Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 558/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 52 a
journal: Dz.U. 2012 poz 124
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 558/14 | | , , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 12 lutego 2015 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Jolanta Sikorska, , Sędziowie, Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , , Protokolant, asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r., sprawy ze skargi T.S., na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego, Inspektora Sanitarnego we W., z dnia [...] r. nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych, , oddala skargę., , ,


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] r., nr [...] D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po rozpatrzeniu odwołania T. S. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych o nazwie [...], przyjmując w podstawie prawnej art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz. 1263 ze zm.), art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r. poz. 124), oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 - dalej k.p.a.), uchylił decyzję organu I instancji w całości i wymierzył T. S. karę pieniężną w wysokości 100.000 zł (słownie: sto tysięcy złotych) za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych o nazwie [...]. Stan faktyczny i prawny sprawy, w której zapadło zarówno oprotestowane skargą rozstrzygnięcie jak też decyzja je poprzedzająca przedstawiał się następująco.

Prokurator Rejonowy w Z. przekazał Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnego w L. materiał dowodowy dotyczący wprowadzania do obrotu szkodliwego dla zdrowia lub życia produktu [...]. W przedmiotowej sprawie Prokurator Rejonowy w Z. postanowieniem z dnia [...] r. umorzył postępowanie w sprawie, zaś dokumentacja sprawy została przekazana inspektowi sanitarnemu, jak to określono, celem wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej wynikającej z art. 52a ust 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Z przekazanych akt wynika, że w wyniku złożonego zawiadomienia dotyczącego podejrzenia popełnienia przestępstwa poprzez próbę wprowadzenia do obrotu substancji zabronionej w dniu 19 października 2012 r., przedstawiciele Komendy Powiatowej Policji w L. dokonali przeszukania w [...] oraz mieszkaniu przy ul. [...], stanowiących własność T. S. , w trakcie którego stwierdzono obecność produktu pn. [...] (Made in USA exclusively for [...], data ważności 05/2015) w postaci 85 sztuk zafoliowanych opakowań z zawartością kapsułek w kolorze czerwonym, które zawierają w swoim składzie środek DMAA szkodliwy dla zdrowia lub życia człowieka. W toku dochodzenia, jakie zostało wszczęte w sprawie przestępstwa z art. 96 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, w dniu [...] r. wydano postanowienie, którym przekazano zabezpieczone produkty do Narodowego Instytutu Leków w Warszawie celem wydania opinii dotyczącej składu chemicznego pod kątem zawartości szkodliwych dla zdrowia substancji (3 opakowania produktu, po przeprowadzonych badaniach analitycznych, zostały zarchiwizowane przez Narodowy Instytut Leków). Narodowy Instytut Leków w opinii z dnia [...] r., nr [...] stwierdził, że produkt [...] zawiera w swoim składzie m.in.: pochodne fenyloetyloaminy (PEA): synefryny, hordeiny, halostachiny (N-metylofenyloetanoloaminy), DMAA (inne nazwy: geramine, 1,3-dimethylamylamine, methylhexaneamine, dimethylpentylamine) oraz substancje lecznicze: deanolu, johimbiny, winpocetyny, salicylanu i teobrominy, które w takiej mieszaninie wielu substancji (w tym leczniczych i psychostymulujących) i bez nadzoru lekarza mogą wykazywać szkodliwy wpływ na zdrowie ludzi, pochodne fenyloetyloaminy (PEA): synefryny, hordeiny, halostachiny (N-metylofenyloetanoloaminy) oraz DMAA wykazują działanie psychostymulujące. Substancje wchodzące w skład produktu nie zostały uznane za środki odurzające ani substancje psychotropowe, natomiast pochodne fenyloetyloaminy (PEA): synefryny, hordeiny, halostachiny (N-metylofenyloetanoloaminy) oraz DMAA są środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Z przedstawionej opinii biegłego sądowego dr. W. E. - lekarza medycyny sądowej z dnia 20 marca 2013 r., nr [...] uzupełnionej w dniu 2 maja 2013 r. wynika, że jednorazowe zażycie produktu [...] w granicach zalecanych dawek nie stanowi zagrożenia dla życia i zdrowia, wielokrotne zażywanie może doprowadzić do zagrożeń zdrowia takich jak: niewydolność mózgowa (udar), niewydolność serca (zawał, zaburzenia rytmu), uporczywe bóle i zawroty głowy, wymioty. Biegły podzielił wnioski Narodowego Instytutu Leków w Warszawie, że produkt [...] należy do środków zastępczych w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Ponadto produkt ten, zdaniem biegłego, nie został dopuszczony do obrotu handlowego w Polsce, nie spełnia definicji suplementu diety w rozumieniu krajowych przepisów prawnych oraz jest środkiem spożywczym szkodliwym dla zdrowia w świetle art. 96 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Po wszczęciu przez organ postępowania w sprawie i skierowaniu do strony postępowania zawiadomienia o tym fakcie oraz zawarciu w zawiadomieniu informacji o uprawnieniach przysługujących stronie w toku postępowania, pismem z dnia 20 stycznia 2014 r. T. S. odniósł się do sprawy. W dniu [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. wydał decyzję nr [...], którą przyjmując w podstawie prawnej art. 52a ust. 1, 2 i 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wymierzył T. S. karę pieniężną w wysokości 20 000 zł za wprowadzenie do obrotu środka zastępczego w postaci produktu [...] (Made In USA exclusively for [...], data ważności 05/2015). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w zebranym materiale dowodowym znajduje się protokół badań Narodowego Instytutu Leków z dnia [...] r., w którym substancje wchodzące w skład produktu nie zostały uznane za środki odurzające ani substancje psychotropowe, natomiast pochodne fenyloetyloaminy (PEA): synefryny, hordeiny, halostachiny (N- metylofenyloetanoloaminy) oraz DMAA są środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Z kolei w świetle opinii biegłego sądowego dr. W. E. lekarza medycyny sądowej z dnia 20 marca 2013 r., nr [...] uzupełnionej w dniu 2 maja 2013 r., badane substancje wykazują działanie psychostymulujące, a produkty zawierające te substancje mogą być zakwalifikowane jako środki zastępcze i mogą stanowić zagrożenie zdrowia i życia ludzi. Komenda Miejska Policji w L. w trakcie działań operacyjnych ustaliła, że T. S. wprowadził do obrotu, korzystając z portalu aukcyjnego [...] pod nazwą użytkownika o Nicku [...] 778 sztuk oraz pod nazwą użytkownika [...] 494 sztuki produktu [...].

