Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1083/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 137 ust 7  , art 136 ust 3
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Monika Niedźwiedź SWSA Małgorzata Łoboz SWSA Paweł Darmoń (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 stycznia 2023 r. sprawy ze skarg S. H. i E. Ł. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 5 lipca 2022 r., Nr WS-VI.7534.3.211.2021.PB w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości skargi oddala


UZASADNIENIE

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 5 lipca 2022 r., znak: WS -VI.7534.3.211.2021.PB, na podstawie art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. - po rozpatrzeniu odwołania: J. R. - działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J. R., R. J., W. H., I. H., S. H. oraz E. Ł. od decyzji nr 2 Starosty Krakowskiego z dnia 20 października 2021 r. znak: GN.II.6821.1.129.2020.Ko - uchylił ww. decyzję w części rozstrzygniętej w pkt. 1 i 3 sentencji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji (pkt I); a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy (pkt II).

Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Starosta Krakowski w decyzji z dnia 20 października 2021 r., znak: GN.lI.6821.1.129.2020.Ko orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako cześć działki nr [...], obr[...], jedn. ewid. K., w granicach wywłaszczonych (nabytych) działek nr [...] i nr [...], obr[...] (mały) K. na rzecz:

- J. R., J. R., R. J., W. H., I. H. i S. H. (pkt 1 decyzji);

- A. H. (pkt 2 decyzji);

- E. Ł. (pkt 3 decyzji).

W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży z 29 maja 1976 r. Rep. A I r [...], z przeznaczeniem pod budowę budynków mieszkalnych (dawna działka nr [...]) oraz wywłaszczona decyzją z 14 września 1978 r. znak GK.I-8221-13/77 na cele budowy pawilonu remontowo-administracyjnego nr [...] przy ul. [...] dla Spółdzielni Mieszkaniowej [...]" w K., zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny inwestycji z 30 września 1974 r. znak: BAA-60/K/127/74 (dawna działka nr [...]).

Zdaniem organu I instancji, powyższa okoliczność, tj. brak władania przedmiotową nieruchomością przez Skarb Państwa bądź jednostkę samorządu terytorialnego, wyklucza możliwość zrealizowania przez organ w naturze roszczenia przewidzianego w art. 136 ust. 3 u.g.n.

Następnie organ I instancji wskazał, że w sytuacji wystąpienia przesłanki z art. 229 u.g.n., postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, co musi skutkować jego umorzeniem na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Starosta Krakowski uznał zatem, że skoro zwrot przedmiotowej nieruchomości nie jest możliwy, bowiem ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego, to postępowanie zainicjowane wnioskiem J. R., J. R., R. J., W. H., I. H. i S. H. było bezprzedmiotowe.

W stosunku do A. H. organ I instancji wskazał, że nie posiada ona uprawnienia do ubiegania się o zwrot nieruchomości, co również czyniło wszczęte z jej wniosku postępowanie bezprzedmiotowym.

Z kolei w odniesieniu do E. Ł. przesądzające znaczenie w ocenie organu I instancji miał fakt, że jej uprawnienie do żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości wygasło z uwagi na upływ terminu wynikającego z art. 137 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r., poz. 801), co uzasadniało umorzenie postępowania z wniosku złożonego z naruszeniem terminu prawa materialnego.

S. H. i E. Ł. w swych odwołaniach wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie wniosku do ponownego rozpatrzenia Staroście Krakowskiemu, podnosząc, że w toku postępowania nie zostało wyjaśnione, czy po dokonanych w latach 80-tych zmianach gruntowych, które to zmiany doprowadziły do "powstania" działek o nowej numeracji, istnieje faktyczna możliwość zwrotu części wywłaszczonych działek, oraz że nie zostało wyjaśnione, czy umowa o oddaniu wywłaszczonej nieruchomości w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej nie powinna (była) zostać rozwiązana w stosunku do części przejętej nieruchomości przez organ uprawniony, w trybie określonym w art. 140 kodeksu cywilnego, w sytuacji gdy użytkownik nie wzniósł określonych w niej budynków i urządzeń.

Ponadto odwołujący wskazali, że Starosta Krakowski powinien był rozważyć kwestię przedstawienia spadkobiercom wywłaszczonej nieruchomości propozycję dotyczącą nieruchomości zamiennej lub wypłaty stosownego odszkodowania.

Uzasadniając zaskarżoną decyzję z dnia 5 lipca 2022 r., Wojewoda Małopolski stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa dwuetapowo:

- umową sprzedaży z 29 maja 1976 r. Rep. [...], zawartą w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości Skarb Państwa nabył własność dawnej działka nr [...] z przeznaczeniem pod budowę budynków mieszkalnych,

- zaś decyzją z 14 września 1978 r. znak GK.1-8221-13/77 wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa działka nr [...] - na cele budowy pawilonu remontowo-administracyjnego nr [...] przy ul. [...] dla Spółdzielni Mieszkaniowej [...]" w K., zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny inwestycji z 30 września 1974 r. znak: BAA-60/K/127/74.

