Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 868/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 27
journal: Dz.U. 2017 poz 1007
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1007).
article: art. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: par. 44 pkt 2, par. 45
journal: Dz.U. 2016 poz 1034
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] grudnia 2018 r. sprawy ze skarg: K. S.. z o. o. Sp. k. z siedzibą w P. oraz A. O., G. K., R. S., R. C., B. G., D. G., J. C., I. J., M. J., M. P., B. S., B. S., P. S., M. S., A. O., B. P., A. A., J. S., R. S., K. K., S. P., L. S., J. S. i M. W. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zmian danych ewidencyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej K. S.. z o. o. Sp. k. z siedzibą w P. kwotę [...]zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zasądza od Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżących A. O., G. K., R. S., R. C., B. G., D. G., J. C., I. J., M. J., M. P., B. S., B. S., P. S., M. S., A. O., B. P., A. A., J. S., R. S., K. K., S. P., L. S., J. S. i M. W. solidarnie kwotę [...]zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2018 r. (nr [...]) Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. (dalej też jako "WWINGiK" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] sierpnia 2017 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy dokonania zmian danych ewidencyjnych.

Zaskarżona decyzja WWINGiK, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z [...] kwietnia 2017 r. adw. T. P., działający w imieniu właścicieli lokali wyodrębnionych z budynku położonego na działce nr [...] (obręb P.) oraz r. P., działający w imieniu "[...]" sp. z o.o. spółka komandytowa (zwanej też dalej "Spółką") – właściciela nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (obręb P.) – wystąpili do Prezydenta Miasta P. o dokonanie w prowadzonym rejestrze ewidencji gruntów i budynków (w skrócie "EGiB") zmiany danych ewidencyjnych dotyczących księgi wieczystej prowadzonej dla działek nr [...] i [...] (obręb P.) oraz księgi wieczystej prowadzonej dla działek nr [...] i [...] (obręb P.) poprzez:

1) zmianę danych w EGiB w następujący sposób:

a) dla działki nr [...] (ark. mapy [...], obręb P.) w rubryce "księga wieczysta" – ujawnienie księgi wieczystej numer [...],

b) dla działki nr [...] (ark. mapy [...], obręb P.) w rubryce "księga wieczysta" –ujawnienie księgi wieczystej numer [...],

c) dla działki nr [...] (ark. mapy [...], obręb P.) w rubryce "księga wieczysta" –ujawnienie księgi wieczystej numer [...],

d) dla działki nr [...] (ark. mapy [...], obręb P.) w rubryce "księga wieczysta" – ujawnienie księgi wieczystej numer [...];

2) przeniesienie:

a) wszystkich informacji z kartoteki budynku ujawnionych dla działki nr [...] do rubryki "właściciel/władający/adres/siedziba" działki nr [...],

b) wszystkich informacji z kartoteki budynku ujawnionych dla działki nr [...] do rubryki "właściciel/władający/adres/siedziba" działki nr [...].

W uzasadnieniu wniosku pełnomocnicy stron wyjaśnili, że działki nr [...] są działkami zabudowanymi, sąsiadującymi ze sobą. Działka nr [...] jest zabudowana budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, z którego nie są wyodrębnione prawnie lokale. Działka nr [...] jest zabudowana budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, z którego wyodrębniono 18 lokali mieszkalnych i 1 lokal usługowy. Poszczególne lokale, których właścicielami są wnioskodawcy, zostały wyodrębnione z budynku znajdującego się na działce nr [...]. W EGiB lokale te są omyłkowo przyporządkowane do działki nr [...].

Prezydent Miasta P. (dalej też jako "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji") przywołaną wyżej decyzją z [...] sierpnia 2017 r. odmówił dokonania zmian danych ewidencyjnych, dotyczących nieruchomości położonych w P. przy ul. [...] i [...]:

- zapisanej w księdze wieczystej Kw [...], prowadzonej dla działek ewidencyjnych nr [...] z arkusza mapy 39 i nr [...] z arkusza mapy 38 obrębu P.,

