Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 6/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust.1, art. 3 ust. 3 pkt 15
journal: Dz.U. 2015 poz 594
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 165 poz 1  art. 4, art. 1 ust.1 , art. 54 ust.1, art. 54 ust. 2 lit. h
law: Rozporządzenie (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i  dobrostanu zwierząt
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 304 poz 18  art. 7 ust.1 lit a, c, art. 7 ust. 2, ust.4
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i RadyI R (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom  informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia  dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu  Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Referent stażysta Kinga Górka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 marca 2018 r. sprawy ze skargi L. S. i R. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazów z zakresu nadzoru sanitarnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania L. S., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...]. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...] nakazującą usunięcie ze strony internetowej [...] nieprawidłowych określeń stosowanych przy prezentacji

i reklamie wody mineralnej "[...] - "krystalicznie czysta...źródło zdrowia...stąd bije źródło...czysty ekologicznie obszar...Co warto wiedzieć o wodach mineralnych?...o pierwotnej czystości, nieskażona bakteriologicznie i chemicznie"

w terminie od dnia następnego po dniu, w którym decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy.

W dniach od [...] kwietnia 2017 r. do [...] kwietnia 2017 r. przedstawiciel Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L., dokonał oceny prezentacji i reklamy wody mineralnej "[...]" prezentowanej na stronie internetowej [...], produkowanej przez Przedsiębiorstwa [...] W trakcie oceny prezentacji i reklamy ww. wody mineralnej stwierdzono nieprawidłowe stosowanie określeń, a mianowicie: Woda [...]... "zakładka aktualności...krystalicznie czysta...ulotka produktu Szlak [...]... krystalicznie czysta... zakładka Stąd bije źródło... czysty ekologicznie obszar...zakładka Woda [...]... krystalicznie czysta...pierwotna czystość...o pierwotnej czystości, nieskażone bakteriologicznie i chemicznie". Zdaniem organu I instancji nieprawidłowości stanowiły naruszenie ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2017 r. poz. 149 ze zm.), bowiem jak wynika z definicji określonej w art. 3 ust. 3 pkt 15 ww. ustawy, każda woda naturalna jest pierwotnie czysta pod względem chemicznym

i mikrobiologicznym. W związku z tym umieszczenie takiego sformułowania sugeruje, że inne naturalne wody mineralne nie są pierwotnie czyste, podczas gdy każda woda, która uznana jest jako naturalna woda mineralna powinna wykazywać taką czystość. Nadto zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności...(Dz.Urz. L 304/18

z 22.11.2011 str. 18 ze zm.) oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego w tym jego tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, a także nie może sugerować, że posiada on szczególne właściwości, jeżeli wszystkie środki posiadają szczególne właściwości. Wymieniony przepis odnosi się również do prezentacji i reklamy. W związku z tym określenia takie jak: "czysty ekologicznie obszar", "krystalicznie czysta", "naturalne źródło zdrowia" sugerują konsumentom, że inne wody o podobnym składzie i właściwościach pochodzą ze źródeł o nie odpowiedniej jakości oraz sugerują, że nie są czyste i mogą zawierać zanieczyszczenia, a w konsekwencji nie są w pełni bezpieczne dla zdrowia.

W związku ze stwierdzeniem niezgodności z prawem żywnościowym

w zakresie prezentacji i reklamy wody mineralnej "[...]", Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. w dniu [...] maja 2017 r. skierował do strony zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego. W piśmie z dnia [...] maja 2017 r. strona zwróciła się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z prośbą o przesłanie protokołu z przeprowadzonej kontroli sanitarnej oraz podanie naruszonych przepisów prawa żywnościowego. W kolejnym piśmie poinformowała, że strona internetowa [...] została zmieniona na nową stronę [...] W dniu [...] maja 2017 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. przekazał ocenę prezentacji i reklamy wody mineralnej "[...]", jak również poinformował o naruszonych przepisach prawa żywnościowego. W związku z dokonaną w dniu [...] maja 2017 r. oceną nowej strony internetowej oraz zmianą przez właścicieli strony internetowej, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. umorzył wszczęte postępowanie administracyjne.

