Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 35/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1 pkt 3,  ust. 1a
journal: Dz.U. 2011 nr 145 poz 868
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi  uprawianych na włókno - tekst jednolity.
article: par. 1 ust. 1 pkt 1,  par. 2 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2009 nr 98 poz 822
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy  finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym  planie dochodzenia do uznania.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 157 poz 1  art. 117 ust. 3,  art. 116 ust. 1
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) NR 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania  rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Grupy [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w planie dochodzenia do uznania.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...] września 2013 r. wstępnie uznana grupa producentów owoców

i warzyw pod nazwą Grupa [...] spółka z o.o. z siedzibą w Z. (dalej: skarżąca, spółka, Grupa, strona) złożyła do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Dyrektor ARiMR, organ I instancji) wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (dalej jako: PDU) za okres od dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia [...] czerwca 2013 r., tj. za pierwsze półrocze drugiego roku realizacji PDU w wysokości [...] zł.

Grupa w kwocie poniesionych kosztów inwestycji uwzględniła następujące pozycje:

- rozbudowę budynku - wartość netto [...] zł określona na podstawie kosztorysu powykonawczego;

- zagospodarowanie terenu - budowę placu manewrowego - wartość netto [...] zł określona na podstawie kosztorysu powykonawczego;

- zakup i montaż urządzeń chłodniczych - wartość netto [...] zł określona w oparciu o faktury;

- zakup wózków widłowych i paletowych - wartość netto [...] zł określona w oparciu o faktury;

- koszty zakupu gruntu oraz przygotowania i realizacji inwestycji ujętych

w PDU w wysokości [...] zł.

W wyniku przeprowadzonego postępowania (kontrola na miejscu w dniach [...]-[...] lutego 2014 r., wezwanie Grupy do złożenia wyjaśnień, złożenie dodatkowych dokumentów, kosztorysów powykonawczych) Dyrektor [...] OR ARiMR stwierdził zawyżenie robót budowlanych o łącznej wartości [...] zł. Organ

I instancji stwierdził, że:

- kosztorys dotyczący budowy chłodni i placu manewrowego sporządzony został w oparciu o zawyżone stawki kosztorysowe, więc wartość inwestycji budowy chłodni pomniejszył o kwotę [...] zł netto, a wartość budowy placu manewrowego o kwotę [...] zł netto;

- koszt budowy kanalizacji deszczowej i sanitarnej zewnętrznej nie jest kosztem kwalifikowanym, gdyż wartości tych prac Grupa nie ujęła w przedmiotowym okresie rozliczeniowym w zatwierdzonym PDU, stąd koszt budowy tych kanalizacji pomniejszono o kwotę [...] zł netto:

- Grupa wybudowała plac manewrowy na powierzchni znacznie większej niż wynikająca z PDU i kosztorysu powykonawczego, tj. zamiast na działce nr [...] - 3511 m², również na działce nr [...] o powierzchni 2900 m² w Z.. Termin rozpoczęcia robót budowlanych utwardzenia działki budowlanej kostką brukową na podbudowie na działce ewidencyjnej nr [...] podany w zgłoszeniu to [...] lipiec 2013 r. Plac ten został wybudowany w terminie, który nie jest objęty wnioskiem za okres od

[...] stycznia 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. Koszt inwestycji przyjęty zgodnie

z kosztorysem – [...] zł dotyczył powierzchni 6.001,889 m², koszt ujęty

w PDU – [...] zł dotyczył powierzchni 6.000 m². Zatem pomniejszono proporcjonalnie koszt budowy placu o kwotę [...] zł netto jako część przypadająca na realizację placu manewrowego na działce nr [...] poza okresem rozliczeniowym. Proporcjonalnie także zmniejszona została kwota wynikająca z zawyżenia cen rynkowych po weryfikacji kosztorysu dotyczącego budowy chłodni i placu manewrowego i wyniosła – [...] zł netto. Biorąc pod uwagę całość dokumentacji w sprawie, koszty kwalifikowane budowy placu manewrowego wyniosły [...] zł;

- Grupa zgłosiła do refundacji koszty związane z przygotowaniem i realizacją zagospodarowania terenu, jednak w związku ze stwierdzonymi rozbieżnościami dotyczącymi realizacji tej inwestycji w kosztach ogólnych dokonano proporcjonalnego zmniejszenia kwoty o wartość [...] zł netto.

Po uwzględnieniu powyższego łączna wartość kosztów związanych

z zakupem gruntu oraz kosztów przygotowania i realizacji całej inwestycji została pomniejszona o kwotę [...] zł netto.

Organ I instancji stwierdził niezgodność z zatwierdzonym PDU w zakresie zakupionych przez Grupę urządzeń chłodniczych (zakupiono dodatkowo [...] chłodnice powietrza oraz [...] płuczki węglowe). Koszt niekwalifikowany z tego tytułu wyniósł [...] zł netto.

Organ I instancji w toku postępowania wyliczył kwotę pomocy finansowej na pokrycie kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU

w wysokości [...] zł. Różnica między łączną wnioskowaną kwotą pomocy

[...] zł a łączną należną kwotą pomocy finansowej wynosi [...] zł, co stanowi 16,3 % kwoty pomocy należnej. Stosownie do art. 116 ust. 1 w związku z art. 117 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE.L. 157 z 15 czerwca 2011 r., str. 1 ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem nr 543/2011), różnica ta stanowi podstawę obniżki należnej kwoty pomocy finansowej.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 117 ust. 3 rozporządzenia nr 543/2011, art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a) i lit. b) w związku z art. 9 ust. 1a ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r.

o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U. z 2011 r. Nr 145, poz. 868 ze zm., zwanej dalej: ustawą o organizacji rynków) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej: k.p.a.), przyznał Grupie pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych

z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej

w wysokości [...] zł (z czego pomoc ze środków unijnych [...] zł) oraz przyznał pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych

w zatwierdzonym PDU w wysokości [...] zł (z czego pomoc ze środków unijnych wyniosła [...] zł) za okres od dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia [...] czerwca 2013 r.

Jednocześnie ww. decyzją Dyrektor ARiMR odmówił spółce przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w wysokości [...] zł (z czego pomoc ze środków unijnych wynosiła [...] zł) oraz dokonał obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w wysokości [...] zł. Łączna kwota pomocy finansowej wyniosła [...] zł.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję spółka wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w części co do:

- odmowy przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowalnych kosztów inwestycji w zatwierdzonym PDU w wysokości [...] zł;

- dokonania obniżenia należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowalnych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU w wysokości [...] zł;

2) orzeczenie w ww. zakresie co do istoty sprawy poprzez przyznanie stronie pomocy finansowej we wnioskowanej kwocie.

Nadto spółka wniosła o ponowne powołanie biegłego oraz dopuszczenie

w trybie uzupełnienia materiału dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a. dowodu

z ponownej opinii biegłego z zakresu kosztorysowania na okoliczność rzeczywistych kosztów poniesionych przez stronę na realizację inwestycji w postaci budowy budynku chłodni oraz placu manewrowego.

