Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 381/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 1a pkt 2, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 1b pkt 2, art. 23 ust. 4e
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 128, art. 129 § 1, art. 129 § 2, art. 132, art. 617 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 119 pkt 2, art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 marca 2022 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania P. J., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. (zwanego dalej "Wójtem") z dnia 17 lutego 2022 r., [...] o odmowie przyznania odwołującemu się świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią A. J..

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

Wnioskiem z dnia 30 października 2021 r. P. J. wystąpił o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią A. J.. Do wniosku zostało dołączone między innymi orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 28 listopada 2017 r., [...], w którym A. J. została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na stałe ze wskazaniem, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Do wniosku dołączono także wypis z treści orzeczenia lekarza rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w K. z dnia 27 listopada 2019 r., [...], w którym stwierdzono trwałą niezdolność A. J. do samodzielnej egzystencji od dnia [...] października 2019 r.

Pismem z dnia 21 listopada 2021 r. P. J. wniósł o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 listopada 2021 r. do 16 listopada 2021 r. w związku ze śmiercią babci w dniu [...] listopada 2021 r. Do pisma został dołączony odpis skrócony aktu zgonu A. J. potwierdzający wskazane okoliczności.

Decyzją z dnia 8 grudnia 2021 r., [...] Wójt odmówił przyznania P. J. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad babcią A. J.. W uzasadnieniu zaznaczył, że zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 615 z późn. zm., dalej "u.ś.r."), świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W orzeczeniu o zaliczeniu A. J. do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności wskazano, że "nie da się ustalić" od kiedy istnieje niepełnosprawność, a zatem nie została spełniona jedna z ustawowych przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Pismem z dnia 21 grudnia 2021 r. P. J. odwołał się od powyższej decyzji obszernie opisując swoją sytuację faktyczną, w tym wskazując, że do 31 października 2021 r. pobierał w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią specjalny zasiłek opiekuńczy, który jest w znacząco niższej kwocie niż świadczenie pielęgnacyjne. Jednocześnie P. J. powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, zaznaczając, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez znaczenia pozostaje data powstania niepełnosprawności. Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego powinny orzekać z wyłączeniem tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., który został uznany za niekonstytucyjny.

Decyzją z dnia 18 stycznia 2022 r. Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazało, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem 18. roku życia albo pomiędzy 18. a 25. rokiem życia w trakcie nauki. Powyższe wynika z treści art. 17 ust. 1b u.ś.r., który został uznany za niekonstytucyjny i jako taki nie powinien być przyjmowany za podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W toku wywiadu przeprowadzonego na podstawie art. 23 ust. 4e u.ś.r. w dniu 7 lutego 2022 r. ustalono, że P. J. sprawował opiekę nad niepełnosprawną babcią A. J. od 2017 r. aż do jej śmierci. Opieka polegała na przygotowywaniu posiłków, sprzątaniu, podawaniu leków, zawożeniu na wizyty lekarskie oraz pomocy w utrzymaniu higieny. Odnotowano również, że A. J. miała trzech synów – J. J., R. J. i Z. J., jednak żaden z nich nie mógł podjąć opieki nad niepełnosprawną matką. J. J. w 1989 r. przejął wraz z żoną gospodarstwo rolne od A. J. i W. J.. W aktach znajduje się oświadczenie J. J., który wskazał, że nie był w stanie zapewnić ani osobistej opieki nad matką, ani poprzez regularne pokrywanie kosztów opieki wykonywanej przez osoby trzecie. Wskazał, że jest emerytem, ale ze względu na swoją sytuację finansową musiał podjąć pracę od lutego 2021 r. Zaznaczył również, że jego bracia – R. J. i Z. J. – nie opiekowali się matką, co oświadczyli w piśmie z dnia 22 stycznia 2021 r. Z uwagi na powyższe wyłącznie P. J. sprawował opiekę nad A. J..

Decyzją z dnia 17 lutego 2022 r., [...] Wójt ponownie odmówił przyznania P. J. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią A. J.. W uzasadnieniu ponownie wskazał, że przesłanką odmowy jest art. 17 ust. 1b u.ś.r., który co prawda został uznany za niekonstytucyjny, ale nie został derogowany z systemu prawnego. Zatem organy mają obowiązek go stosować. Ponadto Wójt wskazał, że w pierwszej kolejności obowiązek sprawowania opieki nad A. J. spoczywał na jej synach, tj. J. J., R. J. i Z. J.. Zgodnie z art. 129 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1359, dalej "K.r.o.") obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Obowiązek P. J. do opieki nad babcią powstałby dopiero wtedy, gdy nie byłoby osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie byłaby w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania byłoby niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 K.r.o.). Wójt podkreślił, że żaden z synów A. J. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, które wykluczałoby możliwość sprawowania opieki nad matką. Zatem to oni w pierwszej kolejności powinni sprawować opiekę nad niepełnosprawną A. J..

