Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 809/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.28 ust.1,2,3,3a;
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: par.3;
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. K. (dalej powoływana jako "skarżąca", "strona") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej powoływany również jako "Zakład" "ZUS") z dnia "[...]" r. w przedmiocie odnowy umorzenia odsetek za zwłokę.

Z uzasadnienia decyzji wynika, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

W dniu "[...]". do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek skarżącej z dnia "[...]".. o umorzenie odsetek za zwłokę na ubezpieczenie zdrowotne przekazany przez Oddział Wojewódzki NFZ pismem z dnia "[...]".. (data wpływu wniosku do Zakładu "[...]"..). Do wniosku dołączono kserokopię powiadomienia o dokonywaniu potrąceń ze świadczenia emerytalnego oraz kserokopię wydruku z systemu bankowego o wysokości świadczenia z ZUS. Ponadto w dniu "[...]".. wpłynęło do Zakładu pismo, w którym strona podtrzymała prośbę o umorzenie odsetek za zwłokę i rozłożenie na raty należności z tytułu składek oraz wyjaśniła, że jest gotowa do spłaty zadłużenia. Ponadto skarżąca zwróciła się z prośbą o wyliczenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek zgodnie z ustawą z dnia 9 listopada 2012r. Pismem z dnia "[...]".. pełnomocnik strony doprecyzował żądanie wskazując, iż wnosi o umorzenie odsetek oraz rozłożenie na raty należności z tytułu składek niepodlegających umorzeniu na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551).

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.decyzją z dnia "[...]".. odmówił umorzenia odsetek za zwłokę.

W dniu "[...]".. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie odsetek za zwłokę.

W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, iż od 01.10.2004r. była płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne w KRUS-ie. Dodała, iż ze świadczenia emerytalnego pobierana jest kwota w wysokości 423,03 zł od roku 2009, co oznacza, zdaniem skarżącej, iż część zaległości zostało już spłacone.

W dniu "[...]".. ZUS skierował do skarżącej pismo informujące o możliwości uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty, potwierdzające okoliczności uzasadniające umorzenie (w terminie 14 dni od otrzymania korespondencji) oraz o przysługującym prawie do czynnego udziału w postępowaniu, możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W dniu "[...]".. do ZUS wpłynęło pismo, w którym strona powołała się na decyzję Oddziału ZUS z dnia "[...]".. i zwróciła się z zapytaniem czy powinna płacić składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres 2012-2014, w którym nie miała przychodów, wydatków ani dochodu. Nie zgodziła się z ustalonym w zaskarżonej decyzji dochodem męża, który nie wynosi 1250zł. Skarżąca oświadczyła, iż otrzymuje kwotę w wysokości 300zł od męża na utrzymanie. Dodała, iż ma rozdzielność majątkową z mężem. Nadmieniła, iż pomimo płacenia składek na ZUS nie korzystała z sanatorium oraz nie pobierała renty. Strona wyraziła żal, iż Zakład od 03/2014 dokonuje potrąceń ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1/3 całości kwoty świadczenia, co w konsekwencji doprowadziło do powstania problemów finansowych tj. wzrostu zobowiązań wobec banku, w którym strona posiada dwie karty kredytowe oraz linię kredytową na pokrycie stałych opłat oraz zakup żywności. Skarżąca wskazała, iż nie może sprzedać nieruchomości, gdyż jest obciążona hipoteką. Do pisma dołączyła kserokopię faktury wystawionej przez radcę prawnego na kwotę 700 zł (należność została uregulowana w dniu 27.08.2015r.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rozpatrując wniosek, przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu określenie sytuacji materialnej i ewentualne ustalenie istotnych okoliczności, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Według informacji Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności gospodarczej z dniem 20.03.2014r. strona zgłosiła zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej. Zgodnie z informacją uzyskaną z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców figuruje w tamtejszej ewidencji jako właściciel samochodu osobowego marki Renault Clio o numerze rejestracyjnym "[...]"., rok produkcji 2007. Zgodnie z danymi zawartymi w Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych w Warszawie strona figuruje w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych jako właściciel nieruchomości opisanej w KW nr "[...]"., współwłaściciel nieruchomości opisanej w KW nr "[...]".oraz jako współwłaściciel nieruchomości opisanej w KW nr "[...]"., właściciel nieruchomości opisanej w KW nr "[...]".oraz właściciel nieruchomości opisanej w KW nr "[...]".

Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował, że strona figuruje w ewidencji podatników prowadzących działalność gospodarczą od 01.11.1993 r. Ponadto tamtejszy Urząd poinformował o przychodach, kosztach uzyskania przychodu i dochodach w latach 2011-2013, jak również o tym, że w okresie 3 ostatnich lat Urząd nie otrzymał informacji o uzyskanych dochodach ze sprzedaży nieruchomości i rzeczy ruchomych oraz nie posiada informacji o otrzymanej pożyczce, darowiźnie lub spadku w tym okresie.

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej poinformował, że skarżąca nie korzysta ze świadczeń pomocy Ośrodka.

Pismem z dnia 15.05.2015r. KRUS Oddział Regionalny poinformował, że strona figuruje w ewidencji ubezpieczonych w Placówce Terenowej KRUS, jednakże nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od 01.10.2004r.

W dniu 15.05.2015r. do ZUS wpłynęła odpowiedź z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oddział Regionalny, z której wynika, że skarżąca figuruje w krajowym systemie ewidencji producentów rolnych i w latach 2004-2014 otrzymywała płatności bezpośrednie oraz płatności z tytułu niekorzystnych warunków gospodarowania (w roku 2010 łączna kwota dopłat wyniosła 1.305,22 zł, a w roku 2011 1.433,28 zł).

Z danych będących w posiadaniu ZUS wynika, że strona pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1728,12 zł brutto - ze świadczenia dokonywane są potrącenia na rzecz ZUS w wysokości 432.03 zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ZUS wskazał, że z przeprowadzonego postępowania wynika, iż strona jest współwłaścicielką nieruchomości, a właściwy organ egzekucyjny nie stwierdził całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Zakład przyjął zatem, że w przypadku strony nie wystąpiły przesłanki zawarte wart. 28 ust. 2 i 3 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 20 15r., poz. 121 ze zm.) – dalej powoływana jako ".s.u.s." , a tym samym brak jest podstaw dla uznania całkowitej nieściągalności zadłużenia.

Wobec powyższego Zakład ponownie dokonał oceny wniosku strony pod kątem zastosowania umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3a s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm., dalej powoływane również jako "rozporządzenie") w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z postanowieniami wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć przedmiotowe należności, jeżeli osoba zobowiązana wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest ona w stanie spłacić ciążących na niej należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W takim przypadku na zobowiązanym ciąży jednak obowiązek przedstawienia dowodów świadczących o trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej uniemożliwiającej uregulowanie zadłużenia.

Organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego materiału wynika, iż skarżąca posiada źródło dochodu z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokości 1009,56 zł. Z danych Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS wynika, iż S. K. – mąż strony, jest zatrudniony na pełny etat i uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 1.750 zł brutto. Odnosząc się do twierdzenia strony, iż posiada rozdzielność majątkową z mężem, Zakład wskazał, że w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym strona nie podała, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, ale wymieniła męża jako członka rodziny. Organ podkreślił, że ww. oświadczeniu podana jest definicja członka rodziny.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym strona podała, iż ponosi stałe miesięczne koszty związane z utrzymaniem (czynsz, energia, gaz) w wysokości 960,34 zł, koszty zakupu opału w wysokości 291 zł miesięcznie oraz wydatki związane z leczeniem w wysokości 400 zł miesięcznie. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że strona reguluje raty kredytu w wysokości 312,91zł. Skarżąca przedłożyła kserokopię polisy ubezpieczenia na kwotę 741 zł, kserokopię polisy ubezpieczenia komunikacyjnego na kwotę 728 zł oraz kserokopię opłaconej faktury wystawionej przez radcę prawnego na kwotę 700 zł.

ZUS podkreślił, że z powyższego wynika, iż strona reguluje swoje zobowiązania z pominięciem zobowiązań wobec Zakładu. Fakt posiadania zobowiązań w innych instytucjach nie może stanowić przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż prowadziłoby to do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem Zakładu.

