Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3256/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 6 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 18 ust. 2
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Przybysz (spr.) Sędziowie: WSA Anna Wesołowska WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 listopada 2014 r. M. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wojewoda [...] działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) decyzją z dnia [...] marca 1994 r., znak [...], stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez "P." w W., której zorganizowana część w dniu 13 grudnia 1991 r. została przekształcona w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa o nazwie T. S.A. w W., prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w K. przy ul. [...], składającego się z działek nr [...] oraz nieodpłatne nabycie własności budynków i urządzeń położonych na tym gruncie.

Pismem z dnia 6 lipca 2011 r. M. C. wystąpiła do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] w części odnoszącej się do działek nr [...]. Pismo to pismem z dnia 29 lipca 2011 r. zostało przekazane przez Wojewodę [...] Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jako organowi właściwemu w sprawie.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] maja 2013 r. stwierdził nieważność ww. decyzji Wojewody [...] w części odnoszącej się do działek nr [...].

Z ustaleń organu nadzoru wynika, że orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1963 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. K. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa m.in. nieruchomości położonej w K. gm. kat. [...], oznaczonej jako część pow.[...], stanowiącej własność S. C. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji wywłaszczeniowej wystąpiła w dniu 30 maja 2000 r. M. C. Po rozpatrzeniu wniosku M. C. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 2000 r., nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1963 r. oceniając, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Wyrokiem z dnia 18 września 2002 r. sygn. akt l SA 440/01 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2000 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2000 r. Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] stycznia 1963 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K., oznaczonej jako część parceli nr [...], uznając, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem przepisów art. 6 ust. 1, art. 16 ust. 1 i art. 18 ust. 2 ustawy dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), a tym samym zawiera jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, co skutkuje stwierdzeniem jego nieważności. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2003 r., nr [...]. Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2003 r. złożył T. Sp. z o.o. w K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 87/05, oddalił skargę T. Sp. z o.o. w K. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej T. Sp. z o.o. od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 stycznia 2007 r., sygn. akt l OSK 217/06, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi. Ponownie rozpoznając skargę T. Sp. z o.o. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 517/07, oddalił skargę. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2007 r. skargi kasacyjne złożyli: T. Sp z o.o. z siedzibą w K. oraz Prezydent Miasta K. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 grudnia 2008 r., I OSK 1717/07, oddalił obie skargi kasacyjne.

Pismem z dnia 3 czerwca 2013 r. r.pr. H. K., reprezentujący E. Sp. z o.o. z siedzibą w W., wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r. zarzucając naruszenie przez organ przepisu art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy zaistniały nieodwracalne skutki prawne. Ponadto zarzucono naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez oparcie oceny, czy nastąpiły nieodwracalne skutki prawne decyzji uniemożliwiające stwierdzenie jej nieważności, wyłącznie na treści dokonanych wpisów w dziale II księgi wieczystej nr [...] pomijając treść dokumentów stanowiących podstawę wpisu oraz pomijając treść samych wpisów dotyczących wniosków o dokonanie wpisów w księdze wieczystej. Oprócz tego zarzucono Ministrowi naruszenie art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r., znak [...], Minister Infrastruktury i Rozwoju uchylił w całości ww. decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1994 r., znak [...]., w zaskarżonym zakresie została wydana z naruszeniem prawa, przy czym nie jest możliwe stwierdzenie nieważności tej decyzji z przyczyny określonej w art. 156 § 2 k.p.a.

