Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 380/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją nr [...] z [...] grudnia 2020 r. - po rozpatrzeniu wniosku D. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z [...] października 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

Decyzją z [...] października 1970 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako pgr. I. kat. [...] o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w [...] KW nr [...], stanowiącej własność T. K..

Decyzją z [...] lutego 1971 r. Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia uchyliła ww. decyzję z [...] października 1970 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z [...] lipca 1971 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej [...], oznaczonej jako pgr. I. kat. [...] o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w [...] KW nr [...], stanowiącej własność T. K.

Decyzją z [...] stycznia 1972 r., nr [...]Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych uchyliła ww. decyzję z [...] lipca 1971 r. i przekazała sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z [...] maja 1972 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako pgr. I. kat. [...] o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w [...] KW nr [...], stanowiącej własność T. K.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy w części dotyczącej wywłaszczenia, a uchylone w części dotyczącej odszkodowania decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] czerwca 1973 r., nr [...] i w tym zakresie sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

D. K. pismem z [...] listopada 2011 r. skierowanym do Wojewody [...] wniosła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1972 r., nr [...]. Wojewoda [...] przekazał ww. wniosek Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do rozpatrzenia zgodnie z właściwością.

W toku postępowania nadzorczego Minister ustalił, że wywłaszczona nieruchomość oznaczona jako parcela nr [...] o powierzchni [...] ha obecnie wchodzi w skład działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] z obrębu [...], jedn. ew. [...], Powiat [...].

Z księgi wieczystej KW nr [...] wynika, że działki nr [...] i nr [...] stanowią własność Skarbu Państwa i znajdują się w trwałym zarządzie Rejonowego Zarządu Infrastruktury z siedzibą w [...], jako jednostki organizacyjnej Ministerstwa Obrony Narodowej.

Zaś księgi wieczystej KW nr [...] wynika, że działka nr [...]stanowi własność Skarbu Państwa.

Natomiast z księgi wieczystej [...] wynika, że działka nr [...] stanowi własność spółki [...] sp. z o.o. w [...].

Po rozpatrzeniu wniosku D. K. Minister Finansów, Inwestycji

i Rozwoju decyzją z [...] października 2019 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1972 r., nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako pgr. I. kat. [...] o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w [...] KW nr [...], stanowiącej własność T. K. oraz decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] czerwca 1973 r., nr [...] utrzymującej w mocy ww. decyzję z [...] maja 1972 r. w części dotyczącej wywłaszczenia i uchylającej ww. decyzję z [...] maja 1972 r. w części dotyczącej odszkodowania.

Kwestionując powyższą decyzję wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła D. K.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z [...] grudnia 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju nr [...] z [...] października 2019r.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że materialnoprawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia przewidziane zostały w art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18,

poz. 94), dalej jako ustawa.

Wskazał również, że z akt sprawy, a w szczególności z treści wniosku o wywłaszczenie z [...] listopada 1969 r. oraz kwestionowanej decyzji z [...] maja 1972 r. wynika, że celem wywłaszczenia w niniejszej sprawie było budownictwo specjalne, tj. poligon wojskowy.

Minister podzielił ocenę organu I instancji, że takie przeznaczenie nieruchomości realizowało cel obrony Państwa, bowiem ośrodek szkolenia poligonowego, służący jako teren do wykonywania przez wojsko ćwiczeń, manewrów, przeprowadzania testów broni, opracowywania techniki i testowania taktyki bojowej, niewątpliwie zwiększał potencjał obronny Państwa.

Niezbędność wywłaszczenia na wskazany cel potwierdzała także wydana przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] kwietnia

1965 r.

Następnie wskazał, że w archiwalnych aktach przedmiotowej sprawy wywłaszczeniowej brak jest egzemplarza ww. decyzji lokalizacyjnej z [...] kwietnia

1965 r. Z informacji zawartej we wniosku Dyrekcji Inwestycji Miejskich o wywłaszczenie z [...] listopada 1969 r. wynika, że decyzja ta wraz z załączoną do niej mapą katastralną nie została załączona do wniosku wywłaszczeniowego - bowiem przechowywana była w kancelarii tajnej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...].

