Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 292/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: § 8, § 9, § 10, § 11
journal: Dz.U. 2005 nr 17 poz 142
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73, art. 74, art. 75
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności I. uchyla zaskarżoną decyzję w części ustalającej skarżącemu G.K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, w wysokości 45850,75 złotych i w tym zakresie umarza postępowanie administracyjne, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego G.K. kwotę 5083 (pięć tysięcy osiemdziesiąt trzy) złote, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania G.K. orzekł o uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], ustalającej wobec G.K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej w wysokości 91 721,50 zł oraz ustalił G.K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, w wysokości 45 850,75 zł, w pozostałej części umarzając postępowanie.

Decyzja ta zapadła w następującym stanie sprawy: w dniu 1 marca 2005 r. G.K. jako producent rolny złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej w ramach działania (zwanej dalej płatnością DSU). We wniosku producent rolny zgłosił realizację przedsięwzięcia polegającego na wyposażeniu gospodarstwa w płytę gnojową o powierzchni 257,5 m² oraz zbiornik na gnojówkę o pojemności 206 m³. Wraz z wnioskiem złożył plan dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, w którym zostały opisane szczegóły dostosowania gospodarstwa rolnego w zakresie przechowywania nawozów naturalnych. W toku postępowania G.K. był wzywany do uzupełnienia braków formalnych i korekt wniosku, co uczynił.

W dniu [...] grudnia 2005 r. gospodarstwo rolne G.K. zostało skontrolowane metodą inspekcji terenowej przez upoważnionych pracowników Biura Powiatowego ARiMR. Celem kontroli było ustalenie czy w gospodarstwie nie znajdują się już urządzenia wskazane we wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Z przedmiotowej kontroli sporządzony został protokół nr [...], w którym wskazano, że gospodarstwo nie jest wyposażone w płytę do przechowywania nawozów naturalnych, gospodarstwo nie jest wyposażone w zbiornik na gnojówkę, gospodarstwo jest wyposażone w zbiornik na gnojowicę o pojemności 175 m³.

Następnie [...] lutego 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu G.K. pomocy finansowej dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Kwota płatności przyznana ta decyzją wyniosła 91.721,50 zł. W decyzji wskazano, że płatność zostanie wypłacona w dwóch równych ratach (zgodnie z § 9 ust. 3 Rozporządzenia Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, Dz. U. z 2005 r., Nr 17 poz. 142 ze zm.; zwane dalej Rozporządzeniem DSU).

Integralnym załącznikiem do decyzji była informacja dotycząca szczegółowych warunków wypłaty drugiej raty płatności oraz okoliczności skutkujących koniecznością zwrotu pobranych środków. W informacji tej wskazano, że warunkiem wypłaty drugiej raty jest zrealizowanie przedsięwzięcia w terminie i złożenie Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji oświadczenia o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia. Decyzja została doręczona producentowi rolnemu w dniu 13 lutego 2006 r. i stała się ostateczna w dniu 27 lutego 2006 r. Następnie w dniu [...] kwietnia 2006 r. G.K. została wypłacona pierwsza rata płatności w kwocie 45.860,75 zł.

W dniu 31 października 2007 r. G.K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przesunięcie terminu budowy płyty na stałe odchody zwierzęce oraz zbiornika na gnojowicę wskazując, że oczekuje na pozwolenie na budowę. W dniu 31 grudnia 2007 r. G.K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa do standardów UE i osiągnięcia przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 ESU (wielkość ekonomiczna gospodarstwa).

W dniu [...] stycznia 2008 r. gospodarstwo rolne G.K. zostało skontrolowane "na miejscu" przez upoważnionych pracowników Biura Powiatowego ARiMR. Celem kontroli było ustalenie czy w gospodarstwie znajdują się urządzenia, na budowę których o płatność DSU wnioskuje strona. Z kontroli sporządzony został protokół nr [...], w którym wskazano, że gospodarstwo jest wyposażone w płytę do przechowywania nawozów naturalnych oraz jest wyposażone w zbiornik na gnojówkę. Kontrolujący stwierdzili, że przedsięwzięcie zostało zrealizowane i nie wskazali by odbiegało od założeń planu. W kontroli uczestniczył G.K., który dysponował dokumentami procesu inwestycyjnego. W następstwie kontroli w dniu [...] lutego 2008 r. została wypłacona druga rata płatności DSU w wysokości 45 860,75 zł.

