Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 19/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2012-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 146 § 1, art. 200, art. 205 § 2, art. 203, art. 207, art. 209, art. 197 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 248 ust. 1, 3,  4, art. 250 ust. 3
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka NSA Stanisław Śliwa Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek – Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. S.A. na czynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...]lipca 2010 r. w przedmiocie wpisu Przedsiębiorstwa "[...]" – sp. j. z siedzibą [...] Zakład [...] do rejestru zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej I. stwierdza bezskuteczność czynności [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie wpisu "[...]" – sp. j. z siedzibą [...] Zakład [...] jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej do rejestru SPIRS pod pozycją [...]; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz strony skarżącej A. S.A. kwotę 1137 zł /słownie: tysiąc sto trzydzieści siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 994/11

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi spółki "[..]" S.A. z siedzibą w [..] (dalej zwana jako "Spółka") jest dokonany przez [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Ochrony Środowiska (dalej zwanego "PWIOŚ") w [..] wpis Przedsiębiorstwa Produkcji Lodów "[..] " - [..] sp. j. z siedzibą w [..] Zakład w [..] (dalej zwany jako "PPL "[..] "), jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, do rejestru zakładów, których działalność może być przyczyną wystąpienia poważnej awarii, w tym zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii i o dużym ryzyku wystąpienia awarii w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska, ogólnopolskiej bazy potencjalnych sprawców poważnych awarii PSPA oraz ogólnopolskiej bazy SPIRS.

Żądając uchylenia w całości dokonanego wpisu oraz zasądzenia kosztów postępowania, a także przeprowadzenia określonych w skardze dowodów z dokumentów, skarżąca Spółka zarzuca naruszenie przez PWIOŚ w [..] przepisów art. 73 ust. 5 ustawy z 7.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. Nr 25 z 2008 r., poz. 150 z późn. zm.; dalej zwana jako "Poś"), art. 21 ust. 1, art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 14, art. 144 i art. 233 ustawy z 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.; dalej "Kc") oraz art. 4 ustawy z 7.07.1994 r. Prawo budowlane przez błędne przyjęcie, że uprawnionym do udziału w procedurze wpisu zakładu do rejestru i baz danych jest wyłącznie prowadzący ten zakład, a prawo takie nie przysługuje skarżącemu będącemu właścicielem i użytkownikiem wieczystym bezpośrednio sąsiadujących nieruchomości. Podnosi też zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 1 i art. 29 pkt 4 ustawy z 20.07.1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. Nr 44 z 2007 r., poz. 287 z późn. zm.; dalej "ulOŚ"), art. 248 ust. 1 i 3, art. 250 oraz art. 251 Poś oraz § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9.04.2002 r. w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz. U. Nr 58 poz. 535 ze zm., dalej jako "rozp. MG"), pkt 1 załącznika do w/w rozporządzenia w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 31.01.2006 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 208) przez dokonanie wpisu PPL "[..] " jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej do rejestru, pomimo że nie jest on zakładem o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii. Skarżąca Spółka zarzuciła ponadto, że nie dokonano prawnie skutecznego zgłoszenia tego zakładu w trybie art. 250 Poś, nie złożono też prawnie skutecznego programu zapobiegania awariom przemysłowym, o którym mowa w art. 251 Poś.