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy, organ II instancji), działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania spółki, orzekł

o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi Grupy

o sygn. akt VIII SA/Wa 946/14 wyrokiem z dnia 5 marca 2015 r. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym uchylenia decyzji organu I instancji w częściach przyznających pomoc finansową oraz uchylił zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie, gdyż zaskarżona decyzja częściowo została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym stwierdzenie nieważności decyzji,

a w pozostałej części z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego

w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ odwoławczy sam może przeprowadzić postępowanie uzupełniające w trybie art. 136 k.p.a. w zakresie braków w postępowaniu dowodowym oraz rozważyć charakter i istotę zaistniałych wad w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Dodatkowe postępowanie ograniczy się w zasadzie do uzyskania wyjaśnień od biegłego, m.in. w zakresie uzasadnienia prezentowanych przez niego w kosztorysie wniosków.

Ponownie rozpoznając sprawę merytorycznie na skutek wniesionego przez spółkę odwołania od zaskarżonej części decyzji organu I instancji, organ odwoławczy przeprowadził badanie merytoryczne całokształtu materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy, w szczególności: kosztorysów powykonawczych z dnia [...] czerwca 2013 r., złożonych w dniu [...] listopada 2013 r., pn.: ,,Budowa sortowni owoców

z chłodniami" oraz "Budowa sortowni owoców z chłodniami - zagospodarowanie terenu", kosztorysu weryfikacyjnego z dnia [...] stycznia 2014 r., sporządzonego na zlecenie organu I instancji, a także wyjaśnień Grupy do powyższych dokumentów, stwierdzając szereg rozbieżności dotyczących zakresu i liczby robót, wyrobów budowlanych, sposobu wykonania i wyceny robót budowy budynku sortowni owoców i utwardzenia terenu.

Zgodnie z dyspozycją Sądu, działając na podstawie art. 136 k.p.a., organ odwoławczy przeprowadził z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, w tym w zakresie weryfikacji przedstawionych przez spółkę kosztorysów powykonawczych.

W toku postępowania organ odwoławczy w porozumieniu ze skarżącą skompletował materiał dowodowy celem weryfikacji złożonych przez stronę do wniosku o pomoc finansową kosztorysów powykonawczych, sporządzonych

w oparciu o bazy cen katalogowych SEKOCENBUD, a w przypadku ich braku - na podstawie cen rynkowych, wskazując podstawy i sposób kalkulacji oraz oferty sprzedawców.

Spółka w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. poinformowała, że nie może odnaleźć żądanego przez organ odwoławczy projektu budowlanego, zatwierdzonego pozwoleniem na budowę nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r., wydanym przez Starostę G.. W dniu [...] maja 2016 r. złożyła pismo z wyjaśnieniami,

w którym: zadeklarowała przedłożenie szczegółowych obmiarów wykonanej kanalizacji; podtrzymała wniosek o zwrócenie się do Starostwa w G. w sprawie legalności utwardzenia terenu, zajęła stanowisko w odniesieniu do kwestii utwardzenia terenu za pomocą kostki brukowej na całości powierzchni 6.000 m²; wniosła zarzuty do wyliczenia poz. 4d.1 oraz poz. 5d.1 kosztorysu powykonawczego o nazwie "Budowa sortowni owoców z chłodniami- zagospodarowanie terenu" - wywóz ziemi, że organ opiera się nie na cenie rynkowej, tylko średniej; wniosła zarzuty, że dokonując weryfikacji kosztów inwestycji organ nie uwzględnia lokalnej

i czasowej specyfiki rozliczanej inwestycji - faktu jej realizacji w powiecie [...]

w I połowie 2013 r., gdy równolegle w tym samym powiecie powstawał szereg olbrzymich inwestycji, m.in. dotowanych przez Skarb Państwa ze środków UE, co niewątpliwie zwiększyło popyt, a co za tym idzie i ceny. Na tę okoliczność skarżąca złożyła informację publiczną z dnia [...] czerwca 2016 r., udzieloną przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, z której strona wyprowadziła wniosek, że w roku 2012 w powiecie [...] przekazano do użytkowania [...] budynki przemysłowo-magazynowe, co - zdaniem strony - spowodowało gwałtowny wzrost popytu i wzrost cen w czasie zawierania w lutym 2012 r. umowy z generalnym wykonawcą budowy.

Organ odwoławczy w dniu [...] września 2016 r. zlecił ekspertowi z zakresu rozliczania i kosztorysowania robót budowlanych – B. J., posiadającemu uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej bez ograniczeń, sporządzenie opinii, celem przeprowadzenia oceny złożonych przez stronę kosztorysów powykonawczych w zakresie racjonalności poniesionych kosztów wraz z uwzględnieniem cen rynkowych inwestycji zrealizowanej przez Grupę.

Opinia kosztorysowa z dnia [...] października 2016 r. w sprawie inwestycji pn. "Budowa sortowni owoców z chłodniami", sporządzona przez biegłego B. J. wpłynęła do organu odwoławczego w dniu [...] listopada 2016 r. Z opinii tej wynika, że Grupa nieprawidłowo oszacowała koszty robót budowlanych w trzech pozycjach kontrolowanego kosztorysu: konstrukcji stalowej (poz. 43), obudowy ścian i sufitów w komorach ULO z płyt warstwowych (poz. 83) oraz posadzki betonowej kl. "B-25" i jej wykończenia (poz. 93). Szacowane zawyżenie wartości kosztorysu powykonawczego Grupy, zdaniem biegłego, wynosi [...] zł netto.

W dniu [...] stycznia 2017 r. do Prezesa ARiMR wpłynęła uzupełniająca opinia biegłego z odpowiedziami na uwagi spółki. Kolejne stanowisko biegłego odnoszące się do uwag strony, w którym podtrzymał sformułowane wnioski w opinii z dnia [...] stycznia 2017 r. dotyczące nieprawidłowo oszacowanych kosztów robót budowlanych w zakresie 3 ww. pozycji wpłynęło do organu odwoławczego w dniu [...] marca 2017 r.

Strona w dniu [...] marca 2017 r. ponownie wniosła uwagi do oceny kosztorysowej z dnia [...] października 2016 r., kwestionując przyjęcie przez biegłego średnich cen rynkowych publikowanych w specjalistycznych wydawnictwach, zamiast cen, mieszczących się pomiędzy minimalnymi a maksymalnymi cenami rynkowymi, jak również nieuwzględnienie okoliczności, że budowa budynku była realizowana

w specyficznym dla usług budowlanych okresie, a mianowicie na końcówce "boomu" inwestycyjnego, mającego miejsce w Polsce, w związku z organizacją EURO 2012, gdzie rok 2013 był rokiem, w którym kończono prace.