- zapisanej w księdze wieczystej Kw [...], prowadzonej dla działek ewidencyjnych nr [...] z arkusza mapy 39 i nr [...] z arkusza mapy obrębu P.,

poprzez wzajemną zamianę ich numerów ksiąg wieczystych oraz danych ujawnionych w kartotece budynków dla budynków znajdujących się na tych nieruchomościach.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że dane ujawnione w EGiB wraz z danymi zawartymi w księdze wieczystej w pełni odzwierciedlają prawidłowy stan prawny nieruchomości. Jednocześnie wskazał, że stan faktyczny jest inny niż ten ujawniony w EGiB oraz w księdze wieczystej. W ocenie Prezydenta [...] informacje dotyczące numerów ksiąg wieczystych dla działek nr [...] oraz działek nr [...] i [...] są prawidłowe, nie zawierają błędu, wobec czego nie mogą zostać zmienione. Organ uznał, że żądanie zawarte we wniosku zmierzałoby w istocie do dokonania czynności prawnej zamiany nieruchomości, do czego organ prowadzący ewidencję nie jest uprawniony.

Od opisanej decyzji Prezydenta [...] odwołania wnieśli, jednym pismem: A. O., G. K., R. S., R. C., B. G., D. G., J. C., I. J., M. P., B. S., B. S., P. S., M. S., A. O., B. P., A. A., J. S., R. S., K. K., S. P., L. S., J. S., M. W. – wszyscy zastępowani przez adw. T. P. – a także, odrębnym pismem, Spółka, reprezentowana przez r. P..

Decyzją z [...] października 2017 r. (nr [...]) WWINGiK utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] [...] sierpnia 2017 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z [...] kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po [...], uchylił ww. decyzję WWINGiK, wskazując, że organ odwoławczy nie dokonał oceny terminowości wniesienia odwołań przez skarżących.

Ponownie utrzymując w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2017 r. – przywołaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2018 r. – WWINGiK w uzasadnieniu stwierdził w pierwszej kolejności, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż odwołania zostały wniesione z zachowaniem ustawowego terminu.

Następnie – przedstawiwszy zasady prowadzenia EGiB, w tym aktualizacji operatu ewidencyjnego – organ odwoławczy podniósł, że z analizy akt sprawy znajdujących się w jego posiadaniu wynika, że obecnej działce oznaczonej nr ewid.[...] odpowiadała parcela [...], natomiast działce nr [...] parcela [...]. Wskazane parcele były położone w P. przy ul. [...] i zapisane w księdze wieczystej [...] tom [...] karta [...]. Z operatu pomiarowego sporządzonego w 1971 r. zawierającego wykaz zmian gruntowych wynika, że parcela [...] otrzymała nr [...], a w miejsce dotychczasowego położenia nieruchomości [...] 21a wpisano [...] 21, natomiast parcela [...] otrzymała nr [...]. Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w P. zawiadomieniem z [...] czerwca 1994 r. poinformował organ prowadzący EGiB o zamknięciu księgi wieczystej [...] tom 6 karta 139 z powodu przepisania jej treści do księgi wieczystej nr [...] (po migracji do księgi elektronicznej [...]), w której w dziale I wpisano: "P. - ul. [...] działka nr [...] i [...] nr [...] i 38 ulica teren mieszkalny zabudowany obszar 450 m2." Podstawą oznaczenia nieruchomości w dziale I księgi wieczystej był wyrys z mapy ewidencyjnej oraz wypis z rejestru gruntów sporządzone [...] marca 1992 r. Na podstawie ww. zawiadomienia organ prowadzący EGiB dokonał zmiany oznaczenia księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] i [...]. Z badania zbioru dokumentów wchodzących w skład księgi wieczystej wynika, że na podstawie kolejnych umów sprzedaży i ustanowienia odrębnej własności lokalu z działki nr [...] zostało wydzielonych 18 lokali mieszkalnych oraz 1 lokal użytkowy, dla których założono nowe księgi wieczyste. Taki stan został ujawniony również w EGiB.

