Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4298/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151, art. 133 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.21 ust. 2 i ust.3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 7 ust.1 pkt 1, § 8 ust.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 193 poz 1397
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich  na lata 2007-2013

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2016 r. sprawy ze skargi B. K. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarte w piśmie z dnia ... lipca 2015 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej: oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 25 września 2015 r., wniesionej przez B.K. (dalej "skarżąca", "wnioskodawczyni") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "ARiMR") zawarte w piśmie z [...] lipca 2015 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Dnia [...] stycznia 2011 r. skarżąca złożyła w [...] Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. We wniosku o przyznanie pomocy wskazano, iż przedmiotem inwestycji jest zakup [...] szt. sadzonek jodły kaukaskiej oraz ich grodzenie, a także budowa stajni wraz ze zbiornikiem bezodpływowym oraz zakup maszyn, urządzeń i narzędzi do produkcji rolnej. Planowanym celem operacji jest zaś założenie plantacji wieloletniej jodły kaukaskiej w celu pozyskania materiału rozmnożeniowego (nasion) do dalszej odsprzedaży, poprawę warunków utrzymania zwierząt poprzez wybudowanie stajni oraz poprawę organizacji pracy poprzez zakup urządzeń.

Pismem z [...] maja 2011 r. wnioskodawczyni została wezwana przez [...] OR ARiMR do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie poprawnych dokumentów. Organ m.in. wskazał na konieczność poprawienia kosztorysu inwestorskiego.

W dniu 7 czerwca 2011 r. skarżąca dokonała uzupełnienia wniosku m.in. o poprawione tabele Planu Rozwoju Gospodarstwa (PRG), kosztorys inwestorski oraz poprawione strony wniosku o przyznanie pomocy.

Następnie pismami z 8 lipca 2011 r., 7 października 2011 r., 2 listopada 2011 r. i 1 grudnia 2011 r. wnioskodawczyni dokonała kolejnych uzupełnień, w ramach których złożyła opinię dendrologa - dr. hab. J. D. dotyczącą zakładania plantacji wieloletniej jodły kaukaskiej z przeznaczeniem na plantacje nasienne oraz na matecznik oraz opinię z Uniwersytetu Przyrodniczego w P. Ponadto złożyła zmiany do PRG. Wskazała, że jego założeniem jest utworzenie plantacji będącej bazą dla gospodarstwa o profilu szkółkarskim umożliwiającą pozyskanie materiału rozmnożeniowego w postaci sadzonek oraz zrzezów nie zaś jak poprzednio wskazała z nasion, w celu odsprzedaży oraz reprodukcji roślin we własnym zakresie.

W wyniku dalszej weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy ponownie stwierdzono liczne braki i nieprawidłowości. W związku z tym pismem z [...] lutego 2012 r. poinformowano wnioskodawczynię o konieczności uzupełnienia braków i nieprawidłowości. Jednocześnie poinformowano, iż do kosztów kwalifikowanych zalicza się koszty zakładania lub wyposażania sadów lub plantacji wieloletnich, z wyłączeniem zakładania plantacji choinek. Planowana odległość między roślinami (1,2 x 1,25 cm) i ich ilość wskazuje tymczasem, że przeznaczeniem plantacji będzie pozyskanie drzewek choinkowych, a nie założenie matecznika, co nie może stanowić kosztu kwalifikowanego. W piśmie tym wskazano również na brak posiadania zaplecza służącego do tej produkcji.

W odpowiedzi skarżąca nadesłała pismo z 23 marca 2012 r., w którym wskazała, iż pozostaje przy pierwotnie podanych założeniach realizowanej operacji, tj. założeniu plantacji wieloletniej jodły kaukaskiej z przeznaczeniem na pozyskiwanie materiału rozmnożeniowego do produkcji sadzonek metodą wegetatywną. Natomiast podjęcie działań polegających na wykonaniu obiektów służących tej produkcji uważa za nieekonomiczne, ponieważ wykracza poza cel jakim jest założenie plantacji wieloletnich. W ramach uzupełnień wnioskodawczyni przedłożyła opinię Kierownika Arboretum Leśnego w Nadleśnictwie S. dotyczącą zastosowanej więźby sadzeniowej jodły kaukaskiej z przeznaczeniem na obsadzenie plantacji wieloletnich.

