożliwiające odbieranie przez lokalizator sygnału GPS.

W takim stanie sprawy brak jest podstaw, jak wywodzi to strona skarżąca kasacyjnie, do uznania, że organ nie podjął wystarczających działań celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Powołana informacja będąca następstwem wystąpienia o weryfikację danych lokalizatora pojazdu, którym wykonywany był przewóz, była bowiem, co słusznie stwierdziły organ jak i Sąd I instancji, wystarczająca do stwierdzenia, że w trakcie spornego przewozu doszło do naruszenia przez przewoźnika obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT.

Brak było również podstaw do prowadzenia dalszego postępowania dowodowego poprzez uzyskanie informacji od operatora sieci, jak domagała się strona, na okoliczność czasu, w jakim włączony był telefon kierowcy oraz zasięgu sieci i stabilności sygnału geolokalizatora. W tym zakresie wskazać należy na powołany już obowiązek ciążący na przewoźniku, wynikający z art. 10c ustawy SENT.

Z przepisu tego wynika, że to na kierowcy wykonującym przewóz spoczywa obowiązek monitorowania prawidłowości działania lokalizatora lub zewnętrznego systemu lokalizacji. W przypadku stwierdzenia trwającej dłużej niż godzinę niesprawności, a więc również braku sygnału GPS, kierujący obowiązany jest do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Ponowne podjęcie transportu możliwe jest między innymi po przywróceniu sprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji lub po wyposażeniu środka transportu w sprawny lokalizator. Jak wynika z zeznań kierowcy wykonującego skontrolowany w sprawie przejazd, lokalizacja odbywała się za pośrednictwem aplikacji zainstalowanej w telefonie zaś sam kierowca oświadczył, że przez całą trasę przejazdy była ona włączona. Brak jest natomiast w sprawie jakichkolwiek, poza złożonymi na wezwanie organu wyłącznie wyjaśnieniami odnośnie niemożliwości ustalenia przyczyn braku sygnału GPS, dowodów i wyjaśnień, które wskazywałaby, iż w istocie kierowca czuwał nad sprawnością działania lokalizatora i że przerwa w przekazywaniu danych lokalizacyjnych wynikała z niezależnej od strony okoliczności wpływającej na stabilność sygnału przekazywanego przez system GPS.

Podsumowując, brak jest podstaw do uznania, że Sąd I instancji wadliwie ocenił prawidłowość przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego w sytuacji gdy materiał dowodowy, w tym powołana analiza Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu dotycząca lokalizatora użytego w spornym przewozie, wskazywały, że przerwa w przesyłaniu danych lokalizacyjnych pojazdu przewożącego towar objęty zgłoszeniem [...], nie była spowodowana czynnikiem zewnętrznym – wadliwością działania systemu SENT GEO, która to prezerwa miała charakter stały i nieustanny przez ponad trzy i pól godziny.

Również niezasadny jest zarzut z tiret drugiego petitum skargi kasacyjnej, w którym strona podnosi naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentu - informacji operatora sieci, o które skarżąca wnioskowała.

Powołany przepis stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Wskazania wymaga, na tle powołanej regulacji, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Przywołany przepis wyraźnie stanowi o przeprowadzeniu dowodu, a nie o prowadzeniu postępowania dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt III FSK 1132/21).

Wnioskowane w piśmie strony z dnia 6 lipca 2021 r. przeprowadzenie dowodu z udostępnienia przez operatora sieci komórkowej danych "czy telefon był włączony, czy próbowała się logować do BTS", w swojej istocie prowadziłoby do przeprowadzenia postępowania dowodowego, a takiego co wskazano, sąd administracyjny nie przeprowadza, a jedynie władny jest do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentu. Innymi słowy Sąd I instancji nie mógł dopuścić wniosku strony albowiem zmierzał on do przeprowadzenia postępowania dowodowego, co leży w kompetencji organów, które to postępowanie dowodowe jest oceniane i poddawane kontroli sądu, nie zaś uzupełnianiu w przypadku stwierdzenia jego braków uniemożliwiających dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i jej załatwienie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach, jak w punkcie 2 sentencji, postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 265), na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika organu występującego po raz pierwszy w postępowaniu przed sądem II instancji.