Ww. nieruchomość została oddana umową z 13 grudnia 1978 r. Rep. A nr I 16886/78 w użytkowanie wieczyste Zjednoczonej Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...]" w K. , co zostało ujawnione w księdze wieczystej dopiero w dniu 26 listopada 2008 r.

Następnie, organ II instancji wskazał, iż dla zastosowania w sprawie przepisu art. 229 u.g.n. konieczne jest łączne spełnienie wszystkich przesłanek w nim określonych, co nie miało miejsca w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, bowiem ujawnienie w księdze wieczystej faktu oddania obecnej działki nr [...] użytkowanie wieczyste nastąpiło już po wejściu w życie u.g.n., tj. po 1 stycznia 1998 r.

W związku z powyższym za błędną uznano konstatację organu I instancji odnośnie bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem ww. osób w sprawie o zwrot nieruchomości. W takiej sytuacji postępowanie zwrotowe nie jest w żadnym razie bezprzedmiotowe, zaś organ ma obowiązek wydać orzeczenie merytoryczne.

W ocenie Wojewody Małopolskiego nie sposób także zgodzić się z rozstrzygnięciem Starosty Krakowskiego ujętym w pkt. 3 zaskarżonej decyzji, umarzającym postępowanie zwrotowe z wniosku E. Ł.. Odwołanie się w tym zakresie przez organ I instancji do regulacji art. 136 ust. 7 u.g.n., było co do zasady chybione. Z powołanych przez Wojewodę regulacji (art. 136 ust. 2a, ust.2b, ust. 3a i ust.3b u.g.n.) wynika, że złożenie wniosku o zwrot w ustawowym terminie choćby przez jednego uprawnionego rodzi po stronie organu obowiązek poinformowania pozostałych uprawnionych o możliwości ubiegania się o zwrot przysługującego im udziału w wywłaszczonej nieruchomości albo udziału w jej części (art. 136 ust. 3a u.g.n.), a jeżeli byłoby to niemożliwe (brak spadkobierców ustalonych we właściwym trybie), organ zobowiązany jest do prowadzenia jednego postępowania dotyczącego wszystkich zgłoszonych żądań (art. 136 ust. 3b u.g.n.). Zatem nic nie stoi na przeszkodzie, aby w toku postępowania wszczętego na wniosek części uprawnionych przystąpiły do sprawy kolejne osoby, które uzyskały postanowienie spadkowe już po upływie terminu materialnego. Zdaniem organu II instancji – art. 136 ust. 7 (zd. 2) u.g.n. wyłącza obowiązek zawiadomienia uprawnionych osób określony w art. 136 ust. 2 u.g.n. (czyli przed wszczęciem postępowania), a nie wynikający z treści art. 136 ust. 3b u.g.n., tj. po wszczęciu postępowania, którego przedmiot oraz zakres podmiotowy może przecież zostać ostatecznie określony/zmodyfikowany w jego toku aż do wydania (ostatecznego) rozstrzygnięcia.

W związku z powyższym, organ odwoławczy stwierdził, iż zaskarżona decyzja - w zakresie jej pkt. 1 i 3 sentencji - wydana została z naruszeniem przepisu art. 105 § 1 k.p.a. i jako taka podlegała uchyleniu w tej części, zaś sprawa w tym zakresie została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W dalszej części uzasadnienia organ II instancji wyjaśnił, że skoro występująca z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości A. H., nie jest jej poprzednią właścicielką ani spadkobierczynią poprzednich współwłaścicieli, to nie przysługuje jej roszczenie o zwrot ww. nieruchomości, a zatem postępowanie z jej wniosku było bezprzedmiotowe. Zatem rozstrzygnięcie organu I instancji ujęte w pkt. 2 sentencji zaskarżonej decyzji uznano za prawidłowe.

Ww. decyzja Wojewody Małopolskiego została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez E. Ł. (w piśmie z 17.08.2022 r.) oraz przez S. H. (w piśmie z dnia 7.08.2022 r.).

W identycznie brzmiących skargach skarżący wnieśli o uchylenie decyzji I i II instancji oraz przekazanie sprawy organowi I instancji celem wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności.

Zdaniem skarżących - Starosta Krakowski rozpatrując wniosek o zwrot nieruchomości (części) nie wyjaśnił szeregu istotnych dla sprawy kwestii, a Wojewoda Małopolski rozpatrując odwołanie, nie odniósł się do poruszonych przez skarżących zarzutów.