Pomimo podjętych poszukiwań, nie udało się odnaleźć egzemplarza ww. decyzji o lokalizacji szczegółowej.

Minister zauważył, że przedmiotem postępowania jest ocena legalności decyzji, które zostały wydane w efekcie przeprowadzonych ponad 40 lat temu postępowań. Zachowana do czasów współczesnych dokumentacja archiwalna takich postępowań często bywa wybrakowana. Przy czym organ I instancji słusznie podniósł, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym jednolicie przyjmuje się, iż niemożność odszukania przez organ nadzorczy określonego dokumentu nie oznacza, że dokument taki nie funkcjonował w obrocie prawnym, w szczególności, jeżeli na jego istnienie wskazują inne dokumenty zgromadzone w toku postępowania.

Podniósł, że dokumentem wskazującym na to, iż decyzja o lokalizacji szczegółowej z [...] kwietnia 1965 r. funkcjonowała w obrocie prawnym jest m.in. wniosek wywłaszczeniowy z [...] listopada 1969 r.

Podzielił też ocenę organu I instancji, że w sytuacji dysponowania przez organ wywłaszczeniowy decyzją o lokalizacji szczegółowej z [...] kwietnia 1965 r., która ustalała lokalizację poligonu wojskowego m.in. na terenie nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako pgr. I. kat. [...] o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w [...] KW nr [...] - organ ten miał podstawy, aby sporną nieruchomość uznać za niezbędną i odpowiednią dla realizacji celu wskazanego we wniosku wywłaszczeniowym.

Zgodził się również z organem I instancji, że nie można stwierdzić, aby przedmiotowa decyzja o lokalizacji szczegółowej z [...] kwietnia 1965 r. - w dacie wywłaszczenia utraciła ważność. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby wystąpiła którakolwiek z przesłanek określonych w § 25 zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...] sierpnia 1961 r. w sprawie ustalenia lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażania zgody na zmianę sposobu wykorzystania terenu (M.P. Nr 62, poz. 268).

Z pisma Dyrekcji Inwestycji Miejskich w [...] z [...] sierpnia 1971 r. wynika, że realizacja budowy poligonu wojskowego rozpoczęła się tuż po otrzymaniu przez inwestora decyzji o lokalizacji szczegółowej i realizowana była sukcesywnie. Niezwłocznie przeprowadzono niezbędne prace geodezyjne, geologiczne oraz dokonano innych niezbędnych czynności, jak np. przesunięcia linii wysokiego napięcia.

Pierwsze wykupy nieruchomości objętych lokalizacją szczegółową nr [...] z [...] kwietnia 1965 r. nastąpiły już w 1967 r., a pierwszy wniosek wywłaszczeniowy obejmujący do wywłaszczenia [...] nieruchomości został złożony w Urzędzie Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] w dniu [...] kwietnia 1968 r. W dniu [...] lipca 1968 r. Dyrekcja złożyła wniosek o wywłaszczenie kolejnych [...] nieruchomości, a w dniu [...] października 1968 r. - o wywłaszczenie [...] nieruchomości. Następnie inwestor złożył jeszcze 3 wnioski wywłaszczeniowe obejmujące kilkadziesiąt nieruchomości.

Minister wskazał, że realizacja tak dużego zamierzenia obejmującego teren o powierzchni około 250 ha dokonywana była wieloetapowo.

Dodał, że w aktach wywłaszczeniowych brak jest jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o tym, że decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] kwietnia

1965 r. była przedmiotem postępowania weryfikującego jej ważność oraz, że została uchylona. Nawet gdyby uznać, że w sprawie nie przystąpiono do budowy poligonu w okresie bieżącego wieloletniego narodowego planu gospodarczego lub, że ww. decyzja o lokalizacji szczegółowej z [...] kwietnia 1965 r. została uchylona w drodze uznania administracyjnego (na co brak jest dowodów), to Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] w piśmie z [...] kwietnia 1972 r. wskazał, iż ważność decyzji lokalizacyjnej z [...] kwietnia 1965 r. została przywrócona.