Organ odniósł się w treści decyzji do argumentacji strony zawartej w piśmie z dnia 20 stycznia 2014 r. związanej z definicją wprowadzania do obrotu wywiedziona z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i uznaniem, że osobą trzecią w rozumieniu przepisu nie jest konsument jako osoba nabywająca m.in. środki zastępcze w celu ich użycia. Nie podzielono słuszności tego poglądu, ponieważ w ocenie organu przytoczone w piśmie orzecznictwo sądów administracyjnych nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "osoby trzeciej" w przepisach ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i w prawie cywilnym. Natomiast zgodnie ze słownikiem języka polskiego osoba trzecia, to każdy niezainteresowany bezpośrednio sprawą.

Co do twierdzeń strony, że sprzedawany produkt był środkiem odchudzającym i miał za zadanie redukcję i spalanie tłuszczu, nie służył do wywołania w organizmie efektu narkotycznego, nie znajdował się na "liście zabronionej" Światowego Kongresu Antydopingowego oraz dokonania zakupu za pośrednictwem strony internetowej, oraz braku świadomości, że suplement diety zawiera nieznaczną ilość środka zastępczego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. wskazał na protokół badań Narodowego Instytutu Leków oraz opinię biegłego sądowego potwierdzające działanie psychostymulujące środka zastępczego. Z kolei określając wysokość kary pieniężnej organ uwzględnił fakt, iż T. S. sprzedawał produkt [...] w dobrej wierze, jako środek wspomagający odchudzanie. Ponadto decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W odwołaniu od decyzji wniesiono o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania lub o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, czyniąc zarzuty naruszenia prawa materialnego i naruszenia zasad procedury administracyjnej. Względem prawa materialnego wskazano na naruszenie art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż doszło do wprowadzania do obrotu środka zastępczego, zaś co do naruszenia prawa procesowego, wskazano na działania niezgodne z art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a.