Na podstawie dalszej analizy akt administracyjnych organ II instancji ustalił, że obecnej działce oznaczonej nr ewid.[...] odpowiadała parcela [...], natomiast działce oznaczonej nr [...] parcela [...]. Wskazane parcele były położone w P. przy ul. [...] i zapisane w księdze wieczystej [...] tom [...] karta [...]. Postanowieniem z marca 1951 r. Sąd Powiatowy Oddział Ksiąg Wieczystych w dotychczasowej księdze wieczystej P. - [...] tom [...] karta [...] postanowił "przeciągnąć pod ostatnimi wpisami podwójną linię czerwono-czarną i umieścić pod nią napis: Ciąg dalszy Księga wieczysta nr [...]" (po migracji do księgi elektronicznej [...]). Następnie w dziale I księgi wieczystej oznaczonej c.d. księga wieczysta nr [...] wpisano parcele nr [...] i [...]. Z operatu pomiarowego sporządzonego w 1971 r. zawierającego wykaz zmian gruntowych wynika, że parcela [...] otrzymała nr [...], a w miejsce dotychczasowego położenia nieruchomości [...] [...] wpisano [...] [...], natomiast parcela [...] otrzymała nr [...]. W 2002 r. na podstawie wyciągu z wykazu zmian gruntowych z [...] sierpnia 2002 r. sprostowano dział I księgi wieczystej w ten sposób, że w miejsce parceli [...] wpisano działkę nr [...], a w miejsce parceli [...] działkę nr [...]. Wyciąg z wykazu zmian gruntowych był zgodny z operatem pomiarowym "przeciwstawienia działek wg parcel" z 1971 r. Zapisy ujawnione w dziale I księgi wieczystej odnośnie do oznaczenia nieruchomości nr [...] i [...] odpowiadają aktualnym zapisom w EGiB.

Organ odwoławczy podkreślił, że pomimo, iż rejestr EGiB oraz księgi wieczyste są dwoma różnymi i oddzielnie działającymi rejestrami, to zapisy w nich ujawnione dotyczące tej samej nieruchomości powinny być spójne.

Dalej, mając na względzie stan faktyczny rozpoznawanej sprawy, organ ten wskazał, że zasady prowadzenia EGiB wynikające z ustawy z dnia [...] maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101, z późn. zm.; zwanej też dalej w skrócie "p.g.k.") oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia wykonawczego Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia [...] marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034, z późn. zm.; zwanego też dalej "rozporządzeniem MRRiB") nie stanowią wystarczającej gwarancji wykluczającej możliwość istnienia w rejestrze wpisów niedopuszczalnych, bezprawnych lub błędnych. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że dopuszczalne jest prostowanie zaistniałych w ewidencji błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek, a więc wad nieistotnych, jednak pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja ma odzwierciedlać, a nie tworzyć. Wpis błędny, to wpis niezgodny z treścią dokumentu urzędowego stanowiącego jego podstawę, lub wpis niezgodny ze złożonym wnioskiem. W sytuacji zatem, kiedy uwidoczniony w katastrze nieruchomości wpis jest niezgodny z dokumentem źródłowym, organ rejestrowy winien podjąć niezwłocznie czynności zmierzające do usunięcia stwierdzonej nieprawidłowości, z urzędu lub na wniosek strony.

Zdaniem WWINGiK w rozpatrywanej sprawie zapisy w operacie EGiB oraz w księdze wieczystej dotyczące oznaczenia nieruchomości są spójne. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ ten uznał, że ujawnione w EGiB wpisy dotyczące numerów ksiąg wieczystych dla działek nr [...] oraz dla działek nr [...] i [...] są zgodne z dokumentami źródłowymi znajdującymi się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Z materiału dowodowego wynika, że D. K. aktem notarialnym z [...] maja 1994 r. nabył prawo własności do nieruchomości stanowiących działki nr [...] i nr [...] położone w P. przy ul [...] [...]. Pod adresem tym de facto położona jest nieruchomość stanowiąca działkę nr [...], która stanowi własność Spółki. Następnie właściciel działki nr [...] na podstawie kolejnych umów ustanawiał i sprzedawał poszczególne lokale wraz z udziałami w nieruchomości gruntowej położonej w P. przy ul. [...]. Stąd to w stanie faktycznym działka nr [...] jest zabudowana budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, z którego nie są wyodrębnione prawnie lokale, natomiast działka nr [...] jest zabudowana budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, z którego wyodrębniono 18 lokali mieszkalnych i 1 lokal usługowy.

Organ odwoławczy zaznaczył, że istotą ewidencji jest – jak sama jej nazwa wskazuje – "ewidencjonowanie", czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. W żadnym razie rolą ewidencji i prowadzących ją organów nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących takich kwestii, jak to, komu przysługuje prawo własności, jaki jest jego zasięg lub jakie są jego ograniczenia. Błędnym jest oczekiwanie, że w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do załatwienia sporu o prawo własności, o granice czy powierzchnie ich działek, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Właściwym do rozstrzygania sporów o prawo własności nieruchomości jest sąd powszechny w postępowaniu cywilnym (np. w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym), którego postanowienie będzie wiążące w kwestii zapisu w EGiB.

