Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 104/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 16, art. 4 ust.  1 i 2, art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Sędzia WSA Janina Guść, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 11 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

P. K. złożył w dniu 14 sierpnia 2017 r. wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie i trzecie dziecko w rodzinie - córki A. i M. K. (urodzone odpowiednio w 2008 r. i w 2014 r.). We wniosku wskazał, że w skład jego rodziny wchodzi również córka W. K. urodzona w 2003 r.

Do akt administracyjnych zostały złożone: wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 15 listopada 2007 r. (sygn. akt [...]) orzekający rozwód pomiędzy wnioskodawcą i K. K., matką córki W. i ustalający miejsce jej pobytu przy matce oraz zasądzający od ojca alimenty na rzecz dziecka, a także ugoda pozasądowa - Rodzicielski Plan Wychowawczy sporządzona przez rodziców W. K. w dniu 9 października 2014 r. W Rodzicielskim Planie Wychowawczym ustalono, że miejsce zamieszkania dziecka jest przy matce oraz ustalono kontakty ojca z dzieckiem.

Decyzją z dnia 15 listopada 2017 r. nr [...] Burmistrz Miasta R. odmówił P.K. przyznania świadczenia wychowawczego na córkę A. K. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2017r. do 30 września 2018 r.

Z uzasadnienia wydanej decyzji wynikało, że w ocenie organu pierwszej instancji najstarsza córka wnioskodawcy W. K. nie jest członkiem jego rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, gdyż pozostaje ona pod opieką matki na mocy prawomocnego wyroku rozwodowego. W wyroku tym nie ustalono opieki naprzemiennej, zaś przedstawiona ugoda sądowa - Rodzicielski Plan Wychowawczy nie zmienia treści tego orzeczenia. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał w ocenie organu na przyjęcie, że W. K. pozostaje pod opieką naprzemienną sprawowaną przez oboje rodziców w porównywalnych i powtarzających się okresach. Pierwszym dzieckiem w rodzinie wnioskodawcy w rozumieniu art. 2 pkt 14 wskazanej ustawy jest A. K..

P. K. odwołał się od tej decyzji zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez przyjęcie, że córka W. K. pozostająca pod opieką naprzemienną wynikającą z ugody pozasądowej - Rodzicielskiego Planu Wychowawczego nie jest członkiem rodziny wnioskodawcy i jego pierwszym dzieckiem.

Decyzją z dnia 20 lutego 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że w wyroku rozwodowym nie orzeczono o opiece naprzemiennej. W październiku 2014 r. w toku trwającego postępowania przed Sądem Rejonowym w W. o pozbawienie P. K. władzy rodzicielskiej nad córką W. rodzice zawarli ugodę pozasądową - rodzicielski plan wychowawczy, w którym ustalili, że miejsce zamieszkania dziecka jest przy matce. Ojciec będzie utrzymywał kontakty z dzieckiem w swoim miejscu zamieszkania lub poza nim w każdy II i IV piątek miesiąca poczynając od końca zajęć szkolnych dziecka do godz. 19.00 oraz w każdy I i III weekend miesiąca - od soboty o godz. 10.00 do niedzieli o godz. 17.00, zaś od 1 września 2015 r. w każdy II i IV piątek miesiąca od końca zajęć szkolnych do godz. 19.00 i w każdy I i III weekend miesiąca od piątku od godz. 17.00 do niedzieli do godz. 17.00. W kwestii noclegów u ojca decyduje zdanie córki. Wakacje i dni wolne dziecko spędzać miało naprzemiennie z jednym z rodziców w sposób zapewniający mu stałą opiekę. Święta i inne dni szczególne (urodziny, Dzień Dziecka, uroczystości szkolne) rodzice mieli spędzać wspólnie z dzieckiem lub odrębnie, a Boże Narodzenie, Nowy Rok i Wielkanoc naprzemiennie.

W ocenie organu odwoławczego treść porozumienia wskazuje, że opieka sprawowana nad W. przez jej rodziców nie ma cech opieki naprzemiennej, sprawowanej w porównywalnych i powtarzających się okresach. Z jej treści wynika, że zdecydowaną większość miesiąca W. pozostaje pod opieką matki. Okresy sprawowania stałej opieki przez matkę i ojca ustalone w ugodzie nie są porównywalne i mimo tego, że okresy te są powtarzalne, to wobec ich oczywistej nierówności nie mogą być uznane za okresy opieki naprzemiennej. W okolicznościach sprawy należy przyjąć, że W. K. nie pozostaje pod opieką naprzemienną sprawowaną przez ojca i matkę i nie może być zaliczona w skład rodziny wnioskodawcy. Przesądza o tym definicja "rodziny" przyjęta na potrzeby stosowania regulacji zawartych w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Powyższa decyzja organu odwoławczego została zaskarżona przez P. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G..

Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 5 lipca 2018 r. (sygn. akt III SA/Gd 195/18) uchylił wyżej wskazaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 20 lutego 2018 r.

W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd wskazał m.in., że w punkcie drugim wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 15 listopada 2007 r. (sygn. akt[...]) orzekającego rozwód pomiędzy skarżącym a K. K. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią W. K. urodzoną w 2003 r. powierzono obojgu rodzicom, ustalając, że miejscem zamieszkania dziecka będzie miejsce zamieszkania matki. Jednocześnie w jego punkcie trzecim zobowiązano oboje rodziców do ponoszenia kosztów utrzymania małoletniego dziecka, zasądzając od ojca alimenty na rzecz małoletniej W.

Ponadto, z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że rodzice małoletniej W. zawarli ugodę pozasądową - Rodzicielski Plan Wychowawczy, to jest porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem stron W. K.. W treści tego porozumienia rodzice oświadczyli, że przed Sądem Rejonowym w W. toczą się postępowania: w sprawie pozbawienia władzy rodzicielskiej skarżącego - sygn. akt [...] oraz dotyczące kontaktów ojca z małoletnią córką - sygn. akt [...].

Co ważne, na etapie postępowania odwoławczego (w uzupełnieniu odwołania z dnia 4 grudnia 2017 r.) skarżący poinformował, że w dniu 5 marca 2015 r. doszło do zawarcia ugody sądowej przed Sądem Rejonowym w W. w sprawie [...] dotyczącej uregulowania jego kontaktów z córką, zaś przedmiotowy Rodzicielski Plan Wychowawczy stanowił jej podstawę. W związku z tym skarżący podniósł zarzut dotyczący związania organu administracyjnego ugodą sądową.

W ocenie Sądu organ odwoławczy nie zweryfikował w żaden sposób podniesionej przez skarżącego okoliczności zawarcia ugody sądowej, pomijając tę ważną kwestię w swoim rozstrzygnięciu. W konsekwencji Kolegium nie odniosło się również do podniesionych na tym tle zarzutów odwołania.

Nadto w odwołaniu skarżący jednoznacznie wskazywał, że oczekuje na dokument z sądu rodzinnego ("na potwierdzony przez sąd z uwierzytelniającymi pieczątkami sądu"), na dowód czego dołączył kserokopię wniosku z dnia 20 listopada 2017 r. skierowanego do Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich w W., w którym domaga się otrzymania "odpisu wyroku o ugodzie" oraz ponaglenie z dnia 30 listopada 2017 r. skierowane do Sądu Rejonowego w W. o niezwłoczne wystawienie tego dokumentu. Na ww. pismach figuruje prezentata Sądu Rejonowego w W..

Zdaniem Sądu orzekającego - zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych - oceny w zakresie sprawowania opieki naprzemiennej dokonać winny samodzielnie organy orzekające w sprawie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Ocena ta powinna zostać dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego i odpowiadać powinna na pytanie czy zgodne ustalenia rozwiedzionych rodziców w zakresie wychowania dzieci stanowią wystarczającą podstawę do stwierdzenia istnienia opieki naprzemiennej, poprzez ustalenie faktycznego zakresu tej opieki wykonywanej przez rodziców w czasie przebywania dzieci u każdego z rodziców. Jeśli bowiem, jak ma to miejsce w tej sprawie, władza rodzicielska została powierzona obojgu rodzicom, a rzeczywista opieka nad córką W. jest sprawowana w taki sposób, że w powtarzających się okresach rodzic sprawuje wyłączną opiekę nad nią, to nie można wykluczyć, że w świetle treści ugody sądowej (na którą powołuje się w odwołaniu skarżący) mogą istnieć podstawy do uznania, że w sprawie mamy do czynienia z opieką naprzemienną. Brak też jest aktualnie podstaw do przyjęcia, że treść ugody sądowej i Rodzicielskiego Planu Wychowawczego są tożsame. Wobec braku wyjaśnienia kwestii dotyczącej zawarcia ugody sądowej regulującej kontakty ojca z córką, ocena materiału dokonana przez organ odwoławczy była co najmniej przedwczesna oraz niepełna.