W piśmie tym powołano się m.in. na zachowane w aktach sprawy pismo Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo-Budowlanego z [...] czerwca 1971 r., w którym wprost wskazano, że parcela nr [...], której właścicielem jest T. K., znajduje się w granicach lokalizacji placu ćwiczeń i musi być na równi z innymi nieruchomościami wywłaszczona.

Ponadto, na co słusznie zwrócił uwagę organ I instancji, brak jest jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o tym, że decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] kwietnia 1965 r. została uchylona w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego.

W świetle powyższego, nie można skutecznie podnosić, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie nieobowiązującej decyzji lokalizacyjnej.

W ocenie Ministra, w sprawie nie zachodzą podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Przepis art. 6 ust. 1 ww. ustawy stanowił, że ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości.

Z zachowanego w archiwalnych aktach wywłaszczeniowych poświadczenia Państwowego Biura Notarialnego w [...] z [...] października 1969 r. wynika, że właścicielem nieruchomości objętej KW nr [...], położonej w gm. kat. [...], składającej się m.in. z działki nr [...] był T. K.

W archiwalnych aktach wywłaszczeniowych zachowało się też pismo Dyrekcji Inwestycji Miejskich w [...] z [...] czerwca 1969 r. skierowane do T. K. - stanowiące ofertę dobrowolnego nabycia nieruchomości położonej w gm. kat. [...], oznaczonej jako działka nr [...] objętej KW nr [...] za kwotę [...] zł.

Jednakże właściciel wywłaszczonej nieruchomości nie odpowiedział na ww. ofertę z [...] czerwca 1969 r. - co wynika z treści wniosku wywłaszczeniowego z [...] listopada 1969 r., uzasadnienia kwestionowanej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1972 r. oraz pisma Dyrekcji Inwestycji Miejskich w [...] z [...] sierpnia 1971 r.

W związku z tym Minister uznał, że rokowania o dobrowolne nabycie nieruchomości zostały przeprowadzone zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, a wobec niedojścia do zawarcia dobrowolnej umowy sprzedaży -Dyrekcja Inwestycji Miejskich w [...] pismem z [...] listopada 1969 r. wniosła o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego dotyczącego m.in. przedmiotowej nieruchomości.

Stwierdził też, iż organ I instancji trafnie zauważył, że wniosek wywłaszczeniowy z [...] listopada 1969 r. zawierał wszystkie elementy wymagane w art. 15 ustawy.

We wniosku tym wskazano nieruchomości mające podlegać wywłaszczeniu, cel wywłaszczenia, wynik rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, a ponadto informację, że jest to inwestycja konieczna a środki na jej sfinansowanie zostały zapewnione w planie inwestycyjnym. W załącznikach do wniosku wywłaszczeniowego przekazano: odrys mapy katastralnej [...] z oznaczeniem terenu przeznaczonego do wywłaszczenia, wyciąg z rejestru parcelowego, poświadczenie hipoteczne, kopie ofert nabycia nieruchomości oraz operaty szacunkowe. Odnośnie decyzji o lokalizacji szczegółowej inwestor wyjaśnił, że decyzja ta wraz z mapą katastralną przechowywana jest w kancelarii tajnej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...].

Wszczęcie i przeprowadzenie postępowania przez organ wywłaszczeniowy stwarza domniemanie legalności podjętych przez niego działań, w tym również w zakresie oceny wniosku wywłaszczeniowego.

Tym samym, przy braku wyraźnych dowodów wskazujących, że wniosek był obarczony brakami formalnymi, nie można stwierdzić rażącego naruszenia art. 15 ustawy, zwłaszcza mając na uwadze upływ ponad 40 lat od wydania kwestionowanych rozstrzygnięć.

Minister wskazał również, że o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej własność T. K. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] zawiadomiło go pismem z [...] lutego 1970 r. Jednocześnie w zawiadomieniu organ poinformował o terminie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wyznaczonej na dzień [...] marca 1970 r.

Z rozdzielnika adresowego zawiadomienia wynika, że pismo skierowane zostało do właścicieli wywłaszczanych nieruchomości, w tym do T. K., co potwierdza zachowane w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru zawiadomienia przez adresata.

