Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1345/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 par. 1 art. 119 par. 1 art. 27 art. 121 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska, sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2021 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] kwietnia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak: [...], Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (dalej jako "Minister", "organ II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") i art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j. Dz. U. z 2021, poz. 710 ze zm., dalej jako u.o.zo.z.), po rozpatrzeniu zażalenia S. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej jako "organ I instancji", "[...] WKZ") z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] nakładające grzywnę w wysokości 5.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji [...] WKZ z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], utrzymał w mocy powyższe postanowienie.

Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

[...] WKZ decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], na podstawie art. 49 ust. 1 u.o.z.o.z., nakazał Pani S. S. posiadającej tytuł prawny do zabytku jakim jest dom mieszczański przy pl. [...] w [...], wpisany do rejestru zabytków decyzją z dnia [...].05.1960 r., pod numerem [...], przeprowadzenie prac zabezpieczających i robót budowlanych, których wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem w/w zabytku i polegających na:

- zabezpieczeniu obiektu przed przenikaniem wód opadowych oraz czynników atmosferycznych poprzez wykonanie szczelnego zadaszenia obiektu,

- zabezpieczeniu otworów okiennych przed przenikaniem wód opadowych,

- wykonaniu skutecznego systemu odprowadzania wód opadowych z połaci dachowych,

- uzupełnieniu ubytków gzymsu koronującego oraz gzymsu wieńczącego lukarnę w elewacji frontowej,

- usunięciu samosiewów porastających obiekt.

W decyzji wskazano, że ww. prace należy wykonać w terminie do 30 czerwca 2019 roku.

Pismem z dnia 20 maja 2019 r. S. S. (dalej jako "skarżąca" złożyła wniosek o przedłużenie terminu do wykonania prac nakazanych ww. decyzją. [...] WKZ decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] odmówił dokonania zmiany swojej decyzji z dnia [...] listopada 2018 r.

W dniu 30 lipca 2019 r. upoważnieni pracownicy [...] WKZ przeprowadzili czynności kontrolne, podczas których stwierdzili, że nie została wykonana decyzja tego organu z dnia [...] listopada 2018 r. nakazująca uzupełnienie ubytków gzymsu koronującego oraz gzymsu wieńczącego lukarnę w elewacji frontowej.

[...] WKZ upomnieniem z dnia [...] kwietnia 2020r. nr [...], działając na podstawie art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), wezwał skarżącą do wykonania obowiązku określonego w decyzji tego organu z dnia [...] listopada 2018 r. w zakresie uzupełnienie ubytków gzymsu koronującego oraz gzymsu wieńczącego lukarnę w elewacji frontowej, w terminie 7dni od dnia otrzymania wezwania. W związku z niewykonaniem powyższych prac [...] WKZ wystawił i przesłał do skarżącej tytuł wykonawczy nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] [...] WKZ, działając na podstawie art. art. 20 § 1 pkt 3, 1, art. 119 § 1, art. 124 oraz art. 64 a § 1 pkt 1 § 2 u.p.e.a., nałożył na skarżącą S. S., właściciela domu mieszkalnego przy ul. [...] w [...], wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...], grzywnę w wysokości 5000 złotych w celu przymuszenia wykonania decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r.. Ponadto wezwano skarżącego do uiszczenia nałożonej grzywny w terminie 14 dni oraz do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie 3 miesięcy, gdyż w przeciwnym razie organ jest upoważniony do nakładania dalszych grzywien oraz do przeprowadzenia wykonania zastępczego.

W uzasadnieniu postanowienia przytoczono stan faktyczny sprawy. Podkreślono, że w ocenie organu nastąpiła konieczność nałożenia grzywny w celu przymuszenia wykonania ww. decyzji. Wysokość grzywny została ustalona w oparciu o obecny stan nieruchomości, postawę zobowiązanego i jego zaangażowanie w czynności zmierzające do zachowania obiektu zabytkowego, a także w oparciu o wiedzę jaką posiadał zobowiązany w momencie prawnego nabywania nieruchomości o jej stanie i konieczności dokonania czynności zabezpieczających oraz świadomość degradacji substancji zabytkowej wskutek braku podjęcia działań.

