Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 215/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3, art. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 690
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - tekst  jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2019 r. sprawy ze skargi T. M. S. na decyzję Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi T. M. S. (skarżący) jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Szef Urzędu) z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] Szef Urzędu odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Jako podstawę prawną decyzji Szef Urzędu podał art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (ustawa z dnia 20 marca 2015 r.).

W uzasadnieniu decyzji Szef Urzędu wskazał, że skarżący złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2015 r.

Dalej organ wyjaśnił, że Szef Urzędu potwierdza status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w przypadku, gdy przedstawiona przez stronę okoliczność spełnia przesłankę z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. i zostanie potwierdzona materiałem dowodowym, zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 5 ust. 3 pkt 1) ustawy z dnia 20 marca 2015 r.

Zgodnie z art. 2 ust 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r., działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością kamą, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r., osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2014 r. poz. 1075) poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Szef Urzędu po przeanalizowaniu materiału dowodowego i treści wniosku stwierdził, iż nie można potwierdzić spełniania przez skarżącego przesłanek opisanych w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. Okoliczności działalności opozycyjnej lub represji, w myśl cyt. ustawy, nie potwierdził również Instytut Pamięci Narodowej. Mając powyższe na uwadze Szef Urzędu odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej ze względów politycznych.

Skarżący złożył do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, których naruszenie miało wpływ na wynik postępowania, a to art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że nie można potwierdzić spełnienia przez skarżącego przesłanek niezbędnych do przyznania mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w sytuacji kiedy z zebranego materiału dowodowego wynika, że wszystkie przesłanki do uznania skarżącego za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej zostały spełnione,

2. przepisów postępowania, których naruszenie mogło mieć wpływ na wydaną decyzję, a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych oraz niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co skutkowało wadliwą analizą stanu faktycznego i oparciu rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym,

3. przepisów postępowania, których naruszenie mogło mieć wpływ na wydaną decyzję, a to art. 107 § 3 k.p.a., poprzez lakoniczne uzasadnienie wydanej decyzji i nie wypełnienie wymagań, jakie stawia ustawa, a które to wymagania winno spełniać prawidłowo sporządzone uzasadnienie.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że art. 3 pkt. 3 ust. c i d ustawy z dnia 20 marca 2015 r. określa, że osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu bądź też została z nią rozwiązana umowa o pracę. Skarżący podniósł, że wskutek jego działalności politycznej został pozbawiony pracy, otrzymując wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony. Skarżący wyjaśnił, że był zatrudniony w Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w [...]. Rzekomą przyczyną wypowiedzenia była likwidacja jego stanowiska pracy, podyktowana względami ekonomicznymi. Skarżący stwierdził, że była to jedynie pozorna przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę. Świadczy o tym fakt, że Prezes Spółdzielni żadnej zmiany nie przygotował, co więcej, w przyszłości żadna zmiana nie nastąpiła. Ponadto Prezes Spółdzielni na spotkaniach wielokrotnie podkreślał, że Spółdzielnia jest jedną z najlepiej prosperujących w regionie Spółdzielni, niezrozumiałym byłby zatem fakt rozwiązywania stosunku pracy ze względów ekonomicznych. Zdaniem skarżącego, jedyną, a zarazem prawdziwą przyczyną rozwiązania umowy o pracę było szykanowanie jego osoby. Była to przyczyna o charakterze politycznym, mająca na celu pozbycia się skarżącego, jako niewygodnego pracownika, który nie wahał się głosić publicznie swoich poglądów, które były niepopularne w tamtym ustroju politycznym. Skarżący oświadczył, że jego głównym celem było zapewnienie każdemu pracownikowi Spółdzielni poczucia respektowania jego politycznych praw w Polsce,

Skarżący podkreślił, że w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r. był kilkukrotnie zatrzymywany w więzieniu, na czas do 48 godzin. Była to represja za działalność związkową w czasie stanu wojennego. Na poparcie twierdzeń, powołał zaświadczenie wydane przez Posła na Sejm RP II Kadencji – A. K., wydane w dniu [...] grudnia 2017 r., w którym zaświadczył on, że skarżący uczestniczył w wielu akcjach informacyjnych i propagandowych, jak również, że skarżący jest znanym na [...] weteranem walki o wolność i niepodległość Polski, a jego pełna ofiarności postawa może być wzorem dla młodych pokoleń Polaków.

Dodatkowo skarżący wskazał, że jest w posiadaniu oświadczenia L. P., który również oświadczył, że w okresie okupacji skarżący pomagał w bieżącej działalności na rzecz państwa Polskiego jak również działalności członków "Solidarności". Potwierdził on również, że w stanie wojennym skarżący przekazywał bieżące informacje, przewoził gazetki, ulotki i inne druki organizacyjne, wykorzystując fakt zaopatrywania w mleko i artykuły nabiałowe gminy m.in. R., S., O. L. P. wskazał, że skarżący był kilkukrotnie zatrzymywany przez ZOMO, karany karami finansowymi i dyscyplinarnymi. Potwierdził również, że mimo tego, iż w 1989 roku Polska formalnie odzyskała niepodległość, prześladowanie i szykanowanie nie ustało, czego skutkiem są represje kierowane wobec skarżącego, które po roku 1989 nie ustały.

Skarżący podkreślił, że nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, a w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przeze niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Potwierdza to zaświadczenie z dnia [...] października 2017 r. wydane przez IPN.

Ponadto skarżący podkreślił, że uzasadnienie decyzji w żaden sposób nie zawiera w sobie obligatoryjnych elementów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Lakoniczne uzasadnienie tak doniosłej w skutkach decyzji nie może się ostać, zatem orzeczenie wydane w I instancji nie może być uznane za odpowiadające prawu.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], Szef Urzędu utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Szef Urzędu stwierdził, że po ponownym wnikliwym przeanalizowaniu zebranego w postępowaniu pierwszo- instancyjnym materiału dowodowego oraz po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a., nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji.