Zatem zawiadomienie z [...] lutego 1970 r. spełniało wymogi formalne przewidziane w art. 16 ust. 1 ustawy.

Dodał, że zachowany w archiwalnych aktach wywłaszczeniowych protokół z rozprawy potwierdza, iż rozprawa wywłaszczeniowo-odszkodowawcza odbyła się w terminie wyznaczonym w zawiadomieniu, tj. w dniu [...] marca 1970 r. W rozprawie brał udział przedstawiciel wnioskodawcy oraz właściciele wywłaszczanych nieruchomości.

Obecny na rozprawie T. K. oświadczył, że nieruchomość oznaczona I. kat. [...] o pow. [...] m2 jest jego własnością hipoteczną i poza przedmiotową działką nie posiada on innego majątku. Wskazał, że na działce posadowiony jest budynek/pawilon gastronomiczny i wniósł o oddalenie wniosku wywłaszczeniowego oraz umorzenie postępowania wywłaszczeniowego. Przedstawiciel Dyrekcji Inwestycji Miejskich w [...] oświadczył, że wnioskodawca podtrzymuje wniosek o wywłaszczenie z wyłączeniem nieruchomości należących do osób, które wyraziły zgodę na zawarcie dobrowolnej umowy sprzedaży, zaś wobec pozostałych nieruchomości wnosi o wydanie orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu.

Następnie w dniu [...] maja 1972 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w [...] wydało decyzję nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako pgr. I. kat. [...] o pow. [...] m2, zapisanej

w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w [...] KW nr [...] oraz

o przyznaniu na rzecz T. K. odszkodowania w kwocie [...] zł.

Jak słusznie zwrócił uwagę organ I instancji – T. K. nie wniósł odwołania od ww. decyzji z [...] maja 1972 r., natomiast odwołanie od tej decyzji wniosła Z. K. T. K. w dacie wywłaszczenia pozostawał w związku małżeńskim z Z. K.

Pismem z [...] października 1972 r. pełnomocnik Z. K. wyjaśnił, że postępowanie wywłaszczeniowe objęło także przedmioty wchodzące w skład majątku dorobkowego małżonków K. - a zatem również jego mocodawczyni, winna być stroną postępowania. Zwrócił się też do Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] o doręczenie mu decyzji z [...] maja 1972 r. - zastrzegając możliwość skorzystania z przysługujących stronie środków zaskarżenia.

W dniu [...] listopada 1972 r. pełnomocnik Z. K. złożył odwołanie od ww. decyzji z [...] maja 1972 r. - wnosząc, aby odszkodowanie za części składowe nieruchomości, stanowiące majątek nabyty przez małżonków K. w czasie trwania wspólności ustawowej, wypłacone zostało również Z. K.

W odpowiedzi na ww. odwołanie, Dyrekcja Inwestycji Miejskich w [...] pismem z [...] grudnia 1972 r. podniosła, że zgodnie z poświadczeniem Państwowego Biura Notarialnego w [...] właścicielem wywłaszczonej nieruchomości był wyłącznie T. K., a decyzja na skutek braku zaskarżenia w ustawowym terminie stała się ostateczna. Wskazał również, że pierwsza rata odszkodowania została już wypłacona na rzecz właściciela hipotecznego nieruchomości, tj. T. K.

W dniu [...] czerwca 1973 r. Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska wydała decyzję nr [...] - zgodnie z którą decyzja z [...] maja 1972 r., nr [...] została utrzymana

w mocy w części dotyczącej wywłaszczenia, zaś w części dotyczącej przyznanego odszkodowania została uchylona i przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Komisja Odwoławcza wskazała, iż ze skróconego odpisu aktu małżeństwa z [...] lutego 1973 r. wynika, że małżeństwo Z.K. i T. K. trwało od dnia [...] maja 1962 r. do dnia [...] grudnia 1972 r. Z uwagi na to, że prawa majątkowe w tym okresie zostały nabyte przez oboje małżonków, koniecznym było, aby organ I instancji w zakresie odszkodowania wypowiedział się po przedłożeniu przez strony dokumentów stwierdzających ich uprawnienie do podziału majątku nabytego w czasie trwania małżeństwa.

