Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt II SA/Ka 1491/98
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 2000-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 8, art. 48 ust. 4 pkt 4, art. 110 ust. 1b pkt 2
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196
law: Obwieszczenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
Teza: 1. W art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ ustawodawca traktuje równorzędnie legitymację do dysponowania danym terenem wynikającą z prawa własności i z użytkowania wieczystego. Ratio legis tego przepisu jest takie, że nie wymaga on zezwolenia na wycięcie drzew, których wiek nie przekracza 30 lat usuwanych z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym /tytule prawnym równorzędnym/ osób fizycznych.

2. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością występuje w obrocie prawnym jako samodzielny podmiot - odrębny od osób fizycznych, które utworzyły i które w niej uczestniczą. Oznacza to że jest ona jednostką organizacyjną w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska.

3. Na gruncie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska spółki z o.o. nie może dotyczyć regulacja odnosząca się tam do osób fizycznych.

4.

TEZY

1. W art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ ustawodawca traktuje równorzędnie legitymację do dysponowania danym terenem wynikającą z prawa własności i z użytkowania wieczystego. Ratio legis tego przepisu jest takie, że nie wymaga on zezwolenia na wycięcie drzew, których wiek nie przekracza 30 lat usuwanych z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym /tytule prawnym równorzędnym/ osób fizycznych.

2. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością występuje w obrocie prawnym jako samodzielny podmiot - odrębny od osób fizycznych, które utworzyły i które w niej uczestniczą. Oznacza to że jest ona jednostką organizacyjną w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska.

3. Na gruncie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska spółki z o.o. nie może dotyczyć regulacja odnosząca się tam do osób fizycznych.

4.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółki Handlowo-Usługowo-Produkcyjnej "A." Sp. z o.o. w Ch. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 22 czerwca 1998 r. (...) w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie wymagań ochrony środowiska - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 maja 1998 r. Burmistrz Miasta Ch. powołując art. 48 ust. 2 i art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz par. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 1995 r. w sprawie wysokości, zasad i trybu nakładania kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska oraz współczynników różnicujących wysokość kar pieniężnych wymierzył "A." Spółce z o.o. w Ch. karę pieniężną w kwocie 18.678 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał iż spółka dokonała wycięcia dwóch topól nie posiadając na to wymaganego zezwolenia.

Jest ona jednostką organizacyjną, o której mowa w art. 3 pkt 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska posiadającą tytuł prawny do nieruchomości na której znajdowały się drzewa. Winna zatem uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew.

Odwołując się od powyższej decyzji Spółka Handlowo-UsługowoProdukcyjna "A." spółka z o.o. w Ch. wniosła o jej uchylenie. Potwierdziła, że dokonano wycięcia dwóch drzew, ale obowiązujące prawo nie zostało przy tym naruszone. Wiek topól nie przekraczał bowiem 30 lat a wycięcia dokonano z terenu nieruchomości będącej własności, spółki. W tej sytuacji, wobec treści art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, zezwolenie Burmistrza nie było wymagane. W dalszych wywodach spółka zarzuciła organowi I instancji wadliwą interpretację powołanego przepisu jak również zarzuciła to, że organ nie przeprowadził postępowania w celu ustalenia wieku wyciętych drzew oraz ustalenia prawa własności nieruchomości na której rosły drzewa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 22 czerwca 1998 r. po rozpatrzeniu odwołania, o którym mowa wyżej, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy potwierdził interpretację art. 48 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska prezentowaną przez organ I instancji. Jak wskazał w motywach decyzji próg wiekowy 30 lat dotyczy drzew usuwanych z terenu nieruchomości będących własności, lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Natomiast spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prowadząca działalność gospodarczą jest jednostką organizacyjną w rozumieniu wymienionej wyżej ustawy.

Organ odwoławczy stwierdził również iż zarzuty spółki z o.o. "A." w przedmiocie przeprowadzenia postępowania przez organ I instancji nie znajdują oparcia.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego "A." sp. z o.o. zarzuciła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło błędną interpretację art. 48 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.

Wycięte drzewa nie przekroczyły wiekowo 30 lat, wskazuje skarżący i rosły na terenie będącym własnością spółki. Znajduje więc zastosowanie art. 48 ust. 4 wymienionej ustawy. Przepis ten mówi o własności gruntu - i w tym fragmencie odnosi się zarówno do osób fizycznych i prawnych - oraz o użytkowaniu wieczystym, które dotyczy jedynie osób fizycznych. Nałożenie kary byłoby uzasadnione wówczas gdyby spółka była użytkownikiem wieczystym gruntu, a nie jego właścicielem.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wskazując w szczególności, że właścicielem gruntu na którym rosły drzewa jest spółka "A." będąca jednostką organizacyjną w rozumieniu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Powinna zatem posiadać zezwolenie na wycięcie drzew.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 21 ustawy o NSA sądowa kontrola wykonywania administracji publicznej odbywa się pod względem legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżanych aktów. W postępowaniu przed Sądem, w myśl art. 41 ust. 1 ustawy, stroną przeciwną w stosunku do skarżącego jest organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi.