Z uzasadnienia skargi wynika, że pismem z 14.10.2010 r. Spółka zwróciła się do PWIOŚ w [..] z zapytaniem, czy PPL "[..] " został wpisany do rejestru zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii przemysłowej. W piśmie organu z 29.10.2010 r. (doręczonym pełnomocnikowi wnioskującej spółki w dniu 2.11.2011 r.) poinformowano wnioskodawcę, że PPL "[..] " zostało wprowadzone do rejestru tzw. PSPA w 2002 r. jako tzw. zakład podprogowy, natomiast w maju 2010 r. dokonał on zgłoszenia PPL "[..] " Komendantowi Miejskiemu Państwowej Straży Pożarnej (dalej PSP) w [..] do kategorii zakładów zwiększonego ryzyka. Komendant Miejski PSP w [..] przekazał zgłoszenie do wiadomości PWIOŚ w [..]. Na tej podstawie zaktualizowano rejestry baz PSPA i SPIRS przesyłając je również Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska. W oparciu o powyższe informacje spółka "[..] " pismem z 16.11.2010 r. (nadanym listem poleconym w dniu jego sporządzenia) skierowała do PWIOŚ w [..] wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przez wykreślenie PPL "[..] " z rejestru zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, podnosząc w jego treści szereg zarzutów. W odpowiedzi na to wezwanie organ poinformował, że nie prowadzi żadnego postępowania dotyczącego zakładu PPL "[..] " w zakresie wpisu do przedmiotowego rejestru, ponieważ sprawy te należą do właściwości Państwowej Straży Pożarnej, a organy Inspekcji Ochrony Środowiska otrzymują jedynie stosowne dokumenty tylko do wiadomości. Inspekcja prowadzi natomiast rejestr zakładów, których działalność może być przyczyną wystąpienia poważnej awarii, jednak przepisy nie przewidują udziału w prowadzeniu rejestru innych stron, niż prowadzącego działalność niebezpieczną. Dodatkowo, wobec przekazania zgłoszenia PPL "[..] " przez Komendanta Miejskiego PSP w [..] bez zastrzeżeń, powstał obowiązek umieszczenia zakładu w stosowanym rejestrze.

W ocenie Spółki przedmiotowa sprawa dotyczy jej interesu prawnego mającego swoją podstawę materialnoprawną w przepisach art. 73 ust. 5 Poś, wprowadzających nakaz zachowania bezpiecznej odległości od zakładów wpisanych do rejestru w przypadku planowanej zabudowy nieruchomości, art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP stanowiących podstawę ochrony własności i innych praw majątkowych, art. 140, 144 i 233 Kodeksu cywilnego regulujących sposób korzystania z własności nieruchomości i przedmiotu użytkowania wieczystego (dołączając do skargi dokumenty wykazujące te prawa), art. 4 Prawa budowlanego gwarantującego prawo zabudowy nieruchomości gruntowej będącej w dyspozycji dla celów budowlanych. Dokonany wpis do rejestru ograniczać ma zatem służące Spółce prawo własności, użytkowania wieczystego i prawo zabudowy i z tego względu powinna brać ona udział w procedurze wpisu do rejestru.

Uzasadniając zarzut wpisania PPL "[..] " do przedmiotowego rejestru z naruszeniem prawa skarżąca stwierdza, że wpisowi do rejestru podlega zakład, który spełnia kryteria określone w rozp. MG, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 31.01.2006 r., zgodnie bowiem z § 1 ust. 2 rozp. MG do zakładu o zwiększonym ryzyku zalicza się zakład, w którym występuje jedna lub więcej substancji niebezpiecznych w ilości równej lub większej niż określone w załączniku do rozporządzenia w tabeli 1 lub 2 w kolumnie "Ilość substancji niebezpiecznej decydująca o zaliczeniu do zakładu o zwiększonym ryzyku". Natomiast w pkt 1 załącznika wyjaśniono sposób obliczania ilości substancji niebezpiecznej, przy czym w ocenie skarżącej maksymalna ilość takiej substancji, jaka może wystąpić w zakładzie nie stanowi kryterium uznania go za zakład o zwiększonym ryzyku. Tymczasem ze zgłoszenia wynika, że podstawę wpisu stanowiła okoliczność, że w instalacjach zakładu "[..] " może maksymalnie znaleźć się 57.694 kg amoniaku, choć faktycznie znajduje się w niej ok. 35 ton tej substancji. W ocenie skarżącej Spółki teoretyczna zdolność do zgromadzenia 50 ton amoniaku w instalacji PPL "[..] " nie dawała podstaw do uznania, że spełnione zostały kryteria powołanych przepisów, ponieważ przepisy nakazujące uwzględniać potencjalną możliwość zgromadzenia takiej ilości amoniaku nie obowiązują od 11.03.2006 r., a to w związku z nowelizacją rozp. MG dokonaną rozporządzeniem z 31.01.2006 r. To zaś w ocenie skarżącej wskazuje, że PPL "[..] " nie miał obowiązku dokonania przedmiotowego zgłoszenia, a wpisu do rejestru dokonano z naruszeniem przepisów. Prawidłowość zgłoszenia powinna zostać zatem poddana weryfikacji (kontroli) przez organy PSP oraz Inspekcji Ochrony Środowiska. Z kolei nieskuteczność zgłoszenia w trybie art. 250 Poś wynikała w ocenie skarżącej Spółki z jego niekompletności, ponieważ nie dołączono do niego dokumentów wykazujących umocowanie F.R. do działania w imieniu zakładu. Wada programu zapobiegania poważnej awarii przemysłowej polega natomiast na tym, że opracowanie to zostało podpisane wyłącznie na pierwszej stronie, nie zawiera natomiast podpisu na końcu.

