Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1716/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64e, art. 64c, art. 64
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba (sprawozdawca), sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Staniszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi B. z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia części kosztów egzekucyjnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 22 kwietnia 2016 r. B. A.S. z siedzibą w Czechach (zwana dalej: "Spółka" lub "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. postanowienie z dnia [...] marca 2016 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] stycznia 2016 r., w przedmiocie odmowy umorzenia części kosztów egzekucyjnych.

1.1. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: "organ egzekucyjny", "organ pierwszej instancji") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Spółki na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 28 października 2014 r. obejmującego zaległość w podatku od towarów i usług za czerwiec 2014 r. W celu wyegzekwowania zaległości objętej przedmiotowym tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny na podstawie zawiadomienia z dnia 4 listopada 2014 r. dokonał skutecznego zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego Spółki.

W wyniku dokonanych w toku postępowania egzekucyjnego czynności powstały, naliczone zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014, poz. 1619 ze zm., dalej: ,,u.p.e.a.") koszty egzekucyjne w kwocie 101.306,20 zł.

Pismem z dnia 13 kwietnia 2015 r., uzupełnionym pismem z dnia 8 czerwca 2015 r. Skarżąca, powołując się na przesłankę ważnego interesu publicznego, wniosła o umorzenie kosztów egzekucyjnych w części, tj. kwoty 98.000,00 zł. We wniosku podniesiono, że "karanie" Spółki wysokimi kosztami egzekucyjnymi w sytuacji, gdy samodzielnie uregulowała swoją zaległość podatkową, jest sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej i zasadą zaufania obywateli do państwa, co może mieć negatywny wpływ na dobrowolne regulowanie zobowiązań przez innych dłużników w przyszłości. Skarżąca wskazała na brak w u.p.e.a. mechanizmu miarkowania wysokości opłaty egzekucyjnej proporcjonalnie do ilości pracy organu egzekucyjnego i wysokości długu, co jej zdaniem narusza zasadę demokratycznego państwa prawa. Na poparcie powyższego Spółka przywołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt SK 12/11, odnoszący się do zasad ponoszenia kosztów postępowania egzekucyjnego w sposób uwzględniający racjonalne kryteria, tj. efektywność nakładu pracy komorników sądowych. Dodatkowo Skarżąca poinformowała, że wystąpiła o rozłożenie na raty zaległości w podatku od towarów i usług za czerwiec 2014 r.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. odmówił umorzenia części kosztów egzekucyjnych w kwocie 98.000.00 zł, powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 28 października 2014 r.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zalecono przeprowadzenie dodatkowego postępowania w zakresie doprecyzowania rodzaju ulgi, o jaką ubiegała się zobowiązana Spółka jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą oraz nakazano zbadanie obszaru udzielania pomocy publicznej.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. odmówił umorzenia części kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny ustalił, że wnioskowana ulga w spłacie kosztów egzekucyjnych nie będzie stanowić pomocy publicznej, bowiem Spółka wnioskuje jedynie o ich umorzenie z powodu ich rażącej wysokości, nieproporcjonalnej w stosunku do zaległości podatkowej, co nie ma żadnego związku z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą. Organ egzekucyjny podkreślił, że przedmiotowe koszty egzekucyjne stanowią należność powstałą w związku z prawem przymusowego dochodzenia wykonania przez Skarżącą obowiązku uiszczenia należności podatkowej, zatem brak jest podstaw do uznania, aby interes społeczny przemawiał za ich umorzeniem. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że umorzenie kosztów egzekucyjnych nie może być uzależnione od dobrowolnego uiszczenia kwoty należności głównej wraz z należnymi odsetkami przez zobowiązanego, zaś złożenie wniosku o udzielenie układu ratalnego nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, podobnie jak wydanie pozytywnej decyzji w tym zakresie nie powoduje umorzenia kosztów egzekucyjnych ze względu na dobrą wolę wnioskodawcy w obszarze dobrowolnej spłaty. W kwestii wysokości kosztów egzekucyjnych, organ egzekucyjny podkreślił, iż przyjęty w u.p.e.a. sposób uregulowania kosztów egzekucyjnych nie wiąże wysokości naliczonych opłat z rzeczywistymi kosztami ponoszonymi przez organ egzekucyjny w związku z podjętymi działaniami. Przepisy precyzyjnie wskazują bowiem nie tylko wysokość naliczanych opłat za dokonane czynności, ale wyznaczają też bezpośrednio moment powstania obowiązku ich uiszczenia, tym samym organ nie ma w tym zakresie swobody działania w trybie uznaniowym.