Przymiot strony ma organ odwoławczy, a nie organ I instancji. Samą skargę wnosi się natomiast po wyczerpaniu środków odwoławczych jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Na wstępie kwestie te należy naprowadzić, gdyż - jak się wydaje - skarżąca ich nie rozróżnia. Zaskarżając decyzję SKO odnosi się także do decyzji Burmistrza Miasta Ch., który orzekał w I instancji. W uzasadnieniu skargi kwestionuje również stanowisko tego organu wywodząc, że jest ono wadliwe z punktu widzenia regulacji ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.

Istota rzeczy w niniejszej sprawie wyraża się we właściwym interpretowaniu postanowień ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./. Powoływany w toku postępowania administracyjnego jej art. 48 ust. 2 stanowi, że usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo Prezydenta Miasta. Wyjątek od tej zasady został określony w art. 48 ust. 4 gdzie m.in. postanawia się, że zezwolenie nie jest wymagane gdy wiek drzew i krzewów nie przekracza 5 lat a jeżeli chodzi o drzewa i krzewy usuwane z terenu nieruchomości będących własnością lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych gdy ich wiek nie przekracza 30 lat.

Art. 3 pkt 8 ustawy - również powoływany w postępowaniu administracyjnym - wyjaśnia, że przez jednostkę organizacyjną rozumie się przedsiębiorców w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej oraz jednostki organizacyjne nie prowadzące działalności gospodarczej.

Z przebiegu postępowania administracyjnego wynika, że w dniu 21 kwietnia 1998 r. pracownicy Urzędu Miejskiego w Ch. dokonali wizji przy ulicy T. w Ch. i stwierdzili ścięcie topoli o obwodzie 170 cm na wysokości ścięcia ok. 3 metrów. Ścięcia tego dokonano w dniu 18 kwietnia. Następnej wizji dokonano w dniu 12 maja 1998 r. i stwierdzono wówczas iż topola ścięta dotychczas na wysokości trzech metrów została wycięta przy powierzchni /obwód ścięcia wyniósł 207 cm/ a nadto stwierdzono dokonanie wycięcia drugiej topoli - obwód wycięcia wymierzono na 192 cm. W następstwie tych ustaleń Burmistrz Miasta Ch. wydał decyzję, o której mowa na wstępie, ustalając w niej wysokość kary pieniężnej w zależności od obwodu pnia na wysokości ścięcia i stawki za 1 cm obwodu.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić iż prezentowana w niej interpretacja art. 48 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska nie jest prawidłowa.

Regulacja art. 48 ust. 4 określa odstępstwa od zasady art. 48 ust. 2 ustawy.

Wyodrębnia przy tym sytuacje gdy drzewa i krzewy są usuwane z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. W takich sytuacjach zezwolenie nie jest wymagane gdy wiek tych drzew i krzewów nie przekracza 30 lat /art. 48 ust. 4 pkt 4/. W ogóle nie jest ono wymagane gdy wiek drzew i krzewów nie przekracza 5 lat /pkt 3/. Skarżąca wywodzi, że drzewa rosły na terenie stanowiącym własność spółki "A." i wiekiem nie przekroczyły 30 lat co oznacza, że zezwolenie na ich wycięcie nie było wymagane. Dowolnie przy tym naprowadza, że fragment art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy do słów "stanowiących własność" odnosi się zarówno do osób fizycznych jak i innych podmiotów, które dysponują prawem własności danej nieruchomości. Natomiast dalsza część tego przepisu o treści "lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych" expressis verbis miałaby odnosić się jedynie do osób fizycznych. Zgodnie z art. 233 Kc, jak należy w tym miejscu stwierdzić, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do gmin bądź ich związków w użytkowanie wieczyste użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób i w tych samych granicach może swoim prawem rozporządzać.

