Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 422/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 6o ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 888
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
article: art. 62 par. 1, 4 i 4a
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi "A" S.A. [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2021r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zarządu Związku Międzygminnego [...] z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej spółki kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] prowadził egzekucję wobec A S.A. na podstawie tytułu egzekucyjnego, obejmującego zaległość z tytułu gospodarowania odpadami wystawionego w dniu [...] lipca 2020 r. przez wierzyciela - Związek Międzygminny "[...] Region Gospodarki Odpadami Komunalnymi".

Pismem z dnia 3 września 2020 r. dłużnik na podstawie art. 33 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm.) podniósł zarzut wygaśnięcia obowiązku – kwoty wymienione w tytule wykonawczym miały zostać uregulowane przez A S.A. przez wszczęciem egzekucji. Strona wskazała, że wedle jej wiedzy A S.A. nie posiada zaległości z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi we wskazanych okresach dla danych lokalizacji. Wierzyciel w upomnieniach nie podawał adresów konkretnych domów i mieszkań, których miałyby dotyczyć zaległości, co nie pozwalało na weryfikację ewentualnych kwot zadłużenia przez A S.A. Strona uzyskała także informację, że część korekt deklaracji związanych ze zmniejszeniem opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z powodu zbycia nieruchomości nie została przez wierzyciela wprowadzona do systemu i wpływające na jedno konto opłaty mogły zostać w części zaksięgowane jako dotyczące nieruchomości, które już nie należały do A S.A.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. wierzyciel oddalił zarzuty w całości, wskazując, że wystawienie tytułu wykonawczego było zasadne, ponieważ wpłaty dotychczas dokonane przez dłużnika nie pozwoliły na pokrycie całego zadłużenia. Odnosząc się natomiast do zarzutu nieuwzględnienia korekt deklaracji, wierzyciel podał, że jeżeli doszło do nieuwzględnienia jakiejkolwiek deklaracji, to nastąpiło to z powodu złożenia jej po terminie, a gdyby strona rzetelnie i terminowo zgłaszała wszelkie zmiany i regulowała opłaty w pełnej wysokości, uniknęłaby jakichkolwiek nieścisłości.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, A S.A. wniosła zażalenie, żądając jego uchylenia oraz uznania zarzutu za zasadny. W zażaleniu wskazała, że z uwagi na treść art. 6o ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 888), wierzyciel nie miał prawa pozostawić jakiejkolwiek korekty deklaracji – choćby złożonej po terminie, bez odpowiedzi. Zgodnie z przywołanym powyżej przepisem w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami. Nadto strona wskazała, że wbrew art. 62 § 4 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wierzyciel nie wydał postanowienia w sprawie zaliczenia wpłat na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. ([...]) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256), w związku z art. 33 § 2 pkt 5 Ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu SKO przywołało treść art. 62 § 1, 1a i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.), wskazując, że na podstawie ww. przepisu w przypadku niewskazania jakich zaległości dotyczy wpłata, organ ma obowiązek rozliczyć ją na najstarszą zaległość. Zgodnie natomiast z orzecznictwem, postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej. Postanowienie to ma jedynie charakter deklaratoryjny, potwierdzający dokonanie czynności rachunkowej, polegającej na rozliczeniu dokonanej przez podatnika wpłaty. SKO stwierdziło, że skoro dłużnik, dokonując wpłat, nie wskazywał, jakiej nieruchomości wpłata dotyczy, wierzyciel zasadnie zaliczał wpłaty w pierwszej kolejności na zaległości.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A S.A. zarzuciła naruszenie art. 33 § 2 pkt 5 Ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm.) poprzez bezpodstawne uznanie, że:

a) A S.A. nie dokonała zapłaty zobowiązań wskazanych w tytule wykonawczym stanowiącym podstawę prowadzenia egzekucji wobec spółki,

b) [...]RGOK udowodniła fakt zaliczenia wpłat dokonanych przez A S.A. zgodnie z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej,

c) A S.A. miało wiedzę o faktycznym sposobie zaliczenia wpłaty oraz, że sposób ten był prawidłowy i zasadny,

d) działania [...]RGOK polegające na bezpodstawnej zmianie kwalifikacji dokonanych przez A S.A. wpłat z tytułu zobowiązań wskazanych w tytule wykonawczym, bez poinformowania o tym fakcie A S.A. oraz bez wskazania sposobu ich zaliczenia, a tym samym uniemożliwienie spółce odniesienie się do zasadności sposobu zaliczenia wpłat przez [...]RGOK i wyjaśnienia oraz uregulowanie ewentualnej zaległości, były zgodne z prawem, a tym samym [...]RGOK miał prawo przyjąć, iż za okres wskazany w tytule wykonawczym spółka nie dokonała zapłaty i miała prawo wszcząć egzekucję.