W dniu [...] kwietnia 2017 r. biegły przesłał drogą elektroniczną ocenę datowaną na dzień [...] marca 2017 r. kosztorysu powykonawczego pn. "Budowa sortowni owoców z chłodniami, branża budowlana", w której szacowane zawyżenie wartości kosztorysu powykonawczego Grupy dla poz. 43, 83, 93, wynikające

z błędów zawartych w opisanych w opinii pozycjach kosztorysowych, wynosi [...] netto.

W zakresie poz. 6 "Wywóz ziemi samochodami samowyładowczymi ..." ww. kosztorysu oraz poz. 4 i poz. 5 "Wywóz ziemi samochodami samowyładowczymi", kosztorysu powykonawczego "Budowa sortowni owoców z chłodniami -zagospodarowanie terenu, branża budowlana" I półrocze 2013 r., biegły B. J. podzielił ocenę wyrażoną w kosztorysie weryfikacyjnym z dnia [...] stycznia 2014 r.

Organ odwoławczy przyjął za podstawę weryfikacji wersję opinii z dnia [...] marca 2017 r., oceniając ją jako wiarygodną i niebudzącą wątpliwości.

Biegły przedstawił źródła informacji i analizowane materiały, przyjmując, że ceny jednostkowe robocizny, materiałów i sprzętu nie powinny być wyższe od cen rynkowych, a za takie biegły uznaje ceny katalogowe producentów lub dostawców, obowiązujące w danym okresie na rynku, jak również średnie ceny publikowane przez specjalistyczne wydawnictwa, w tym wypadku SEKOCENBUD. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w toku postępowania Grupa w piśmie z dnia

[...] września 2015 r. przedstawiła wyjaśnienia przedstawiciela głównego wykonawcy inwestycji, który w kosztorysach powykonawczych również powoływał się na bazy cen katalogowych SEKOCENBUD, a w przypadku ich braku na ceny rynkowe, wskazując podstawy i sposób kalkulacji oraz oferty sprzedawców, co pozwala wnioskować, że rynkowość cen ujętych w katalogu dostawców i producentów oraz specjalistycznych wydawnictwach może stanowić platformę do określenia wartości realizacji inwestycji, w przedziale od minimalnych do maksymalnych cen rynkowych.

Organ odwoławczy uwzględnił zarzut strony w odniesieniu do oceny biegłego dla pozycji 43 "Wykonanie konstrukcji stalowej i jej ocynkowanie wg. załączonej specyfikacji" i dokonał redukcji nakładów w tym zakresie o wartość [...] zł, zamiast [...] zł. Ostatecznie w zakresie budowy sortowni owoców

z chłodniami Prezes ARiMR zmniejszył wysokość kosztów kwalifikowanych o łącznej wartości [...] zł.

Organ odwoławczy jednocześnie stwierdził, że kosztem kwalifikowanym jest koszt utwardzenia całości terenu wokół budynku sortowni owoców na działkach o nr ewidencyjnych [...] oraz [...] o powierzchni 6.001,889 m², gdyż w zatwierdzonym

z dniem [...] stycznia 2012 r. PDU Grupa ujęła w I półroczu 2 roku realizacji tego planu inwestycje budowy placu manewrowego o powierzchni około 6.000 m² wraz

z oświetleniem na kwotę [...] zł. Kwestia terminu zgłoszenia zamiaru wykonania robót utwardzenia terenu przez Grupę na działce nr [...], wobec wykonania tych robót w okresie od dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia [...] czerwca 2013 r. i braku sprzeciwu właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, nie może stanowić podstawy odmowy przyznania pomocy.

Nieprecyzyjne określenie w PDU działek ewidencyjnych, na których Grupa zrealizowała budowę placu manewrowego o powierzchni 6.001,889 m², wobec potwierdzenia przeznaczenia całości placu do wykorzystywania dla prowadzonej działalności Grupy w danej lokalizacji, określanej jako "miejsce realizacji inwestycji", nie może stanowić podstawy do wyłączenia kwalifikowalności kosztów realizacji inwestycji na działce nr [...] i proporcjonalnego przyznania kwoty pomocy.

Zgodnie z załączonym kosztorysem powykonawczym "Budowa sortowni owoców z chłodniami - zagospodarowanie terenu, branża budowlana" l półrocze 2013 rok, koszt budowy placu manewrowego wyniósł [...] zł. Organ odwoławczy stwierdził zawyżenie kosztów w poz. 4 "Wywóz ziemi samochodami samowyładowczymi na odległość do 1 km" o wartość [...] zł (redukcja z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł) oraz poz. 5 "Wywóz ziemi samochodami samowyładowczymi - za każdy następny 1 km" o wartość [...] zł (redukcja

z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł).

Jednocześnie stwierdził zawyżenie kosztów ujętych w kosztorysie powykonawczym "Budowa sortowni owoców z chłodniami, branża budowlana"

I półrocze 2013 rok, poz. 6 "Wywóz ziemi samochodami samowyładowczymi ..."

o wartość [...] zł (redukcja z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł).

Mając na uwadze zgodną ocenę zawyżenia kosztów tych nakładów przez biegłego B. D., działającego na zlecenie organu I instancji, oraz biegłego B. J. - w zakresie kosztów utwardzenia terenu wokół budynku sortowni owoców, organ przyjął za wiążące ceny jednostkowe zawarte w kosztorysie weryfikacyjnym z dnia [...] stycznia 2014 r.

W zakresie wykonania kanalizacji deszczowej i kanalizacji sanitarnej zewnętrznej, stanowiących integralną część utwardzenia terenu, organ II instancji stwierdził brak dowodów umożliwiających weryfikację wykonania tych robót budowlanych w celu przyznania pomocy, zarówno w wymiarze rzeczowym, jak

i kosztowym. Roboty te zostały ujęte w kosztorysie powykonawczym "Budowa sortowni owoców z chłodniami - zagospodarowanie terenu, branża budowlana"

I półrocze 2013 rok: kanalizacja deszczowa - poz. 31-40, koszt [...] zł, kanalizacja sanitarna zewnętrzna - poz. 41-46, koszt [...] zł.

W toku postępowania organ odwoławczy wzywał Grupę do przedstawienia dowodów w postaci projektów budowlanych wraz z zaznaczonymi ewentualnymi zmianami wprowadzonymi na etapie realizacji inwestycji, bądź też innych dokumentów projektowych, powykonawczych, pozwalających na weryfikację zakresu rzeczowego, jak i lokalizację na poszczególnych działkach geodezyjnych. Dlatego organ odwoławczy odmówił przyznania pomocy za wykonanie kanalizacji deszczowej i kanalizacji sanitarnej zewnętrznej w łącznej wysokości [...] zł.