Skarżący zarzucili, że w toku postępowania nie zostało dostatecznie wyjaśnione, czy po dokonanych w latach 80-tych zmianach gruntowych, które doprowadziły do powstania działek o nowych numerach, istnieje możliwość zwrotu części wywłaszczonych działek.

Nadto skarżący zarzucili, że nie zostało wyjaśnione czy umowa o oddaniu wywłaszczonej nieruchomości w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej [...]" w K. nie powinna (była) zostać rozwiązana w stosunku do części przejętej przez nią nieruchomości przez organ uprawniony w trybie określonym w art. 140 Kodeksu Cywilnego (w sytuacji gdy..."użytkownik nie wniósł określonych w niej budynków i urządzeń").

Zdaniem skarżących - Wojewoda Małopolski rozpatrując ich odwołania nie ustosunkował się do wniosków, iż decyzja z 20 października 2021 r. powinna zostać uchylona, a postępowanie ponownie starannie przeprowadzone.

Postanowieniem z 30 stycznia 2023 r., sygn. II SA/Kr 1084/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy o sygn. II SA/Kr 1084/22 i II SA/Kr 1083/22 do ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia pod wspólną sygnaturą II SA/Kr 1083/22.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skarg, podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Artykuł 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Zgodnie z art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Ponadto należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Zgodnie z brzmieniem art. 15zzs4 ust.2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust. 3 ustawy przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Wszystkie strony nie zajęły w zakreślonym terminie stanowiska, dlatego też zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 16 stycznia 2023r sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Skargi nie zasługują na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie skarżący: S. H. i E. Ł. są następcami prawnymi J. H., która z kolei była następcą prawnym W. L.. W. L. była współwłaścicielką, w części po [...], działek [...] i [...] poł. w obr. [...] (mały) K..

Jak wynika z trafnie ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy, wywłaszczona działka nr [...] została nabyta na rzecz Skarbu Państwa umową z 29 maja 1976 r., Rep. A I nr [...] pod budowę budynków mieszkalnych. Z kolei działka nr [...] została wywłaszczona decyzją z 14 września 1978 r. w celu budowy pawilonu remontowo-administracyjnego. Podstawą do wywłaszczenia wskazanych działek była decyzja Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej Miasta Krakowa, zatwierdzająca plan realizacyjny inwestycji z dnia 30 września 1974 r. Części działek nr [...] i nr [...] 4 odpowiadają obecnie części działki nr [...].

Ponadto – jak ustaliły organy – co ma zasadnicze znaczenie dla przedmiotowej sprawy, umową z dnia 13 grudnia 1978 r. wskazana nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste Zjednoczonej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w K.. Umowa ta stanowiła podstawę do dokonania w księdze wieczystej nr [...] wpisu prawa użytkowania wieczystego wskazanej spółdzielni. Wpis został dokonany w dniu 26 listopada 2008 r.

Powyższe – ustalone przez organy, w oparciu przede wszystkim o znajdujące się w aktach sprawy wydruki z księgi wieczystej oraz kserokopie aktów notarialnych – okoliczności nie budzą najmniejszej wątpliwości.

Fakt oddania wskazanej nieruchomości w użytkowanie wieczyste Zjednoczonej Spółdzielni Mieszkaniowej [...]" z siedzibą w K. oraz ujawnienie tej okoliczności w księdze wieczystej w dniu 26 listopada 2008 r. ma przy tym zasadnicze znaczenie dla przedmiotowej sprawy.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2023.344 t.j. z dnia 2023.02.24 ) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Wyłączenie roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości określa art. 229 u.g.n., zgodnie z którym roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Doniosłość tej regulacji należy wiązać z potrzebą stabilizacji stosunków prawnych ukształtowanych w przeszłości.

W wyroku z dnia 11 września 2020 r., sygn. akt I OSK 210/20 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że art. 229 u.g.n. jest wyjątkiem od zasady z art. 136 ust. 3 u.g.n., a w sytuacji jego wystąpienia organ nie ma obowiązku badać, czy zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości. (...) Z brzmienia art. 229 u.g.n. wynika, że w przepisie tym jest mowa o "ustanowieniu" użytkowania wieczystego nieruchomości. Zwrot "ustanowiono użytkowanie wieczyste" obejmuje nabycie prawa użytkowania wieczystego zarówno w drodze czynności prawnej, jak i nabycie z mocy prawa. Przepis art. 229 u.g.n. należy zatem rozumieć w ten sposób, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie. Nie można pominąć - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku - że omawiany przepis zasadniczą rolę przypisuje wpisowi do księgi wieczystej. Dotyczy to wpisu do księgi wieczystej zarówno prawa własności, jak również wpisu prawa użytkowania wieczystego. Przy czym w przypadku nabycia użytkowania wieczystego w drodze cywilnoprawnej wpis ma charakter prawotwórczy, konstytutywny, natomiast w sytuacji nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego, wpis do księgi wieczystej ma charakter prawa deklaratoryjny. Rozróżnienie charakteru wpisu nie ma jednak znaczenia na gruncie regulacji art. 229 wymienionej ustawy. W doktrynie wskazuje się, że uwzględniając art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2017 r. poz. 1007 z późn. zm.), decydujące znaczenie dla określenia daty ujawnienia prawa należy przydać dacie skutecznego złożenia wniosku w tej sprawie (wyrok NSA z: 29 maja 2002 r. I SA 2683/00; 20 marca 2001 r. I SA 2341/99, aprobowane przez A. Prusaczyka w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 1415-1416, nb 1, 2, za: wyrok NSA z 3 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2643/18, CBOSA).

