Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 766/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64e
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151 i 191
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 766/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 lipca 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Urszula Zięba, Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2010r., sprawy ze skargi "M" Sp. z o.o. w K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 15 lutego 2008r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, na skutek uprzedniego uchylenia postanowień organów obu instancji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (wyrok z dnia 24 lipca 2007r. sygn. akt I SA/Kr 1507/06) postanowieniem z dnia 23 listopada 2007r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko "M." Sp. z o.o. w K. w wysokości 45.072,30zł.

Organ egzekucyjny - Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prowadził postępowanie egzekucyjne wobec "M." sp. z o.o. w K., na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości składkowe należne Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. W związku z rozłożeniem na raty zaległości składkowych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone, a całość środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym zwolniono z egzekucji. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2006r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych umorzył na żądanie wierzyciela postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 4 kwietnia 2004 r. Koszty egzekucyjne w kwocie 45.072,30 zł. powstały w zgodnie z prawem wszczętym i prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Wnioskiem z dnia 17 maja 2006r. "M." sp. z o.o. w K. zwróciła się do organu egzekucyjnego Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie kosztów egzekucyjnych. W złożonym wniosku podnosiła, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania egzekucyjnego bez uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. W szczególności uiszczenie kosztów w tak znacznej wysokości może spowodować konieczność zwolnienia części pracowników. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2006r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych uzasadniając swoje rozstrzygnięcie brakiem przesłanek do umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Na przedmiotowe postanowienie zostało złożone zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, który postanowieniem z dnia 27 lipca 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Na skutek rozpoznania skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej przywołanym wyżej wyrokiem z dnia 24 lipca 2007r. sygn. akt. I SA/Kr 1507/06 Sąd uchylił postanowienie organu I i II instancji. W wyroku tym Sąd nakazał przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ egzekucyjny, zbadanie i odniesienie się do kwestii związanych z zadłużeniem spółki, okolicznością związaną z dobrowolną spłatą części zaległych składek ZUS, sposobem postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przy udzielaniu układu ratalnego i koniecznością obciążenia budżetu państwa wskutek konieczności zwolnienia pracowników spółki.

W wykonaniu polecenia Sądu organ egzekucyjny ponownie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, dokonał ponownej analizy zgromadzonego materiału dowodowego i ponownie uznał, iż brak jest podstaw do umorzenia kosztów egzekucyjnych zgodnie z wnioskiem Skarżącej spółki. W zażaleniu wniesionym na postanowienie organu pierwszej instancji zarzucono:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 64e § 1 i § 2 pkt 1, 2, 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez uznanie, że w przypadku Skarżącej nie występuje ważny interes publiczny oraz, że nieprawidłowo i błędnie dokonano interpretacji interesu publicznego w przypadku Skarżącej;

- nieprawidłowe ustalenie sytuacji majątkowej i faktycznej "M." sp. z o.o. w K..

