Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 361/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c.
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej B. B. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 14 września 2021 r. B. B. (zwana dalej: "stroną" lub "skarżącą") wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym mężem J. B..

Decyzją z dnia 3 grudnia 2021 r., nr [...], wydaną

na podstawie art 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a."), art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a, ust. 1b, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwanej dalej: "u.ś.r."), art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423), art. 66 ust. 1 pkt 28a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1285), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r.

w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. poz. 1466), Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działający z upoważnienia Wójta Gminy S. (zwany dalej: "organem I instancji"), odmówił stronie świadczenia w formie:

1. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.,

2. składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną,

3. składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną.

Organ I instancji wskazał, że powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było niespełnienie przez stronę przesłanek określonych w art. 17 u.ś.r.,

a mianowicie: niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 25. roku życia; są osoby spokrewnione w stopniu pierwszym z osobą wymagającą opieki; nie wystąpił związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a wystąpieniem niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Jak ustalił organ, strona sprawuje stałą opiekę nad mężem od 2012 r. Fakt sprawowania opieki został również potwierdzony przez pracownika socjalnego

w wywiadzie środowiskowym z 4 października 2021 r. Analizując przedłożone przez stronę świadectwa pracy, organ ustalił, iż zatrudnienie strony na podstawie umowy

o pracę trwało do 30 września 2011 r. Następnie do dnia 31 marca 2014 r. strona prowadziła działalność gospodarczą. W okresie od 12 maja 2014 r. do 23 kwietnia

2017 r. strona była osobą bezrobotną i od dnia 22 sierpnia 2017 r. do chwili obecnej nadal strona jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna.

W oparciu o powyższe organ stwierdził, że w przypadku strony nie wystąpił związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki w związku z niepełnosprawnością męża, gdyż strona jest osobą długotrwale bezrobotną. Dalej organ zauważył, że osoba poddana opiece ma troje dzieci, które są osobami spokrewnionymi z nią w pierwszym stopniu mogącymi sprawować opiekę nad chorym ojcem. Orzeczenie o niepełnosprawności męża strony wydano w dniu 5 grudnia 2019 r., a zatem w 62. roku jego życia, podczas, gdy art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustala tę granicę wiekową na 18. rok życia (25 w razie nauki).

Strona, zastępowana przez adwokata, wniosła odwołanie od wskazanej decyzji organu I instancji.

Wydanej decyzji strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego:

- poprzez zastosowanie niekonstytucyjnego art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie różnicowania prawa do świadczenia za względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki,

- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji przez stronę z zatrudnienia,

- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że żonie nie przysługuje przedmiotowe świadczenie w sytuacji, gdy żyją dzieci osoby wymagającej opieki, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, które jednak nie dają rękojmi sprawowania należytej opieki nad ojcem.

Decyzją z dnia 16 lutego 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie

art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 17 ust. 1 u.ś.r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w K. (zwane dalej: "organem II instancji" lub "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 3 grudnia 2021 r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji, organ II instancji wskazał na następujące ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Strona ma obecnie 55 lat (ur. w 1967 r.) jest osobą bierną zawodowo od kwietnia 2014 r. Ostatnie zatrudnienie na podstawie umowy o pracę oraz umowy zlecenia trwało do 30 września 2011 r. Rezygnacja z tego zatrudnienia niewątpliwie nie miała związku z koniecznością zapewnienia opieki mężowi, gdyż uległo one rozwiązaniu po upływie okresu, na który zostały zawarte. Następnie od 31 marca 2014 r. strona prowadziła działalność gospodarczą na własny rachunek, a od dnia 12 maja 2014 r. pozostaje osobą bezrobotną. Poza sporem jest, że mąż strony jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, co wynika z orzeczenia ZUS Oddział w K. z dnia 5 grudnia 2019 r. (daty powstania niepełnosprawności nie ustalono). Organ II instancji uznał, że nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r., dotycząca rezygnacji lub niepodejmowania przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Strona nie jest aktywna zawodowo od kwietnia 2014 r. i brak podstaw by uznać, że obecnie nie podejmuje zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Okoliczności sprawy wskazują, że nie istnieje związek czasowy pomiędzy zaprzestaniem przez skarżącą aktywności zawodowej (w 2014 r.) a koniecznością sprawowania opieki nad mężem, który jest niezdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga długotrwałej opieki od 2019 r. Niepodejmowanie obecnie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej również nie ma związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, co jest jednym z warunków uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Kolegium, strona nie jest uprawniona do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, mimo opieki nad swoim mężem, ze względu na brak związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a opieką nad niepełnosprawnym mężem, w sytuacji gdy strona jest bierna zawodowo od wielu lat i nie podejmuje zatrudnienia, nie z względu na konieczność sprawowania stałej lub długotrwałej opieki, zwłaszcza, że jak wynika z wywiadu rodzinnego, sporządzonego przez pracownika socjalnego w dniu 4 października 2021 r. opieka ta polega na wykonywaniu czynności dania codziennego (przygotowanie i podawanie posiłków, sprzątanie, pranie i prasowanie, pomoc w toalecie) oraz podawaniu leków i umawianiu wizyt lekarskich. Zakres tej opieki, w ocenie organu II instancji, nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez opiekuna, np. w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Organ II instancji uznał, że w tej sytuacji nie ma znaczenia błędna interpretacja art. 17 ust. 1a u.ś.r., dotycząca stopnia pokrewieństwa z osobą wymagającą opieki oraz ust. 1b tego artykułu, dokonana przez organ I instancji, nie została bowiem spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r. odnosząca się do rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia, mającego na celu trwałą lub długotrwałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, co przesądza o odmowie przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia.