Pismem z dnia 11 września 2020 r. skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 119 § 1 u.p.e.a. Zdaniem skarżącej nałożenie grzywny w sytuacji gdy skarżąca kwestionuje wykonalność nałożonego nakazem konserwatorskim obowiązku stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż skarżąca w ogóle nie może wykonać nałożonego obowiązku. Skarżąca nie może bowiem wykonać uzupełnienia gzymsów bez narażenie życia i zdrowia innych osób. Dodatkowo wykonanie obowiązku jest niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa, w tym prawa budowlanego, dlatego też organ z naruszeniem przepisu art. 119 ustawy zastosował grzywnę.

Skarżąca wskazała, że załącza opinię techniczną sporządzoną przez mgr. inż. K. Z. w dniu 9 września 2020 r. Zdaniem skarżącej z opinii tej wynika jednoznacznie, iż: stan techniczny gzymsów jest bardzo zły nie pozwalający na dokonywanie uzupełnień stanu istniejącego, co powodowałoby dodatkowe obciążenie niestatecznych elementów. Prowadzenie tego typu robót jest niezgodne z zasadami wiedzy technicznej oraz sztuką budowlaną i może powodować zagrożenie dla otoczenia oraz zdrowia i życia ludzi znajdujących się w pobliżu zabytku. W zaleceniach sporządzający opinię podał, iż ewentualne prace remontowe powinny polegać na przemurowaniu zmurszałych elementów, dokonaniu rozbiórek iv niezbędnym zakresie i późniejszych odtworzeniach. Co istotne opiniujący ustalił, że w trakcie przeprowadzonej wizji lokalnej stwierdzono wykonanie przez właściciela niezbędnych prac zabezpieczających gzymsy na elewacji zewnętrznej. Stan i jakość zabezpieczeń oceniono jako wzorowe.

Skarżąca wskazała, że wielokrotnie wyjaśniała, iż obowiązek objęty decyzją [...] jest niewykonalny, gdyż konserwator nałożyła obowiązek "uzupełnienia gzymsów" przed wykonaniem remontu elewacji, czyli niezgodnie ze sztuką budowlaną. Organ konserwatorski określił obowiązek bardzo ogólnie, nieprecyzyjnie, nie wyjaśniając sposobu jego wykonania, techniki jaką należy zastosować. Nie wiadomo dlaczego uzupełnienie gzymsów należało wykonać przed remontem elewacji i jaką konkretnie metodę zastosować. Konserwator nie wskazywała jak należy wykonać nałożony obowiązek, nie uszczegóławia go. Tymczasem skarżąca wykonała odpowiednie zabezpieczenie tychże gzymsów, bo nie nadają się one na tym etapie do uzupełnienia w żaden sposób, gdyż w gzymsie znajdują się zmurszałe cegły i nie wiadomo czy metalowa konstrukcja podtrzymująca gzyms nie uległa skorodowaniu w takim stopniu, że utraciła nośność. Z uwagi na powyższe osoba nadzorująca prace przy zabytku, posiadająca stosowne uprawnienia budowlane wskazała, iż jedynym optymalnym rozwiązaniem nie zagrażającym zabytkowi oraz gwarantującym bezpieczeństwo użytkowania obiektu jest zabezpieczenie gzymsu poprzez wykonanie mocowań i otulenie go podwójnymi siatkami (jedna do utrzymania konstrukcji wykonana z metalu, a druga wykonana z tworzywa sztucznego nie przepuszczającego wilgoci i wiatru) w celu zabezpieczenia przed zawaleniem się gzymsu a także opadami atmosferycznymi.

