Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 876/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 145 par. 1, pkt 1 lit. a ic
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędzia: WSA Inga Gołowska Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2020 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2020 r. [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając w oparciu o art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266), zwanej dalej "u.s.u.s.", odmawia umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek w łącznej kwocie 10 537,68 zł, w tym:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres: 08/2012 r. - 01/2014 r. w łącznej kwocie 3 516,67 zł, w tym z tytułu: składek-2 220,67 zł, odsetek - 1 296,00 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne - za 08/2012 r. - 01/2014 r. w łącznej kwocie 7 021,01 zł, w tym z tytułu: składek-4 437,01 zł, odsetek-2 584,00 zł,

Ponadto odmówiono umorzenia powyższych należności również w oparciu o art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art 32 u.s.u.s. a także § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. Nr 141 poz 1365 ) dalej jako "rozporządzenie"

Decyzję tę wydano na wniosek S. S. z dnia 7 maja 2020 r. , którym zwrócił się do ZUS o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Podał, że wyraża zgodę na nieuwzględnienie składek umorzonych przy ustalaniu prawa do emerytury. Poinformował, że od 2014 r (z przerwami) przebywa w Zakładzie Karnym i nie ma szansy na spłatę zadłużenia. Koniec kary przypada za ok. dwa lata.

Zaznaczył również, że w stosunku do niego toczy się jeszcze jedno postępowanie. Poinformował o swoich problemach zdrowotnych. Ponadto powołał się na problemy rodzinne i fakt zasądzenia alimentów na trójkę dzieci. Wskazał również, że ma inne niespłacone zobowiązania finansowe. Do wniosku dołączył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym.

Rozpoznając wniosek ZUS podkreślił, że zobowiązania z tytułu składek nie uległy przedawnieniu, bowiem bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do przesłanek umorzenia zaległości wskazano, że aktualnie wnioskodawca przebywa w zakładzie karnym, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności. W okresie od 7marca 2019 r. do 20 stycznia 2020 r. wykonywał odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania. Obecnie nie osiąga dochodów. Nie ponosi również kosztów związanych z utrzymaniem. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem nie spłaca wymagalnych zobowiązań finansowe wobec innych wierzycieli.

Ponadto z ustaleń ZUS wynika, że nie jest właścicielem nieruchomości, ani ruchomości.

Następnie organ wskazał na wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w sprawie, tj.: art. 28 ust. 3 i 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Odnosząc się do przesłanek zawartych w tych przepisach zauważono, że Dłużnik żyje, a w stosunku do niego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

Zaległości figurujące na koncie Wnioskodawcy zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym przez Dyrektora ZUS Oddział w C.. W ramach prowadzonej egzekucji dokonano zajęcia rachunku bankowego w BZ WBK. Ponadto przekazano dalsze tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego do prowadzenia postępowania ze środka, do którego zastosowania nie jest upoważniony Dyrektor Oddziału. Organem prowadzącym postępowanie jest Dyrektor Oddziału ZUS w C. oraz Naczelnik Urzędu Skarbowego w O.. Aktualnie postępowanie egzekucyjne nie jest skuteczne, jednak nie zostało zakończone.

W związku z powyższym nie można uznać, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s. zaistniały w omawianym przypadku. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Dlatego też uznano, że nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Odnosząc się natomiast do możliwości umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności powołano się na art. 28 ust. 3a u.s.u.s i wydane na tej podstawie rozporządzenie. Przepisy te zobowiązują płatnika do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Do sytuacji takich § 3 ust. 1 rozporządzenia w szczególności zalicza przypadki:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Analizując powyższe przesłanki zwrócono uwagę, że co prawda Wnioskodawca przebywa aktualnie w zakładzie karnym i nie osiąga dochodów, jednak jest to konsekwencją podejmowanych przez niego decyzji i działań. Sytuacja Wnioskodawcy nie jest szczególna i trudna. Wręcz przeciwnie ma zaspokojone wszystkie potrzeby życiowe gdyż nie ponosi żadnych kosztów utrzymania, pozostaje bowiem na utrzymaniu Państwa. Nie bez znaczenia jest również fakt, że odbywanie kary pozbawienia wolności jest okolicznością przemijającą, bowiem orzeczone zostało na określony czas.

Organ wskazał również, że co prawda Wnioskodawca posiada zobowiązania finansowe wobec innych wierzycieli, które obecnie nie są spłacane. Jednak każdy z wierzycieli może dochodzić swoich należności zgodnie z przepisami prawa. Nawet gdyby ZUS umorzył należności, to inni wierzyciele w dalszym ciągu dochodziliby swoich należności a ZUS realizuje przecież ważny interes społeczny zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Każdy przejściowo może wykazać, że ma trudną sytuację lecz ZUS jest obowiązany w sposób dokładny i racjonalny ocenić sytuację i podjąć decyzję, czy uznaje ją za przesłankę do zastosowania umorzenia należności, czy też nie.

