Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 205/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 2 ust. 1 pkt 2 w związku z § 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 53 poz 312
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc  inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie
article: art. 26, 26a, 26d,  32, 48a ust 2
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 23 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1972/16 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1972/16 oddalił skargę A. Sp. z o.o. w S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Skargą kasacyjną A. Sp. z o.o. w S. (dalej: skarżąca spółka) zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi ewentualnie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) § 2 ust. 1 pkt 2 w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. z 2010 r., Nr 53, poz. 312 ze zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie zakresu informacji) z art. 2 ust. 3 i art. 4 ust. 1 i 2 załącznika do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie oceny sytuacji ekonomicznej Spółki na podstawie sprawozdania finansowego, którego Spółka nie miała obowiązku sporządzać i przedkładać, gdyż jest ona mikroprzedsiębiorstwem;

2) błędne niezastosowanie w zakresie oceny sytuacji ekonomicznej Spółki wzoru wynikającego z części B pkt 1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 53, poz. 312 i Nr 254, poz. 1704 oraz z 2016 r. poz. 53) w brzmieniu obowiązującym przed 11 marca 2016 r. - na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lutego 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. z 2016 r. poz. 238), skutkujące zastosowaniem nieprawidłowego wzoru za okres niedotyczący ostatnich 12 miesięcy przed dniem złożenia wniosku, a w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie trudnej sytuacji ekonomicznej Spółki;

3) w przypadku uznania przez Sąd, iż do ustalenia sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy znajduje zastosowanie bezpośrednio przepis art. 2 pkt 18 lit. a rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1) w związku z art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 Nr 127, poz. 721, z późn. zm., dalej: ustawa o rehabilitacji), błędną wykładnię ww. przepisów, poprzez dokonanie obliczeń dotyczących wartości utraconego kapitału niezgodnie z wymienionymi normami, poprzez pominięcie w tych obliczeniach kapitału zakładowego spółki, który jest kapitałem własnym Spółki, a co doprowadziło do błędnego ustalenia, iż Spółka jest w trudnej sytuacji ekonomicznej, ponadto naruszenie zasady in dubio pro tributario, w sytuacji, gdy wątpliwości co do stosowania różnych sposobów obliczeń wskazywał również Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a organy przyjęły sposób obliczeń najbardziej niekorzystny dla wnioskodawcy, który spełnił wszystkie warunki dla uzyskania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych;

4) § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zakresu informacji w związku z art. 2 ust. 1 załącznika do rozporządzenia KE 651/2014 w związku z art. 5, art. 6 ust. 2, art. 8 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 330 z późn. zm., ustawa o rachunkowości), poprzez ich błędne zastosowanie i dokonanie oceny sytuacji ekonomicznej na podstawie sprawozdania finansowego na dzień 31 maja 2015 r., do którego sporządzenia skarżący został zobligowany przez organ udzielający pomocy, zamiast zbadania sprawozdań za zamknięte okresy rozliczeniowe, które jako jedyne mogą odzwierciedlać rzeczywistą sytuację ekonomiczną pracodawcy;

2. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 1, art. 134, art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 7, 8, 9, 75 § 1, 77 § 1, art. 80, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej: k.p.a.), poprzez niezauważenie przez Sąd I instancji rażącego i naruszającego praworządność sposobu stosowania przepisów prawa materialnego przez organy, nieprzeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie, nieinformowanie strony podczas prowadzonego postępowania, nieuwzględnienie dowodów i nie wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego, pominięcie kwestii nieustalenia statusu wnioskodawcy jako mikroprzedsiębiorstwa i nałożenia na niego bezprawnie dodatkowych obowiązków, w tym sporządzenia cząstkowych sprawozdań finansowych (w tym na dzień 31 maja 2015 r.), które nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji ekonomicznej jednostki, dokonywanie oceny sytuacji ekonomicznej w sposób rażąco naruszający przepisy, dowolną ich interpretację na niekorzyść pracodawcy, co doprowadziło do błędnej oceny sytuacji ekonomicznej pracodawcy, a zatem miało istotny wpływ na wynik sprawy;

6) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku wewnętrznych sprzeczności w zakresie wskazania stosowania przepisów prawa materialnego i oceny sytuacji ekonomicznej na datę złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania, z równoczesnym wskazaniem, że prawo do pomocy jest nabywane z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego, a pomoc jest udzielana, jeżeli od tej daty jest możliwe ustalenie, czy zostały spełnione warunki do wystąpienia o wypłatę dofinansowania i uznanie, że należy badać sprawozdanie finansowe sporządzone na dzień 31 maja 2015 r., który to dzień nie jest tożsamy z dniem złożenia wniosku o dofinansowanie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Ze względu na redakcję skargi kasacyjnej, celowe jest przypomnienie podstawowych wymogów, jakie powinna ona spełniać.

Wymogi jakie powinna spełniać skarga kasacyjna zostały określone w art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. Art. 174 p.p.s.a. stanowi, że skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Zauważenia wymaga, że w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wymieniono dwie formy naruszenia prawa materialnego umożliwiające zaskarżenie orzeczenia sądu administracyjnego pierwszej instancji: błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. W przypadku błędnej wykładni przyjmuje się, że przejawia się ona w nieprawidłowym zrekonstruowaniu normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) polegającym na mylnym zrozumieniu jej treści lub znaczenia albo na niezrozumieniu intencji prawodawcy, bądź też zastosowaniu normy nieobowiązującej. Natomiast naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie subsumcji, tj. błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że jakkolwiek te dwie postaci naruszenia prawa materialnego w procesie stosowania prawa mogą pozostawać ze sobą w funkcjonalnym związku, to jednak nie powinny być utożsamiane, tym bardziej że ustawodawca wyraźnie je wyodrębnił. Zrównanie tych pojęć powoduje niejasność, na czym konkretnie wytknięte naruszenia polegają. Dlatego stawiając w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, strona powinna określić, czy naruszenie to nastąpiło przez błędną wykładnię lub jego niewłaściwe zastosowanie. W pierwszym przypadku należy wskazać, jak naruszony przepis zinterpretował sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu, a jaka, zdaniem strony, powinna być jego prawidłowa wykładnia. Wskazując na drugą postać naruszenia prawa materialnego, wnoszący skargę kasacyjną zobowiązany jest do wyjaśnienia, dlaczego przepis (hipoteza wyprowadzonej z tego przepisu normy prawnej), który sąd pierwszej instancji przyjął za mający zastosowanie w sprawie, "nie przystaje" do stanu faktycznego ustalonego w sprawie i jaki przepis powinien mieć zastosowanie. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być on w sprawie zastosowany. Zastrzec trzeba, że poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego (w tym niewłaściwego jego zastosowania) nie można zwalczać ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd pierwszej instancji za miarodajne. Kwestie dotyczące ustalenia stanu faktycznego podważać można za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego, przy czym przez wzgląd na postanowienia art. 174 pkt 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego wykazywać można poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami prawa materialnego.

Wynikające z art. 183 § 1 p.p.s.a. związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej oraz należytego uzasadnienia. Zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje brakiem możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny, czy działające w sprawie organy. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny. Podkreślić należy, że nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy.

Zarzuty kasacyjne nieodpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia.

Ze względu na powyżej wskazane wymogi formalne, które musi spełniać skarga kasacyjna, a także skutki niedochowania tych wymogów, w art. 175 p.p.s.a. ustanowiono obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Osoby wykonujące zawody wymienione w tym przepisie lub pełniące wymienione w nim funkcje powinny bowiem zagwarantować przygotowanie tego wysoko sformalizowanego środka odwoławczego na odpowiednim poziomie merytorycznym.

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach i sposób jej sformułowania nie odpowiada w pełni wyżej wskazanym wymogom.