Zakład wyjaśnił, że w kontekście obowiązujących przepisów prawa zła sytuacja materialna oraz brak środków na pokrycie zadłużenia wobec Zakładu nie przesądzają o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku w zakresie umorzenia należności bowiem opłacanie należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których niezaprzeczalnie wynika, że ZUS jako wierzyciel nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania swoich należności, ale również w przyszłości nie będzie miał takiej możliwości.

Zakład podkreślił, iż skarżąca posiada stały dochód z tytułu emerytury. W opinii ZUS, nie można przesądzić, iż strona znalazła się w sytuacji majątkowej uzasadniającej umorzenie zaległości z uwagi na ubóstwo i zagrożenie egzystencji, a w szczególności nie wykazała, iż trudności mają charakter stały i pogłębiający się. Zatem, zdaniem ZUS nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 pkt 1 rozporządzenia. Ponadto strona nie wskazała, iż poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Organ odwoławczy wskazał, że stan zdrowia oraz wiek skarżącej niewątpliwie może mieć wpływ na ograniczenie możliwości uzyskiwania dodatkowego dochodu, jednocześnie osiągana ona dochód niezależnie od stanu zdrowia, tj. świadczenie emerytalne w wysokości 1006,76 zł netto. W związku z powyższym Zakład uznał, iż w przypadku skarżącej nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, tzn. nie udowodniła, iż stan zdrowia (którego organ w żaden sposób nie kwestionuje) pozbawia skarżącą możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Ponadto Zakład podkreślił, że dla uznania wystąpienia powyższej przesłanki muszą zostać udowodnione łącznie dwie okoliczności tj. niemożność uzyskiwania dochodu przy jednoczesnym złym stanie zdrowia.

Zdaniem ZUS w przypadku skarżącej nie zaistniały przesłanki określone w art. 28 ust. 3a s.u.s. przemawiające za umorzeniem odsetek za zwłokę.

Ponadto Zakład wskazał, że ze zgromadzonego materiału wynika, iż w dniu "[...]".Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wydał decyzję, zgodnie z którą strona została objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach od 01.01.1999r. do 31.07.1999r. oraz od 12.03.2007r. do nadal. Powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu "[...]".. Z danych znajdujących się posiadaniu Zakładu wynika, iż w dniu "[...]".. została wydana decyzja określająca wysokość zadłużenia skarżącej na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01.2013r. do 07.2013r. oraz decyzję określającą wysokość zadłużenia na ubezpieczenia społeczne za okres od 01.2003r. do 03.2007r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 03.2003r. do 12.2012r. i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 03.2003r. do 03.2007r. Następnie w dniu "[...]".. Zakład wydał decyzję określającą wysokość zadłużenia strony na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 08.2013r. do 01.2014r. oraz w dniu "[...]".. wydał decyzję określającą wysokość zadłużenia skarżącej z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 02.2014r. do 03.2014r. Od powyższych decyzji przysługiwało stronie prawo wniesienia odwołania do sądu. Zakład wskazał, że pomimo kwestionowania okresu prowadzenia działalności strona nie zaskarżyła wskazanych decyzji.

Organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzonym postępowaniu poddał szczegółowej analizie sytuację materialno-bytową skarżącej i stwierdził, że nie znalazła się ona w sytuacji szczególnie drastycznej, która uzasadniałaby podjęcie decyzji o umorzeniu zadłużenia. Fakt osiągania przez skarżącą dochodu w sposób oczywisty świadczy o braku możliwości uznania, iż zachodzi "sytuacja szczególnie drastyczna". Ponadto ZUS uwzględnił także zasadę tzw. interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela. W ocenie Zakładu istnieje realna szansa na wyegzekwowanie zaległych składek. Zadłużenie wobec Zakładu jest wynikiem prowadzonej uprzednio przez stronę działalności gospodarczej, której celem co do zasady było osiągnięcie zysku finansowego i konkretnego zarobku. Negatywne skutki działalności gospodarczej nie są okolicznościami, na które strona nie miała wpływu. Zdaniem organu w powyższej sprawie został należycie wyważony, często niezgodny interes społeczny i słuszny interes obywatela. Organ w oparciu o zebrany materiał dokonał jasnej i precyzyjnej oceny przesłanek umożliwiających umorzenie.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w której wyraziła swoje niezadowolenie z decyzji wskazując na rażące, jej zdaniem nieścisłości i nieprawdę.

