Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 47/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, 15 § 1 pkt 4 i § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 59 i  101 ust.1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech sędzia NSA Wiesław Morys sędzia del. WSA Iwona Kosińska (spr. ) Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy K. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej J. C. postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy K. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

Ośrodek Pomocy Społecznej w K. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w K. w sprawie dotyczącej skierowania J. C. do domu pomocy społecznej.

Wnioskodawca w uzasadnieniu swego wniosku wskazał, że J. C. do czasu nagłego pogorszenia stanu zdrowia, wymagającego natychmiastowej interwencji jej syna zapewniającego jej pomoc, zamieszkiwała w swoim mieszkaniu własnościowym w K. J. C. była zameldowana w K., tam otrzymywała swoje świadczenie emerytalne, tam korzystała ze służby zdrowia i do czasu pogorszenia stanu zdrowia tam było scentralizowane jej życie. J. C. wymaga całodobowej opieki i pielęgnacji, a takiej opieki na stałe syn R. C. nie był w stanie zapewnić matce w mieszkaniu o pow. 65,5 m2 (3 pokoje z kuchnią), które zamieszkuje 6 osób, w tym 4 dzieci w wieku szkolnym. W tej sytuacji niezbędne było umieszczenie J. C. w domu pomocy społecznej. Zdaniem organu czasowy pobyt J. C. u syna, który w sytuacji krytycznego pogorszenia zdrowia matki udzielał jej niezbędnej pomocy doraźnej, nie można uznawać za świadomy zamiar zamieszkania na stałe w gminie K. Obecnie J. C. przebywa w prywatnym Domu [...], za który ponosi koszty w wysokości 3 300 zł, przeznaczając na ten cel świadczenie emerytalne oraz wcześniejsze oszczędności. Syn zamierza wynająć mieszkanie matki w Katowicach, aby mieć środki finansowe na dalsze opłaty za jej pobyt w domu Spokojnej Starości w B. gmina P.

Biorąc pod uwagę powyższe fakty, w oparciu o zebraną dokumentację oraz przepisy prawa Ośrodek Pomocy Społecznej w K. stoi na stanowisku, że Ośrodkiem Pomocy Społecznej właściwym do wydania decyzji jest, zgodnie z treścią art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K.

W odpowiedzi na wniosek Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. wniósł o wskazanie Ośrodka Pomocy Społecznej w K. jako właściwego do wydania decyzji kierującej J. C. do Domu Pomocy Społecznej. Organ wyjaśnił, że w dniu 19 lipca 2012 r. J. C. została przyjęta do [...] Sp. z o.o. w K. Po wyjściu z [...] zamieszkała u syna w K. J. C. wskazała, że chce zostać umieszczona w domu pomocy społecznej w G. - 13 km od miejsca zamieszkania syna. Złożyła wniosek o umieszczenie w domu pomocy społecznej w miejscowości G. do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Od końca października przebywa w Domu Pomocy Społecznej – [...] B. koło K. na podstawie umowy cywilnoprawnej i nie wyraża zamiaru powrotu do K. W ocenie organu na zamiar stałego pobytu poza gminą K. wskazuje również chęć i zamiar wynajęcia dotychczasowego mieszkania w K. Podane argumenty czynią z miejscowości K. miejsce zamieszkania J. C. w rozumieniu art. 25 k.c. W ocenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że miejscem zamieszkania J. C. jest miejscowość K.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygnięcia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Przedmiotowy negatywny spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy K. a Prezydentem Miasta K. powstał w sprawie administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku o skierowanie J. C. do Domu Pomocy Społecznej.

Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa w art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw, jak w tym przypadku, związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy). Ponieważ przepisy ustawy o pomocy społecznej nie zawierają definicji pojęcia "miejsce zamieszkania" dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 25 tego kodeksu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalony jest przy tym pogląd, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy, które muszą występować łącznie, a mianowicie przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego tam pobytu. Miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest więc to, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres zameldowania (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I OW 85/09, pub. Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod internetowym adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc ten stan prawny do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że J. C. z uwagi na wiek i stan zdrowia bezspornie wymaga pomocy i stałej opieki innych osób. Takiej pieczy nie może mieć zapewnionej w dotychczasowym miejscu zamieszkania, czyli w K. Dlatego też na skutek choroby została ona przeniesiona do miejscowości K. W mieście tym bowiem mieszka jej syn, który taką opiekę próbował jej zapewnić. W K. J. C. zamieszkuje od prawie roku i tutaj koncentruje się obecnie jej aktywność życiowa. Nie deklaruje ona chęci powrotu do miejsca swego zameldowania. Brak takiego zamiaru dodatkowo potwierdza też fakt deklaracji wynajęcia mieszkania w K. oraz oświadczenie wnioskodawczyni zawarte w piśmie z dnia 29 listopada 2011 r., z którego wynika, że nie wyraża zamiaru powrotu do K., lecz wyraża zamiar pozostania na terenie gminy K., tak by być w niewielkiej odległości od syna. Również fakt złożenia przedmiotowego wniosku do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wskazuje, że jej wolą jest uzyskanie miejsca w domu pomocy społecznej na terenie gminy K., w pobliżu miejsca zamieszkania jej syna.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności te gminę K. czynią miejscem zamieszkania wnioskodawczyni w rozumieniu art. 25 k.c. Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że Burmistrza Miasta i Gminy K. uznać należy, w świetle powołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej, za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku J. C. o wydanie decyzji dotyczącej skierowania wnioskodawczyni do domu pomocy społecznej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.