Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 841/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skarg D. C. oraz B.L. i A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 października 2004 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 maja 2004r. nr [...] Prezydent Miasta umorzył postępowanie w sprawie wniosku D. C. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym, obejmującej działkę nr [...] o obszarze 296 m2, położonej w G. przy ul. [...], wpisaną do księgi wieczystej KW [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy. Decyzja podjęta została na podstawie art. 105 § 1 Kpa oraz art.1 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2001r., Nr 120, poz. 1299, zm. Dz. U. z 2002r. Nr 113, poz. 984).

Organ uznał postępowanie za bezprzedmiotowe, po ustaleniu, że nie wszyscy współużytkownicy wieczyści przedmiotowej działki wpisani do księgi wieczystej KW [...] złożyli odpowiedni wniosek w przedziale czasowym wyznaczonym przez wymienioną wyżej ustawę, wniosek taki złożyła tylko D. C., a także z tej przyczyny, iż jak wynika z odpisu z księgi wieczystej KW [...] współużytkownikiem wieczystym w 1/3 części jest Skarb Państwa, a ustawa z dnia 4 września 1997r. odnosi się tylko do osób fizycznych.

Odwołanie od opisanej decyzji wniosła D. C. zarzucając organowi, że przez cztery lata od daty wpływu wniosku nie poinformował jej, że nie może nabyć działki, przez co nie wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie umowy użytkowania wieczystego. W uzupełniającym odwołanie piśmie z dnia 13 września 2004r. zarzuciła organowi naruszenie art. 9 Kpa, a także nie zawiadomienie o wszczęciu i prowadzeniu postępowania pozostałych współużytkowników wieczystych nieruchomości. Wyjaśniła również, iż wniosek o przekształcenie prawa wniosła we własnym imieniu. Złożyła w tym piśmie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 11 maja 2004r.

W toku postępowania odwoławczego zgłosił się A. L. reprezentowany przez pełnomocnika adwokata I.K., która wniosła o doręczenie decyzji I instancji oraz o jej uchylenie. Wskazała, że nie jest prawdą, iż Skarb państwa jest prawomocnym współwłaścicielem nieruchomości, ponieważ toczą się przez Sądem Rejonowym postępowania: w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania o zniesienie współwłasności oraz o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku przez Skarb Państwa w 1/3 części, ponieważ J. L. pozostawił spadkobierców.

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 października 2004r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie D. C. i A. L. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja podjęta została na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 Kpa oraz art. 1 ust. 5 i art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2001r., Nr 120, poz. 1299, zm. Dz. U. z 2002r. Nr 113, poz. 984). Organ odwoławczy uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie, natomiast jako błędne ocenił uzasadnienie decyzji Prezydenta Miasta. Organ przytoczył treść art. 1 ust. 5 ustawy z dnia ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności nieruchomości oraz stwierdził na podstawie odpisu z księgi wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla przedmiotowej nieruchomości, że z dniem 20 grudnia wygasło prawo użytkowania wieczystego przysługującego A. L. w 1/3 części, D. C. w 1/6 części, I. K.- W. w 1/6 części i Skarbowi Państwa w 1/3 części. Wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego pociąga za sobą skutek bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, toczącego się z wniosku D. C., nie można bowiem dokonać przekształcenia prawa, które już nie istnieje. Natomiast według SKO, gdy wnioskodawca nie spełnia przesłanek do otrzymania konkretnego uprawnienia, to należy orzec o odmowie udzielenia mu tych uprawnień. Na skutek wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego bez znaczenia pozostają okoliczności związane ze spełnieniem art. 1 ust. 5 cytowanej wyżej ustawy.

Odnosząc się do wniosku D. C. o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji SKO stwierdziło, że Kodeks postępowania administracyjnego wyłącza stosowanie sankcji nieważności w postępowaniu odwoławczym, dając pierwszeństwo rozstrzygnięciom zawartym w art. 138.

Rozpatrując pozostałe zarzuty SKO wskazało, że nie ma uprawnień przywrócenia prawa użytkowania wieczystego działki jej byłym użytkownikom, którym pozostaje zawarcie stosownej umowy z Gminą Miasta.