W ocenie Ministra nastąpiły w rozpatrywanej sprawie nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 158 § 2 k.p.a., ponieważ organ administracji nie może odwrócić skutków prawnych wywołanych przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności. Mianowicie, z treści księgi wieczystej nr [...], obejmującej swoim zakresem przedmiotowe działki, wynika, że na mocy sporządzonej w formie aktu notarialnego umowy z dnia [....] kwietnia 2002 r., Rep. [...], T. S.A. przeniosła na rzecz T. sp. z o.o. prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz budynków i budowli stanowiących odrębny przedmiot własności. Następnie na podstawie porozumienia z dnia [...] stycznia 2011 r., Rep. [...], oraz oświadczenia w sprawie uchylenia się od skutków prawnych ww. umowy z dnia [...] lipca 2011 r., Rep. [...], jako właściciel przedmiotowych gruntów została wpisana T. S.A. w miejsce wcześniej wpisanej T. sp. z o.o. Na podstawie uchwały o połączeniu podjętej przez nadzwyczajne zgromadzenie wspólników T. sp. z o.o. z dnia [...] listopada 2011 r. nastąpiło połączenie spółek T. sp. z o.o. oraz E. sp. z o.o. w trybie art. 516 § 6 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.). Natomiast na podstawie umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wraz z własnością budynków oraz urządzeń z dnia [...] maja 2013 r., Rep. [...], jako użytkownik wieczysty przedmiotowych działek została ujawniona w księdze wieczystej E. sp. z o.o. Na mocy uchwały podjętej w dniu [...] czerwca 2014 r., Rep. A nr [...], nastąpiło połączenie spółek K. sp. z o.o. oraz E. sp. z o.o. w trybie art. 516 § 6 Ksh – przejęcie przez spółkę przejmującą swojej spółki jednoosobowej. Z treści księgi wieczystej wynika, że wniosek o wpisanie ww. prawa został złożony w dniu 10 maja 2013 r., natomiast ujawnienie rzeczonego prawa w jej treści nastąpiło w dniu 14 sierpnia 2013 r. Zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.) wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o jego dokonanie. Zasada wstecznego działania wpisu ma zastosowanie od jego uprawomocnienia się. W ocenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju powyższe okoliczności wskazują, że nastąpiły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 158 § 2 k.p.a.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. C. (zwana dalej Skarżącą). W skardze zarzucono naruszenie przez decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju prawa materialnego i interesu prawnego Skarżącej. W ocenie Skarżącej przedmiotowe nieruchomości nie stanowiły własności Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r., a zatem nie mogły być przedmiotem uwłaszczenia. Ponadto Skarżąca podniosła, że sam fakt, iż nieruchomość przejęta na własność Skarbu Państwa została oddana osobie trzeciej (T. S.A.) w użytkowanie wieczyste, która następnie przeniosła prawo użytkowania wieczystego na rzecz TP E. Sp. z o.o., która na mocy uchwały z dnia [...] czerwca 2014 r. połączyła się ze spółką K. sp. z o.o., nie może przesądzać o tym, że powstały nieodwracalne skutki prawne. Według Skarżącej spółka E. wiedziała o toczącym się postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...], czego dowodem jest oświadczenie tej spółki w sprawie uchylenia się od skutków prawnych umowy przeniesienia przez T. S.A. na rzecz spółki E. prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynków i budowli stanowiących odrębny przedmiot własności. W ocenie Skarżącej nie ma zatem podstaw do stwierdzenia, że doszło do przejęcia praw do nieruchomości przez osoby trzecie w trybie cywilnoprawnym, w związku z czym nie jest zasadne stwierdzenie, że nastąpiły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 158 § 2 k.p.a. uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1994 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju wydając decyzję z dnia [...] października 2014 r. nie wziął pod uwagę tego zdarzenia prawnego, jak również nie wziął pod uwagę ewentualnego działania w złej wierze spółki E..

Minister Infrastruktury i Rozwoju w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.

Nie jest przedmiotem sporu to, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1994 r., znak [...]., w części odnoszącej się do działek nr [...] zawiera wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż rażąco narusza prawo, to jest art. 2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r., ponieważ w dniu 5 grudnia 1990 r. ww. działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa lub gminy, a co za tym idzie, nie mogły być przedmiotem uwłaszczenia.