Sąd uznał, że materiał dowodowy sprawy był niewystarczający dla prawidłowego jej rozstrzygnięcia, ponieważ organ administracyjny uchylił się od zweryfikowania prawdziwości twierdzeń skarżącego, co do zawarcia ugody sądowej przed Sądem Rejonowym w W. w dniu 5 marca 2015 r. w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem, naruszając tym samym przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (dalej w skrócie jako "k.p.a."), które mogło w istotnym stopniu rzutować na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazało tylko, że "w październiku 2014 r. w toku trwającego postępowania przed Sądem Rejonowym w W. o pozbawienie P. K. władzy rodzicielskiej nad córką W. rodzice dziecka zawarli ugodę pozasądową - rodzicielski plan wychowawczy". Jednak ustalenie to musiało nasuwać uzasadnione wątpliwości, gdyż miały się toczyć się dwa postępowania sądowe, w tym w sprawie ustalenia kontaktów z córką, co znajduje jednoznaczne odzwierciedlenie w treści Rodzicielskiego Planu Wychowawczego. Ponadto, w drugiej z tych spraw, jak podnosił skarżący miała zostać zawarta ugoda sądowa (co jednak nie zostało wyjaśnione).

W ocenie Sądu orzekającego organ odwoławczy nie sprostał obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przez co nie można jednoznacznie ocenić, czy okoliczności sprawy uzasadniają uznanie, że skarżący sprawuje opiekę naprzemienną nad córką W. i tym samym, czy jest ona członkiem rodziny skarżącego i jego pierwszym dzieckiem w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Formułując wskazania co do dalszego postępowania Sąd zobowiązał organ odwoławczy do wyjaśnienia kwestii ugody sądowej z dnia 5 marca 2015 r., a następnie do dokonania analizy i oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, z odniesieniem się do zarzutów odwołania oraz uwzględnieniem wyrażonych przez Sąd poglądów prawnych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją z dnia 11 grudnia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 15 listopada 2017 r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że o zaliczeniu W. K. w poczet członków rodziny P. K. decyduje art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci in fine: w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Kolegium podkreśliło, że w powołanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. nie zakwestionował wykładni pojęcia "opieka naprzemienna", dokonanej w uchylonej decyzji Kolegium, a która ma miejsce w sytuacji, gdy ze zgodnego porozumienia rodziców lub z orzeczenia sądu wynika, że rodzice rozwiedzeni (lub żyjący w separacji) sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem na przemian, w mniej więcej równych, powtarzających się, następujących po sobie okresach i że sąd obojgu rodzicom pozostawił władzę rodzicielską. Wiąże się to z faktycznym zamieszkiwaniem dziecka z obojgiem rodziców na przemian w równych okresach. O tym, że dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców decyduje nie jego miejsce zamieszkania, tylko to, czy pozostaje ono pod opieką naprzemienną sprawowaną przez oboje rodziców (prezentując wskazane zapatrywanie Kolegium powołało się na wyroki WSA w G.: z dnia 15 grudnia 2016 r.; sygn. akt III SA/Gd 837/16 oraz z dnia 21 grudnia 2016 r.; sygn. akt III SA/Gd 1003/16).

Kolegium podkreśliło, że P. K. dołączył do odwołania kopię rodzicielskiego planu wychowawczego, zaś w dniu 16 października 2018 r. złożył odpis rodzicielskiego planu wychowawczego opatrzony pieczęcią Sądu Rejonowego w W. potwierdzającą zgodność kopii z oryginałem.