Skarżąca wskazała, że za pośrednictwem organu konserwatorskiego złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji konserwatora z dnia [...] listopada 2018r. nr [...]. Ponadto skarżąca wskazała, że w postępowaniu dowodowym poprzedzającym wydanie decyzji z dnia [...] listopada 2018r. nr [...] organ konserwatorski dopuścił jako dowód w sprawie wydania nakazu protokół kontroli nr 369/2018 (w posiadaniu organu konserwatorskiego ) w którym w trakcie wizji lokalnej organ ustalił, iż należy min. iż należy zabezpieczyć wystrój elewacji frontowej przed dalszym uszkodzeniem. Z treści protokołu wynika jednoznacznie, iż gzymsy (rozumiane jako wystój elewacji frontowej ) należałoby zabezpieczyć a nie uzupełnić. Takie zabezpieczenie skarżąca wykonała, jak wynika z przedłożonej opinii mgr inż. K. Z. w sposób wzorowy. Obowiązek uzupełnienia gzymsów został więc nałożony niezgodnie z ustaleniami poczynionymi przez organ konserwatorski w trakcie oględzin obiektu zabytkowego - sprzecznie więc z przeprowadzonym w sprawie wydania decyzji nr [...] postępowaniem dowodowym co stało się podstawą do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tejże decyzji.

Reasumując, w ocenie skarżącej organ egzekucyjny nie miał możliwości zastosowania grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku nałożonego decyzją co do której skarżąca wniosła nadzwyczajny środek zaskarżenia tj. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...]. Dodatkowo pomimo zarzutów skarżącej co do niewykonalności obowiązku, organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego czy zarzuty te są zasadne. Skarżąca jak to wynika z opinii technicznej nie może zrealizować wadliwie określonego przez organ obowiązku i uzupełnić gzymsy, gdyż jest to niezgodne z techniką budowlaną oraz zagraża bezpieczeństwu osób.

Ponadto skarżąca podniosła, że organ I instancji nie wyjaśnił dlaczego nałożył grzywnę w takiej właśnie wysokości. Organ nie ma całkowitej dow7olności w ustaniu wysokości grzywny i winien każdorazowo stosując zasady postępowania administracyjnego w egzekucji rozważyć okoliczności sprawy i uzasadnić wysokość zastosowanej grzywny. Przede wszystkim organ winien był wziąć pod uwagę, iż skarżąca wyjaśniała, że nałożony decyzją obowiązek jest niewykonalny z przyczyn technicznych. Organ znając argumenty skarżącej, która złożył wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji właśnie w oparciu o niewykonalność obowiązku i tak zastosował grzywnę, konsekwentnie przymuszając skarżącą do realizacji obowiązku, którego ze względu na stan budynku nie można wykonać. Takie działanie organu zdaniem skarżącej stanowi rażące naruszenia art. 121 § 2 u.p.e.a. w związku art. 7 § 2 tej ustawy, art. 107 § 1 i 3 k.pa.a

W wyniku rozpatrzenia powyższego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak: [...], Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu utrzymał w mocy postanowienie [...] WKZ") z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...]

Organ II instancji, odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu wskazał, że skarżąca powołując się na "Opinię techniczną dotyczącą stanu technicznego gzymsów budynku znajdującego się w rejestrze zabytków usytuowanego w [...]" wykonaną we wrześniu 2020 r., na podstawie przeprowadzonej w dniu 9 września 2020 r., wizji lokalnej, przez mgra inż. K. Z., podniosła w zażaleniu, że "stan techniczny gzymsów jest bardzo zły, nie pozwalający na dokonanie uzupełnień stanu istniejącego, co powodowałoby dodatkowe obciążenie niestatecznych elementów". Tym samym skarżąca wskazała na niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, będącym jednocześnie przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Jednak zdaniem Ministra z treści opinii nie wynika aby obowiązek był niewykonalny. W zaleceniach (punkt 3.0. rzeczonej opinii) jej autor stwierdził, że wprawdzie skarżąca dokonała niezbędnych prac zabezpieczających gzymsy elewacji zewnętrznej, lecz w przypadku gdy podejmie ona działania w celu przeprowadzenia dalszych prac remontowych powinny one polegać na "przemurowaniu zmurszałych elementów, dokonując rozbiórek w niezbędnym zakresie i późniejszych odtworzeniach". W opinii brak jest zatem informacji o braku możliwości dokonania uzupełnienia ubytków gzymsu koronującego oraz gzymsu wieńczącego lukarnę w elewacji frontowej, co podniosła zobowiązana w zażaleniu.

Zdaniem Ministra w opinii mgr inż. K. Z. brak jest również doprecyzowania, na czym według opiniującego polega sztuka budowlana, jak również dookreślenia pojęcia "stan wiedzy technicznej". Każde roboty budowlane, niezależnie od ich zakresu i charakteru, mogą powodować zagrożenie dla otoczenia oraz zdrowia i życia ludzi znajdujących się w pobliżu nieruchomości, na której są one prowadzone. Wobec tego przedstawiony w opinii opis stanu technicznego gzymsów cechuje się wysokim stopniem ogólności, a zatem na jego podstawie nie można postawić tezy o braku możliwości przeprowadzenia prac mających na celu uzupełnienie gzymsów.

Odnosząc się do poniesionego przez skarżącą zarzutu uchybienia przez organ egzekucyjny przepisom art. 121 § 2 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.pa. w zakresie zarzucanej przez skarżącą wygórowanej wysokości grzywny w celu przymuszenia stwierdził, że organ egzekucyjny nałożył przedmiotowy środek egzekucyjny w wysokości zbliżonej do kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku 2019, która zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 11 lutego 2020 r., w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2019 r., wynosiła 4918,17 zł). Zgodnie z art. 122 § 1 u.p.e.a. wysokość każdorazowo nałożonej grzywny w celu przymuszenia nie może przekroczyć kwoty 10.000 zł w przypadku, gdy zobowiązanym jest osoba fizyczna. Nałożona przez organ egzekucyjny grzywna w celu przymuszenia w kwocie 5.000 zł nie przekracza ustawowej granicy wysokości kwoty grzywny w celu przymuszenia i stanowi ona zaokrągloną kwotę przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w roku poprzedzającym nałożenie środka egzekucyjnego, a zatem należy stwierdzić, że nie jest to kwota wygórowana.

S. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postpowania według norm przepisanych.

Skarżąca ponowiła zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] kwietnia 2021 r., które utrzymało w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] nakładające na skarżącą S. S., właściciela domu mieszkalnego przy ul. [...] w [...], wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...] grzywnę w wysokości 5.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji [...] WKZ z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w zakresie uzupełnieniu ubytków gzymsu koronującego oraz gzymsu wieńczącego lukarnę w elewacji frontowej.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a. w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.

W myśl art. 119 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Według art. 119 § 2 u.p.e.a., grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.

W orzecznictwie jest utrwalony pogląd, że grzywna, jest środkiem egzekucyjnym o charakterze dyscyplinującym, mającym na celu przymuszenie zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku, tak aby zamiast jej zapłaty wykonał obowiązek (vide: wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2018 r. sygn.. akt II OSK 3124/17, LEX nr 2543517). Podkreślić trzeba, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego, poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Ma ona charakter wyjątkowy, ostateczny i powinna być stosowana po wyczerpaniu możliwości skorzystania z innych środków egzekucyjnych. Stosując zatem ten środek organ musi rozważyć dokładnie i oznaczyć taką wysokość grzywny, która służyć będzie realizacji celu jaki przyświeca postępowaniu egzekucyjnemu, tj. skłonieniu zobowiązanego, który nałożonego decyzją ostateczną obowiązku nie realizuje dobrowolnie, do wykonania ciążącej na nim powinności. Jest to środek, który w istocie przedstawia najmniejsze obciążenie dla strony, dając jej możliwość samodzielnego wykonania obowiązku, a nie tak jak w przypadku wykonania zastępczego, nakłada na stronę obowiązek poniesienia dalszych kosztów wykonania tego obowiązku przez inny podmiot.