Orzekając w przedmiocie nieważności decyzji organ nadzoru obowiązany jest rozważyć, czy decyzja ta nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., gdyż w sytuacji ustalenia, że takie skutki zostały wywołane, nie stwierdza się nieważności decyzji, a jedynie zostaje wydana decyzja o treści wskazanej w art. 158 § 2 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie organ nadzoru rozważając, czy decyzja Wojewody [...] z dnia z dnia [...] marca 1994 r., znak [...], wywołała nieodwracalne skutki prawne, doszedł do przekonania, że takie skutki wystąpiły. Rozważania organu w tym zakresie, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie podziela. Należy dodać, że tożsamy pogląd na temat zagadnienia nieodwracalności skutków prawnych w przedmiotowej sprawie został zawarty w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008 r., I OSK 1717/07.

Z akt sprawy wynika, że decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1994 r. zostało stwierdzone uwłaszczenie z mocy prawa przedmiotową nieruchomością przedsiębiorstwa państwowego "P.". W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego nabycie użytkowania wieczystego w trybie uwłaszczenia nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

Następca prawny uwłaszczonego przedsiębiorstwa – T. S.A. z siedzibą w W. aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 2002 r. Rep. A Nr [...] zbył prawo użytkowania wieczystego gruntu i prawo własności budynków na rzecz TP E. Sp. z o.o. Następnie na podstawie porozumienia z dnia [...] stycznia 2011 r., Rep. A nr [...] oraz oświadczenia w sprawie uchylenia się od skutków prawnych ww. umowy z dnia [...] lipca 2011 r., Rep. A nr [...], jako właściciel przedmiotowych gruntów została wpisana T. S.A. w miejsce wcześniej wpisanej TP E. sp. z o.o., po czym na podstawie umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wraz z własnością budynków oraz urządzeń z dnia [...] maja 2013 r., Rep. A nr [...], jako użytkownik wieczysty przedmiotowych działek została ujawniona w księdze wieczystej E. sp. z o.o. Jak wynika z treści aktu notarialnego z dnia [...] maja 2013 r., Rep. A nr [...], powodem tych działań było stwierdzenie, że umowa przeniesienia użytkowania wieczystego gruntu oraz budynków i budowli stanowiących przedmiot odrębnej własności z dnia [...] kwietnia 2002 r. była nieważna, jako że w dacie zawarcia umowy z dnia [...] kwietnia 2002 r. TP E. sp. z o.o. była cudzoziemcem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców w brzmieniu wówczas obowiązującym (Dz.U. z 1996 r., Nr 54, poz. 245 ze zm.) oraz nie występowała i nie uzyskała zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych na nabycie nieruchomości. Zawarcie umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wraz z własnością budynków oraz urządzeń z dnia [...] maja 2013 r. nastąpiło w związku z roszczeniem TP E. Sp. z o.o. przysługującym do spółki T. S.A. o przeniesienie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości wraz z własnością budynków i urządzeń w wykonaniu zobowiązania do wniesienia aportu do spółki TP E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

Na podstawie uchwały o połączeniu podjętej przez nadzwyczajne zgromadzenie wspólników TP E. sp. z o.o. z dnia [...] listopada 2011 r. nastąpiło połączenie spółek TP E. sp. z o.o. oraz E. sp. z o.o. w trybie art. 516 § 6 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.). Na mocy uchwały podjętej w dniu [...] czerwca 2014 r., Rep. A nr[...] nastąpiło połączenie spółek K. sp. z o.o. oraz E. sp. z o.o. w trybie art. 516 § 6 Ksh – przejęcie przez spółkę przejmującą swojej spółki jednoosobowej.

Należy stwierdzić, że przeniesienie użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków na rzecz TP E. Sp. z o.o. umową cywilnoprawną przez uwłaszczone przedsiębiorstwo było skutkiem decyzji uwłaszczeniowej, a więc konsekwencją decyzji uwłaszczeniowej jest nieodwracalny skutek prawny, jaki wywołała umowa cywilnoprawna o przeniesieniu użytkowania wieczystego gruntu. W tym stanie rzeczy istniały podstawy do przyjęcia przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju, że nastąpiły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 158 § 2 k.p.a., w związku z czym Minister zasadnie uznał, że nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1994 r. z przyczyny określonej w art. 156 § 2 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.