B. B., zastępowana przez adwokata, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji z dnia 16 lutego 2022 r., wnosząc o uchylenie tej decyzji oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia 3 grudnia 2021 r. Skarżąca wniosła o zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto skarżąca wniosła, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Kwestionowanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą.

Precyzując w uzasadnieniu skargi jej zarzuty, skarżąca podniosła, że organ formułując wskazane w decyzji tezy nie wziął w ogóle pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego. W trakcie wywiadu pracownik socjalny w żaden sposób nie zakwestionował samego faktu sprawowania opieki jak i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych przez samą skarżącą w złożonym oświadczeniu. Organ dokonał też pobieżnej oceny oświadczenia skarżącej odnoszącego się do zakresu i harmonogramu sprawowanej opieki. Wskazane dokumenty w wystarczający sposób potwierdzają, że mąż skarżącej potrzebuje w opisanym w tych dokumentach zakresie codziennej, stałej opieki. Okoliczność, że mąż skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ zaliczający osobę niepełnosprawną do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

Jednocześnie skarżąca podniosła, że rezygnacja z zatrudnienia obejmuje również jej niepodejmowanie, tym bardziej, że przepis art. 17 ust. 5 u.ś.r., enumeratywnie wymieniający katalog podmiotów sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną, nie obejmuje osób bezrobotnych, zaś art. 17 ust. 6 tej ustawy wprost stanowi, że zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego, nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia takich osób możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, to z pewnością zastrzeżenie takie zostałoby uczynione wprost w powyższym przepisie.

W argumentacji swej skarżąca wsparła się też tezami przedstawionymi

w orzeczeniach sądów administracyjnych (wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 1008/17; wyroki NSA: z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 328/16 i z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 829/16).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ponadto organ wniósł

o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") stanowi

z kolei, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Na podstawie tego przepisu Sąd rozpoznał sprawę na zgodny wniosek skarżącej i organu. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Kontrola sprawy dokonana przez Sąd według wskazanych powyżej kryteriów wykazała zasadność wniesionej skargi.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwanej dalej: "u.ś.r."), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka

w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jak wynika z art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1. nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2. w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Sąd uznaje za trafne stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, który skutkował tym, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności (o którym mowa we wskazanym przepisie), jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności i w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Organy obu instancji rozstrzygające w kontrolowanej sprawie zgodnie uznały, że przeszkodą uniemożliwiającą przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia było niespełnienie wymogu określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tj. związku pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Organ II uznał zarazem, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym mężem, nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej np. w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Z kolei organ I instancji wskazywał, że osoba poddana opiece ma troje dzieci, które są osobami spokrewnionymi z nią w pierwszym stopniu mogącymi sprawować opiekę nad chorym ojcem. Sąd zauważa, że skarżąca zakwestionowała powyższe stanowisko w odwołaniu, jednakże do tej kwestii organ nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, przedstawiony pogląd organu I instancji nie jest prawidłowy. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyraźnie wskazał, że zobowiązanym

do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym (por. wyrok NSA z dnia18 sierpnia 2022 r.

I OSK 1935/21). Bezspornie, zgodnie z art. 130 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na małżonku spoczywa obowiązek alimentacyjny, z którym zostało związane prawo

do świadczenia pielęgnacyjnego, względem drugiego małżonka i wyprzedza on obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka.