Prezes ARiMR nie dał wiary twierdzeniom strony, że wpływ na cenę miała okoliczność, że budowa budynku była realizowana w specyficznym dla usług budowlanych okresie i określonej lokalizacji, ponieważ w Polce w 2013 r. nastąpił spadek popytu na wykonywanie robót przez przedsiębiorstwa budowlane. Wbrew twierdzeniom Grupy o ,,boomie" inwestycyjnym, mającym wpływ na koszt wykonania inwestycji, w okresie jej realizacji odnotowano w Polsce zarówno spadek cen materiałów budowlanych, jak i spadek kosztów budowy ogółem. Fakt, że skarżąca zawarła w lutym 2012 r. umowę z generalnym wykonawcą budowy, bez określenia postanowień umożliwiających negocjacje i zmiany istotnych warunków jej realizacji, obciąża stronę.

W ocenie organu odwoławczego, inwestycja polegająca na zakupie i montażu urządzeń chłodniczych i urządzeń kontrolowanej atmosfery została wykonana

z naruszeniem postanowień zatwierdzonego z dniem [...] stycznia 2012 r. PDU, zgodnie z którym w budynku chłodni o łącznej pojemności około 4.000 ton przewidziano [...] komór chłodniczych z konkretnymi urządzeniami chłodniczymi: skraplacz powietrzny - szt. [...] o wartości [...] zł, agregat glikolowy - szt. [...]

o wartości [...] zł, chłodnica - szt. [...] o wartości [...] zł, chłodnica glikolu - [...] szt. o wartości [...] zł, generator azotu - szt. [...] o wartości [...] zł, płuczka węglowa - szt. [...] o wartości [...] zł, automatyka, sterowanie, montaż - 1 kpl.

o wartości [...] zł, łącznie [...] zł, których koszt oszacowano na podstawie aktualnych ofert zebranych przez Grupę. Skarżąca, składając w dniu [...] września 2013 r. wniosek o przyznanie pomocy, złożyła fakturę [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. na kwotę [...] zł i zestawienie urządzeń chłodniczych do faktury, nie informując o dokonanych zmianach, ani nie wnioskując o weryfikację i zmianę PDU. Niezgodność została potwierdzona podczas przeprowadzonej w dniach [...]-[...] lutego 2014 r. kontroli w miejscu realizowanej przez Grupę inwestycji. Grupa wybudowała [...] komór chłodniczych, a w zakresie zakupu i montażu urządzeń chłodniczych

i urządzeń kontrolowanej atmosfery stwierdzono [...] szt. dodatkowych chłodnic powietrza oraz 2 szt. dodatkowych płuczek węglowych o wartości [...] zł netto.

O zmianie zakresu wykonania instalacji chłodniczej Grupa nie poinformowała właściwego organu. Dlatego organ II instancji stwierdził brak podstaw do uwzględnienia kwoty kosztów kwalifikowanych zakupu i montażu dodatkowych chłodnic powietrza oraz płuczek węglowych nieujętych w PDU.

W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że przedstawioną przez Grupę do naliczenia przyznania pomocy wysokość poniesionych kosztów inwestycji: "Budowa sortowni owoców z chłodniami", ustaloną w oparciu o przedłożony kosztorys powykonawczy na kwotę [...] zł, po weryfikacji przez biegłego oraz analizie całokształtu materiału dowodowego i dokonanych obliczeniach przez organ odwoławczy, należy pomniejszyć o kwotę [...] zł netto, co wynika

z pomniejszenia kosztów kwalifikowalnych: poz. 6 "Wywóz ziemi samochodami samowyładowczymi ..." o wartość [...] zł (redukcja z kwoty kosztorysu powykonawczego [...] zł do kwoty - [...] zł), - poz. 43 "Wykonanie konstrukcji stalowej i jej ocynkowanie w. załączonej specyfikacji" o wartość [...] zł (redukcja z kwoty kosztorysu powykonawczego [...] zł do kwoty [...] zł), - poz. 83 "Ściany wewnętrzne z płyty warstwowej chłodniczej z rdzeniem poliuretanowym gr.16 cm - obudowa ścian i sufitów w komorach ULO" o wartość [...] zł (redukcja z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł), - poz. 93 "Posadzka betonowa beton kl. "B-25", zbrojony włóknami rozproszonymi w ilości 25kg/m³, utwardzony i zacierany mechanicznie - gr. 20 cm" o wartość [...] zł (redukcja z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł).

Przedstawioną przez skarżącą do naliczenia przyznania pomocy wysokość poniesionych kosztów inwestycji utwardzenia terenu wraz z infrastrukturą, ustaloną

w oparciu o przedłożony kosztorys powykonawczy "Budowa sortowni owoców

z chłodniami - zagospodarowanie terenu, branża budowlana" I półrocze 2013 rok na kwotę [...] zł, po weryfikacji przez biegłego i dokonanych obliczeniach przez organ odwoławczy, należy pomniejszyć o kwotę [...] zł netto, co wynika

z pomniejszenia kosztów kwalifikowalnych: - poz. 4 "Wywóz ziemi samochodami samowyładowczymi na odległość do 1 km" o wartość [...] zł (redukcja z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł), - poz. 5 "Wywóz ziemi samochodami samowyładowczymi - za każdy następny 1 km" o wartość [...] zł (redukcja

z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł), - poz. 31-40 kanalizacja deszczowa -

o wartość [...] zł, - poz. 41-46 kanalizacja sanitarna zewnętrzna, koszt [...] zł.

Jednocześnie organ odwoławczy uznał, że kosztem kwalifikowanym jest koszt utwardzenia całości terenu wokół budynku sortowni owoców na działkach o nr ewidencyjnych [...] oraz [...] o powierzchni 6.001,889 m² w wysokości [...] zł oraz koszt kwalifikowany zakupu i montażu urządzeń chłodniczych i urządzeń kontrolowanej atmosfery w wysokości [...] zł.

Organ II instancji stwierdził, że łącznie wysokość kosztów kwalifikowanych inwestycji netto została zawyżona o [...] zł, zatem wysokość kosztów kwalifikowanych inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU za okres od [...] stycznia 2013 r. do [...] czerwca 2013 r., tj. I półrocze 2 roku realizacji PDU wynosi [...] zł netto. Grupie przysługuje 75% poniesionych kosztów kwalifikowanych inwestycji w 2013 r., a więc po wyliczeniu, całkowita kwota pomocy finansowej na pokrycie ww. kosztów wyniosłaby [...] zł.

Jednocześnie, w ocenie organu, skarżąca nie wykazała, że nie jest odpowiedzialna za włączenie niekwalifikowanej kwoty do wniosku. Grupa, zlecając zarządzanie i nadzór nad realizacją inwestycji budowlanych profesjonalnemu podmiotowi, którego usługi z tytułu wykonania umowy zaakceptowała i zapłaciła wynagrodzenie, nie może uchylić się od odpowiedzialności za błędy w składanych dokumentach.