W związku z tym wniesiono o uwzględnienie zażalenia w całości i uchylenie postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 listopada 2007 roku oraz o udzielenia wnioskowanej ulgi w formie umorzenia w całości kosztów postępowania egzekucyjnego, ze względu na ważny interes publiczny "M." sp. z o.o. w K. W zażaleniu zostało podniesione, że ponownie odmawiając umorzenia kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny stwierdził, że "M." sp. z o.o. w K. nie spełnienia przesłanek z art. 64e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie przedłożonych przez tę spółkę dokumentów ustalił on, że zobowiązana spółka według stanu na dzień 31.12.2005r. (wg bilansu za rok 2005) posiadała rzeczowe aktywa trwałe w wysokości 2.265.647,63 zł, a następnie na dzień 31.12.2006r. (wg bilansu za rok 2006) w wysokości 1.563.101,47 zł, następnie na dzień 31.08.2007r. (wg bilansu za część roku 2007) w wysokości 1.489.211,46 zł. i odpowiednio według bilansów posiadała aktywa obrotowe: na 31.12.2005r. w wysokości 1.840.130,84 zł, następnie na dzień 31.12.2006r. w wysokości 2.899.471,15 zł, następnie na dzień 31.08.2007r. w wysokości 2.908.656,78 zł. Opierając się na tych danych organ egzekucyjny uznał, iż zobowiązana spółka posiada majątek, z którego możliwa jest skuteczna egzekucja całości wierzytelności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wraz z kosztami egzekucyjnymi. Spółka zarzuciła jednak, że organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę, iż wskazywane w bilansie aktywa to przede wszystkim maszyny i inny majątek trwały, którego sprzedaż w wyniku egzekucji spowoduje konieczność zaprzestania wykonywania działalności przez Spółkę oraz dalej związane z tym zwalnianie pracowników. Natomiast aktywa obrotowe to środki, a właściwie należności za wykonywane usługi, z których ściągalnością jest różnie, a które to środki są przeznaczone w zdecydowanej większości na wypłaty dla pracowników oraz osób współpracujących ze Spółką, spłatę zadłużeń i zobowiązań. Organ egzekucyjny ustalił dalej, iż zobowiązany prowadzi dużych rozmiarów przedsiębiorstwo, tj. zatrudnia około 1000 pracowników oraz osób współpracujących, osiąga znaczne przychody z podstawowej swojej działalności. Biorąc pod uwagę przedłożony bilans oraz rachunek zysków i strat organ egzekucyjny stwierdził dalej, że już na dzień złożenia wniosku sytuacja finansowa spółki ulegała polepszeniu, a z perspektywy czasu jej kłopoty finansowe były przejściowe, a wysoki stan zobowiązań jest związany z profilem działalności spółki i nie koniecznie świadczy o złej kondycji finansowej spółki, czy też braku perspektyw do ich spłacania, a należy podkreślić iż spółka w ciągu 2006r. zmniejszyła stan zobowiązań krótkoterminowych powyżej 12 miesięcy i zobowiązań publicznoprawnych. Mając na uwadze powyższe ustalenia, organ egzekucyjny uznał, iż zobowiązany mógł i może ponieść koszty postępowania egzekucyjnego bez znacznego uszczerbku dla jego sytuacji finansowej. Odnosząc się do tych stwierdzeń spółka podniosła, iż organ pierwszej instancji badając same pojedyncze cyfry wyjęte z rachunku i bilansu zysków i strat, nie rozpoznał faktycznej sytuacji finansowej. Dopiero wskaźniki płynności finansowej, wskaźniki poziomu zadłużenia, wskaźniki rentowności, dają prawidłowy obraz kondycji finansowej Spółki. Ta kondycja, nawet biorąc pod uwagę stan rzeczy z momentu wnoszenia zażalenia, wykazuje niekorzystną sytuację Spółki. Spółka na ten moment nie korzysta w swej działalności gospodarczej z żadnych kredytów i pożyczek, gdyż żaden z banków po zapoznaniu się z powyższymi wskaźnikami nie chce Spółce udzielić kredytu. Wskazano także, iż organ nie rozważył w żaden sposób rosnących stale, zwłaszcza w obecnym czasie, zadań płacowych pracowniczych oraz niechęci kontrahentów Spółki do podwyższania wynagrodzeń za świadczone przez Spółkę usługi. Argumenty Spółki dotyczące przyczynienia się wierzyciela tj. ZUS do wszczęcia egzekucji, wobec nie dojścia do wcześniejszego zawarcia układu ratalnego na spłatę jego długu i związane z tym powstanie kosztów, organ uznał za nieuzasadnione. Organ pierwszej instancji nie uznał także w żadnym zakresie za realne możliwości zwolnienia części pracowników oraz wynikającego stąd obciążenia budżetu państwa i możliwość złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, w przypadku poniesienia przez Spółkę kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny nie dopatrzył się istnienia w sprawie interesu publicznego w argumentacji Spółki, odnośnie zagrożenia zwolnienia pracowników i obciążenia budżetu państwa.

Po rozpatrzeniu zarzutów zawartych w zażaleniu Dyrektor Izby Skarbowej , działając na podstawie art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, art. 64e i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego postanowieniem z dnia 15 lutego 2008r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego może nastąpić jedynie w wyjątkowych sytuacjach, gdy występuje rzeczywista niemożność zapłaty przez zobowiązanego tych należności. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art.64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie występuje. W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego ma charakter fakultatywny, a odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa, nawet wtedy gdy wystąpiłyby przesłanki do ich umorzenia, bowiem orzeczenie w tej sprawie oparte jest na uznaniu administracyjnym. Podniesiono, iż do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a także do powstania kosztów egzekucyjnych przyczyniła się sama spółka, która mimo zawartych układów ratalnych, a więc otrzymania ulgi od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych doprowadziła do rozwiązania tych układów z uwagi na niepłacenie rat i regulowanie składek bieżących po terminie. Organ odwoławczy nie dopatrzył się zatem istnienia ważnego interesu publicznego, a także nie stwierdził nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku. Nie zaistniały więc przesłanki dające możliwość umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej uiszczenie kosztów egzekucyjnych nie spowoduje zachwiania sytuacji finansowej zobowiązanego. Nie przemawia za umorzeniem kosztów postępowania egzekucyjnego podnoszony również przez zobowiązanego argument zwolnienia pracowników. Wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego wynosi tyle co miesięczne wynagrodzenie około 50 pracowników. Świadczy to o niskich zarobkach pracowników, a więc w wypadku zwolnienia mogą oni poszukać lepiej płatnej pracy i nie musi to obciążać Skarbu Państwa. Nie regulowanie w terminie zaległości składkowych ZUS powoduje, iż naraża się firmę na dodatkowe obciążenia w postaci konieczności regulowania powstałych kosztów postępowania egzekucyjnego i z takim faktem Zarząd Spółki winien się liczyć i przewidywać, iż jego środki finansowe nie będą mogły zaspokoić kosztów postępowania egzekucyjnego i tak działać by nie dopuścić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Skargę na powyższe postanowienie wniosła "M." Sp. z o.o. w K., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, któremu zarzuciła naruszenie art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz naruszenie przepisów art. 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego, które to naruszenia miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W treści skargi przedstawiono okoliczności faktyczne związane z powstaniem kosztów egzekucyjnych i podniesiono, iż Skarżąca Spółka podejmowała wszelkie czynności związane z uregulowaniem zaległych kwot (wnioski o układ ratalny) i starała się nie dopuścić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w wyniku którego powstały koszty egzekucyjne. Wszelkie wpłaty zaległych składek były dobrowolne, a nie ściągane przymusowo w drodze egzekucji. Nie wzięto również pod uwagę, że Spółka nigdy nie uchylała się od obowiązku spłaty zaistniałego zadłużenia do powstania którego doszło zresztą nie tylko z jej winy. Spółka cały czas dążyła do zawarcia umowy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych o rozłożenie zaległości składkowych na raty. W wyniku błędu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału [...]okazało się, że kwota tej zaległości jest o 200.000 zł wyższa. Zapłata nowej kwoty była nierealna w proponowanych dotychczas terminach co poskutkowało odmową zawarcia umowy o rozłożenie na raty i wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Skarżąca spółka zarzuciła także, iż organy nie wyjaśniły i nie uzasadniły braku istnienia przesłanki "ważnego interesu publicznego" w kontekście ryzyka redukcji zatrudnienia. Wyjaśniono przy tym, iż Spółka zatrudnia pracowników z podstawowym wykształceniem, osoby niepełnosprawne, które – wbrew stanowisku organu zażaleniowego - nie mają dużych możliwości zarobkowych i ofert na rynku pracy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Po rozpoznaniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2008 r. (sygn. akt I SA/Kr 565/08), uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że organ egzekucyjny nie podjął wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wykazania, że nie zachodzi w sprawie przesłanka istnienia "ważnego interesu publicznego", przemawiająca za umorzeniem kosztów egzekucyjnych. Wyrok z dnia 24 lipca 2007r. sygn. akt I SA/Kr 1507/06, którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania są wiążące, zobligował ograny do dokonania analizy przedstawionych przez spółkę dokumentów min. bilansów i rachunków wyników za lata 2003 - 2005, odniesienia się do stanu zadłużenia spółki, jak również faktu dobrowolnej spłaty części zaległych składek ZUS, co nie mogło pozostawać bez wpływu na podjęcie postanowienia w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wskazania na jakiej podstawie dokonano ustaleń, że trudności finansowe skarżącej mają charakter przejściowy. Odniesienia się także do przedstawionego przez stronę pisma (k.103 akt administracyjnych), z którego wynikało, że z winy organu nie doszło wcześniej do zawarcia układu ratalnego, co poskutkowało wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Sąd zarzucił także i to, że organy nie uwzględniły wszystkich wskazanych przez zobowiązanego okoliczności dla uzasadnienia istnienia przesłanki umorzenia ze względu na "ważny interes publiczny". Wskazane zostało, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy ocena tej przesłanki będzie musiała wskazywać na ile zapłata kosztów egzekucyjnych będzie miała wpływ na sytuację pracowników skarżącej spółki. Sąd stwierdził, iż w świetle wcześniej sformułowanych poglądów, organy egzekucyjne ponownie rozpoznając sprawę w sposób niewystarczający rozważyły istnienie przesłanki "ważnego interesu publicznego". Organy nie odniosły się do zarzutów związanych z procedurą zawarcia układu ratalnego, powstania dodatkowych zaległości składkowych, spłaty zaległości i zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nadto organy nie wskazały na jakiej podstawie dokonały ustaleń, że spółka obraca środkami pieniężnymi znacznie przekraczającymi wysokość kosztów egzekucyjnych, a co z tym się wiąże, może w jakiejś określonej chwili uregulować zobowiązanie z tytułu kosztów egzekucyjnych bez zachwiania płynności finansowej. W ocenie Sądu organy egzekucyjne odniosły się do określenia przesłanek powstania zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a nie do weryfikowania istnienia przesłanek określonych w przepisie art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w stanie faktycznym, w jakim znajduje się skarżąca. Dlatego też w ponownym postępowaniu powinny dokonać analizy i ustalenia sytuacji finansowej strony skarżącej z uwzględnieniem okoliczności, w jakich zaległość powstała, ryzyka zwolnienia pracowników, a także tego, iż strona wnosiła o możliwość ratalnej spłaty zaległości, spłacała zalegle składki, przez co nie było podstaw do wszczynania postępowania egzekucyjnego. Sąd podkreślił, że organ egzekucyjny stosownie do przepisów proceduralnych, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 §3 kodeksu postępowania administracyjnego jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz w aspekcie art. 64 e upe rozważenia ważnego interesu publicznego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniach postanowień.