W treści odwołania wskazując na orzecznictwo oraz poglądy doktryny kwestionowano przyjęcie przez organ, że T. S. wprowadzał do obrotu środki zastępcze w związku z czym brak było podstaw do wymierzenia kary. Jego działania nie mogły zostać tak zakwalifikowane, ponieważ definicja ,,wprowadzania do obrotu" rozumiana jako "udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych" nie obejmuje sytuacji udzielania środków konsumentowi. Zdaniem autora odwołania organ nie odniósł się do stanowiska zaprezentowanego w piśmie skierowanym do niego w trakcie postępowania, a dodatkowo, co zostało podkreślone w trakcie nadzorowanego przez prokuraturę postępowania przygotowawczego i co legło u podstaw umorzenia tego postępowania - w przypadku ustaw, które operują pojęciem "wprowadzenie do obrotu", sprawcą czynu zabronionego może być tylko osoba, która niejako pierwotnie wprowadziła konkretny produkt do obrotu. Zatem T. S. swoim zachowaniem nie wyczerpał znamienia "wprowadzenia do obrotu", w związku z czym brak było podstaw do wymierzenia mu kary za czyn określony w art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Autor odwołania uzasadniając twierdzenia dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. podał, że w jego ocenie organ I instancji przeprowadził postępowanie z naruszeniem ustawowego obowiązku straży nad praworządnością, nie podął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i nie uwzględnił interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Twierdzenia strony wynikały z faktu, że jej zdaniem nie była ona pierwotnym, ale kolejnym zbywcą produktu [...]. Z tej przyczyny niemożliwym było uznanie, że w sprawie doszło do wprowadzenia do obrotu środka zastępczego i w konsekwencji wymierzenia kary pieniężnej. Organu nie wyjaśnił jakimi przesłankami kierował się wydając rozstrzygnięcie i tylko lakonicznie odniósł się do wyjaśnień skarżącego, wskazując, iż przedstawione przez niego orzecznictwo nie znajduje zastosowania w sprawie. Względem zarzutu dotyczącego naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. wskazano na braki w zakresie uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, które stanowią o jej wadliwości.

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z dnia [...] r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i wymierzył T. S. karę pieniężną w wysokości 100.000 zł za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych o nazwie [...]. W motywach rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego przytoczono okoliczności związane ze stanem faktycznym wynikającym z akt administracyjnych, by następnie przytoczyć istotne elementy decyzji pierwszoinstancyjnej. Następnie organ przyjmując, że odwołanie strony nie zasługuje na uwzględnienie nie zgodził się z twierdzeniem strony, iż organ I instancji mylnie zinterpretował pojęcie wprowadzania do obrotu środka zastępczego, obejmując nim również ich przekazanie konsumentowi lub wtórny obrót substancją pierwotnie wprowadzoną do obrotu przez inny podmiot.

Organ odwoławczy w treści uzasadnienia decyzji przywołując art. 4 ust 34 i art. 52 a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii uznał, że wprowadzanie do obrotu oznacza udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych obejmuje każdą postać udostępniania środków zastępczych innej osobie, niezależnie od tego czy odbiorca tych środków jest ich konsumentem czy też pośrednikiem w drodze do konsumenta, niezależnie od tego czy chodzi o pierwotne udostępnianie produktu innym osobom, czy też o następcze jego udostępnianie. Wykluczając możliwość odwoływania się do zasad wykładni wypracowanych w prawie karnym i prawie wykroczeń przyjęto, iż regulacja dotycząca kar pieniężnych przewidziana w art. 52a ustawy ma charakter administracyjny i powinna być traktowana jako część prawa administracyjnego, ponieważ czyn stypizowany w art. 52a ustawy stanowi delikt administracyjny a nie przestępstwo. Zauważono, iż definicja wprowadzania do obrotu zawarta w art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii obejmuje każdą postać udostępniania osobom trzecim środków zakazanych ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii, ponieważ pojęcia "udzielania innej osobie" i ,,uczestniczenia w obrocie" zostały sprecyzowane wyłącznie w orzeczeniach sądów karnych, gdzie istnieje możliwość równoległego posługiwania się nimi. Potrzeba zawężania definicji wprowadzania do obrotu w toku postępowania administracyjnego wynika z tego, że przepisy karne ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wyróżniają dodatkowo czynności "uczestniczenia w obrocie" oraz "udzielania innej osobie". Czyn zabroniony opisany w art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii jest deliktem administracyjnym, do którego nie mają zastosowania reguły prawa karnego. Zatem ze względu na brak przynależności art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii do regulacji prawa karnego, do tego przepisu nie można odnosić wykładni art. 56 ust 1 i art. 58 ust. 1 ustawy wypracowanej w orzecznictwie sądów karnych. Zdaniem organu odwoławczego na użytek postępowania administracyjnego "wprowadzaniem do obrotu" będzie każda forma ,,udostępniania", za którą w znaczeniu słownikowym należy uznać działanie polegające na "czynieniu czegoś dostępnym, ułatwianiu, umożliwianiu odbioru" jednego ze środków wskazanych w art. 4 pkt 2 ustawy.