Szef Urzędu wskazał, że skarżący we wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, jako tytuły upoważniające do uzyskania wymienionych statusów, podał kilkukrotne zatrzymanie w więzieniu bez wyroku sądu na 48 godzin jako represję za działalność związkową w czasie stanu wojennego, inwigilowanie przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęcie wobec niego bezprawnych działań polegających na popełnieniu na jego szkodę przestępstwa, oraz skazanie na 18 miesięcy ograniczenia wolności i karę pieniężną w postaci potrącenia 15% z poborów na rzecz ORMO. W części wniosku zatytułowanej "dokładny opis działalności opozycyjnej lub represji" skarżący oświadczył, iż w latach 1980 — 1981 był działaczem NSZZ "Solidarność" i wykorzystując fakt, że jeździł samochodem służbowym na trasach południowo- wschodniej Polski, przewoził ulotki oraz materiały drugiego obiegu. Z tego powodu był wielokrotnie zatrzymywany i przesłuchiwany przez organy bezpieczeństwa, więziony, karany finansowo przez WRON, wiele razy upominany przez władze, dwukrotnie usiłowano go zwolnić z pracy (w okresie do 1990 r.). W 1987 r. pod fikcyjnymi zarzutami na mocy art. 44 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi został skazany na 18 miesięcy ograniczenia wolności oraz karę finansową potrącenia 15 % z poborów z przeznaczeniem na ORMO. Skarżący podniósł też, że po zatrzymaniu znanego działacza opozycyjnego – L. P., winę za przewożenie ulotek wziął na siebie, za co poniósł odpowiedzialność dyscyplinarną.

Do wniosku skarżący dołączył pismo z IPN z dnia [...] października 2017 r., z którego wynika, że w wyniku wielokierunkowej kwerendy przeprowadzonej w zasobie Instytutu oraz w dostępnych pomocach archiwalno - historycznych, nie odnaleziono dokumentów, które potwierdzałyby spełnianie warunków określonych w art. 2 lub art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. Dołączona została także kopia oświadczenia z dnia 23 czerwca 1997 r.; kopia oświadczenia pracowników zatrudnionych w Spółdzielni Mleczarskiej w [...] na dzień 23 czerwca 1997 r.; kopia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 21 stycznia 1998 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącego z reszty kary ograniczenia wolności; kopie pism z Sądu Rejonowego w [...] z dnia 21 sierpnia 2017 r.; kopia pisma z Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia 2 sierpnia 2017 r.; zaświadczenie Posła na Sejm RP A. K. z dnia [...] grudnia 2017 r.; oświadczenie L. P. z dnia 7 grudnia 2017 r.

W ocenie Szefa Urzędu, wymienione wyżej dokumenty nie potwierdzają spełniania przez skarżącego warunków niezbędnych do uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych wskazanych w art. 2 lub art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. Z kopii oświadczenia z dnia 23 czerwca 1997 r. wynika, że skarżący w dniu 20 czerwca 1997 r. zgłosił się do Spółdzielni Mleczarskiej celem uzyskania wykazu członków Rady Nadzorczej i wykazu delegatów na Zebranie Przedstawicieli, oraz złożył pismo skierowane do Rady. Oświadczenie pracowników zatrudnionych w Spółdzielni Mleczarskiej w [...] na dzień 23 czerwca 1997 r. zawiera informację, że skarżący jest autorem pisma adresowanego do Rady Nadzorczej Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej oraz członków — delegatów na Zebranie Przedstawicieli. Z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 21 stycznia 1988 r. wynika, iż skarżący był skazany za przestępstwo z art. 44 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Art. 44 miał wówczas następujące brzmienie: "Kto wbrew szczególnemu obowiązkowi nadzoru dopuszcza do sprzedawania, podawania lub spożywania napojów alkoholowych na terenie zakładu pracy, jak również powziąwszy wiadomość o sprzedawaniu, podawaniu lub spożywaniu na terenie zakładu pracy takich napojów nie podejmie prawem przewidzianego postępowania, podlega karze pozbawienia wolności do lat 2, ograniczenia wolności albo grzywny". Pismo z Sądu Rejonowego w [...] poświadcza z kolei, iż akta główne sprawy II K [...] i akta wykonawcze II Ko [...] dotyczące skarżącego zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami przekazane na brakowanie za zgodą Archiwum Państwowego w [...]. Pismo z Prokuratury Rejonowej w [...] zawiera informację, iż akta sprawy o sygn.. [...] nie mogą być udostępnione; postanowieniem z dnia [...] lipca 1984 r. umorzono dochodzenie wobec znikomej społecznej szkodliwości czynu, zaś akta były przechowywane w archiwum przez okres 5 lat, a następnie za zezwoleniem Archiwum Państwowego w [...] przekazane na makulaturę. W zaświadczeniu z dnia 12 grudnia 2017 r. Poseł na Sejm RP A. K. zadeklarował, że skarżący był członkiem Konfederacji Polski Niepodległej Okręg [...] Obszar Południowo - Wschodni w [...]; z ramienia KPN wspierał kampanie do Parlamentu w 1997 r. Akcji Wyborczej Solidarność; kandydował na radnego z listy Komitetu Wyborczego Ruch Patriotyczny "Ojczyzna" w 1998 r.; uczestniczył w akcjach informacyjnych i propagandowych.

Szef Urzędu stwierdził, że przedstawione wyżej dowody w żaden sposób nie potwierdzają faktu prowadzenia działalności opozycyjnej przez skarżącego w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym do okresu 12 miesięcy nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (tak stanowi art. 2 ust. 2). Oświadczenie Posła i dokumenty związane z funkcjonowaniem Spółdzielni Mleczarskiej dotyczą lat 90- tych ubiegłego wieku, a więc okresu, którego przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. nie obejmują. Natomiast dokumenty związane ze skazaniem z art. 44 ustawy o wychowaniu w trzeźwości (...) nie wskazują na skazanie za działalność niepodległościową bądź na rzecz politycznych praw człowieka. Szef Urzędu wskazał, że wprawdzie skarżący podniósł, że został skazany pod fikcyjnymi zarzutami, ale fakt skazania za działalność opozycyjną nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Natomiast L. P. w swoim oświadczeniu z dnia 7 grudnia 2017 r. oznajmił, iż skarżący pomagał w bieżącej działalności Związku, woził członków organizacji na zebrania do [...], przekazywał bieżące informacje, przywoził gazetki, ulotki i inne druki. Z treści pisma wynika, iż miało to miejsce w okresie legalnego funkcjonowania "Solidarności". Zdaniem Szefa Urzędu wskazuje na to kolejne zdanie, w którym L. P. podniósł, że skarżący w stanie wojennym przemycał ulotki wykorzystując wykonywaną przez siebie pracę polegającą na zaopatrywaniu w mleko i artykuły nabiałowe gmin R., S., W. i O. Z tego powodu miał być kilkukrotnie zatrzymywany przez ZOMO, rewidowany, przesłuchiwany, karany karami finansowymi i dyscyplinarnymi, pomijany w awansach; w 1982 r. miał zaś być zatrzymany na 48 godzin przez organy bezpieczeństwa państwa, a także wziąć na siebie odpowiedzialność za działalność całej grupy, gdy L. P. został zatrzymany przez zomowców przy "przemycie ulotek". W miejscu tym Szef Urzędu zwrócił uwagę na fakt, że z oświadczenia L. P. nie wynika, by skarżący prowadził działalność zagrożoną odpowiedzialnością karną, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, łącznie przez okres co najmniej 12 miesięcy z pominięciem czasu, gdy NSZZ "Solidarność" istniała legalnie. Nadto zdaniem Szefa Urzędu nieprawdopodobnym wydaje się fakt, że mimo kilkukrotnego zatrzymania przy przewożeniu ulotek nie spotkały skarżącego z tego tytułu negatywne konsekwencje wymienione w art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. Tymczasem skarżący nie został ani aresztowany, ani internowany, nie potwierdza takich faktów kwerenda przeprowadzona w IPN. Nie był też inwigilowany. IPN nie posiada bowiem dokumentów, z których by wynikało, że skarżący był rozpracowywany bądź kontrolowany czy to w ramach sprawy operacyjnego rozpracowania czy w ramach sprawy operacyjnego sprawdzenia. Sprawa operacyjnego rozpracowania — jak podaje słownik IPN - była wszczynana, gdy właściwa jednostka SB otrzymywała pewne informacje, o "antypaństwowej", "antypartyjnej", "przestępczej działalności" osoby lub grupy osób. Natomiast sprawa operacyjnego sprawdzenia była wszczynana, gdy odpowiednia jednostka SB otrzymywała niepotwierdzoną informację o prowadzeniu "antypaństwowej" działalności łub przygotowań do takiej działalności przez osobę lub grupę osób. Wobec skarżącego sprawy takie nie były wszczynane, stąd też nieprawdopodobnym wydaje się być informacja, że skarżący był kilkukrotnie zatrzymywany przy okazji przewożenia ulotek i nie miało to konsekwencji w postaci wszczęcia postępowania karnego na podstawie choćby przepisów dekretu o stanie wojennym.

Następnie Szef Urzędu wskazał, że w dniu 8 marca 2018 r. skarżący nadesłał nowe dowody w sprawie w postaci kopii wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1998 r. oddalającego jego powództwo skierowane przeciwko Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w S., dotyczące przywrócenia do pracy; kopię wyroku Wojewódzkiego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] kwietnia 1998 r. oddalającego apelację skarżącego od wyroku Sądu Rejonowego — Sądu Pracy w [...] z dnia [...] stycznia 1998 r. w sprawie przeciwko Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w [....] o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę. Ponownie została też dołączona kopia oświadczenia pracowników zatrudnionych w Spółdzielni Mleczarskiej w S. i oświadczenia z dnia 23 czerwca 1997 r. Skarżący przedłożył również kopie dokumentów dotyczących nieprawidłowości, jakie miały mieć miejsce w Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej, pochodzących z lat 1997 - 1998. Po wnikliwej analizie tych dokumentów Szef Urzędu stwierdził, że nie zawierają one żadnych informacji o działalności opozycyjnej skarżącego bądź doznanych przezeń represji z powodów politycznych.

Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący dołączył kopię pozwu wniesionego do Sądu Rejonowego — Sądu Pracy w [...] z dnia 25 listopada 1997 r., dotyczącego sprawy zwolnienia skarżącego z pracy w latach 90-tych ub. wieku, a więc z okresu, którego nie obejmują przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r.

W dniu 14 maja 2018 r. Szef Urzędu, kierując się zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a. skierował do skarżącego pismo z prośbą o udzielenie odpowiedzi na zawarte w nim pytania, z przytoczonymi przepisami art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r., oraz pouczeniem o możliwości przedstawienia własnych, innych niż dotychczas składane dowodów na poparcie podnoszonych faktów i okoliczności. W międzyczasie, tj. w dniu 21 maja 2018 r. wpłynęło do Urzędu pismo podpisane przez Posła na Sejm RP K. M., który oznajmił, iż skarżący jest znanym na [...] weteranem walk o wolność i niepodległość Polski, w okresie stanu wojennego przewoził gazety, ulotki, druki organizacyjne, wspierał działalność członków "Solidarności", a za swoje zaangażowanie był kilkukrotnie zatrzymywany w więzieniu i szykanowany, został tez pozbawiony pracy. Szef Urzędu stwierdził, że K. M. nie podał źródła tych informacji, a sposób ich sformułowania nie wskazywał na to, by wynikały one z jego osobistego doświadczenia. Nadto nie wynikało z nich też, by skarżący prowadził działalność w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r., tj. w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, łącznie przez okres co najmniej 12 miesięcy.