2. W dniu 12 grudnia 2008 r. pracownicy Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR przeprowadzili wizytację gospodarstwa G.K.. Celem wizytacji, jak wskazał organ była weryfikacja danych zawartych w oświadczeniu G.K. z dnia [...] grudnia 2007 r. o zrealizowaniu przedsięwzięcia. W wynikach tej kontroli wskazano, że powierzchnia zrealizowanej płyty obornikowej wynosiła 226,50 m2, a pojemność zbiornika na gnojówkę wynosiła 262,00 m3 (dane te wynikały z dokumentów projektowych i zawiadomienia o zakończeniu budowy). W ocenie organu oznaczało to, że przedsięwzięcie zostało zrealizowane niezgodnie z planem dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, ze względu na inne powierzchnie obiektów budowlanych niż zawarte w planie.

Obecny przy kontroli G.K. wniósł uwagi do protokołu w postaci trzech oświadczeń podnosząc, że budowa płyty gnojowej została wykonana zgodnie z projektem budowlanym oraz pozwoleniem na budowę, zaś sama budowa była realizowana etapowo i w systemie gospodarczym.

3. Jak wynika z akt administracyjnych, w dalszym toku sprawy organ szczebla powiatowego konsultował się z organami wyższego stopnia co do dalszego postępowania. Po około 8 latach, bo [...] grudnia 2016r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomił stronę w wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu płatności DSU. Następnie w dniu [...] grudnia 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE, którą zobowiązano G.K. do zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności DSU w łącznej wysokości 91.721,50 zł, na którą składały się kwota 45.860,75 zł wypłacona jako pierwsza rata płatności DSU oraz kwota 45.860,75 zł wypłacona jako druga rata płatności DSU.

W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że G.K. wykonując w swoim gospodarstwie płytę gnojową o powierzchni 226,50 m2 oraz zbiornik na gnojówkę o pojemności 260 m3 nie zrealizował w terminie całości przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE polegającego na wybudowaniu płyty gnojowej o powierzchni 257,50 m2 oraz zbiornika na gnojówkę o pojemności 206,00 m3.

Organ powołał się na § 10 ust. 1 Rozporządzenia DSU, który stanowi, iż pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt. 1 lit. b oraz § 11 rozporządzenia, zgodnie z którym zwrot pierwszej raty płatności, o którym mowa w § 10 ust. 1, następuje na zasadach w trybie określonych w przepisach o ARiMR.

Zdaniem organu strona nie spełniła przesłanek wynikających z art. 73 ust. 4 i 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r., s. 18; zwanego dalej Rozporządzeniem nr 796/2004.

4. W odwołaniu od tej decyzji wniesionym w terminie skarżący zarzucił jej naruszenie:

- art. 73 ust. 5 zd. drugie Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez błędne niezastosowanie tego przepisu oraz art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.) poprzez niedopuszczenie z urzędu dowodu z zeznań w charakterze świadka Ł.K. – brata odwołującego się G.K., który wspólnie ze skarżącym uczestniczył w realizacji inwestycji polegającej na budowie płyty gnojowej i zbiornika na gnojówkę w Gospodarstwie Rolnym G.K.;

- art. 86 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z przesłuchania G.K. w charakterze strony na okoliczność, jak rozumiały one informację stanowiącą załącznik do decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, w części dotyczącej przesłanek warunkujących konieczność zwrotu przez inwestora pierwszej raty płatności, jak również przesłanek, których spełnienie warunkowało wypłatę temu inwestorowi drugiej raty;

- art. 8 i 12 k.p.a. poprzez takie prowadzenie postępowania administracyjnego dotyczącego prawidłowości wykorzystania przez G.K. pomocy finansowej na realizację inwestycji polegającej na budowie płyty gnojowej i zbiornika na gnojówkę, które stanowiło zaprzeczenie zasady pogłębiania zaufania organu administracji publicznej do uczestnika postępowania, którym jest odwołujący się, jak również zaprzeczenie zasady szybkości postępowania.

W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że organ I instancji jest w błędzie twierdząc, że odwołujący się działał w złej wierze przyjmując pomoc finansową w wysokości 91 721,50 zł. Podkreślono, że nieznaczne odstępstwo powierzchni płyty obornikowej od zadeklarowanej w planie nie uzasadnia konieczności zwrotu udzielonej pomocy finansowej. Co więcej skarżący nie miał wiedzy o tym, że nawet nieznaczne odstępstwo dotyczące powierzchni tej płyty skutkować może koniecznością zwrotu udzielonej mu pomocy, albowiem nie został o tym poinformowany przez pracowników Biura Terenowego ARiMR podczas kontroli, natomiast otrzymał drugą ratę płatności.

Wskazano, że skarżący zinterpretował postanowienia Informacji w części dotyczącej konieczności zwrotu pierwszej raty płatności w ten sposób, że uznał, iż jego zobowiązanie do zwrotu udzielonej mu pomocy finansowej wystąpiłoby wyłącznie wówczas, gdyby w ogóle nie zrealizował tej inwestycji bądź też gdyby zrealizował ją z opóźnieniem. Fakt taki nie miał jednakże miejsca. Podobnie skarżący zinterpretował postanowienia dotyczące warunków wypłaty drugiej raty z przyznanej mu pomocy finansowej w wysokości 91 721,50 zł.