Skargę na opisaną decyzję WWINGiK do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – zarejestrowaną pod sygn. akt IV SA/Po [...] –wniosła spółka "[...]" Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P., reprezentowana przez dotychczasowego pełnomocnika, który – z powołaniem się na zarzuty naruszenia:

1. art. 80 w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. przez brak wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz nie podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;

2. § 45 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 54 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRRiB przez ich niezastosowanie mające istotny wpływ na wynik sprawy

– wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od WWINGiK na rzecz Spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Ponadto skargę na ww. decyzję WWINGiK – zarejestrowaną w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu początkowo pod sygn. akt IV SA/Po [...] – wnieśli, jednym pismem: A. O., G. K., R. S., R. C., B. G., D. G., J. C., I. J., M. P., B. S., B. S., P. S., M. S., A. O., B. P., A. A., J. S., R. S., K. K., S. P., L. S., J. S., M. W., reprezentowani przez dotychczasowego pełnomocnika, który zarzucił tej decyzji:

1. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. przez zaniechanie przedsięwzięcia wszelkich dostępnych prawnie środków do usunięcia błędnych wpisów w EGiB, a w konsekwencji odmowę dokonania aktualizacji danych ewidencyjnych, pomimo ich niezgodności z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym, podczas gdy organ, dysponując zgromadzonym materiałem dowodowym, w tym protokołem oględzin nieruchomości, powinien był przeprowadzić aktualizację operatu ewidencyjnego zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy i słusznym interesem stron;

2. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a. art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przypadku złożenia wniosku o aktualizację danych w operacie ewidencyjnym przez właściciela nieruchomości informacje zawarte w EGiB podlegają aktualizacji wyłącznie w przypadku, gdy zmiany danych wynikają z okoliczności wskazanych w art. 24 ust. 2a pkt 1 p.g.k., podczas gdy w przypadku złożenia wniosku o aktualizację operatu ewidencyjnego możliwość dokonania zmian w operacie ewidencyjnym nie jest ograniczona do przypadków wynikających z przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1–4, materiałów zasobu lub wykrycia błędnych informacji, lecz może być dokonana na każdej podstawie ujawnionej w toku postępowania administracyjnego,

b. § 44 pkt 2 w zw. z § 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRRiB przez ich niezastosowanie i przyjęcie, że organ administracji publicznej nie posiada kompetencji do aktualizacji operatu ewidencyjnego na podstawie dowodów innych niż wymienione w art. 24 ust. 2a pkt 1 p.g.k., podczas gdy organ obowiązany jest dokonać aktualizacji operatu ewidencyjnego w każdym przypadku udokumentowanej niezgodności danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym i prawnym,

c. § 45 ust. 2 w zw. z § [...] pkt 7 rozporządzenia MRRiB przez przyjęcie, że dane uzyskane na podstawie oględzin nieruchomości nie mogą stanowić podstawy aktualizacji operatu ewidencyjnego i w konsekwencji niezastosowanie ww. przepisów, podczas gdy okoliczności ujawnione w wyniku przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości uzasadniały dokonanie aktualizacji operatu ewidencyjnego zgodnie z wnioskiem stron.

Ze względu na powyższe pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji WWINGiK oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...], a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Odpowiadając na skargi organ II instancji wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 02 października 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 868/18 tut. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy z obu wyżej wskazanych skarg.

Na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. pełnomocnicy skarżących podtrzymali wnioski i wywody skarg. Na pytanie Sądu wyjaśnili, że w sądzie powszechnym zawisła sprawa z powództwa wytoczonego na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Wcześniej złożono wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, jednakże sąd w tej sprawie oświadczył, że nie zatwierdzi takiej ugody. Pełnomocnicy skarżących zgodnie podkreślili, że organy nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego sprawy i nie wyjaśniły, jakie działania bądź zaniechania spowodowały wadliwe zapisy w ewidencji, w jakim zakresie i kiedy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przystępując do tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy dokonania zmian danych w ewidencji gruntów i budynków ("EGiB") należy na wstępie podkreślić, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uprzednio wydanym orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z cytowanego przepisu wynika więc obowiązek organu oraz Sądu w niniejszym składzie podporządkowania się ocenie prawnej oraz wytycznym zawartym w uprzednio zapadłym w kontrolowanej sprawie, prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 4 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 1172/18. Na mocy wskazań wyrażonych w tym wyroku organ odwoławczy obowiązany był do zbadania, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, terminowości wniesionych odwołań, ponieważ kwestia ta wzbudziła wątpliwości WSA.