Następnie Szef Urzędu wskazał, że w dniu 11 czerwca 2018 r. wpłynęła do Urzędu odpowiedź skarżącego na pytania zawarte w piśmie z dnia 14 maja 2018 r., dołączony został życiorys, kopia pisma z Sądu Rejonowego w [...] oraz oświadczenia świadków – J. P. i T. L. Z pisma Sądu Rejonowego w [...] II Wydziału Karnego z dnia 10 kwietnia 2018 r. wynikało, iż wobec skarżącego toczyło się postępowanie o sygnaturze II K [...] o czyn z art. 44 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Wyrokiem z dnia [...] marca 1987 r. Sąd uznał skarżącego winnym popełnienia czynu z przywołanego art. 44 i skazał go na karę 1 roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności z rygorem potrąceń 15% z wynagrodzenia na rzecz ORMO w [...], oraz podanie wyroku do publicznej wiadomości. Kara ograniczenia wolności została wykonana w okresie od dnia 1 maja 1987 r. do dnia 28 maja 1988 r., następnie na wniosek Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 1988 r. Sąd zwolnił skarżącego z wykonywania reszty kary ograniczenia wolności. J. P. w swoim oświadczeniu oznajmił, że skarżący był wielokrotnie zatrzymywany, a samochody, którymi dysponował w transporcie mleczarskim były nagminnie kontrolowane pod kątem przewożenia dokumentów kompromitujących ustrój komunistyczny, kilkukrotnie skonfiskowano też ulotki oczerniające WRON, a w konsekwencji skarżący miał być też zatrzymywany, zaś sprawa kierowana do prokuratury, Skarżący miał też być inwigilowany z powodu swojej działalności politycznej. W ocenie Szefa Urzędu informacje te nie tylko nie potwierdzają faktu prowadzenia działalności opozycyjnej w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, łącznie przez okres co najmniej 12 miesięcy, ale też są niewiarygodne. Nie potwierdziła ich bowiem kwerenda prowadzona w IPN. W jej wyniku nie odnaleziono nawet śladu wskazującego na inwigilację skarżącego, oraz na to, by znajdował się on w polu zainteresowania Służby Bezpieczeństwa. Nieprawdopodobnym jest też to, by przy takiej liczbie zatrzymań oraz ujawnienia ulotek szkalujących ówczesne władze, skarżący nie poniósł konsekwencji w postaci aresztowania, oskarżenia i skazania na karę pozbawienia wolności, bądź innych represji wymienionych w art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. Z doświadczenia Szefa Urzędu nabytego w związku z przeprowadzeniem licznych postępowań w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej wynika, że ujawnienie działalności polegającej na przewożeniu ulotek o treściach antykomunistycznych kończyło się z reguły aresztowaniami, wszczynaniem postępowań karnych przez prokuratorów, kierowaniem aktów oskarżenia do sądów, skazywaniem przez sądy na kary pozbawienia wolności. Natomiast skarżącego takie konsekwencje nie spotkały.

Dalej Szef Urzędu wskazał, że T. L. w oświadczeniu z dnia 25 maja 2018 r. zadeklarował z kolei, że po zalegalizowaniu Związku Zawodowego "Solidarność" w roku 1980, cała załoga przystąpiła do tej organizacji jeszcze we wrześniu. Wówczas też zostali zawiezieni przez skarżącego do [...] celem podpisania deklaracji członkowskich i odebrania znaków "Solidarności". Materiały dotyczące Związku skarżący i wymienione przez niego osoby odbierały w [...]. Natomiast działalność tę przerwało ogłoszenie stanu wojennego. Zdaniem Szefa Urzędu informacje zawarte w piśmie świadka również nie potwierdzają faktu prowadzenia przez skarżącego działalności po wprowadzeniu stanu wojennego przez okres co najmniej 12 miesięcy.

Szef Urzędu wyjaśnił, że w dniu 29 czerwca 2018 r. skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i skierował sprawę skarżącego do zaopiniowania przez [...] Radę Konsultacyjną do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych działającą przy Wojewodzie [...] (Rada Konsultacyjna), którą tworzą byli działacze opozycji antykomunistycznej z województwa [...]. Rada Konsultacyjna uchwałą podjętą dnia [...] lipca 2018 r. zaopiniowała negatywnie wniosek skarżącego. W ocenie Rady Konsultacyjnej opisy działalności dotyczące rozwożenia przez skarżącego ulotek oraz zatrzymania go z tego powodu przez milicję i ZOMO są mało prawdopodobne, ponieważ nie miały dalszych konsekwencji (prokuratorskich), co w takich wypadkach kończyło się wyrokami skazującymi. Niezależnie od tego — jak stwierdziła Rada Konsultacyjna - osoba taka znajdowała się zawsze w polu zainteresowania Służby Bezpieczeństwa, a w dokumentach IPN nie ma śladów wskazujących na to, by ówczesne służby interesowały się osobą skarżącego. Nadto wyrok sądowy z 1987 r. nie dotyczył działalności opozycyjnej, ale ustawy o przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Oświadczenia świadków członkowie Rady Konsultacyjnej ocenili jako miało wiarygodne ze względu na ich ogólnikowość i redagowanie ich na podstawie słów skarżącego. Pozostałe zaś dokumenty dotyczą okresu, którego nie obejmują przepisy ustawy. Nadto w piśmie z dnia 29 października 2018 r. adresowanym do Szefa Urzędu członkowie Rady Konsultacyjnej podkreślili dobitnie, że oświadczenia skarżącego i świadków dotyczące przewożenia wśród towarów ulotek i pism podziemnej Solidarności są mało wiarygodne, ponieważ z ich doświadczeń wynika, że taka działalność kończyła się zwykle aresztowaniem lub internowaniem, oraz stałym nadzorem Służby Bezpieczeństwa, a takie konsekwencje nie spotkały skarżącego.

