Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1567/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 2, art. 3 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7,28,77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia WSA del. Marian Wolanin Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1674/12 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r. (sygn. akt I SA/Wa 1674/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego.

W motywach wyroku Sąd wskazał na następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:

Orzekając na wniosek M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, która została zakończona postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., ten sam organ utrzymał w mocy swoje pierwotne rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu stanowiska Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, powołując się na treść art. 28 k.p.a., wyjaśnił, że wnioskodawczyni – M. K. nie posiadała interesu prawnego w zainicjowaniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 1978 r. nr [...]. Z treści aktu własności ziemi z dnia [...] października 1975 r. nr [...] wynikało bowiem, że właścicielami gospodarstwa rolnego, przejętego na własność Państwa – na podstawie w/w decyzji Prezydenta Miasta B. z 1978 r. – byli: W. i W. małżonkowie M. oraz S. B. Bez znaczenia przy tym pozostawała okoliczność, iż w akcie własności ziemi wskazano, iż "nieruchomość została nabyta na podstawie nieformalnego testamentu z dn. [...]września 1971 r. sporządzonego przez D. B. - potwierdzona postanowieniem sądowym sygn. akt [...] wydanego przez Sąd Powiatowy w B."

Minister podniósł także, iż wnioskodawczyni swój interes prawny wywodziła z faktu, że – jak twierdziła - pierwotnym właścicielem m. in. nieruchomości przejętej na własność Skarbu Państwa, decyzją Prezydenta Miasta B. z 1978 r., był B, D,, po którym spadek nabyły: W. T., S. B. i W. M. Spadek po W. T. nabyła zaś następnie M. K. (vide: postanowienie Sądu Powiatowego w B. z dnia [...] sierpnia 1973 r., sygn. akt [...] i postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 1985 r., sygn. akt [...]). Tymczasem, jak podkreślił organ – treść w/w postanowień sądowych dowodziła jedynie, że M. K. była następcą prawnym B. D., który jednakże nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu jej przejmowania na własność Państwa.

Minister zauważył ponadto, że pomimo wezwań organu (pisma z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] i z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] oraz [...]), który zwracał się do wnioskodawczyni o nadesłanie dokumentu, z którego wynikałby jej przymiot strony w niniejszej sprawie, M. K. nie nadesłała wnioskowanych dokumentów.

Na powyższe postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2012 r. M. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła organowi naruszenie art. 7 i art. 28 k.p.a.

Odpowiadając na skargę, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie.

Sąd przytoczył treść art. 157 § 2 oraz art. 28 k.p.a. i zauważył, że w orzecznictwie sądowym konsekwentnie przyjmuje się, iż ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, Sąd wyjaśnił, iż skarżąca wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z [...] września 1978 r. nr [...], w którym to postępowaniu nie brała udziału. Podstawą materialnoprawną kwestionowanej decyzji był zaś przepis art. 53 ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeń dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), który dotyczył przejmowania na własność Państwa własności nieruchomości rolnych a więc adresatem takiej decyzji mógł być jedynie właściciel takiej nieruchomości. On też miał interes w postępowaniu o stwierdzenie nieważności tego rodzaju decyzji a - w przypadku, gdy były właściciel nieruchomości nie żył - jego spadkobiercy.

Ponadto, jak wywodził Sąd, przymiot strony w powyższym postępowaniu miał też podmiot, który wykazałby, że w dacie wydania decyzji lub obecnie posiadał tytuł prawnorzeczowy do spornej nieruchomości.

Sąd powtórzył zatem za organem, że stroną postępowania, zakończonego decyzją z [...] września 1978 r., była W. M. – współwłaścicielka spornej nieruchomości, której tytuł prawny wynikał z aktu własności ziemi z dnia [...] października 1975 r.

Skarżąca – jak zaakcentował Sąd - nie należała do kręgu spadkobierców po W. M. – adresatce decyzji z [...] września 1978 r. i nie wykazała także, aby przysługiwał jej tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości objętej w/w aktem własności ziemi i to zarówno w dniu [...] września 1978 r. jak i obecnie. Okoliczność, że skarżąca była spadkobierczynią po W. T., która z kolei należała do kręgu spadkobierców B. D. nie miała zaś znaczenia w sytuacji, gdy prawo własności nieruchomości, wynikające z aktu własności ziemi, przysługiwało małżonkom M. i S. B.

Ostatecznie więc Sąd przyjął, że w sytuacji istnienia w obrocie prawnym aktu własności ziemi, kreującego tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości na rzecz osób w nim wskazanych, bez znaczenia dla oceny przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, był brak przeprowadzenia postępowania o dział spadku po B. D. Ponadto, treść opinii sporządzonej przez biegłego na potrzeby postępowania spadkowego nie stanowiła tytułu prawnorzeczowego ani nie przesądzała o jego istnieniu.

