Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 415/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 124b ust 3, 124 ust 1a
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z siedzibą w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że Prezydent Miasta W. decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., udzielił Zarządowi [...] zezwolenia na podstawie art. 124b ust.3 w związku z art. 124 ust. 1a, ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651, ze zm.) zwanej u.g.n. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w W. w Dzielnicy [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiącej działkę ewidencyjną Nr [...] z obrębu [...], dla której została wydana decyzja Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., w celu wykonania prac związanych z naprawą istniejącej kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z połowy dachu Katedry [...] do miejskiej sieci kanalizacyjnej oraz zapewnienia dojazdu, umożliwiającego wykonanie powyższych czynności, zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. oraz nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności. Następnie Prezydent Miasta W. postanowieniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. z urzędu sprostował oczywistą omyłkę pisarską w ww. decyzji, w ten sposób, że na stronie pierwszej orzeczenia w szóstym wersie zamiast Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., powinno być Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.

Dalej Wojewoda wskazał, że wywłaszczanie nieruchomości polegać może na ograniczaniu prawa własności nieruchomości na stałe lub czasowo. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują kilka możliwych przyczyn takiego ograniczenia, a jednym z nich jest przepis art. 124b u.g.n., który reguluje kwestie związane z ograniczaniem praw do nieruchomości w związku z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń. Artykuł 124b u.g.n. ma charakter uregulowania szczególnego, które tak jak pozostałe przepisy tej ustawy dotyczące ograniczania bądź pozbawiania praw do nieruchomości dla celów publicznych musi być interpretowane dosłownie. Niedopuszczalne jest więc formułowanie jakichkolwiek innych przesłanek umożliwiających albo wykluczających zastosowanie ograniczenia, o jakim mowa w tym przepisie. Decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości wydana na podstawie art. 124b ust, 1 u.g.n. służy by bez konieczności odebrania własności lub użytkowania wieczystego dotychczasowym podmiotom tych praw uzyskać tytuł prawny do władania nieruchomością na cele budowlane. Po wydaniu decyzji na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n., tj. decyzji zezwalającej na wejście na teren nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac, może zostać wydana kolejna decyzja, na podstawie art 124b ust. 3 u.g.n., w związku z art. 124 ust 1a u.g.n., pozwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Wojewoda [...] wskazał, że dla wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości spełnione muszą zostać w myśl art. 124 ust. 1a u.g.n., następujące przesłanki:

1. decyzja może zostać wydana po złożeniu wniosku przez podmiot, który będzie realizował cel publiczny,

2. uprzednio musi zostać wydana decyzja z art. 124b ust. 1 u.g.n., tj. decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości,

3. musi wystąpić jeden z przypadków o których mowa w art. 108 k.p.a., tj. musi istnieć konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony względnie konieczność tę musi uzasadniać ważny interes gospodarczy.

W przedmiotowej sprawie wnioskiem z dnia 10 kwietnia 2013 r. Szef Zarządu [...] zwrócił się do Prezydenta W. o wydanie na podstawie art. 124b u.g.n. decyzji zobowiązującej Spółdzielnię Mieszkaniową [...] do udostępnienia nieruchomości położonej przy ulicy [...] w W., w celu wykonania na jej terenie koniecznych prac związanych z naprawą istniejącej kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z połowy dachu Katedry [...] do miejskiej sieci kanalizacyjnej oraz nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że przyczyną złożenia przedmiotowego żądania jest pojawienie się wody w podziemiach Katedry [...] spowodowane niedrożnością rury spustowo - żeliwnej, w której znalazł się gruz. Wnioskodawca oświadczył, że po dokonaniu odkrywki terenu ujawniona może zostać, dalsza niedrożność kanalizacji, która skutkować może prowadzeniem prac naprawczych. Prowadzona z właścicielem nieruchomości - Spółdzielnią Mieszkaniową [...] korespondencja mająca na celu uzyskanie dobrowolnej zgody na udostępnienie nieruchomości przy ul. [...] w W. nie przyniosła rezultatu. Wnioskodawca zaznaczył, że awaria dotyczy zabytkowego budynku Katedry [...] i nieusunięcie jej stanowi zagrożenie dla oddanego w dniu 8 grudnia 2010 r. Muzeum [...], życia pracujących tam ludzi oraz znajdującego się drogocennego sprzętu i wyposażenia. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności jest konieczne i uzasadnione nie tylko podpisaniem umowy na wykonanie prac z wyłonionym wnioskodawcą i wolą jak najszybszego rozpoczęcia robót, ale także tym, iż wraz z nadejściem opadów deszczu i śniegu będące ich skutkiem roztopy spowodować mogą znaczne szkody dla opisanego powyżej budynku i zwiększyć ryzyko zaistnienia skutków ww. zagrożeń.

Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji nieostatecznej z urzędu lub na wniosek strony. Organ z urzędu nadaje decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli natychmiastowe wykonanie decyzji jest niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny. Nadanie zaś decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności następuje na wniosek strony, jeżeli natychmiastowe wykonanie decyzji jest niezbędne ze względu na wyjątkowo ważny interes strony. Ocena, czy istnieją przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, należy do organu, który wydał decyzję. Jednakże, gdy organ stwierdzi, że istnieją przesłanki określone w art. 108 § 1 k.p.a., wówczas obowiązany jest nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Zdaniem Wojewody [...] w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do uznania, że została spełniona przesłanka art. 108 § 1 k.p.a. dotycząca ochrony zdrowia lub życia ludzkiego oraz zabezpieczenia gospodarstwa przed ciężkimi stratami. Organ I instancji wykazał, że Muzeum Historyczne [...] w piśmie z dnia 21 maja 2012 r. poinformowało, że oddane w dniu 8 grudnia 2010 r. do użytku Muzeum [...] powstałe z funduszu Miasta W. oraz środków unijnych jest zagrożone zalewaniem wodami opadowymi. Obiekt i prezentowana w nim ekspozycja jest jedną z najnowocześniejszych placówek muzealnych w Polsce, zaś zastosowanie dużej ilości nowoczesnej elektroniki wymaga szczególnie przestrzegania reżimu wilgotności. Każdorazowe większe opady zalewają Muzeum oraz rozprowadzenie systemów elektryczno - elektronicznych znajdujących się pod podłogą powoduje zagrożenie życia dla znajdujących się w obiekcie osób oraz uszkodzenia sprzętu i wyposażenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w W. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 124b ust. 3 w związku z art. 124 ust. 1a i ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 108 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że organy administracji orzekające w sprawie nie ustaliły zakresu i charakteru robót, które miałyby być realizowane na mocy zaskarżonej decyzji na nieruchomości. Strona skarżąca podniosła, że decyzją z [...] stycznia 2014 r. Wojewoda [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia Zarządowi [...] w W. na wykonanie robót budowlanych polegających na przebudowie i budowie przyłącza kanalizacji deszczowej w celu odwodnienia dachu Katedry [...] przy ul. [...] w W. Decyzja ta została wydana w oparciu o projekt autorstwa K. K. i z uwzględnieniem decyzji z [...] lipca 2013 r. [...] Konserwatora Zabytków. W oparciu o powyższe dokumenty strona skarżąca wyprowadziła wniosek, że prace które miały być wykonane nie stanowią remontu, lecz przebudowę kanalizacji deszczowej, w tym budowę przyłącza tej kanalizacji. W ocenie strony skarżącej nie są to prace, które mogłyby zostać wykonane na podstawie art. 124b u.g.n.

Strona skarżąca jest przekonana, że zaskarżona decyzja została wydana, mimo braku przesłanek do jej wydania. Brak prawidłowo ustalonego stanu faktycznego skutkowało błędną oceną, że w sprawie zostały spełnione przesłanki do wydania zaskarżonej decyzji, tj. art. 124b u.g.n. oraz art. 108 k.p.a.

W konsekwencji strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. i zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażonej w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej oświadczyła, że żadne prace wynikające z zaskarżonej decyzji nie zostały wykonane, co wskazuje na to, że prace te nie były niezbędne. Upłynął również termin ważności decyzji. Pełnomocnik podważyła również ustalenie, że Spółdzielnia nie wyraziła zgody na udostępnienie terenu. Na dowód tego okazała oryginał porozumienia zawartego 2 lipca 2012 r., w którym Spółdzielnia wyraziła zgodę na udostepnienie terenu, oraz pismo Zarządu [...] z dnia 8 lutego 2013 r. dotyczące rozwiązania zawartego porozumienia. Zaprzeczyła również jakoby były prowadzone rozmowy pomiędzy Zarządem [...] a Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]" w celu udostępnienia nieruchomości po wydaniu zaskarżonych decyzji.