W dniu [...] maja 2017 r. przedstawiciel Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L., dokonał ponownej oceny prezentacji i reklamy wody mineralnej "[...]" prezentowanej na stronie internetowej [...],

w związku ze sprawdzeniem czy nieprawidłowe treści zamieszczone na poprzedniej stronie internetowej [...] zostały usunięte. W trakcie oceny prezentacji

i reklamy ww. wody mineralnej stwierdzono nieprawidłowe stosowanie określeń,

a mianowicie: Woda [...] ... "krystalicznie czysta... źródło zdrowia... Stąd bije źródło... czysty ekologicznie obszar...krystalicznie czysta...Co warto wiedzieć

o wodach mineralnych?...o pierwotnej czystości, nieskażone bakteriologicznie

i chemicznie...". Zdaniem organu I instancji ww. nieprawidłowości stanowiły naruszenie przepisów ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1169/2011

z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności...(Dz.Urz. L 304/18 z 22.11.2011 str. 18 ze zm.).

W związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości podczas oceny prezentacji

i reklamy wody mineralnej "[...]" przedstawionej na stronie internetowej [...], w dniu [...] maja 2017 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. przesłał do strony zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, a w dniu [...] czerwca 2017 r. wydał decyzję Nr: [...] nakazując usunięcie ze strony internetowej [...] nieprawidłowych określeń stosowanych przy prezentacji i reklamie wody mineralnej "[...]", tj.: Woda [...] ... "krystalicznie czysta... źródło zdrowia...Stąd bije źródło...czysty ekologicznie obszar...krystalicznie czysta...Co warto wiedzieć

o wodach mineralnych?...o pierwotnej czystości, nieskażone bakteriologicznie

i chemicznie...". W uzasadnieniu decyzji wskazał naruszone przepisy prawa żywnościowego.

Organ administracji wyjaśnił również, że strona skierowała do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. pismo, które wpłynęło [...] czerwca 2017 r. W piśmie tym podmiot zwrócił się z prośbą o dokonanie ponownej oceny prezentacji i reklamy wody mineralnej zawartej na stronie internetowej www.wodabystra.pl. [...] podał Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. decyzja została wydana w dniu [...] czerwca 2017 r. czyli następnego dnia po otrzymaniu ww. pisma strony. P. przedstawione powyżej nie mogło zostać rozpatrzone bowiem znajdowało się ono w obiegu wewnętrznym, a wydając decyzję nakazową nie posiadano wiedzy o istnieniu pisma.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie

i umorzenie postępowania w całości. Wskazała, że nie zgadza się, że podane określenia na stronie internetowej dotyczące wody mineralnej "[...]" naruszają przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego, jak również ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Zdaniem strony sformułowania takie jak "krystalicznie czysta", "źródło zdrowia", czy "o pierwotnej czystości, nieskażone bakteriologicznie i chemicznie" nie świadczą, że środek spożywczy ma inne szczególne właściwości, niż inne tego rodzaju środki spożywcze. Nadto w odwołaniu strona podała przykłady określeń dotyczących innych producentów wód mineralnych, które podają podobne określenia, które funkcjonują na stronach internetowych. W treści odwołania strona opisała walory przyrodnicze terenu, na którym odbywa się produkcja wody mineralnej.

W załączeniu odwołania przekazano pismo Wójta Gminy W. z dnia [...] maja 2017 r., decyzję wykonawczą Komisji z dnia [...] listopada 2013 r. w sprawie wykazu terenów mających znaczenie dla Wspólnoty składających się na kontynentalny region biogeograficzny oraz zarządzenie Regionalnego Dyrektora Środowiska

w L. z dnia [...] grudnia 2014 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] [...] [...]

Rozpatrując odwołanie L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa, a argumenty podnoszone przez stronę nie zasługują na uwzględnienie. Ocena treści prezentacji i reklamy wody mineralnej "[...]" w Długiem 34 dotyczyła konkretnego zakładu usytuowanego na terenie działalności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L., który właściwy jest do prowadzenia nadzoru sanitarnego nad ww. zakładem produkcyjnym. Ocena treści prezentacji i reklamy innych wód na terenie kraju nie podlega Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w L..

Organ odwoławczy wskazał, że analiza treści podanych na stronie internetowej [...] potwierdziła szereg nieprawidłowych określeń, co spowodowało wydanie decyzji nakazującej usunięcie ich z ww. strony internetowej. W prezentacji i reklamie wody mineralnej "[...]" znajdowało się określenie ...

"o pierwotnej czystości, nieskażone bakteriologicznie i chemicznie"... Z definicji naturalnej wody mineralnej określonej w art. 3 ust. 3 pkt 15 ustawy z dnia [...] sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia wynika, iż każda woda mineralna jest pierwotnie czysta pod względem chemicznym i mikrobiologicznym. Zdaniem organu odwoławczego umieszczenie takiego określenia na stronie internetowej sugeruje, że inne naturalne wody mineralne nie są pierwotnie czyste, podczas gdy każda woda, która uznana jest jako naturalna woda mineralna powinna wykazywać taką czystość. Stosowanie takich sformułowań jak: "czysty ekologicznie obszar", "krystalicznie czysta", "źródło zdrowia" narusza art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego

i Rady (UE) Nr 1169/2011 z dnia 25.10.2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności...(Dz.Urz. UE L 304 z 21.11.2011r. str. 18) bowiem oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać w błąd

w szczególności, co do właściwości środka spożywczego, w tym jego tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości a także nie może sugerować, że posiada on szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki posiadają szczególne właściwości. Przepis ten odnosi się również do prezentacji i reklamy żywności.

W związku z tym wymienione wyżej sformułowania sugerują konsumentom, że inne wody o podobnym składzie i właściwościach pochodzą ze źródeł o nieodpowiedniej jakości oraz sugerują, że nie są czyste i mogą zawierać zanieczyszczenia, a co za tym idzie nie są w pełni bezpieczne dla konsumentów.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny, odnosząc się do przedstawionych przez stronę pism (Wójta Gminy W., decyzji Komisji z dnia [...].11.2013 r. oraz zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska

w L.) wskazał, że są one bez znaczenia w sprawie w odniesieniu do wymogów niniejszej prezentacji i reklamy. Jakkolwiek organ nie kwestionuje podanych informacji o walorach przyrodniczych regionu, na którym zlokalizowany jest zakład produkcyjny wody mineralnej.

Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wyjaśnił wszelkie okoliczności

w sprawie i w sposób wyczerpujący zgromadził materiał dowodowy. Ustalenia zostały potwierdzone oceną prezentacji i reklamy wody mineralnej "[...]" przedstawionej na stronie internetowej [...]

Zdaniem organu odwoławczego, prowadzenie działalności poprzez umieszczanie nieprawidłowych określeń na stronie internetowej dotyczącej własnych produktów, nie może odbywać się kosztem naruszenia przepisów prawa żywnościowego. Zapewnienie tej zgodności z wymogami należy do obowiązków strony, natomiast ocena działalności strony, w tym w zakresie prezentacji, reklamy na stronie internetowej własnych produktów, należy do kompetencji organów inspekcji sanitarnej.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie L. S. i R. S., zarzucając naruszenie:

1/ przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a/ naruszenie art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez nie podjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony;

b/ naruszenie art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przejawiającego się w ustaleniu, że określenia zawarte na stronie internetowej skarżącego w postaci Woda [...] "zakładka aktualności...krystalicznie czysta... ulotka produktu Szlak [...]...krystalicznie czysta zakładka Stąd bije źródło czysty ekologicznie obszar ....zakładką Woda [...] krystalicznie czysta pierwotna czystość o pierwotnej czystości, nieskażone bakteriologicznie i chemicznie" naruszają definicję wody naturalnej zawartą w przepisie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia uważając, iż takie sformułowania sugerują, że inne wody naturalne, wody mineralne nie są pierwotnie czyste, podczas gdy każda woda, która uznana jest jako naturalna woda mineralna powinna wykazywać taką czystość,

2/ przepisów prawa materialnego:

a) art. 3 ust. 3 pkt. 15 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 roku o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2017, poz. 149 ze zm.) przez bezpodstawne przyjęcie, iż określenia zawarte na stronie internetowej skarżącego w postaci Woda [...] "zakładka aktualności...krystalicznie czysta... ulotka produktu Szlak [...]...krystalicznie czysta zakładka Stąd bije źródło czysty ekologicznie obszar ....zakładką Woda [...] krystalicznie czysta pierwotna czystość o pierwotnej czystości, nieskażone bakteriologicznie i chemicznie" naruszają definicję wody naturalnej zawartą w przepisie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia uważając, iż takie sformułowania sugerują, że inne wody naturalne wody mineralne nie są pierwotnie czyste, podczas gdy każda woda, która uznana jest jako naturalna woda mineralna powinna wykazywać taką czystość;

3/ przepisów prawa unijnego w postaci;

a) art. 7 ust. 1 lit. A lit. B rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 roku w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (Dz.Urz. L 304/18 z dnia 22.11.2011 str. 18 ze zm.) poprzez uważanie, iż określenia zawarte na stronie internetowej skarżącego mogą wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego w tym jego tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, a także nie może sugerować, że posiada on szczególne właściwości jeżeli wszystkie środki posiadają szczególne właściwości.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu

I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że organ odwoławczy dokonał jedynie powielarnia argumentacji podnoszonej przez organ I instancji. Organ II instancji w sposób bardzo lakoniczny odniósł się do przedłożonych przez skarżącą dowodów w sprawie, stwierdzając jedynie, iż według niego nie mają one żadnego znaczenia dla sprawy. W uzasadnieniu decyzji oprócz parokrotnego przytaczania stanu faktycznego, nie ma ani jednego konkretnego zdania dlaczego organy, zarówno I, jak i II instancji uważają, że skarżący poprzez takie właśnie wpisy na swojej stronie internetowej wprowadzali konsumentów w błąd sugerując, że inne wody o podobnym składzie i właściwościach pochodzą ze źródeł o nieodpowiedniej jakości oraz sugerują, że nie są czyste i mogą zawierać zanieczyszczenia, a co za tym idzie, nie są w pełni bezpieczne dla konsumentów. Według skarżących wpisy na stronie internetowej mają być reklamą wody, a nie wywierać wpływ na innych producentów poprzez jakiekolwiek sugestie. Zdaniem skarżących wnioski tego typu są za daleko idące. Skarżący uważają, że zakwestionowane stwierdzenia (określenia) w żaden sposób nie naruszają zawartych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego, ani dyrektyw Komisji i Rady Europejskiej, jak również zapisów ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 roku o bezpieczeństwie żywności i żywienie (Dz.U. z 2017, poz. 149 z późn. zm.).

Skarżący podnieśli, iż w uzasadnieniu decyzji organy posługują się sformułowaniami, iż zacytowane treści wzbudzają wątpliwości pod względem spełnienia wymagań ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 roku o bezpieczeństwie żywności i żywienie (Dz.U. z 2017, poz. 149 z późn. zm.). Niestety organy w żaden sposób nie wyjaśniają, co należy rozumieć po słowami "wzbudzają wątpliwości". Organ bowiem wskazuje tylko na art. 3 ust. 3 pkt 15 ustawy zawierający definicję naturalnej wody mineralnej, a nie jakiekolwiek naruszenia związane

z zamieszczeniem na stronie internetowej powyższych treści. Zdaniem skarżących, sformułowania takie jak "krystalicznie czysta", "źródło zdrowia" czy "o pierwotnej czystości, nieskażone bakteriologicznie i chemicznie" nie stanowią żadnego sugerowania, że środek spożywczy ma jakieś inne szczególne właściwości, niż inne tego rodzaju środki spożywcze, czy że inne naturalne wody mineralne nie są pierwotnie czyste. Wskazują tylko, że w tym danym miejscu jest źródło wody czystej czy krystalicznie czystej. Zbyt daleko idącym są twierdzenia organów, iż używanie treści wskazanych w decyzji może wprowadzać konsumenta błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, w tym jego tożsamości, właściwości składu, ilości, trwałości, a także nie można sugerować, że posiada on szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki posiadają szczególne właściwości.