Z tych względów Sąd uznał, że niezasadne były zarzuty skarżącej, która zarzucała organowi naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz twierdziła, iż w sprawie istniały rozbieżności co do zebranych dokumentów. Z akt sprawy nie wynikało bowiem, aby skarżącej lub jej poprzednikom prawnym kiedykolwiek przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, który stałby na przeszkodzie odpłatnemu przejęciu nieruchomości przez Państwo, jak również, aby była ona spadkobierczynią po W. M. Wobec tego również zarzut skargi, dotyczący naruszenia przez organ nadzoru przepisu art. 28 k.p.a., Sąd uznał za niezasadny i w rezultacie stwierdził, że skoro wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony przez podmiot nie będący stroną postępowania, a więc nie mający skutecznej legitymacji do domagania się przeprowadzenia takiej kontroli, to prawidłowo organ odmówił wszczęcia postępowania - na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, M. K. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, mające wpływ na treść wyroku, naruszenie przepisów postępowania:

1) poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 28 k.p.a. - wobec odmowy przyznania jej przymiotu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 1978 r. nr [...], w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa od W. i W. M. i S. B. działki o numerze [...], podczas gdy całość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przemawia za tym, iż skarżącej jako następczyni prawnej W. T. - właścicielki tejże działki, pominiętej wszelako w akcie własności ziemi z dnia [...] października 1975 r. nr [...], przysługuje interes prawny do występowania w tejże sprawie, a zatem jest stroną postępowania,

2) w postaci art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., na skutek braku uchylenia przez Sąd I instancji "decyzji" organu II instancji, pomimo tego, iż postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy wydane w dniu [...] maja 2012 r. postanowienie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 1978 r., nr [...], mimo iż "decyzja" ta została wydana w oparciu o podstawy sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym,

3) w postaci art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 3 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a. poprze brak podjęcia przez organ administracji publicznej, jak również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego i pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy z pominięciem słusznego interesu strony postępowania w osobie M. K.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor w szczególności twierdził, że już na etapie wydawania aktu własności ziemi z dnia [...] października 1975 r. nr [...], z którego wynikało, że właścicielami gospodarstwa, przejętego na własność Skarbu Państwa byli W. i W. małżonkowie M. oraz S. B., nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny. W postępowaniu tym oraz w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta B. z 1978 r. nie zostały wzięte pod uwagę dowody, znajdujące się w aktach Sądu spadku, z których zaś wynikało istnienie - po stronie W. T., a tym samym po stronie skarżącej - uprawnień właścicielskich do działki o numerze [...].

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, dla wykazania tytułu prawnego do ww. parceli, nie było wystarczające odwoływanie się jedynie do, stwierdzonego aktem własności ziemi, stanu prawnego z dnia wydania decyzji o przejęciu działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa, lecz wzięcie pod uwagę szeregu innych zdarzeń faktycznych i prawnych, zaistniałych przed wydaniem aktu własności ziemi.

Skarżąca twierdziła przy tym, że pierwotnym właścicielem ww. działki był B. D., zmarły w dniu [...] września 1971 r., po którym spadek na mocy postanowienia Sądu Powiatowego w B. z dnia [...] sierpnia 1973 r. (sygn. akt [...]) odziedziczyły na mocy testamentu z dnia [...] sierpnia 1971 r. jego krewne: W. T. w [...] części oraz S. B. i W. M., każda po [...] części spadku. Postanowieniem z dnia [...] października 1985 r., w sprawie o sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w B. stwierdził zaś, iż jedynym spadkobiercą ustawowym W. T. jest jej córka – M. K. W ten sposób niemożliwe było podważenie następstwa prawnego, zachodzącego między B. D. a W. T. i córką tej ostatniej – M. K..

Jeśli zaś idzie o tytuł prawny do działki o numerze [...], to został on – zdaniem skarżącej – potwierdzony, przeprowadzonym w toku postępowania toczącego się przed Sądem Powiatowym w B. w sprawie o sygn. akt [...], dowodem z opinii biegłego sądowego. Z opinii tej wynikało bowiem, iż to na rzecz W. T. została zapisana parcela o numerze [...] a nieprzeprowadzono dotąd postępowania podziałowego.

Ponadto, autor skargi kasacyjnej zwracał uwagę, że w związku z uchyleniem ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) rozpoznawanie spraw o stwierdzenie nabycia - na podstawie tej ustawy – własności nieruchomości rolnych zostało przekazane sądom powszechnym. Nie jest zatem obecnie możliwe wzruszenie ww. aktu własności ziemi na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż podlega to rygorowi przepisów cywilnych. Dla uregulowania stanu prawnego działki numer [...] konieczne jest jednak wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 1978.r. nr [...].