Treść normatywna art. 119 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że ustawodawca, pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobodę wyboru środków egzekucyjnych, w pewnym zakresie wskazuje organowi okoliczności, które powinien rozważyć decydując się na zastosowanie określonego środka. W tym zakresie organ powinien kierować się zasadami celowości, skuteczności, niezbędności i proporcjonalności bacząc, by wobec zobowiązanego stosować tylko dolegliwość, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że zasadniczo w pierwszej kolejności należy stosować grzywnę w celu przymuszenia. Odwrotna sytuacja, w której jako pierwsze znajdzie zastosowanie wykonanie zastępcze powinna mieć miejsce wyjątkowo, kiedy to np. grzywna w celu przymuszenia z jakichś oczywistych względów nie może doprowadzić do wykonania obowiązku przez zobowiązanego (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2008, s. 403; por. wyroki NSA: z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2315/10; z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 518/11, LEX; z dnia 26 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1387/10). Nadto wskazać należy, że spośród przewidzianych ustawą środków egzekucyjnych stosować należy ten, który w możliwie najmniejszym stopniu ingerował będzie w prawa i wolności zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 179/11).

Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia art. 119 u.p.e.a. należy je uznać za niezasadne.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że nałożony decyzją [...] WKZ z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] obowiązek podlega wykonaniu od dnia doręczenia skarżącej tejże ostatecznej decyzji. Wobec powyższego, organy egzekucji są zobligowane do wyegzekwowania ostatecznej decyzji [...] WKZ. Wskazać należy, że bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest prowadzone wobec ww. decyzji postępowanie o stwierdzenie jej nieważności. Powyższa decyzja nakazowa znajduje się w obiegu prawnym, jest wykonalna i podlega wykonaniu w całości.

Słusznie organ II instancji wskazał, że skarżąca powołując się na "Opinię techniczną dotyczącą stanu technicznego gzymsów budynku znajdującego się w rejestrze zabytków usytuowanego w [...] " wykonaną we wrześniu 2020 r., przez mgra inż. K. Z., wskazywała na niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, będącym jednocześnie przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W tym miejscu wskazać należy, że w wyniku przeprowadzonej nowelizacji dotychczas stanowiące (to jest do dnia 29 lipca 2020 r.) podstawę zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym: niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., w obecnym stanie prawnym stanowią podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 1-3 u.p.e.a.). Natomiast niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego stanowią w aktualnym stanie prawnym podstawę skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 § 1 u.p.e.a.).

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:

1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;

2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;

4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:

a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,

b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;

7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza zatem, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek, którego wykonanie było przedmiotem umorzonego postępowania. Nie można mu również przypisywać waloru res iudicata (powagi rzeczy osądzonej), ponieważ organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest natomiast konsekwencją stwierdzenia, że zaistniałe przeszkody (enumeratywnie wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a.) wyłączające dalszą możliwość, czy też celowość prowadzenia egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter, uniemożliwiający realizację celu tego postępowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z 24 lutego 2021 r., II SA/Gd 910/20; wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 czerwca 2020 r. I SA/Bd 257/20 ; wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2020 r., V SA/Wa 2203/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Co do kwestii "niewykonalności" egzekwowanego obowiązku, a więc przesłanki umorzeniowej wymienionej w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym), wskazać należy, że w orzecznictwie sądów przyjmuje się, że owa niewykonalność musi mieć charakter obiektywny. Obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. O niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można bowiem mówić, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Trwała niewykonalność obowiązku zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść tych obowiązków zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze (por. wyrok WSA w Warszawie z 19 lutego 2020 r., VII SA/Wa 2074/19; wyrok WSA w Gliwicach z 27 maja 20220 r., II SA/Gl 232/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać należy, że przedłożona przez skarżącą ww. opinia sporządzona przez mgra inż. K. Z. nie zawierała jasnych i jednoznacznych sformułowań, które by wskazywały na niewykonalność obowiązku polegającego na uzupełnieniu ubytków gzymsu koronującego oraz gzymsu wieńczącego lukarnę w elewacji frontowej niniejszego zabytku. Z jednej strony w pkt 2.0 opinii wskazano, że stan techniczny gzymsów jest zły, nie pozwalający na dokonywanie uzupełnień stanu istniejącego, a takie roboty są niezgodne ze sztuką budowlaną, zasadami wiedzy technicznej i mogą powodować powstanie zagrożenia dla otoczenia oraz zdrowia i życia ludzi znajdujących się w pobliżu. Jednakże już w pkt 3.0 opinii wskazano, że ewentualne prace remontowe powinny polegać na przemurowaniu zmurszałych elementów, dokonując rozbiórek w niezbędnym zakresie i późniejszych odtworzeniach, a roboty te powinny być prowadzone z systemowych rusztowań elewacyjnych przy zachowaniu stosownych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. W ocenie Sądu słusznie organy w niniejszej sprawie uznały, że nie zachodzi trwała niewykonalność omawianego obowiązku.