W całej decyzji organ posługuje się tylko stwierdzeniami "sugerują" czy "mogą sugerować". Brak jest konkretów, czy treści zawarte na stronie [...] będące przedmiotem decyzji, w jakikolwiek sposób naruszają wskazywane przez organ przepisy prawa polskiego jak i europejskiego.

Skarżący podkreślili, iż bardzo podobne stwierdzenia znajdują się także na innych stronach internetowych producentów wód mineralnych, jak np. na stronie "Żywiec Zdrój", "Cisowianki", "Nałęczowianki". Zdaniem skarżących stosując klucz dotyczący określeń uznanych za nieprawidłowe przez organ podnieśli, iż wszyscy producenci wód mineralnych mają na swoich stronach internetowych takie nieprawidłowości.

Według skarżących zakwestionowane sformułowania, czy określenia są tylko

i wyłącznie reklamą produktu i taki zazwyczaj jest sens ich zamieszczania na stronie. Skarżący nie akceptują uznania przez organy, za nieprawidłowość sformułowania "czysty ekologicznie obszar". Po pierwsze takie sformułowania bądź bardzo zbliżone w treści znajdują się na stronach internetowych wszystkich producentów wód mineralnych, a po drugie jest to prawda ponieważ ujęcie wody zlokalizowane jest

w pięknym naturalnym, ekologicznym, zielonym i czystym terenie, nad rzeką [...], na specjalnym Obszarze Ochrony S. PLH0600049 Natura 2000 [...] [...], tj. Obszarze Chronionego Krajobrazu "[...]". Powyższe znalazło swoje odzwierciedlenie w załączniku - "Siódmy zaktualizowany wykaz terenów mających znaczenie dla Wspólnoty składających się na kontynentalny region biogeograficzny" - do Decyzji Wykonawczej Komisji z dnia [...] listopada 2013 roku notyfikowany jako dokument nr C(2013)7358)(2013/741 /UE), zgodnie z którym pod nr kodu PLH060096 została wpisana właśnie [...] [...]. Poza tym prawdą jest, iż firma skarżących leży w obrębie G. Z. Wód Podziemnych nr [...] Niecka L., gdzie górnokredowe wody użytkowego poziomu wodonośnego stanowią strategiczne źródło zaopatrzenia

w wodę regionu i podlegają szczególnej ochronie. Skarżący podkreślili, iż sformułowania/treści zawarte na stronie internetowej [...] ich zdaniem w żaden sposób nie sugerują, że inne wody są złej jakości, czy w jakikolwiek sposób wprowadzające konsumenta w błąd.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawarta w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w dniu [...] marca 2018 r. pełnomocnik skarżących podniosła dodatkowo zarzut naruszenia art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Kontrola sądowoadministracyjna zaskarżonej decyzji sprowadza się do oceny, czy została ona wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Przy tym sąd administracyjny rozpoznając sprawę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2017 r., poz. 1369). Oznacza to, że Sąd zobowiązany jest z urzędu skontrolować, czy w sprawie doszło do naruszeń przepisów postępowania lub prawa materialnego.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną wydania ww. decyzji stanowiły przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. Urz. UE L 2011.304.18 ze zm. - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1169/2011") oraz ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 149 ze zm.).

W pierwszej kolejność wskazać należy na uregulowania będące podstawą działania organów sanitarnych - nie wymienionych w zaskarżonej decyzji - jednakże zdaniem Sądu powyższa wadliwość nie miała wpływu na treść orzeczenia. Zgodnie

z art. 73 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są organami urzędowej kontroli żywności, o których mowa w art. 4 rozporządzenia nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. UE L z 2004 r., Nr 165, poz. 1 ze zm.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 882/2004, rozporządzenie to ustanawia ogólne zasady wykonywania kontroli urzędowych mających na celu sprawdzenie zgodności z regułami ukierunkowanymi w szczególności na: a) zapobieganie, eliminowanie lub ograniczanie dopuszczalnych poziomów zagrożenia ludzi i zwierząt, bezpośrednio lub poprzez środowisko naturalne oraz b) gwarantowanie uczciwych praktyk w handlu paszami i żywnością oraz ochronę interesów konsumenta łącznie