Dlatego też stwierdzono, że sytuacja finansowa Dłużnika nie nosi znamion ubóstwa i nie ma charakteru definitywnego. Instytucja umorzenia służy wsparciu obywateli w zupełnie wyjątkowych okolicznościach. Zauważono także, że przebywając w Zakładzie Karnym w okresie od 7 marca 2019 r. do 20 stycznia 2020 r. Wnioskodawca wykonywał odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania. Przyznano, że obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów, jednak jest to sytuacja przejściowa.

Umorzenie należności w omawianej sprawie byłoby wsparciem socjalnym, a nie taki charakter mają przepisy regulujące umorzenie należności z tytułu składek. Fakt opłacania składek nie jest okolicznością nadzwyczajną, a spełnieniem obowiązku wynikającego z przepisów prawa, natomiast umorzenie zaległości nie może być traktowane jako kredytowanie zobowiązanego. Dlatego też przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie zachodzi w powyższej sprawie.

Odnosząc się do poniesionych we wniosku problemów zdrowotnych, wskazano, że Wnioskodawca nie dołączył żadnych dokumentów potwierdzających tę okoliczność. Nie ma również potwierdzenia, że z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny nie może on osiągać dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia. W związku z powyższym, Zakład nie ma możliwości stwierdzić, że zachodzą okoliczności wykazane w § 3 ust. 1 pkt. 3 w/w rozporządzenia. Mając na uwadze powyższe, w omawianej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania umorzenia należności wskazane w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

W skardze zarzucono pominięcie przez organ kwestii stanu zdrowia wnioskodawcy (inwalidztwa) oraz ubóstwo jego i jego rodziny. Podkreślono, że skarżący jest osobą jednooczną, słabowidząca z mętami w oku zdrowym. Przeszedł wypadek , w którym złamał krąg L1 i już nigdy nie powrócił do pełnej sprawności. Ponadto złamał lewy nadgarstek, który źle się zrósł, co powoduje silne bóle i ograniczoną niewładność. Kolano wymaga operacji. Jest leczone rehabilitacyjne, ale nie ma poprawy. Wnioskodawca powołał się przy tym na dokumentację medyczną z zakładu karnego.

Stan zdrowia zmusił go do zakończenia działalności gospodarczej, gdyż jako cieśla – dekarz nie mógł pracować na wysokości. Nie mógł jej jednak oficjalnie zlikwidować gdyż trafił do zakładu karnego i miał ograniczoną możliwość działania w tym zakresie. Stan zdrowia uniemożliwi mu także pojęcie dobrze płatnej pracy po opuszczeniu zakładu karnego. Może jedynie liczyć na zarobek w wysokości od 2 000 do 3 000 zł a to ledwo wystarczy na bieżące utrzymanie. Opłaty za dom wynoszą 1000 zł miesięcznie , a alimenty 1200 zł Resztę będą pochłaniać wydatki na żywność i ubranie. Do spłaty pozostają grzywny sądowe w wysokości 46 000 zł i kredyty na kwotę około 40 000 zł.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie i podtrzymano dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje :

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r poz. 2167, ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Wskazana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługują na uwzględnienie.

Art. 28 u.s.u.s. przewiduje możliwość umorzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek w całości lub w części na zasadach określonych w tej ustawie oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 u.s.u.s.). Na postawie art. 32 u.s.u.s., przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne.

W myśl art. 28 ust. 2 u.u.s.u. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w tym przepisie ma charakter wyczerpujący. Stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zadłużenia. Zasadą jest więc, że składki na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane przez Zakład w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Jednakże w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek odmiennie unormowano podstawę i przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne takich osób mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). W art. 28 ust. 3b u.s.u.s. zawierającym delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad umarzania takich należności ustawodawca doprecyzował, iż przy określaniu przesłanek mających uzasadniać umorzenie, należy wziąć pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Z art. 28 ust. 3b u.s.u.s., który dotyczy umorzenia składek ubezpieczonych będących jednocześnie ich płatnikami, wynika, że dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów ubezpieczeń społecznych. Z tego powodu w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. przewidziano możliwość umarzania składek pod warunkiem wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, bo pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny, w szczególności gdy zachodzą określone w pkt 1-3 przypadki: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Niewątpliwie do płatników składek na ubezpieczenie społeczne zalicza się przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą zobowiązanych do opłacenia składek na swoje ubezpieczenie społeczne. W orzecznictwie podkreśla się, że przy umarzaniu nieopłaconych przez nich należności nie stosuje się wymogu zaistnienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, lecz zawsze ocenia się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny po ewentualnym opłaceniu należności, z uwzględnieniem jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej (por. wyroki NSA: z 21 maja 2009 r., II GSK 1045/08; z 21 stycznia 2009 r., II GSK 650/08; z 25 sierpnia 2010 r., II GSK 724/09; z 19 lutego 2015 r., II GSK 2366/13; z 9 kwietnia 2015 r., II GSK 406/14).