Odpowiedź na skargę kasacyjną, nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Zarzuty te – wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej – nie były uzasadnione a także nie zostały w sposób poprawny sformułowane.

Zdaniem skarżącej, zaskarżony wyrok naruszał – w sposób mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie - przepisy postępowania, w postaci art. 28 k.p.a. a także art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 2 i art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 28, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., tymczasem art. 28 k.p.a., chociaż znajduje się w kodeksie postępowania administracyjnego, jest przepisem prawa materialnego.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych wyjaśnić należy, że przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. przewiduje jedynie, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis ten ma zatem jedynie charakter ustrojowy i mógłby zostać naruszony jedynie w sytuacji, w której sąd administracyjny nie rozpoznałby w ogóle skargi lub dokonał jej oceny według innych kryteriów niż kryterium legalności. Taka sytuacja nie zachodziła zaś w analizowanej sprawie, czego dowodził już choćby sam fakt wydania przez Sąd Wojewódzki niniejszego wyroku. Powyższe oznaczało bowiem, że Sąd dokonał merytorycznej oceny zaskarżonego orzeczenia.

Nie bardzo zrozumiały jest zatem zarzut, w którym powyższy przepis ustrojowy autor skargi kasacyjnej, powiązał z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, 28, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Mając jednak na uwadze treść uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1) skład orzekający uznał, że zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. winien być w tym przypadku rozumiany w ten sposób, iż Sąd I instancji wadliwie uznał, że w toku postępowania przed organem nie doszło do naruszenia w/w przepisów procedury administracyjnej.

Stanowisko to nie było jednak trafne. Stan faktyczny ustalony przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi a następnie zaakceptowany przez Sąd Wojewódzki był określony prawidłowo. Nie był on przy tym skomplikowany a istota zagadnienia sprowadzała się do jego oceny materialnoprawnej, o czym będzie mowa niżej.

Niezasadnie również zarzucono Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż przepis ten może znaleźć zastosowanie jedynie w przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja lub postanowienie spełniała przesłanki, wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., to jest zawierała wadę kwalifikowaną. Tymczasem, zarzucane przez skarżącą niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego przez organ orzekający w sprawie (art. 7 i art. 77 § k.p.a.) a także przekroczenie przezeń granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) nie mogło być traktowane – co do zasady - jako kwalifikowane uchybienia procesowe.

Ponadto, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika zatem jedynie, że rozpatrując sprawę w pierwszej instancji, sąd administracyjny nie jest związany ściśle treścią skargi a jego obowiązkiem jest wszechstronne zbadanie legalności zaskarżonego aktu czy czynności ( bezczynności). Granicami zaś, których Sąd nie może przekroczyć, są granice danej sprawy.

Odnosząc powyższe do treści zaskarżonego wyroku należy zauważyć, że powyższych granic Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie przekroczył. Rozpatrywana sprawa dotyczyła postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 1978 r. nr [...]. Na mocy ww. decyzji Prezydent Miasta B. - działając na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) - orzekł o przejęciu na własność Państwa udziału W. M. wynoszącego [...] części gospodarstwa rolnego, oznaczonego numerem ewidencyjnym działki [...], o pow. [...] ha, położonego w B. i w tych granicach Sąd Wojewódzki orzekał.

Z treści skargi kasacyjnej wynika natomiast, że kluczowym zagadnieniem, które wystąpiło w analizowanej sprawie była kwestia przesądzenia, czy M. K. mogła być stroną postępowania o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Prezydenta Miasta B. Zgodnie bowiem z art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Za żądanie strony – w rozumieniu art. 28 k.p.a., który ma zastosowanie również w postępowaniach nadzwyczajnych - może być zaś uznany wniosek złożony tylko przez podmiot, który ma interes prawny w objętym wnioskiem postępowaniu.

W tym miejscu należy podkreślić, że pojęcie interesu prawnego nie posiada definicji legalnej, choć doczekało się bogatego orzecznictwa. Powszechnie przy tym przyjmuje się, że posiadanie interesu prawnego w danym postępowaniu administracyjnym oznacza możność wskazania określonego przepisu prawnego, z którego wynikałoby, iż dane postępowanie administracyjne będzie oddziaływać na konkretne prawo danego podmiotu.

Taka sytuacja jednak nie zachodziła w analizowanej sprawie.