Pismem z dnia 1 lutego 2016 r. Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie nowego postanowienia zgodnie z wnioskiem Spółki z dnia 13 kwietnia 2015 r.

W zażaleniu wskazano, że Spółka zajmuje się m.in. redukcją gazów cieplarnianych w Polsce. Zdaniem Skarżącej dbałość o redukcję gazów cieplarnianych, realizacja inwestycji proekologicznych, a także tworzenie nowych miejsc pracy oraz rozwój terenów wiejskich i rynku zbytu dla rolników, który zapewniają biogazownie budowane przez Spółkę leżą w interesie publicznym Polski. W ocenie Skarżącej niekonsekwencją ze strony organów państwa byłoby więc najpierw dotowanie Spółki ze względu na strategiczne inwestycje, jakie ta realizuje w Polsce, a następnie nakładanie na Spółkę wysokich kosztów egzekucyjnych, które mogą doprowadzić do utraty przez Spółkę płynności, a w konsekwencji redukcji etatów oraz wycofania się z inwestowania w Polsce.

Ponadto w uzasadnieniu zażalenia wskazano, że nakładanie na Spółkę nieproporcjonalnie wysokich kosztów egzekucyjnych - w stosunku do faktycznie poniesionych kosztów czynności egzekucyjnych - narusza interes publiczny poprzez złamanie zasady zaufania obywateli do państwa. Zdaniem Skarżącej naliczone koszty egzekucyjne są rażąco nieproporcjonalne w stosunku do całości kwoty zaległości podatkowej oraz w stosunku do kosztów faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny. W ocenie Skarżącej opłata egzekucyjna powinna być powiązana z wysokością rzeczywistych kosztów działalności egzekucyjnej organu egzekucyjnego, a w przypadku powiązania jej wysokości z opłatą stosunkową, w u.p.e.a. powinien istnieć mechanizm miarkowania jej wysokości. Z uwagi na brak tego mechanizmu organ egzekucyjny powinien skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 64e § 1 w związku z § 2 pkt 2 u.p.e.a. Zdaniem Skarżącej wystarczającym zaś interesem publicznym podlegającym ochronie jest konieczność przestrzegania przepisów Konstytucji RP, respektowanie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, budowanie zaufania obywateli do państwa oraz przestrzegania zasad sprawiedliwości społecznej.

1.2. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy", "organ drugiej instancji") postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] stycznia 2016 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że pojęcie pomocy publicznej nie zostało precyzyjnie określone w dokumentach Unii Europejskiej, jednak pośrednio na podstawie art. 107 ust.1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: "TFUE") można uznać, iż pomocą publiczną są m.in. działania państwa polegające na zmniejszeniu obciążeń podatkowych przedsiębiorców, w tym przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, powodujące przysporzenie korzyści finansowych określonemu przedsiębiorcy w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Dyrektor Izby Skarbowej w W. zauważył, że potencjalne przyznanie powyższej ulgi stanowiłoby bez wątpienia pomoc udzieloną przez państwo, w ramach której przedsiębiorca może uzyskać przysporzenie w postaci odstąpienia od konieczności zapłaty kosztów egzekucyjnych. Ponadto ulga, o jaką Skarżąca wnioskuje, nie ma obligatoryjnego zastosowania do wszystkich, co wypełnia warunek selektywności pomocy publicznej.

Przechodząc do przesłanki zakłócenia lub groźby zakłócenia konkurencji, a także wpływu na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi UE, organ odwoławczy wskazał, iż w przypadku, gdy rynek jest otwarty i działają na nim inne podmioty prowadzące podobną działalność uznaje się, że wsparcie może potencjalnie zakłócić konkurencję na tym rynku. Biorąc pod uwagę, iż Skarżąca jest spółką czeską działającą na rynku polskim, organ drugiej instancji uznał, że powyższa działalność może mieć wpływ na konkurencję na różnych rynkach Europy, zatem wnioskowane wsparcie należy zakwalifikować jako pomoc publiczną zgodnie z art. 107 TFUE.

Biorąc pod uwagę powyższe, organ odwoławczy uznał za niedopuszczalne udzielenie Spółce ulgi w spłacie kosztów egzekucyjnych.

Odnosząc się do powoływanej przez Spółkę przesłanki uzasadniającej umorzenie kosztów egzekucyjnych w trybie art. 64e § 2 u.p.e.a., tj. interesu publicznego, Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że żadna z powołanych przez Stronę okoliczności (tj. realizacja inwestycji proekologicznych, rozwój terenów wiejskich, tworzenie nowych miejsc pracy czy groźba utraty płynności i wycofania się z inwestowania na terenie Polski w przypadku odmowy umorzenia zadłużenia), choć akceptowalne społecznie, nie stanowią automatycznie o potrzebie umorzenia kosztów egzekucyjnych i nie mieszczą się w pojęciu interesu publicznego określonego w u.p.e.a. W tym miejscu organ odwoławczy podkreślił, że inwestowanie na terenie Polski, budowanie biogazowni i przyczynianie się tym samym do poprawy środowiska naturalnego w Polsce spełniają role społecznie użyteczne, niemniej jednak mieszczą się w profilu działalności Spółki, która inwestycje wykonuje nie jako działalność wyłącznie o charakterze publicznym, ale przede wszystkim komercyjną, nastawioną w głównej mierze na zysk. Zdaniem organu drugiej instancji przekonanie Spółki o wypełnieniu interesu społecznego tylko ze względu na profil prowadzonej działalności gospodarczej prowadziłoby do konieczności zwalniania z obowiązków publicznoprawnych tych podmiotów, które prowadzą swoje inwestycje w celu uzyskania zysków, a nie jedynie korzyści społecznych.

W ocenie organu odwoławczego umorzenie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby również nieuzasadnione uprzywilejowanie Skarżącej w sytuacji, gdy inne podmioty w podobnej sytuacji regulują koszty egzekucyjne, którymi zostały obciążone.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. również fakt zatrudnienia pracowników przez Spółkę nie wypełnia przesłanki interesu publicznego. Organ odwoławczy wskazał bowiem, że jakkolwiek w interesie społecznym jest tworzenie nowych miejsc pracy, to zatrudnianie konkretnych osób nie jest samoistnym celem przedsiębiorcy, lecz warunkiem niezbędnym do realizacji zamierzonego i prowadzonego przedsięwzięcia. Zatrudniając pracowników przedsiębiorca działa na korzyść tych osób oraz w interesie społecznym, jednakże z drugiej strony korzysta z efektów pracy tych osób, zmierzając do osiągnięcia zysku. W rozumieniu organu odwoławczego fakt zatrudnienia pracowników za odpowiednim wynagrodzeniem tylko pośrednio stanowi o szeroko pojętym interesie publicznym i nie jest kryterium decydującym o istnieniu tej przesłanki jako podstawy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Niezależnie od powyższego Dyrektor Izby Skarbowej w W., powołując się na tezy zawarte w orzecznictwie sądów administracyjnych, stwierdził, że z art. 64e § 2 pkt 1 wynika, że koszty egzekucyjne mogą zostać umorzone tylko, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ich ponieść bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie sytuacja finansowa Spółki nie spełnia tej przesłanki.

Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że do powstania zadłużenia doszło w wyniku egzekucji zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług, a zatem powstanie przedmiotowego zadłużenia nie było wynikiem nagłych i nieprzewidywalnych okoliczności. W przypadku zaś przejściowych trudności w spłacie zobowiązań podatkowych, czy kosztów egzekucyjnych, przepisy podatkowe przewidują różnego rodzaju ulgi, Skarżąca zaś wystąpiła od razu z wnioskiem o ich definitywne umorzenie.

Niezależenie od powyższego Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie stwierdził naruszenia art. 64e u.p.e.a., uznając, że w przedmiotowej sprawie zastosowano skuteczny środek egzekucyjny. Organ odwoławczy nie dopatrzył się także naruszenia art. 64b u.p.e.a., gdyż w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie naliczono opłat w trybie ww. przepisu. Odnośnie zaś do przywołanego przez Spółkę wyroku Trybunału Konstytucyjnego, organ drugiej instancji wskazał, że nie ma on wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

2.1. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący sformułował żądanie uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2016 r. oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] stycznia 2016 r.

Wniesiono również o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W skardze zarzucono naruszenie art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 4 i § 5, art. 64b i art. 64e u.p.e.a. w: związku z art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 6-8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "K.p.a.") poprzez ustalenie opłaty egzekucyjnej w wysokości rażąco niewspółmiernej do nakładów pracy organu egzekucyjnego oraz rażąco nieproporcjonalnie do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami. W ocenie Skarżącej brak w przepisach u.p.e.a. mechanizmu miarkowania uzasadnia żądanie umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W skardze podtrzymano argumentację przedstawioną wcześniej w zażaleniu, w szczególności wskazano, że umorzenie kosztów egzekucyjnych leży w ważnym interesie publicznym z uwagi na profil działalności Skarżącej, fakt współfinansowania działalności Skarżącej przez państwo w formie udzielanych dotacji i okoliczność zatrudniania pracowników.

2.2. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Organ podkreśla, że kwestia ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych, w tym ich zmiarkowania oraz kwestia umorzenia kosztów egzekucyjnych stanowią dwie odrębne sprawy administracyjne, w zakresie których prowadzić należy dwa odrębne postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

3. W wyniku kontroli sądu administracyjnego decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej zwanej "P.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

4. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy organ prawidłowo zbadał i ocenił kwestię istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych, w tym rozstrzygnięcie, czy wady regulacji dotyczących wymiaru kosztów egzekucyjnych same w sobie uzasadniają ich umorzenie.

5. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

6. Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Zgodnie z treścią art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. W myśl art. 64e § 2 u.p.e.a., koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Z wymienionych przepisów wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Świadczy o tym przede wszystkim użycie w art. 64e u.p.e.a. określenia "może". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie, co do umorzenia kosztów egzekucyjnych znajduje się wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego, który może, ale nie musi, umorzyć powstałe koszty egzekucyjne. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2293/11 (internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej zwana "CBOSA") zauważył, że na tle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi, prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy.

Należy jednak podkreślić, że uznaniowość nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających użytemu pojęciu ważnego interesu publicznego (art. 64e 2 pkt 2 u.p.e.a.), ale w możliwości negatywnego dla strony rozstrzygnięcia nawet przy ich ustaleniu. Tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie może jednak oznaczać pełnej dowolności w tym zakresie dla organu egzekucyjnego. Decydujące znaczenie ma bowiem to czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy stwierdzono istnienie przesłanek umorzenia. Możliwość negatywnego rozstrzygnięcia w takiej sytuacji dla zobowiązanego nakłada na organ egzekucyjny obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia.

Należy też podkreślić, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest określonym przywilejem o charakterze finansowym, wobec czego strona wnosząca o uzyskanie takiej ulgi winna dołożyć należytej staranności procesowej i przejawiać odpowiednią inicjatywę dowodową w celu wykazania odpowiednich okoliczności faktycznych, od których istnienia zależałoby umorzenie kosztów egzekucyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt. I SA/Kr 203/13, CBOSA).

6.2. Natomiast sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach (por. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest zatem ograniczona, co oznacza, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie to stanowi bowiem wyłączną kompetencję organu administracji. Kontrola sądu w przypadku aktów prawnych opartych na uznaniu administracyjnym opiera się na badaniu legalności rozstrzygnięcia, czyli zgodności z prawem - w tym przypadku postanowienia - nie obejmuje zatem zagadnień celowości.

Sąd tym samym musi poprzestać na ocenie, czy wydane postanowienia poprzedzone zostały prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ egzekucyjny i organ odwoławczy w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy i przeanalizowały wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia wniosku.

Sąd nie może natomiast wartościować wydanego postanowienia pod kątem jego słuszności czy sprawiedliwości i z tego względu orzekać o zasadności skargi.

7.1. Jedną z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych jest sytuacja, gdy za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 2111/08 (CBOSA), pojęcie interesu publicznego należy rozumieć jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej itp. Pojęcie interesu publicznego nie ma więc stałego zakresu i wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, które kryć się mogą pod pojęciem interesu publicznego. Dodatkowo określenie, że tak rozumiany interes publiczny ma być "ważny" oznacza taki, od którego wiele zależy, mający dużą wagę, duże znaczenie, znaczący, doniosły, cenny (por. Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, wyd. PWN, Warszawa 1968 r., s. 880). Określenie to zatem wymaga dodatkowo wykazania, że ustalenie istnienia tej przesłanki musi mieć szczególnie doniosłe znaczenie z uwagi na wartości respektowane przez ogół społeczeństwa.

7.2. W rozpatrywanej sprawie organy administracji wyjaśniły pojęcie ważnego interesu publicznego w kontekście sytuacji Skarżącej i słusznie doszły do wniosku, że nie została spełniona przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych, o której mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.

Sąd nie kwestionuje, że sektor ochrony środowiska, w którym działa Skarżąca stanowi obszar ważny życiu gospodarczym i społecznym. Nie mniej jednak prowadzenie biznesu w branży ekologicznej samo w sobie nie wypełnia przesłanki ważnego interesu publicznego. W istocie każdy sektor gospodarki zaspokaja określone potrzeby społeczne lub gospodarcze, a więc z tego względu jest ważny. To samo można powiedzieć o przeciwstawnej dla branży Skarżącej, branży przemysłu ciężkiego, górnictwa, chemicznej, paliwowej, bez których normalnie funkcjonujące społeczeństwo i gospodarka kraju o takiej wielkości jak Polska nie mogłyby się obejść. Idąc tokiem rozumowania Skarżącej w istocie każdy legalnie działający przedsiębiorca mógłby powiedzieć, że realizuje działania leżące w ważnym interesie publicznym, bo przecież żaden z nich nie wykonuje działań zbędnych, na które nie ma popytu lub społeczno-gospodarczego zapotrzebowania ani nie wykonuje działań nastawionych wyłącznie na generowanie szkód i uszczerbku w środowisku. Nie wytrzymuje więc krytyki teza, że podmiot działający w sektorze ochrony środowiska w większym stopniu niż inne podmioty zasługuje na korzystanie z ulg uznaniowych przyznawanych przez państwo.

Przyjęcie, że za umorzeniem Skarżącej kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny wyrażający się w profilu jej działalności i zatrudnianiu pracowników, prowadziłoby do przyjmowania ziszczenia się tej przesłanki w każdej sprawie z udziałem Skarżącej i doprowadzało do umarzania kosztów egzekucyjnych i innych danin publicznych względem tego podmiotu w każdej analogicznej sprawie.

Wnioski wyprowadzone w tym zakresie przez organ odwoławczy, zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Sąd uznaje więc za trafne.

8. 1. Jedną z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych jest wykazanie przez zobowiązanego, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Organ poddał analizie także tę okoliczność. Sąd podziela stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że sytuacja Skarżącej nie wypełnia tej przesłanki. Nie budzi wątpliwości, że uiszczenie kosztów egzekucyjnych będzie uszczerbkiem dla sytuacji finansowej Skarżącej. Organ trafnie jednak dostrzega, że ten uszczerbek nie będzie znaczny i materiał dowodowy daje podstawy do obrony takiej tezy. W ocenie Sądu takie ustalenie potwierdza przed wszystkim oświadczenie Skarżącej z dnia 8 czerwca 2015 r. "Opis sytuacji finansowej" (akta sprawy, karty 60-64).

8.2. Sąd uznaje za prawidłowe wywody organu odwoławczego, że umorzenie kosztów egzekucyjnych w okolicznościach przedmiotowej sprawy stanowiłoby pomoc publiczną, czego też Skarżąca nie kwestionuje w złożonej skardze.

9.1. Mimo, że nie mogło to być podniesione w skardze (wniesionej w dniu 22 kwietnia 2016 r.), to Sąd, nie będąc (na mocy art. 134 P.p.s.a.) związanym wnioskami skargi i sposobem jej argumentacji, z urzędu uwzględnia okoliczność, że wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1244), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

W swoich rozważaniach Trybunał wywiódł, że "brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną". Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym są więc zbliżone do podatku. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością.

Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 923/17 (CBOSA): "Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. (SK 31/14) nie jest wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych), jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, w tym opłat. Podstawa do takiego postępowania nie może jednak prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który powinien być wyznaczony przez ustawodawcę. Dopóki jednak ustawodawca tego nie uczyni, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w omawianym wyroku Trybunału Konstytucyjnego".

9.2. Rację ma Skarżąca, że ustawodawca w niedostatecznym stopniu miarkuje wysokość opłat egzekucyjnych. Nie tworzy to jednak przesłanki do umorzenia kosztów. Organ egzekucyjny jest bowiem zobowiązany do orzeczenia w przedmiocie wysokości tych kosztów, na zasadach określonych w art. 64c § 6a i 7 u.o.p.e.a., z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, chyba że wcześniej ustawodawca stworzy inny mechanizm uwzględnienia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli Skarżący będzie niezadowolony z wysokości ustalonych kosztów będzie mógł korzystać ze środków zaskarżenia postanowienie w sprawie wysokości kosztów przyznanych w treści art. 64c § 7 u.p.e.a.

9.3. W tym zakresie Sąd uważa za zasadne ustalenie granic rozstrzyganej sprawy. Przepis art. 64e § 1 i 2 u.p.e.a. wyznaczył zakres istotnych ustaleń dowodowych w sprawie. Z tego względu - wbrew przekonaniu Skarżącej - przedmiotem postępowania nie mogła być wysokość kosztów egzekucyjnych. Kwestie związane z samą wysokością kosztów egzekucyjnych wykraczają poza ramy postępowania prowadzonego w trybie art. 64e u.p.e.a. Wysokość kosztów egzekucyjnych ustalana jest bowiem w odrębnym postępowaniu, regulowanym przepisami art. 64c u.p.e.a.

Sąd stwierdza, że w postępowaniu w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie mogą być rozstrzygane kwestie dotyczące wysokości kosztów egzekucyjnych. Wysokość oraz zasadność naliczenia kosztów egzekucyjnych zobowiązany może kwestionować poprzez złożenie zażalenia na postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie ustalenia wysokości kosztów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z dnia 22 grudnia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 665/97 , LEX nr 32912; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Łodzi z dnia 19 lutego 1999 r., sygn. akt I SA/Łd 126/97 , ONSA 2000, nr 1, poz. 29).

Nie można też wykluczyć, że ustawodawca realizując wyrok Trybunału Konstytucyjnego wprowadzi inne, szczególne tryby i przesłanki weryfikacji wysokości ustalanych kosztów egzekucyjnych, także niezwiązane z korzystaniem ze środków zaskarżenia na postanowienie ustalające koszty. Brak takich ustawowych rozwiązań w dacie wydania uzasadnianego wyroku nie oznacza jednak, że organy mają je wypełniać, a Sąd to akceptować, poprzez kreowanie nowych przesłanek umorzenia, zasadniczo już w ramach pewnego automatyzmu udzielania ulgi umorzenia w związku z powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a więc poza systemem uznania administracyjnego.

9.4. Przepisy negatywnie ocenione przez Trybunał Konstytucyjny można zaliczyć do kategorii przepisów prawa materialnego. W dotychczasowej praktyce realizacji skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego zasadą jest, że w przypadku niezgodności z Konstytucją przepisów prawa materialnego wzruszeniu i weryfikacji, w trybie zwykłym (zażaleniowym lub odwoławczym) albo w wyniku wznowienia postępowania, podlega akt administracyjny, z którego wynika wysokość zobowiązania albo dopuszcza się korekty samoobliczenia zobowiązania. Nie jest przyjęte, że skutkiem niezgodności z Konstytucją przepisów prawa materialnego jest pozostawienie bez zmian aktu wymierzającego wysokość zobowiązania, a w zamian za to stosowanie uznaniowych ulg w spłacie zobowiązania. Takie działanie byłoby asystemowe i stawiałoby przedsiębiorców w gorszej sytuacji prowadząc do wyczerpywania im limitu dopuszczalnej pomocy publicznej albo wręcz blokując możliwość skorzystania z ulgi z uwagi na reżim udzielania pomocy publicznej.

9.5. Sąd dostrzega też, że z treści uzasadnienia wyroku Trybunału wynika, iż został on wydany na gruncie stanu faktycznego, w którym prowadzono egzekucję obejmującą kwotę 250 707 126 zł należności głównej wraz z odsetkami w kwocie 330 296 842,85 zł, a koszty egzekucyjne ustalono w kwocie 34 860 238,10 zł. Są to więc kwoty zdecydowanie wyższe, niż to miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy. Tym samym, w ocenie Sądu, nie można antycypować, że przyszłe działania ustawodawcy realizujące wyrok Trybunału Konstytucyjnego obejmą też takie wysokości kosztów egzekucyjnych jak w okolicznościach niniejszej sprawy, a tym samym kwota kosztów egzekucyjnych powstała w związku z egzekucją wobec Skarżącej może być uznana za kwotę "znacznej wartości" wedle wywodów zawartych w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

9.6. Mając na względzie powyższe, w ocenie Sądu rozstrzygającego przedmiotową sprawę, wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie może być dyskontowany w ramach instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych, a więc poza dedykowaną do tego procedurą związaną z ustalaniem wysokości kosztów egzekucyjnych.

Niedostateczny stopień miarkowania wysokości kosztów egzekucyjnych, nawet gdyby uznać, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego postulujący wprowadzenie górnego pułapu opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej odnosi się też do kwoty w wysokości około 100.000 zł, sam w sobie nie kreuje nowej, pozaustawowej przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych.

10. Analizując poglądy judykatury Sąd zauważa, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1021/16 (CBOSA) nakazuje uwzględniać treść powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie dotyczącej obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, na mocy przepisu art. 64c § 1, 4 i 7 u.p.e.a. uznając, że stan faktyczny i stan prawny tego typu sprawy dotyczy niewątpliwie przepisów, które stanowiły przedmiot rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego. Analogicznych wyroków jest więcej, jednak podkreślić trzeba, że dotyczą one postanowień w przedmiocie wysokości kosztów egzekucyjnych oraz obciążenia tymi kosztami wierzyciela, a nie spraw umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W wyroku z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt II FSK 1199/15 Naczelny Sąd Administracyjny (CBOSA) uchylił wyrok sądu pierwszej instancji w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych, ale z opisu stanu faktycznego wynika, że równolegle toczył się spór co do legalności postanowienia w sprawie wysokości kosztów. Ten wyrok też nie może wspierać wywodów Skarżącej co do zasadności umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 31/14.

11. 1. Sąd nie przyznaje racji Skarżącej w kwestii naruszenia art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 4 i § 5, art. 64b i art. 64e u.p.e.a. w: związku z art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Niezasadne są też zarzuty naruszenia art. 6-8 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Jak wyżej wyjaśniono przepisy art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 4 i § 5, art. 64b u.p.e.a. nie były podstawą rozstrzygnięć organów w rozpatrywanej sprawie.

11.2. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd nie znajduje powodów do stwierdzenia, że w zaskarżonym postanowieniu naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy. Sąd nie dopatruje się wystąpienia okoliczności naruszających prawo i mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd nie znajduje też przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości lub w części.

11.3. Z tych względów, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., należało skargę oddalić.