Autor skargi kasacyjnej zarzucając naruszenie przepisów postępowania w pkt 5 jej petitum w żaden sposób nie precyzuje na czym naruszenia te miałyby polegać, ograniczając się do zaprezentowania własnego stanowiska w sprawie, z pominięciem argumentów zawartych w zaskarżonym wyroku. Tak sformułowane zarzuty naruszenia procedury nie mogły doprowadzić do oczekiwanego przez kasatora skutku, co oznacza, że przyjęty za podstawę rozstrzygania przez Sąd I instancji stan faktyczny w sprawie nie został skutecznie podważony.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt 6 petitum skargi kasacyjnej) stwierdzić trzeba, że zmierza on do podważenia ustalonego w sprawie stanu faktycznego, gdyż skarżąca kasacyjnie Spółka kontestuje stanowisko organu zaakceptowane przez Sąd I instancji odmawiające Spółce statusu mikroprzedsiębiorstwa, czego konsekwencją, zdaniem kasatora, było dokonanie wadliwej oceny sytuacji ekonomicznej strony i odniesienia się do niewłaściwie ustalonego terminu tej oceny. Przypomnieć zatem należy, że nie można zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. kwestionować zaprezentowanej przez Sąd I instancji oceny stanu faktycznego sprawy. Autor skargi kasacyjnej zarzucając "zawarcie w uzasadnieniu wyroku wewnętrznych sprzeczności w zakresie wskazania stosowania przepisów prawa materialnego i oceny sytuacji ekonomicznej na datę złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania [...]" wydaje się podejmować niedopuszczalną w oparciu o wskazany przepis próbę zwalczenia zarówno prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego jak również stanowiska Sądu, co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Tymczasem, co istotne na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu nie stanowi o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a.

Z tych względów zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły być uwzględnione.

W ocenie NSA nie są usprawiedliwione zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.

Odnosząc się do zarzutu wskazanego w pkt 1 i 4 petitum skargi kasacyjnej, u podstaw, którego leży niewłaściwe zastosowanie przepisów w nim wskazanych przede wszystkim wskazać należy, iż kasatorowi nie udało się zakwestionować zarzutami procesowymi ustaleń zaakceptowanych przez Sąd, że Spółka nie ma statusu mikroprzedsiębiorstwa. Już z tej przyczyny zarzut nie jest trafny. Przypomnieć jedynie można, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zakresu informacji wnioskodawca przedstawia podmiotowi udzielającemu pomocy informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy, w tym sprawozdania finansowe za okres 3 ostatnich lat obrotowych, sporządzane zgodnie z przepisami o rachunkowości. Sprawozdań tych nie przekazują mikro - i mali przedsiębiorcy, o których mowa w art. 2 Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014, jeżeli do ustalenia wartości tej pomocy nie jest konieczne ustalenie stopy referencyjnej mającej zastosowanie do wnioskodawcy (§ 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie zakresu informacji). Stosownie do treści art. 4 ust. 1 Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014 – do określania liczby personelu i kwot finansowych wykorzystuje się dane odnoszące się do ostatniego zatwierdzonego okresu obrachunkowego i obliczane w skali rocznej. Uwzględnia się je począwszy od dnia zamknięcia ksiąg rachunkowych. Jeżeli w dniu zamknięcia ksiąg rachunkowych dane przedsiębiorstwo stwierdza, że w skali rocznej przekroczyło pułapy zatrudnienia lub pułapy finansowe określone w art. 2, lub spadło poniżej tych pułapów, uzyskanie lub utrata statusu średniego, małego lub mikroprzedsiębiorstwa następuje tylko wówczas, gdy zjawisko to powtórzy się w ciągu dwóch kolejnych okresów obrachunkowych (art. 4 ust. 2 Załącznika I do rozporządzenia 651/2014). Z kolei w kategorii MŚP mikroprzedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 2 milionów EUR (art. 2 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014). Zauważyć należy, że we wniosku o dofinansowanie skarżąca kasacyjnie Spółka wskazała pułap zatrudnienia (powyżej 250 pracowników) uniemożliwiający zakwalifikowanie jej do kategorii MŚP – zgodnie z art. 2 Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, w dokumentach sprawy pojawiła się rozbieżność, w samym stanowisku skarżącej, co do kategorii przedsiębiorstwa. W treści dokumentu Inf-o-PP skarżąca zaznaczyła, że jest średnim przedsiębiorcą, a w oświadczeniu zawartym w odwołaniu wskazała, że jest mikroprzedsiębiorcą. Zaś wskazany we wniosku o dofinansowanie (Wn-D) i nie skorygowany pułap zatrudnienia przeczy stanowisku skarżącej kasacyjnie, że jest mikroprzedsiębiorstwem. Podzielić należy też pogląd Sądu I instancji, że niezależnie od wielkości pułapu zatrudnienia i związanej z nią kategorią przedsiębiorstwa skarżącej, w rozumieniu art. 2 Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014, a także tego czy skarżąca kasacyjnie Spółka zobligowana była lub nie do składania sprawozdań finansowych za okres 3 ostatnich lat obrotowych – to istotne jest podkreślenie, że pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą i znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej, według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, a konkretnie w rozporządzeniu nr 651/2014. Nie budzi wątpliwości w świetle utrwalonego orzecznictwa, na które zasadnie w zaskarżonym wyroku powołał się Sąd I instancji, że rozpatrując wniosek takiego pracodawcy o dofinansowanie organy zobligowane są do analizy jego sytuacji ekonomicznej na datę złożenia poprawnie wypełnionego i kompletnego wniosku o dofinansowanie. Trudna sytuacja ekonomiczna wnioskodawcy wyklucza możliwość otrzymania dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych. Brak obowiązku przedstawienia przez mikroprzedsiębiorcę sprawozdań finansowych za 3 ostatnie lata obrotowe nie zwalniało skarżącej kasacyjnie z przedłożenia dokumentów finansowych obrazujących jej sytuację ekonomiczną na dzień 31 maja 2015 r. Jak wynika z akt sprawy, ocena sytuacji skarżącej Spółki oparta została zasadniczo na analizie bilansu i rachunku zysków i strat, sporządzonych na dzień 31 maja 2015 r., przedłożonych przez nią na wezwanie organu I instancji z 1 lipca 2015 r. Wbrew twierdzeniu Spółka nie była wzywana do przedłożenia sprawozdań finansowych za 3 ostatnie lata obrotowe i sprawozdania takie nie były analizowane przez organy.