W wykonaniu wskazań Sądu Kolegium wezwało stronę do wyjaśnienia czy dołączona do pisma z dnia 11 października 2018 r. ugoda pozasądowa jest jedyną ugodą w sprawie sposobu sprawowania opieki nad W. K., jeżeli nie - to należy dostarczyć odpisy innych ugód lub orzeczeń ustalających sposób opieki nad dzieckiem. Kolegium wezwało także skarżącego do nadesłania odpisu ugody sądowej z dnia 5 marca 2015 r. zawartej w sprawie [...] przed Sądem Rejonowym w W. oraz wyjaśnienia, w jaki sposób zakończyły się sprawy przed Sądem Rejonowym w W.: w sprawie pozbawienia władzy rodzicielskiej – [...] i uregulowania kontaktów ojca z córką – [...] - poprzez przedstawienie kopii stosownych orzeczeń sądowych. P. K. w piśmie procesowym, które wpłynęło do Kolegium w dniu 5 grudnia 2018 r. wyjaśnił, że ugoda dołączona do pisma z dnia 11 października 2018 r. jest ugodą sadową zawartą w sprawie [...] przed Sądem Rejonowym w W., a wszelkie informacje co do zakończenia spraw [...] i [...] są zawarte w ugodzie w jej części końcowej.

Kolegium wskazało, że z treści przestawionej przez skarżącego ugody sądowej zawartej przed Sądem Rejonowym w W. i zatwierdzającej zawarty w październiku 2010 r. Rodzicielski Plan Wychowawczy wynika następujący sposób sprawowania opieki nad W. K. przez jej rodziców: miejsce zamieszkania dziecka jest przy matce. Ojciec będzie utrzymywał kontakty z dzieckiem w swoim miejscu zamieszkania lub poza nim w każdy II i IV piątek miesiąca poczynając od końca zajęć szkolnych dziecka do godz. 19.00 w tym dniu oraz w każdy I i III weekend miesiąca - od soboty o godz. 10.00 do niedzieli o godz. 17.00., zaś od 1 września 2015 r. w każdy II i IV piątek miesiąca od końca zajęć szkolnych do godz. 19.00 w tym dniu i w każdy I i III weekend miesiąca od piątku od godz. 17.00 do niedzieli do godz. 17.00. W kwestii noclegów u ojca respektowane będzie zdanie i wola dziecka. Rodzice zapewniają swobodny kontakt z dzieckiem każdemu z nich i zobowiązują się do informowania o okolicznościach pobytu dziecka u każdego z nich. Wakacje i dni wolne dziecko spędzać będzie naprzemiennie z jednym z rodziców w sposób zapewniający mu stałą opiekę, po każdorazowym wcześniejszym uzgodnieniu terminów urlopowych i wyjazdów z dzieckiem. Święta i inne dni szczególne (urodziny, Dzień Dziecka, uroczystości szkolne) rodzice mogą spędzać wspólnie z dzieckiem lub odrębnie, a Boże Narodzenie, Nowy Rok i Wielkanoc naprzemiennie po wcześniejszym porozumieniu rodziców.

W związku z Rodzicielskim Planem Rodzicielskim K. K. zobowiązała się do wycofania wniosku o pozbawienie P. K. władzy rodzicielskiej (sprawa [...]), rodzice wyrazili zgodę na zakres kontaktów zatwierdzony ugodą, podtrzymany w sprawie [...]. Nie doszło zatem do zawarcia innych ugód sądowych lub wydania orzeczeń regulujących sposób sprawowania opieki nad W. K. przez jej rodziców w sposób odmienny niż wynikający z opisanego planu rodzicielskiego. Przedstawiona przez skarżącego ugoda dotyczyła obu wymienionych wyżej spraw sądowych.

W ocenie Kolegium treść Rodzicielskiego Planu Wychowawczego, zatwierdzonego ugodą sadową, wskazuje że opieka sprawowana nad W. przez jej rodziców nie ma cech opieki naprzemiennej rozumianej jako opieka sprawowana przez rodziców w porównywalnych i powtarzających się okresach, to jest nie ma cechy wymienionej w art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Z treści planu wychowawczego wynika jednoznacznie, że zdecydowaną większość miesiąca W. K. pozostaje pod opieką matki. Czas opieki ojca obejmuje tylko piątki po zajęciach szkolnych oraz co drugi weekend do godz. 17.00 w niedziele, naprzemiennie dni świąteczne i wakacje, przy czym w tym ostatnim wypadku nie wskazano jednoznacznie, czy wakacje obejmują całe 2 miesiące, czy tylko wybrany okres w ich trakcie, determinowany urlopami wypoczynkowymi rodziców. Okresy sprawowania stałej opieki nad dzieckiem przez matkę i ojca ustalone w ugodzie nie są porównywalne i mimo tego, że okresy te są powtarzalne, to wobec ich oczywistej nierówności nie mogą być uznane za okresy opieki naprzemiennej.