Odnosząc się zarzutu skarżącej dotyczącego wysokości nałożonej grzywny w celu przymuszenia wskazać należy, że z całokształtu przepisów regulujących instytucję grzywny w celu przymuszenia wynika, że grzywna, aby odniosła pożądany skutek w postaci realnego przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku, powinna być nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości, tak aby jej dolegliwość nie pozostawała dla zobowiązanego jedynie symboliczna. Nie bez znaczenia pozostają także w tym zakresie okoliczności dotyczące zachowania zobowiązanego - zmierzające do rzeczywistego, dobrowolnego wykonania lub też uchylenia się do wykonania nałożonego obowiązku.

Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca nie wykonała obowiązku uzupełnieniu ubytków gzymsu koronującego oraz gzymsu wieńczącego lukarnę w elewacji frontowej będącej jej własnością zabytkowego budynku, orzeczonego ostateczną decyzją [...] WKZ. Oznacza to, że skarżąca uchyla się od wykonania powyższego obowiązku, a żaden z ujawnionych dowodów nie świadczy o ich woli wypełnienia powyższego obowiązku.

Zgodnie z art. 121 § 2 u.p.e.a. każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł. Oznacza to, że górną granicą dopuszczalnej wysokości grzywny w celu przymuszenia, która mogła zostać nałożona w przedmiotowej sprawie skarżąc ą jest kwota 10.000 zł. W ocenie Sądu nałożenie grzywny w wysokości 5.000 zł w niniejszej sprawie uzasadnione uporczywym uchylaniem się przez skarżącą od wykonania omawianego nakazu i brakiem wykazania woli rzeczywistego i dobrowolnego wykonania tego obowiązku. Słusznie organy uzasadniły wysokość nałożonej grzywny, wskazując, że ustalona w oparciu o obecny stan nieruchomości, postawę skarżącej i jej zaangażowanie w czynności zmierzające do zachowania obiektu zabytkowego, a także w oparciu o wiedzę jaką posiadała skarżąca w momencie prawnego nabywania nieruchomości o jej stanie i konieczności dokonania czynności zabezpieczających oraz świadomość degradacji substancji zabytkowej wskutek braku podjęcia działań. Sąd podziela także stanowisko Ministra, że nałożona grzywna w celu przymuszenia w kwocie 5.000 zł stanowi ona zaokrągloną kwotę przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w roku poprzedzającym nałożenie środka egzekucyjnego i nie jest to kwota wygórowana.

Zdaniem Sądu powyższe okoliczności celowym uczyniły zastosowanie wskazanego środka egzekucyjnego w powyższej wysokości, jako uzasadnionej formy nacisku, mającego na celu skłonienie skarżącą poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 907/08, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu naruszenia przepisów postępowania, jak również naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.