W odpowiedzi na skargę PWIOŚ w [..] wniósł o jej odrzucenie,

ewentualnie o oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśniono, że ustawowy obowiązek prowadzenia rejestru przedmiotowych zakładów wynika z art. 29 ust. 4 ulOŚ i jest realizowany przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oraz wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska. Rejestr prowadzony jest w systemie komputerowym wspomagającym segregowanie zakładów stwarzających duże i zwiększone ryzyko awarii oraz potencjalnych sprawców takich awarii. W oparciu o dane posiadane przez PWIOŚ w [..] ustalono, że jednym z zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii jest PPL "[..] ", który posiada zdolność magazynowania 57 Mg amoniaku, a przez to jest zakładem, o którym mowa w art. 73 ust. 5 Poś. W kwestii zgłoszenia zakładu w trybie art. 250 Poś organ podał, że dokonano go 29.06.2010 r. Komendantowi Miejskiemu PSP w [..], który przyjął je bez zastrzeżeń. Podobnie postąpił ten organ z programem zapobiegania awariom. Dokumenty te zostały następnie przekazane PWIOŚ w [..]. Organ ten nie prowadził postępowania administracyjnego w tej sprawie, a tylko na podstawie przedłożonych dokumentów był zobowiązany do dokonania czynności technicznej polegającej na ujęciu zakładu w prowadzonym rejestrze zakładów zwiększonego ryzyka, co nastąpiło pod pozycją nr 1810209. Czynności tej dokonano po zakończeniu postępowania przed organami PSP. Wobec tego w ocenie organu Spółka "[..]" S.A. nie posiadała uprawnień do występowania do PWIOŚ w [..] o wykreślenie z rejestrów PPL "[..] ", a sam wpis nie podlega zaskarżeniu skargą sądowoadministracyjną.

Postanowieniem z 20.04.2011 rM II SA/Rz 111/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Rzeszowie odrzucił skargę i orzekł o zwrocie wpisu od skargi. Na skutek skargi kasacyjnej Spółki "[..] " S.A. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 4.11.2011 r., II OSK 1542/11 uchylił zaskarżone postanowienie sądu I instancji, a sprawę przekazał WSA w Rzeszowie do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tego orzeczenia podano, że dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenia ma regulacja art. 73 Poś. Ust. 1 cyt. przepisu nakłada określone obowiązki wiążące się z ochroną środowiska w sprawie ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. W ust. 4 i 5 cyt. przepisu uregulowano natomiast kwestie dotyczące lokalizowania przedmiotowych zakładów oraz innego rodzaju zabudowy względem nich. Użyte w tych przepisach określenie o obowiązku zachowania "bezpiecznej odległości" nie musi się zamykać na terenie należącym do prowadzącego zakład, lecz może dotyczyć też gruntów osób trzecich, w tym strony skarżącej. W przypadku złożenia wniosku o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy okoliczność sąsiadowania z zakładem wpisanym do rejestru będzie miała istotne znaczenie w zakresie możliwości uwzględnienia wniosku, z uwagi na powołane przepisy szczególne. Z tej przyczyny niezasadnie sąd I instancji uznał, że wpis do rejestru nie rodzi skutków prawnych na zewnątrz administracji, skoro może prowadzić do ograniczeń w korzystaniu z gruntów np. na cele budowlane przez właścicieli (użytkowników wieczystych), skoro sąsiadują z zakładem wpisanym do rejestru. Wpis taki rodzi też obowiązki po stronie samego zakładu, skoro z woli ustawodawcy to podmiot sąsiadujący z zakładem wpisanym do rejestru musi swoją zabudowę odsunąć na bezpieczną odległość, co może prowadzić do całkowitej niemożności korzystania z gruntów. Tym samym zakład w istocie jest zwolniony z zachowania dbałości o podjęcie działań ograniczających jego oddziaływanie tak, aby zamykało się ono w granicach, jakimi dysponuje zgodnie z prawem rzeczowym. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, że w sprawie niesporne jest, że wpis do rejestru następuje po spełnieniu określonych normatywnie warunków, podlegających analizie i ocenie właściwego do dokonania wpisu organu administracji publicznej. Nie jest jednak oczywiste, czy wpis ten powinien być traktowany jako czynność administracyjna, czy jako rozstrzygnięcie administracyjne, decyzja. Kwestię tę pozostawiono jednak rozstrzygnięciu sądowi I instancji.

Sprawa ponownie rozpoznawana jest przez WSA w Rzeszowie pod sygn. II SA/Rz 19/12. Prowadząc ponownie postępowanie zawiadomiono o nim PPL "[..] ", nadto wezwano PWIOŚ w [..] o uzupełnienie akt sprawy o pismo Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 2 września 2010 r., a także o wyjaśnienie podstawy dokonania wpisu PPL "[..] " do rejestru zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. PWIOŚ w [..] w piśmie procesowym wyjaśnił datę i podstawę wpisu, uzupełnił akta o żądane pismo Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

W trakcie rozprawy w dniu 23 maja 2012 r. pełnomocnik strony skarżącej zmodyfikował wniosek skargi o stwierdzeniu bezskuteczności czynności wpisu PPL "[..] " do rejestru zakładów, których działalność może być przyczyną wystąpienia poważnej awarii obejmujących bazy danych PSPA i SPIRS.

Postanowieniem z 31 maja 2012 r. WSA w Rzeszowie zawiesił postępowanie sądowe w przedmiotowej sprawie wobec toczącego się postępowania przed WSA w Warszawie ze skargi Spółki "[..] " na czynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie wpisu PPL "[..] " do rejestru zakładów, których działalność może być przyczyna poważnej awarii przemysłowej. W wyniku zażalenia

Spółki "[..] " Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 1 sierpnia 2012 r. II OZ 635/12 uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania sądowego. W ocenie sądu kasacyjnego brak było podstaw do zawieszenia postępowania, z uwagi na toczące się przed innym sądem administracyjnym postępowaniem ze skargi na czynność innego organu.

Spółka "[..] " wniosła o dopuszczenie dowodu z prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 9.08.2012 r. IV SA/Wa 28/12, podnosząc, że wyrok ten wydano w sprawie ze skargi Spółki na czynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ). Wyrokiem tym stwierdzono bezskuteczność czynności GIOŚ w przedmiocie wpisu PPL "[..] " do rejestru zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Poza tym Spółka w piśmie z 30.10.2012 r. podtrzymała dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie.

W trakcie rozprawy w dniu 6.11.2012 r. pełnomocnik skarżącej Spółki - radca prawny D.S. wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności PWIOŚ w przedmiocie wpisu PPL "[..] " do rejestru zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko skarżącej wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, uwzględniając także postępowanie kasacyjne i zażaleniowe. Pełnomocnik PWIOŚ – T.D. wniósł o odrzucenie skargi, powołując się na treść art. 73 ust. 5 Poś. W jego ocenie rozp. MG ma być sprzeczne z art. 248 ust. 2 Poś, a także "w kontekście art. 354 i 373 cyt. ustawy". Rozp. MG ma także być niezgodne z załącznikiem Nr 1 do Dyrektywy SEWES02. Pełnomocnik organu zakwestionował także brak powiadomienia jako stron Prezydenta Miasta [..] oraz organów PSP. W replice pełnomocnik skarżącej Spółki naprowadzał, że kwestia legitymacji do wniesienia skargi została przesądzona pozytywnie postanowieniem II OSK 1542/11. Sąd dopuścił tymczasowo do udziału w postępowaniu T.S. - dyrektora d/s technicznych PPL "[..] " pod rygorem przedłożenia w terminie 3 dni pełnomocnictwa, który wnosił o odroczenie rozprawy, wniosku tego nie uwzględniono. W wyznaczonym terminie pełnomocnictwo takie do działania imieniem PPL "[..] " dla T.S. zostało przedłożone. PPL "[..] " przedłożyła ponadto pełnomocnictwo dla radcy prawnego K.B. Uwzględniono także wniosek pełnomocnika strony skarżącej o dopuszczenie dowodu z wyroku WSA w Warszawie IV SA/Wa 28/12.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga podlega rozpatrzeniu na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwana dalej Ppsa). Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta, co do reguły, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (por. art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.).

Przedmiotem skargi Spółki "[..] " jest czynność PWIOŚ w [..] z 14.07.2010 r. w przedmiocie wpisu PPL "[..] " jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej do rejestru SPIRS pod pozycją 18110209. Zgodnie z art. 133 § 1 Ppsa sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt tych wynika bezspornie, że PWIOŚ w [..] dokonał 14.07.2010 r. czynności wpisu PPL "[..] " Zakład w [..] jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Wpisu tego dokonano na podstawie zgłoszenia, które w imieniu PPL "[..] " wniósł Dyrektor d/s Technicznych Zakładu w [..] T.S. W piśmie zgłaszającym z 21.05.2010 r. wskazano, że PPL "[..] " Zakład w [..] posiada w zamkniętym obiegu ok. 35 ton amoniaku, jednakże z opracowanej przez rzeczoznawców opinii wynikać ma, że maksymalnie można zgromadzić w instalacji ponad 50 ton amoniaku. Na podstawie tego zgłoszenia PWIOŚ w [..] dokonał uwzględnienia PPL "[..] " Zakład w [..] w prowadzonym rejestrze zakładów zwiększonego ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (SPIRS) ujmując go pod poz. 1810209 (por. odpowiedź na skargę - k. 105 akt sądowych, tom I).

W ocenie WSA w Rzeszowie przedmiotem skargi jest czynność z zakresu administracji publicznej, nie będąca decyzją lub postanowieniem wydanym w postępowaniu administracyjnym, dotycząca obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa). Zgodnie z art. 29 pkt 4 Poś "W zakresie przeciwdziałania poważnym awariom do Inspekcji Ochrony Środowiska należy prowadzenie rejestru zakładów, których działalność może być przyczyną wystąpienia poważnej awarii, w tym zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii i o dużym ryzyku wystąpienia awarii w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska". Z wyjaśnień organu zawartych w odpowiedzi na skargę, w piśmie procesowym z 12.03.2012 r. (k. 171 akt sądowych, tom I) jak również z wyjaśnień pełnomocnika organu składanych podczas rozpraw przed WSA w Rzeszowie wynika, że PWIOŚ w [..] nie wydawał żadnego aktu administracyjnego na skutek zgłoszenia wniesionego przez PPL "[..] ", zaś dokonał wyłącznie czynności polegającej na wprowadzeniu Zakładu w [..] tej firmy do rejestru SPIRS. W tej sytuacji za bezsporne uznać należy, że przedmiotem skargi jest czynność, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa. Sąd rozpoznając skargę na taki przedmiot uwzględniając skargę stwierdza bezskuteczność czynności (art. 146 Ppsa).

Wniosek o odrzucenie skargi zawarty w odpowiedzi na nią, a następnie podtrzymany przez pełnomocnika organu podczas rozprawy w dniu 16.11.2012 r. nie jest uzasadniony. Trafnie pełnomocnik skarżącej Spółki wyeksponował, że w granicach sprawy zapadło postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4.11.2011 r. II OSK 1542/11 uchylające postanowienie WSA w Rzeszowie o odrzuceniu skargi Spółki "[..] ". Sąd kasacyjny wyłuszczył w nim, że skarżąca jest legitymowana, aby skarżyć działanie PWIOŚ w [..] w przedmiocie wpisu PPL "[..] " w rejestrze zakładów zwiększonego ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Ponieważ do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej (art. 197 § 1 Ppsa) przeto zastosowanie będzie miał art. 190 Ppsa, wedle którego sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (zd. 1). To z kolei nakazuje rozważyć kwestię legalności dokonanej przez PWIOŚ w [..] skarżonej czynności wpisu PPL "[..] " w rejestrze zakładów zwiększonego ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej.

W ocenie WSA w Rzeszowie skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 248 ust. 1 Poś "Zakład stwarzający zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, zwanej dalej "awarią przemysłową", w zależności od rodzaju, kategorii i ilości substancji niebezpiecznej znajdującej się w zakładzie uznaje się za zakład o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii, zwany dalej "zakładem o zwiększonym ryzyku", albo za zakład o dużym ryzyku wystąpienia awarii, zwany dalej "zakładem o dużym ryzyku"", cyt. przepisu nie stosuje się do: 1) komórek i jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej albo przez niego nadzorowanych; 2) transportu materiałów niebezpiecznych i ich czasowego magazynowania poza zakładami; 3) poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania kopalin ze złóż, z wyjątkiem ich składowania i magazynowania oraz chemicznych i cieplnych procesów przetwarzania tych kopalin; 4) składowania i magazynowania odpadów, z wyjątkiem odpadów niebezpiecznych stanowiących substancje niebezpieczne określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 3 (art. 248 ust. 2aPoś). Art. 248 ust. 3 Poś zawiera delegację ustawową do tego, aby minister właściwy do spraw gospodarki, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, ministrem właściwym do spraw wewnętrznych oraz ministrem właściwym do spraw środowiska, określił, w drodze rozporządzenia, rodzaje i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku lub zakładu o dużym ryzyku, ust. 4 cyt. przepisu zawiera

szczegółowe wytyczne do wydania takiego rozporządzenia, w którym zostaną ustalone: 1) nazwy i ilości substancji niebezpiecznych, decydujące o zaliczeniu do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku; 2) oznaczenie numeryczne substancji, o których mowa w pkt 1, pozwalające na jednoznaczną ich identyfikację; 3) kryteria kwalifikowania substancji niewymienionych na podstawie pkt 1, do kategorii: a) bardzo toksycznych, b) toksycznych, c) utleniających, d) wybuchowych, e) łatwopalnych, f) wysoce łatwopalnych, g) skrajnie łatwopalnych, h) niebezpiecznych w szczególności dla ludzi lub środowiska oraz ich ilości decydujące o zaliczeniu do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku". Na podstawie tej delegacji Minister Gospodarki w rozporządzeniu z 9.04.2002 r. określił rodzaje i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (rozp. MG). Wszystkie cyt. przepisy Poś, jak i sam tytuł rozp. MG posługują się określeniem, w którym eksponuje się znajdowanie się substancji niebezpiecznej w zakładzie, a od ilości tej substancji uzależnione jest kwalifikowanie go jako "zakładu o zwiększonym ryzyku" albo "zakładu o dużym ryzyku". Istotą sprawy jest zatem rozstrzygnięcie, czy zaliczenie zakładu do tej pierwszej grupy będzie zasadne także wówczas, gdy posiadana przez ten zakład instalacja pozwala na znajdowanie się w niej substancji niebezpiecznej w ilości przekraczającej wartości progowe, ujęte w rozp. MG. W §1 ust. 2 cyt. rozporządzenia wskazano, że do zakładu o zwiększonym ryzyku zalicza się zakład, w którym występuje jedna lub więcej substancji niebezpiecznych w ilości równej lub większej niż określone w załączniku do rozporządzenia w tabeli 1 lub 2 w kolumnie "Ilość substancji niebezpiecznej decydująca o zaliczeniu do zakładu o zwiększonym ryzyku". W myśl § 2 cyt. rozporządzenia "Nazwy, oznaczenia numeryczne i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku, określa tabela 1 załącznika do rozporządzenia" (ust. 1), zaś "Kategorie substancji niebezpiecznych oraz ilości substancji niebezpiecznych, niewymienionych w tabeli 1 załącznika do rozporządzenia, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku, określa tabela 2 załącznika do rozporządzenia" (ust. 2). Zgodnie z tabelą 2 załącznika amoniak jako substancja toksyczna o zagrożeniu R23 stanowi podstawę do kwalifikacji zakładu do zwiększonego ryzyka wystąpienia poważnej awarii w przypadku jego występowania w ilości co najmniej 50 Mg (tj. 50 ton). Występowanie tej ilości amoniaku dotyczy warunków normalnej pracy zakładu oraz warunków innych niż normalne, tzn. takich, w których przewiduje się możliwość wystąpienia substancji niebezpiecznej, w szczególności podczas awarii przemysłowej. Zatem to nie potencjalna ilość substancji niebezpiecznej, jakby to wynikało ze złożonego zgłoszenia PPL "[..] " oraz stanowiska PWIOŚ w [..], ale faktyczna ilość takiej substancji znajdująca się w zakładzie implikuje zasadność zaliczenia tego zakładu do kategorii zakładu zwiększonego ryzyka lub zakładu dużego ryzyka. Niesporne jest dla stron, że w PPL "[..] " w Zakładzie w [..] nie znajdowała się w dacie dokonywania kwestionowanej czynności ilość amoniaku przekraczająca 50 ton. Dokonanie w tej sytuacji zgłoszenia do rejestru SPIRS było nieuzasadnione. Stanowisko w tym względzie podziela zresztą GIOŚ (por. pismo Dyrektora Departamentu Inspekcji i Orzecznictwa w Głównym Inspektoracie Ochrony Środowiska z 6.06.2011 r. - k. 182 akt sądowych tom I). Sąd podziela zatem stanowisko zaprezentowane w tym aspekcie przez WSA w Warszawie w wyroku z 24.04.2012 r. IV SA/Wa 28/12.

W ocenie Sądu nie ma znaczenia stanowisko organu prezentowane przez jego pełnomocnika, jakoby rozp. MG było sprzeczne z art. 248 ust. 2 Poś. Cyt. przepis stanowi, że "Do zakładu, w którym przewiduje się możliwość wystąpienia substancji niebezpiecznej, lub do zakładu, w którym powstanie tej substancji jest możliwe w trakcie procesu przemysłowego, przepis ust. 1 stosuje się w zależności od przewidywanej ilości substancji niebezpiecznej mogącej znaleźć się w zakładzie". Art. 248 ust. 1 Poś odnosi się do zakładów, w których już znajduje się substancja niebezpieczna, zaś art. 248 ust. 2 Poś ma odniesienie do zakładów, w których "przewiduje się możliwość wystąpienia substancji niebezpiecznej, lub do zakładu, w którym powstanie tej substancji jest możliwe w trakcie procesu przemysłowego". W odniesieniu do PPL "[..] " zastosowanie miał art. 248 ust. 1 Poś, skoro w dacie podejmowania zaskarżonej czynności w zakładzie tym już znajdował się amoniak, ujęty w rozp. MG jako tzw. substancja niebezpieczna.

Pogląd o wadliwym dokonaniu czynności wpisu PPL "[..] " Zakład w [..] do rejestru zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej ma swoje uzasadnienie także w braku skuteczności pod względem formalnym zgłoszenia tej firmy w dniu 21.05.2010 r. w następstwie której PWIOŚ w [..] dokonał skarżonej czynności. W sprawie znaczenie ma treść art. 250 Poś. Cyt. przepis w dacie dokonania kwestionowanej czynności stanowił m.in. że:

"ust.1. Prowadzący zakład o zwiększonym ryzyku lub o dużym ryzyku jest obowiązany do zgłoszenia zakładu właściwemu organowi Państwowej Straży Pożarnej, ust. 2. Zgłoszenie, o którym mowa w ust. 1, powinno zawierać następujące dane:

1) oznaczenie prowadzącego zakład oraz kierującego zakładem, ich adresy zamieszkania lub siedziby; przez kierującego zakładem rozumie się osobę zarządzającą zakładem w imieniu prowadzącego zakład;

2) adres zakładu;

3) informację o tytule prawnym;

4) charakter prowadzonej lub planowanej działalności;

5) rodzaj instalacji i istniejące systemy zabezpieczeń;

6) rodzaj, kategorię i ilość oraz charakterystykę fizykochemiczną, pożarową i toksyczną substancji niebezpiecznej;

7) charakterystykę terenu w bezpośrednim sąsiedztwie zakładu, ze szczególnym uwzględnieniem czynników mogących przyczynić się do zwiększenia zagrożenia awarią przemysłową lub pogłębienia jej skutków.

ust. 3. Do zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, należy dołączyć dokument potwierdzający, że zgłaszający jest upoważniony do występowania w obrocie prawnym, jeżeli prowadzący zakład nie jest osobą fizyczną.

ust. 4. Prowadzący zakład jest obowiązany do dokonania zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, co najmniej na 30 dni przed dniem uruchomienia nowego zakładu lub jego części albo w terminie 3 miesięcy od dnia zaliczenia istniejącego zakładu do zakładu o zwiększonym ryzyku lub do zakładu o dużym ryzyku.

ust. 5. Każda istotna zmiana ilości lub rodzaju substancji niebezpiecznej albo jej charakterystyki fizykochemicznej, pożarowej i toksycznej, zmiana technologii lub profilu produkcji oraz zmiana, która mogłaby mieć poważne skutki związane z ryzykiem awarii, w stosunku do danych zawartych w zgłoszeniu, o którym mowa w ust. 1, powinna zostać zgłoszona właściwemu organowi Państwowej Straży Pożarnej w terminie 14 dni przed dniem jej wprowadzenia.

ust. 7. Istotną zmianę rodzaju substancji lub jej charakterystyki fizykochemicznej, pożarowej i toksycznej stanowi zmiana, która wiąże się z zaliczeniem do innej kategorii substancji niebezpiecznych w stosunku do danych przedstawionych w zgłoszeniu.

ust. 9. Zgłoszenia, o których mowa w ust. 1, 5 i 8, prowadzący zakład przekazuje równocześnie do wiadomości wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska".

Z treści art. 250 ust. 3 Poś wynika zatem bezspornie, że zgłaszający winien dołączyć do zgłoszenia dokument potwierdzający, że jest upoważniony do występowania w obrocie prawnym, jeżeli prowadzący zakład nie jest osobą fizyczną. Prowadzącym zakład w przedmiotowej sprawie jest Przedsiębiorstwo Produkcji Lodów "[..] " sp. jawna. Z dołączonego do zgłoszenia przekazanego do WIOŚ w [..] dokumentu w postaci odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego aktualnego na dzień 27.01.2010 r. wynika, że sposób reprezentacji PPL "[..] " sp. j. był następujący: "jednoosobowo J.K. i prokurent", "występujący łącznie M. i I.K.". Do zgłoszenia PPL "[..] " Zakładu w [..] uczynionego przez Dyrektora Technicznego T.S. nie dołączono, wbrew wyraźnemu brzmieniu art. 250 ust. 3 Poś, dokumentu potwierdzającego "upoważnienie do występowania w obrocie prawnym". To z kolei oznacza, że jest to dodatkowa okoliczność wskazująca na bezskuteczność zaskarżonej czynności PWIOŚ w [..]. Z powyższych przyczyn orzeczenie, jak w pkt. 1 wyroku znajduje oparcie w art. 146 Ppsa.

Bezprzedmiotowe było opatrywanie wyroku klauzulą ochrony tymczasowej z art. 152 Ppsa, albowiem Sądowi z urzędu wiadome jest, że PPL "[..] " Zakładu w [..] został wykreślony z bazy SPIRS w czerwcu 2011 r. (protokół z rozprawy przed Sądem w dniu 23.05.2012 r. - k. 183 akt sądowych tom I).

Uwzględnienie skargi uzasadniało po myśli art. 200 w zw. z art. 203 pkt 1, art. 205 § 2, art. 209, art. 197 § 2 Ppsa zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz strony skarżącej. Na koszty te złożyły się uiszczone wpisy od skargi, skargi kasacyjnej oraz zażalenia, a także koszty zastępstwa procesowego z uwzględnieniem treści § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).