Należy podzielić stanowisko Wojewody Małopolskiego, że z uwagi na datę wpisu prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości (26.11.2008 r.) brak było podstaw do zastosowania art. 229 u.g.n. i stanowisko organu I instancji w tym zakresie słusznie zostało zakwestionowane. Powyższe stwierdzanie implikowało konieczność uchylenia przez organ odwoławczy pkt 1 decyzji z 20 października 2021 r. (brak podstaw do orzeczenia o bezprzedmiotowości postępowania zwrotowego dotyczącego dz. nr [...] na rzecz: J. R., J. R., R. J., W. H., I. H. i S. H.). Jednocześnie trafnie wskazano, że podstawą odmowy nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej. W tej sytuacji jednak postępowanie zwrotowe nie jest bezprzedmiotowe a organ ma obowiązek wydać orzeczenie merytoryczne.

Wojewoda Małopolski prawidłowo również zastosował art. 138 § 2 k.p.a. orzekając o uchyleniu pkt 3 decyzji organu I instancji – wobec braku podstaw do umorzenia postępowania zwrotowego wobec E. Ł. w tej sprawie, z uwagi na brzmienie art. 136 ust. 7 u.g.n. Złożenie wniosku o zwrot w ustawowym terminie choćby przez jednego uprawnionego sprawia, że znajduje zastosowanie art. 136 ust 3a u.g.n., zgodnie z którym - w przypadku gdy postępowanie w sprawie zwrotu dotyczy udziału w wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w jej części, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, zawiadamia pozostałych uprawnionych o możliwości zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości albo udziału w jej części. Sąd podziela argumentację organu II instancji, która została wyczerpująco przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Bezsporne w tej sprawie było również ustalenie, że występująca z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości A. H., nie jest jej poprzednią właścicielką ani spadkobierczynią poprzednich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie przysługuje jej roszczenie o zwrot ww. nieruchomości. Wyjaśniono bowiem, że skoro występująca z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości A. H., nie jest jej poprzednią właścicielką ani spadkobierczynią poprzednich współwłaścicieli, to nie przysługuje jej roszczenie o zwrot ww. nieruchomości, a zatem postępowanie z jej wniosku było bezprzedmiotowe. Zatem rozstrzygnięcie organu I instancji ujęte w pkt. 2 sentencji decyzji słusznie uznano za prawidłowe.

W kontekście powyższego, wobec uchylenia przez Wojewodę Małopolskiego pkt 1 i 3 decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (merytorycznego) – jako bezzasadny należy ocenić zarzut skarżących, "że decyzja z 20 października powinna zostać uchylona, a postępowanie starannie przeprowadzone".

Nadto, oceniając zaskarżoną decyzję (pkt I), sąd administracyjny nie był władny do ustalenia tego czy istnieje w tej sprawie możliwość zwrotu nieruchomości (lub jej części) wnioskodawcom czy nie, - tylko do oceny prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 k.p.a. Pewnym standardem kształtującym kierunek i zakres orzecznictwa sądowoadminisatrcyjnego jest bowiem zasada zgodnie z którą: "nie jest rzeczą sądu administracyjnego ustalanie stanu faktycznego sprawy oraz dokonywanie własnych ustaleń poprzedzonych oceną dowodów. Takie działanie prowadzi bowiem do nieuprawnionego zastępowania organów administracji publicznej w ich działalności" (tak np. NSA w wyroku: z 24 kwietni a2012 r., sygn. akt I OSK 596/11, z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 888/11, z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1666/15, WSA w Krakowie w wyroku z 3 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 968/16).

Ustosunkowując się do zarzutów skargi, należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej w tym przepisie (art. 7 K.p.a.) zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 K.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Dopiero jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stworzyłoby podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 K.p.a. (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 maja 2021 roku, sygn. III OSK 420/21).

Wojewoda Małopolski podzielając stanowisko odwołujących - prawidłowo uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w kwestii bezprzedmiotowości postępowania (pkt 1 i 3 decyzji organu I instancji), przekazując sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.