5. We wskazanej na wstępie uzasadnienia decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] lutego 2017 r. wskazano, że odwołanie jest częściowo zasadne. W pierwszej kolejności organ wymienił podstawy prawne przyznania płatności to jest:

- ustawę z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1512, zwanej dalej Ustawą o Agencji);

- ustawę z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (tekst Dz. U. z 2014 r. poz. 1613, zwanej dalej Ustawą PROW;

- wskazane wyżej Rozporządzenie DSU oraz Rozporządzenie WE nr 796/2004.

Organ podkreśli, że zgodnie z § 9 ust. 3 pkt. 1 lit a i b Rozporządzenia DSU drugą ratę płatności wypłaca się producentowi rolnemu jeżeli:

a) zrealizował w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania oraz nie później niż w dniu, w którym upłynął termin zakończenia realizacji tego przedsięwzięcia, osiągnął wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego wynoszącą co najmniej 4 EJW (ESU), w rozumieniu decyzji Komisji (EWG) nr 85/377 z dnia 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE L 220 z 17.08.1985, z późn. zm.),

b) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie o:

- zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia,

- tym, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 EJ W (ESU).

Zgodnie z § 10 ust. 1 Rozporządzenia DSU pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b.

Zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 1 i 2 Rozporządzenia DSU pierwsza rata płatności nie podlega zwrotowi jeżeli:

1) realizacja przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania była niemożliwa ze względu na:

a) długotrwałą niezdolność do pracy producenta rolnego,

b) wystąpienie klęski żywiołowej,

c) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym producenta rolnego na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych,

d) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie rolnym producenta rolnego,

2) producent rolny

a) złożył oświadczenie o zaistnieniu okoliczności wymienionych w pkt. 1 zamiast oświadczenia o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt. 1 lit. b, w terminie 14 dni od dnia w którym okoliczności te ustąpiły,

b) zrealizował przedsięwzięcie określone w planie dostosowania w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia oświadczenia o którym mowa w lit a.

Zgodnie z § 11 Rozporządzenia DSU zwrot pierwszej raty płatności, o którym mowa w § 10 ust. 1, następuje na zasadach i w trybie określonych w przepisach o ARiMR.

Przepis art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej,

następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Natomiast w myśl art. 29 ust. 8 ustawy o Agencji, uprawnienia organu podatkowego określone w ustawie, o której mowa w ust. 7, przysługują organowi, o którym mowa w ust. 2. Zgodnie z art. 73. ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3.

Zgodnie z art. 73 ust. 4 Rozporządzenia nr 796/2004 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Natomiast w myśl art. 73 ust. 5 Rozporządzenia nr 796/2004 obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Ponadto w myśl art. 7 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (WE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania (Dz. Urz. UE L 2014, 227, 69) w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.

Zdaniem organu drugiej instancji plan dostosowania zawiera opis realizowanych przez Wnioskodawcę przedsięwzięć i przewidywaną wysokość płatności za ich realizację. W związku z powyższym Wnioskodawca już na etapie opracowywania planu dostosowania jest świadomy wartości poszczególnych przedsięwzięć i może zdecydować, jakie konkretnie przedsięwzięcie określone w § 3 ust. 3 Rozporządzenia DSU będzie realizował, co następnie zostaje określone przez Wnioskodawcę w planie dostosowania wraz z przewidywaną wysokością płatności DSU. Ponadto Wnioskodawca powinien zrealizować przedsięwzięcie, o którym mowa w § 3 ust. 3 Rozporządzenia DSU, polegające na wyposażeniu gospodarstwa rolnego w płytę gnojową łub zbiornik na gnojowicę w terminie nie później niż do dnia 31 lipca 2008 r.

Z analizy dokumentów zgromadzonych w sprawie podczas wizytacji przeprowadzonej przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...] grudnia 2008 r. w gospodarstwie G.K. wynika, że nie zrealizował on przedsięwzięć w sposób określony w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE, bowiem wymiary faktycznie zbudowanych obiektów nie są zgodne z danymi określonymi w planie.

Organ podkreślił, że producent rolny składając podpisany przez siebie wniosek o pomoc finansową DSU, oświadczył, iż znane mu są zapisy w sekcji IX wniosku czyli, że znane mu są zasady przyznawania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej oraz, iż jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "Dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej" i zobowiązuje się do realizacji przedsięwzięć określonych w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej.

