Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1197/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 4 ust. 1, ust. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1172
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
article: art. 7, art. 76 par. 2 i 3, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1 pkt 6, par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Janina Guść (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2021 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 13 sierpnia 2020 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta decyzją z dnia 13 sierpnia 2020 r. nr [...] odmówił B. S. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 poz. 111), powoływanej dalej także jako "ustawa" lub "u.ś.r.", wnioskowanego w związku z opieką nad matką – T. K. Powodem odmowy był fakt, że nie jest możliwe ustalenie od kiedy istnieje niepełnosprawność T. K., a więc nie możliwym jest ustalenie czy owa niepełnosprawność powstała w okresach wskazanych w art. 17 ust 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych - to jest po ukończeniu 18 lub 25 roku życia oraz brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem opieki (samodzielność osoby wymagającej opieki).

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) w związku z art. 3, art. 17, art. 23, art. 24, art. 26 ustawy o świadczeniach rodzinnych, § 10 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466), obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2019 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2020 (Dz. U. z 2019 r. poz. 1067).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 15 czerwca 2020 r. wpłynął wniosek B. S. (zwanej dalej "stroną" lub "skarżącą’) o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką.

Z akt sprawy wynika, że T. K. (ur. 28.05.1948 r.) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 20 lutego 2020 r. nr [...] wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. Orzeczenie wydano na stałe oraz ustalono, że znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 17 grudnia 2019 r. a daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Wśród wskazań Powiatowy Zespół stwierdził, że matka strony wymaga: zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze oraz pomoce techniczne; korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. Poza tym ze względu na charakter schorzenia, niezdolność do samodzielnej egzystencji - w orzeczeniu wskazany jest wymóg stałej pomocy i opieki ze strony osób drugich.

Na podstawie kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że strona od stycznia 2020 r. zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Wcześniej zamieszkiwała w P., jest wdową od 5 lat, nie nabyła prawa do świadczeń emerytalno-rentowych po zmarłym mężu. Jedynym źródłem dochodu rodziny jest emerytura matki. Matka jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, choruje na choroby wieku podeszłego: nadciśnienie, serce oraz choroba oczu - zwyrodnienie żółtej plamki. Samodzielnie przyjmuje leki (córka dawkuje), przy pomocy córki przygotowuje, po czym samodzielnie spożywa posiłki (nie wymaga karmienia). Po mieszkaniu porusza się samodzielnie, wychodzi na balkon i do ogrodu (nie korzysta z przedmiotów ortopedycznych).Z ustaleń pracownika socjalnego wynika, że matka strony nie wymaga całodobowej opieki i pielęgnacji, jest osobą sprawną fizycznie jak na podeszły wiek (80 lat). Inni członkowie rodziny odwiedzają matkę i wspierają w razie potrzeby. W chwili ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne strona nie posiadała statusu osoby bezrobotnej, nie podejmowała żadnego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej, nie była uprawniona do świadczeń emerytalno-rentowych.

Organ wskazał, że stosownie do treści art. 17 ust 1 ustawy związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy nie podejmowaniem lub rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, jest główną z przesłanek warunkujących przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a jej zakres wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

Organ stwierdził, że okoliczności sprawy przesądzają, że rozmiar i zakres sprawowanej przez stronę opieki nie zmusza jej do niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie ma zatem bezpośredniego związku między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką.

Ponadto nie jest możliwe ustalenie od kiedy istnieje niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki, a więc nie możliwym jest ustalenie czy owa niepełnosprawność powstała w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. do ukończeniu przez T. K. 25 roku życia. Jest to kluczowy element, który przesądził o braku możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ zaznaczył przy tym, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 orzekł, iż art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Niemniej jednak z uzasadnienia tego wyroku wynika, że zmiany art. 17 ust. 1b ustawy powinien dokonać ustawodawca. Skoro do tej pory ustawodawca nie zmienił przepisu i wciąż on obowiązuje, organy są zmuszone do jego stosowania.

Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że jej matka potrzebuje opieki i nie jest w stanie samodzielnie żyć. W związku z tym strona nie może podjąć zatrudnienia.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 listopada 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy, istotnym jest, aby zaniechanie podjęcia lub rezygnacja z pracy zarobkowej wymuszała konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Świadczenie pielęgnacyjne ma w ten sposób zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby całkowicie uniemożliwiał on podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej.

Organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie opieka sprawowana przez stronę sprowadza się jedynie do pomocy w czynnościach dnia codziennego - robieniu zakupów, gotowaniu, sprzątaniu, pomocy w wizytach lekarskich. Matka strony nie jest osobą stale leżącą, czy też używająca sprzętu ortopedycznego z racji braku możliwości samodzielnego poruszania się, nie wymaga wykonywania przy niej czynnościach higienicznych, nie wymaga karmienia, specjalistycznego podawania leków, zakładania pampersów, ubierania. Normalną rzeczą jest pomoc członkowi najbliższej rodziny w podeszłym wieku i osobom chorym w zakupach, sprzątaniu, praniu, prasowaniu, przygotowywaniu posiłków i pomoc w czynnościach higienicznych a nawet asystowaniu w czasie wizyt u lekarza. Pomoc taka byłaby zapewne świadczona matce z racji jej wieku i choroby, nawet w sytuacji, gdyby nie legitymowała się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

SKO wskazał, że nie kwestionuje pomocy matce strony w czynnościach dnia codziennego, ale podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że nie jest to pomoc, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, uzasadniająca przyznanie przedmiotowego świadczenia.

Zdaniem organu odwoławczego podstawą odmowy nie może natomiast stanowić art. 17 ust. 1b ustawy. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy rozpatrywać bez tej przesłanki negatywnej. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych.

B. S. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wskazując na zły stan zdrowia matki.

W szczególności wskazała, że jej matka ma bardzo duży ubytek wzroku. Nie radzi sobie ze zwykłymi czynnościami w domu i nie wychodzi z domu. W czasie nieobecności skarżącej w domu przewróciła się i doznała kontuzji nogi i do tej pory chodzi o kuli z gipsem na nodze. Matka często traci równowagę i przewraca się, rezonans magnetyczny wykazał, że ma ona guza w głowie, który może być przyczyną zaburzeń wzroku i równowagi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powołanej dalej jako "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z dwóch powodów:

- wskazując, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem z załączonego do akt sprawy orzeczenia o stopniu o niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała później niż do ukończenia 18 roku życia i później niż w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej,

- wskazując, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy zapewnieniem przez skarżącą niepełnosprawnej matce opieki a zaprzestaniem podejmowania przez nią zatrudnienia, a zakres obowiązków w ramach sprawowanej opieki nie jest przeszkodą, aby skarżąca podjęła aktywność zawodową choćby w niepełnym wymiarze czasu.

Organ II instancji wskazał, że podstawy odmowy nie może stanowić art. 17 ust. 1b ustawy. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy rozpatrywać bez tej przesłanki negatywnej, takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Stanowisko to jest dla skarżącej korzystne i nie było w skardze kwestionowane. Wskazać należy, że pogląd ten jest prawidłowy. Trybunał Konstytucyjny w punkcie 2 sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W kwestii skutków cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego istnieje ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, dostrzegają jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i wyrażają stanowisko o konieczności uchylenia decyzji (por.m.in. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r. sygn. I OSK 8/19, wyrok NSA z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16 oraz wyrok z 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16).

Sąd rozpoznający sprawę podziela stanowisko dotyczące możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez względu na czas powstania niepełnosprawności osoby niepełnosprawnej, uznając za błędny pogląd organu pierwszej instancji w tym zakresie.

Przyczyną ostatecznej odmowy przyznania świadczenia stało się w niniejszej sprawie stwierdzenie, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., z uwagi na brak związku przyczynowego pomiędzy zapewnieniem przez skarżącą opieki niepełnosprawnej matce a zaprzestaniem podejmowania przez nią zatrudnienia, bowiem matka skarżącej jest osobą samodzielną.

W ocenie Sądu, taka ocena organów obu instancji nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym.

Okoliczność, że matka skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia 20 lutego 2020 r. - a więc wyspecjalizowanej w zakresie oceny niepełnosprawności jednostki orzeczniczej. Organ ten orzekł o zaliczeniu T. K. do znacznego stopnia niepełnosprawności od 17 grudnia 2019 r. z uwagi na choroby narządu ruchu oraz narządu wzroku. Jednocześnie Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności stwierdził, że T. K. z uwagi na znacznie ograniczone możliwości samodzielnej egzystencji, wymaga stałej i długotrwałej opieki lub pomocy ze strony innej osoby.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1172 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Pojęcie niezdolności do samodzielnej egzystencji należy zaś odnieść do osób, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie, bez pomocy innych osób, podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).

Data wydania orzeczenia Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności – dzień 20 lutego 2020 r. wskazuje, że ocena stanu zdrowia T. K. została przez organ dokonana kilka miesięcy przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji, była więc aktualna. Nadto data początkowa ustalonego stopnia niepełnosprawności – 17 grudnia 2019 r. w zestawieniu z datą zamieszkania przez B. S. z matką – w styczniu 2020 r. wskazuje na istnienie bezpośredniego związku czasowego między powstaniem niepełnosprawności T. K. a zamieszaniem u niej skarżącej i podjęciem przez nią opieki.

Podkreślić należy, że orzeczenie lekarskie o niepełnosprawności wydane w trybie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. przepis § 1, co do zasady, nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach.

Co do zasady, nie jest zatem wykluczona możliwość ustalenia, że w rzeczywistości, mimo stwierdzonych dolegliwości matki skarżącej, opieka nad nią nie musi być sprawowana w sposób ciągły lub długotrwały. Organ może jednak dokonać takiej oceny jedynie po przeprowadzeniu w tym zakresie rzetelnego postępowania dowodowego, którego wyniki dadzą podstawę do dokonania takich ustaleń a w uzasadnieniu decyzji dać wyraz przyjętemu stanowisku.

Uzasadnienie faktyczne jest obligatoryjnym elementem decyzji administracyjnej i powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a.). Nadto, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej winien stać na straży praworządności i podejmować kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Powyższe zasady i wymogi nie zostały w niniejszej sprawie spełnione.

Organ oparł ustalenie, że matka skarżącej może funkcjonować bez stałej długotrwałej opieki na podstawie treści kwestionariusza wywiadu środowiskowego. Wywiad został przeprowadzony telefonicznie z uwagi na stan epidemii i nie wynika z niego, od kogo sporządzająca wywiad uzyskała podane informacje. Stanowisko osoby sporządzającej wywiad, źe "Z rozeznania środowiska w miejscu zamieszkania wynika, że Pani K. T. nie wymaga całodobowej opieki pielęgnacji. Jest jeszcze osobą na tyle sprawną, że może samodzielnie egzystować w środowisku pomocą opiekunki z MOPS", nie może być uznane za kontrdowód w stosunku do orzeczenia stwierdzającego stopień niepełnosprawności (por. stanowisko dotyczące mocy dowodowej takiego orzeczenia zawarte w wyroku NSA z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1854/19).

Z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wynika, że istotną cechą osób będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy czym na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Zaprzestanie, bądź niepodejmowanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane potrzebą wykonywania opieki, które należy rozumieć jako wystąpienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją, bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki. O istnieniu wskazanego związku przyczynowo-skutkowego przesądza to, jaki jest rzeczywisty zakres tej opieki i jednocześnie jakie są potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynikające z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń.

Zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, że rezygnację należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie. Wykładnia omawianego pojęcia musi się odbywać przez pryzmat celu jakiemu służą świadczenia opiekuńcze, którym jest zrekompensowanie osobom wymagającym opieki i osobom opiekę tę sprawującym, utraconego zarobku i wydatków związanych z koniecznością zapewnienia tej opieki. Z punktu widzenia celu, nie jest istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 408/20, wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 218/20). O braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy a koniecznością sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną, nie może w szczególności przesądzać słaba aktywność zawodowa wnioskodawcy (w przypadku skarżącej okres 5 lat pracy).

Podkreślić także należy, że osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia –opieki stałej lub długotrwałej, której nie należy rozumieć jako opiekę całodobową. Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, warunek sprawowania opieki stałej lub długotrwałej jest spełniony, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Innymi słowy, znaczy stopień zaangażowania w pomoc osobie najbliższej, uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3946/18, wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 218/20, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 287/19, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 483/20).

Znaczna niepełnosprawność matki skarżącej wynika z chorób narządu wzroku oraz narządu ruchu. Niewątpliwie może ona wymagać stałej pomocy i obecności opiekuna. Charakter schorzeń pozostającej pod opieką skarżącej matki nie wskazuje, co do zasady, by skarżąca mogła wygospodarować dodatkowe godziny na świadczenie pracy zawodowej bez uszczerbku dla zapewniania matce, jako osobie o znacznym stopniu niepełnosprawności, należytej opieki.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy i podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Wskazania co do dalszego toku postępowania administracyjnego wynikają z powyższych rozważań. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ pierwszej instancji powinien dokonać merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej na podstawie art. 17 u.ś.r., przy uwzględnieniu zakresu, w jakim przepis ten został uznany za niekonstytucyjny na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), mając na uwadze przedstawione zasady oceny konieczności i zakresu opieki oraz istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.).

Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).