Zdaniem Ministra Komisja Odwoławcza, mając na uwadze wątpliwości wynikające z roszczeń Z. K. co do objętych wywłaszczeniem części składowych nieruchomości, prawidłowo uchyliła decyzję z [...] maja 1972 r. w części dotyczącej odszkodowania i w tym zakresie przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Zauważył też, iż z treści znajdującego się w archiwalnych aktach sprawy pisma z [...] stycznia 1974 r. wynika, że pełnomocnik Z. K. wycofując środek odwoławczy wyjaśnił, że w postępowaniu sądowym dotyczącym podziału majątku dorobkowego strony zawarły ugodę, która objęła roszczenia zgłoszone przez jego mocodawczynię w przedmiotowej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, Minister podzielił stanowisko organu I instancji, że

w badanej sprawie nie można zarzucić, iż organy dopuściły się rażącego naruszenia prawa, tj. takiego naruszenia, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] czerwca 1973 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1972 r., nr [...].

Następnie Minister odniósł się do zarzutu, że decyzję z [...] maja 1972 r. wydał organ nie umocowany przez ustawodawcę, tj. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej. Wskazał - powołując się na stosowne przepisy ustawowe - że Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] był umocowany ustawowo do wydania przedmiotowej decyzji.

Dodał, że niezasadne jest także kwestionowanie przez skarżącą istnienia upoważnienia dla osoby podpisanej pod decyzją - do wydawania i podpisywania decyzji wywłaszczeniowych w imieniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...].

Podniósł, że decyzja z [...] maja 1972 r. wydana została przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], w imieniu którego podpisał się Kierownik Wydziału. Podpisanie decyzji nie przez przewodniczącego Prezydium, lecz przez powołanego przez to Prezydium kierownika wydziału - a zatem kierownika jednostki, która zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o radach narodowych była terenowym organem administracji państwowej kierującym poszczególną dziedziną spraw należących do tejże rady narodowej - w żaden sposób nie mogło oznaczać naruszenia przepisów

o właściwości organów.

Ponadto, że w przepisach prawa brak jest normy nakładającej obowiązek dołączenia do akt sprawy dokumentów potwierdzających okoliczność, iż osoba wydająca decyzję została prawidłowo umocowana.

Jednocześnie brak jest dowodów na to, że Kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej został wadliwie umocowany. Dowodu takiego nie przedstawiła również skarżąca.

Reasumując Minister uznał, że nie można stwierdzić, iż decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] czerwca 1973 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1972 r., były dotknięte wadą rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W trakcie postępowania nie stwierdzono również, aby ww. decyzje naruszały pozostałe przesłanki przewidziane w art. 156 § 1 k.p.a.

Na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła D. K., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez nieuwzględnienie w prowadzonym postępowaniu nadzorczym pojęcia "naruszonego prawa" rozumianego szeroko, jako składającego się na nie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz przepisów o charakterze ustrojowym i kompetencyjnym - chodzi o wszystkie normy regulujące działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach,

2) art. 156 1 pkt 2 k.p.a. przez przyjęcie zawężonego rozumienia kwestii rażącego naruszenia prawa,

3) art. 22 ust. 1 pkt 5 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości poprzez brak zweryfikowania decyzji wywłaszczeniowej pod względem spełnienia wymogów wynikających z przywołanego przepisu,

4) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania nadzorczego z nieuwzględnieniem zasady zaufania uczestnika do organów władzy publicznej.

Skarżąca wniosła o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z [...] października 2019 r.,

- stwierdzenie niezgodności z prawem ostatecznej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1972 r., nr [...],

- stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w [...] z [...] maja 1972 r., nr [...],

- zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisowych.

W uzasadnieniu skargi przedstawiła argumenty na poparcie swoich zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wniósł o jej oddalenie.

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze stwierdził, iż nie zawierają one nowych okoliczności, które nie byłyby uwzględnione w przeprowadzonym postępowaniu.

Wskazał również, iż pismem z [...] grudnia 2020 r. udział w postępowaniu jako strona zgłosiła spółka [...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...], która w związku z zawartą w dniu [...] października 2020 r., Rep. A [...], umową wniesienia do tejże spółki przedsiębiorstwa spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], stała się właścicielem działki [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja, są zgodne z prawem.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z [...] grudnia 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z [...] października 2019 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1972 r. oraz decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] czerwca 1973 r.

Kontrola Sądu w przedmiotowej sprawie dotyczy zatem decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art.156-158 k.p.a. i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, iż odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art.156 § 1 k.p.a.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji są enumeratywnie określone

w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a.

Z uwagi jednak na fakt, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie.

Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydania decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 lutego 2013 roku, sygn. akt II SA/Gd 694/12). Przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., może mieć miejsce wyjątkowo i dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1972 r.

o wywłaszczeniu za odszkodowaniem oraz decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska

z [...] czerwca 1973 r. utrzymująca w mocy ww. decyzję z [...] maja 1972 r. w części dotyczącej wywłaszczenia i uchylającej w części dotyczącej odszkodowania zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została w trybie przepisów ustawy z dnia [...] marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z

1961 r. Nr 18, poz. 94), dalej jako ustawa.

Materialnoprawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia zostały określone w art. 3 ustawy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

Organy obu instancji ustaliły, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona została pod budownictwo specjalne, tj. poligon wojskowy, zgodnie

z decyzją o lokalizacji szczególnej nr [...] z [...] kwietnia 1965 r. wydaną przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury.

Stwierdziły też, iż przeznaczenie nieruchomości pod poligon wojskowy realizowało cel obrony Państwa - bowiem ośrodek szkolenia poligonowego, służący jako teren do wykonywania przez wojsko ćwiczeń, manewrów, przeprowadzania testów broni, opracowywania techniki i testowania taktyki bojowej, niewątpliwie zwiększał potencjał obronny Państwa.

Zaznaczyły, że w archiwalnych aktach sprawy brak jest egzemplarza ww. decyzji lokalizacyjnej z [...] kwietnia 1965 r. Z informacji zawartej we wniosku Dyrekcji Inwestycji Miejskich o wywłaszczenie z [...] listopada 1969 r. wynika, że decyzja ta wraz z załączoną do niej z mapą katastralną nie została załączona do wniosku wywłaszczeniowego, gdyż przechowywana była w kancelarii tajnej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...].

Wprawdzie nie udało się odnaleźć egzemplarza tej decyzji o lokalizacji szczególnej, to jednak nie można zarzucić organowi braku podejmowania działań zmierzających do zgromadzenia stosownych dokumentów. Należy bowiem mieć na uwadze, iż wywłaszczenie było dokonane na obiekt wojskowy (poligon), a więc obiekt o charakterze strategicznym i w związku z tym większość dokumentacji była tajna.

Niewątpliwie też, jak słusznie wskazał organ, funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji o lokalizacji szczegółowej z [...] kwietnia 1965 r. potwierdza m.in. wniosek wywłaszczeniowy z [...] listopada 1969 r.

Należy się również zgodzić z organem, że organ wywłaszczeniowy mógł uznać przedmiotową nieruchomość za niezbędną i odpowiednią dla realizacji celu wywłaszczenia - w sytuacji dysponowania decyzją o lokalizacji szczegółowej z [...] kwietnia 1965 r. ustalającą lokalizację poligonu wojskowego m.in. na terenie nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako pgr. I. kat. [...] o pow.

[...] m2, zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w [...] KW nr [...].

Jak słusznie zauważyły organy orzekające w sprawie, w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby, że decyzja o lokalizacji szczegółowej z [...] kwietnia 1965 r. utraciła ważność, czy też została uchylona w jednym

z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego. Przy tym Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w [...] w piśmie z [...] kwietnia 1972 r., nr [...]wskazał, że ważność decyzji lokalizacyjnej z [...] kwietnia 1965 r. została przywrócona.