W dniu 24 września 2018 r. skarżący uzupełnił materiał dowodowy o oświadczenie A. O. z dnia 28 sierpnia 2018 r. oraz oświadczenie podpisane przez W. M., Z. G. i H. H. A. O. zadeklarował, iż skarżący od roku 1988 współdziałał z KPN przy różnego rodzaju akcjach propagandowych i politycznych oraz solidarnościowych "jako cichy (nieujawniony) członek KPN, gdy zachodziły okoliczności i potrzeby takiego działania". Jednakże w ocenie Szefa Urzędu informacja ta nie pozwala na uznanie, że skarżący prowadził działalność zagrożoną odpowiedzialnością karną łącznie przez okres co najmniej 12 miesięcy w okresach wskazanych w art. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. Natomiast W. M., Z. G. i H. H. w piśmie z dnia 15 września 2018 r. oświadczyli, że skarżący współpracował z nimi przy zakładaniu Związku Zawodowego "Solidarność" w roku 1980 r., angażował się w agitację, kolportował ulotki; brał też udział w spotkaniach przed stanem wojennym i w okresie późniejszym podczas zawieszonej działalności Związku Zawodowego "Solidarność". Zdaniem Szefa Urzędu informacje te również nie wskazują na spełnienie przez skarżącego warunków z art. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. Szef Urzędu zaakcentował też, że sam fakt brania udziału w spotkaniach po wprowadzeniu stanu wojennego nie jest tożsamy z prowadzeniem działalności opozycyjnej zagrożonej odpowiedzialnością karną.

W dniu 7 grudnia 2018 r. w siedzibie Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odbyło się przesłuchanie skarżącego. W jego trakcie skarżący podnosił, że zajmował się przewożeniem ulotek, lecz nie potrafił precyzyjnie wskazać okresu tej działalności, ilości przewożonych ulotek, ani ich zawartości. Oświadczył też, że do KPN wstąpił w 1988 r., ale nie podał dokładniejszej daty (miesiąca, czy choćby pory roku). Skarżący powoływał się też na udział w manifestacjach w M., R., dwukrotne uczestnictwo w konwencjach w W., nie podał jednakże nawet przybliżonych dat tych wydarzeń, nie wskazał celu, haseł pod jakimi się odbywały. Podkreślił też, że nie angażował się intensywnie w tę działalność, ponieważ miał wówczas czworo dzieci. Skarżący twierdził, że był zatrzymany w roku 1984 na powyżej 48 godzin za spekulację. Następnie sprawa ta była umorzona. Po raz drugi był zatrzymywany na 48 godzin i przesłuchiwany w prokuraturze w 1988 r. W czasie przesłuchania był pytany między innymi o stosunek do ówczesnej władzy. W ocenie Szefa Urzędu informacje przedstawione przez skarżącego w czasie przesłuchania były sformułowane na bardzo wysokim poziomie ogólności, bez konkretnych informacji odnośnie przewożonych ulotek, czasopism, zarówno co do ich ilości, jak i zawartości; celów, postulatów, haseł manifestacji i spotkań. Co do zatrzymań i przesłuchań Szef Urzędu stanął na stanowisku, że materiał dowodowy nie wskazuje na to, by pod osłoną oficjalnych zarzutów odnośnie spekulacji, handlu alkoholem, ówczesne władze szykanowały skarżącego za działalność opozycyjną. Z praktyki organu wynika bowiem, że w takich przypadkach osoby zaangażowane w druk czy kolportaż nielegalnych materiałów były karane na podstawie przepisów kodeksu karnego bądź dekretu o stanie wojennym, z tytułu nieodstąpienia od działalności w zdelegalizowanej organizacji stanowiącej zagrożenie dla bytu państwowego. Szef Urzędu nie negując tego, że były też przypadki nękania działaczy opozycji antykomunistycznej poprzez zarzucanie im popełniania przestępstw pospolitych, kryminalnych, stwierdził, że miało to miejsce w sytuacjach, gdy materiał dowodowy nie pozwalał na udowodnienie im faktu prowadzenia działalności opozycyjnej. W przypadku zaś skarżącego, zarówno on sam, jak i świadkowie podnoszą, że był on zatrzymywany przez milicję, ZOMO w czasie przewożenia ulotek, brał też na siebie odpowiedzialność za ich przewóz (tak jak w przypadku L. P.). Władze komunistyczne w takiej sytuacji mając i sprawcę i ujawnione przy nim dowody w postaci ulotek mogły skazać skarżącego na podstawie bardziej surowych przepisów o prowadzeniu działalności antypaństwowej, o nieodstąpieniu od działalności w zdelegalizowanym związku, nie musiały natomiast uciekać się do przepisów o spekulacji czy nielegalnym handlu alkoholem. Tymczasem sąd nie skazał skarżącego za działalność opozycyjną na karę pozbawiania wolności. Dlatego też w ocenie Szefa Urzędu informacje o represjach z powodów politycznych nie mogą zostać uznane za wiarygodne.