Dalej D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wskazując na ustalenia organu I instancji, opinię Narodowego Instytutu Leków, dokumentację Grupy [...] Sp. z o.o oraz zeznania świadków przyjął, że T. S. wprowadzał do obrotu środki zastępcze w postaci produktu [...].

Rozpoznając argumentację odwołania związaną z zarzutami natury procesowej także nie uznano jej za zasadną. W ocenie organu odwoławczego postępowanie pierwszoinstancyjne zostało przeprowadzone zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Decyzja została wydana w sposób prawidłowy pod względem prawnym i merytorycznym, nienaruszający zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów Państwa, zaś ocena stanu faktycznego sprawy znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, została ona przeprowadzona w sposób spójny, logiczny i zgodny z wiedzą wywiedziona w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Nadto jako niezasadny uznano zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. wskazujący na brak właściwego uzasadnienia decyzji.

W dalszej części uzasadnienia organ II instancji wskazał podstawy reformacji rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. W pierwszym rzędzie zanegowano prawidłowość stanowiska Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L., który wymierzając karę, jej wysokość uzasadnił faktem dobrej wiary strony, gdyż wprowadzaono do obrotu środek zastępczy jako środek wspomagający odchudzanie. Zauważając, iż każdorazowe wprowadzenie do obrotu środków zastępczych niezależnie od okoliczności, jako delikt administracyjny powoduje zastosowanie sankcji w postaci wymierzenia kary pieniężnej zgodnie z art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, wykluczono też możliwość zastosowania zasad zawartych w art. 1 § 3 kodeksu karnego, iż nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu oraz w art. 8 kodeksu karnego stanowiącej, iż występek może być popełniony wyłącznie umyślnie, a nieumyślnie tylko, gdy ustawa tak stanowi. Wydając rozstrzygnięcie o nałożeniu na T. S. kary pieniężnej w wysokości 100 000 zł organ II instancji uzasadnił to poprzez wskazanie na ilość wprowadzonego do obrotu środka zastępczego oraz faktu, że sprzedaż była prowadzona na terenie całej Polski. Jako dodatkową okoliczność podano także konieczność skutecznego eliminowania działalności polegającej na wprowadzaniu do obrotu tzw. "dopalaczy" za pomocą odczuwalnych środków represji oraz stosowania odstraszających środków prewencji.

W skardze na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. T. S. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Żądania skargi poparto zarzutami naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy, a mianowicie art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało zdaniem skarżącego polegać na uznaniu przez organ, że doszło do wprowadzania do obrotu środka zastępczego, w sytuacji, kiedy przez osobę wprowadzającą do obrotu można uznać jedynie osobę, która jako pierwsza wprowadziła produkt do obrotu, a ponadto, wprowadzanie do obrotu nie dotyczy sytuacji, gdy odbiorcą środków jest konsument, gdyż wtedy można mówić co najwyżej o "udzielaniu środków". Nadto podniesiono zarzut naruszenia prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez pominięcie wśród przesłanek wpływających na wysokość wymierzanej kary takich okoliczności jak braku wyrządzenia szkody odbiorcom środków, celu, w jakim środek był sprzedawany, (sprzedaż jako środka odchudzającego), postawy skarżącego (zaprzestanie transakcji), oraz art. 139 k.p.a. polegające na wydaniu przez organ odwoławczy decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, pomimo braku istnienia przesłanek przemawiających za odstąpieniem od zakazu reformationis in peius.

Nie godząc się z wydaną decyzją skarżący, podobnie jak miało to miejsce w odwołaniu, wskazując na poglądy doktryny oraz orzecznictwo sadów administracyjnych, zakwestionował stanowisko organów co do przyjęcia, że doszło do wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Na gruncie przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zaprezentowano pogląd o braku możliwości uznania za wprowadzanie do obrotu środka, w sytuacji gdy jest on jedynie udostępniany, ponieważ do kategorii osób trzecich nie można zaliczyć konsumentów. Za niesłuszne uznano stanowisko organu II instancji, iż do wypracowanej w orzecznictwie sądów karnych wykładni art. 56 ust. 1 i art. 58 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, nie można odnieść regulacji z art. 52a tej ustawy. Przywołując reguły wykładni językowej uznano, że takie założenie prowadziłoby do nieracjonalnego wniosku, iż te same pojęcia przewidziane w ramach jednej ustawy należy interpretować w różny sposób. Jako niedopuszczalne uznano odmienne rozumienie pojęcia "wprowadzanie do obrotu" na gruncie przepisów karnych oraz postępowania administracyjnego.

W skardze zwrócono uwagę na fakt, że skarżący sprzedawał towar za pośrednictwem internetu, a jego odbiorcami byli konsumenci. Z tego powodu zachowanie skarżącego nie wyczerpywało znamion czynu polegającego na "wprowadzania do obrotu". Dodatkowo wobec konieczności przyjęcia, że objęte ustawą pojęcia należy interpretować jednakowo, w postępowaniu o wymierzenie kary administracyjnej należy uwzględnić również stanowisko zaprezentowane w trakcie prowadzonego postępowania przygotowawczego, iż w przypadku ustaw, które operują pojęciem "wprowadzenie do obrotu", sprawcą czynu zabronionego może być tylko osoba, która niejako pierwotnie wprowadziła konkretny produkt do obrotu. Taką osobą nie jest zatem skarżący, który firmę dystrybuującą produkt [...] znalazł w internecie, omówił szczegóły transakcji podczas rozmowy telefonicznej, a po otrzymaniu produktu dostarczanego kurierem sprzedawał go poprzez internet.

Odnosząc się w skardze do wymierzenia skarżącemu przez organ odwoławczy kary pieniężnej w wysokości 100 000 zł uznano, iż jej wysokość określona została w sposób nieuwzględniający wszystkich okoliczności spawy. W uzasadnieniu decyzji wskazano na ilość wprowadzonych od obrotu środków zastępczych (ponad 1200 opakowań) oraz zasięg procederu (teren całej Polski). Art. 52a ust. 3 ustawy natomiast odnosi się do uwzględnienia ilości wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego. Zatem z redakcji przepisu wynika, iż ustawodawca nie precyzuje w sposób zamknięty katalogu przesłanek, które powinny stanowić punkt odniesienia przy wymierzaniu kary pieniężnej. Zatem w ocenie skarżącego obowiązkiem organu, wynikającym z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, było wszechstronne rozważenie zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez uwzględnienie wszelkich okoliczności sprawy. W tej sytuacji organ nie uwzględnił faktu, że środek [...] sprzedawany był w dobrej wierze, jako środek wspomagający odchudzanie, nadto żaden z odbiorców produktu nie zgłaszał negatywnych następstw jego zastosowania.

Uzasadniając zaistniałe w toku postępowania odwoławczego naruszenie art. 139 k.p.a., skarżący podał że, w sprawie nie zachodziła przesłanka przemawiająca za odstąpieniem od zakazu reformationis in peius, tj. rażące naruszenie przez wydaną przez organ I instancji decyzję interesu społecznego. Organ nie podał na czym polega interes społeczny w konkretnej sytuacji, jak został on naruszony oraz co wskazuje na to, że jest to naruszenie rażące lecz odwołał się do orzeczenia sądu wydanego w odmiennej sytuacji.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wniósł o jej oddalenie uznając, że skarga jest niezasadna i powinna podlegać oddaleniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2014 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie złożone przez organ administracyjny postanowieniem z dnia 2 października 2014 r. (sygn. akt II OZ 1020/14) uchylił postanowienie Sądu I instancji i odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle tych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] r., nr [...] uchylająca decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] r., nr [...] i wymierzająca T. S. karę pieniężną w wysokości 100.000 zł za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych.

Na wstępie rozważań trzeba wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej rolą Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego. Realizowane zadania polegają w myśl art. 2 ustawy na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo - zdrowotnej. Umocowanie do wydania decyzji dotyczącej wprowadzania do obrotu środków zastępczych wynika z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, gdzie w art. 2 ust. 1 wskazano, że przeciwdziałanie narkomanii realizuje się m.in. przez działalność zapobiegawczą, ograniczanie szkód zdrowotnych i społecznych, zwalczanie niedozwolonego obrotu, wytwarzania, przetwarzania, przerobu i posiadania substancji, których używanie może prowadzić do narkomanii.

Pozostając w kręgu regulacji wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zaznaczyć należy, że przepis art. 44b ustawy zakazuje wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. "Środek zastępczy" to - substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych (art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii). "Wprowadzanie do obrotu" to - udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych (art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii).

Z kolei art. 52a ustawy będący materialną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi, że kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 zł do 1.000.000 zł (ust.1). Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, właściwy państwowy inspektor sanitarny. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (ust. 2). Ustalając wysokość kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, właściwy państwowy inspektor sanitarny uwzględnia w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego (ust. 3).

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że wbrew stanowisku skarżącego, zaskarżona decyzja spełnia przesłanki wskazane w art. 52a ustawy uzasadniające wymierzenie kary pieniężnej. Jakkolwiek zarzuty i wnioski skargi wskazują wprost na nieprawidłowo przeprowadzoną ocenę stanu faktycznego sprawy na gruncie przepisów prawa materialnego i przepisów procedury administracyjnej, w oparciu o materiał dowodowy sprawy należy wskazać na okoliczności, które zdają się być przez stronę niekwestionowane. Otóż jak wynika z akt administracyjnych, w tym także z dowodów przeprowadzonych w toku postępowania przez Prokuratora Rejonowego w Z., T. S. odnalazł w internecie firmę dystrybuującą środek o nazwie [...], a po przeprowadzeniu rozmowy telefonicznej dokonał jego zakupu za kwotę 43 498,80 zł. W trakcie czynności prowadzonych przez policję ujawniono posiadanie przez stronę przedmiotowego środka oraz udowodniono jego zbywanie za pośrednictwem aukcji internetowych. Okoliczności te nie były kwestionowane przez stronę na żadnym etapie postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego. Dodatkowo odnośnie środka [...] zostały przeprowadzone badania przez Narodowy Instytut Leków w Warszawie, które potwierdziły obecność w produkcie substancji psychostymulujących wymienionych jako zabronione przez Światową Agencję Antydopingową. Negatywną opinię o działaniu środka jako zawierającego substancje wykazujące działanie psychostymulujące, a produkty zawierające te substancje mogą być zakwalifikowane jako środki zastępcze i mogą stanowić zagrożenie zdrowia i życia ludzi, wyraził biegły sądowy lekarza medycyny sądowej dr W. E..

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny sprawy organy obu instancji uznały, że doszło do wprowadzenia do obrotu środków zastępczych i wymierzono T. S. karę pieniężną. Rozbieżność pomiędzy decyzjami pierwszo i drugoinstancyjną nie dotyczyła kwalifikacji prawnej lecz sprowadzała się do odmiennej wysokości kary. Z kolei strona postępowania w zasadzie poczynając od pisma procesowego skierowanego do organu I instancji po wszczęciu postępowania przez odwołanie do skargi włącznie kwestionuje prawidłowość uznania, że jej działania wyczerpywały znamiona czynu polegającego na wprowadzaniu do obrotu środków zastępczych. Argumentacja strony w tym zakresie przeprowadzona została przy zastosowaniu poglądów doktryny, stanowisk zawartych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz z odwołaniem się do reguł wykładni przepisów prawa.

Sądowi w składzie orzekającym znane są zarówno poglądy doktryny jak i orzeczenia sądów administracyjnych wskazujące na zanegowanie możliwości uznania, że pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oznacza udostępnianie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim, które nie są konsumentami tychże środków, zaś udostępnianie środków zastępczym osobom trzecim będącym konsumentami oznacza ich udzielanie, co nie jest sankcjonowane na gruncie ustawy wymierzeniem kary pieniężnej. Dostrzegając jednak rozbieżność w orzecznictwie tutejszy Sąd nie podziela powyższych poglądów, które legły u podstaw stanowiska skarżącego. W realiach niniejszej sprawy zasadne zdaje się być uwzględnienie poglądów zaprezentowanych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sygn. akt IV SA/Wr 544/12 oraz IV SA/Wr 311/13 - (dostępne w centralnej bazie orzeczeń sadów administracyjnych - orzeczania.nsa.gov.pl.). Sąd orzekając w sprawach dotyczących podobnych zagadnień związanych z wprowadzaniem do obrotu środków zastępczych zwrócił uwagę, że w myśl definicji pojęcia ,,wprowadzania do obrotu" zawartej w art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oznacza ono udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych. Jednak regulacja dotycząca kar pieniężnych przewidziana w art. 52a ustawy ma charakter administracyjny. Ze względu na administracyjny charakter kary powinna być ona traktowana jako część prawa administracyjnego. Wobec przyjęcia, że treść art. 52a ustawy posiada charakter regulacji administracyjnej nie istnieje możliwość stosowania zasad wypracowanych w prawie karnym i prawie wykroczeń. Nadto wobec konieczności uznania, że organ administracyjny proceduje w ramach tzw. deliktu administracyjny, bowiem postępowanie karne w niniejszej sprawie było już prowadzone, nie istnieją podstawy do uwzględniania reguł wynikających z przepisów karnych, jak chociażby art. 8 kodeksu karnego. W tych okolicznościach jako znamienny uznać należy brak pośród przesłanek uruchamiających sankcję z art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii okoliczności o charakterze podmiotowym jak chociażby stosunku psychicznego sprawcy do podejmowanego działania.

Podzielić więc należy stanowisko prezentowane w przywołanych orzeczeniach, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego konieczność zastosowania sankcji w postaci wymierzenia kary pieniężnej będzie miała miejsce w przypadku stwierdzenia ,,wprowadzanie do obrotu" jednego ze środków wskazanych w art. 4 pkt 2 ustawy, przy czym ,,wprowadzeniem" będzie każda forma ,,udostępniania" środka zastępczego.

W ramach wykładni systemowej zastosowanego normatywu należy także zwrócić uwagę, że regulacje dotyczące odpowiedzialności karnej za czyny wymienione w ustawie zostały zamieszczona w rozdziale 7 ustawy zatytułowanym ,,Przepisy karne", natomiast pojęcie ,,wprowadzania do obrotu" zostaje rozbudowane w części odnoszącej się do przepisów prawa karnego, gdzie przewidziano różne jego formy.

Wobec wyżej powiedzianego nie można uznać za trafne zarzutów skargi związanych z naruszeniem prawa materialnego czy naruszeniem zasad wykładni, a nawet niedopuszczalnego zdaniem skarżącego wprowadzenia odmiennego znaczenia pojęcia w ramach jednej ustawy. W ocenie Sądu stan faktyczny ustalony w oparciu o zebrany materiał dowodowy sprawy wyczerpywał ustawowe przesłanki do zastosowania sankcji z art. 52a ustawy za wprowadzanie do obrotu środka zastępczego.