Od powyższego wyroku została przez Dyrektora Izby Skarbowej wniesiona skarga kasacyjna, w której zarzucił on Sądowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c i art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 8, art. 11, art.77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, z art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uchylenie postanowień organów I i II instancji i uznanie, iż organy te nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie dokonały w sposób wyczerpujący oceny zebranego materiału dowodowego, pomimo nienaruszenia przez organy wskazanych przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby Sąd dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy i zebranego materiału dowodowego musiałby skargę oddalić na zasadzie art.151u.p.p.s.a. uznając, iż zaskarżone orzeczenia odpowiadają prawu,

- art. 145 § 1 pkt. 1 lit c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie przez Sąd, że postanowienia organów I i II instancji nie odpowiadają wymogom wskazanego przepisu kodeksu postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy organy ustosunkowały się i rozważyły wszystkie przesłanki i zarzuty wskazane przez stronę skarżącą, jak i wynikające z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniu faktycznym i prawnym zaskarżonych postanowień,

- art.133 § 1 w związku z art. 141 § 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wydanie wyroku, w którym Sąd zakwestionował prawidłowo ustalony stan faktyczny wbrew materiałowi dowodowemu i dokumentom zgromadzonym w aktach sprawy,

- art.153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 3 § 1 tej ustawy, z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz z art. 64 e § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie, że organy I i II instancji nie zastosowały się do wskazań Sądu co do dalszego postępowania wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lipca 2007r. sygn. akt I SA/Kr 1507/06 oraz przekroczyły granice przyznanego im uznania administracyjnego, narażając się na zarzut dowolności przy ocenie przesłanek wymienionych w art. 64 e § 2 wyżej wskazanej ustawy, podczas gdy to Sąd I instancji dokonując błędnej weryfikacji wykonania zaleceń Sądu, wkroczył w zakres oceny znajdujący się poza granicami kontroli legalności orzeczeń wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy ocenionej przez Sąd z punktu widzenia celowości i słuszności wydanych rozstrzygnięć. Powołując się na powyższe uchybienia Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną "M." Spółka z o.o. w K., podtrzymała swoje dotychczasowe wywody, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2010 r. (sygn. akt II FSK 2099/08) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. W motywach swojego rozstrzygnięcia wskazał, że wydając zaskarżony wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie naruszył wymienione w skardze kasacyjnej przepisy postępowania, bowiem uchylając postanowienia organów obu instancji nakazał badać ponownie okoliczności i rozważać przesłanki, które zostały już dostatecznie zebrane i ocenione zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku tego Sądu z dnia 24 lipca 2007r. sygn. akt I SA/Kr 1507/06. Wynika to z treści kwestionowanych przed Sądem rozstrzygnięć organów administracji obu instancji. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku sprowadza się w znacznej części do powtórzenia treści orzeczenia z dnia 24 lipca 2007r., z pominięciem ustaleń zawartych w zaskarżonym postanowieniu oraz poprzedzającym go postanowieniu organu I instancji, a w konsekwencji z pominięciem akt administracyjnych. Z uzasadnienia zarówno postanowienia organu egzekucyjnego, jak i organu nadzoru wynika, że przesłanki uregulowane w art. 64 e § 2 upe, a w szczególności przesłanka ważnego interesu publicznego zostały wszechstronnie rozważone i prawidłowo ocenione. Organy dokonały analizy sytuacji finansowej spółki za okres od 2005r. do połowy 2007r. na podstawie bilansów, rachunków zysku i strat, zeznań podatkowych oraz dokumentacji związanej z pomocą de minimis. Z tych dokumentów wynikało, że strona posiada majątek, a w szczególności aktywa obrotowe, z którego możliwa jest skuteczna egzekucja wierzytelności ZUS wraz z kosztami egzekucyjnymi. Spółka prowadzi dużych rozmiarów przedsiębiorstwo – zatrudnia ok. 1000 pracowników, osiągając według rachunków zysku i strat przychody z podstawowej działalności powyżej 10.000.000 zł rocznie, co oznacza że posiada środki finansowe znacznie przekraczające wysokość kosztów egzekucyjnych, których zapłata w tej sytuacji nie wpłynęłaby na zachwianie płynności finansowej. Ponadto na dzień 31 sierpnia 2007r. spółka wykazała zysk na kwotę 478 tys. zł oraz w 2006r. zmniejszyła stan zobowiązań krótkoterminowych, stanowiących jej główne zobowiązania z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz zobowiązań publicznoprawnych. Organy oceniając te wyniki uznały, że sytuacja finansowa spółki uległa polepszeniu, co wskazuje na przejściowy charakter jej trudności finansowych. Organ dodał, że ZUS posiada zabezpieczenia na ruchomościach spółki tj. na samochodach, z których sprzedaży można pokryć koszty egzekucyjne, co jednocześnie nie miałoby wpływu na prowadzoną działalność gospodarczą strony. Analizując przesłankę ważnego interesu publicznego, organ egzekucyjny wyjaśnił, że dobrowolna spłata zobowiązań obejmowała składki w części finansowane przez ubezpieczonych oraz składki bieżące, co było podyktowane chęcią zawarcia przez spółkę układu ratalnego, a nie regulowaniem zaległych zobowiązań w miarę swoich możliwości. Odnosząc się do kwestii winy ZUS przy zawieraniu układu ratalnego organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, przedstawił szczegółowe wyjaśnienia dotyczące sposobu postępowania ZUS, co znalazło wyraz w treści postanowienia z dnia 23 listopada 2007r. Organ jednocześnie wskazał, że umowa ratalna ulegała rozwiązaniu dwukrotnie (9.09.2005r. i 10.08.2006r.) z uwagi na niewywiązywanie się zobowiązanej spółki z warunków układu, a wierzyciel jest zobowiązany zaległe składki kierować do egzekucji. Co do twierdzenia strony skarżącej, iż pokrycie kosztów egzekucyjnych może spowodować zwolnienia pracowników, organ egzekucyjny rozważył tę okoliczność odnosząc się do profilu działalności spółki. Podkreślił że spółka nie uprawdopodobniła zaistnienia rzeczywistego zagrożenia zwalniania pracowników, wskazując jedynie, iż kwota kosztów egzekucyjnych kształtuje się na poziome miesięcznego wynagrodzenia 50 pracowników. Organ wysnuł zatem wniosek, że świadczy to jedynie o niskich zarobkach pracowników, którzy ewentualnie w przypadku zwolnienia mogliby poszukać lepiej płatnej pracy oraz wskazuje na to, iż wysokość kosztów egzekucyjnych stanowi niewielki ułamek ogólnych kosztów ponoszonych przez spółkę. Organ ustalił, że strona skarżąca nie jest zagrożona ogłoszeniem upadłości. Zatem rezultatem zapłaty należności nie będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Zostało również stwierdzone, że przesłanka ważnego interesu publicznego przemawiająca za umorzeniem powinna mieć charakter szczególny i nie może być utożsamiana z subiektywnym przekonaniem zobowiązanej spółki o zasadności umorzenia kosztów. Aby skorzystać z tej instytucji strona powinna wykazać uprawniające ją okoliczności do zastosowania przez organ umorzenia, także kiedy wskazuje na możliwość utraty zatrudnienia przez pracowników.