Szef Urzędu podkreślił fakt, że skarżący był trzykrotnie informowany o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a., o możliwości przedstawienia własnych dowodów (pisma Urzędu z dnia: 8 lutego 2018 r., 27 lipca 2018 r., 7 listopada 2018 r.), trzykrotnie zapoznawał się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym w siedzibie Urzędu, po raz ostatni w dniu 7 grudnia 2018 r. Dowody zostały zebrane w sposób wyczerpujący, a ich ocena dokonana zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wiedzą historyczną dotyczącą działalności opozycyjnej w latach 80-tych ubiegłego wieku. Szef Urzędu zwrócił się też z prośbą o pomoc do Rady Konsultacyjnej, w skład której wchodzą uznani działacze opozycji antykomunistycznej. Bezzasadne w ocenie Szefa Urzędu są zatem zarzuty skarżącego zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczące naruszenia przepisów art. 7 i 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., a także przepisów art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. Organ administracji publicznej podjął bowiem wszelkie możliwe kroki konieczne do ustalenia stanu faktycznego sprawy w sposób w pełni odpowiadający rzeczywistemu stanowi rzeczy. Zebrał wszelkie dostępne w sprawie dowody, a następnie dokonał ich oceny zgodnie ze swoim doświadczeniem wynikającym z orzekania w licznych sprawach dotyczących działaczy opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych, zgodnie z wiedzą historyczną oraz doświadczeniem uznanych działaczy opozycji.

Szef Urzędu stwierdził, że decyzja z dnia [...] marca 2018 r. zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne. Organ wskazał w niej pełne brzmienie art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r., określających warunki jakie należy spełnić, by uzyskać status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wymienione też zostały dowody na podstawie których orzeczono o odmowie.

W ocenie Szefa Urzędu ponowna analiza zebranego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym materiału dowodowego oraz analiza dowodów zgromadzonych w postępowaniu uzupełniającym nie pozwala na uznanie, iż skarżący spełnił wymogi określone w art. 2 lub art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r., dlatego też organ nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji.

Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r., polegające na uznaniu, iż skarżący nie spełnia warunków do uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej podczas, gdy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego skarżący spełnił wszystkie przesłanki do przyznania wyżej wskazanego statusu;

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływa na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na krzywdzącej, niemiarodajnej i podjętej wbrew powołanemu przepisowi procedury administracyjnej opinii Rady Konsultacyjnej wyrażonej w formie uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r.;

3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływa na wynik sprawy, tj. art. 7b k.p.a., poprzez wydanie opinii przez Radę Konsultacyjną w sposób naruszający zasadę adekwatności środków do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący zaakcentował naruszenie przez Szefa Urzędu przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. W ocenie skarżącego kwestią, która ma fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, jest udokumentowanie, iż skarżący w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 4 czerwca 1989 r. łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadził, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Skarżący stwierdził, że jak wynika z zeznań kilku świadków (L. P., J. P., T. L., A. O., W. M., Z. G., H. H.) - prowadził on działalność określoną w przytoczonym art. 2 ust. 1 ustawy w okresie od 13 grudnia 1981 r. do grudnia 1983 r. oraz od 1 października 1988 r. do końca wyznaczonego w ustawie terminu (4 czerwca 1989 r.) w strukturach Konfederacji Polski Niepodległej. Skoro ustawodawca stanowi, że okres ten należy potraktować łącznie, daje to niemal 3 lata, a taki okres stanowi wystarczającą przesłankę do przyznania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Skarżący stwierdził, że spełnił zatem zarówno warunek określony w wyżej wskazanym przepisie, jak i pozostałe przesłanki przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej, tj. art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływa na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. skarżący stwierdził, że istotą uchybienia, którego dopuścił się Szef Urzędu, było oparcie zaskarżonej decyzji na uchwale Rady Konsultacyjnej z dnia [...] lipca 2018 r., której przedmiotem było zaopiniowanie wniosku skarżącego o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Skarżący zauważył, iż Szef Urzędu zwrócił się do Rady Konsultacyjnej z dość obszernym opisem działań, jakich oczekuje od niej w związku z wystosowanym przez siebie wnioskiem. Organ zwrócił się m.in. z żądaniem, aby wysłuchać skarżącego oraz wskazanych przez niego świadków oraz aby ustalenia będące podstawą do wyrażenia stanowiska, zostały szczegółowo zaprezentowane w uzasadnieniu uchwały. Zdaniem skarżącego, Rada Konsultacyjna zupełnie zignorowała zalecenia Szefa Urzędu - zaniechała bowiem wysłuchania skarżącego i wskazanych przez niego świadków. Również uzasadnienie uchwały z [...] lipca 2018 roku jest pobieżne, lakoniczne i nie odpowiada standardom, jakie wyznaczają przepisy procedury administracyjnej. Skarżący podniósł, że w niniejszym przypadku Rada Konsultacyjna uchybiła nakazom, jakie nakłada na organy administracji publicznej art. 7 k.p.a. - zaniechała bowiem czynności, które dla rozstrzygnięcia sprawy miały niebagatelne znaczenie. Wysłuchanie skarżącego, jak i wskazanych przez niego świadków mogły mieć przesądzające znaczenie dla kształtu opinii, a w konsekwencji na kształt decyzji wydanej przez Szefa Urzędu. Zdaniem skarżącego, uzasadnienie uchwały opiniującej wniosek skarżącego urąga wszelkim zasadom, jakie ustawodawca nakłada na organy administracji publicznej - stanowi je zaledwie kilka zdań, w ramach których jednak Rada Konsultacyjna zdołała zarzucić alkoholizm skarżącemu, co jest oczywistą konfabulacją i nie znajduje jakiejkolwiek podstawy w materiale dowodowym.

Kontynuując skarżący wskazał na naruszenie przepisu art. 7b k.p.a. W jego ocenie sposób procedowania organów administracji w przedmiotowej sprawie nasuwa daleko idące wątpliwości w kontekście przytoczonego wyżej przepisu. Nie można bowiem uznać za zgodne z procedurą administracyjną działania, które stanowi jedynie pozorną i powierzchowną imitację postępowania dowodowego – dotyczy to Rady Konsultacyjnej. Istotą współdziałania organów administracji w załatwianiu spraw jest kooperacja ukierunkowana na maksymalnie dokładne i wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie Rada Konsultacyjna ignorując zalecenia Szefa Urzędu, pominęła tak istotny z punktu widzenia prawidłowości rozstrzygnięcia aspekt, jak wysłuchanie skarżącego i wskazanych przez niego świadków. W przypadku, gdy ustawodawca przewiduje mechanizm współdziałania między organami administracji, czyni to po to, aby w ten sposób zapewnić maksymalnie obiektywne i wyczerpujące załatwienie sprawy. Skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie współdziałanie organów jest obciążone tyloma uchybieniami, że nie sposób uznać rozstrzygnięcia podjętego w tym trybie za mające na względzie słuszny interes obywatela oraz użycie środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako oczywiście bezzasadna została oddalona.

W toku przeprowadzonej z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższych decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Nie stwierdzono zatem istnienia wad nieważności i wad wznowienia postępowania, jak również takich naruszeń prawa materialnego i prawa procesowego, które miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść końcowego jej rozstrzygnięcia.

Legalność proceduralna decyzji (w tym prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy) nie budzi zastrzeżeń. Ustalenia faktyczne są wystarczające oraz znajdują odpowiednie potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Legalność materialnoprawna w zakresie wykładni i stosowania przepisów art. 2-5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (u.d.o.a.) również nie budzi wątpliwości, co uzasadnia wniosek, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w drodze decyzji administracyjnej, Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest warunkowane spełnieniem przesłanek pozytywnych z art. 2 lub art. 3 u.d.o.a. oraz brakiem realizacji przesłanki negatywnej z art. 4 u.d.o.a.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.o.a. działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się jednak okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 u.d.o.a.).

Z powyższego przepisu wynika zatem, że aby uznać daną osobę za działacza opozycji antykomunistycznej konieczne jest łączne spełnienie następujących warunków:

1) osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza musi wykazać, że w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy (z wyłączeniem jednak okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.), prowadziła działalność w ramach struktur zorganizowanych opozycji antykomunistycznej lub we współpracy z nimi;

2) działalność antykomunistyczna musiała być prowadzona na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) wykonywana działalność antykomunistyczna musiała być zagrożona odpowiedzialnością karną w momencie jej wykonywania.

Inny charakter mają natomiast przesłanki pozytywne uznania danej osoby za osobę represjonowaną z powodów politycznych. Zgodnie z art. 3 cytowanej ustawy tego rodzaju status może nabyć tylko ta osoba, która spełnia co najmniej jedną przesłankę z ustawowego katalogu. Osobą represjonowaną z przyczyn politycznych jest więc osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Nabycie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest ponadto uzależnione od wykazania, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 4 u.d.o.a. Konieczne jest więc wykazanie, że:

1) osoba ubiegająca się o powyższy status nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i

2) co do tej osoby w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Z prawidłowo ustalonego i wyjaśnionego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący nie spełnił przesłanki z art. 2 lub co najmniej jednej z przesłanek z art. 3 u.d.o.a.

Oceniając zebrany materiał dowodowy, skarżony organ nie ograniczył się jedynie do weryfikacji materiałów przedstawionych przez skarżącego, lecz z urzędu podjął wszystkie niezbędne kroki w celu ustalenia i wyjaśnienia okoliczności, które mogłyby wskazywać na spełnienie przez skarżącego przesłanek z art. 2 i 3 ustawy. Istotne jest również to, że weryfikacja okoliczności, które mogły świadczyć o spełnieniu przez skarżącego przesłanek z art. 2 lub 3 u.d.o.a., została dokonana w świetle całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (zarówno pozyskanego z urzędu, jak i zaoferowanego przez stronę), a także z zachowaniem ustawowych granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Organ szczegółowo i wnikliwie wyjaśnił, z czego w jego ocenie – w świetle zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego oraz fachowego związanego z rozpoznawaniem spraw o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych – wynika, że okoliczności lub dowody wskazane przez skarżącego nie mogły zostać uznane za podstawę ustaleń faktycznych spełniających przesłanki z art. 2 lub 3 u.d.o.a.

Należy w całej rozciągłości podzielić oceny i wnioski skarżonego organu, że twierdzenia skarżącego oraz dowody mające stanowić podstawę tych twierdzeń nie mogą być uznane za wiarygodne. Przede wszystkim bliżej nieskonkretyzowane czasowo, przestrzennie i sytuacyjnie twierdzenia o "przewożeniu samochodem służbowym" w latach 1980-1981 w południowo-wschodniej Polsce ulotek oraz materiałów propagandowych organizacji opozycyjnych w związku z działaniem w ramach NSZZ "Solidarność" nie zostały potwierdzone w żaden wiarygodny sposób. Nie przedstawiono m.in. jakichkolwiek dokumentów mogących potwierdzać co najmniej fakt współpracy z ówczesnymi organizacjami prowadzącymi działalność opozycyjną. Również wskazany ogólnie czasokres (lata 1980-1981) nie pozwala na przyjęcie, że mógł zostać spełniony minimalny ustawowy warunek czasowy działalności opozycyjnej (12 miesięcy), skoro zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.o.a. do powyższego okresu nie wlicza się okresu działalności prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Nie znajdują także żadnych wiarygodnych potwierdzeń wskazywane przez skarżącego okoliczności związane z "wielokrotnymi zatrzymaniami" (w okresie 1976-1987 "raz na trzy dni", "raz na 48 godzin"), przesłuchaniami", "upomnieniami", "karami finansowymi" wymierzanymi przez Wojskową Radę Ocalenia Narodowego (dwukrotnie), "rewizją: przeprowadzoną przez Służbę Bezpieczeństwa w domu skarżącego oraz "usiłowaniami" zwolnienia skarżącego z pracy (przedłożone kopie wyroków sądów pracy zostały wydane w 1998 r.). Z kolei fakt skazania i ukarania skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 1988 r. (sygn. akt II K [...]; akta sprawy zostały za zgodą Archiwum Państwowego w [...] przekazane do zniszczenia) za przestępstwo z art. 44 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, polegające na dopuszczeniu, wbrew szczególnemu obowiązkowi nadzoru, do sprzedawania, podawania lub spożywania napojów alkoholowych na terenie zakładu pracy lub niepodejmowaniu prawem przewidzianego postępowania, pomimo powzięcia wiadomości o sprzedawaniu, podawaniu lub spożywaniu na terenie zakładu pracy takich napojów, nie może sam w sobie być uznany za przejaw represji z powodów politycznych. Nie jest również dowodem spełnienia którejkolwiek z przesłanek z art. 3 u.d.o.a. fakt umorzenia postanowieniem z dnia [...] lipca 1984 r. prokuratora postępowania prowadzonego pod sygn. [...] z uwagi na znikome społeczne niebezpieczeństwo czynu (akta prokuratorskie za zgodą Archiwum Państwowego zostały zniszczone). Skarżony organ miał także pełne podstawy, aby uznać twierdzenia skarżącego o "wzięciu odpowiedzialności za czyny" innego działacza opozycyjnego (L. P.) i poniesieniu z tego tytułu odpowiedzialności dyscyplinarnej za pozbawione wiarygodności. Trafna jest także ocena organu, że prywatne oświadczenia z dnia 12 grudnia 2017 r. posła na Sejm II kadencji (A. K.) oraz z dnia 16 maja 2018 r. posła na Sejm RP (K. M.) nie mogą być uznane za dowody spełnienia przesłanek z art. 2 lub 3 u.d.o.a. Organ miał także podstawy, aby stwierdzić, że ogólne i niepotwierdzone innymi dowodami (przede wszystkimi pochodzącymi z materiałów archiwalnych organów bezpieczeństwa państwa PRL) oświadczenie b. pracownika Milicji Obywatelskiej i Policji (J. P.) w sprawie "represjonowania" skarżącego, nie może być uznane za wiarygodny dowód. Podobny charakter mają informacje zawarte w ogólnym oświadczeniu z dnia 25 maja 2018 r. złożonym przez T. L., który stwierdził, że skarżący w miesiącu wrześniu 1980 r. "przewoził" samochodem kandydatów na członków NSZZ "Solidarność". Ze względu na treść art. 2 ust. 2 u.d.o.a. działalność skarżącego w tym zakresie i tak nie mogłaby zresztą być uznana za spełniającą przesłankę z art. 2 ust. 1 u.d.o.a. Kontrolowany organ miał również podstawy, aby uznać, że oświadczenie z dnia 15 września 2018 r. złożone przez W. M., Z. G. i H. H. nie jest wystarczające, aby przyjąć, że skarżący był działaczem opozycji antykomunistycznej. Ogólne twierdzenia, że skarżący "współpracował" w 1980 r. przy zakładaniu związku zawodowego NSZZ "Solidarność" oraz "brał udział w spotkaniach przed stanem wojennym, jak i w okresie późniejszym podczas zawieszonej działalności Związku" nie są wiarygodnym dowodem działalności w ramach zorganizowanych struktur NSZZ "Solidarność" lub określonej, realnej i skonkretyzowanej współpracy z tą organizacją. Również twierdzenie, że skarżący był "cichym" ("nieujawnionym") członkiem "Konfederacji Polski Niepodległej" od 1988 r. jest pozbawione wiarygodności (oświadczenie A. O. z dnia 28 sierpnia 2008 r.).

Powyższe oceny dowodowe skarżonego organu znajdują potwierdzenie w piśmie Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] października 2017 r., w którym stwierdzono, że w wyniku wielokierunkowej kwerendy zasobów archiwalnych zasobów IPN nie odnaleziono dokumentów potwierdzających spełnienie przez skarżącego którejkolwiek z przesłanek z art. 2 lub 3 u.d.o.a. Instytut stwierdził, że zdarzenia opisywane przez skarżące, a mające świadczyć o jego działalności opozycyjnej lub o represjach względem niego stosowanych nie znajdują potwierdzenia w dokumentacji archiwalnej. Oceny i wnioski organu znajdują także wsparcie w opinii Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych w [...]. Wojewódzka Rada Konsultacyjna przesłała wraz z uzasadnieniem uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. w przedmiocie negatywnego zaopiniowania wniosku skarżącego. W uzasadnieniu powyższej uchwały oraz w piśmie z dnia [...] października 2018 r. Wojewódzka Rada Konsultacyjna wskazała, że twierdzenia skarżącego oraz osób wskazanych przez niego jako źródła informacyjne są pozbawione wiarygodności. Rada powołując się na doświadczenie związane z działalnością opozycyjną oraz okolicznościami związanymi z represjonowaniem z przyczyn politycznych stwierdziła, że opisywane przez skarżącego zdarzenia, jeśli miałyby miejsce w rzeczywistości, wiązałyby się z podjęciem określonych działań represyjnych lub dokumentacyjnych przez organy bezpieczeństwa państwa PRL. Przede wszystkim skarżący nie tylko formalnie zostałby poddany zatrzymaniom, internowaniu lub skazaniu za przestępstwa za działalność opozycyjną, lecz także na jego temat zostałyby zgromadzone odpowiednie materiały informacyjne (np. będące wynikiem inwigilacji lub stałego nadzoru Służby Bezpieczeństwa). Rada wysłuchała wprawdzie skarżącego w lutym 2018 r. na swoim posiedzeniu, natomiast nie skorzystała z prawa zaproszenia skarżącego na swoje posiedzenie w lipcu 2018 r. Takie działanie było zgodne z prawem, gdyż rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 sierpnia 2017 r. w sprawie wojewódzkich rad konsultacyjnych do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych nie przewiduje uczestnictwa w posiedzeniach rady osób będących podmiotami opiniowanymi.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja skarżonego organu nie naruszyły prawa w stopniu uzasadniającym ingerencję w ich moc obowiązującą, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.