Po zakończeniu weryfikacji formalnej wniosku o przyznanie pomocy, [...] Oddział Regionalny ARiMR przystąpił do jego oceny ekonomiczno-technicznej. Podczas weryfikacji wniosku uznano, iż zachodzi potrzeba uzyskania opinii innego podmiotu w zakresie technologii uprawy jodły kaukaskiej przeznaczonej na pozyskiwanie zrzezów. Pismem z [...] czerwca 2012 r. organ wystąpił do Szkoły Głównej Gospodarstwa Krajowego w W. Wydział Ogrodnictwa i Architektury Krajobrazu z prośbą o opinię w sprawie.

Przedmiotowa opinia Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w W. w zakresie technologii uprawy jodły kaukaskiej przeznaczonej na pozyskiwanie zrzezów została sporządzona [...] lipca 2012 r. i wpłynęła do organu [...] lipca 2012 r.

W dniu [...] lipca 2012 r. [...] Oddział Regionalny ARiMR wezwał wnioskodawczynię do złożenia niezbędnych wyjaśnień i dokumentów w zakresie realizowanej operacji. W wezwaniu wskazano, iż zachodzi potrzeba złożenia wyjaśnień w zakresie założeń PRG jak i charakteru inwestycji, tj. zmiany technologii i rodzaju produkcji w trakcie weryfikacji wniosku, braku zaplecza do prowadzenia produkcji we wskazanej w PRG skali, bardzo dużego ryzyka możliwości niepowodzenia inwestycji uprawy jodły kaukaskiej przeznaczonej na pozyskiwanie zrzezów ze względów klimatycznych, technologicznych i ekonomicznych. W piśmie wskazano również, iż z przedstawionych założeń wnioskodawczyni wynika, że operacja jest nieuzasadniona ekonomicznie. Z uzyskanej opinii Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w W. z [...] lipca 2012 r. wynika, iż gatunek jodły kaukaskiej na terenie kraju dobrze rośnie jedynie w paśmie nadmorskim i tylko tam duża uprawa ma perspektywy. Na pozostałym obszarze kraju plantacje jodły kaukaskiej są inwestycją bardzo ryzykowną gdyż są to rośliny, które wyjątkowo trudno się rozmnażają poprzez sadzonkowanie, czas ukorzenienia sadzonek jodły kaukaskiej to minimum 6 miesięcy. Jodła kaukaska łatwo rozmnaża się poprzez wysiew nasion w związku z powyższym rozmnażanie jej poprzez sadzonkowanie jest niezasadne, rośliny uzyskane w wyniku rozmnażania wegetatywnego będą miały trudności z uzyskaniem pionowego wzrostu ze względu na silną dominację wierzchołkową występującą u całego gatunku Abiies, dlatego w ten sposób rozmnożony materiał będzie gorszej jakości niż klasycznie uzyskany w wyniku rozmnażania generatywnego oraz będzie wymagał przez okres kilku lat prowadzenia przy paliku dla wyprowadzenia przewodnika, co będzie się wiązało z dodatkowymi kosztami. Ponadto ilość planowanych do zakupu sadzonek wskazuje, że zakładana szkółka nie będzie służyła jako uprawa mateczna, ale będzie plantacją choinek przeznaczonych do wycięcia i sprzedaży w 6 - 7 roku po posadzeniu.

Mając na uwadze treść opinii, poinformowano wnioskodawczynię o możliwości dokonania zmiany zakresu rzeczowo-finansowego operacji, jeśli zmiana ta nie spowoduje zmiany celów operacji i zwiększenia kwoty pomocy, w myśl § 14 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia.