Mając powyższe na uwadze należną kwotę pomocy finansowej należy obniżyć kwotą równą różnicy pomiędzy wnioskowaną kwotą pomocy finansowej a kwotą faktycznie należną. Skarżąca wnioskowała o kwotę pomocy [...] zł (dane

z wniosku o przyznanie pomocy - sekcja C.8.). Na powyższą kwotę składa się pomoc finansowa na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów

i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości [...] zł oraz na

pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU

w wysokości [...] zł. Łączna kwota należna ustalona przez Prezesa ARiMR wynosi [...] zł, na którą składają się kwoty: [...] zł przyznana decyzją Dyrektora ARiMR z dnia [...] marca 2014 r., [...] zł przyznana przedmiotową decyzją Prezesa ARiMR oraz kwota [...] zł, stanowiąca równowartość obniżki dokonanej na podstawie art. 116 ust. 1 w związku z art. 117 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia nr 543/2011 za włączenie niekwalifikowanej kwoty do wniosku o przyznanie pomocy.

Od powyższej decyzji w części co do kwoty odmowy pomocy finansowej

w wysokości [...] zł oraz obniżki przyznanej pomocy finansowej w kwocie [...] zł skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania w postaci:

1. błędnego zastosowania art. 136 k.p.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie za Iogiczną, wiarygodną

i prawidłową opinię biegłego B. J. z dnia [...] marca 2017 r., pomimo że:

a) z samej korespondencji mailowej pracowników organu, wynika iż ww. opinia nie spełnia wymogów opinii biegłego, zgodnie z wytycznymi organu;

b) opinia nie posiada pisemnego uzasadnienia przyjętych przez biegłego konkluzji i wniosków końcowych;

c) biegły utożsamia cenę rynkową z jednostkową średnią ceną rynkową realizowanych prac budowlanych, tj. cenę średnią najniższych i najwyższych cen, co było podnoszone w piśmie skarżącej z dnia [...] marca 2017 r.;

2. błędnego zastosowania art. 136 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 4 lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych

w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2009, Nr 98 poz. 822, zwanego dalej: rozporządzeniem MRiRW z dnia 17 czerwca 2009 r.) poprzez:

a) odstąpienie od wyceny oraz weryfikacji zakresu prac polegającego na realizacji kanalizacji deszczowej i sanitarnej z powodu rzekomego nieprzedłożenia wymaganych przez organ dokumentów;

b) pominięcie przez organ podnoszonych przez skarżącą okoliczności, iż umowa na realizację inwestycji polegającej na budowie budynku sortowni owoców

z chłodniami oraz zagospodarowania terenu została zawarta w lutym 2012 r. i tym samym wysokość wynagrodzenia wykonawcy jest wyższa od wynagrodzenia jakie mógłby uzyskać w roku realizacji budowy,

pomimo że:

a) organ na podstawie zebranego materiału dowodowego mógł dokonać wyceny oraz weryfikacji zakresu prac polegającego na realizacji kanalizacji deszczowej i sanitarnej, a w opinii biegłego nie znajdują się podstawy do twierdzenia, że taka weryfikacja nie mogła zostać przeprowadzona i jednocześnie skarżąca złożyła wszelkie wymagane rozporządzeniem MRiRW z dnia 17 czerwca 2009 r. dowody na potwierdzenie poniesienia kosztów kwalifikowanych realizacji inwestycji;

b) nielogiczne jest twierdzenie organu, iż skarżąca powinna zapewnić

w umowie z wykonawcą możliwość renegocjacji cen, ponieważ nie jest to ugruntowana praktyka rynkowa w zakresie usług budowlanych, a żaden wykonawca nie przystąpi do realizacji budowy bez określonej niezmiennej ceny za wykonaną budowę;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:

1. błędnego zastosowania § 2 ust. 1 pkt 4) lit. a) rozporządzenia MRiRW

z dnia 17 czerwca 2009 r. poprzez przyjęcie, że ceną rynkową określoną w tym przepisie jest średnia cena rynkowa, pomimo że pojęcie ceny rynkowej należy utożsamiać z ceną rynkową będącą odbiciem sytuacji na rynku tego typu usług budowlanych w przedziale od najniższej do najwyższej ceny rynkowej;

2. błędnego zastosowania § 1 ust. 1 w związku z § 2 ust. 1 pkt 4 lit. a)

i § 4 w związku z pkt 1 Załącznika rozporządzenia MRiRW z dnia 17 czerwca 2009 r. poprzez przyjęcie, że koszty budowy budynku sortowni owoców - zagospodarowanie terenu w zakresie kosztów wykonania instalacji wodnej i kanalizacyjnej w wysokości [...] zł są kosztami niekwalifikowanymi, pomimo że strona wykonała tę instalację i na tej podstawie musiała ponieść koszty jej wykonania oraz złożyła wszelkie wymagane przepisami rozporządzenia MRIRW z dnia 17 czerwca 2009 r. dowody ich poniesienia, a kosztami kwalifikowanymi są poniesione koszty budowy zgodnie z wykazem kosztów kwalifikowanych, a nie koszty uznaniowo uwzględnione przez organ;

3. błędnego zastosowania § 1 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 czerwca 2009 r. w związku z pkt 6 Załącznika do ww. rozporządzenia poprzez przyjęcie, że koszt zakupu oraz instalacji 2 szt. chłodnic powietrza oraz 2 szt. płuczek węglowych jest kosztem niekwalifikowanym, ponieważ zakres inwestycji określonej

w planie dochodzenia do uznania odbiega od zakresu zrealizowanej inwestycji, pomimo że skarżąca zaplanowała w planie kompleksową inwestycję polegającą na zakupie i instalacji urządzeń chłodniczych i urządzeń kontrolowanej atmosfery i taką instalację wykonała, zgodnie z zakresem rzeczowym wskazanym w planie, jedynie

w sposób inny niż określony w planie, co nie powinno mieć wpływu na kwalifikowalność kosztów związanych z jej realizacją;

4. błędnego zastosowania art. 117 ust. 3 rozporządzenia nr 543/2011 poprzez przyjęcie, że skarżąca ponosi odpowiedzialność za włączenie do wniosku niekwalifikującej się kwoty pomocy finansowej, pomimo że:

a) skarżąca zawarła umowę na realizację inwestycji w postaci budowy budynku sortowni owoców i zagospodarowania terenu w lutym 2012 r., tj. w okresie tzw. boomu inwestycyjnego i na tej podstawie koszty jej realizacji mogły być wyższe od kosztów realizacji takich inwestycji w roku 2013, z którego to powodu skarżąca nie może ponosić odpowiedzialności;

b) skarżąca w zakresie inwestycji polegającej na zakupie i montażu urządzeń chłodniczych zrealizowała inwestycję wyspecyfikowaną co do potrzeb skarżącej

o wartości określonej w planie dochodzenia do uznania, zatem nie może odpowiadać za włączenie do wniosku niekwalifikującej się w uznaniu organu kwoty pomocy.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Prezesa ARiMR w zaskarżonej części oraz zasądzenie kosztów postępowania,