Poprzedzając ocenę pozostałych istotnych w sprawie kwestii, Sąd uznaje za bezsporne, że organy obu instancji rozpoznające wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, dysponowały kompletnym materiałem dowodowym, koniecznym dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże organy doszły do nieprawidłowych wniosków o braku przesłanek uprawniających skarżącą

do przyznania wnioskowanego świadczenia, na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Sąd podkreśla potrzebę ustalenia w oparciu o konkretnie, indywidualny stan faktyczny czy wystąpiła konieczność rezygnacji czy niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne celem sprawowania opieki na niepełnosprawnym członkiem rodziny oraz czy zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia przez opiekuna osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym.

Konieczna jest w tym miejscu uwaga, że na gruncie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. sytuacja niepodejmowania zatrudnienia winna być traktowania równorzędnie

z rezygnacją z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W sprawie niesporne jest, że zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS

z dnia 5 grudnia 2019 r. mąż skarżącej jest uznany za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji do 31 grudnia 2022 r. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że mąż skarżącej choruje od wielu lat,

natomiast z treści wskazanego orzeczenia ZUS, od 2012 r. jest przewlekle chory i jestna rencie. Mąż skarżącej ma wiele poważnych schorzeń, mających wpływ na jego zdolność do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych.

Sąd uznaje, iż wypełnia ustawową przesłankę niepodejmowania przez opiekuna zatrudnienia, konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem najbliższej rodziny, np. w związku z pogarszającym się stanem zdrowia osoby wymagającej opieki i brakiem możliwości korzystania z pomocy osób trzecich. Zwykle w tego rodzaju schorzeniach, które dotyczą także męża skarżącej, proces pogarszania się stanu zdrowia, rozciągnięty jest w czasie. Niepodejmowanie kolejnego zatrudnienia strony z uwagi na postępujące stadia choroby niepełnosprawnego członka rodziny wiąże się wówczas z koniecznością sprawowania opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zestawiając powyższe z okresem aktywności zawodowej skarżącej do 2014 r., wbrew ocenie organów, należy przyjąć, że rezygnacja skarżącej czy nie podejmowania przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, mogła mieć związek ze stanem zdrowia jej męża. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko judykatury wskazujące, że nie można pozbawiać osób, które sprawują opieki nad najbliższymi osobami niepełnosprawnymi, prawa do ułożenia swoich planów zawodowych tak, aby początkowo godzić częściowo pracę i opiekę, a następnie całkowicie oddać się sprawowaniu opieki (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 751/20).

Zdaniem Sądu, nie może być przy tym przeszkodą w przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego fakt, że po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej była ona zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Należy domniemywać, że osoba rejestrująca się w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna pozostaje w gotowości do podjęcia zatrudnienia. Przyjmuje się, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie bezrobotnej, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w formach określonych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej z możliwości tej nie korzysta w celu sprawowania opieki. Dla ustalenia niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki wystarczające jest stwierdzenie, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną, nie ma przeszkód faktycznych ani prawnych do podjęcia przez niego zatrudnienia i sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym wymagającym stałej lub długotrwałej pomocy w zakresie obiektywnie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 551/22).

Kierując się powyższym, za całkowicie nietrafną na gruncie sprawy, Sąd uznaje argumentację organu, iż mimo opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawnym mężem, to brak jest związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem, bowiem skarżąca jest osobą bierną zawodową od wielu lat i nie podejmuje zatrudnienia. Uznać należy bowiem, że to postępujący, pogarszający się stan zdrowia męża skarżącej wymagał od niej zaprzestania aktywności zawodowej.

Sąd nie podziela też dokonanej przez organ II instancji oceny zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem. W orzecznictwie powszechne jest stanowisko, zgodnie z którym przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej.