W dniu 10 sierpnia 2012 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęły wyjaśnienia, w których wnioskodawczyni poinformowała, iż pozostaje przy pierwotnie wskazanych założeniach realizowanej operacji, tj. założeniu plantacji wieloletniej jodły kaukaskiej z przeznaczeniem na pozyskiwanie materiału rozmnożeniowego do produkcji sadzonek metodą wegetatywną (zrzezy). Nie przedstawiła jednak argumentów na potwierdzenie możliwości realizacji zamierzeń przedstawionych we wniosku o przyznanie pomocy.

Po złożeniu przez wnioskodawczynię wyjaśnień [...] Oddział Regionalny ARiMR zakwestionował koszt zakupu sadzonek jodły kaukaskiej z przeznaczeniem na produkcję materiału rozmnożeniowego tej rośliny. W piśmie z [...] grudnia 2012 r. poinformowano wnioskodawczynię o konieczności dokonania zmian zakresu rzeczowo-finansowego operacji. Wskazano, że nieskorygowanie zakresu rzeczowo-finansowego oraz niepoprawienie stron wniosku o przyznanie pomocy będzie skutkowało odmową przyznania pomocy.

W dniu 2 stycznia 2013 r. do organu wpłynęło pismo, w którym wnioskodawczyni wskazała, iż pozostaje przy zakresie i założeniach operacji.

W dniu [...] stycznia 2013 r. Kierownik Biura Wparcia Inwestycyjnego [...] Oddziału Regionalnego ARiMR pismem nr [...], w oparciu o art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173), odmówił przyznania B. K. pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego PROW na lata 2007- 2013, z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 193, poz. 1397, z późn. zm.). W uzasadnieniu pisma o odmowie przyznania pomocy wskazano, że celem operacji jest założenie plantacji jodły kaukaskiej z przeznaczeniem na produkcję choinek. Plantacje choinek w myśl § 8 ust. 1 pkt 1 w zw. z § ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie stanową kosztu kwalifikowanego, w związku z czym nie podlegają dofinansowywaniu.

Pismem z 16 stycznia 2013 r. wnioskodawczyni wezwała Prezesa ARiMR do usunięcia naruszenia prawa, wskazując na nieprawidłowość wydania rozstrzygnięcia odmownego w jej sprawie.

Pismem z [...] lutego 2013 r. organ podtrzymał wcześniejsze rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przyznania pomocy uznając, iż w sprawie nie doszło do naruszenia prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca nie zgodziła się z odmową przyznania pomocy, podnosząc, że - wbrew twierdzeniom ARiMR - w świetle przedstawionego materiału dowodowego, brak jest podstaw prawnych do nie zaliczenia kosztów założenia plantacji sadzonek jodły kaukaskiej w celu pozyskiwania zrzezów i ogrodzenia tej plantacji do kosztów kwalifikowanych wymienionych w § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia uzasadniających przyznanie pomocy finansowej. Wskazała, że plantację jodły kaukaskiej zamierza założyć z przeznaczeniem na matecznik służący do pozyskiwania materiału rozmnożeniowego metodą wegetatywną (z zrzezów a nie z nasion). Z analizy ekonomicznej, jaką przeprowadziła skarżąca wynika, iż na terenie Unii Europejskiej jest bardzo duże zapotrzebowanie na materiał rozmnożeniowy jodły kaukaskiej. Sadzonki uzyskane metodą wegetatywną są mocniejsze i pozwolą uzyskać dochód już po trzech latach od posadzenia, zwłaszcza, że skarżąca zamierza również sprzedawać same zrzezy oraz zrzezy ukorzenione przed pierwszym szkółkowaniem.