Podsumowując, zarzuty naruszenia § 2 ust. 1 pkt 2 w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie zakresu informacji w powiązaniu z art. 2 ust. 3 i art. 4 ust. 1 i 2 Załącznika I do rozporządzenia Komisji nr 651/2014 okazały się nieusprawiedliwione.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut określony w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej.

Nie budzi wątpliwości NSA, co zostało wyczerpująco wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, i z czy należy się zgodzić, że na podstawie akt sprawy, jednoznacznie stwierdzić można, że skarżąca kasacyjnie złożyła formularz stanowiący załącznik do powyższego rozporządzenia w brzmieniu sprzed 11 marca 2016 r., tj. załącznik B dotyczący sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy. Jednak niezależnie od informacji wymaganych powyższym załącznikiem organy zobligowane były do analizy sytuacji skarżącej Spółki na gruncie przepisów rozporządzenia nr 651/2014.

Tym samym zarzut ten okazał się nieusprawiedliwiony.

Odnosząc się do zarzutu błędnej wykładni przepisów wymienionych w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej, NSA stwierdza, że zarzut ten również nie jest usprawiedliwiony.

Stosownie do art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji, środki Funduszu przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia nr 651/2014. W kolejnej jednostce redakcyjnej tego przepisu - to jest w ust. 3 pkt 1 – znalazło się odesłanie w zakresie rozumienia pojęcia "znajdującego się w trudnej sytuacji ekonomicznej" do kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej. Dlatego przy wykładni przepisów określających warunki nabycia przez pracodawcę uprawnienia do otrzymywania dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy na podstawie przepisów stanowionych przez krajowe organy prawodawcze.

Na podstawie pkt 14 Preambuły do rozporządzenia nr 651/2014, pomoc przyznawaną przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji należy wyłączyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia ponieważ taka pomoc powinna być oceniana na podstawie Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw z dnia 1 października 2004 r., których okres ważności został przedłużony komunikatem Komisji dotyczącym przedłużenia okresu ważności Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw z dnia 1 października 2004 r., lub ich kolejnej wersji, w celu uniknięcia przypadków obchodzenia wspomnianych wytycznych, z wyjątkiem programów pomocy na naprawę szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi. Prawodawca unijny określił także w pkt 14 Preambuły zasady oceny sytuacji przedsiębiorstwa, wskazując, że aby zagwarantować pewność prawa, należy ustanowić jasne kryteria, które nie wymagają przeprowadzania oceny wszystkich szczegółowych aspektów sytuacji przedsiębiorstwa w celu określenia, czy dane przedsiębiorstwo należy uznać za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji do celów niniejszego rozporządzenia.

Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014 "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE (45) , a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;

b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;

c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym podstępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;

d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzację i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;

e) W przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat:

1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz

2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w przepisie art. 1 ust. 4 lit. c i przytoczonym powyżej pkt 14 Preambuły rozporządzenia nr 651/2014 zawarto stwierdzenie, że przepisy tego aktu nie mają zastosowania do pomocy dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Przepisy te wskazują natomiast na zakres pomocy udzielanej na podstawie tego rozporządzenia, w tym na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych (art. 1 ust. 1 lit. f rozporządzenia nr 651/2014). Wynika z nich tylko ograniczenie zakresowe pomocy, co nie wyłącza możliwości określania, jakie przesłanki - w tym wymienione w powołanym art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014 - wyłączają czy ograniczają możliwość skorzystania z pomocy objętej zakresem jego regulacji (por. wyrok NSA z 28 lutego 2020 r., I GSK 1315/19; CBOSA).

Na podstawie powyższej regulacji normatywnej organ, na co trafnie zwrócił uwagę w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji, bada sytuację ekonomiczną wnioskodawcy na dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy. Okoliczność ta oznacza, że wszelkie informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej spółki wraz z popierającymi je dokumentami powinny zostać dostarczone organowi wraz z wnioskiem.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że prawodawca unijny w pkt 14 Preambuły do rozporządzenia nr 651/2014 jednoznacznie wskazał, że aby zagwarantować pewność prawa, należy ustanowić jasne kryteria, które nie wymagają przeprowadzania oceny wszystkich szczegółowych aspektów sytuacji przedsiębiorstwa w celu określenia, czy dane przedsiębiorstwo należy uznać za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji do celów niniejszego rozporządzenia. Kryteria te opisano w art. 2 pkt 18 rozporządzenia; gwarantują one, że wszyscy potencjalni beneficjenci będą tak samo traktowani (por. wyrok NSA z 28 lutego 2020 r., I GSK 1315/19; CBOSA).

Mając na względzie powyższe zasadnie organ i Sąd I instancji przyjął, że w oparciu o analizę bilansu sporządzonego na dzień 31 maja 2015 r., w wyniku odliczenia od kapitału zapasowego w wysokości 368 802,54 zł zakumulowanych strat w wysokości 704 170,85 zł (strata z lat ubiegłych pomniejszona o zysk netto za okres od stycznia do maja 2015 r.) powstaje skumulowana strata w wysokości 335 368,21 zł, która stanowi 85,34% subskrybowanego kapitału i tym samym przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego w wysokości 393 000 zł. Analiza ta potwierdza, że skarżąca kasacyjnie na dzień złożenia wniosku Wn-D za maj 2015 r. znajdowała się w trudnej sytuacji wobec spełnienia przesłanki określonej w art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014.

Wskazać też należy, w związku z podnoszonymi zarzutami skargi kasacyjnej, że NSA w składzie rozpoznającym sprawę, podzielił stanowisko w zakresie sposobu obliczenia wartości utraconego kapitału wyrażone w wyrokach NSA: z dnia 28.02.2020r. sygn. akt I GSK 1315/19; z dnia 17.06.2020r. sygn. akt 135/20.

W konkluzji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sytuacja ekonomiczna skarżącej kasacyjnie została oceniona zarówno przez organ administracji publicznej, jak i – w wyniku kontroli judykacyjnej - przez Sąd I instancji zgodnie z prawem.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu należny jest z tytułu złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną, sporządzoną przez pełnomocnika profesjonalnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, który nie reprezentował organu na etapie postępowania przed Sądem I instancji, co uzasadniało zasądzenie kosztów w wysokości 75% stawki minimalnej – 480 zł., co dało kwotę 360 zł.