W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że W. K. nie pozostaje pod opieką naprzemienną sprawowaną przez ojca i matkę, wobec czego nie wchodzi w skład rodziny wnioskodawcy i nie jest pierwszym dzieckiem w rodzinie (w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci), natomiast pierwszym dzieckiem w rodzinie jest A. K.. Wnioskodawca nie ubiegał się o prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, w związku z czym prawo to skarżącemu nie przysługuje.

P. K. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. kwestionując stanowisko wyrażone przez organy orzekające w sprawie. W przekonaniu skarżącego poglądy wyrażone w decyzjach organów są niezgodne z rzeczywistością i zniekształcają obraz w pełni prawidłowych relacji rodzinnych. Skarżący utrzymuje stały kontakt z najstarszą córką, łoży na jej utrzymanie i wykształcenie. Budzi zatem uzasadnioną wątpliwość zapatrywanie organów wykluczające zaliczenie najstarszej córki w skład rodziny skarżącego. To, że najstarsza córka wchodzi w skład rodziny skarżącego jest oczywiste.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego dotychczasowego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca, co oznacza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta R. odmawiającą przyznania P. K. świadczenia wychowawczego wnioskowanego na córkę – A. K.. Omowa przyznania świadczenia nastąpiła w następstwie uznania przez organy, że najstarszej córki skarżącego W. K. nie można uznać za pierwsze dziecko w rodzinie skarżącego, gdyż nie jest ona objęta opieką naprzemienną.

Przechodząc do oceny zakwestionowanej przez skarżącego decyzji wskazać należy, że w sprawie tej wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., który wyrokiem z dnia 5 lipca 2018 r. (sygn. akt III SA/Gd 195/18) uchylił wcześniejszą decyzję organu odwoławczego z dnia 20 lutego 2018 r. Okoliczność ta jest o tyle ważna, że stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Sąd procedujący w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności musiał zatem ocenić, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. zastosowało się do określonych w uzasadnieniu wcześniejszego wyroku wskazań co do dalszego postępowania.

Mając na uwadze przedstawione Sądowi akta administracyjne uznać należy, że organ odwoławczy wypełnił zalecenia wynikające z treści uzasadnienia wcześniejszego wyroku. Należy podkreślić, że organ odwoławczy dokonał dalszych czynności wyjaśniających związanych z ugodą sądową z dnia 5 marca 2015 r., a następnie dokonał analizy zebranego materiału dowodowego w sprawie. Sąd uznaje przy tym, że ocena materiału dowodowego w sprawie jest wyczerpująca i adekwatna do ustalonych okoliczności, co też znalazło wyraz w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji spełniającego wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Wskazać należy, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 - dalej w skrócie: "u.p.p.").

W niniejszej sprawie spór sprowadzał się do tego, czy córka skarżącego z pierwszego małżeństwa (W. K.) może być zaliczona do członków rodziny skarżącego - w rozumieniu pojęcia "rodzina" przyjętej na potrzeby stosowania powyżej wskazanej ustawy. Organy administracji publicznej stanęły na stanowisku, że skarżącemu nie przysługuje wnioskowane świadczenie na drugie dziecko, z uwagi na to, że nie sprawuje on stałej ani też naprzemiennej opieki nad swoim pierwszym dzieckiem – W. K.. W ocenie organów zawarte pomiędzy rodzicami porozumienie rodzicielskie nie może być uznane, jako sprawowanie opieki nad ww. dzieckiem w sposób naprzemienny, gdyż taka opieka może wynikać tylko z orzeczenia sądu albo z ugody sądowej w której unormowano relacje z dzieckiem w sposób analogiczny (opieka w tym samym lub zbliżonym wymiarze) w stosunku do obojga rozwiedzionych rodziców.

Przechodząc dalej wskazać należy, że stosownie do treści art. 4 ust. 1 u.p.p. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2 u.p.p.). Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 u.p.p. świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Świadczenie to przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł (art. 5 ust.3 u.p.p.).

W celu rozstrzygnięcia zagadnienia czy nad pierwszą córką skarżącego sprawowana jest opieka naprzemienna należy poddać analizie ustawowo definiowane pojęcie "rodzina".

