Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2767/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 i 2, art. 64d, art. 140aa ust. 1, art. 140aa ust. 2, art. 140aa ust. 3, art. 140aa ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 133 par. 1, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 174 pkt 1 i 2, art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Tarno Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3573/14 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2) zasądza od T. S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2625 zł (dwa tysiące sześćset dwadzieścia pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 11 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3573/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi T. S., uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2014 r., stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, a także zasądził zwrot kosztów postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] lutego 2014 r. w miejscowości W. na drodze powiatowej nr [...] zatrzymano do kontroli dwuosiowy pojazd marki S. o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki N. o nr rej. [...]. Przejazd wykonywany był na trasie [...] w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy T. S. (dalej: skarżący lub strona). Podczas kontroli stwierdzono, że ww. zespół pojazdów poruszając się po drodze powiatowej nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk (8 t) na pojedynczej osi napędowej oraz dopuszczalną masę całkowitą. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia żadnych innych norm wykonywania transportu drogowego.

Decyzją z [...] maja 2014 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, w pozostałych przypadkach.

Decyzją z [...] sierpnia 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy powyższą decyzję.

W jego ocenie z całokształtu materiału dowodowego sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Ponadto stwierdził, że strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

Organ nie dopatrzył się także przesłanek umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. –Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012, poz. 1137 ze zm.; dalej p.r.d.). W jego ocenie strona nie dostarczyła takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia. Okoliczności takich nie przestawiła również strona, pomimo tego, że została wezwana do dokonania tej czynności.

GITD mając na względzie treść zezwoleń kategorii VII stwierdził, że organ stwierdził prawidłowo wykonywanie przewozu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Skoro dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej wyniósł 12,51 t, a więc był wyższy od dopuszczalnych 11,5 t, to możliwym (jak i jedynym) było zakwalifikowanie go do tej kategorii zezwoleń. Przekroczenie nacisku na oś pojedynczą o 56,37% wymusiło zakwalifikowanie naruszenia do kategorii VII zezwoleń, jak i spowodowało wymierzenie najwyższej kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł. Wymierzenie sankcji pieniężnej w określonej wysokości jest determinowane przekroczeniem jednego z parametrów pojazdu. Kara pieniężna uzależniona jest od najwyższego procentowego przekroczenia parametrów. Fakt naruszenia jednego z parametrów, czyli tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, przekroczenia nacisku na pojedynczej osi powyżej 20%, zmusza organ do nałożenia kary pieniężnej w kwocie 15.000 zł.

WSA w Warszawie uwzględnił skargę na powyższą decyzję.

Zdaniem Sądu organy administracyjne uchybiły zasadom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1, art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej k.p.a.).

Sąd – powołując się na art. 140 k.p.a. – zwrócił uwagę na tę część uzasadnienia decyzji GITD, w której organ ten odnosi się do przekroczenia w zakresie dmc przedmiotowego zespołu pojazdów, określając je w innej wysokości 2,4 t, podczas gdy z protokołu kontroli i dokumentu ważenia wynika, że przekroczenie dmc wyniosło 0,4 t. Jednocześnie organ ten uznał za dopuszczalną interpretację, że stwierdzone w badanej sprawie naruszenie dmc wyniosło tylko 0,4 t, ale i tak nie miałoby to wpływu na wysokość nałożonej na przewoźnika kary, stanowiącej przedmiot rozstrzygnięcia tej sprawy.

W ocenie WSA, z uwagi na brak przekonującego uzasadnienia stanowiska organu odwoławczego oraz działania w takim przypadku na niekorzyść strony, istniejących w tym zakresie wątpliwości nie można interpretować na niekorzyść skarżącego i zgodnie z protokołem ważenia pojazdów należało uznać wielkość wykazanego pierwotnie naruszenia dmc o 0,4 t. za prawidłowe. Stanowisko to Sąd ponadto uznał za uzasadnione faktem, iż powyższych ustaleń organ II instancji dokonał odwołując się do protokołu kontroli o numerze niewłaściwym dla badanej sprawy – nr [...] (s. 1 skarżonej decyzji), co potęguje istniejące w tym zakresie wątpliwości.