Wykonując powyższe wytyczne, organ odwoławczy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił, że decyzja Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2017 r. została doręczona r. P. oraz adw. T. P. dnia [...] sierpnia 2017 r., co potwierdzają zwrotne potwierdzenia odbioru (k. 282 i 283 akt adm. I inst.). W świetle powyższego ustawowy termin do złożenia odwołań przez ww. pełnomocników upływał z dniem [...] sierpnia 2017 r. Z akt sprawy wynika, że odwołanie sporządzone przez r. P. zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego (Poczty Polskiej S.A.) w dniu [...] sierpnia 2018 r., o czym świadczy data stempla na kopercie (k. 8 akt adm. II inst.). W tym samym dniu i w ten sam sposób zostało wniesione też odwołanie sporządzone przez adw. T. P., o czym również świadczy data stempla na kopercie (k. 6 akt adm. II inst.).

Tym samym należy stwierdzić, że organ odwoławczy prawidłowo wykonał wytyczne WSA, a wobec trafnego ustalenia, iż odwołania zostały wniesione z zachowaniem ustawowego terminu – zasadnie przystąpił do merytorycznego rozpoznania sprawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101, z późn. zm.; w skrócie "p.g.k.") oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034, z późn. zm.; w skrócie "rozporządzenie MRRiB"). Przepisy ww. aktów obejmują problematykę tworzenia, utrzymania i aktualizacji EGiB. Z całokształtu tych przepisów wynika – co należy wyraźnie podkreślić – że EGiB stanowi jednolity dla kraju i systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami (art. 2 pkt 8 p.g.k.). Zapisy w ewidencji gruntów mają charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny. Rejestr EGiB jest bowiem jedynie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości. Nie ma charakteru konstytutywnego, co oznacza, że nie tworzy nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan faktyczny i prawny gruntów, budynków i lokali wynikający z dokumentów, które stanowiły podstawę do odnotowania stanu faktycznego i prawnego. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych. W ramach postępowania ewidencyjnego nie może zatem dojść do załatwienia sporu o granice nieruchomości lub ich powierzchnię, ponieważ organy prowadzące ewidencję nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii.

Z cytowanego wyżej art. 2 pkt 8 p.g.k. wynika, że istotą ewidencji jest systematyczne gromadzenie i aktualizowanie jednolitego dla kraju zbioru informacji wymienionych w tym przepisie. Z kolei z przepisów rozdziału 3 rozporządzenia MRRiB – regulującego prowadzenie EGiB oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych – wynika, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, rozumiana jako zasada utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Według § 45 ust. 1 rozporządzenia MRRiB aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych.

Ustawowy obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, czyli zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, spoczywa na staroście (§ 44 pkt 2 rozporządzenia MRRiB), pod którym to określeniem należy rozumieć także prezydenta miasta na prawach powiatu (§ 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MRRiB). Postępowanie aktualizacyjne ma na celu utrzymanie takiego stanu operatu ewidencyjnego, aby dane w nim zawarte były zgodne zarówno z okolicznościami faktycznymi, jak i stanem prawnym. Stosownie do art. 24 ust. 2a p.g.k. informacje zawarte w EGiB podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: (a) przepisów prawa, (b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1–4, w tym zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o którym mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z [...] lipca 1994 r. – Prawo budowlane, (c) materiałów zasobu, (d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek uprawnionych podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

W myśl art. 24 ust. 2b p.g.k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: (a) przepisów prawa, (b) wpisów w księgach wieczystych, (c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego – orzeczeń sądu, (d) ostatecznych decyzji administracyjnych, (e) aktów notarialnych, (ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, (f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, (g) wpisów w innych rejestrach publicznych, (h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej – w pozostałych przypadkach.

Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że przed wydaniem kwestionowanych decyzji odmownych organy, z naruszeniem ogólnych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego ("k.p.a.), nie podjęły wszystkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy – co oznacza, że decyzje te zostały wdane co najmniej przedwcześnie.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Należy wyjaśnić, że zasady ogólne postępowania administracyjnego stanowią integralną część przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym cytowany art. 7 k.p.a. wysłowia nie tylko zasadę dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówkę interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący organy do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą. Z kolei uszczegóławiający ww. unormowanie przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Wyniki tych działań organu powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Przywołane przepisy znajdują odpowiednie zastosowanie w postępowaniu odwoławczym (art. 140 k.p.a.), z tym że zakres dozwolonego organowi odwoławczemu uzupełniającego postępowania dowodowego jest limitowany przez art. 136 k.p.a.

Nie ulega wątpliwości, że przedmiot danego postępowania administracyjnego – a więc pośrednio także zakres prowadzonego w jego ramach postępowania wyjaśniającego – determinuje treść wniosku strony (stron) inicjujący to postępowanie.

W kontrolowanej sprawie wniosek Spółki oraz pozostałych skarżących, z dnia [...] kwietnia 2017 r., nie może być odczytywany literalnie – jak uczynił to zwłaszcza organ I instancji, czemu dał wyraz w treści rozstrzygnięcia swej decyzji z [...] sierpnia 2017r. – jako żądanie "wzajemnej zamiany" wieczystoksięgowych opisów (danych) przyporządkowanych do obu przedmiotowych nieruchomości (jednej, obejmującej działki nr ewid.[...] i [...] oraz drugiej, złożonej z działek nr ewid.[...] i [...]/). Z całokształtu twierdzeń zawartych w tym wniosku oraz w późniejszych pismach procesowych stron wynika bowiem, że istota ich żądania sprowadza się do aktualizacji danych ewidencyjnych odnoszących się do ww. nieruchomości w celu wyeliminowania danych (informacji), zdaniem stron, błędnych – w rozumieniu art. 45 § 1 pkt 3 rozporządzenia MRRiB oraz art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.k.

W przypadku takiego żądania, rzeczą organu ewidencyjnego jest zaś wyjaśnienie i możliwie stanowcze stwierdzenie:

- czy inkryminowane wpisy (dane, informacje) rzeczywiście są błędne w powyższym rozumieniu, a więc czy nie odpowiadają one rzeczywistemu stanowi prawnemu lub faktycznemu nieruchomości (ściślej: gruntu / budynku / lokalu);

- jakie jest źródło tych błędów, a w szczególności, czy są nimi nieprawidłowe działania organu ewidencyjnego (jeśli tak, to które), ewentualnie błędy (jeśli tak, to jakie) tkwiące w dokumentacji (jeśli tak, to której) przyjętej do zasobu;

- a wreszcie – czy w istniejących uwarunkowaniach faktycznych i prawnych jest zasadne oraz możliwe wyeliminowanie stwierdzonych niezgodności pomiędzy stanem ewidencyjnym, a stanem rzeczywistym, w drodze aktualizacji EGiB w żądanym trybie (swoistego "sprostowania" wpisów).

W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organy nie wywiązały się z ww. powinności. W istocie poprzestały bowiem na stwierdzeniu – skądinąd trafnym – że zapisy w operacie EGiB oraz w księdze wieczystej dotyczące oznaczenia przedmiotowych nieruchomości są spójne. Uszło jednak uwagi organów, że powyższe, samo w sobie, nie uniemożliwia jeszcze dokonywania ewentualnych zmian (aktualizacji) danych w EGiB.

W niniejszej sprawie należy mieć bowiem na uwadze także unormowania zawarte w ustawie z dnia [...] lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2017 r. poz. 1007, z późn. zm.; w skrócie "u.k.w.h."), a zwłaszcza przepisy:

- art. 26 ust. 1 u.k.w.h. – zgodnie z którym podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości.

- art. 27 ust. 1 i 2 uk.w.h., w myśl których w razie niezgodności danych z ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje na wniosek właściciela nieruchomości, użytkownika wieczystego albo z urzędu – w szczególności na skutej zawiadomienia jednostki prowadzącej taką ewidencję – sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych z ewidencji.

Z cytowanych przepisów jasno wynika, że w kwestii oznaczenia nieruchomości, to wpisy w księgach wieczystych muszą być zgodne z danymi z EGiB, a nie odwrotnie. Podkreślić należy, że w tym zakresie to więc ewidencja determinuje treść księgi wieczystej.

Wobec powyższego organ ewidencyjny nie powinien poprzestać na stwierdzeniu zgodności danych w ewidencji z danymi wynikającymi z księgi wieczystej. Powyższe może bowiem prowadzić do sytuacji, iż dane te w obu rejestrach będą błędne.

Z tych względów w kontrolowanej sprawie organy obu instancji, mając ewidentnie świadomość, że między stanem ewidencyjnym, a stanem faktycznym zachodzi niezgodność – czemu expressis verbis dały wyraz w uzasadnieniach swych decyzji –powinny podjąć działania celem ustalenia, czy w tej sprawie nie ma się do czynienia z błędnym wpisem w EGiB. Wszak, jak wskazano wyżej, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych m.in. w celu wyeliminowania danych błędnych. Skoro zatem organy dysponowały udokumentowaną wiedzą (m.in. w wyniku oględzin przeprowadzonych [...] lipca 2017 r.) o tym, że dane w EGiB oraz w księgach wieczystych, choć wzajemnie zgodne, to jednak nie odpowiadają stanowi faktycznemu, winny podjąć działania celem ustalenia przyczyn oraz zakresu stwierdzonej niezgodności.

Tymczasem organy obu instancji uchyliły się od poczynienia jednoznacznych ustaleń i wyrażenia kategorycznych ocen w tym zakresie.

W szczególności uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie dostarcza jasnych informacji na temat zakresu dostrzeżonej niezgodności (czy np. doszło tylko do błędnego "przypisania" poszczególnych budynków i lokali do "nie swoich" działek gruntowych, czy może w ogóle do przyporządkowania całych nieruchomości niewłaściwym punktom adresowym), a także jej przyczyn. Na podstawie ustaleń przedstawionych w tym uzasadnieniu można jedynie przypuszczać, że "praźródła" owej niezgodności być może należy upatrywać w zamianie danych adresowych (ul. [...] [...] ( ul. [...]) przyporządkowanych poszczególnym nieruchomościom, do jakiej najprawdopodobniej doszło w związku ze sporządzonym w 1971 r. wykazem zmian gruntowych (w ramach operatu pomiarowego). W związku z takim ustaleniem organ odwoławczy winien wyjaśnić, czy ów wykaz został sporządzony prawidłowo, a w szczególności, w miarę możliwości, ustalić, na jakiej to podstawie doszło do wzmiankowanego w decyzji "przeciwstawienia działek wg parcel", i czy wówczas nie doszło do jakichś błędów. Nie można bowiem wykluczyć, że to właśnie na skutek nieprawidłowości w ww. operacie pomiarowym z 1971 r. doszło do nieuprawnionej "zamiany" oznaczeń nieruchomości.

Dopiero dokładne wyjaśnienie powyższych okoliczności – do czego powinno dojść w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy, po ewentualnym uprawomocnieniu się niniejszego wyroku – pozwoli rzetelnie odpowiedzieć ma kluczowe w tej sprawie pytania: czy, a jeśli tak, to z jakiego powodu i w jakim dokładnie zakresie, w EGiB ujawnione są dane błędne dotyczące przedmiotowych nieruchomości; a w dalszej kolejności – czy wobec tego istnieją podstawy do aktualizacji operatu ewidencyjnego polegającej na wyeliminowaniu błędnych danych, a także, czy w aktualnych uwarunkowaniach faktycznych i prawnych, a zwłaszcza wobec późniejszego (względem ww. operatu pomiarowego z 1971 r.) uskutecznienia przez strony i osoby trzecie określonych czynności rozporządzających w odniesieniu do tych nieruchomości lub ich części, taka aktualizacja (w trybie "sprostowania") jest jeszcze możliwa (dopuszczalna).

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił wyłącznie zaskarżoną decyzję (pkt 1 sentencji wyroku), uznawszy, że zakres poruczonego organowi, uzupełniającego postępowania wyjaśniającego nie wykracza poza ramy zakreślone w art. 136 § 1 k.p.a.

O kosztach postępowania (pkt 2 i 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając, odpowiednio w odniesieniu do Spółki oraz do pozostałych skarżących, będących osobami fizycznymi, poniesiony przez te strony koszt wpisu (po [...] zł), wynagrodzenie należne ich pełnomocnikom, ustalone w oparciu o stawki minimalne – w pkt 2 wyroku: zgodnie z § 15 ust. 1 i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), zaś w pkt 3 wyroku: na podstawie § 15 ust. 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800) – w wysokości po [...] zł, oraz koszt opłaty skarbowej uiszczonej od złożonych do akt pełnomocnictw (po [...] zł); łącznie: po [...] zł.