Kwestionowana przez skarżącą decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 1978 r. nr [...] skierowana została do W. M. – jako współwłaścicielki przejmowanego na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, a tytuł prawny adresata decyzji wynikał z treści aktu nadania ziemi, wydanego w dniu [....] października 1975 r. za numerem [...].

Wnosząc wniosek o stwierdzenie nieważności w/w decyzji, M. K. twierdziła, że powyższy akt nadania był wadliwy, gdyż w dacie jego wydawania, objęta nim działka gruntu nr [...] położona w B., w obrębie Ł. stanowiła własność jej poprzedniczki prawnej, W. T. Skarżąca powoływała się w tym względzie na postanowienie Sądu Powiatowego w B. z dnia [...] sierpnia 1973 r. (sygn. akt [...]) o stwierdzeniu nabycia spadku po B. D. i postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 1985 r. (sygn. akt [...]) o nabyciu spadku po W. T. a z których to postanowień wynikało, że W. T. była jedną ze spadkobierczyń, zmarłego w 1971 r. B. D. a M. K. była z kolei spadkobierczynią W. T.

W szczególności jednak skarżąca wskazywała na opinię biegłego, dopuszczonego przez Sąd Powiatowy w B. w sprawie o sygnaturze akt [...]. Zdaniem skarżącej bowiem, treść tej opinii miałaby dowodzić, że W. T. przysługiwało, przed dniem [...] września 1978 r., prawo własności do wspomnianej wyżej działki.

Stanowisko to nie zasługuje jednak na uwzględnienie. Przedmiotowa sprawa była prowadzona w trybie administracyjnym i dotyczyła postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej. Kwestia, zaś która warunkowała wszczęcie tego postępowania z wniosku skarżącej wymagała, skutecznego pod względem prawnym, zakwestionowania, uprzednio przysługującego W. M., tytułu prawnego do w/w nieruchomości. Tego rodzaju rozstrzygnięcie stanowiłoby zaś w rzeczywistości rozstrzygnięcie sporu o historyczny tytuł własności a więc wkraczałoby w kompetencje sądu cywilnego. Wskazać bowiem wypada, że - zgodnie z art. 2 § 1 k.p.c. - do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, chyba że sprawy te należą do właściwości sądów szczególnych lub Sądu Najwyższego. Ta ostatnio wymieniona sytuacja w tej sprawie jednak nie zachodziła.

Podkreślenia też wymaga, iż z mocy art. 10 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81) – stwierdzenie nabycia własności nieruchomości, dokonane przez sąd lub - do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy - dokonane przez terenowy organ administracji państwowej, stanowi wyłączny dowód nabycia własności nieruchomości, o których mowa w art. 4 tej ustawy, to jest ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.). W tej sytuacji należało zatem uznać, że organ administracyjny był i jest związany treścią innej decyzji administracyjnej (aktem nadania ziemi z dnia [...] października 1975 r.), która pozostaje w obrocie prawnym i korzysta z domniemania legalności, co w konsekwencji skutkowało wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego.

Wypada również podkreślić, że postanowienie Sądu Powiatowego w B. z dnia [...] sierpnia 1973 r. (sygn. akt [...]) stwierdzające nabycie spadku po B. D. nie posiada uzasadnienia a treść samej sentencji postanowienia przesądza jedynie o osobach powołanych do dziedziczenia i wysokości ich udziałów spadkowych. Dołączona do akt administracyjnych, opinia biegłego z zakresu rolnictwa - mgr inż. R. Z. nie może być traktowana jako dokument przesądzający o tytule prawnym spadkodawcy do przedmiotowego mienia. Opinia ta stanowić mogła jedynie jeden z dowodów w sprawie spadkowej, o ile Sąd uznał ją za wiarygodną i oparł na niej swoje orzeczenie. Z powodu braku uzasadnienia w/w postanowienia z dnia [...] sierpnia 1973 r., okoliczności tych nie można obecnie ustalić. Nawiasem też mówiąc, wspomniana opinia została dopuszczona w ww. postępowaniu spadkowym jedynie na okoliczność wyceny gospodarstwa rolnego a zatem tym bardziej nie mogła mieć istotnego znaczenia dla ustalenia stanu własnościowego.

Podkreślić też trzeba, że z uwagi na wejście w życie - z dniem 1 stycznia 1992 r. - art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464) ), który stanowił, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 6 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących: wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji, uchylenia lub zmiany decyzji, skarżąca nie ma obecnie żadnych możliwości wzruszenia wspomnianego wyżej aktu nadania ziemi z 1975 r. (vide: wyroki NSA z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 757/12 i z dnia 29 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 295/10 oraz postanowienie SN z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt III CZP 4/13).

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny - z mocy art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.