w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał argumenty zawarte

w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Badając decyzję organu odwoławczego w zaskarżonej części Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy o organizacji rynków, pomoc finansowa

w zakresie określonym przepisami Unii Europejskiej jest przyznawana wstępnie uznanym grupom producentów owoców i warzyw na pokrycie kosztów związanych

z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU. Do tych kosztów zalicza się koszty inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem, magazynowaniem, przygotowaniem do sprzedaży owoców

i warzyw, ujętych w grupie lub grupach produktów, dla których Grupa została wstępnie uznana, jeżeli zostały ujęte w PDU na dany okres rozliczeniowy (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia MRiRW z dnia 17 czerwca 2009 r.). Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 lit. a) tego rozporządzenia, potwierdzeniem spełniania przez grupę warunków przyznania pomocy finansowej, jest złożenie, w przypadku inwestycji lub jej etapu dotyczącego prac budowlanych, aktualnego kosztorysu sporządzonego,

z zastosowaniem cen rynkowych, na podstawie obmiaru zrealizowanej inwestycji,

z potwierdzonym przez kierownika budowy, a jeżeli jego ustanowienie nie jest wymagane - przez inwestora, zakresem wykonanych robót, potwierdzonego przez inspektora nadzoru budowlanego.

Jednocześnie punkt 1 oraz 7 Załącznika do rozporządzenia MRiRW z dnia 17 czerwca 2009 r. pn. "Wykaz kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych

w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania'' stanowi, że kwalifikowanymi kosztami inwestycji są koszty budowy budynków oraz budowli przeznaczonych do przechowywania, magazynowania lub przygotowania owoców i warzyw do sprzedaży, zgodnie z kosztorysem, z wyłączeniem kosztów rozbiórki

i unieszkodliwienia materiałów szkodliwych pochodzących z rozbiórki, oraz koszty zagospodarowania terenu w zakresie niezbędnym do zapewnienia właściwego dojazdu, eksploatacji i zabezpieczenia inwestycji w części uzasadniającej ich wykorzystanie bezpośrednio w procesie technologicznym służącym przechowywaniu, magazynowaniu, sortowaniu lub przygotowaniu owoców i warzyw do sprzedaży, zgodnie z kosztorysem.

Organ odwoławczy wydający zaskarżoną decyzję w oparciu o złożone przez Grupę kosztorysy powykonawcze jest uprawniony do merytorycznego badania tych kosztorysów, kontroli ich prawidłowości i rzetelności w zakresie wykonania inwestycji pod względem rzeczowym i kosztowym, z uwzględnieniem uwarunkowań rynkowych.

W przedmiotowej sprawie, dotyczącej rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania płatności objętej wnioskiem Grupy z dnia [...] września 2013 r. (za

I półrocze 2 roku realizacji PDU, tj. za okres od [...] stycznia do [...] czerwca 2013 r.), organ odwoławczy dysponował 2 kosztorysami powykonawczymi z dnia [...] czerwca 2013 r.: "Budowa sortowni owoców z chłodniami" oraz "Budowa sortowni owoców

z chłodniami – zagospodarowanie terenu", kosztorysem weryfikacyjnym z [...] stycznia 2014 r. sporządzonym przez biegłego kosztorysanta B. D. na zlecenie organu I instancji oraz opinią biegłego z zakresu rozliczania

i kosztorysowania robót budowlanych – B. J., powołanego przez Prezesa ARiMR na skutek wyroku WSA w Warszawie w sprawie VIII SA/Wa 946/14 z dnia 5 marca 2015 r., celem ponownej oceny kosztorysów skarżącej, z uwzględnieniem zarzutów strony stawianych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Organ II instancji nie opierał się więc wyłącznie na ocenie kosztorysów powykonawczych przez pracowników organu, ale zebrał obszerny, specjalistyczny materiał dowodowy, uwzględniający również wyjaśnienia strony oraz złożone przez nią dokumenty.

Zarzuty skargi stawiane przez stronę w przedmiotowej sprawie dotyczą ostatniej opinii biegłego B. J. w wersji z dnia [...] marca 2017 r., co do której w toku postępowania biegły wielokrotnie odpowiadał na wątpliwości

i pytania zarówno skarżącej, jak i organu.

Prezes ARiMR zaakceptował podstawy i źródła wyceny przyjęte przez biegłego w ww. opinii, mając na uwadze definicję cen rynkowych przyjętą przez sądownictwo administracyjne, metodykę określania cen rynkowych na podstawie katalogowych cen producentów lub dostawców oraz specjalistycznego wydawnictwa SEKOCEBUD. Te źródła wyceny stanowią właściwy punkt odniesienia do sytuacji rynkowej w danym okresie i otoczeniu oraz w danej branży robót budowlanych. Materia kosztorysowania, tj. jej poprawności formalnej i merytorycznej, wymaga wiedzy specjalistycznej, tak jak w tym wypadku opinii biegłego.

Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, że wartość świadczenia za wykonanie przedmiotowej inwestycji, w świetle przepisów mających zastosowanie do przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców

i warzyw, musi podlegać ocenie pod względem racjonalności i uzasadnienia ekonomicznego w odniesieniu do cen występujących na wolnym rynku, tak aby potwierdzić, że beneficjent pomocy finansowej zrealizował inwestycje w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów

z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.

Przyjęcie odmiennej koncepcji - uznawania do refundacji ze środków publicznych każdej ceny rynkowej wynikającej z dowolnie zawartej umowy nabycia lub wytworzenia towarów lub usług byłoby sprzeczne z ogólnymi zasadami wykorzystywania środków publicznych. Każdy podmiot korzystający z pomocy finansowej należnej dla wstępnie uznanych grup producentów musi się liczyć

z restrykcyjnymi warunkami jej przyznania i rozliczenia (por. wyrok NSA z dnia

5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2360/14, publ. Lex nr 2065256, in fine).

W zakresie definicji ceny rynkowej Sąd w pełni akceptuje stanowisko zawarte w orzecznictwie, że cenami rynkowymi, uzasadniającymi przyznanie pomocy, są zarówno maksymalne ceny rynkowe, jak i minimalne ceny rynkowe (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 925, publ. Lex nr 2009425, wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt 917/15, publ. cbosa). Należy również się zgodzić ze stanowiskiem, że cena rynkowa stanowi odzwierciedlenie sytuacji na rynku (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1106/14, publ. Lex nr 2065171, wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 439/13, publ. 1577637).

Z opinii biegłego B. J. wynika, że za ceny rynkowe uznaje on ceny katalogowe producentów lub dostawców, obowiązujące w danym okresie na rynku oraz średnie ceny, publikowane przez specjalistyczne wydawnictwa, np. SEKOCENBUD. Zdaniem Sądu, biegły miał prawo zastosować w opinii średnie ceny rynkowe, ponieważ są one wypadkową obowiązujących na rynku cen

w określonym czasie, stanowią też w częstych wypadkach realnie istniejącą

i stosowaną przez kontrahentów pozycję rynkową. Uśrednienie cen rynkowych jest

o tyle zasadne, że zarówno organ, jak i skarżąca powołują się na cenniki SEKOCENBUDU (pismo Grupy z dnia [...] września 2015 r.). Średnia cena rynkowa mieści się w przedziale od minimalnej do maksymalnej ceny rynkowej.