W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że wierzyciel nie udokumentował, że A S.A. miała jakiekolwiek zaległości w regulowaniu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nadto wierzyciel nie wydał postanowienia, o którym mowa w art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej, co nie pozwoliło na weryfikację prawidłowości rozliczenia wpłat przez wierzyciela.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem postępowania jest stanowisko wierzycie w przedmiocie złożonego zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Spór zaś dotyczy istnienia samej zaległości A S.A. względem Związku Międzygminnego "[...] Region Gospodarki Odpadami Komunalnymi" oraz wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] lipca 2020 roku. Sąd uznał stanowisko wierzyciela oraz SKO w [...] w sprawie zarzutów złożonych przez A S.A. pismem z dnia 3 września 2020 roku za przedwczesne i niepoparte materiałem dowodowym.

Brak należytego udokumentowania w aktach administracyjnych istnienia oraz wysokości długu podlegającego egzekucji, a w szczególności niewydanie postanowienia w sprawie zaliczenia wpłat na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia, o którym mowa w art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej, stanowi uchybienie, które uniemożliwia sądową kontrolę zaskarżonego postanowienia wierzyciela.

Zgromadzony materiał dowodowy oraz treść zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji nie pozwala na ocenę zarzutu skarżącej spółki, że spółka nie ma zaległości wobec [...]RGOK.

Treść art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej cytowana w zaskarżonej decyzji wskazuje na sposób zaliczenia wpłat podatnika. Jednak zacytowanie przepisu nie wyjaśnia, na jakie należności wpłaty skarżącej były zaliczane.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem SKO, że postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej wydane na podstawie art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej jest jedynie aktem formalnym, deklaratoryjnym, informującym o wysokości zadłużenia. Organ w swoich rozważaniach pomija jednakże oczywiste uchybienie procesowe w postaci niewydania tego postanowienia, mimo że wyżej wskazany przepis nie pozostawia w tym zakresie dowolności. Zgodnie z treścią art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej organ wydaje postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia, na które służy zażalenie. Przepis art. 62 § 4a Ordynacji podatkowej wskazuje, w jakich przypadkach to postanowienie wydaje się na wniosek. Organ w zaskarżonym postanowieniu nie wskazał, że zaistniał jakikolwiek przypadek wskazany w powołanym przepoisz w niniejszej sprawie.

Z uwagi na niewydanie wskazanego wyżej postanowienia w sprawie zaliczenia wpłat na poczet konkretnych zaległości podatkowych, strona została pozbawiona prawa do złożenia zażalenia na to postanowienie i w ten sposób nie mogła przed wszczęciem egzekucji zakwestionować wysokości zaległości. W niniejszej sprawie okazało się to istotne o tyle, że podlegające egzekucji zadłużenie ma charakter sporny.

Sąd nie podziela również stanowiska wierzyciela w zakresie, w jakim ustosunkowując się do zarzutów wskazał, że jeżeli doszło do nieuwzględnienia jakiejkolwiek korekty deklaracji, to z winy strony, która złożyła ją po terminie i mogłaby uniknąć jakichkolwiek nieścisłości co do wysokości opłat, gdyby terminowo zgłaszała wszelkie zmiany. Twierdzenia te pozostają w sprzeczności z treścią art. 6o ust. 1 Ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 888), zgodnie z którym w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Tym samym ustawodawca zobowiązuje organ do określenia wysokości opłaty, jeśli właściciel nieruchomości nie wykonuje ciążącego na nim obowiązku samoobliczenia opłaty.

Przy ponownym rozpoznaniu zarzutów organ winien uwzględnić uwagi poczynione w niniejszym wyroku.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) Sąd uchylił zaskarżone postanowienie SKO z dnia [...] stycznia 2021 r. oraz poprzedzające je postanowienie Związku Międzygminnego "[...] Region Gospodarki Odpadami Komunalnymi" z dnia [...] listopada 2020 r. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.