z etykietowaniem pasz i żywności oraz innymi formami przekazywania informacji konsumentom. Stosownie do art. 54 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 882/2004 w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności (ust. 1). Działanie takie zawiera, gdzie jest to stosowne, następujące środki: a) nałożenie procedur sanitarnych lub podjęcie wszelkich innych działań uważanych za niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa paszy lub żywności lub zgodności z prawem paszowym

i żywnościowym, zasadami dotyczącymi zdrowia zwierząt lub dobrostanem zwierząt; b) ograniczenie lub zakaz wprowadzania do obrotu, przywozu lub wywozu paszy, żywności lub zwierząt; c) monitorowanie, oraz w razie konieczności, nakazanie wycofania i/lub zniszczenia paszy lub żywności; d) upoważnienie do wykorzystania paszy lub żywności do celów innych niż te, do których były początkowo przeznaczone; e) zawieszenie działania lub zamknięcie całego lub części danego przedsiębiorstwa na właściwy okres czasu; f) zawieszenie lub wycofanie zatwierdzenia zakładu; g) środki określone w art. 19 dotyczące przesyłek z państw trzecich; h) wszelkie inne środki jakie właściwy organ uznaje za właściwe.

Z powyższych przepisów wynika zatem kompetencja organów inspekcji sanitarnej do podjęcia stosownych środków prawnych mających na celu przeciwdziałanie stwierdzonym nieprawidłowościom w zakresie dotyczącym m.in. gwarancji uczciwych praktyk w handlu żywnością oraz ochrony interesów konsumenta łącznie z etykietowaniem żywności oraz innymi formami przekazywania informacji konsumentom. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że organy inspekcji sanitarnej w niniejszej sprawie - w oparciu o art. 54 ust. 2 lit. h/ rozporządzenia nr 882/2004 ze względu na ochronę uczciwych praktyk w handlu żywnością i ochronę interesów konsumentów w przypadku wykazania, że informacje na temat żywności mogą wprowadzać w błąd w zakresie wskazanym w art. 7 ust. 1 lit. a/ i lit. c/ rozporządzenia nr 1169/2011 - posiadały podstawę prawną do wydania nakazu w przedmiocie usunięcia określonych treści ze strony internetowej prowadzonej przez skarżących, w zakresie znajdujących się tam informacji na temat żywności (środka spożywczego), tj. wody mineralnej [...].

Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011 informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności: a) co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji; b) przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada; c) przez sugerowanie, że środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości, zwłaszcza przez szczególne podkreślanie obecności lub braku określonych składników lub składników odżywczych; d) przez sugerowanie poprzez wygląd, opis lub prezentacje graficzne, że chodzi o określony środek spożywczy lub składnik, mimo że w rzeczywistości komponent lub składnik naturalnie obecny lub zwykle stosowany w danym środku spożywczym został zastąpiony innym komponentem lub innym składnikiem. Informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta (art. 7 ust. 2 ww. rozporządzenia). Stosownie natomiast do ust. 4 art. 7 rozporządzenia nr 1169/2011 - ustępy 1, 2 i 3 mają również zastosowanie do: a) reklamy; b) prezentacji środków spożywczych, w szczególności kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu ustawienia oraz otoczenia,

w jakim są pokazywane.

W rozpoznawanej sprawie organy sanitarne uznały, że określenia znajdujące się na stronie internetowej wody "[...]" sugerują, że ten środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości, zwłaszcza przez szczególne podkreślanie obecności lub braku określonych składników lub składników odżywczych. Poza tym zgodnie z powyższym rozporządzeniem informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności, co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.

Sformułowanie "wprowadzenie w błąd" było wielokrotnie interpretowane przez sądy administracyjne. W wyroku z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 912/14 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "(...) zwrot "wprowadzenie w błąd" nie został ustawowo zdefiniowany. W piśmiennictwie trafnie podnosi się jednak, że kierując się wykładnią systemową dla jego wyjaśnienia, można sięgnąć do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom która także ma na celu ochronę interesów konsumenta. Działanie wprowadzające w błąd ma miejsce, jeżeli w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Chodzi tutaj zatem o wszelkie komunikaty mogące prowadzić do mylnych wyobrażeń o oznaczonych nimi produktach, a w konsekwencji skłonić konsumenta do nabycia produktu, którego w innych okolicznościach (tj. gdyby wiedział

o rzeczywistym charakterze produktu) by nie nabył. Dane oznaczenie, by mogło być uznane za wprowadzające w błąd, nie musi wprowadzać w błąd faktycznie; wystarczy jedynie, że powstanie ryzyko (potencjalna możliwość) wprowadzenia

w błąd. Błąd musi mieć charakter istotny, tj. dany przekaz musi mieć zdolność do kierowania zachowaniami rynkowymi konsumentów. Jeżeli dany przekaz jest mylący, ale nie ma wpływu na decyzję w kwestii nabycia produktu, to okoliczność ta nie powinna być kwalifikowana jako wprowadzająca w błąd. Zakłada się przy tym, że przeciętny konsument jest osobą należycie (dobrze, właściwie) poinformowaną, uważną (ostrożną) i racjonalną (rozsądnie spostrzegawczą), wykazującą odpowiedni stopień krytycyzmu wobec działań, których jest adresatem. Ustalenie zatem ryzyka wprowadzenia w błąd danego przekazu należy przeprowadzać, uwzględniając zobiektywizowane i abstrakcyjne "domniemane oczekiwanie" takiego przeciętnego konsumenta ("Bezpieczeństwo żywności i żywienia. Komentarz" - pod red. A. Szymeckiej-Wesołowskiej, Lex 2013, komentarz do art. 46).

Powyższe oznacza, że informacja nt. produktu wprowadzająca w błąd musi być na tyle istotna, by móc wpłynąć na określone preferencje konsumenta wobec danego produktu. W kontekście powyższego istotne znaczenie ma również regulacja art. 3 ust. 3 pkt 15 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, wg której naturalna woda mineralna to woda podziemna wydobywana jednym lub kilkoma otworami naturalnymi lub wierconymi, różniąca się od wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi pierwotną czystością pod względem chemicznym

i mikrobiologicznym oraz charakterystycznym stabilnym składem mineralnym,

a w określonych przypadkach także właściwościami mającymi znaczenie fizjologiczne, powodującymi korzystne oddziaływanie na zdrowie ludzi. W ocenie Sądu słuszne uznały organy sanitarne, że informacje zawarte na stronie internetowej dotyczące wody "[...]" mogą sugerować konsumentom, że inne wody o podobnym składzie i właściwościach ze źródeł o nieodpowiedniej jakości oraz sugerują, że nie są czyste i mogą zawierać zanieczyszczenia.

Każda dopuszczona do obrotu naturalna woda mineralna charakteryzuje się pierwotną czystością, niezależnie od miejsca jej czerpania. Przeciętny konsument nie posiada powyższej wiedzy, stąd informacja o czystości ekologicznej obszaru, na terenie którego wydobywana jest naturalna woda mineralna wywołuje u niego przekonanie, że woda ta jest czystsza, mniej zanieczyszczona niż woda, która nie pochodzi z takiego obszaru. Z tego powodu sformułowanie "ekologicznie czysty region", zastosowane na stronie internetowej firmy wprowadza konsumenta w błąd co do właściwości produktu i wpływa na podjęcie decyzji o jego zakupie,

a w konsekwencji stanowi naruszenie art. 7 ust. 1 lit. a/ i c/ rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011. Stąd też nie mają znaczenia w sprawie informacje zawarte w skardze dotyczące zlokalizowania ujęcia wody.

W ocenie Sądu, organ przeprowadził postępowanie z poszanowaniem zasad określonych w art. 7, art. 11, art. 80 i art. 77 § 1 k.p.a., uzasadnienie zaś rozstrzygnięcia spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako nieuzasadnioną oddalił.