Niekwestionowane jest też, że decyzja w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter uznaniowy. W orzecznictwie wskazuje się, że decyzja taka podlega jednak pełnej kontroli sądowej. Ustawodawca nie pozostawił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych całkowitej swobody, co do wyboru rozstrzygnięcia, ani też nie zezwolił na dowolność. Swoboda wyboru rozstrzygnięcia zawarta jest w granicach ściśle określonych przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia. Ograniczeniami swobody uznania administracyjnego są przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s. i w § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. W sytuacji, gdy strona wykaże, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, aby uniknąć dowolności decyzji, organ musi wykazać przyczyny, dla których, mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia, a w wywodach tych musi rozważyć zarówno ważny interes osoby zobowiązanej, jak i interes publiczny. W sprawach dotyczących umorzenia składek konieczne jest także stosowanie zasady zawartej w art. 7 k.p.a. in fine, ustanawiającej obowiązek uwzględnienia przy orzekaniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywatela. Zatem w sprawach dotyczących umorzenia składek interes społeczny nie może być rozumiany wąsko, wyłącznie jako dbałość o finanse ubezpieczeń społecznych (por. wyrok NSA z 21 lutego 2007 r., II GSK 301/06). Użyty w art. 28 ust. 1 i ust. 3a zwrot "składki mogą być umarzane" w sytuacjach określonych w tych przepisach należy rozumieć jako sprecyzowanie uprawnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do umorzenia składek, z którego wynika przede wszystkim, że w innych sytuacjach Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma prawa składek umarzać. Jednak ustalenie istnienia przesłanek umorzenia określonych w ustawie lub rozporządzeniu nie pozwala na podjęcie decyzji odmownej z powołaniem się wyłącznie na uznanie administracyjne, bowiem każde takie rozstrzygnięcie podjęte bez wnikliwej analizy obu omawianych interesów będzie naruszać art. 7 k.p.a. (por. wyrok NSA z 8 września 2015 r., II GSK 1807/14). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, iż interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspakajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.

Dlatego też jeżeli z ustalonych okoliczności wynika, iż opłacenie należności z tytułu składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, brak jest podstaw do wydania decyzji o odmowie umorzenia składek (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r., II GSK 349/09).

Wskazana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego przesłanka uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Charakter uznaniowy decyzji wymaga zatem przeprowadzenia analizy sytuacji materialnej strony skarżącej uwzględniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb, przy czym przy tej analizie nie można oderwać się od istoty ubezpieczenia społecznego, a w szczególności jego funkcji ochronnej. Zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyroki NSA: z 25 sierpnia 2010 r., II GSK 724/09; z 19 lutego 2015 r., II GSK 2366/13 i II GSK 2377/13). Istotną dyrektywę stanowi to, że zawsze należy brać pod uwagę, z punktu widzenia omawianych przesłanek umorzenia, nie tyle przyczyny powstania zadłużenia, co sytuację finansową wnioskodawcy, a przede wszystkim jej wpływ na możliwość spłaty zadłużenia.

Analizując zaskarżoną decyzje w świetle powyższych rozważań należy wskazać, że ocena zebranego materiału dowodowego, dokonana przez organ, jest pobieżna, a wyciągnięte wnioski, wewnętrznie sprzeczne nie uzasadniają prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia.

Przede wszystkim nienależycie uwzględniono trudną sytuację majątkową Wnioskodawcy. Dla kwestii umorzenia zaległości z tytułu składek nie ma znaczenia, z jakiego powodu odbywa on karę pozbawienia wolności. Nie powinno przy tym budzić wątpliwości, że ma ona istotny wpływ na jego możliwości zarobkowe, czego nie poprawie fakt zapewnienia utrzymania w zakładzie Karnym.

Organ nie wyjaśnił również, czy w sprawie nie znajduje zastosowanie § 3 pkt 3 rozporządzenia związany z przewlekłą chorobą zobowiązanego lub koniecznością sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającym możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ stwierdził w tym zakresie jedynie, że skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji, na poparcie jego twierdzeń. Nie można się z tym zgodzić, bowiem w aktach administracyjnych na karcie 13 znajduje się koperta z dokumentacja medyczną pochodząca z ambulatorium z izbą chorych Zakładu karnego w N. W.. Wpływ tej dokumentacji na spełnienie przesłanek do umorzenia zaległości nie został przez Organ w ogóle rozpatrzony.

Z tych też względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.