Zgodnie z art. 2 pkt 16 u.p.p. ilekroć w ustawie jest mowa o "rodzinie" oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

W świetle przywołanych regulacji prawnych nie może budzić wątpliwości, że uprawnionym do świadczenia wychowawczego jest wyłącznie ten rodzic dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad tym dzieckiem lub każdy z rodziców w sytuacji sprawowania opieki naprzemiennej.

W tym kontekście zauważyć należy, że ani ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ani też żaden inny akt prawny - w tym ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz.1360 ze zm.; dalej w skrócie jako: "k.p.c."), czy ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 682 ze zm.; dalej w skrócie: jako "k.r.o."), nie zawierają definicji pojęcia "opieki naprzemiennej", użytego przez ustawodawcę w art. 2 pkt 16 u.p.p.

Ustawa - Kodeks postępowania cywilnego posługuje się pojęciem "orzeczenie, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach". Zostało ono wprowadzone do k.p.c. z dniem 29 sierpnia 2015 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2015 r., poz.1062). Zauważyć jednakże należy, że pojęcia tego użyto tylko w takim kontekście, że pewne unormowania k.p.c. będzie się do tego rodzaju orzeczeń stosować odpowiednio (tak w art. 582¹ § 4, art. 598²² i art. 756² § 2 k.p.c.).

Z kolei zgodnie z art. 107 § 1 i 2 k.r.o. jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia. Podobne unormowanie zawarte jest w art. 58 § 1 i § 1a k.r.o., zgodnie z którymi w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. W braku powyższego porozumienia sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia. Regulację tą stosuje się także przy orzekaniu separacji (art. 613 § 1 k.r.o.).

Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, że w braku orzeczenia o władzy naprzemiennej, przez orzeczenie, o którym mowa w art. 2 pkt 16 u.p.p., można rozumieć także jedno z ww. orzeczeń, jeżeli z jego treści wynikać będzie, że rodzice rozwiedzeni, żyjący w separacji lub w rozłączeniu sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem na przemian w następujących po sobie okresach. Nie jest jednak możliwa do zaakceptowania, z punktu widzenia powyższej regulacji, sytuacja braku orzeczenia w powyższym zakresie. Tym samym nie jest uprawnione ustalenie opieki naprzemiennej przez sam organ administracji rozstrzygający sprawę, na podstawie badania dodatkowych okoliczności sprawy i zaliczenie na tej podstawie dziecka do rodzin obojga rodziców w świetle treści art. 2 pkt 16 u.p.p., posługującego się pojęciem "orzeczenie" (zob. w tej materii m.in.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 943/16, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Brzmienie analizowanego przepisu jest jasne i nie nastręcza trudności interpretacyjnych, a tylko niejasność przepisów uprawniałaby do korzystania z innych metod wykładni aniżeli językowej (gramatycznej), zgodnie natomiast z treścią art. 2 pkt 16 u.p.p. fakt ustanowienia opieki naprzemiennej obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu - aby wywołać określony w tym przepisie skutek prawny - musi wynikać z "orzeczenia sądu". Na gruncie stosowania ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej tylko rodziny. Zaliczenie dziecka jednocześnie do odrębnych rodzin obydwojga rodziców może nastąpić tylko wyjątkowo, a zatem tę regulację prawną należy interpretować ściśle, gdyż ma ona charakter wyjątku od ogólnej reguły (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 947/17; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżący posiada troje małoletnich dzieci - W. K., A. K. i M. K.. Z akt administracyjnych wynika, że małżeństwo skarżącego z K. K. zostało rozwiązane przez rozwód bez orzekania o winie stron na mocy wyroku Sądu Okręgowego w G. II Wydziału Cywilnego i Rodzinnego (sygn. akt[...]). Ponadto Sąd Okręgowy w G. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką W. K., powierzył obojgu rodzicom, ustalając miejsce pobytu dziecka przy matce. Sąd w ww. wyroku nie uregulował kontaktów P. K. z małoletnią córką, a z akt rozpatrywanej sprawy nie wynika, że po wydaniu wyroku rozwodowego zapadło jakiekolwiek orzeczenie w sprawie ustalenia kontaktów z tą córką. Z akt sprawy wynika natomiast, że pomiędzy rodzicami W. K. w dniu 9 października 2014 r. zawarte zostało porozumienie rodzicielskie, w którym strony określiły sposób wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnią oraz utrzymywania kontaktów i sprawowania opieki nad córką (Rodzicielski Plan Wychowawczy). Przedmiotowy dokument stanowił podstawę do zakończenia spraw o sygnaturach [...] oraz [...] prowadzonych przed Sądem Rejonowym w W., co potwierdził skarżący w piśmie z dnia 5 grudnia 2018 r. kierowanym do organu odwoławczego w następstwie wezwania z dnia 31 października 2018 r.

