Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 290/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 188 w zw. z art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska, Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.), Sędzia del. WSA Marian Wolanin, Protokolant sekretarz sądowy Julia Chudzyńska, po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 878/12 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2) odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 29 listopada 2012r., sygn. akt II SA/Rz 878/12, po rozpoznaniu skargi A. B., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Świlcza z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wójt Gminy Świlcza decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] odmówił przyznania A. B. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem T. G.

W uzasadnieniu organ wskazał, że T. G., który jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2009 r., pozostaje w związku małżeńskim z E. G., która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ta okoliczność w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) skutkuje odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wójt Gminy Świlcza zaznaczył, że na rozstrzygnięcie sprawy nie mogą mieć wpływu takie okoliczności jak zły stan zdrowia T. G. czy fakt, że wnioskodawczyni opiekuje się swoim ojcem, bowiem decyzja nie jest oparta na uznaniu administracyjnym, ale wynika wprost z uregulowań ustawowych.

Po rozpatrzeniu odwołania A. B. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach decyzji organ podkreślił, że T. G. pozostaje w związku małżeńskim z E. G., która jest osoba niepełnosprawną w stopniu lekkim, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2a ww. ustawy stanowi przesłankę uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. To na współmałżonku ciąży w pierwszej kolejności obowiązek świadczenia opieki, chyba, że jest on niepełnosprawny w stopniu znacznym. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że przepisy określające warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zostały sformułowane przez ustawodawcę w sposób kategoryczny, co wyklucza możliwość orzekania na podstawie uznania administracyjnego. W związku z powyższym organy administracji publicznej nie są uprawnione do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wbrew przepisom zawartym w ustawie ze względu na okoliczności podniesione w odwołaniu.

Skargę na powyższą decyzję A. B. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie podkreślając, że skutki uboczne leczenia jej ojca utrudniają mu wykonywanie podstawowych czynności. Matka skarżącej cierpi zaś na chorobę reumatologiczną, leczy się neurologicznie i na nadciśnienie tętnicze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylając decyzje organu I i II instancji stwierdził, że w pierwotnym brzmieniu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przewidywał przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem – jego rodzicom albo opiekunowi faktycznemu. Odczytywany razem z nim art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) tej ustawy (dodany z dniem 1 września 2005 r.) wskazywał jednoznacznie, że jeżeli dziecko, wymagające opieki pozostaje w związku małżeńskim, to świadczenie pielęgnacyjne należne wyłącznie matce lub ojcu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, nie przysługuje. W takiej sytuacji bowiem tworzy się nowa rodzina i obowiązek opieki, pomocy i wsparcia przechodzi z rodziców na współmałżonka.

Rozumienie wskazanych regulacji przestało być jednak oczywiste po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 18 lipca 2008 r., P 27/07, OTK-A 2008/6/107, uznającego, że art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W wyroku tym Trybunał stwierdził, iż w art. 17 ust. 1 mamy do czynienia z pominięciem legislacyjnym, zawężającym – w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji – krąg osób uprawnionych do nabycia świadczenia pielęgnacyjnego. Nawiązując do obowiązku alimentacyjnego Trybunał uznał, że skoro członek rodziny wywiązuje się ze swoich obowiązków – moralnych i prawnych – wobec ciężko chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa. W ocenie Trybunału wybranie spośród osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców i przyznanie wyłącznie tej grupie prawa do świadczenia narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, godząc również w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną oraz pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 18 i art. 71 Konstytucji).

Na skutek tego wyroku Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca znowelizował art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poszerzając katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd I instancji zaznaczył, że w końcowej części uzasadnienia przytaczanego wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, iż wprawdzie orzeczenie o niekonstytucyjności dotyczy wyłącznie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednakże do organów stosujących przepisy tej ustawy należeć będzie ocena skutków stwierdzenia niekonstytucyjności tego przepisu w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (tu Trybunał wskazał w szczególności na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy). Trybunał Konstytucyjny dał tym samym bezpośrednią wskazówkę, że to organ, orzekając w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na opiekę nad współmałżonkiem, musi ocenić skutek stwierdzenia niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 cyt. ustawy w dawnym brzmieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zwrócił również uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominować zaczęła wykładnia celowościowa i systemowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy, przyjmująca, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy współmałżonek tej osoby nie jest w stanie takiej opieki sprawować. Wykładnia ta została również zaaprobowana przez Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 1 czerwca 2010 r. P 38/09, OTK-A 2010/5/53, w którym, po rozpoznaniu pytania prawnego WSA w Bydgoszczy dotyczącego zgodności z Konstytucją art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) Trybunał umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku, wskazując na ukształtowaną przez sądy administracyjne praktykę nadania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych takiego brzmienia, które nie pozostaje w wewnętrznej sprzeczności z przepisami tej ustawy.

Zaprezentowana wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodna z ogólną zasadą wynikającą z art. 17 ust. 1a) tej ustawy. Przepis ten, dodany z dniem 1 stycznia 2010 r. stanowi, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. W związku z tą nowelizacją i nie dokonaniem w dalszym ciągu zmiany art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. S 1/10, OTK-A 2010/5/54, przedstawił Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej uwagi dotyczące niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zapewnienia spójności zasada przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.

W wyniku podjęcia tych działań w dniu 19 sierpnia 2011 r. uchwalona została zmiana art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez dodanie w ww. przepisie wyrazów: "chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności". Zmiana ta zawarta została w art. 1 pkt 6 lit. b) ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) i weszła w życie w dniu 14 października 2011 r.

Biorąc pod uwagę dotychczas wyrażane w orzecznictwie poglądy oraz stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stwierdzono, że dokonana zmiana nie urzeczywistnia w pełni norm, zasad i wartości konstytucyjnych. W przypadku bowiem, gdy współmałżonek osoby podlegającej opiece z przyczyn obiektywnych (wiek, stan zdrowia, itp.) nie jest w stanie sprawować takiej opieki, odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wywodzona wyłącznie z wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych odczytana musi być jako rażąco niesłuszna, krzywdząca i niesprawiedliwa.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zastosował wykładnię systemową i celowościową tego przepisu, uwzględniającej konstytucyjne zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) i ochrony rodziny (art. 18), a także nakazy zapewnienia rodzinie w uzasadnionych wypadkach prawa do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71) oraz pomocy osobom niepełnosprawnym w zabezpieczeniu egzystencji (art. 69).

Z tych względów Sąd I instancji uznał przyjętą przez organy interpretację art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych za błędną.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, zarzucając naruszenie:

1) prawa materialnego, tj.: art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1a i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż świadczenie pielęgnacyjne może przysługiwać osobie, o której mowa w art. 17ust. 1a ustawy (tj. innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny) wówczas, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej współmałżonek jest niepełnosprawny w stopniu lekkim;

2) przepisów postępowania, tj.: art. 141 § 4 w zw. z art. 153 P.p.s.a. przez zaniechanie ujęcia w uzasadnieniu wyroku szczegółowych wskazań co do dalszego postępowania w sprawie i pozostawienia ich do oceny organów administracji, co w konsekwencji uniemożliwia realnie związanie stanowiskiem Sądu zawartym w wyroku, skoro Sąd nie wyjaśnił w jaki sposób organy administracji - nie posiadając wiadomości specjalnych z zakresu medycyny - mają ocenić niepełnosprawność i ogólny stan zdrowia E. G. oraz warunkowaną nimi zdolność do sprawowania opieki nad mężem.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie można uznać, iż brak możliwości sprawowania opieki nad chorym przez współmałżonka warunkowany stanem zdrowia tego ostatniego jest okolicznością obojętną dla ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z dokonanej nowelizacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika bowiem, iż fakt pozostawania w związku małżeńskim nie stanowi przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego jeżeli współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustawodawca przyjął zatem, iż tego rodzaju orzeczenie przesądza o braku możliwości sprawowania opieki nad chorym przez współmałżonka z uwagi na jego stan zdrowia. W takiej sytuacji po stronie współmałżonka chorego zachodzą właśnie okoliczności obiektywne, z powodu których nie jest on w stanie sprawować opieki. Koresponduje to z treścią art. 17 ust. 1 pkt 2) ustawy, która z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącza osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, jako te, które z uwagi na stan zdrowia nie mogą być uznane za zdolne do podjęcia się opieki nad chorym krewnym.

Nie można zatem uznać, iż aktualne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) ustawy pomija wskazania Trybunału Konstytucyjnego formułowane w dotychczasowych orzeczeniach odnoszących się do przedmiotowej materii.

Ponadto, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wyjaśniono przyczyn, dla których za sprzeczną z porządkiem konstytucyjnym uznać należy odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dziecku osoby wymagającej opieki w sytuacji, w której współmałżonek tej osoby legitymuje się orzeczeniem o "jedynie" lekkim stopniu niepełnosprawności (orzeczonym do dnia 30 listopada 2012r.), będąc osobą częściowo niezdolną do pracy.

O konieczności tego rodzaju wypowiedzi przesądza zaś zawarte w wyroku wskazanie Sądu co do zastosowania w toku dalszego postępowania zaprezentowanej w nim wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) ustawy, a zatem uwzględniającej konieczność oceny stanu zdrowa E. G. Orzeczenie o niepełnosprawności, którym legitymuje się E. G. zawiera określone ustalenia co do stanu jej zdrowia i pozwalało Sądowi - w takim samym stopniu jak organom administracji - wyciągnąć wnioski na temat istnienia po jej stronie przeszkód w sprawowaniu opieki nad mężem.

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną Sąd I instancji nie wyjaśnił czy postępowanie dowodowe w sprawie wymaga uzupełnienia, czy też ustaleń w powyższym zakresie organy winny dokonać w oparciu o materiał zgromadzony w aktach sprawy, oceniając go odmiennie niż miało to miejsce przed wydaniem decyzji.

W oparciu o powyższe zarzuty Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie wniosło o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie;

2) zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." Naczelny Sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania. Z tego względu, przy rozpoznawaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.), dalej powoływanej jako "k.r.o." ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Mając na względzie treść powyższych przepisów, stwierdzić należy, że organy zasadnie uznały, że w sprawie zaistniała przesłanka wykluczająca możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem.

Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. (sygn. akt P 23/05), prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 k.r.o., który sprowadza się do obowiązku dostarczania środków utrzymania (niekiedy także środków wychowania) i obciąża krewnych w linii prostej (zstępnych i wstępnych) oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala przy tym – jak podkreślał Trybunał – kolejność zobowiązanych, w związku z czym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.).

Wskazać należy, że świadczenie pielęgnacyjne stanowi pomoc Państwa przeznaczoną dla osób, które obciąża obowiązek alimentacyjny. Należy przy tym zauważyć, że wynikający z art. 23 k.r.o. obowiązek małżonka do wzajemnej pomocy współmałżonkowi wyprzedza obowiązek alimentacyjny osób wymienionych w art. 128 k.r.o. (m.in. zstępnych). Obowiązek ten powstaje z mocy prawa, a nie z wyboru dokonanego w danej rodzinie przez jej członków. Obowiązek alimentacyjny osoby zobowiązanej w dalszej kolejności powstaje dopiero przy spełnieniu się określonych prawem przesłanek i jest to wówczas jej własny obowiązek (a nie cudzy przez nią wypełniany). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 198/12 wskazał, że o ile z uwagi na konstytucyjne zasady równości czy sprawiedliwości społecznej może okazać się celowym - w danym stanie faktycznym - przyjęcie, że uprawnionym do otrzymania omawianego świadczenia jest jeszcze inna - niż wymienione expressis verbis w ustawie – kategoria członków szeroko rozumianej rodziny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07), o tyle nie ma takiego uzasadnienia w stosunku do zmiany porządku kolejności nabywania obowiązku alimentacyjnego przez krewnych osoby uprawnionej do pomocy. To nie rodzina bowiem decyduje, komu spośród jej członków winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a decyduje o tym przepis prawa.

Przesłanka negatywna, ujęta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., odnosząca się do krewnych osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, którzy ubiegaliby się o świadczenie pielęgnacyjne (lub już je otrzymują) w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim ma uzasadnienie w przekonaniu ustawodawcy, że zobowiązanym do opieki nad osobą tego wymagającą powinien być w pierwszej kolejności jej małżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, co ustawodawca skorygował nowelizacją z dnia 19 sierpnia 2011 r., będącą wynikiem sygnalizacji Trybunału Konstytucyjnego, zawartej w postanowieniu z dnia 1 czerwca 2010 r., S 1/10 (OTK-A 2010/5/54). Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych "otwiera się" zatem dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, a więc kiedy nie jest możliwe wypełnianie przez niego we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego.

W niniejszej sprawie ojciec skarżącej – T. G. pozostaje w związku małżeńskim, a jego współmałżonka – E. G., nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W takiej sytuacji to na niej ciąży obowiązek sprawowania opieki. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz córki niepełnosprawnego T. G. mogłoby nastąpić wyłącznie w razie ustalenia, że jego żona, ze względu na stwierdzoną niepełnosprawność, nie jest w stanie sprawować opieki. Fakt pozostawania w leczeniu i rehabilitacji z powodu określonych schorzeń nie stanowi zaś obiektywnej przesłanki pozwalającej na uznanie, że E. G. nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym mężem.

W tych okolicznościach zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzje organu I i II instancji odpowiadają prawu.

Wobec skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego, zaistniały przesłanki do zastosowania przepisu art. 188 P.p.s.a. i rozpoznania skargi w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a w konsekwencji do jej oddalenia na podstawie powyższego przepisu w związku z art. 151 P.p.s.a.

Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.