Organ wskazał, że G.K. na żadnym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego oraz prowadzenia procesu inwestycyjnego wynikającego z podjętego zobowiązania, nie wystąpił do ARiMR z wnioskiem o zmianę w planie dostosowania, a co za tym idzie zakresu realizowanej inwestycji. W ocenie organu plan dostosowania należy traktować jako całość czynności, których realizacja jest warunkiem dostosowania gospodarstwa do standardów UE. Przepisy Rozporządzenia DSU nie przewidują możliwości samowolnej zmiany przez rolnika zamierzenia inwestycyjnego określonego w planie dostosowawczym.

W ocenie organu w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 73 ust. 4 i 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz § 10 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia DSU. Organ wskazał, że skoro w dniu 31 grudnia 2007 r. G.K. złożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia (weryfikowane kontrola na miejscu przez pracowników Biura Powiatowego ARiMR), organy nie miały podstaw do wstrzymania realizacji płatności DSU. Organ podkreślił, że nawet jeśli by uznać, iż druga rata płatności DSU została wypłacona na skutek błędu organu, to błąd taki mógł "bez problemu zostać wykryty przez rolnika albowiem w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego G.K. był w pełni świadomy, iż wykonał płytę gnojową o powierzchni mniejszej niż zakładana w planie dostosowania". Tym samym realizacja płatności DSU w sprawie nie nastąpiła w wyniku błędu organu czy też z powodu błędnego wyliczenia kwoty pomocy finansowej, a następnie jej wypłacenia Wnioskodawcy.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że G.K. nie wykazał również, iż jego działanie nosiło cechy działania w dobrej wierze. Złożył bowiem oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia jego zdaniem zgodnego z planem dostosowania, w sposób nie pozostawiający wątpliwości oświadczył, że zakończył wykonanie zamierzeń, do których się zobligował. Tymczasem czynności kontrolne przeprowadzone rok po złożeniu oświadczenia, wykazały, iż obiekty zostały wykonane, ale o parametrach niezgodnych z tymi, jakie zostały określone w planie dostosowania.

Odnosząc się do przytoczonej argumentacji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że korzystanie z dopłat w ramach płatności DSU jest przywilejem rolnika, jednakże jest to przywilej obwarowany poprzez wypełnianie obowiązków nakreślonych przepisami prawa. Producent rolny, jako beneficjent pomocy finansowej powinien dochować należytej staranności w wykonaniu wszystkich warunków, od których uzależniono przyznanie płatności. To przede wszystkim w jego interesie winno leżeć zadośćuczynienie wszystkim stawianym przez prawo wymogom. Producent rolny, występujący jako beneficjent pomocy finansowej, tratowany jest jako profesjonalista, od którego oczekiwać należy szczególnej troski i staranności w zakresie ochrony swoich praw, ale przede wszystkim w zakresie realizacji przyjętych na siebie zobowiązań.

W odniesieniu do stosunków o charakterze zawodowym – a niewątpliwie działalność rolnicza jest działalnością o charakterze zawodowym – konieczna jest staranność na poziomie wyższym od przeciętnej, wymagana od specjalistów bez względu na to, czy wykonująca tę działalność osoba osiągnęła odpowiednio wysoki stopień biegłości w drodze uzyskania specjalistycznego wykształcenia zawodowego (fachowego), czy też poprzez praktyczne doskonalenie zawodowe. Plan dostosowania został opracowany przy udziale jednostki doradztwa rolniczego lub podmiotu prowadzącego działalność doradczą w zakresie sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności. Tym samym nie sposób uznać, że G.K. słabo orientował się w wymaganiach, które zostały przed nim postawione w zakresie realizacji założonych przedsięwzięć.

Odnosząc się do informacji zawartej w decyzji przyznającej płatność organ odwoławczy podkreślił, że decyzja stanowiła formę swoistej umowy zawartej pomiędzy stronami. Informacja stanowiąca załącznik do decyzji płatności DSU wskazano literalnie na konsekwencje jakie zaistnieją w przypadku nie zrealizowania w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania. W świetle powyższego organ odwoławczy zauważa, że poprzez przekazanie przedmiotowej informacji, której treść nie powinna stanowić kłopotów interpretacyjnych, rolnik dodatkowo został poinformowany o konsekwencjach braku realizacji inwestycji zgodnie z planem dostosowania. Nie można zatem czynić organom ARiMR zarzutu z powodu tego, iż jeszcze dodatkowo uświadamiają beneficjenta o jego prawach i obowiązkach, a także konsekwencjach wynikających z zaniechań w realizacji określonych czynności.

Odnosząc się do wizytacji z dnia [...] stycznia 2008 r. organ wskazał, że spełniła ona swój cel tzn. stwierdziła "okoliczność pojawienia się na terenie gospodarstwa przedmiotowych przedsięwzięć. Dopiero jednak kolejna wizytacja objęła pomiary powierzchni oraz kubatury zrealizowanych inwestycji. Zdaniem organu nie było potrzeby przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków wobec stwierdzenia wyżej opisanych okoliczności

Podsumowując G.K. miał pełną świadomość braku realizacji w terminie inwestycji zgodnie z planem dostosowania. Istotnym jest także fakt, iż poprzez niezrealizowanie w terminie inwestycji w oparciu o dane wynikające z planu dostosowania Strona nie osiągnęła zasadniczego celu przyświecającego beneficjentom działania "Dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE".