Wskazano, że odmawiając przyznania pomocy Agencja oparła się na treści pisma dr hab. E. S. - Kierownika Katedry Roślin Ozdobnych SGGW w W. z [...] lipca 2012 r. W piśmie tym jego autorka nie stwierdziła, aby pozyskiwanie sadzonek (zrzezów) jodły kaukaskiej nie można zaliczyć do kosztów kwalifikowanych w rozumieniu przepisów rozporządzenia, również twierdzenia Agencji, iż przedsięwzięcie skarżącej jest nieuzasadnione ekonomicznie nie jest poparte żadnymi dowodami.

Zdaniem Skarżącej, Agencja bez żadnej podstawy faktycznej i prawnej nie uznała kosztu założenia plantacji wieloletniej jodły kaukaskiej i jej ogrodzenia za koszt kwalifikowany, posługując się niczym nie uargumentowanym domysłem, że zamiarem skarżącej jest założenie plantacji choinek. Podając, iż "założenia operacji wskazywały na wykorzystanie materiału nasadzeniowego na plantację choinek" nie podano z czego Agencja wysnuła taki wniosek. Podkreślono ponadto, że Agencja nie przedstawiła żadnych dowodów, iż uzasadniona jest odmowa przyznania skarżącej pomocy finansowej.

W wyniku rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 listopada 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1192/13 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uznając, iż organ winien dokonać ponownej oceny sprawy. W ocenie Sądu, organy dopuściły się naruszenia procedury obowiązującej w rozpoznawanej sprawie poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego i dokonania jego swobodnej interpretacji, ponadto nieprawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Jak dalej wskazał Sąd organy, mimo wielokrotnych pism Skarżącej odnoszących się do charakteru nasadzeń i wbrew jej twierdzeniom, że projektowana przez wnioskodawczynię plantacja będzie miała na celu produkcję sadzonek, a nie choinek – swoją odmowę oparły na treści przepisu odnoszącego się do braku możliwości zakwalifikowania jako kosztu kwalifikowalnego kosztów założenia plantacji choinek.

Zdaniem Sądu na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organy pochopnie w sposób kategoryczny i ostateczny przesądziły o charakterze plantacji, którą zamierzała założyć skarżąca.

Z treści wniosku, zgromadzonych dokumentów i opinii (przedstawionych przez wnioskodawczynię oraz uzyskanych przez organ) wynika - zdaniem Sądu, ale i zdaniem organu (przede wszystkim z pisma będącego odpowiedzią na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa) - że planowana plantacja, mająca na celu pozyskiwanie sadzonek jodły ze zrzezów jest przedsięwzięciem w dużym stopniu ryzykownym ekonomicznie. Ten wniosek, który wywiódł organ w swoich rozstrzygnięciach, był podstawą do uznania, że skoro produkcja założona przez skarżącą nie ma uzasadnienia ekonomicznego, jej zamysł jest inny i wnioskodawczyni zamierza w rzeczywistości prowadzić plantację choinek, bowiem tylko taka plantacja przy wskazanych we wniosku założeniach nasadzeń, produkcji i cen będzie uzasadniona ekonomicznie. Takie działanie organu nie znajduje podstaw prawnych.

Sąd podkreślił, iż odmienne traktowanie wyjaśnień wnioskodawczyni z powodu braku uzasadnienia ekonomicznego dla działań przez nią podejmowanych kłóci się z obowiązkiem stania na straży praworządności i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nałożonego na organ przepisem art. 21 ust. 2 ustawy.

Jeżeli organ – dokonując oceny wniosku – dochodzi do przekonania, że projektowane przedsięwzięcie nie spełnia wymogów określonych w § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia, tj. że operacja nie spełnia wymagań określonych w Programie, a w szczególności nie jest uzasadniona ekonomicznie, w tym pod względem jej kosztów, oraz nie zapewnia osiągnięcia i zachowania celów działania, o którym mowa w rozporządzeniu, podstawą odmowy przyznania pomocy jest właśnie ów brak spełnienia wskazanych warunków. Natomiast nie jest dopuszczalnym, aby podstawą odmowy było domniemanie organu, wywiedzione z braku ekonomicznych podstaw rozpatrywanego projektu, że działanie wnioskodawczyni będzie odmienne, niż zakładane we wniosku o udzielenie pomocy.