Konfrontując ustalony przez organy w sprawie stan faktyczny z prezentowaną powyżej wykładnią art. 2 pkt 16 u.p.p. stwierdzić należy, że ustawodawca nie przewidział możliwości uznania za sprawowanie opieki naprzemiennej sytuacji, gdy taka opieka wynika wyłącznie z obustronnego porozumienia rodziców. Z wyraźnej woli ustawodawcy nie jest wystarczające dla przyznania świadczenia wychowawczego powoływanie się skarżącego na zawarte porozumienie jak i wskazywanie, że sprawowanie opieki nad córką ma charakter naprzemienny. Brak orzeczenia sądu, z którego wynikałby obowiązek sprawowania opieki w sposób naprzemienny (w rozumieniu wskazanym przez ustawę) uniemożliwia zaliczenie dziecka do rodzin obojga rodziców żyjących w rozłączeniu.

Z Rodzicielskiego Planu Wychowawczego - dokumentu o podstawowym znaczeniu w sprawie - wynika wprost, że opieka sprawowana nad W. przez jej rodziców nie ma cech opieki naprzemiennej rozumianej jako opieka sprawowana przez rodziców w porównywalnych okresach. Nie ma zatem - co należy z całą stanowczością podkreślić - cechy ustawowo wyrażonej i wymaganej przez art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Z treści planu wychowawczego wynika jednoznacznie, że zdecydowaną większość miesiąca W. K. pozostaje pod opieką matki. Czas opieki ojca obejmuje tylko piątki po zajęciach szkolnych oraz co drugi weekend do godz. 17.00 w niedziele, naprzemiennie dni świąteczne i wakacje, przy czym w tym ostatnim wypadku nie wskazano jednoznacznie, czy wakacje obejmują całe 2 miesiące, czy tylko wybrany okres w ich trakcie, determinowany urlopami wypoczynkowymi rodziców. Okresy sprawowania stałej opieki nad dzieckiem przez matkę i ojca ustalone w ugodzie nie są porównywalne i mimo tego, że okresy te są powtarzalne, to wobec ich oczywistej nierówności nie mogą być uznane za okresy opieki naprzemiennej. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że po zawarciu wskazanego Rodzicielskiego Planu Wychowawczego nie zapadło jakiekolwiek orzeczenie w sprawie ustalenia kontaktów z córką w sposób inny niż przyjęty w Planie. Przymiotnik "porównywalny" oznacza z kolei "taki, który jest podobny do innego na tyle, aby można go z nim porównywać, zestawić", co w kontekście brzmienia przepisu art. 2 pkt 16 u.p.p. oznaczać powinno zbliżone do siebie okresy sprawowania przez oboje rodziców żyjących w rozłączeniu opieki nad dzieckiem.

W rozpatrywanej sprawie organy orzekające ustaliły, że skarżący nie legitymuje się wymaganym przez ustawę orzeczeniem o opiece naprzemiennej rodziców ani ugodą sądową, którą można byłoby traktować jako orzeczenie o opiece naprzemiennej nad W. K.. Kwestie te wyjaśnił w sposób w pełni prawidłowy organ odwoławczy podkreślając, że opieka sprawowana przez rodziców w sprawie nie jest taka sama.

W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że organy orzekające nie naruszyły przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jak i przepisów postępowania. Organy w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy a następnie dokonały jego rozpatrzenia i w sposób zasadny - stosownie do prawidłowo przeprowadzonej wykładni art. 2 pkt 16 u.p.p. - przyjęły, że córka W. wobec braku porównywalności okresów sprawowana opieki nie może być zaliczona do rodziny skarżącego w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Z oczywistych względów jakiegokolwiek znaczenia dla oceny prawidłowości wydanych w sprawie rozstrzygnięć nie mogą mieć okoliczności związane ze sprawowaniem opieki nad córką w czasie po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy, przedstawione przez skarżącego na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że organy administracji obydwu instancji nie naruszyły prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.) ani nie naruszyły przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu w granicach rozstrzyganej sprawy, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.