Organ odwoławczy zgodził się z zarzutem naruszenia przez organ I instancji art. 9 Kpa, jednak na skutek nieodwracalnego skutku w postaci wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego, nie można uchylić z tej przyczyny zaskarżonej decyzji. Strony natomiast mogą żądać, w razie poniesienia szkody na skutek tego naruszenia, stosownego odszkodowania na drodze sądowej przed sądem powszechnym.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego przez profesjonalnego pełnomocnika A. L. a dotyczącego toczących się postępowań przed sądem cywilnym w sprawie wzruszenia orzeczeń o nabyciu spadku przez Skarb Państwa twierdzi SKO, iż nie było wzmianki o przedmiotowych postępowaniach w znajdującym się w aktach odpisie z księgi wieczystej, który korzysta z domniemania zgodności ze stanem rzeczywistym, zatem nie można przypisać organowi I instancji oparcia się w decyzji na nieprawdziwych faktach.

Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli D. C. oraz B. i A. L.

D. C. zarzuciła obu decyzjom rażące naruszenie prawa i domagała się uchylenia lub zmiany decyzji w całości w związku ze stwierdzeniem wad kwalifikowanych na podstawie art. 161 Kpa. Organowi I instancji zarzuciła wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia prawidłowego postępowania administracyjnego, naruszenie zasad ogólnych – art. 9 Kpa, brak zawiadomienia o złożonym wniosku o przekształcenie prawa pozostałych współużytkowników wieczystych, brak pouczenia o skutkach nieprzedłużenia umowy użytkowania wieczystego. Wskazuje, że Skarb Państwa nie może być jednocześnie właścicielem i użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a jeżeli właścicielem jest Gmina nie powiadomiono również o postępowaniu Skarbu państwa – Ministra Skarbu.

Organowi odwoławczemu zarzuciła skarżąca nierozpoznanie formalnie złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności postępowania. Jej zdaniem odmowa stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętej wadą powodującą jej nieważność nosi znamiona rażącego naruszenia prawa.

Ponadto zdaniem skarżącej żaden z organów nie wskazał, że w przypadku rozwiązania bądź wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego skarżącej należny jest zwrot ¼ wartości budynku. Zdaniem skarżącej wskutek naruszenia art. 9 Kpa po jej stronie wystąpiła szkoda.

W swojej skardze B. i A. L. zarzucili organowi odwoławczemu naruszenie art. 1 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 4 września 1997r. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, art. 199 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie i nieskierowanie wnioskodawców na drogę postępowania przed sądem powszechnym, art. 105 Kpa, w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie nie stało się bezprzedmiotowe, oraz art. 6, 8 i 9 Kpa, wyrażających zasady praworządności, zaufania do organów i wyjaśniania stronom wszelkich okoliczności prawnych oraz informowania o przysługujących im uprawnieniach. Domagają się wobec tego uchylenia zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumentację przytoczoną powyżej.

Postanowieniem podjętym na rozprawie w dniu 15 marca 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny połączył sprawy ze skarg D.C. oraz B. i A. L. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej legalności Sąd uznał, że przedmiotowa decyzja nie narusza prawa materialnego. Natomiast pomimo naruszenia przez organ I instancji oraz organ II instancji przepisów postępowania skargi nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ naruszenia te nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Jak wynika z akt sprawy oraz bezspornych ustaleń organów, skarżąca D. C. złożyła w dniu 28 grudnia 2000r. wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki nr [...]i [...] o powierzchni 351 m2 przy ul. [...] w G. (KW nr [...]) na podstawie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001r., Nr 120, poz. 1299, zm. Dz. U. z 2002r. Nr 113, poz. 984). Zatem żądanie zgodnie z jego treścią podlegało badaniu co do istnienia przesłanek przekształcenia przysługującego skarżącej prawa współużytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, zgodnie z regułami wymienionymi w art. 1 ustawy z dnia 4 września 1997r.