Odmowa przyznania pomocy w ramach działania Modernizacja gospodarstw rolnych musi być podyktowana faktami wynikającymi z zebranego materiału dowodowego przedłożonego organowi przy wniosku i wiarygodnych, podlegających weryfikacji wyliczeń ekonomicznych, nie może zaś wynikać z przeświadczenia organu o chęci wprowadzenia go w błąd.

Po ponownym rozpoznaniu wniosku z [...] stycznia 2011 r. oraz mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 listopada 2013 r. organ pismem z [...] lipca 2015 r. nr [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania pomocy, z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 7 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające wskazuje na brak uzasadnienia ekonomicznego działalności opartej na założeniach zaprezentowanych przez wnioskodawczynię, a przeznaczonej na produkcję sadzonek.

W ocenie organu założenia wnioskodawczyni nie uwzględniają faktu, iż jodły należą do grupy gatunków roślin trudno rozmnażających się tradycyjnymi metodami przez zrzezy pędowe. Wydajność ukorzenienia zwykle nie przekracza 50% przy zrzezach pozyskiwanych z roślin kilkuletnich. Odsetek ukorzenienia w późniejszym okresie maleje, stąd utrzymanie mateczników w dłuższym okresie (przy silnym cięciu) wydaje się być nieopłacalne. Zdaniem organ poprawnie można założyć, iż z 3 - 5 letnich roślin można pozyskać bez znacznego osłabienia kondycji drzewek matecznych zwykle 2 – 5 zrzezów, przy czym należy uwzględnić wydajność ukorzenienia zrzezów.

Organ podkreślił, że w kontekście ubiegania się o dofinansowanie na założenie plantacji to również Agencja, jako instytucja płatnicza zapewniająca prawidłowe wydatkowanie środków pomocowych pochodzących z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich finansowanych z budżetu Unii Europejskiej ponosi ryzyko a zarazem związaną z tym odpowiedzialność za prawidłowe wydatkowanie tych środków. Agencja, jako dysponent środków publicznych pochodzących z budżetu krajowego i z budżetu Unii Europejskiej, jest zobowiązana zapewnić, iż wydatki będą dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, a przyznanie pomocy będzie adekwatne i zgodne z celami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Środki pomocowe pochodzące z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich podlegają ochronie zgodnie z Rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r., w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. L 312 z 23.12.1995). Stosownie do tego rozporządzenia środki te muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. W tym przypadku przyznanie pomocy w sposób niezgodny z przepisami prawa naruszałby zasadę praworządności wydatkowania tych środków, ponieważ rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" precyzuje, iż pomoc przyznaje się na operację w szczególności uzasadnioną ekonomicznie, w tym pod względem jej kosztów oraz zapewniającą osiągnięcie i zachowanie celów działania.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, pismem z 4 sierpnia 2015 r. wnioskodawczyni wezwała Prezesa ARiMR do usunięcia naruszenia prawa, wskazując na nieprawidłowość wydania rozstrzygnięcia odmownego w niniejszej sprawie.

Pismem z [...] sierpnia 2015 r. organ podtrzymał wcześniejsze rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przyznania pomocy uznając, iż w sprawie nie doszło do naruszenia prawa. Organ podzielił stanowisko Biura Wsparcia Inwestycyjnego dotyczące braku zasadności ekonomicznej planowanej operacji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia. W motywach skargi wskazała m.in., że plantację jodły kaukaskiej zamierza założyć z przeznaczeniem na matecznik służący do pozyskiwania materiału rozmnożeniowego metodą wegetatywną (z zrzezów a nie z nasion). Z analizy ekonomicznej, jaką przeprowadziła wynika, iż na terenie Unii Europejskiej jest bardzo duże zapotrzebowanie na materiał rozmnożeniowy jodły kaukaskiej. Sadzonki uzyskane metodą wegetatywną są mocniejsze i pozwolą uzyskać dochód już po trzech latach od posadzenia zwłaszcza, że skarżąca zamierza również sprzedawać same zrzezy oraz zrzezy ukorzenione przed pierwszym szkółkowaniem. Natomiast twierdzenia Agencji, iż przedsięwzięcie skarżącej jest nieuzasadnione ekonomicznie nie jest poparte żadnymi dowodami.