W ocenie Sądu, zarzuty zawarte w skardze odnoszące się do kwestionowania opinii biegłego B. J. nie zasługują na uwzględnienie. Biegły zastosował średnie ceny rynkowe za I półrocze 2013 r., uwzględniając cenniki producentów danych materiałów przyjmując ceny dla regionu prowadzenia inwestycji. Dokładnie omówił zasady przyjęcia cen jednostkowych w pozycjach: 43, 83 i 93 kosztorysu powykonawczego "Budowa sortowni owoców z chłodniami", w których dokonał redukcji kosztów cen jednostkowych do cen rynkowych dla kwartału roku,

w którym prowadzone były prace.

I tak: podstawą wyceny poz. 43 ww. kosztorysu były cenniki producentów stali [...]. Jest to katalog rzeczywiście obowiązujących cen na rynku w danym okresie. Biegły uzasadnił w opinii, dlaczego przyjął ceny jednostkowe z tego cennika, a organ odwoławczy, uwzględniając zarzuty skarżącej w odniesieniu do opinii biegłego w tym zakresie, dokonał korzystniejszej, aniżeli w opinii, redukcji kosztów dla tej pozycji. Wycena pozycji 83 ww. kosztorysu powykonawczego została oparta na szczegółowej kalkulacji wg. ceny jednostkowej dla całego kraju, niezależnie od miejsca inwestycji. Biegły posłużył się tu cennikiem [...] – jest to producent, działający na wielu rynkach, a jego produkty charakteryzują się dużą wytrzymałością i rzetelnością wykonania. Cenę dla pozycji 93 biegły przyjął według oferty producenta [...], ponieważ jest to dostawca z regionu, w którym była prowadzona inwestycja. Odnośnie do pozycji 6 omawianego kosztorysu powykonawczego, biegły podzielił ocenę redukcji kosztów przedstawioną w kosztorysie weryfikacyjnym z dnia [...] stycznia 2014 r. sporządzonym przez B. D. (przyjęcie ceny jednostkowej 87,99 zł/m³, zamiast 105,82 zł/m³).

Biegły dokonał również oceny spornych pozycji kosztorysu "Budowa sortowni owoców z chłodniami – zagospodarowanie terenu", tj. poz. 4 i poz. 5, wskazując na prawidłowość w tym zakresie ww. kosztorysu weryfikacyjnego (przyjęcie ceny jednostkowej dla poz. 4 - 81,53 zł/m³, zamiast 105,81 zł/m³ oraz dla poz. 5 – 32,80 zł/m³, zamiast 46,29 m³.

Co do skorygowanych kosztów biegły B. J. uzasadnił swoje stanowisko, natomiast skarżąca nie wyjaśniła, dlaczego, przyjmując w kosztorysie powykonawczym "Budowa sortowni owoców z chłodniami" jednostkowe ceny

z katalogu SEKOCENBUD, stosowała ceny wyższe, aniżeli średnie ceny rynkowe.

Sąd, wbrew stanowisku skarżącej, podziela ocenę opinii biegłego dokonaną przez organ odwoławczy, która jest podstawą orzekania w przedmiotowej sprawie, uznając ją za wiarygodną, kompletną i logiczną. Kwestionowanie tej opinii przez spółkę jest konsekwencją nieuznawania możliwości zastosowania do weryfikacji kosztorysów powykonawczych średnich cen rynkowych. Organ odwoławczy jeśli ostatecznie zaakceptował opinię w wersji z dnia [...] marca 2017 r. (korzystniejszej dla skarżącej), to należy uznać, że nie było podstawy do zlecania oceny kosztorysów powykonawczych jeszcze innemu biegłemu. Brak podawania w opinii stawek jednostkowych określonych w kosztorysach wykonawczych inwestycji (na co zwraca uwagę skarżąca w uzasadnieniu do zarzutu ad. I ppkt 1 skargi), nie świadczy

o istotnych brakach tej opinii. Możliwe jest bowiem porównanie opinii z kosztorysami.

Organ odwoławczy ocenił w decyzji zarzut skarżącej co do braku uwzględnienia lokalnej i czasowej specyfiki rozliczanej inwestycji w powiecie [...] w I połowie 2013 r. Z dokumentów zebranych w sprawie wynika, że w 2013 r. nastąpił spadek popytu na wykonywanie robót przez przedsiębiorstwa budowlane. W okresie realizacji przedmiotowej inwestycji, tj. w I półroczu 2013 r. odnotowano

w Polsce zarówno spadek cen materiałów budowlanych, jak i spadek kosztów budowy ogółem o 10,3 % w stosunku do 2012 r. Ów "boom" inwestycyjny, na który wskazuje strona, był związany z organizacją EURO 2012. Wprawdzie w tym czasie, tj. w lutym 2012 r., skarżąca zawarła umowę z generalnym wykonawcą budowy, ale ta decyzja obciąża Grupę. Wartość rynkową kosztów realizacji inwestycji budowy budynku sortowni owoców z chłodniami oraz zagospodarowania terenu wokół budynku należy uznać za jednostkowe zdarzenie gospodarcze na rynku, którego wartość dowolnie ustalono w ramach swobody umów przez Grupę i wykonawcę inwestycji w umowie z dnia [...] lutego 2012 r., niemające odniesienia do uwarunkowań rynkowych. Umowa ta nie może być podstawą dla szacunku wysokości kosztów poniesionych przez Grupę w I półroczu 2013 r., ponieważ organy administracji orzekające w tej sprawie są obowiązane badać koszty pod względem racjonalności.

W tym miejscu warto przytoczyć przepisy prawne mające zastosowanie do przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców

i warzyw. Zgodnie z art. 30 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady nr 1605/2002 (Dz. Urz. UE. L. Nr 298 z 26 października 2012 r., str.1, zwanego dalej: rozporządzeniem nr 966/2012), środki wykorzystuje się zgodnie z zasadami oszczędności, wydajności i skuteczności.

Poza tym dyspozycja art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.

o finansach publicznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1870 ze zm. zwana dalej: ustawą

o finansach publicznych) wskazuje, że wydatki publiczne powinny być dokonywane

w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.