Co do pozostałych zarzutów skargi odnoszących się do naruszenia przepisów procedury administracyjnej również nie znajdują one uzasadnienia. Zaskarżona decyzja zawiera bowiem pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, a także uwzględnia istotne okoliczności sprawy wynikające z materiału dowodowego sprawy. Organ decyzyjny wskazał przecież na wprowadzenie przez skarżącego do obrotu środków zastępczych, ujawnienie ich w pomieszczeniach stanowiących jego własność, a odnośnie samego produktu pod nazwą [...] wskazano na stwierdzenie w jego zawartości substancji zabronionych oraz negatywny wpływ na zdrowie i życie. Wprawdzie skarżący zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. odniósł do pominięcia przez organ przesłanek uzasadniających wysokość kary i braku wyrządzenia szkody poprzez sprzedaż przedmiotowego środka, nie można podzielić jego słuszności. Jakkolwiek organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji, którą wymierzono karę w wysokości 20 000 zł i orzekł o wymierzeniu kary znacznie wyższej, wskazał przesłanki jakie legły u podstaw takiego stanowiska. Zwrócono uwagę na ilość wprowadzonego do obrotu środka zastępczego oraz skalę działania skarżącego sprzedającego produkt na terenie całego kraju. Z uzasadnienia decyzji wynika także zastosowanie kary jako środka represyjnego i prewencyjnego, co w realiach sprawy zdaje się być działaniem słusznym i zasadnym. Trudno z kolei zgodzić się ze skarżącym, który wobec braku skarg od osób nabywających produkt wskazuje na brak wyrządzenia szkody odbiorcom środka. Stanowisko skarżącego jest o tyle błędne, że trudno oczekiwać od organu aby prowadził on badania w kierunku satysfakcji nabywców z zakupionego produktu, zaś o braku wyrządzenia szkody trudno też mówić w sytuacji, gdy organ decyzyjny miał do dyspozycji wyniki badań i ekspertyzę, z których wynikało, że produkt zawiera niedozwolone substancje oraz jest szkodliwy dla zdrowia i życia ludzkiego. W takiej sytuacji już samo sprowadzenie zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego poprzez sprzedaż przedmiotowego środka wyklucza słuszność stanowiska skarżącego o braku wyrządzenia szkody.

Dostrzegając zastosowanie przez D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. uprawnień wynikających z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i wydanie orzeczenia w sprawie po uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej trudno zgodzić się z zarzutem skargi dotyczącym naruszenia wskazanego przepisu. Organ odwoławczy dokonując oceny stanu faktycznego doszedł do przekonania, że wobec ilości wprowadzonego do obrotu produktu oraz skali działania skarżącego w ramach uznania administracyjnego należy wymierzyć karę pieniężną w granicach prawem przewidzianych lecz wyższą jak uczynił to organ I instancji. W ocenie Sądu D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie przekroczył obowiązujących przepisów, z tej to przyczyny, że istotnie z materiału dowodowego sprawy wyłania się obraz prowadzenia przez skarżącego działalności związanej ze sprzedażą środka zastępczego na szeroką skalę. Nie jest też słuszne twierdzenie o naruszeniu przez organ wynikającej z art. 139 k.p.a. zasady, w myśl której organ nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Wskazany normatyw nie zawiera normy generalnej, w myśl której w ogóle nie jest możliwe wydanie decyzji na niekorzyść strony, która wniosła odwołanie. Niekorzystna dla skarżącego decyzja może być wydana w przypadku, gdy decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, przy czym nie ma mowy o łącznym wystąpieniu tych naruszeń. W niniejszej sprawie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. wymierzając karę w wysokości 20 000 zł brał pod uwagę nieumyślność działania skarżącego, który jak przyjął nie miał świadomości sprzedaży środka zastępczego lecz środka wspomagającego odchudzanie. Organ II instancji analizując przepisy prawa materialnego wykazał, że stan świadomości strony nie ma znaczenia przy wydawaniu rozstrzygnięcia w oparciu o art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Doszło zatem do nieprawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego przez organ I instancji i to w stopniu rażącym, co dawało podstawy do zreformowania rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego na etapie postępowania odwoławczego. Dodatkowo nie sposób zanegować słuszność stanowiska organu odwoławczego, który zmieniając wysokość kary, istotnie na niekorzyść odwołującego się, podaje jako argument rażące naruszenie interesu społecznego rozumianego jako skuteczne eliminowanie działalności polegającej na wprowadzaniu do obrotu środków zastępczych.

Reasumując poczynione w sprawie rozważania, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. odpowiada prawu, a zarzuty skarżącego okazały się niezasadne, a zatem brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi