Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 714/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Maria Kwiecińska (spr.) Protokolant ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej J.G.; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w P.: - na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 1368,-zł (tysiąc trzysta sześćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych od uiszczenia których skarżący był zwolniony, - na rzecz skarżącego kwotę 3600,- zł (trzy tysiące sześćset złotych) powiększoną o stawkę podatku od towaru i usług tytułem kosztów zastępstwa adwokackiego udzielonego z urzędu; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części dotyczącej J.G. nie może być wykonana. /-/ M. Kwiecińska /-/ B. Sokołowska /-/ T. M. Geremek WSA/wyr.1 - sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r., Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w P., na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262, art. 23 § 7, art. 65 § 4 pkt 2 lit. b i c, art. 83, art. 85 § 1, art. 209 § 3 oraz art. 221 Kodeksu celnego, § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 158, poz. 1036 ze zm.), art. 16 ust. 1 lit. b, art. 21 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie miedzy Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (załącznik do Dz. U. Nr 104, poz. 662 ze zm.) uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...] lutego 1999 r. w części dotyczącej kwoty długu celnego i zapisu w polach 22, 42, 46 i 47 typ 11 i orzekł w tym zakresie w następujący sposób: w polu 22 - 40.680,00 USD, w polu 42 - 41.377,11, w polu 46 - 154.544,00 i w polu 47 typ 111 - 154.544/35/54.090,40. Niedobór cła określił na kwotę 45.593,10 zł, a łączną kwotę należności celnych wraz z odsetkami wyrównawczymi na dzień wydania decyzji na kwotę 98.875,82 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w dniu [...] lutego 1999 r. na przejściu granicznym w Świecku R.W. zgłosił do odprawy tranzytowej samochód osobowy marki Volvo S80, wyprodukowany w 1999 roku, o numerze identyfikacyjnym [...], o pojemności 2922 cm3, na podstawie dokumentu SAD nr [...].

Do zgłoszenie celnego strona załączyła, zgodnie z art. 64 § 2 Kodeksu celnego, dokumenty wymagane do objęcia towaru wnioskowaną procedurą celną tj. rachunek z dnia [...] stycznia 1999 r., nr [...] wystawiony przez M.Br. na kwotę 6500 USD, pełnomocnictwo z dnia [...] lutego 1992 r. upoważniające R.W. do zakupu i przywozu z zagranicy samochodu osobowego oraz dokonania wszelkich formalności celnych i podatkowych w imieniu i na rzecz J.G., orzeczenie techniczne pojazdu nr [...] z dnia [...]lutego 1999 r. oraz deklarację wartości celnej.

W wyniku przeprowadzonej weryfikacji celnej, na podstawie dokumentów otrzymanych od niemieckich służb celnych ustalono, iż przedmiotowy samochód został sprzedany przez firmę "A" z Berlina, która jest filią firmy "B", za kwotę 40.680 USD i dodatkowo 340 DEM (za opłacenie zezwolenia na wywóz towaru i inne formalności) P.S., który kupił go dla M.B. Tak wiec, zdaniem organu celnego, umowa zawarta pomiędzy M.B., a J.G. z dnia [...] stycznia 1999 r. nie miała miejsca. W rzeczywistości pojazd został zakupiony w oparciu o rachunek nr [...] z dnia [...] stycznia 1999 r. przez P.S. na rzecz M.B. i w związku z tym organ celny uznał, iż wskazana w tym rachunku kwota odzwierciedla rzeczywistą wartość zaimportowanego w dniu [...] lutego 1999 r. (zgłoszenie celne SAD nr [...]) przedmiotowego pojazdu. W związku z tym organ celny zgodnie z metodą ceny transakcyjnej wskazaną w art. 23 § 1 Kodeksu celnego ustalił wartość transakcyjną przedmiotowego pojazdu na podstawie rachunku nr [...] z dnia [...]stycznia 1999 r., na kwotę 40.680,00 USD i 340 DEM. Organ celny wyjaśnił także, iż umowa komisu nr [...] z dnia [...] marca 1999 r. zawarta przez komis "C" w P. określająca wartość przedmiotowego pojazdu wstawionego do komisu na kwotę 188.552,00 zł. również wskazuje, iż jego wartość transakcyjna podczas odprawy celnej została zaniżona.

W odwołaniu J.G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Odwołujący podniósł, iż nikomu nie udzielał pełnomocnictwa na zakup samochodu a podpis znajdujący się na pełnomocnictwie dołączonym do zgłoszenia celnego nie jest jego podpisem ( został sfałszowany). Faktem jest natomiast to, iż utracił dowód osobisty i nie zgłosił tego na Policji i w związku z tym jest pociągany do odpowiedzialności.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r., Nr [...] Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 oraz art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 62 Kodeksu celnego, art. 209 § 3, art. 65 § 5, art. 85 § 1 i art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej R.W. i A.K. i w tym zakresie umorzył postępowanie, a w pozostałym zakresie decyzje utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ celny organ celny II instancji wyjaśnił, iż konsekwencją zakwestionowania wiarygodności przedstawionego przez stronę dowodu sprzedaży tj. rachunku z dnia [...] stycznia 1999 r., nr [...] konieczne jest ustalenie wartości celnej przedmiotowego pojazdu z wykorzystaniem jednej z metod wskazanych kolejno w art. 25-28 Kodeksu celnego. Za wartość celną przyjmuje się wówczas wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych, bądź ich cenę jednostkową albo wartość kalkulowaną - ustaloną w oparciu o właściwy materiał porównawczy. Jednakże z uwagi na to, iż przedmiotowy pojazd był używany, zdaniem organu celnego, właściwą metodą określenia jego wartości celnej stała się metoda tzw. "ostatniej szansy", czyli ustalenia wartości na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym. Przyjmując za właściwą dla ustalenia wartości celnej pojazdu metody "ostatniej szansy", organ celny II instancji zaakceptował równoczesne ustalenia Dyrektora Urzędu Celnego zgodnie z którymi wartość celna pojazdu określono na kwotę 154.544 zł.

W skardze na powyższą decyzję J.G. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i zarzucił, iż decyzja wydana została na podstawie dokumentów zawierających jego sfałszowane podpisy. Ponadto skarżący zarzucił, iż podczas trwającego postępowania celnego nie miał możliwości wglądu do akt.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Ponadto wyjaśnił, iż z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 30 czerwca 2003 r. skarżący został poinformowany o wyznaczeniu 3-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zapoznania się z aktami sprawy. Pomimo doręczenia skarżącemu zawiadomienia w dniu 10 lipca 2003 r., nie skorzystał on z przysługującego mu prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co nastepuje

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy.

W myśl zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, jakkolwiek z innych powodów niż wskazane przez skarżącego.

Zasady ustalania wartości celnej towarów, zostały określone w Dziale III ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23 poz. 117 ), w przepisach od 27 do 34 opartych bezpośrednio na Porozumieniu w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlowych z dnia 1994 r. zwanym "Kodeksem wartości celnej" (zał. do Dz. U. 1995 Nr 98 poz. 483). W myśl tych przepisów zasadniczą podstawą dla ustalenia wartości celnej stanowi "wartość transakcyjna" czyli cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Chodzi przy tym jednak o cenę rzeczywistą, całkowitą i ostateczną wynikającą z dokumentów, których autentyczność i prawdziwość nie budzi zastrzeżeń pod względem formalnym i materialnym.

Skoro ustawodawca posługuje się pojęciem " wartość transakcyjna" to rozumieć je należy w ten sposób, że miedzy zidentyfikowanymi podmiotami doszło do zawarcia określonej transakcji którą zazwyczaj będzie umowa sprzedaży towaru, w celu jego przywozu na teren Polski, po określonej cenie przy czym umowa ta nie może być pozorna.

Jeżeli zgodzić się można z organami celnymi, że uzyskana w drodze pomocy od niemieckich władz celnych dokumenty, dają podstawę do zakwestionowania autentyczności i prawdziwości umowy sprzedaży zawartej pomiędzy M. B. i skarżącym J.G. z dnia [...].01.1999 r., to równocześnie uznać należy że podobne względy nie pozwalają uznać za wiarygodne umowy sprzedaży pomiędzy "B "z Berlina, a M.B. zamieszkałym w USA, ponieważ z treści uzasadnienia decyzji obu instancji wynika, iż w istocie rzeczy wskazany jako strona umowy M.B. był jedynie figurantem, a w rzeczywistości zakupu pojazdu dokonywał P.S.

W tych warunkach o cenie transakcyjnej jako cenie rzeczywiście zapłaconej lub należnej za towar sprzedany (art. 23 § 1 Kodeksu celnego) nie można wnioskować na podstawie rachunku wystawionego na rzecz osoby, co do której istnieją wątpliwości czy rzeczywiście była stroną tej transakcji.

Przedstawione w zaskarżonej decyzji okoliczności, dawały organom celnym podstawy do zakwestionowania ceny towaru wskazanej w dokumentach odprawy celnej trybie art. 23 ust. 7 Kodeksu celnego (wobec istnienia uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności dokumentów przedstawionych przez strony), ale również nie pozwalały na ustalenie wartości celnej na podstawie art. 23 ust 7, jak to uczynił organ I instancji.

Wątpliwości w tym zakresie zapewne podzielał Dyrektor Izby Celnej, który w zaskarżonej decyzji z dnia [...].01.2004 r. wskazał jako podstawę prawną do ustalenia wartości celnej wwożonego pojazdu art. 29 Kodeksu celnego tj. metody "ostatniej szansy", nie zaś wartość transakcyjną wg art. 23 § 1 Kodeksu celnego.