Strona podkreśliła, że w pismach do ZUS wskazywała, że w latach 2012 – 2014 , nie miała żadnych przychodów, rozchodów, tym bardziej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazała, że przez lata korespondencji z ZUS, prosiła o rzetelne obliczenie zaległości wobec Zakładu z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, a konkretnie ubezpieczenie zdrowotne.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji , wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył , co następuje :

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają jednak organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. dokonania umorzenia należności. Tym samym Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola sądowa obejmuje przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonych decyzji, wydanych przez ZUS, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej cyt. jako k.p.a.), jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącej z dnia "[...]"., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę. Wobec treści wniosku skarżącej, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał - w szczególności - przepis art. 28 s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek.

Zgodnie z treścią wymienionego art. 28 ust. 1 i 2 s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę ( art. 24 ust. 2 s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu.

W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

W świetle bowiem ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru (w tym przypadku: całkowita nieściągalność zaległości oraz zbyt ciężkie dla zobowiązanego i jego rodziny skutki opłacenia należności), prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ - Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Stwierdzenie zatem, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi, prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy.

W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.".

Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, nie zaistniał bowiem żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącej. Skarżąca posiada bowiem nieruchomości, które mogą stanowić przedmiot zabezpieczenia spłat należności. Analiza praw rzeczowych przysługujących skarżącej prowadzi do wniosku, iż nie wystąpiła w jej przypadku przesłanka całkowitej nieściągalności składek. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, iż skarżąca jest właścicielem, bądź współwłaścicielem nieruchomości. Ponadto skarżąca uzyskuje stały dochód w postaci świadczenia emerytalnego.

W toku postępowania ustalono również, iż skarżąca reguluje raty kredytu w wysokości 312,91 zł. Skarżąca przedłożyła kserokopię polisy ubezpieczenia na kwotę 741zł, kserokopię polisy ubezpieczenia komunikacyjnego na kwotę 728 zł oraz kserokopię opłaconej faktury wystawionej przez radcę prawnego na kwotę 700zł. Zatem realizuje zobowiązania prywatnoprawne nad zobowiązaniami wobec ZUS.

W ocenie Sądu prawidłowo, zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Z kolei w art. 28 ust. 3a s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia gdzie, jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Podkreślenia wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3 a s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia, ma również zastosowanie instytucja tzw. uznania administracyjnego. Także i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.

Uznaniowy charakter decyzji podejmowanych na podstawie powołanych przepisów nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art.7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art.77 §1 Kodeksu obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Opisany obowiązek organu nie ma jednak charakteru absolutnego i nie oznacza, że w niektórych sytuacjach strona zwolniona jest od dowodzenia i wykazywania okoliczności, na które się powołuje lub, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonego faktu może doprowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. W tym zakresie ciężar dowodu spoczywa także na stronie. Jeżeli więc istniały jakiekolwiek okoliczności mające wpływ na inne niż w decyzji rozstrzygnięcie w sprawie, skarżąca powinna je przedstawić, gdyż strona w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie zaistnienia przesłanek umożliwiających umorzenie należności. Skarżąca była informowana o możliwości przedłożenia nowych dowodów oraz o przesłankach jakimi kieruje się organ rentowy przy umarzaniu należności. Skarżąca nie wykazała, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie wykazała też, iż w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia poniosła straty materialne powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby ją pozbawić możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie wykazała by stan zdrowia, bądź konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny trwale uniemożliwia zobowiązanemu wykonywanie pracy zarobkowej.

Zdaniem Sądu, organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, wskazując, że ani stan majątkowy, ani sytuacja rodzinna skarżącej nie uzasadniają niemożności regulowania należności z uwagi na zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanej i jej rodziny.

Również wskazać należy, że organ prawidłowo wywiązał się z nałożonego nań obowiązku poszanowania art. 11 k.p.a., tj. zasady przekonywania, wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji. Zapewniono stronie prawo do czynnego brania udziału w postępowaniu. Stosownie do treści wspomnianych już przepisów - art.7, art.77§ 1 k.p.a., organ podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Nie ulega też wątpliwości, że organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, nie przekraczając przy tym zasady swobodnej oceny dowodów.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności z tytułu odsetek za zwłokę może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o ich umorzenie i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta, z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Mając na względzie powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.