Przyjmując, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwrotu płatności nastąpiło w dniu 5 grudnia 2016 r. czyli po upływie 10 lat od dnia płatności pomocy (wypłaty pierwszej raty) kwota zwrotu winna zostać ograniczona do 45 860,75 zł tj. wysokości drugiej raty płatności DSU, która został wypłacona w dniu [...] lutego 2008 r.

Mając na względzie powyższe okoliczności niniejszej sprawy oraz przytoczone rozważania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w zakresie ustalenia wobec G.K. kwoty nienależnie pobranych płatności DSU orzekł o uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] ustalającej wobec G.K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej w wysokości 91 721,50 zł, określając kwotę zwrotu do wysokości drugiej raty, a w pozostałym zakresie umorzył postępowanie administracyjne.

6. W skardze wniesionej z zachowaniem warunków formalnych oraz terminu pełnomocnik G.K. zaskarżył decyzję organu II instancji w części dotyczącej ustalenia G.K. kwoty nienależnie pobranej płatności w wysokości 45.850, 75 zł zarzucając jej:

- naruszenie § 10 oraz § 11 Rozporządzenia DSU poprzez błędne zastosowanie obu przepisów jako podstawy prawnej dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego G.K. płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej w wysokości 45.850,75 zł – skoro oba te przepisy wskazują na pierwszą ratę płatności podlegającą zwrotowi, a organ uznał w zaskarżonej decyzji, iż obowiązkowi zwrotu podlega wyłącznie druga rata płatności DSU;

- naruszenie art. 75 ust. 5 Rozporządzenia nr 796/2004 poprzez błędne niezastosowanie tego przepisu przez organ dla przyjęcia, że obowiązek zwrotu przez skarżącego G.K. nienależnej płatności powiększonej o odsetki, o której mowa w ust. 1 art. 73 Rozporządzenia nr 796/2004 nie może mieć miejsca, albowiem skarżący działał w dobrej wierze, a okres przedawnienia wskazany w tym przepisie dla dobre wiary minął przed wszczęciem postępowania w sprawie;

- naruszenie art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji nr 796/2004 poprzez błędne niezastosowanie tego przepisu przez organ dla przyjęcia, że obowiązek zwrotu przez skarżącego nienależnej płatności, o której mowa w ust. 1 art. 73 powiększonej o odsetki i w zaskarżonej decyzji organu nie ma zastosowania, albowiem płatność została dokonana na skutek pomyłki Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, której przedstawiciele w trakcie wizytacji w dniu [...] stycznia 2008 r. stwierdzili realizację przedsięwzięcia i nie wynieśli żadnych uwag;

- błędne przyjęcie, że błąd, o którym mowa wyżej mógł zostać wykryty przez skarżącego;

- naruszenie art. 78 §1 k.p.a. w związku z art. 75 §1 k.p.a. i art. 86 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że przeprowadzenie dowodu z zeznań w charakterze świadka Ł.K. oraz w charakterze strony G.K. na okoliczności wskazane w odwołaniu nie mają znaczenia dla sprawy;

- naruszenie art. 73 ust 1 Rozporządzenia nr 796/2004 poprzez błędne zastosowanie tego przepisu dla przyjęcia, że skarżący otrzymał nienależne płatności w związku ze złożonym przez niego wnioskiem o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów UE.

Wskazując na zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej ustalenia przez organ kwoty nienależnie pobranych płatności przez skarżącego G.K. z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów7 Unii Europejskiej w wysokości 45 850,75 zł oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały rozwinięte i szczegółowo uargumentowane. Podkreślono, że zważywszy na dowody zgromadzone w sprawie i poziom świadomości beneficjenta pomocy finansowej, jakim jest skarżący, za oczywiście błędne uznać należy przyjęcie, że był on w pełni świadomy podjętych zobowiązań związanych z budową przedsięwzięć w postaci płyty gnojowej oraz zbiornika na gnojowicę, skoro świadomości takiej nie miały nawet osoby działające za ARiMR (dokonujące kontroli w dniu [...] stycznia 2008 r.). Zdaniem skarżącego aby można było przyjąć, że beneficjent takiej pomocy jest w pełni świadomy tego, że powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu tej pomocy, należało umieścić w dokumencie (Informacji) jednoznaczny i nie budzący wątpliwości zapis, iż jakiekolwiek odstępstwa od powierzchni i pojemności – odpowiednio płyty gnojowej i zbiornika na gnojówkę w stosunku do deklarowanych wcześniej przez beneficjenta pomocy finansowej tych parametrów, skutkować będą koniecznością zwrotu takiej pomocy finansowej.

Zdaniem skarżącego realizując przedsięwzięcie objęte pomocą finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów UE działał on w dobrej wierze i organ powinien zastosować przepis art. 73 ust. 5 zd. drugie Rozporządzenia nr 796/2004 i przyjąć, że nie istnieje obowiązek zwrotu nienależnych płatności w całości, gdyż pomiędzy datą płatności pomocy a datą wszczęcia postępowania minęły ponad 4 lata.

Skarżący podkreślił, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stara się marginalizować znaczenie drugiego etapu kontroli przeprowadzonej przez ARiMR w gospodarstwie skarżącego. Zgodnie z § 9 ust. 3 pkt 1) lit. a i b rozporządzenia DSU drugą ratę wypłaca się, jeżeli producent rolny zrealizował w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania oraz nie później niż w dniu, w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia, osiągnął wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego wynoszącą co najmniej 4 ESU a także, jeżeli złożył Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji oświadczenie o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia oraz o tym, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 ESU.

W związku z powyższym, za oczywiście błędne uznać należy twierdzenie organu, iż pracownicy Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] stycznia 2008 r. wyłącznie weryfikowali sam fakt wybudowania przez skarżącego płyty gnojowej. Przeczy temu treść protokołu z wizytacji nr [...] pn. "Dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE", w którym przedstawiciele ARiMR potwierdzili, że przedsięwzięcie opisane w Planie dostosowania zostało zrealizowane przez Pana G.K.. W protokole tym nie wskazano także, iżby przedsięwzięcie, które zrealizowano nie spełniało wymogów zawartych w Planie dostosowania.

Chybione jest również zarzucanie skarżącemu, iż - jeśli przyjąć, iż płatność drugiej raty nastąpiła na skutek omyłki ARiMR, to błąd taki mógł zostać wykryty przez skarżącego. Skarżący był przekonany o tym, że niewielkie odstępstwa procentowe niewykonania zadania nie będą skutkowały koniecznością zwrotu udzielonej mu pomocy finansowej.

Dalszym dowodem przesądzającym o tym, że skarżący nie mógł wykryć błędu ARiMR jest fakt, iż po ostatnio przeprowadzonej kontroli w jego Gospodarstwie Rolnym w dniu [...] grudnia 2008 r., przez wiele lat ARiMR nie podjęła żadnych działań zmierzających do zobowiązania skarżącego do zwrotu przez niego udzielonej mu pomocy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to w konsekwencji, iż sąd może uwzględnić skargę z przyczyn innych niż podniesione w jej zarzutach.

8. Podstawy prawne wydanej decyzji, w szczególności zaś elementów spornych podlegających kwalifikacji materialnoprawnej wynikają z wyżej powołanych przepisów art. 73, 74 i 75 Rozporządzenia (WE) nr 796/2004, art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz § 9, 10 i § 11 Rozporządzenia DSU, zaś procesowe z kodeksu postępowania administracyjnego. Zakresem skargi pozostawała przy tym objęta wyłącznie część decyzji organu drugiej instancji, w której ustalono skarżącemu zwrot nienależnie wypłaconej płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE w kwocie 45.830, 71. W pozostałej części decyzja uchylająca pierwotnie ustalony wysokość zwrotu i umarzająca postępowania administracyjne jest ostateczna i nie podlegała kontroli sądowej.

W sprawie nie ma potrzeby szerszego rozważania wyżej opisanych okoliczności, ponad te kwestie, które doprowadziły organ drugiej instancji do orzeczenia o obowiązku zwrotu drugiej z wypłaconych producentowi rolnemu rat. Wskazać należy, że w tym zakresie sporne są nie okoliczności faktyczne, lecz interpretacja i zastosowanie albo niezastosowanie przepisów materialnych określających warunki przyznania pomocy, realizacji przedsięwzięcia, kontroli tej realizacji, wypłaty poszczególnych rat, przesłanek zwrotu płatności, obowiązków stron oraz dobrej albo złej wiary beneficjenta.

Niesporne i wynikające z materiału dowodowego jest to, do czego faktycznie zobowiązał się beneficjent to jest określenie parametrów realizowanego przedsięwzięcia. Wynika to z tego, że Rozporządzenie DSU (pamiętając jednak, że jest to tylko akt wykonawczy) zawiera algorytm wielkości przyznanych środków w zależności od metrażu obiektów (płyty gnojowej oraz zbiornika na gnojownicę - § 8 ust. 1 pkt 1 lit a i b w zw. z tabelami określonymi w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia. Sama wielkość tych obiektów również jest ustalana w oparciu o tenże algorytm (zawierający takie wskaźniki jak np. liczna zwierząt w gospodarstwie, itp.) stąd w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE wskazuje się, niejako z góry, wielkość obiektu.

Specyfiką tego "sztywnego" rozwiązania jest to, że wielkość ta jest określana "z góry" przed realizacją przedsięwzięcia i to niezależnie od ustaleń związanych z realizacją procesu inwestycyjnego (warunki zabudowy, pozwolenie na budowę itp.), z których to mogłyby wynikać np. konieczność modyfikacji planowanych parametrów ze względu na jakieś wymogi prawne, techniczne lub faktyczne. Rozporządzenie nie przewiduje jednak jakiegoś trybu modyfikacji planu w zależności od jakichś obiektywnych czynników powodujących konieczność jego modyfikacji, nie przewiduje również literalnie sytuacji, w której zrealizowane przedsięwzięcie zachowuje swój zasadniczy charakter, jednakże same obiekty odbiegają od parametrów określonych w planie (nawet nieznacznie).

Pośrednio mowa jest o tym w § 9 i 10 ust. 1 rozporządzenia DSU, w których określono warunki wypłaty drugiej raty oraz zwrot pierwszej raty. Warunkami tymi są realizacja przedsięwzięcia określonego w planie i złożenie oświadczenia o tejże realizacji. W § 10 ust. 2 wskazane są przesłanki, których zaistnienie dezaktualizuje obowiązek zwrotu pierwszej raty płatności mimo niewykonania obowiązków wskazanych w § 9. Paragraf 11 w zakresie zwrotu pierwszej raty odsyła do ustawy o Agencji. W całym rozporządzeniu DSU nie ma mowy natomiast o obowiązku ani trybie zwrotu drugiej z rat płatności.

Akty wyższego rzędu, to jest rozporządzenie WE nr 796/2004, w szczególności art. 73, 74 i 75 oraz ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (w szczególności art. 29 ust. 1 i 2) oraz, o czym wyżej już wspomniano rozporządzenia DSU (w szczególności § 9, 10 i § 11), nie regulują literalnie takiej sytuacji, w której wypłacono producentowi rolnemu drugą ratę, a następnie, na skutek kolejnej kontroli ex post stwierdzono odstępstwa od parametrów przewidzianych w planie dostosowania.

9. Wbrew zatem co twierdzi organ sytuacja nie jest jednoznaczna interpretacyjnie, a jej zaistnienie wynika z nieprawidłowości działania organu. Zasady i cel pomocy, w sensie ramowym wynikają z przepisów prawa unijnego. Jego uszczegółowieniem, w zakresie nadzoru nad prawidłowością wydatkowania środków unijnych, są przepisy krajowe. Zgodzić należy się z poglądem, często występującym w decyzjach organu i sądów administracyjnych, że beneficjent pomocy jest do podwyższonej staranności. Nie oznacza to jednak zwolnienia lub zmniejszenia zakresu staranności oczekiwanego od organu publicznego, działającego w unijnym reżimie standardu dobrej administracji. Przede wszystkim to organ jest "profesjonalistą", któremu powinny być znane wszelkie szczegółowe warunki udzielania pomocy, i który, zgodnie z zasadą zaufania, odpowiada za treść stosowanego prawa.

Z treści przepisów rozporządzenia DSU wynika, że wypłata drugiej raty jest uwarunkowana stwierdzeniem przez organ realizacji przedsięwzięcia zgodnie z warunkami określonymi w § 9 (§ 10 ust. 1) rozporządzenia DSU. Brak wyraźnego unormowania dotyczącego obowiązku czy przesłanek zwrotu drugiej raty w tym rozporządzeniu nie oznacza jednak braku podstawa prawnych do tego zwrotu (generalnie są nimi przepisy art. 73 rozporządzenia WE nr 796/2004 oraz art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji; por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2 lipca 2014 r., III SA/Wr 264/14). Przepisy rozporządzenia DSU są potwierdzeniem zasad praworządnej i zarazem dobrze wykonywanej czyli budzącej zaufanie działalności publicznego organu.

To w jaki sposób organ stwierdza realizację przedsięwzięcia zależy od jego wewnętrznego procedowania. Z akt sprawy wynika, że ma ono postać kontroli na miejscu. Jak trafnie wskazuje się w skardze, w protokole tej kontroli są rubryki dotyczące stwierdzenia realizacji przedsięwzięcia oraz ewentualnych odstępstw. W obu nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. (s. 3, protokołu nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r.).

Dla oceny skutków tej kontroli istotne jest to, że w dacie kontroli obiekty były już zrealizowane, a skarżący dysponował dokumentami procesu inwestycyjnego zawierającymi dane obiektów. Organ wiedział lub bez trudu mógł się dowiedzieć, że parametry faktycznie zrealizowanych obiektów różnią się od podanych w planie (nic nie było bowiem ukryte przed kontrolującymi). Wskazać należy, iż punktu widzenia standardów, jakie stawia się dziś służbie publicznej, nie do pomyślenia jest przerzucanie odpowiedzialności za zaniechania lub zaniedbania pracowników organu na jednostki.

Podsumowując wywody dotyczące sytuacji prawnej organu i jednostki, w kontekście skomplikowanych procedur rządzących przyznawaniem pomocy unijnej warto przytoczyć również podzielany tu pogląd, iż nie można przyjąć, by przez prostą lekturę jasnego przepisu rolnik mógł wykryć błąd organu w interpretacji prawa, jeśli możliwość wykrycia błędu wiąże się z koniecznością prawidłowego odczytania treści przepisów, dla której istotne jest, czy przepisy te są zrozumiałe i jasne, czy też wymagają szeregu zabiegów interpretacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., II GSK 594/10).

10. Stwierdzając realizację przedsięwzięcia pracownicy organu, którzy podpisali protokół, a tym bardziej organ, który wypłacił drugą ratę, dał skarżącemu jednoznaczny asumpt do przyjęcia, że plan został wykonany mimo odstępstw dotyczących metrażu. Z tych względów należy uznać, że skarżący działał w dobrej wierze w rozumieniu przepisu art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, zgodnie z którym obowiązek zwrotu określony w ust. 1 tego przepisu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

W orzecznictwie, co znajduje wyraz w treści uzasadnienia decyzji, przyjmuje się, iż dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną.

Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest zaś wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności. W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (spośród wielu wyroków por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II GSK 1209/11).

Definicja ta jest zbliżona do krajowego rozumienia instytucji dobrej wiary (np. w prawie cywilnym), jednakże należy pamiętać, że jest pojęcie "dobrej wiary" jako pochodzące z prawa unijnego jest w pełni autonomiczne i nie może być utożsamiane z instytucjami prawa krajowego. Dobra wiara rozumiana jest tu zatem nie tylko jako usprawiedliwione przekonanie i staranność działania jednostki w sensie faktycznym i prawnym stosunku do jego kontrahentów lub obowiązków, ale również jako efekt działania w zaufaniu do organów publicznych (por. M. Michalak, Należyta staranność i dobra wiara w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz polskich sądów administracyjnych, Studia Iuridica Toruniensia, 2016, tom XIX, s. 178 i n).

11. Wyżej wskazane okoliczności faktyczne i prawne uzasadniają, zdaniem sądu, przyjęcie istnienia dobrej wiary, w rozumieniu art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 u skarżącego. Po pierwsze bowiem informacje zawarte w planie dostosowania oraz decyzji o przyznaniu płatności z dnia [...] lutego 2006 r. nie zawierają wyraźnego pouczenia o skutkach realizacji przedsięwzięcia z odstępstwami od parametrów obiektów planie dostosowania (zwłaszcza niewielkich). Po drugie, organ mając wszelkie możliwości i dane do stwierdzenia nieprawidłowości, potwierdził bez zastrzeżeń realizację przedsięwzięcia w trakcie kontroli z dnia [...] stycznia 2008 r. i wypłacił następnie drugą ratę. Po trzecie mimo dokonania kontroli w dniu [...] grudnia 2008 r., w której protokole wymieniono już odstępstwa od parametrów obiektów określonych w planie dostosowania – organ nie podjął formalnych czynności zmierzających do zwrotu wypłaconych należności. Tym samym utwierdził (w zasadzie utwierdzał przez następne 8 lat) skarżącego w przekonaniu, że realizacja przedsięwzięcia w nieco zmienionym parametrach obiektów nie skutkuje uznaniem jego niezrealizowania co do zasady i co za tym idzie zobowiązaniem do zwrotu wypłaconych środków.

Z tych względów należało przyjąć, że w dacie wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu pobranych płatności, wobec upływu czteroletniego okresu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, nie było podstaw do orzeczenia przez organ o obowiązku zwrotu przez skarżącego drugiej raty wypłaconej mu płatności. Oznaczało to konieczność umorzenia postępowania administracyjnego prowadzonego w tym przedmiocie.

Wobec powyższego zbędne było już rozważanie innych zarzutów skargi, w szczególności dotyczących pominięcia przez organ dowodów osobowych.

Stwierdzając zatem naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i zarazem podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz § 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku. Oznacza to, że także w zaskarżonej skargą do sądu części całe postępowanie administracyjne zostało umorzone jako bezprzedmiotowe.

O kosztach postępowania należnych stronie orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 p.p.s.a. Wysokość kosztów jest pochodną wielkości wpisu oraz wynagrodzenia obliczanych w stosunku do wartości przedmiotu sporu czyli kwoty 45.851,00 zł.