Z kolei z pisma Dyrekcji Inwestycji Miejskich w [...] z [...] sierpnia 1971 r. wynika, że realizacja budowy poligonu wojskowego rozpoczęła się tuż po otrzymaniu przez inwestora decyzji o lokalizacji szczegółowej i realizowana była sukcesywnie.

Wobec powyższego Sąd podzielił stanowisko Ministra, że skoro wywłaszczana nieruchomość była niezbędna na cele obrony Państwa, którym niewątpliwie jest poligon wojskowy - to spełniona została materialnoprawna przesłanka wywłaszczenia określona w art. 3 ust. 1 ustawy. Tym samym brak jest podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy. Umowa taka może być zawarta również

w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Ustalenie ceny kupna nieruchomości następuje w oparciu o opinię biegłych z listy wojewody.

W przypadku zawierania umowy zamiany przez przedsiębiorstwo państwowe jest wymagana zgoda naczelnika powiatu, na terenie którego położona jest nieruchomość.

Z akt sprawy wynika, że pismem z [...] czerwca 1969 r. Dyrekcja Inwestycji Miejskich w [...] zwróciła się do T. K. - będącego właścicielem nieruchomości objętej KW nr [...], położonej w gm. kat. [...], składającej się m.in. z działki nr [...]- z ofertą dobrowolnego nabycia należącej do niego nieruchomości za kwotę [...] zł.

T. K. nie odpowiedział na skierowaną do niego ofertę dobrowolnego odstąpienia nieruchomości - co wynika z treści wniosku wywłaszczeniowego z [...] listopada 1969 r., uzasadnienia decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1972 r. oraz pisma Dyrekcji Inwestycji Miejskich w [...] z [...] sierpnia 1971 r.

Zatem powyższe wskazuje wprost, że stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy przeprowadzone zostały rokowania w przedmiocie dobrowolnego odstąpienia nieruchomości przez T. K.

Natomiast z uwagi na niedojście do dobrowolnego zawarcia umowy nabycia nieruchomości - Dyrekcja Inwestycji Miejskich w [...] pismem z [...] listopada 1969 r. wniosła o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego dotyczącego m.in. przedmiotowej nieruchomości.

Prawidłowo również organ uznał, że nie doszło do rażącego naruszenia art. 15 ustawy - albowiem wniosek wywłaszczeniowy z [...] listopada 1969 r. zawierał wszystkie elementy prawem przewidziane.

We wniosku tym wskazano bowiem nieruchomości mające podlegać wywłaszczeniu, cel wywłaszczenia, osoby będące właścicielami nieruchomości wraz miejscem zamieszkania, wynik rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, a ponadto informację, że jest to inwestycja konieczna, a środki na jej sfinansowanie zostały zapewnione w planie inwestycyjnym.

W załącznikach do wniosku wywłaszczeniowego przekazano: odrys mapy katastralnej [...] z oznaczeniem terenu przeznaczonego do wywłaszczenia, wyciąg z rejestru parcelowego wyszczególniający powierzchnie parcel przewidzianych do wywłaszczenia w całości, poświadczenie hipoteczne, kopie ofert nabycia nieruchomości oraz operaty szacunkowe.

Jednocześnie inwestor wskazał, że decyzja o lokalizacji szczegółowej wraz z mapą katastralną przechowywana jest w kancelarii tajnej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...].

Stwierdzić również należy, że skoro organ wywłaszczeniowy wszczął i przeprowadził postępowanie - to uznał, iż wniosek został złożony prawidłowo i skutecznie.

Trafnie też organ stwierdził, że nie doszło do rażącego naruszenia art. 16 ust. 1 ustawy - który stanowił, że o wszczęciu postępowania organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiał za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służyły na nieruchomości prawa rzeczowe ograniczone. Odpis zawiadomienia należało wywiesić na tablicy ogłoszeń właściwej rady narodowej gromadzkiej (miejskiej, osiedla).

Z akt spawy wynika, że pismem z [...] lutego 1970r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] zawiadomiło o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego dotyczącego wywłaszczenia m.in. nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako pgr. I. kat. [...] o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w [...] KW nr [...], stanowiącej własność T. K. Równocześnie w zawiadomieniu poinformowało o terminie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wyznaczonej na dzień [...] marca 1970 r. Zaś z rozdzielnika adresowego tego zawiadomienia jasno wynika, że zostało ono skierowane do właścicieli wywłaszczanych nieruchomości. Zostało także doręczone T. K.- co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru zawiadomienia.