Zdaniem skarżącej, Agencja bez żadnej podstawy faktycznej i prawnej nie uznała kosztu założenia plantacji wieloletniej jodły kaukaskiej i jej ogrodzenia za koszt kwalifikowany, posługując się niczym nie uargumentowanym domysłem, że zamiarem skarżącej jest założenie plantacji choinek.

Agencja nie uwzględniła w wydanym rozstrzygnięciu dostarczonych przez skarżącą opinii dr hab. J. D. oraz S. S. - kierownika Arboretum Leśnego w Nadleśnictwie S. Z opinii tych jednoznacznie wynika, że przedsięwzięcie skarżącej (zakup sadzonek jodły kaukaskiej) jest uzasadnione ekonomicznie.

Ponadto skarżąca wskazała na długi okres czasu rozpoznania jej wniosku o przyznanie pomocy finansowej, który został złożony w ARiMR w dniu [...] stycznia 2011 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że sąd - o ile inne kryteria kontroli nie wynikają z przepisów szczególnych - bada, czy zaskarżony akt, w tym także decyzja, odpowiada przepisom prawa i uwzględnia skargę, gdy narusza ona prawo w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., dalej "p.p.s.a.").

Badając niniejszą sprawę w ramach wskazanych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu.

W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem, ustalenia dokonane przez organ są prawidłowe a oparte na nich wnioski są spójne i logiczne.

Na wstępie rozważań Sąd wyjaśnia, iż zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (dalej "rozporządzenie") wydane w oparciu o delegację ustawową wynikającą z art. 29 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (dalej "ustawa").

Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, pomoc przyznaje się na operację spełniającą wymagania określone w Programie, w szczególności uzasadnioną ekonomicznie, w tym pod względem jej kosztów oraz zapewniającą osiągnięcie i zachowanie celów działania. W przypadku zaś, gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy stosownie do art. 22 ust. 3 ustawy.

W rozpoznawanej sprawie organ pismem z [...] lipca 2015 r. odmówił przyznania pomocy skarżącej albowiem uznał, iż planowana przez nią do realizacji operacja jest nieuzasadniona ekonomicznie. Zdaniem organu przedstawiona przez wnioskodawczynię technologia pozyskiwania materiału do rozmnażania wegetatywnego jodły kaukaskiej jest całkowicie nieekonomiczna. Z takim stanowiskiem należy się zgodzić.

Swoje rozstrzygnięcie organ oparł na opinii Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w W. Wydziału Ogrodnictwa i Architektury Krajobrazu, z której wynika, że w przypadku gatunków jodeł kaukaskich to rozmnażanie generatywne odgrywa największe znaczenie, jest metodą wydajną, powszechnie znaną i stosowaną a przede wszystkim zdecydowanie tańszą niż rozmnażanie wegetatywne. Organ podkreślił, że planowany do uprawy przez skarżącą gatunek jodły należy do grupy roślin wyjątkowo rozmnażanych przez sadzonkowanie (ze względu na trudności z ukorzenianiem), natomiast łatwo rozmnażanych z nasion. Rośliny pozyskane w wyniku rozmnażania wegetatywnego będą miały trudności z uzyskaniem pionowego wzrostu. Natomiast poprzez wysiew uzyskuje się rośliny o regularnym pokroju. Metoda ta jest wydajniejsza i powszechnie stosowana. Plantacja jodły kaukaskiej w klimacie Polski południowo - wschodniej nie ma zapewnionych optymalnych warunków do jej uprawy, co przekładało by się na duże ryzyko w zakresie realizowanej inwestycji, a tym samym brak możliwości osiągnięcia przewidzianych efektów zakładanych w PRG. Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie na ryzyko uprawy jodły kaukaskiej przeznaczonej na uzyskiwanie zrzezów wskazał również w swojej opinii dendrolog dr. J. D. Opinia ta została przedstawiona przez wnioskodawczynię i wbrew zarzutom skargi została uwzględniona przez organ.