Użytkowanie wieczyste jest instytucją pośrednią pomiędzy prawem własności a tzw. prawami rzeczowymi ograniczonymi. Jednakże w przypadkach nie uregulowanych przepisami art. 233 Kc i nast. oraz w umowie o oddanie terenu w użytkowanie wieczyste należy przy trudnościach interpretacyjnych przede wszystkim stosować per analogiam przepisy dotyczące treści i wykonywania prawa własności /postanowienie SN z dnia 17 stycznia 1974 r. III CRN 316/73 - OSNCP 1974 z. 11 poz. 197/. Użytkowanie wieczyste może być ustanawiane na rzecz wszelkich osób fizycznych i prawnych /E. Gniewek Prawo rzeczowe wyd. Becka W-wa 1997 str. 164/.,W analizowanym tu art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska ustawodawca traktuje zatem równorzędnie legitymację do dysponowania danym terenem wynikającą z prawa własności i z użytkowania wieczystego. Ratio legis tego przepisu jest takie, że nie wymaga on zezwolenia na wycięcie 1 drzew, których wiek nie przekracza 30 lat usuwanych z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym /tytule prawnym równorzędnym/ osób fizycznych. Z tego względu przytoczona wyżej interpretacja wymienionego przepisu dokonywana przez skarżącą nie jest trafna i w żadnej mierze nie znajduje oparcia w postanowieniach obowiązującego prawa. Pogląd skarżącej w praktyce stosowania prawa oznaczałby, że osoby fizyczne mogłyby dokonywać wycięcia drzew w wieku do 30 lat dysponując danym terenem na zasadzie użytkowania wieczystego, a prawa tego nie miałby podmiot nie będący osobą fizyczną posiadający również prawo użytkowania wieczystego. Dualizm uprawnień jaki się tu zarysowuje trudno było by w jakikolwiek sposób uzasadnić, ale w szczególności nie znajduje on oparcia w konstrukcji prawa użytkowania wieczystego i jego relacji do prawa własności oraz przeciwny jest zasadzie zrównania obu praw na gruncie art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r., o której mowa w powyższych rozważaniach.

Spółka Handlowo-Usługowo-Produkcyjna "A." jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Osoby ją tworzące nie występują w obrocie prawnym jako osoby fizyczne /indywidualnie/, lecz powołują w tymże obrocie nowy podmiot. Art. 158 Kodeksu Handlowego postanawia, że spółki z ograniczoną odpowiedzialnością można zawiązywać w celach gospodarczych, o ile ustawy nie zawierają ograniczeń.

Spółka z o.o. jest spółką kapitałową i zgodnie z art. 171 par. 1 Kh przez zarejestrowanie nabywa osobowość prawną. Z tą chwilą staje się podmiotem prawa cywilnego /wyrok SN z dnia 20 lipca 1972 r. II CR 260/72 - nie publ./. Spółka z o.o. "A." występuje w obrocie prawnym jako samodzielny podmiot - odrębny od osób fizycznych, które utworzyły i które w niej uczestniczą. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy oznacza to że jest ona jednostką organizacyjną w podanym już wyżej rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska. Art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./ postanawiał, że podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, "przedsiębiorcą" w rozumieniu ustawy, mogła być osoba fizyczna, osoba prawna a także jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, utworzona zgodnie z przepisami prawa jeżeli jej przedmiot działania obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej /organy obu instancji orzekały w czasie obowiązywania tej ustawy przed wejściem w życie ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej - Dz.U. nr 101 poz. 1178/. Spółka "A." jest więc jednostką organizacyjną, a ściślej osobą prawną prowadzącą działalność gospodarczą w oparciu o przepisy prawa tę działalność regulujące. Na gruncie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska nie może tego podmiotu dotyczyć regulacja odnosząca się tam do osób fizycznych.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu należy się wreszcie odnieść do regulacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 1995 r. w sprawie wysokości, zasad i trybu nakładania kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska oraz współczynników różnicujących wysokość kar pieniężnych /Dz.U. nr 79 poz. 399/. Kary pieniężne o których orzeczono w ramach kompetencji wynikających z art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska co do wysokości określone zostały zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia. W zależności od obwodu pnia na wysokości ścięcia wyliczenia dokonuje się mnożąc ilość centymetrów w obwodzie pnia przez podaną w załączniku stawkę za 1 cm. Wyliczenie przedstawione w decyzji Burmistrza Miasta Ch. jest prawidłowe.

Odnosząc się do powyższych rozważań należy stwierdzić iż kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku że odpowiada ona wymogom prawa i zarzuty skargi nie mogą prowadzić do jej podważenia.

Ustalenia organu odwoławczego znajdują oparcie w materiale dowodowym sprawy. Podobnie pogląd prawny wyrażony przez ten organ nie budzi wątpliwości.

Z przedstawionych względów skarga nie jest uzasadniona i podlega oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.