W badaniu ww. kwestii uwzględnić należy okoliczności podnoszone skargą. Istotne jest, że w sprawie został przeprowadzony wywiad środowiskowy, skarżąca złożyła stosowne oświadczenia, w tym harmonogram - dotyczące sprawowania opieki nad mężem, opisała jej rodzaj i zakres, który – zdaniem Sądu – spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Mąż skarżącej wymaga opieki i pomocy we wszystkich czynnościach gospodarstwa domowego. Skarżąca nie tylko wykonuje zwykłe czynności dnia codziennego (przygotowanie i podawanie posiłków, sprzątanie pranie i prasowanie, pomoc w toalecie), czy podawanie leków i umawianie wizyt, ale także czynności pielęgnacyjne, które wykonywane sąd przy opiece na osobami obłożnie chorującymi, całkowicie zdanymi na pomoc innych osób (ubieranie, przewracanie na inny bok, działanie przeciw odleżynom, ćwiczenia fizyczne, nie tylko prowadzenie do toalety, ale także podmywanie). Odmienna ocena organu w tej mierze nie znajduje potwierdzenia we wnioskach, jakie nasuwają się Sądowi po analizie wywiadu środowiskowego z dnia

4 października 2021 r., znajdującego się w aktach administracyjnych. Należy bowiem wskazać, że pracownik socjalny w wywiadzie środowiskowym, po opisaniu sytuacji zdrowotnej męża skarżącej, stwierdził, że wymaga on opieki osoby drugiej i zasadna jest dalsza pomoc skarżącej. Złożone przez skarżącą oświadczenia są zbieżne

z ustaleniami pracownika socjalnego. Mąż skarżącej potwierdził fakt sprawowanej przez skarżącą opieki. Skarżąca sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym mężem. Brak jest podstaw do kwestionowania kompletności przedmiotowego wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Należy też uwzględnić wiążącą organy obu instancji treść orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z 5 grudnia 2019 r. Do organów administracyjnych należy natomiast ustalenie, czy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (por. wyroki NSA: z dnia 7 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3946/18 i z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19). Legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze strony innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stanowić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wprost wynika, że strona sprawuje stałą opiekę nad mężem od 2012 r. i fakt sprawowania opieki został również potwierdzony przez pracownika socjalnego w wywiadzie środowiskowym z 4 października 2021 r.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie prowadzi do wniosku, że sprawowana przez skarżącą opieka nie była zgodna z orzeczeniem stwierdzającym niezdolność męża skarżącej do samodzielnej egzystencji. Oczywistą kwestią jest, że w ramach sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną będą współwystępowały czynności opiekuna, które zalicza się do tzw. czynności dnia codziennego, jak sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów itp., jak i te, które w większym lub mniejszym stopniu służą poprawie egzystencji osoby niepełnosprawnej poddanej opiece, jak np. pomoc w przemieszaniu się czy przy wizytach u lekarza, podawanie leków, pomiary służące ustalaniu stanu zdrowia, ale także typowe czynności pielęgnacyjne wykonywane w ramach opieki nad osobą niepełnosprawną niezdolną do samodzielnej egzystencji, które powołała skarżąca w swoim oświadczeniu z dnia 10 września 2021 r. (k. 51 akt administracyjnych). Zdaniem Sądu, powyższym informacjom organ II instancji

nie przyznał właściwego znaczenia, a wynika z nich, że skarżąca nie jest w stanie godzić opieki nad mężem z podejmowaniem pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Stąd zarzuty skargi we wskazanych wyżej kwestiach okazały się zasadne.

Z przedstawionych powodów Sąd uznaje, że na gruncie badanej sprawy, art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie został zastosowany przez organ II instancji w sposób prawidłowy, bowiem niezależnie od obowiązku przestawienia pełnych ustaleń stanu faktycznego organ nie uwzględnił w badaniu sprawy wszystkich aspektów prawnych, które obejmuje wskazany przepis, we właściwym ich rozumieniu. Uwzględniając w szczególności treść orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, z którego jednoznacznie wynika, że mąż skarżącej z uwagi na stopień naruszenia sprawności organizmu został uznany za osobę całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji, a także biorąc pod uwagę pozostałe dowody zgromadzone w aktach administracyjnych sprawy, jako nie poparte należytą argumentacją, prezentują się wywody organu II instancji wskazujące na niespełnienie przez skarżącą przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Uznając, że w kontrolowanej sprawie organ dokonał wadliwej wykładni prawa materialnego, a ponadto nie podjął wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w świetle wymogów stawianych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., Sąd uznał skargę z zasadną. Uwzględniając przy tym zakres stwierdzonych wadliwości w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, za wystarczające do końcowego załatwienia sprawy, Sąd uznał uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ stosownie do art. 153 p.p.s.a., związany jest wykładnią sądową, przedstawioną w uzasadnieniu niniejszego uzasadnienia, z której wynika, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki uprawniające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niezdolnym do samodzielnej egzystencji mężem.

Dlatego Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 16 lutego

2022 r., o czym orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł, jak w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy.

Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.