Równocześnie jednak organ II instancji wskazując jako właściwą inna metodę ustalania wartości celnej towaru niż przyjęta przez organ I instancji, nie uczynił nic by wartość pojazdu ustalić według tej metody tj. metody ostatniej szansy.

Zgodnie z treścią art. 29 § 1 Kodeksu celnego, jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisów art. 23 i art. 25-28, jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami:

1) artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.

2) Porozumienie w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.

3) przepisów Działu III Kodeksu celnego

W jaki sposób metody wskazane w wyżej wymienionych przepisach zostały zastosowane przez organ II instancji, w celu ustalenia wartości celnej pojazdu w wysokości 154.544,00 zł. tj. na poziomie określonym przez organ I instancji na podstawie rachunków wystawionych przez firmę "B" z Berlina na M.B. (kwota 40.680 USD) oraz na P.S. (kwota 340 DEM), nie zostało wyjaśnione w zaskarżonej decyzji.

W szczególności nie wyjaśniono, jakimi danymi dostępnymi na polskim obszarze celnym, posłużył się Dyrektor Izby Celnej utrzymując zaskarżoną decyzję w tej części w mocy tj. w zakresie ustalenia wartości celnej pojazdu w kwocie 154.544 zł.

Brak jest również jakichkolwiek informacji czy a jeżeli tak, jakie odliczenia i z jakiego tytułu zostały zastosowane dla ustalenia wartości celnej samochodu w tej wysokości.

Zaskarżona decyzja w tym kształcie nie pozwala w żaden sposób skontrolować prawidłowości zastosowania przez organ II instancji metody "ostatniej szansy" przyjętej przez organ II instancji jako podstawa dla ustalenia wartości celnej pojazdu objętego postępowaniem.

Stanowi to naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, a konkretnie art. 29 Kodeksu celnego jak również przepisów postępowania, w tym przypadku art. 122 (zasada prawdy obiektywnej) art. 210 ( wymogi formalne decyzji), art. 121 (zasada zaufania i informowania uczestników) oraz art. 187 ( zasada prawdy materialnej) Ordynacji podatkowej (ustawa z dnia 29.08.1997 r. tj. Dz. U. 2005 Nr 8 poz. 60)

Co się zaś tyczy zarzutu skarżącego, iż nie jest on dłużnikiem celnym, należy wskazać iż zgodnie z treścią art. 209 § 3 Kodeksu celnego, dłużnikiem celnym w procedurze przywozu jest zgłaszający który nie musi działać osobiście, może korzystać z pełnomocnika.

Przedstawicielem bezpośrednim (czyli osobą działającą w imieniu i na rzecz strony w postępowaniu celnym ) może być przy tym każda osoba fizyczna, posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych ( art. 253 § 2 Kodeksu celnego ) chyba że rodzaj towaru lub jego ilość wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej.

W aktach administracyjnych znajduje się pełnomocnictwo udzielone przez J. G., R. W.do przywiezienia z zagranicy samochodu oraz dokonania jego odprawy celnej.

Pełnomocnictwo to z podpisem notarialnie poświadczonym ma wartość dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 2 Ordynacji podatkowej, a działania przedstawiciela wywołują skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.

Zgłoszenie celne dokonane przez przedstawiciela bezpośredniego ma zatem takie znaczenie dla strony, jak gdyby dokonała to osobiście. Istnieje jednak, zgodnie z treścią art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy celne winny zatem ustalić czy istotnie, jak zaznacza to strona w skardze, w toku postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Poznaniu (sygn. VI Ds. 40/99) stwierdzono, że pełnomocnictwo udzielone przez J.G. R.W., zostało sfałszowane a następnie w razie odpowiedzi negatywnej, przeprowadzić postępowanie zmierzające do ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu.

W tym celu organ celny winien rozważyć która z metod wskazanych w Dziale III Kodeksu celnego winna być w tym przypadku zastosowana a następnie dokonać ustalenia wartości celnej przy zastosowaniu wybranej metody, co powinno znaleźć swój wyraz w prawidłowym zebraniu materiału dowodowego, jego ocenie i właściwym uzasadnieniu podjętej decyzji ze wskazaniem elementów kalkulacyjnych składających się na wartość celną towaru a w ostateczności wysokość długu celnego.

Z przytoczonych powodów na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2000 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało zaskarżoną decyzję uchylić, jako naruszającą przepisy Prawa materialnego (art. 29 Kodeksu celnego) oraz przepisy postępowania. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz 250 ustawy z dnia 30.08.2000 r.

/-/M. Kwiecińska /-/B. Sokołowska /-/T. M. Geremek