W trakcie ponownego rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, strona skarżąca na rozprawie w dniu 8 lipca 2010 r. złożyła pismo procesowe. W piśmie tym zostało podkreślone, że skarżąca nie ponosi winy w powstaniu kosztów egzekucyjnych, co ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto wskazała, że w dalszym ciągu znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i finansowej, zaś problemy finansowe nie są problemami przejściowymi. Obecnie utraciła już płynność finansową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli skarżona czynność może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej w dalszej części p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedstawione powyżej zasady, nie mogą jednak zostać w pełni zastosowane w niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że sprawa była przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uchylił poprzednie rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W takim przypadku zastosowanie znajduje art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z judykaturą, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 tej ustawy. (por. wyrok NSA W-wa z dnia 20 września 2006 r. sygn. akt II OSK 1117/05 LEX nr 238489). Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, nie może stosować postanowień art. 134 § 1 i art. 135 bez uwzględnienia brzmienia przepisów art. 168 § 3, art. 183 § 1 oraz art. 190 powołanej ustawy.

Podkreślenia wymaga, że z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 268). Jednakże w pozostałym zakresie ocena wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny wiąże sąd rozpoznający sprawę ponownie. W niniejszej sprawie wykładnia odnośnie spełnienia przesłanek umożliwiających umorzenie kosztów egzekucyjnych, jest wiążąca. Wprawdzie przepisy dotyczące umorzenia takich kosztów zawarte zostały w ustawie dotyczącej zagadnień proceduralnych, jednak mają one charakter materialno prawny. Znajduje to potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2008 r. (II FSK 1710/06, Lex nr 471057) w którym stwierdził on, że niektóre z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają charakter materialno prawny, w szczególności te, z których wynikają uprawnienia lub obowiązki uczestników tego postępowania. Takim właśnie przepisem zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest art. 64 e, pozwalający, w określonej w nim sytuacji, na umorzenie kosztów egzekucyjnych. Orzeczenie w tym przedmiocie dotyczy bezpośrednio sfery obowiązków strony, a zatem przepis na podstawie którego wydano postanowienie ma charakter zarówno kompetencyjny jak i materialny.

Dalsze zatem rozważania na temat legalności zaskarżonej decyzji, muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylającego poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Ponadto należy podkreślić, że Sąd bada zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia na dzień jego wydania. Argumentacja zatem o trudnej sytuacji materialnej i finansowej skarżącej powstałej już po wydaniu zaskarżonego postanowienia, nie może mieć znaczenia dla legalności tego postanowienia. Jeżeli skarżąca uważa, że od czasu wydania zaskarżonego postanowienia, zmieniła się w sposób istotny jej sytuacja, może wystąpić do organu administracyjnego ze stosownym wnioskiem.

Po ponownym rozważeniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem niniejszego postępowanie jest kwestia umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Możliwość umorzenia takich kosztów została uregulowana w art. 64 e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Umorzenie kosztów może mieć miejsce, jeżeli:

- stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub

- gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, a obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione,

- za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,

- ściągniecie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy administracyjne właściwie dokonały zbadania, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego i na podstawie tego badania wydane zostało prawidłowe rozstrzygnięcie. W szczególności w ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Organy podatkowe wzięły bowiem pod uwagę wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lipca 2007 r. i przeprowadziły ponownie postępowanie w oparciu o te wytyczne. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny uchylając poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, organy administracyjne wszechstronnie rozważyły stan faktyczny sprawy i należycie uzasadniły swoje rozstrzygnięcia. Brak jest wobec powyższego podstaw, aby z powodu zarzucanych w skardze nieprawidłowości w prowadzeniu postępowania, uchylić zaskarżone postanowienie i nakazać przeprowadzenie ponownego postępowania. Nie jest bowiem możliwe wskazanie organom administracyjnym, jakie jeszcze czynności powinny przeprowadzić w ramach badania przesłanek umorzenia. Organy podatkowe przy wydawaniu zaskarżonych postanowień rozważyły również przesłanki które skarżąca podnosi w piśmie z 8 lipca 2010 r., oczywiście poza okolicznościami dotyczącymi okresu po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Jak jednak zostało to już wcześniej wskazane, okoliczności te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż sąd bada zgodność z prawem zaskarżonego orzeczenia na dzień jego wydania. Zaskarżone postanowienie nie narusza zatem prawa procesowego.

Ponadto jak wynika ze stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanego na tle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, zaskarżone postanowienie nie narusza również prawa materialnego. Stanowiskiem tym orzekający w sprawie Sąd jest związany.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.