Z kolei pełnomocnik Zarządu [...] w W. wskazał, iż prace nie mogły być wykonane, gdyż stosowne decyzje były zakwestionowane. Nie była prowadzona egzekucja uprawnień wynikających z decyzji, próbowano ugodowo załatwić sprawę poprzez osiągnięcie porozumienia z władzami spółdzielni. Jednocześnie pełnomocnik Zarządu [...] w W. podkreślił, że do tej pory nie podjęto prac, albowiem nie ma innej możliwości dokonania naprawy bez wejścia na nieruchomość strony skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej również jako "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślić należy, że dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu, sąd, stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten umożliwia sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z akt administracyjnych Prezydent Miasta W. decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. zobowiązał na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. współuczestników wieczystych nieruchomości położonej w W. w Dzielnicy [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiącej działkę ewidencyjną Nr [...] z obrębu [...] do jej udostępnienia Zarządowi [...], w celu wykonania prac związanych z naprawą istniejącej kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z połowy dachu Katedry [...] do miejskiej sieci kanalizacyjnej oraz zapewnienia dojazdu, umożliwiającego wykonanie powyższych czynności, w terminie od dnia 2 grudnia 2013 r. do dnia 31 marca 2014 r.

Decyzja Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r.

Jednocześnie Prezydent Miasta W. decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., wydaną na podstawie art. 124b ust. 3 w związku z art. 124 ust. 1a i 2 u.g.n. udzielił Zarządowi [...] zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w W. w Dzielnicy [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiącej działkę ewidencyjną Nr [...] z obrębu [...], w celu wykonania prac związanych z naprawą istniejącej kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z połowy dachu Katedry [...] do miejskiej sieci kanalizacyjnej oraz zapewnienia dojazdu, umożliwiającego wykonanie powyższych czynności, zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. oraz nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzja Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r.

Podstawa prawna i zakres przedmiotowy decyzji Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. i decyzji Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. są różne.

Decyzją Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. zobowiązano ... do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania prac związanych z naprawą... . Natomiast decyzją Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. na podstawie art. 124b ust. 3 w zw. z art. 124 ust. 1a u.g.n. udzielono zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu wykonani prac związanych z naprawą... . Tej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Przedmiotem skargi w tym postępowaniu sądowym jest decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., którą utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.

Art. 124b ust. 1 u.g.n. umożliwia zobowiązanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii określonych urządzeń, a także dojazdu umożliwiającego wykonanie tych czynności, gdy ww. podmiot nie wyraża na to zgody. Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy, co wynika z ust. 3 tego przepisu.

To z decyzji zobowiązującej do udostepnienia nieruchomości, wydanej na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n., wynika zakres prac jaki może być wykonany na nieruchomości. W przedmiotowej sprawie wynika to z decyzji Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., która zobowiązuje współużytkowników wieczystych dz. ew. nr 11 do udostępnienia nieruchomości Zarządowi [...] w celu wykonania prac związanych z naprawą istniejącej kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z połowy dachu Katedry [...] do miejskiej sieci kanalizacyjnej oraz zapewnienia dojazdu, umożliwiającego wykonanie powyższych czynności.

Art. 124b ust. 3 u.g.n. jednocześnie stanowi, że przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 124 ust. 1a u.g.n. w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Odpowiednie stosowanie art. 124 ust. 1a u.g.n. do decyzji wydanych na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. oznacza, że w oparciu o przepis art. 124 1a u.g.n. wydawana jest decyzja udzielająca zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu wykonania czynności wynikających z decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości. Decyzja udzielająca zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Przy czym niezwłoczne zajęcie nieruchomości musi być uzasadnione przesłankami wynikającymi z art. 124 ust. 1a u.g.n., czyli przesłankami określonymi w art. 108 k.p.a. (tj. gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony) lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym.

Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazał, że dla wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości spełnione muszą zostać w myśl art. 124 ust. 1a u.g.n., następujące przesłanki: decyzja może zostać wydana po złożeniu wniosku przez podmiot, który będzie realizował cel publiczny, uprzednio musi zostać wydana decyzja z art. 124b ust. 1 u.g.n., musi wystąpić jeden z przypadków o których mowa w art. 108 k.p.a., względnie konieczność tę musi uzasadniać ważny interes gospodarczy.

W zaskarżonej decyzji organ w sposób przekonujący wskazał na wystąpienie przesłanek uzasadniających nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji udzielającej zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z uwagi na zagrożenie zalewaniem wodami opadowymi Muzeum [...] co powoduje zagrożenie życia dla znajdujących się w obiekcie osób oraz uszkodzenia sprzętu i wyposażenia, co spełnia przesłankę z art. 108 k.p.a. w postaci ochrony zdrowia lub życia ludzkiego oraz interesem społecznym.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu, zarzut skargi, że organy administracji orzekające w sprawie nie ustaliły zakresu i charakteru robót, które miałyby być realizowane na mocy zaskarżonej decyzji na nieruchomości wykracza poza przedmiot zaskarżonej decyzji. Okoliczność ta związana jest z decyzją zobowiązującą do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania określonych czynności, która jest decyzją pierwotną w stosunku do kolejnej decyzji pozwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.