Przyjmując za właściwe ustalenia wynikające z protokołu kontroli nr [...], Sąd wskazał na okoliczność dokonania ważenia przedmiotowego zespołu pojazdów przez załadowcę przed dokonaniem spornego przejazdu. Znajdujący się w aktach sprawy dokument załadunku towaru, jak również protokół przesłuchania strony, dowodzą powyższej okoliczności, tym bardziej, że nie kwestionuje jej organ. Z dowodów tych wynika, że przed wyjazdem na drogę publiczną wspomniany zespół pojazdów nie przekraczał obowiązujących norm w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów.

Mając na uwadze konieczność współdziałania w obszarze transportu drogowego, w szczególności między załadowcą ładunku oraz jego przewoźnikiem, oraz rozszerzenia przez ustawodawcę zakresu odpowiedzialności za dokonane naruszenie norm transportu drogowego na wszystkie profesjonalne podmioty biorące w nim udział, WSA uznał, że w takim kontekście przede wszystkim trzeba badać kwestię ziszczenia się przesłanek egzoneracyjnych, określonych dla przewoźnika w art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d.

Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie zawiera wystarczającego uzasadnienia stanowiska organów Inspekcji Transportu Drogowego, w związku z wyżej opisanymi okolicznościami. W szczególności organy obu instancji nie wskazują konkretnie, jakich działań skarżący zaniechał albo jakie jeszcze miałby podjąć, aby wspomniany przepis mógł znaleźć w jego przypadku zastosowanie. Odwołanie się jedynie do ogólnej zasady ponoszenia ryzyka działalności gospodarczej przez przewoźnika jako profesjonalnego podmiotu i konieczności zapewnienia należytej staranności świadczonych przez niego usług (właściwej organizacji tej działalności, tak aby nie dochodziło do naruszeń obowiązujących w transporcie drogowym norm), zostało uznane za niewystarczające w sytuacji współdziałania przewoźnika oraz załadowcy towaru. W warunkach realizacji usług w zakresie transportu drogowego, dokonanie przez załadowcę ważenia pojazdu wraz z ładunkiem, w celu stwierdzenia jego normatywności przed wyjazdem na drogę publiczną, powoduje niejako automatycznie dla kolejnego uczestnika tego transportu, tj. przewoźnika, uzasadnione domniemanie, iż dokonuje on przejazdu pojazdem normatywnym lub nienormatywnym.

WSA wskazał, że w sprawie wyniki ważenia przed dokonaniem spornego przejazdu wskazują na brak przekroczenia dmc pojazdów, co było podstawowym warunkiem stwierdzenia przez przewoźnika normatywności pojazdu członowego, gdyż ze względu na rodzaj przewożonego towaru (ładunek sypki), potencjalne przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu, w związku dyspozycją art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., nie miało większego znaczenia dla wyniku sprawy.

Zdaniem WSA, mając na uwadze, że przekroczenie dmc pojazdów wykazane w trakcie kontroli drogowej wyniosło 0,4 t, a więc wielkość graniczną dla ładunku o tak dużej masie, organ powinien przeprowadzić na tyle wnikliwe postępowanie dowodowe, aby nie budziło wątpliwości, że do tego przekroczenia nie tylko doszło, ale także nie wystąpiły przesłanki uniknięcia przez przewoźnika odpowiedzialności, o których mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 1-2 p.r.d. Zarzuty skarżącego naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania Sąd uznał więc za zasadne.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi strony, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1, art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w związku z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że organ błędnie ustalając wartość przekroczenia dmc pojazdu o 2,4 tony, podczas gdy z protokołu kontroli wynikało, że dmc pojazdu przekroczona została o 0,4 tony, naruszył wskazane przepisy k.p.a, podczas gdy wynik ważenia masy rzeczywistej 42,4 tony pojazdu został jednoznacznie ustalony i wskazywał na przekroczenie dmc pojazdu, zaś ewentualne rozbieżności pomiędzy wartościami przyjętymi w decyzji odwoławczej, a stwierdzonymi w protokole kontroli w zakresie wielkości przekroczenia dmc pojazdu, nie miały żadnego znaczenia ani dla kwalifikacji stwierdzonego naruszenia oraz wysokości nałożonej kary, ani też dla oceny zaistnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność skarżącego za przejazd pojazdem nienormatywnym, stąd też nie była to wadliwość mogąca skutkować uchyleniem przez Sąd I instancji decyzji organów w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., bowiem nie miała istotnego wpływu na wynik postępowania;

2. naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę okoliczności faktycznych sprawy oraz przyjęcie, że organ nie wyjaśnił okoliczności związanych z wyłączeniem odpowiedzialności skarżącego jako przewoźnika za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, podczas gdy stan faktyczny sprawy został ustalony należycie, a twierdzenia skarżącego i dowody znajdujące się w aktach sprawy nie wskazywały na to, iż skarżący dochował należytej staranności w wykonywaniu czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia, czemu organy dały wyraz w zaskarżonych decyzjach, które zawierały uzasadnienie faktyczne i prawne w sposób logiczny, staranny i wyczerpujący wyjaśniające motywy zapadłego rozstrzygnięcia;

3. przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organy naruszyły wskazane przepisy k.p.a., bowiem nie odniosły się do okoliczności braku przyczynienia się do powstania naruszenia oraz braku godzenia się na powstanie naruszenia, podczas gdy wskazane okoliczności nie stanowią przesłanek uwolnienia się przewoźnika od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, wobec czego nie podlegały one ustaleniom i ocenie w niniejszym postępowaniu;

4. przepisów prawa materialnego tj. art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. poprzez przyjęcie, że norma określona w tym przepisie może znaleźć zastosowanie w odniesieniu do skarżącego, który w chwili kontroli wykonywał przewóz pojazdem przekraczającym dopuszczalną masę całkowitą (dmc);

5. przepisów prawa materialnego tj. art. 140 aa ust. 4 pkt 1 lit a i b p.r.d. poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika za przejazd pojazdem nienormatywnym w oparciu o wskazany przepis uzasadnia brak przyczynienia się do powstania naruszenia oraz brak godzenia się na powstanie naruszenia, podczas gdy w przepis ten uzależnia wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika za przejazd pojazdem nienormatywnym od dochowania przez niego należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i braku wpływu na powstanie naruszenia;

6. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. art. 140 aa ust. 1 i ust. 4 pkt 1 lit a i b art. 61 ust. 2 pkt 1 i art. 2 pkt 35a p.r.d. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji nieuwzględnienie przy ocenienie niniejszej sprawy, że o nienormatywności pojazdu świadczy także przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie, wobec czego uniknięcie odpowiedzialności przewoźnika za przejazd pojazdem nienormatywnym w oparciu o art. 140 aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. wymaga wykazania przez przewoźnika dochowania należytej staranności również w zapobieganiu przekroczeniu dopuszczalnego nacisku na osie pojazdu, czego skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał.

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej należy na wstępie zauważyć, że kontroli sądowoadministracyjnej w zakresie zgodności z prawem poddana została decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2014 r., którą to decyzją organ utrzymał w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2014 r. nakładającą na T. S. karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych za brak zezwolenia kategorii VII z powodu przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. Z treści decyzji wynika, że podstawę prawną stanowiły przepisy art. 64 ust. 1 i 2, art. 64 d, art. 140aa ust. 1-3 i art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit.c p.r.d. Powyższe oznacza, że istota sprawy sprowadzała się do ustalenia, czy miał miejsce przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, jak i czy miało miejsce przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi oraz dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów, o których mowa w powołanych wyżej przepisach prawa. Innymi słowy należało ustalić, czy zostały spełnione ustawowe przesłanki warunkujące nałożenie kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego poczynione w sprawie ustalenia jednoznacznie wskazują, że w dniu [...] lutego 2014r. do kontroli został zatrzymany dwuosiowy pojazd marki S. wraz z trzyosiową naczepą marki N. z ładunkiem sypkim, którym kierował T. S.. Ponadto z akt sprawy wynika, że pojazd poruszał się po drodze powiatowej numer [...], na której dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku osi pojedynczej do 8 ton. W tym miejscu należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie NSA, a wskazujący, że dowód z dokumentu urzędowego w postaci prawidłowo sporządzonego protokołu kontroli, ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1062/09, wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2133/13 publ. na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl )

Z protokołu kontroli wynika, że nacisk pojedynczej osi napędowej wynosi 12,5 t (przekroczenie o 4,5 t dopuszczalnej normy), a dopuszczalna masa całkowita (dmc) pojazdu 40,4 t.

Poza sporem pozostaje także okoliczność, że przewoźnik nie posiadał zezwolenia kategorii VII.

Zauważyć należy, że administracyjna odpowiedzialność przedsiębiorcy wykonującego bez wymaganego zezwolenia przewóz nienormatywny ma charakter obiektywny i nie jest uzależniona od winy lub jej braku. Powyższe nie oznacza jednak, że zastosowanie określonej art. 140aa ust. 1 p.r.d. sankcji administracyjnej w przypadku stwierdzenia określonego tą normą naruszenia, następuje automatycznie, choć konstrukcja wskazanego przepisu ma charakter związania administracyjnego.

Wszędzie bowiem tam, gdzie przepisy prawa administracyjnego przewidują sankcję administracyjną, szczególnie w postaci kary pieniężnej, organ zobowiązany jest przeprowadzić wyczerpujące postępowanie administracyjne mające na celu ustalenie wszystkich istotnych tzw. prawotwórczych faktów uzasadniających bądź odmawiających zastosowanie sankcji. Postępowanie to ma na celu ustalenie, czy doszło do deliktu administracyjnego oraz jaki podmiot tego deliktu się dopuścił. Dodatkowo, jeżeli przepisy przewidują sytuacje, w których odpowiedzialność nie ma miejsca, mimo zaistnienia naruszenia prawa, postępowanie w sprawie o nałożenie sankcji musi do tej kwestii się w sposób wyczerpujący odnieść.

W tym stanie rzeczy oceny wymagało, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie miał podstawy by uznać, że materiał dowodowy nie został we wskazanym zakresie prawidłowo zgromadzony i wyczerpująco rozpatrzony, a w szczególności czy w świetle tego materiału dowodowego zaistniały podstawy do podważenia przez organ odwoławczy stwierdzonego protokołem kontroli przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 0,4 t i przyjęcia innej wielkości – 2,4 t.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji dotyczące błędnego przyjęcia przez GITD innej niż w protokole kontroli wielkości dmc pojazdu należy uznać za co najmniej przedwczesne, wymagające pogłębionej analizy stanu prawnego, poprzedzone szczegółową kontrolą stanu faktycznego wskazanego przez organ odwoławczy.

Wbrew ustaleniom Sądu I instancji, organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. (str. 2, akapit 4) przedstawił szeroki wywód prawny dotyczący przyjęcia, że dmc pojazdu marki S.caia wraz z naczepą marki N. została błędnie określona w protokole kontroli z dnia [...] lutego 2014 r. na wielkość 40 t. Zdaniem GITD w rozpoznawanej sprawie nie znajduje zastosowania § 57 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, stanowiący wyjątek od reguły wyrażonej w § 3 ust. 1 pkt 3a ww. rozporządzenia, że dopuszczalna masa całkowita, w przypadku dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy – z zastrzeżeniem ust. 2-13 – nie może przekraczać 40 t. W myśl § 57 ust. 3 rozporządzenia dla wyżej wskazanych pojazdów zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. dopuszczalna masa całkowita wynosi 42 t. Dalej GITD ustalił, że zarówno pojazd marki S., jak również naczepa marki N. zostały zarejesrtowane po tej dacie i przyjął, że dmc pojazdu, kierowanego w dniu kontroli przez T. S. wynosiła 40 t, co w konsekwencji stanowiło podstawę do ustalenia, że nastąpiło przekroczenie dcm o 2,4 t.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd I instancji całkowicie pominął – mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy – powyższe rozważania GITD. WSA powinien odnieść się do nich merytorycznie, badając prawidłowość wyżej wskazanego stanowiska, a nie przyjmować a priori za właściwe ustalenia wynikające z protokołu kontroli, co w okolicznościach rozpoznawanej sprawy było działaniem niewłaściwym.

Dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy ustalenie rzeczywistej dmc ma decydujące znaczenie, bowiem wiąże się z zagadnieniami dotyczącymi zakresu odpowiedzialności za dokonane naruszenie norm transportu drogowego, w tym istnienia przesłanek egzoneracyjnych, wykluczających odpowiedzialność przewoźnika określonych w art. 140aa ust. 4 u.t.d. Podkreślić należy, że na skarżącego T. S. nałożona została kara pieniężna za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach, z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej, tj. na podstawie art. 140 ab ust. 1 pkt 3c p.r.d. Okoliczność podnoszona przez Sąd I instancji i mająca wpływ na treść zaskarżonego wyroku, że przed wyjazdem na drogę publiczną zespół pojazdów nie przekraczał obowiązujących norm w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów (41,94 t) wymaga w pierwszej kolejności zbadania prawidłowości stanowiska GITD co do określenia dmc. Jeśli by zaakceptować stanowisko GITD, że w rozpoznawanej sprawie dla zespołu pojazdów dmc wynosiło 40 t, to należałoby przyjąć, że już w chwili załadunku towaru sypkiego dmc zespołu pojazdów została przekroczona, a w konsekwencji wymagałoby to weryfikacji poglądu Sądu I instancji dotyczącego granicznego przekroczenia dmc zespołu pojazdów. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika również, że WSA, kierując się niewielkim przekroczeniem dmc i tym, że bezpośrednio po załadunku dmc zespołu pojazdów nie była przekroczone, w ogóle powziął wątpliwości co do prawidłowości dokonanych przez organy ustaleń związanych z faktycznym przekroczeniem dmc przez zespół pojazdów, kierowany w dniu kontroli przez skarżącego. Jeśli by w toku ponownego rozpoznawania sprawy WSA skutecznie zakwestionował powyższe ustalenia, to zaszłaby nie tylko potrzeba zbadania przesłanek wyłączających odpowiedzialność skarżącego na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., ale konieczność przeprowadzenia rozważań na temat przesłanki egzoneracyjnej, o których mowa w art. 140 aa ust. 4 pkt 2 p.r.d.

W świetle powyższych wywodów dokonanie przez Sąd I instancji merytorycznej kontroli stanowiska GITD co do dmc zespołu pojazdów jawi się wprost jako okoliczność o decydującym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny z powyższych względów uznał zasadność zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 i 141 § 4 p.p.s.a. w związku art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a..

Zdaniem NSA nietrafne, bo przedwczesne, są sformułowane przez GITD zarzuty naruszenia prawa materialnego. Wypada zwrócić uwagę, że Sąd I instancji uwzględniał skargę z powodów formalnych, tym samym nie dokonywał oceny prawa materialnego w innym zakresie jak tylko takim, który wyznacza granice sprawy administracyjnej, a więc niezbędne warunki dla ustaleń faktycznych.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a i w związku z § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny zasądził na rzecz organu kwotę 2.625 zł. Koszty postępowania kasacyjnego w niniejszej sprawie obejmują poniesione przez stronę opłaty sądowe, to jest wpis od skargi kasacyjnej (225 zł), oraz wynagrodzenie radcy prawnego, ustanowionego na etapie postępowania kasacyjnego, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, a także udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (2.400 zł).