Organ odwoławczy prawidłowo nie uwzględnił kosztów budowy kanalizacji deszczowej i sanitarnej zewnętrznej w kwocie [...] zł., ponieważ Grupa, pomimo kilkukrotnych wezwań, nie udokumentowała właściwie poniesienie tego kosztu. Tym samym nie można było zweryfikować zakresu prac przy realizacji tej inwestycji. Wprawdzie skarżąca, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 lit. a rozporządzenia MRiRW z dnia 17 czerwca 2009 r. złożyła kosztorysy powykonawcze, jednak dla weryfikacji zakresu rzeczowego i kosztowego inwestycji musi być przez stronę spełniona również przesłanka z § 2 ust. 1 pkt 4 lit. b z rozporządzenia, z którego wynika, że potwierdzeniem spełnienia przez grupę warunków przyznania pomocy finansowej jest złożenie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru wykonania robót budowlanych, zgodnie z przepisami prawa budowlanego. Po zrealizowaniu inwestycji, grupa może złożyć protokół odbioru końcowego i decyzji dopuszczającej do użytkowania obiekt, zgodnie z przepisami prawa budowlanego

(§ 2 ust. 1 pkt 4 lit. c ww. rozporządzenia).

Spółka w piśmie z dnia 21 grudnia 2015 r. została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie pomocy finansowej przez złożenie dokumentacji projektowej lub powykonawczej kanalizacji deszczowej oraz kanalizacji sanitarnej zewnętrznej, celem weryfikacji zakresu rzeczowego i lokalizacji robót budowlanych. W piśmie

z dnia [...] lutego 2016 r. poinformowała, że nie może odnaleźć projektu budowlanego zatwierdzonego pozwoleniem na budowę nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r., wydanym przez Starostę [...], oraz złożyła mapę inwentaryzacji powykonawczej, sporządzoną przez uprawnionego geodetę M. I. - pomiar inwentaryzacyjny na działkach nr [...] i nr [...] we wsi Z., wykonany

[...] lutego 2016 r. z naniesionym przebiegiem kanalizacji deszczowej i kanalizacji sanitarnej. Nie złożyła jednak szczegółowych obmiarów wykonanej kanalizacji, pomimo pisemnej deklaracji w dniu [...] maja 2016 r., a ostatecznie w piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. wyjaśniła, że z powodu trudnej sytuacji finansowej nie jest w stanie sfinansować kosztów tych obmiarów.

Organ odwoławczy ostatecznie nie posiadał wystarczającej dokumentacji

w celu weryfikacji kosztów budowy kanalizacji deszczowej i kanalizacji sanitarnej zewnętrznej. Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji wskazał na przyczyny, dlaczego nie uwzględnił map inwentaryzacyjnych złożonych przez skarżącą. Obie mapy nie wskazywały średnic wbudowanych rurociągów, jak również zawierały inny przebieg kanału sanitarnego oraz inny przebieg części kanałów kanalizacji deszczowej.

Sąd podziela ustalenia organu odwoławczego w zakresie uznania

niekwalifikowalności kosztu zakupu oraz instalacji [...] sztuk chłodnic powietrza oraz

[...] sztuk płuczek węglowych. Niewątpliwie kwota kosztów inwestycji dokumentowanych aktualnym kosztorysem nie może przekraczać kwoty zatwierdzonej w PDU, a beneficjent nie może realizować inwestycji w sposób odbiegający od ustaleń PDU.

Z postanowień zatwierdzonego z dniem [...] stycznia 2012 r. PDU wynika, że

w budynku chłodni przewidziano [...] komór chłodniczych o pojemności około 4.000 ton z konkretnymi urządzeniami chłodniczymi na łączną kwotę [...] zł, których koszt oszacowano na podstawie aktualnych ofert zebranych przez Grupę. Na taką też kwotę Grupa złożyła fakturę nr [...]. Kontrola na miejscu w dniach [...]-[...] lutego 2014 r. ujawniła jednak, że 2 dodatkowe chłodnice powietrza zostały zamontowane w komorze buforowej, wybudowanej w II półroczu 2012 r. (por. protokół z czynności kontrolnych z dnia [...] marca 2014 r.), a więc poza okresem rozliczeniowym od [...] stycznia 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. Stwierdzono również zakup dodatkowych [...] płuczek węglowych, dokonując instalacji urządzeń chłodniczych w innym zestawieniu, niż podano w PDU. Spółka nie przedstawiła przy tym żadnego uzasadnienia celowości zmiany dotyczącej ilości zastosowanych urządzeń, nie poinformowała o powyższym we wniosku o przyznanie pomocy finansowej, ani nie wniosła o zmianę PDU. Przeciwnie, Grupa w PDU określiła szczegółowo, co wchodzi w skład urządzeń chłodniczych oraz jakie są ich koszty,

a z oferty wykonawcy z dnia [...] marca 2013 r. nie wynikają przyczyny zmiany ilościowej i jakościowej tychże urządzeń.

Zdaniem Sądu, wbrew ocenie skarżącej, stan faktyczny w ramach przedmiotowej sprawy nie jest analogiczny do stanów faktycznych ustalonych

w orzeczeniach WSA w Warszawie z dnia 26 października 2015 r. w sprawie VIII SA/Wa 367/15 oraz z dnia 27 lipca 2016 r. w sprawie VIII SA/Wa 862/15. Pierwsza sprawa dotyczyła płatności za II półrocze 2013 r., a druga za I półrocze 2014 r.,

a więc za okres, kiedy funkcjonowało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 września 2013 r. w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw, uznawania organizacji producentów owoców

i warzyw oraz warunków i wymagań, jakie powinny spełniać plany dochodzenia do uznania (Dz.U. z 2013 r., poz. 1178), które zastąpiło rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2008 r. (Dz. U. Nr 5, poz. 27). Tym samym w przedmiotowej sprawie odmienny jest zarówno stan faktyczny, jak i prawny.

Niezasadne jest twierdzenie, że spółka nie ponosi odpowiedzialności za włączenie do wniosku niekwalifikującej się pomocy finansowej w sytuacji, kiedy już

w dniu [...] lutego 2012 r. (na prawie rok przed początkiem okresu rozliczeniowego) zleciła sporządzenie dokumentacji, wykonanie inwestycji, sprawowanie nadzoru oraz rozliczenie kosztorysami powykonawczymi profesjonalnemu podmiotowi: "[...]" Usługi Remontowo-Budowlane i Specjalistyczne M. J., J. N. Sp. jawna, któremu wypłaciła za usługi wynagrodzenie. Tym samym miała świadomość wskazania w kosztorysach powykonawczych niekwalifikowanych kosztów (nieadekwatnych do okresu rozliczeniowego). Skarżąca ponosi również odpowiedzialność za umieszczenie w komorze buforowej, wybudowanej w II półroczu 2012 r., [...] chłodnic zakupionych sprzecznie z PDU na I półrocze 2013 r.

W konkluzji należy stwierdzić, że Prezes ARiMR przeprowadził dokładne postępowanie merytoryczne jako organ II instancji, wykonał zalecenia zawarte

w wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2015 r. w sprawie VIII SA/Wa 946/14, nie uchybiając przy tym przepisom prawa procesowego i materialnego. Tym samym zarzuty skargi są jedynie polemiką skarżącej z prawidłowymi ustaleniami Prezesa ARiMR.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.