Stosownie do art. 20 ustawy, po przeprowadzeniu rozprawy organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej wydawał orzeczenie, w którym orzekał wywłaszczenie w zakresie podanym we wniosku lub mniejszym albo oddalał wniosek o wywłaszczenie.

Z akt sprawy wynika, że rozprawa wywłaszczeniowo-odszkodowawcza odbyła się w terminie wyznaczonym w zawiadomieniu, tj. w dniu [...] marca 1970 r., zaś z protokołu rozprawy wynika, że brał w niej udział przedstawiciel wnioskodawcy oraz właściciele wywłaszczanych nieruchomości, w tym T. K. Oświadczył on, że przedmiotowa nieruchomość o pow. [...] m2 jest jego własnością hipoteczną, na działce posadowiony jest budynek/pawilon gastronomiczny. Z uwagi zaś na zbliżające się uruchomienie zakładu gastronomicznego na tej działce - wniósł o oddalenie wniosku wywłaszczeniowego oraz o umorzenie postępowania wywłaszczeniowego. Przy czym pod tą częścią protokołu rozprawy znajduje się jego własnoręczny podpis.

Natomiast przedstawiciel wnioskodawcy na rozprawie oświadczył, że podtrzymuje wniosek o wywłaszczenie, za wyjątkiem osób, które zgłosiły chęć zawarcie dobrowolnej umowy sprzedaży oraz wniósł o wydanie orzeczeń o wywłaszczeniu i odszkodowaniu.

W tych okolicznościach Minister słusznie uznał, że decyzja o wywłaszczeniu wnioskowanych nieruchomości - w tym także nieruchomości T. K. - została prawidłowo wydana w oparciu o art. 20 ustawy.

Tym samym nie ma obecnie podstaw do jej kwestionowania i podnoszenia zarzutu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zwłaszcza, że z akt sprawy wynika, iż T. K. nie odwołał się od decyzji wywłaszczeniowej i została mu wypłacona część należnego mu odszkodowania, co ewidentnie oznacza, że zaakceptował fakt wywłaszczenia swojej nieruchomości, jak również wysokość ustalonego odszkodowania.

Sąd w pełni podziela też stanowisko Ministra, że kwestionowana decyzja z [...] maja 1972 r. została wydana przez właściwy rzeczowo i miejscowo organ administracji publicznej i podpisana została przez prawidłowo umocowanego pracownika tego organu. Przy tym podkreślić należy, że skarżąca nie przedstawiła żadnych przeciwdowodów odnośnie twierdzeniom organów, co do prawidłowości podpisania decyzji przez Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...].

Podsumowując stwierdzić należy, że Minister zgromadził materiał dowodowy, który wnikliwie i wszechstronnie przeanalizował i w następstwie wydał prawidłowe rozstrzygnięcie przyjmując, że kwestionowana decyzja została wydana zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa. Słusznie też uznał, że kontrolowane w trybie nadzoru decyzje z [...] maja 1972 r. i z [...] czerwca 1973 r., nie były obarczone wadami w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jak również żadną z pozostałych wad kwalifikowanych wymienionych w § 1 art. 156 k.p.a.

W warunkach rozpoznawanej sprawy zarzuty skargi nie mogły odnieść oczekiwanego skutku, w tym również zarzut naruszenia art. 22 ust. 1 pkt 5 ustawy, gdyż wadliwość uzasadnienia decyzji nie może prowadzić do stwierdzenia jej nieważności nawet wtedy, gdy nie spełnia ono wymogów art. 107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Na marginesie Sąd pragnie zwrócić uwagę na fakt, że nastąpiła zmiana ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021. 1491), która od 16 września 2021 r. wprowadziła następujące zmiany:

1) w art. 156 § 2 otrzymuje brzmienie:

"§ 2. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.";

2) w art. 158 dodaje się § 3 w brzmieniu:

"§ 3. Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.".