Sąd nie dopatrzył się uchybień w ocenie materiału dowodowego. Wnioski wyciągnięte przez organ są spójne i przekonywujące, oparte na wiedzy logice i doświadczeniu życiowym. Organ miał uzasadnione podstawy, by wskazać na brak zasadności ekonomicznej ceny sprzedaży sadzonek przyjętej w założeniach operacji. Jak wynika z analizy akt sprawy skarżąca podała cenę 3,50 zł za sztukę sadzonki (zielone jednoroczne) oraz zrzezów - 0,80 zł za sztukę, podczas gdy sadzonki - siewki trzyletnie można nabyć za cenę 1,80 zł. Przyjęte ceny budzą uzasadnione wątpliwości w zakresie możliwości znalezienia rynku zbytu dla sadzonek oferowanych do sprzedaży w takiej cenie.

Słusznie organ zwrócił także uwagę, iż ilość planowanych do zakupu przez wnioskodawczynię sadzonek ([...] szt.) i rozstawa w ich sadzeniu (1,2 x 1,25 m) dla trzyletnich siewek wysokości 15 – 25 cm wskazuje na inny w rzeczywistości cel założenia plantacji - nie na matecznik a na produkcję choinek. Ocenę tę potwierdza dodatkowo brak zapewnienia przez wnioskodawczynię zaplecza do wegetatywnego rozmnażania jodły kaukaskiej, a także nie uwzględnienie we wniosku o przyznanie pomocy kosztów związanych z ochroną roślin, nawożeniem, odchwaszczeniem w celu uzyskania zdrowych sadzonek. Plantacje choinek, zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 1 w związku z § ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie stanową kosztu kwalifikowanego, a zatem nie podlegają dofinansowywaniu. Wobec tego niezasadne są zarzuty skarżącej, iż organ bezpodstawnie przyjął, że zamiarem skarżącej była plantacja choinek. W ocenie Sądu stanowisko organu należy uznać za słuszne i poparte prawidłową argumentacją. Wnioskodawczyni nie przedstawiła argumentów potwierdzających możliwość realizacji zamierzeń przedstawionych we wniosku o przyznanie pomocy, a także nie zmieniła kosztów kwalifikowanych, pomimo wyczerpujących informacji przekazanych przez organ.

W tym miejscu przypomnieć należy, że w myśl art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 k.p.a. Z przepisu art. 21 ust. 3 ustawy wynika, że to na stronie, nie zaś na organie administracji publicznej, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów na poparcie jej stanowiska, w sytuacji, gdy strona kwestionuje materiał dowodowy zgromadzony przez organ. Tymczasem – co istotne dla rozstrzygania - skarżąca nie wykazała, że planowana operacja polegająca na zakupie sadzonek jodły kaukaskiej jest zasadna ekonomicznie.

Nie bez znaczenia pozostaje także kwestia, iż to Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest dysponentem środków publicznych pochodzących z budżetu krajowego i z budżetu Unii Europejskiej. Tym samym jest zobowiązana do zapewnienia, by wydatki były dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, a przyznanie pomocy było adekwatne i zgodne z celami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Środki pomocowe pochodzące z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w większości są finansowane z budżetu Unii Europejskiej, w związku z powyższym podlegają one ochronie zgodnie z Rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L 312 z 23.12.1995). Stosownie do tego rozporządzenia, przyznane środki muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada na Komisję Europejską i Kraje Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Dlatego działania ARiMR w tym zakresie były zasadne i prawidłowe.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.