Pismem z dnia 4 marca 2022 r. P. J. odwołał się od powyższej decyzji. Ponownie wskazał, że organ powinien orzekać z wyłączeniem tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., który został uznany za niekonstytucyjny. Konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, jest to, że strona może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne bez względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Ponadto zaznaczył, że Wójt powinien przeprowadzić wywiad środowiskowy w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, czyli do 13 listopada 2022 r. Tymczasem przed wydaniem decyzji z dnia 8 grudnia 2021 r., [...], Wójt nie przeprowadził wywiadu. Zrobił to dopiero 7 lutego 2022 r. W ocenie P. J. wywiad był przeprowadzony nierzetelnie, ponieważ wywiad odbył się w jego obecności i w obecności jego taty – J. J.. Nie ustalono, czy babcia miała rodzeństwo. Organ nie przeprowadził wywiadu z osobą, która wymagała opieki, tj. A. J., co mógł uczynić przed jej śmiercią, jeżeli wywiad zostałby przeprowadzony w terminie 14 dni od złożenia wniosku, jak również nie przeprowadzono wywiadu z dwoma pozostałymi synami A. J. – R. J. i Z. J.. Organ stwierdził ze żaden z synów nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale nie przedstawił dowodów jak to ustalił.

P. J. argumentował także, że Wójt w decyzji z dnia 8 grudnia 2021 r. wskazał, że skarżący był jedyną osobą z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, ponieważ żaden z synów nie mógł sprawować opieki nad niepełnosprawną matką. Ponadto w decyzji z dnia 1 lutego 2021 r. w sprawie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego Wójt również stwierdził, że P. J. jest jedyną osobą, która może opiekować się babcią wskazując, że "organ ustalił, iż dzieci Pani A. J. nie są w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi alimentacyjnemu". Wójt nie ustalił należycie w niniejszej sprawie, czy stan zdrowia synów A. J. pozwoliłby na całodobową opiekę nad osobą leżącą. Jednocześnie P. J. oświadczył, że synowie babci nie byli w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi alimentacyjnemu, jak również nie mogli na bieżąco dostarczać swej matce środków utrzymania i sprawować stałej opieki. Z tego względu od 2017 r. do końca życia A. J. to skarżący wypełniał obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej babci.

Decyzją z dnia 31 marca 2022 r., [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta. W uzasadnieniu wskazało ponownie, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na datę powstania niepełnosprawności A. J. jest błędna, ponieważ organ pierwszej instancji bezpodstawnie nie zastosował wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, w którym orzeczono niezgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z Konstytucją RP. Jednocześnie Kolegium wskazało, że Wójt zasadnie odmówił P. J. wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na fakt, iż w rozpatrywanej sprawie są osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności przed wnioskodawcą, który jest wnukiem A. J., a mianowicie troje dzieci, synowie A. J., z których żaden nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a ponadto – mimo ogólnych oświadczeń, ze nie są w stanie sprawować opieki nad swoją matką – nie wskazali żadnych konkretnych powodów w tym zakresie. Kolegium podkreśliło, że jeden z synów, J. J. zamieszkuje wspólnie z rodziną, w tym P. J., wraz z A. J.. J. J. prowadził gospodarstwo rolne, które nabył od matki, obecnie jest emerytem, a dodatkowo podjął pracę. W tych okolicznościach w ocenie Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz wnuka, P. J.. Wskazano, że chociaż nie można automatycznie wykluczać wnuka z kręgu potencjalnych osób, którym mogłoby być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, jednakże byłoby to możliwe tylko w razie zaistnienia szczególnej sytuacji. A zatem wnuk nie jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego w sposób "automatyczny", niezależnie od okoliczności sprawy. Co do zasady bowiem to dzieci są w pierwszej kolejności zobowiązane do sprawowania opieki nad rodzicami i tylko zbieg nadzwyczajnych zdarzeń może spowodować przeniesienie obowiązku alimentacyjnego na kolejne zobowiązane osoby. Skoro zatem skarżący nie był osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną do spełnienia obowiązku alimentacyjnego na rzecz swojej babci, to nie mógł on skutecznie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad babcią.

