Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 922/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2006r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że decyzja, o której mowa w punkcie 1 wyroku nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz Strony skarżącej kwotę 215 zł (dwieście piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art.233 § 1 pkt 1 w związku z art. 220 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] odmawiającej A. S. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003.

Z akt sprawy wynika, że Skarżąca, przedstawiając określony stan faktyczny, zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z zapytaniem czy rozliczając się za rok podatkowy 2003, może skorzystać z rozliczenia przewidzianego dla osób samotnie wychowujących dzieci. Następnie pismem z dnia 25 marca 2004r. w wyniku wezwania organu, Skarżąca wyjaśniła, że według niej może skorzystać z tej formy opodatkowania.

Urząd Skarbowy pismem doręczonym Skarżącej w dniu 24 maja 2004 r. potwierdził stanowisko Skarżącej. Jednakże w związku z tym, że okres rozliczenia mijał w dniu [...] kwietnia 2004 r., Skarżąca nie mając jeszcze odpowiedzi Urzędu Skarbowego, złożyła rozliczenie roczne bez korzystania z preferencyjnego opodatkowania. W konsekwencji otrzymanego pisma, Skarżąca w dniu 1 czerwca 2004 r., złożyła do Urzędu Skarbowego korektę rozliczenia za rok 2003, natomiast w wyniku wezwania Urzędu Skarbowego w dniu 9 września 2004r. złożyła poprawioną korektę oraz wyjaśniła, że dopiero odpowiedź Urzędu Skarbowego doręczona jej 24 maja 2004r. upewniła ją co do możliwości rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko i obecnie wnosi o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003.

W przedstawionym stanie faktycznym Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję z dnia [...] listopada 2004r., w której odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. Wyjaśnił, że termin do złożenia oświadczenia o wspólnym opodatkowaniu z dzieckiem jest terminem zawitym, nie ulega przedłużeniu, w związku z tym strona nie może skorzystać z rozliczenia preferencyjnego dla osób samotnie wychowujących dzieci. Niemożliwym jest skorzystanie z tego rozliczenia dopiero po tej dacie, w wyniku wniesienia korekty do rozliczenia.

Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją i w dniu 29 listopada 2004r. do Urzędu Skarbowego wpłynęło jej odwołanie. Skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji z jednoczesnym zwrotem nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Skarżąca wyjaśniła, że przyczyną dla której nie złożyła rozliczenia podatkowego za rok 2003 na zasadach obowiązujących osoby samotnie wychowujące dzieci do dnia 30 kwietnia 2004 r., było to, że oczekiwała na odpowiedź z Urzędu Skarbowego, którą uzyskała dopiero w dniu 24 maja 2004r. Skarżąca podniosła, że niedotrzymanie terminu nastąpiło w wyniku naruszenia przez Urząd Skarbowy art. 139, art. 140, art. 14a oraz art. 121 ordynacji podatkowej.

Mając tak przedstawioną sytuację Skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] lutego 2005r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu swojej decyzji podtrzymał stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Skarżąca nie zgodziła się z wydaną decyzją i zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie jej praw, jako podatnika. W szczególności prawa do kompetentnego i terminowego załatwienia sprawy oraz prawa do otrzymania niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego mających zastosowanie w jej przypadku. W swoim uzasadnieniu Skarżąca podtrzymała argumentację z odwołania od decyzji I instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, jednocześnie dodając, że niedotrzymanie przez organ terminów ustawowych nie zwalnia podatnika, od znajomości przepisów dotyczących możliwości preferencyjnego opodatkowania, także zachowania ustawowego terminu do złożenia wniosku o preferencyjny sposób opodatkowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej powoływanej jako p.p.s.a. - zważył co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na wstępie należy zauważyć, że w świetle art. 6 ust. 4 ustawy 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. Nr 14 z 2000 r. poz. 176 ze zm.) od osób samotnie wychowujących w roku podatkowym:

1) dzieci małoletnie,

2) dzieci, bez względu na ich wiek, na które, zgodnie z odrębnymi przepisami, pobierany był zasiłek pielęgnacyjny,

3) dzieci do ukończenia 25 lat uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty lub w przepisach o szkolnictwie wyższym, lub w przepisach o wyższych szkołach zawodowych, jeżeli w roku podatkowym dzieci te nie uzyskały dochodów, z wyjątkiem dochodów wolnych od podatku dochodowego, renty rodzinnej oraz dochodów w wysokości niepowodującej obowiązku zapłaty podatku

- podatek może być określony, z zastrzeżeniem ust. 8, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7; z tym, że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.

Z przywołanego przepisu wynika, iż osoba samotnie wychowująca dzieci może skorzystać z uprzywilejowanej formy opodatkowania, polegającej na obliczeniu zobowiązania podatkowego w podwójnej wysokości od połowy jej dochodów. Takie wyliczenie podatku możliwe jest w przypadku spełnienia wszystkich warunków wymienionych w tym przepisie, a w szczególności przez złożenie wniosku w tym zakresie, w rocznym zeznaniu podatkowym.

Zgodnie zaś z przepisem art. 45 ust. 1 ustawy podatkowej podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym według ustalonego wzoru, w terminie do dnia 30 kwietnia następnego roku. Zatem należy stwierdzić, że możliwość skorzystania z uprzywilejowanej formy opodatkowania osób samotnie wychowujących dzieci została z woli ustawodawcy uzależniona od spełnienia określonych warunków, a jednym z nich było złożenia wniosku w terminie do 30 kwietnia danego roku podatkowego według ustalonego wzoru, jakim był druk zeznania podatkowego.

Powyższy stan prawny w tym zakresie nie budzi wątpliwości.

Rozpatrując niniejszą sprawę, Sąd stwierdził naruszenie przez organy podatkowe art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 139 § 1 oraz art. 121 Ordynacji podatkowej w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy a zatem zaskarżoną decyzję należało z tego względu uchylić.

Zgodnie z art. 14c Ordynacji podatkowej organ podatkowy, do którego zwrócił się podatnik z zapytaniem w indywidualnej sprawie powinien udzielić mu takiej odpowiedzi bez zbędnej zwłoki jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. W ocenie Sądu zapytania podatnika dotyczące wspólnego opodatkowania z dzieckiem nie można zakwalifikować do sprawy szczególnie skomplikowanej. Zatem za datę biegu miesięcznego terminu do udzielenia odpowiedzi należy uznać 25 marca 2004 r. tzn. datę przedstawienia własnego stanowiska podatnika w sprawie wspólnego opodatkowania. Ostatnim dniem, w którym organ podatkowy zobowiązany był udzielić odpowiedzi, był 26 kwietnia 2004 r. Z pisma organu podatkowego w sprawie interpretacji wynika, iż wydane zostało ono [...]kwietnia 2004 r. a przekazane przez organ podatkowy do wysyłki w dniu 21 maja 2004 r.- data stempla placówki nadawczej. Brak przy tym jest daty odbioru pisma wynikającej ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Niemniej jednak Strona twierdzi, iż odebrała to pismo w dniu 24 lub 25 maja 2004 r.

Z tak przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż miesięczny termin do udzielenia odpowiedzi został przekroczony. Zdaniem Sądu organ podatkowy, wydając interpretację w dniu[...] kwietnia 2004 r., czyli w ostatnim dniu, w którym można było złożyć oświadczenie o wspólnym opodatkowaniu dochodów, świadomy był faktu, iż informacja ta nie może dotrzeć do zainteresowanego podatnika tego samego dnia przy zastosowaniu przez organ podatkowy doręczenia przesyłki w formie listu poleconego za potwierdzeniem odbioru. Sąd pomija fakt znacznego upływu czasu pomiędzy wydaniem interpretacji ([...] kwietnia 2004 r.) a nadaniem przesyłki (21 maja 2004 r.). W takiej sytuacji należało poinformować Stronę, chociażby za pomocą telefonu, a jeżeli to było niemożliwe za pomocą innych środków komunikacji o treści pisma oraz skutku wynikającym z upływu terminu. Niedotrzymanie tego terminu spowodowało, jak wynika z decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty, ujemne dla Strony konsekwencje podatkowe. W takiej sytuacji za działanie organu niezgodne z przepisami Strona nie może ponosić ujemnych konsekwencji.

Ponadto, zdaniem Sądu, został naruszony również art. 121 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Przepis ten statuuje zasadę pogłębiania zaufania do organów podatkowych. Z zasady tej wynika zakaz przerzucania na podatnika błędów lub uchybień popełnionych przez organy podatkowe w procesie stosowania obowiązujących przepisów prawa. Nie można mówić o pogłębianiu zasady zaufania, w sytuacji, gdy organ podatkowy nie dotrzymuje terminu załatwienia sprawy, a po drugie informuje podatnika po czasie, będąc świadomy skutków podatkowych zwłoki w udzieleniu informacji, o tym że podatnikowi przysługuje prawo do wspólnego rozliczenia.

W tej szczególnej sytuacji należało, w ocenie Sądu, potraktować jako wniosek podatnika o wyborze opodatkowania dochodu wspólnie z dzieckiem, zawarte w piśmie z dnia 25 marca 2004 r. stwierdzenie podatnika, iż w jej ocenie prawo do wspólnego rozliczenia jej przysługuje. Przy czym w takiej sytuacji należało oczywiście wezwać podatnika do uzupełnienia deklaracji podatkowej. Gdyby strona nie chciała skorzystać z możliwości wspólnego opodatkowania, to, w ocenie Sądu, nie występowałaby o pisemną interpretację, wskazując przy tym w zapytaniu, iż wyraża wolę skorzystania z tej formy opodatkowania, tyle że czeka na potwierdzenie prawidłowości takiego rozliczenia przez właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Sąd nie kwestionuje przy tym twierdzenia organu podatkowego, iż termin do złożenia wniosku o uprzywilejowane opodatkowanie jest terminem materialnoprawnym. Niemniej jednak w rozpoznawanym przypadku, w ocenie Sądu, mając na uwadze działanie organu podatkowego oraz stan faktyczny sprawy należy uznać, iż organ podatkowy dokonał wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, poprzez pominięcie oświadczenia Strony o woli skorzystania z opodatkowania wspólnie z dzieckiem, a także naruszył powołane wyżej art. 14c § 1 i art. 121 Ordynacji podatkowej.

Z tego względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.