Do wniosku nie został dołączony odpis z księgi wieczystej, który jak wynika z odręcznego zapisu na wniosku miał zostać dostarczony później (vide: wniosek k. 63-64 akt administracyjnych I instancji). W dniu 20 lutego 2002r. wnioskodawczyni otrzymała z Urzędu Miasta Wydziału Skarbu pismo informacyjne o nowych zasadach ustalenia opłat z tytułu przekształcenia, wynikających z wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 21 czerwca 2001r., z prośbą o potwierdzenie chęci przekształcenia prawa na podanych w piśmie warunkach w terminie 1-go miesiąca od daty otrzymania pisma. Kolejne pismo, w tym podające nową wielkość bonifikaty od opłaty za przekształcenie, skierowano do wnioskodawczyni w dniu 9 stycznia 2003r., ponownie zawarto w nim prośbą o potwierdzenie chęci przekształcenia prawa na podanych w piśmie warunkach w terminie 1-go miesiąca od daty otrzymania pisma. Następnie w dniu 22 grudnia 2003r. Prezydent Miasta wydał decyzję nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne z wniosku D. C. w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, na podstawie art. 105 § 1 kpa. Wbrew ustaleniom organu zawartym w wymienionej decyzji, strona w żadnym z powołanych wyżej pism informacyjnych nie została wezwana do uzupełnienia braku wniosku o odpis z księgi wieczystej nieruchomości. Opisana wyżej decyzja została przez organ I instancji uchylona, decyzją z dnia 23 stycznia 2004r. Nr [...], na podstawie art. 132 § 2 i 3 kpa, w związku z odwołaniem skarżącej, która potwierdziła chęć przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości.

Znajdujący się w aktach administracyjnych odpis z księgi wieczystej KW [...] obejmujący działki nr [...] o obszarze 53m2 i nr [...] o obszarze 296m2, sporządzony na dzień 29 stycznia 2004r. wskazuje, że działka będąca przedmiotem wniosku znajduje się w użytkowaniu wieczystym do dnia 20 grudnia 2003r. i do tej daty współużytkownikami wieczystymi oraz współwłaścicielami budynku stanowiącego odrębną nieruchomość byli: D. C. w 1/6 części, A. L. w 1/3 części, I. K. – W..w 1/6 części i Skarb Państwa w 1/3 części. Podkreślić należy, że odpis ten złożony został przez A. L., w ślad za wnioskiem o przedłużenie umowy użytkowania wieczystego (vide: k. 56-59 akt administracyjnych I instancji).

Dopiero w dniu 11 maja 2004r. organ I instancji umorzył postępowanie, z uwagi na to, iż nie wszyscy współużytkownicy wieczyści złożyli wniosek w wyznaczonym ustawą przedziale czasowym oraz z uwagi na fakt, że jednym ze współużytkowników wieczystych jest Skarb Państwa.

W świetle powyższego należy przede wszystkim stwierdzić, iż w niniejszej sprawie Prezydent Miasta naruszył przepis art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego, nakazujący organowi załatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki oraz ustalone w tym przepisie terminy załatwienia sprawy. Przepis ten obliguje organ do załatwienia sprawy, nawet szczególnie skomplikowanej, w terminie do dwóch miesięcy. W przedmiotowej sprawie organ kierował do skarżącej kolejne opisane wyżej pisma, nie wzywając do uzupełnienia wniosku o zasadniczy dla rozstrzygnięcia dokument, jakim jest aktualny odpis z księgi wieczystej, przy czym pierwsze z tych pism skierowano do strony ponad rok po złożeniu wniosku, drugie zaś 10 miesięcy po poprzednim. Takie pozorne działanie w żaden sposób nie usprawiedliwia zwłoki organu w rozpatrzeniu wniosku z dnia 27 grudnia 2000r. Nawet w świetle treści pierwszego pisma, po dniu 20 marca 2002r. tj. po upływie miesiąca od daty jego doręczenia, powinna zostać wydana decyzja. Organ wskazywał skarżącej, iż w tym terminie umorzy postępowanie. Gdyby istotnie to nastąpiło, skarżąca mogła kwestionować zasadność rozstrzygnięcia, tak jak to uczyniła po otrzymaniu decyzji z dnia 22 grudnia 2003r. (vide: decyzja i odwołanie k. 67-68 akt administracyjnych I instancji), "podtrzymując" tym samym wniosek o przekształcenie i jak nietrudno zauważyć miałoby to miejsce jeszcze przed upływem terminu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego. W istocie, organ administracji nie miał w aktach sprawy aktualnego odpisu z księgi wieczystej nieruchomości ze wskazaną datą wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego, ale to z tej przyczyny, że przez ponad trzy lata zaniedbał obowiązku wezwania do uzupełnienia wniosku D. C. z dnia 27 grudnia 2000r. Trzeba jednak podkreślić, iż przedmiotowa data jednoznacznie wynikała z dokumentów archiwalnych znajdujących się w aktach administracyjnych, pozostających w dyspozycji a zatem wiedzy organu administracji prowadzącego postępowanie. Tym samym zostały również naruszone zasady wskazane w art. 7 kpa i art. 9 kpa, albowiem organ I instancji nie zwrócił skarżącej D. C. uwagi, iż po dniu 20 grudnia 2003r. niemożliwe będzie uwzględnienie jej wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Wprawdzie skarżący D. C. i A. L. mogli zapobiec wygaśnięciu swojego prawa użytkowania wieczystego składając stosowny wniosek z żądaniem przedłużenia terminu użytkowania wieczystego i to w okresie aż pięciu lat przed upływem terminu (art. 236 § 2 Kodeksu cywilnego), to jednak okoliczność ta nie usprawiedliwia naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 12, art. 35, art. 7 i art. 9 kpa. Jak już wyżej zaznaczono, organ naruszył również obowiązki wynikające z przepisu art. 36 kpa, ponieważ obowiązek zawiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie z podaniem przyczyny zwłoki i nowego terminu załatwienia sprawy obciąża organ również w przypadku wystąpienia zwłoki z przyczyn niezależnych od organu. Skoro zatem w niniejszej sprawie organ domagał się jedynie od wnioskodawczyni jednoznacznego oświadczenia w przedmiocie podtrzymania wniosku a nie domagał się złożenia aktualnego odpisu z księgi wieczystej nieruchomości, to i tak miał obowiązek stosowania przepisu art. 36 kpa. Zważywszy, że na żadnym etapie rozpatrywania sprawy skarżąca nie cofnęła wniosku, to organ od daty jego wpływu miał ustawowy obowiązek niezwłocznego jego rozpoznania, niezależnie od innych występujących w sprawie okoliczności, takich jak: brak dokumentów, które powinny być dołączone do wniosku, zmiana przepisów ustawy o przekształceniu, nieskorzystanie przez skarżącą ze środków zwalczania bezczynności organu (art. 37 kpa), czy też niezłożenie przez skarżącą D. C., skarżącego A. L. oraz zainteresowana I. K. – W. wniosku w trybie art. 236 § 2 Kodeksu cywilnego o przedłużenie terminu użytkowania wieczystego na okres po 20 grudnia 2003r..

Należy zatem stwierdzić, iż organ administracji prowadzący postępowanie w pierwszej instancji naruszył wskazane wyżej przepisy postępowania administracyjnego. Wyjaśnić należy skarżącym, iż jeszcze przed zmianą przepisu art. 417 Kodeksu cywilnego, wprowadzoną ustawą z dnia 17 czerwca 2004r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692), w której przewidziano możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych przed sądem powszechnym w przypadku naruszającego prawo milczenia organu administracji publicznej (niewydania decyzji), w orzecznictwie wyrażano pogląd, iż zwłoka w załatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 § 2 kpa może stanowić podstawę odpowiedzialności za szkodę na podstawie art. 417 Kc ( vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1990r., III CZP 33/90, OSNCP z 1991r., Nr 1, poz. 3). Trzeba przy tym zastrzec, że sam fakt naruszenia przez organ administracji przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw nie przesądza o zasadności takiego roszczenia, gdyż przepisy Kodeksu cywilnego przewidują jeszcze inne przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej.

Mimo jednak stwierdzonych naruszeń i uchybień przez organ prowadzący postępowanie administracyjne, zaskarżona decyzja nie może zostać uznana za niezgodną z prawem. Decyzja o umorzeniu postępowania organu I instancji oraz zaskarżona decyzja muszą być uznane za zgodne z prawem w ocenie Sądu, mimo wadliwego zastosowania art. 105 kpa.

Decydująca dla przyjęcia takiej oceny jest okoliczność, iż organ administracji publicznej przy rozstrzyganiu sprawy uwzględnia stan faktyczny i prawny istniejący w chwili podejmowania decyzji. Bezczynność i wadliwość postępowania organu I instancji nie uzasadnia przyjmowania za podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanu faktycznego sprawy z innej daty (daty złożenia wniosku czy daty, w której powinna być zgodnie z przepisem art. 35 kpa wydana decyzja ), niż data wydania decyzji. Oznacza to, że organ I instancji rozstrzygając sprawę w dniu 11 maja 2004r. obowiązany był uwzględnić fakt, iż skarżący od dnia 21 grudnia 2003r. przestali być użytkownikami wieczystymi działki, której dotyczył wniosek o przekształcenie. Okoliczność ta uzasadniała odmowę przekształcenia tego prawa w prawo własności. Z treści art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 21 czerwca 2001r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 72, poz.749) wynika, że przekształcenie może nastąpić tylko wówczas, gdy osoba fizyczna w dacie rozpatrywania wniosku jest użytkownikiem wieczystym oraz po wykazaniu przez nią, że była takim użytkownikiem przed dniem 31 października 1998r. Uprawnienie do przekształcenia przysługuje bowiem jedynie użytkownikowi wieczystemu. Realizacja tego uprawnienia polega na złożeniu odpowiedniego wniosku z załącznikami do odpowiedniego organu, który wydaje decyzję. Decyzja ta stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej. Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zgodnie z art. 2 tej ustawy następuje na podstawie decyzji, a zatem nie jest to przekształcenie ex lege. Stosownie do art. 1 ust. 5 ustawy przepisy ustawy stosuje się odpowiednio do osób fizycznych będących właścicielami lokali, którym przysługuje udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jako prawie związanym z własnością wyodrębnionego lokalu, jeżeli spełnione zostaną łącznie dwa warunki:

1.wszyscy współużytkownicy wieczyści złożą wniosek o przekształcenie do dnia 31 grudnia 2002r. (art. 1 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997r.oraz art. 2 noweli z dnia 21 czerwca 2001r.), w razie braku zgody stosuje się odpowiednio art. 199 Kodeksu cywilnego;

2.wszyscy użytkownicy wieczyści nabyli prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998r. (art. 1 ust. 5 pkt 2a w zw. art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997r.).

Skutek prawny polegający na nabyciu prawa własności następuje dopiero z datą ostateczności decyzji w tym przedmiocie. Warunkiem koniecznym skutecznego ubiegania się o przekształcenie i wydania decyzji o przekształceniu jest więc przysługiwanie osobie fizycznej prawa użytkowania wieczystego. Wobec tego, iż w dacie rozstrzygnięcia sprawy ani skarżąca D. C. ani skarżący A. L. ani też pozostałe podmioty nie były już użytkownikami wieczystymi, a zatem utraciły zdolność do nabycia uprawnienia wynikającego z powołanej wyżej ustawy. Tym samym bez znaczenia prawnego pozostaje okoliczność, iż organy nie zastosowały się do brzmienia art. 1 ust. 1 i 5 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w zakresie, w jakim odnosi się on do prawa współużytkowania wieczystego i odwołuje się do odpowiedniego stosowania przepisu art. 199 Kodeksu cywilnego. W wypadku braku zgody wszystkich współużytkowników wieczystych na przekształcenie tego prawa w prawo własności, działanie organu sprowadza się generalnie do obowiązku poinformowania stron o możliwości wystąpienia z odpowiednim powództwem do sądu powszechnego i zawieszenia postępowania administracyjnego na czas toczącego się postępowania cywilnego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zastosowanie tego przepisu było zbędne, z uwagi na utratę przez strony postępowania uprawnienia wynikającego z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 września 1997r.

Mimo, iż oba organy naruszyły przepis art. 105 kpa poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, to jednak w ocenie Sądu naruszenie wymienionego przepisu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postępowania nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, uzasadniającego uchylenie decyzji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Istota zaskarżonej decyzji polega na stwierdzeniu braku możliwości zadośćuczynienia roszczeniu skarżących o przekształcenie prawa, które utracili w toku postępowania administracyjnego. Stanowisko takie wywieść można z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w której wśród innych wywodów przywołano także motywy uzasadniające odmowę przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Nie są trafne zarzuty skargi D. C. odnoszące się do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I instancji przy rozpatrywaniu odwołania skarżącej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Jak wynika z okoliczności sprawy wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 11 maja 2004r. wpłynął do SKO w dniu 16 września 2004r. jako uzupełnienie wniesionego wcześniej odwołania od wymienionej decyzji. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażona w art. 15 kpa daje stronie szeroką możliwość obrony jej interesu prawnego, wobec czego postępowanie odwoławcze ma pierwszeństwo przed nadzwyczajnymi trybami postępowania. Przytoczyć w tym miejscu można stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 września 1987r., sygn. akt IV S.A. 538/87 (GAP z 1988r., Nr 11, str. 45), w którym przyjęto, że "stwierdzenie nieważności decyzji zamiast rozpatrzenia wniesionego przez stronę w terminie odwołania narusza wyrażoną w art. 15 kpa fundamentalną zasadę dwuinstancyjności postępowania, a tym samym wyczerpuje znamiona rażącego naruszenia prawa , o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa".

W tym kontekście zarzuty skarżącej odnoszące się do naruszenia przez organy przepisów art. 160 Kpa i art. 161 Kpa nie mają znaczenia prawnego, albowiem decyzja organu odwoławczego podjęta została prawidłowo w zwykłym trybie postępowania administracyjnego, nie zaś w trybie nadzwyczajnym, do którego odnoszą się oba wymienione wyżej przepisy, regulujące zresztą kwestie odszkodowawcze w związku z nieważnością decyzji (art. 161 Kpa), bądź na skutek wzruszenia decyzji w stanie nagłej konieczności (art. 161 § 1 Kpa). Na marginesie przy tym zwrócić należy uwagę, że przedmiotem niniejszego postępowania nie są roszczenia odszkodowawcze, które zresztą podlegają rozpatrzeniu przez sądy powszechne.

W konsekwencji należy przyjąć, iż organ odwoławczy rozpatrując odwołanie skarżącej D. C. prawidłowo zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa rozpatrując sprawę ponownie merytorycznie w warunkach, gdy nie ma żadnych wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy. SKO odniosło się do wszystkich zarzutów strony, prawidłowo wskazując na wadliwość postępowania I instancji. Organ odwoławczy trafnie zastosował tę samą podstawę materialnoprawną, która legła u podstaw wydania decyzji z dnia 11 maja 2004r., dokonując przy tym wykładni w odniesieniu do ustalonej prawidłowo okoliczności, jaką było wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego przed wydaniem decyzji przez organ I instancji.

Zarzuty skargi wniesionej przez D. C. odnoszące się do niepowiadomienia o toczącym się postępowaniu pozostałych współużytkowników wieczystych, w tym Skarbu Państwa pozostają bez znaczenia prawnego, a to na skutek wygaśnięcia w toku postępowania przed I instancją prawa użytkowania wieczystego działki gruntu objętego wnioskiem, co się wiąże z utrata przymiotu stron postępowania. Z tej samej przyczyny niezasadny jest zarzut skargi wniesionej przez małżonków L., co do tego, że pozostałych współużytkowników wieczystych organy nie traktowały jako stron postępowania. Dodatkowo odnosząc się do faktu wniesienia skargi przez B. L. zwrócić należy uwagę, iż nie miałaby ona przymiotu strony postępowania administracyjnego w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości, gdyż jak wynika z odpisu z księgi wieczystej KW [...] nie była współużytkownikiem wieczystym tej nieruchomości (ani współwłaścicielką budynku stanowiącego odrębną nieruchomość).

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargi jako niezasadne.