Pismem z dnia 29 kwietnia 2022 r. P. J. zaskarżył powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wójta (k. [...] akt sądowych). Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na:

- pominięciu celów wskazanej ustawy,

- przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez wnuka opieki nad niepełnosprawną A. J. nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, iż niepełnosprawna babcia ma synów, na których – jako spokrewnionych w pierwszym stopniu – spoczywa obowiązek opieki nad matką,

- uznaniu, że potencjalny obowiązek alimentacyjny synów względem wymagającej opieki matki bez względu na szczególne okoliczności wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnuka, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej konstatacji, iż nie zaktualizował się wynikający z przepisów K.r.o. obowiązek alimentacyjny względem babci, co z kolei przesądziło o braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

- nieuprawnionym przyjęciu, że przepisy u.ś.r. pozwalają organowi na ustalanie możliwości i formy realizacji obowiązku alimentacyjnego przez osobę zobowiązaną,

2. art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a."), poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącego i realnych możliwości sprawowania opieki przez J. J., R. J. i Z. J., przez to nieuprawnione uznanie, że kryterium stopnia pokrewieństwa wyznaczające kolejność zobowiązania do alimentacji stanowi samo w sobie przeszkodę w nabyciu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

3. art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skarżący rozwinął powyższe zarzuty podkreślając, że Kolegium odniosło się wprawdzie formalnie do aspektu możliwości sprawowania opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, jednakże w żadnej mierze nie przeniosło swych wywodów na grunt sprawy. Czysto teoretycznie wskazało, iż nie istnieją żadne merytoryczne przeciwskazania, aby synowie opiekowali się niepełnosprawną matką. Nie dokonało jednak żadnych ustaleń, czy synowie obiektywnie byli w stanie spełniać ten obowiązek. Kolegium również nie uzasadniło wydanego rozstrzygnięcia w sposób przekonujący.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy P. J. spełniał przesłanki do skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad zmarłą niepełnosprawną babcią A. J. w sytuacji, gdy synowie A. J. nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zagadnienie to wiąże się z ustaleniami dotyczącymi obarczenia członków rodziny skarżącego obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do których odsyła ustawa o świadczeniach rodzinnych.

Zaznaczyć należy, że art. 17 ust. 1 u.ś.r., przez odesłanie do przepisów ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jednoznacznie wskazuje krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji. Z woli ustawodawcy, nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja z zatrudnienia dla jej sprawowania, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną, wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei zgodnie z art. 128 K.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 K.r.o.). Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129 § 2 K.r.o.). Zasadą jest również, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 K.r.o.). Z art. 617 § 1 K.r.o. wynika, że krewnymi w linii prostej są zstępni (syn, córka, wnuk, prawnuk) oraz wstępni (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie).

Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, ukształtowanym na tle instytucji świadczenia pielęgnacyjnego podkreśla się, że prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w przepisie art. 128 i następnych K.r.o., a który sprowadza się do obowiązku dostarczania środków utrzymania (niekiedy także środków wychowania) i obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny może polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych, albo na dostarczaniu w naturze określonej ilości produktów potrzebnych do życia, bądź też na osobistych staraniach. W sytuacji, gdy zobowiązany do alimentacji wybiera ten ostatni sposób wspomagania potrzebującej osoby mu bliskiej, rezygnując z zatrudnienia po to, by osobistym staraniem wspierać tę osobę, z pomocą przychodzi mu Państwo. Osoba zobowiązana do alimentacji otrzymuje w zaistniałej sytuacji pomoc polegającą na przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie to jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę. Jest to bowiem określona przepisami kwota pieniężna, z którą wiąże się również opłacanie przez Państwo składek emerytalno-rentowych.

Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że pomoc świadczona w taki sposób przez Państwo jest przeznaczona dla konkretnych przypadków, to jest dla osób, które obciąża obowiązek alimentacyjny. Zaakcentować należy, że obowiązek ten powstaje z mocy prawa, a nie z wyboru dokonanego w danej rodzinie przez jej członków. Obowiązek alimentacyjny osoby zobowiązanej w dalszej kolejności powstaje dopiero przy spełnieniu się określonych prawem przesłanek i jest to wówczas jej własny obowiązek (a nie cudzy przez nią wypełniany). Z przytoczonych regulacji wynika, że uzyskanie uprawnienia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę zobowiązaną do alimentacji w dalszej kolejności możliwe jest w sytuacji, gdy brak jest osoby zobowiązanej w bliższej kolejności – gdy takiej osoby w ogóle nie ma lub gdy osoba taka nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym. Świadczenie pielęgnacyjne jest bowiem świadczeniem przeznaczonym wyłącznie dla określonej wyżej kategorii osób (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2012 r., I OSK 198/12, ONSAiWSA 2013, Nr 4, poz. 69, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący był wnukiem wymagającej opieki A. J., która miała synów nie legitymujących się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności, a więc osoby zobowiązane w bliższej, niż skarżący, kolejności w rozumieniu art. 132 K.r.o. do spełnienia obowiązku alimentacyjnego. W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy nie zostały wykazane takie okoliczności, że synowie A. J. – J. J., R. J. i Z. J. nie mogli wspierać matki, czy to przez osobistą opiekę czy to przez wsparcie majątkowe (chociażby kierowane do P. J.), tym bardziej, że jeden z synów – J. J. – zamieszkiwał z matką aż do jej śmierci. Sądząc po przedstawionych w toku wywiadu środowiskowego oraz w oświadczeniach okolicznościach, można domyślać się, że w rodzinie po prostu uzgodniono, iż w zaistniałych okolicznościach to wnuk ma zająć się opieką nad babcią – w rozumieniu pomocy w codziennych czynnościach.

W ocenie Sądu materiał sprawy nie daje podstaw to przyjęcia, że zachodzą obiektywne okoliczności uniemożliwiające synom A. J. spełnienie ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego wobec matki, jak nie w formie bezpośredniej opieki, to w formie dostarczenia środków pieniężnych koniecznych do zapewnienia takiej opieki (na przykład w celu finansowania wkładu osobistego P. J. w dobro rodziny). Skoro zatem obowiązek alimentacyjny względem A. J. ciąży w pierwszej kolejności na jej dzieciach, jako osobach zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności, to z treści art. 132 K.r.o. jasno wynika, że obowiązek ten – wymagany w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. – ciążyłby na skarżącym jako wnukowi zobowiązanemu do alimentacji względem babci, dopiero w następnej kolejności (art. 129 § 1 in fine K.r.o.). Już ta okoliczność ma wpływ na kwestię przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia, bez względu na ziszczenie się pozostałych przesłanek.

W kontekście powyższych rozważań za niewystarczające należy uznać argumenty skargi odwołujące się do sytuacji faktycznej w rodzinie P. J., która wyraża się w tym, że to właśnie on podjął się sprawowania opieki nad babcią.

Wydane w niniejszej sprawie decyzje organów administracji obu instancji odpowiadają prawu, prawidłowo bowiem ustalono, że nie została spełniona przesłanka istnienia obowiązku alimentacyjnego skarżącego wobec jego babci.

Końcowo Sąd nadmienia, że analizując niniejszą sprawę oczywiście miał na względzie orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym niekiedy dopuszcza się przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym w dalszej kolejności, pomimo że zobowiązani w bliższej kolejności nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd w tym składzie poglądów tego rodzaju, wyrażonych w judykaturze, nie kwestionuje. Uważa natomiast, że konkretne okoliczności ustalone w niniejszej sprawie po prostu nie dają wystarczającej podstawy, aby posiłkować się wspomnianą wyżej wykładnią funkcjonalną art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. Ani w toku postępowania wyjaśniającego, ani w odwołaniu i wreszcie w skardze nie wskazano, a tym bardziej nie udokumentowano, powodów, dla których alimentacja – czy to osobista czy finansowa – ze strony synów A. J. jest obiektywnie niemożliwa.

W tym miejscu Sąd zaznacza, odnosząc się do zarzutów skargi, że nie podziela także zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych, zwłaszcza dotyczących postępowania wyjaśniającego (art. 77 § 1 oraz art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a.). W ocenie składu orzekającego organy nie były obowiązane niejako wbrew treści art. 17 ust. 1b pkt 2 u.ś.r. badać możliwości synów A. J. co do opieki nad matką (czy co do finansowania takiej opieki) skoro nie przedstawiono i nie ujawniono w toku sprawy żadnych okoliczności świadczących o obiektywnym braku po ich stronie zdolności do alimentacji.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") oddalił skargę uznając, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa.

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału.