Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 4270/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 138 § 1 i 2, art. 127 § 3, art. 10 § 1, art. 8, art. 9, art. 78 § 1, art. 79,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2, art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 252, art. 253, art. 143 ust. 6,art. 90 ust. 1 pkt 3, art. 224 ust. 2 i 4, art. 245 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2015 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2014 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasadza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz O. Sp. z o.o. z siedzibą w N. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2014 r., wydaną na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 224 ust. 4 oraz art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1410; dalej: pwp) Urząd Patentowy RP, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] lutego 2014 r. wniesionego przez Z. Sp. z o. o., N., od decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem [...] stycznia 2012 r. patentu pt: "Sposób otrzymywania preparatu soli lizozymu" oznaczonego numerem Pat. [...] z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 14 rok ochrony - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przypomniano, że Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] stycznia 2012 r. patentu Pat. [...] udzielonego na rzecz spółki Z. Sp. z o. o., N. z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 14. rok ochrony wynalazku.

W dniu [...] lutego 2014 r., tj. w ustawowym terminie, spółka Z. Sp. z o. o., N. zaskarżyła ww. decyzję, składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uzasadnienia wniosku wynika, że powodem uchybienia terminu do uiszczenia opłaty za ochronę wynalazku był fakt, iż uprawniony wpłacając w dniu [...] października 2012 r. na konto Urzędu kwotę wymaganą za 14. rok ochrony wynalazku nie był świadomy, że termin na dokonanie tej opłaty upłynął w dniu [...] stycznia 2012 r. Wnioskodawca w dniu [...] października 2012 r. uiścił na rachunek Urzędu Patentowego RP opłatę od wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz opłatę za 14. rok ochrony wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30% opłaty należnej z tytułu uiszczenia opłaty za ochronę po upływie wyznaczonego terminu.

Urząd Patentowy RP w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, zważył co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy p.w.p., patent udzielony na wynalazek wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. Zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 224 ust. 2 powyższej ustawy, opłaty za dalsze okresy ochrony powinny być uiszczane z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Wyjątkowo opłaty takie mogą być uiszczane w ciągu 6 miesięcy po upływie powyższego terminu, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30 % opłaty należnej (art. 224 ust. 4 zd. 1). Powyższy termin "dodatkowy" nie podlega jednak, w myśl art. 224 ust. 4 zd. 2 ustawy p.w.p. przywróceniu.

W przedmiotowej sprawie ostatnim dniem 13 roku ochrony wynalazku był dzień [...] stycznia 2012 r., tak więc podstawowy termin do uiszczenia opłaty okresowej za kolejny - 14 rok ochrony wynalazku upływał w tym właśnie dniu. Zgodnie jednak z przepisem art. 224 ust. 4 zd. 1 pwp, opłata za następny okres ochrony wynalazku wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30% opłaty należnej mogła być przez uprawnionego wniesiona w dodatkowym 6 miesięcznym terminie, tj. do [...] lipca 2012 r. W związku z faktem nie uiszczenia przez uprawnionego opłaty za dalszy okres ochrony wynalazku w żadnym z powyższych terminów, Urząd Patentowy RP stwierdza, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem [...] stycznia 2012 r. patentu pt: "Sposób otrzymywania preparatu soli lizozymu" określone w art. 90 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 4 w zw. z art. 224 ust 4 ustawy Prawo własności przemysłowej.

Urząd Patentowy RP stwierdza, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu zgodnie z art. 243 ust. 6 pwp. W myśl tego przepisu, do terminów uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Pojęcie siły wyższej ujmowane jest bowiem w orzecznictwie i doktrynie jako zdarzenie zewnętrzne, które ma charakter nadzwyczajny i któremu nie można zapobiec. Do niniejszej kategorii zaliczane są zdarzenia o charakterze katastrof przyrodniczych (np. powodzie, huragany, trzęsienia ziemi) lub nadzwyczajnych zaburzeń życia zbiorowego (np. wojna, rozruchy), które uniemożliwiają uprawnionemu dokonanie określonej czynności. W świetle powyższego stanowiska doktryny i judykatury znamion nadzwyczajnych okoliczności nie można przypisać takim okolicznościom jak przytoczone w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku, tj. niedopatrzenie uprawnionego w stosunku do daty wniesienia wymaganej opłaty za ochronę wynalazku.

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku uprawniony wytłumaczył, że w dniu [...] października 2012 r., tj. tuż po otrzymaniu decyzji Urzędu z dnia [...] września 2012 r. o wygaśnięciu przedmiotowego patentu z powodu braku opłaty za 13 rok ochrony, dokonał on na konto Urzędu opłaty za 12 i 13, a także za 14 i 15 rok ochrony wynalazku. Jednakże Urząd zwraca uwagę, że termin na dokonanie opłaty za 14 rok ochrony wynalazku upłynął [...] stycznia 2012 r., zatem wyżej opisana opłata została wpłacona zbyt późno.

Ponadto uprawniony podniósł, że wymagana opłata za 14 rok ochrony nie została wniesiona w terminie, ponieważ uprawniony nie znał wcześniej stanowiska Urzędu w sprawie poprzedniego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego w dniu [...] sierpnia 2013 r. i rzekomo poznał je dopiero w styczniu 2014 r. Urząd jednakże zwraca uwagę, iż z akt sprawy wynika, że w odpowiedzi na ww. wniosek z dnia [...] sierpnia 2013 r. Urząd w dniu [...] sierpnia 2013 r. wydał decyzję o uchyleniu decyzji stwierdzającej wygaśnięcie przedmiotowego patentu.

Zdaniem Urzędu, oceny okoliczności towarzyszących uchybieniu terminu na wniesienie wymaganej opłaty okresowej nie zmienia także fakt, że uprawniony w dniu [...] października 2012 r. wniósł łączną opłatę za lata 12.-15. z tego względu, że za 14. rok ochrony opłata powinna zostać wniesiona wcześniej, tj. do dnia [...] stycznia 2012 r.

Obowiązek uiszczania opłat za ochronę prawa wyłącznego i dopilnowania terminów przewidzianych na ich wniesienie spoczywa na uprawnionym. Uprawniony do przedmiotowego patentu jako podmiot zainteresowany w utrzymaniu ochrony wynalazku powinien dołożyć wszelkich starań, by wymagane opłaty były uiszczane z zachowaniem przewidzianych terminów.

W ocenie Urzędu, uchybienie terminu do uiszczenia wymaganej opłaty świadczy raczej o niedostatecznej staranności uprawnionego przy prowadzeniu spraw związanych z ochroną przedmiotowego wynalazku. Uprawniony chroniąc swoje interesy oraz uznając przedmiotowy patent za istotny element prowadzonej działalności gospodarczej powinien czuwać nad terminowym dokonywaniem czynności niezbędnych do kontynuowania ochrony przedmiotowego patentu.

Biorąc pod uwagę powyższe argumenty, Urząd Patentowy RP orzekł jak w sentencji.

Skargę na powyższą decyzję UP wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uprawniony, , zarzucając jej:

I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) naruszenie zasady praworządności określonej w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa), w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP w zw. z art. 252 pwp, poprzez naruszenie prawa skarżącego do rzetelnej i sprawiedliwej procedury administracyjnej;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 kpa w zw. z art. 252 pwp - organ nie zebrał i nie rozpatrzył w wyczerpujący sposób materiału dowodowego w sprawie, co w konsekwencji prowadziło do błędnego ustalenia przez organ, że wyłączną i bezpośrednią przyczyną nie dokonania opłaty w terminie był brak świadomości po stronie skarżącej, podczas gdy bezpośrednią przyczyną były wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności u skarżącej, a zatem w niniejszej sprawie winny zostać zastosowane odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej;

3) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 127 § 3 i w zw. z art. 252 pwp poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy istniały przesłanki do jej uchylenia i umorzenia postępowania;

4) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 252 pwp - organ nie zapewnił skarżącej czynnego udział w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji nie umożliwił jej wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów;

5) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 kpa w zw. z art. 252 pwp - poprzez wydanie decyzji całkowicie odmiennej niżej decyzje podejmowane w identycznych sprawach skarżącej przez Urząd Patentowy i tym samym przyczynienie się do utraty zaufania skarżącej do władzy publicznej;

6) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 9 kpa w zw. z art. 252 pwp - poprzez nie poinformowanie skarżącej o konsekwencjach nie uiszczenia przez nią opłaty za 14. rok ochrony patentu.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 243 ust. 6 pwp poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy istniały wszelkie podstawy do uznania istnienia nadzwyczajnych okoliczności, które stanowiły podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu zgodnie z tym przepisem.

Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty, skarżący wniósł o: a) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, b) przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w treści uzasadnienia niniejszej skargi; c) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania - w tym kosztów wynagrodzenia pełnomocnika - według norm przepisanych.

Dodatkowo skarżący wniósł o:

- przeprowadzenie przez sąd (w trybie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; dalej: ppsa) dowodów załączonych do niniejszej skargi na okoliczność istnienia nadzwyczajnych okoliczności, stanowiących podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu zgodnie z przepisem art. 243 ust. 6 pwp; .

- wstrzymanie wykonania (w trybie art. 61 § 2 pkt 1 ppsa) zaskarżonej decyzji w całości. W razie odmowy wstrzymania wykonania przez organ administracji, skarżący wniósł w trybie art. 61 § 3 ppsa o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości przez sąd.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że z w/w stanowiskiem organu nie sposób jest się zgodzić, z następujących względów:

Ad. I) naruszenie przepisów postępowania:

Ad. 1) Naruszenie zasady praworządności określonej w art. 6 kpa, w związku z art. 2 i 7 Konstytucji RP w zw. z art. 252 pwp:

Zgodnie z art. 6 kpa, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zasada powyższa została przez Urząd Patentowy rażąco naruszona, co zostało wykazane w poniższych punktach.

Ad. 2 i 3) Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 kpa w zw. z art. 252 pwp, a także naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 127 § 3 i w zw. z art. 252 pwp poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy istniały przesłanki do jej uchylenia i umorzenia postępowania:

Zgodnie z unormowaną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy". Zgodnie z tą zasadą, jak również na podstawie art. 77 § 1 kpa organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kpa (zob. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45). Zasada zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dotyczy przy tym postępowań prowadzonych przez organy obu instancji. Wynika z tego, że organ odwoławczy nie może orzekać wyłącznie na podstawie dostarczonych akt sprawy, ale sam winien podejmować ocenę, czy zgromadzony w I instancji materiał dowodowy jest wystarczający i adekwatny do istniejącego w dniu orzekania stanu prawnego, (zob. J. Borkowski, Glosa do wyroku SN z dnia 17 kwietnia 1997 r., III RN 12/97, OSP 1998, z. 5, poz. 99). Organ jednak powyższe reguły naruszył, nie rozpatrując w wyczerpujący sposób materiału dowodowego zebranego w sprawie, a także nie podejmując żadnych dodatkowych działań w celu ustalenia faktycznych okoliczności nie uiszczenia przez skarżącą opłaty za ochronę patentową w terminie.

Gdyby organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy w sprawie, a następnie na jego podstawie poprawnie ustalił faktyczne przyczyny nie uiszczenia w terminie opłaty przez skarżącą za ochronę patentową, byłoby oczywistym, że w niniejszej sprawie zachodzą nadzwyczajne okoliczności, które stanowią podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu zgodnie z art. 243 ust. 6 pwp.

a) nadzwyczajna okoliczność - skażenie jaj kurzych, będących kluczowym towarem skarżącej niedozwolonym antybiotykiem - enrofloksacyną, przez jednego z dostawców skarżącej.

Wskazać należy, że skarżąca w ostatnich latach, zmaga się z nadzwyczajnym problemem, tj. skażeniem jaj kurzych będących kluczowym towarem skarżącej, niedozwolonym antybiotykiem, przez jednego z jej dostawców.

Na przełomie roku 2010/2011 jeden z istotnych kontrahentów skarżącej, francuska firma I. poinformował ją, że w otrzymanych od skarżącej próbkach produktu stwierdzono niedozwolone antybiotyki. Skarżąca była zszokowana tą wiadomością. Jako przedsiębiorstwo bardzo dbające o jakość produktu i przestrzegające ściśle wszystkich rygorystycznych regulacji, nie dopuszczała takiej możliwości. Skarżąca postanowiła natychmiast zweryfikować tę informację wykonując próby badań suszonych albumin jaj kurzych w certyfikowanym Państwowym Instytucie Weterynaryjnym w P.

Do P. w dniu [...] stycznia 2010 r. wysłano suszone albuminy jaj z następujących numerów partii towarów: [...].07.2010 [...],[...].07.2010 [...],[...].10.2010 [...],[...].10.2010 [...],[...].10.2010. [...],[...].10.2010 [...] oraz płynne jajka wyprodukowane z partii surowca dostarczonego przez dostawcę skarżącej – F. - oznaczonej numerem identyfikacyjnym [...]. Wyniki badań z dnia [...] stycznia 2011 r., wykazały, że w pobranych próbkach suszonych albumin znajdują się pozostałości antybiotyków. Kolejny wynik z dnia [...] stycznia 2011 r. określił, że owym antybiotykiem była enrofloksacyna. Ponieważ wyniki badań wskazywały na obecność w jajkach wysoce niedozwolonego antybiotyku, Państwowy Instytut Badawczy w P. powiadomił o tym fakcie z urzędu Powiatowy Inspektorat Weterynarii w N., który w dniu [...] stycznia 2011 r. przeprowadził u skarżącej kontrolę w celu ustalenia, czy w zakładzie znajduje się towar o wyżej wskazanych numerach partii.

Po stwierdzeniu przez pracowników weterynarii, że całkowita ilość towaru znajduje się u skarżącej towar ten został przez nich zatrzymany i orzeczono natychmiastowo zakaz jego sprzedaży. W tym samym dniu pracownicy Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego zakazali sprzedaży jakichkolwiek produktów wyprodukowanych przez skarżącą do odwołania. Co więcej, Powiatowy Lekarz Weterynarii w N. wydał decyzję nr [...], na mocy której zatrzymał towar z wszystkich wyżej wymienionych partii. Przedmiotową decyzją zakazał także jego wprowadzenia do obrotu, oraz zakazał skarżącej wprowadzania do obrotu pozostałych partii produktów jajczarskich znajdujących się w magazynach zakładu do dnia weryfikacji obecności enrofloksacyny w wyżej wymienionych partiach produktu, do czasu uchylenia zakazu nałożonego decyzją. W uzasadnieniu decyzji Powiatowy Lekarz Weterynarii powołał się na tabele nr 1 załącznika rozporządzenia Komisji UE nr 37/2010 z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie substancji farmakologicznych czynnych i ich klasyfikacji w odniesieniu do maksymalnych limitów pozostałości w środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. L 015,20/01/2010 P. 0001- 0072), zgodnie z którym enrofloksacyny nie wolno stosować u zwierząt, których jaja są przeznaczone do spożycia przez ludzi. W dalszej części uzasadnienia w/w decyzji Powiatowy Lekarz Weterynarii wskazuje, że: "żaden niebezpieczny środek spożywczy nie może być wprowadzony na rynek." wywodząc to z art. 14 rozporządzenia (WE) 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego powołujące Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. U.E.L.31 z 1.2.2002).

W związku z zaistniałą sytuacją, na skutek wstrzymania przez Powiatowego Inspektora Weterynaryjnego możliwości produkcji i sprzedaży, skarżąca została pozbawiona możliwości prowadzenia przedsiębiorstwa. Była to okoliczność katastrofalna, ze względu na okoliczność zatrudniania przez skarżąca ponad 100 pracowników, którzy stanęli w obliczu utraty źródła utrzymania.

Przez kolejne miesiące cała kadra kierownicza skarżącej była zaangażowana przy rozwiązywaniu w/w problemu. Ponieważ źródłem zakażenia był surowiec dostawcy, zaistniała sytuacja poskutkowała szeregiem powództw, odszkodowań, kontroli administracyjnych (sanitarnych, weterynaryjnych) i audytów. Skarżąca zmuszona była do obrony dobrego imienia i marki na ryku, a także do walki o wznowienie działalności w zakresie trudnego rynku przemysłu spożywczego.

Prezes skarżącej była jednak przekonana, że innymi niezmiernie istotnymi sprawami dla Z. (m.in. ochroną patentową), zgodnie z zakresem kompetencji i ustaleniami wewnętrznymi, zajmuje się główna księgowa Spółki a zarazem prokurent firmy – p. T.S. Główna księgowa, zgodnie z swoim zakresem obowiązków, powinna zajmować się m.in. właśnie dokonywaniem opłat za ochronę patentową patentu pt: "Sposób otrzymywania preparatu soli lizozymu" oznaczonego numerem Pat. [...].

Prezes spółki p. K.K., która musiała całkowicie poświęcić się wyjaśnieniu sytuacji związanej ze skażeniem jaj kurzych niebezpiecznym antybiotykiem, pozostawała w błędnym przekonaniu, że nad właściwym wykonywaniem obowiązków związanych z ochroną patentową czuwa Główna Księgowa, a zarazem ówczesny Prokurent Spółki – p. T.S.

b) nadzwyczajna okoliczność: nagła choroba i śmierć głównej księgowej spółki, która zajmowała się sprawami patentów;

Niestety, wbrew otrzymywanym przez Prezesa zapewnieniom od p. T.S., iż wszelkie opłaty za ochronę patentową są uiszczane bez zwłoki, ostatecznie okazało się, że wpłat te dokonano po przekroczeniu ustawowego terminu. Należy nadmienić, że p. S. była osobą zobowiązaną z ramienia Z. do prowadzenia spraw patentów. W 2012 r. z powodu złego stanu zdrowia p. T.S. od stycznia do marca przebywała na urlopie. Równocześnie nie przekazała żadnej informacji o obowiązkach związanych z nadzorowaniem płatności dotyczących patentów. Stan zdrowia p. S. wciąż się pogarszał doprowadzając do leczenia szpitalnego i jej śmierci w roku 2013. W związku z powyższym skarżąca nie jest w stanie obecnie ustalić dlaczego osoba ta uiściła wszelkie opłaty za ochronę patentową z góry, w jednym czasie, nie stosując się do przepisów pwp.

c) nadzwyczajna okoliczność: powódź.

Ponadto, jak już skarżąca wcześniej przekazywała, zmagała się ona w ostatnich latach również ze skutkami powodzi. Na załączonych fotografiach, wyraźnie widać, iż w związku z powodzią, która miała miejsce w 2010 r. w N., uległ zniszczeniu szereg akt Spółki Z. Z informacji uzyskanych przez Prezes skarżącej, wynika iż wśród tych akt znajdowała się również dokumentacja związana z ochroną patentu, a przy odtwarzaniu tych akt również zaangażowana była główna księgowa – p. T.S.

Mając na uwadze powyższe, nie można uznać, że po stronie skarżącej doszło do zwykłego zaniedbania przy wnoszeniu opłat za ochronę patentu pt: "Sposób otrzymywania preparatu soli lizozymu". Dla skarżącej fakt posiadania ochrony na w/w patent jest niezmiernie ważny. Skarżąca jest strategicznym producentem preparatu soli lizozymu opartego na zgłoszonej do ochrony technologii, ponadto realizuje ona program unijny dotyczący stosowania innowacji, przy którym niezbędne jest posiadanie patentu o nazwie "Sposób otrzymywania preparatu soli lizozymu". W sytuacji, gdy skarżona decyzja organu zostanie utrzymana w mocy, skarżąca może znaleźć się w niezwykle trudnej sytuacji - zostanie cofnięte wobec nie dofinansowanie unijne, wstrzymane zostaną pracę nad budową nowego zakładu, które są realizowane z funduszów unijnych, a w konsekwencji czego pracę może utracić wiele osób zatrudnianych przez skarżącą.

Ad.4) Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 252 pwp:

Zgodnie z treścią art. 10 § 1 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ postępowania nie umożliwił jednak skarżącej zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie. Wydal decyzję bez umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów w sprawie, bez możliwości zgłoszenia kolejnych wniosków dowodowych, wskazania okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Ad.5) Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 kpa w zw. z art. 252 pwp:

Zgodnie z art. 8 kpa Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W orzecznictwie sądowym za naruszające zasadę zaufania obywateli do organów państwa uznaje się zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach organów administracji w odniesieniu do tego samego adresata, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej decyzji i bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany (wyrok NSA w Łodzi z dnia 8 kwietnia 1998 r., I SA/Łd 652/97, ONSA 1999, nr 1, poz. 27).

Mając na uwadze, że Urząd Patentowy przy rozpoznawaniu poprzednich odwołań skarżącej w podobnych sprawach, tj. nieuiszczenia przez skarżącą opłat za ochronę patentową we wcześniejszych latach 2012 i 2013, opierając się na takim samym stanie faktycznym jak w niniejszej sprawie, podejmował zgoła odmienną decyzję, tj. uznawał, że istnieją wszelkie przesłanki do uchylenia decyzji o wygaśnięciu patentu - uznać należy że naruszona została zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej.

Mianowicie [...] września 2012 r. Urząd Patentowy wydał decyzję o wygaśnięciu patentu numer Pat. [...], ze względu na brak opłaty za 12 rok ochrony (znak: [...]). [...] października 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy opłat za ochronę patentu. Decyzją z [...] stycznia 2013 r. ([...]) Urząd Patentowy uchylił z [...] września 2012 r., wskazując że argumenty przedstawione przez wnioskodawcę zasługują na uwzględnienie. Podobna sytuacja miała miejsce w związku z decyzją z [...] czerwca 2013 r. ([...]), którą to Urząd Patentowy stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] stycznia 2011 r. patentu numer Pat. [...] w związku z nieuiszczeniem w terminie opłaty za 13 rok ochrony. W dniu [...] lipca 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy opłat za ochronę patentu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. ([...]) Urząd Patentowy uchylił decyzję z [...] czerwca 2013 r. uznając, że zasadne są argumenty skarżącej przedstawione we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Kolejna decyzja w sprawie Z. została wydana przez Urząd Patentowy w dniu [...] stycznia 2014 r. ([...]), w której również organ stwierdził wygaśnięcie patentu udzielonego Z.. Skarżona w dniu [...] lutego 2014 r. podobnie jak w poprzednich latach złożyła wniosek o powtórne rozpoznanie sprawy. Jednakże tym razem, organ postępowania nie postąpił konsekwentnie jak w poprzednich latach i nie uchylił decyzji o wygaśnięciu patentu, a utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] września 2014 r. Postępowanie Urzędu Patentowego jest zupełnie niezrozumiałe i niespójne dla skarżącej. Wskazać należy, że za powyższe lata skarżąca w tym samym momencie uiściła opłatę, a także powołała się na nadzwyczajne okoliczności uniemożliwiające jej uiszczenie opłaty w terminie. Z powyższych względów decyzja organu z dnia [...] września 2014 r. jest nie logiczna, tym bardziej że organ wcześniej uchylał decyzje o wygaśnięciu patentu mimo, iż pomiędzy okresem ustawowym do uiszczenia opłaty a terminem, w którym faktycznie ta opłata została uiszczona, występowała znacznie większa dysproporcja czasowa.

Postępowanie organu jest z powyższych względów uznać należy za sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania uczestników do władzy publicznej.

Ad. 6) Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 9 kpa w zw. z art. 252 pwp - poprzez nie poinformowanie skarżącej o konsekwencjach nieuiszczenia przez nią opłaty za 14. rok ochrony patentu:

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 października 2013 r. II SA/Wr 497/13: "W procedurze administracyjnej nie obowiązuje zasada "nieznajomość prawa szkodzi". Właśnie art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego jest odwrotnością tej zasady, po to, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa." tymczasem organy postępowania, nie pouczyły skarżącej o konsekwencjach nie uiszczenia opłaty za ochronę patentową w terminie, w związku z czym skarżąca nie wiedziała, że w przypadku nie uiszczenia opłat w terminie, albo też w przypadku uiszczenia opłat jednorazowo z góry - wygaśnie przyznany jej patent.

Wszystkie powyżej wskazane naruszenia w zakresie przepisów prawa postępowania, miały istotny wpływ na wynika postępowania. Gdyby organ nie dopuścił się szczegółowo opisanych uchybień, w sposób wyczerpujący zbadał całokształt okoliczności sprawy, umożliwił stronie zgłoszenie kolejnych twierdzeń, dowodów i dał możliwość wypowiedzenia się w sprawie, do czego był zobligowany, nie wydałby zaskarżonej decyzji. Prawidłowe prowadzenie postępowania w sprawie spowodowałoby, że organ doszedłby do przekonania, że zachodzą nadzwyczajne okoliczności uzasadniające istnienie podstaw do uwzględnienia uchybienia terminu

Ad II 1)

Mając na uwadze powyższe, uznać należy, że organ dopuszczając się powyższych zaniedbań, naruszył przepis art. 243 ust. 6 pwp poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy istniały wszelkie podstawy do uznania istnienia nadzwyczajnych okoliczności, które stanowiły podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu zgodnie z tym przepisem.

Nadto skarżąca wniosła w trybie art. 106 § 3 ppsa o przeprowadzenie przez sąd dowodów załączonych do niniejszej skargi na okoliczność istnienia nadzwyczajnych okoliczności, stanowiących podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu zgodnie z przepisem art. 243 ust. 6 pwp. Jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przez to, że organ nie dał skarżącej możliwości wypowiedzenia się w sprawie i przedłożenia dowodów, uzasadnionym jest ich przeprowadzenie na obecnym etapie.

Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji

Wniesiony wraz ze skargą wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skarżąca uzasadniła istnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Wygaśnięcie patentu powoduje ogromne trudności w działalności Spółki Z. sp. z o.o. Na patencie, będącym przedmiotem niniejszego postępowania oparta jest cała planowana inwestycja, na którą skarżąca otrzymała znaczne dofinansowanie. W ramach inwestycji powstaje nowy zakład produkcyjny, w którym na szeroką skalę wykorzystywane będzie otrzymywanie preparatu soli lizozymu, na który skarżąca otrzymała patent. Wygaśnięcie patentu uniemożliwia skarżącej rozpoczęcie wykonywania działalności w nowym zakładzie, uniemożliwia otworzenie nowej linii produkcyjnej, a co więcej stanowi realne ryzyko powstania po stronie Skarżącej obowiązku zwrotu otrzymanego dofinansowania.

Zatem wykonanie decyzji spowoduje powstanie ogromnych szkód po stronie skarżącej, powstanie nieodwracalnych skutków, które całkowicie zachwieją pozycję Spółki, a nadto postawią pod znakiem zapytania dalsze jej funkcjonowanie.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Wobec powyższego w trybie art. 61 § 2 pkt 1 skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości. W razie odmowy wstrzymania wykonania przez organ administracji, wnoszę w trybie art. 61 § 3 ppsa o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości przez sąd.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] listopada 2014 r. złożoną przez Z. Sp. z o. o., N., na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2014 r. Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Urząd Patentowy RP podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2014 r. i wnosi o oddalenie skargi jako bezzasadnej, poniżej zaś przedstawia swoje stanowisko wobec podniesionych w skardze zarzutów.

Zdaniem Urzędu Patentowego RP skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja z dnia [...] września 2014 r. została wydana w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem [...] stycznia 2012 r. patentu p.t.: "Sposób otrzymywania preparatu soli lizozymu" oznaczonego numerem Pat. [...] z powodu nie uiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 14. rok ochrony. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 90 ust. 1 pkt 3 pwp. Zgodnie z tym przepisem, patent udzielony na wynalazek wygasa na skutek nie uiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za ochronę. Zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 224 ust. 2 ustawy, opłaty za dalsze okresy ochrony powinny być uiszczane z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Wyjątkowo opłaty takie mogą być uiszczane w ciągu 6 miesięcy po upływie powyższego terminu, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30 % opłaty należnej (art. 224 .r.. 4 zd. 1). Powyższy termin "dodatkowy" nie podlega jednak, w myśl przepisu art. 224 ust. 4 zd. 2 p.w.p. przywróceniu. Należy zatem mieć na uwadze, że termin ten jest nieprzywracalny.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia zasady praworządności określonej w przepisie art. 6 k.p.a. w zw z art. 2 i 7 Konstytucji RP w zw. z art. 252 p.w.p. należy stwierdzić, że Urząd przeprowadzając postępowanie wszczęte na skutek wniosku z dnia [...] lutego 2014 r. i rozstrzygając niniejszą sprawę działał na podstawie przepisów prawa, tj. art. 245 ust. 1 oraz art. 224 ust. 4 p.w.p. Strona składając wniosek skorzystała z przysługującego jej prawa wszczęcia procedury administracyjnej mającej na celu ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku tego, po szczegółowym przeanalizowaniu argumentów strony organ stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Następnie skarżący podniósł, iż naruszone zostały przepisy art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. poprzez błędne przyjęcie, iż niedopełnienie czynności nastąpiło ze względu na brak świadomości strony o upływie wyznaczonego terminu. Otóż organ dokonał rozpatrzenia sprawy na podstawie materiału złożonego przez stronę w postępowaniu wszczętym w celu ponownego rozpatrzenia sprawy. Urząd zapoznał się i w sposób wyczerpujący przeanalizował uzasadnienie zawarte we wniosku z dnia [...] lutego 2014 r. Treść uzasadnienia w żaden sposób nie opisywała zdarzeń, które Urząd mógłby zakwalifikować jako okoliczności o charakterze nadzwyczajnym. Skoro wyjaśnienia zawarte we wniosku sugerowały, iż przyczyną zaniechania dokonania wymaganej czynności było wystąpienie u skarżącego okoliczności nadzwyczajnych, to Urząd nie miał podstaw do wzywania strony do składania dalszych wyjaśnień.

Zgodnie z powołanym przez skarżącego przepisem art. 138 § 1 k.p.a., organ może zaskarżoną decyzję utrzymać w mocy albo uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Urząd zwraca

uwagę, iż powyższy przepis nie znajduje zastosowania. Przepis art. 138 k.p.a. znajdowałby zastosowanie lub mógłby zostać zastosowany pomocniczo w wyjątkowych przypadkach, gdy w danej kwestii nie zostałoby przewidziane uregulowanie w przepisach pwp. Natomiast w przedmiotowej sprawie, tj. w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, Urząd Patentowy RP procesował w oparciu o przepis art. 245 p.w.p. Organ utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy ze względu fakt, iż wymagana opłata nie została uiszczona ani w terminie podstawowym, ani w terminie dodatkowym. Opłaty za dalsze okresy ochronne można uiszczać również w terminie sześciu miesięcy po upływie terminu podstawowego, jednakże termin ten nie podlega przywróceniu. Bezpodstawnym zatem jest twierdzenie skarżącego, iż w przedmiotowej sprawie istniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania.

Odnośnie kolejnego zarzutu podniesionego przez skarżącego, tj. naruszenia przepisu art. 10 § 1 kpa w zw z art. 252 p.w.p. należy uznać, iż zasada czynnego udziału strony w postępowaniu została spełniona ze względu na fakt, iż decyzja o wygaśnięciu przedmiotowego patentu została doręczona skarżącemu wraz z pouczeniem o trybie i terminie odwołania od tej decyzji, z której to możliwości strona skorzystała składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżając decyzję o wygaśnięciu przedmiotowego patentu, strona miała możliwość w sposób wyczerpujący wyjaśnić okoliczności zaniechania dokonania czynności w wymaganym terminie oraz przedstawić materiały popierające te wyjaśnienia. Urząd dokonał analizy dostarczonych przez stronę wyjaśnień, z których nie wynikało, by Urząd miał podstawy do wzywania strony do składania dalszych wyjaśnień.

W treści skargi wskazano także na naruszenie przepisu art. 8 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p poprzez wydanie decyzji odmiennej niż decyzje podejmowane w wyniku wcześniejszych postępowań wszczętych na podstawie poprzednich wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem organu, bezpodstawnym jest stwierdzenie, iż podjął on decyzję całkowicie odmienną niż decyzje podejmowane w innych rzekomo identycznych sprawach. Urząd zwraca uwagę, że każde postępowanie jest traktowane indywidualnie i rozpoznawane jest w oparciu o przedstawione przez stronę wyjaśnienia. W rozpatrywanej sprawie, podobnie jak w poprzednich przypadkach uchybień terminom do dokonania opłaty okresowej, strona otrzymała decyzję o wygaśnięciu przedmiotowego patentu. Na skutek wniosku strony sprawa została ponownie rozpatrzona indywidualnie przez eksperta na podstawie przedstawionych Urzędowi materiałów. Ze względu na fakt, iż strona uchybiła terminowi, który zgodnie z obowiązującymi przepisami nie podlega przywróceniu, wydano decyzję utrzymującą decyzję o wygaśnięciu przedmiotowego patentu. Przepis art. 224 ust. 4 p.w.p. wyraźnie wskazuje na brak możliwości przywrócenia terminu na dokonanie opłaty po upływie terminu podstawowego oraz dodatkowego. Zatem w ocenie Urzędu nie znajduje uzasadnienia zarzut przyczynienia się do utraty zaufania strony do władzy publicznej ze względu na rzetelnie przeprowadzone w oparciu o obowiązujące przepisy prawa postępowanie mające na celu ponowne rozpatrzenie sprawy, w wyniku którego Urząd biorąc pod uwagę wyjaśnienia przez stronę we wniosku z dnia [...] lutego 2014 r. wydał decyzję z dnia [...] września 2014 r. o utrzymaniu decyzji o wygaśnięciu przedmiotowego patentu.

Skarżący wskazał również, że nie został poinformowany o konsekwencjach nie uiszczenia opłaty za 14 rok ochrony przedmiotowego wynalazku, w wyniku czego zarzuca Urzędowi naruszenie art. 9 k.p.a. w zw. z art. 252 pwp. W pierwszej kolejności należy mieć na uwadze fakt, iż z akt sprawy wynika, że skarżącemu zostały doręczone decyzje o wygaśnięciu przedmiotowego patentu z powodu braku opłaty za 12 i 13 rok ochrony. Zatem skarżący miał świadomość, że w każdym przypadku zbyt późnego dokonania opłaty, wydana zostanie decyzja o wygaśnięciu patentu. W konsekwencji tego skarżący przy zachowaniu należytej staranności mógł podjąć czynności , aby zapobiec konieczności wydania przez Urząd kolejnej decyzji o wygaśnięciu prawa. Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać, że skarżący zdawał sobie sprawę, jakie są konsekwencje braku opłaty za ochronę wynalazku w terminie. W ocenie Urzędu wiedza ta mogła skłonić skarżącego do powzięcia czynności jeszcze przed wydaniem decyzji o wygaśnięciu patentu, wówczas dopuszczalnym byłoby zastosowanie art. 243 ust. 6 pwp. Ponadto Urząd zwrócił uwagę , iż z pkt 4 pouczenia załączonego do decyzji warunkowej z dnia [...] marca 2006 r. strona została pisemnie poinformowana, iż termin dodatkowy (6 miesięcy po przywróceniu terminu podstawowego) na dokonanie opłaty okresowej nie podlega przywróceniu, co jest jednoznaczne z wygaśnięciem patentu.

Ponadto skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 243 ust. 6 pwp poprzez niezastosowanie przez organ tegoż przepisu w sytuacji, gdy istniały podstawy do uznania istnienia nadzwyczajnych okoliczności, które stanowiły podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu. Zdaniem Urzędu Patentowego RP, zarzut naruszenia powyższego przepisu nie znajduje w niniejszej sprawie uzasadnienia. W toku ponownego rozpatrywania sprawy, Urząd dokonał oceny argumentacji treści wniosku z [...] lutego 2014 r. i nie uznał, by uzasadnienie opisywało zdarzenia, które można zakwalifikować jako okoliczności o charakterze nadzwyczajnym. Ponadto skarżący nie złożył wniosku o rozpatrzenie spray w trybie art. 243 ust. 6 pwp, w którym to trybie mógłby opisać zdarzenia, na skutek których uchybił wyznaczonemu terminowi, jeszcze zanim została wydana decyzja o wygaśnięciu przedmiotowego patentu.

W skardze zostały wykazane nowe okoliczności stanowiące dalsze wyjaśnienia przyczyn uchybienia dokonania wymaganej opłaty w wyznaczonym terminie. Nowe, w stosunku do przedstawionych we wniosku z dnia [...] lutego 2014 r., argumenty, które mogłyby wpływać na ocenę stanu faktycznego, zostały podniesione dopiero w skardze do sądu administracyjnego, zatem nie mogły one zostać wzięte pod uwagę prze organ w toku rozpatrywania niniejszej sprawy.

Urząd Patentowy RP dokonał oceny okoliczności przedstawionych przez uprawnionego rozważając je w oparciu o całokształt materiału zebranego w sprawie. W ocenie organu, stan faktyczny sprawy wynikający z ponownego jej rozpatrzenia nie budził wątpliwości co do okoliczności towarzyszących uchybieniu terminu do wniesienia wymaganej opłaty za ochronę wynalazku. W konsekwencji Urząd uznał, że zarzuty względem zaskarżonej decyzji przytoczone przez skarżącego są bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2012 r., poz. 270, z późn. zm..; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2014 r., którą po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] lutego 2014 r., wniesionego przez Z. Sp. z o. o., N., od decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem [...] stycznia 2012 r. patentu pt: "Sposób otrzymywania preparatu soli lizozymu" oznaczonego numerem Pat. [...] z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 14 rok ochrony - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zaskarżonej decyzji zarzucono w skardze naruszenie przede wszystkim przepisów postępowania, tj. art. 6 kpa. w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP, art. 7 i 77 § 1 kpa, art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 127 § 3 i art. 10 § 1 kpa, art. 8 kpa, art. 9 kpa – wszystkie naruszenia w zw. z art. 252 pwp, w myśl którego w sprawach nieuregulowanych w pwp, do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się, z zastrzeżeniem art. 253, odpowiednio przepisy kpa, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, tzn. art. 243 ust. 6 pwp

Zgodnie z zasadami orzekania przyjętymi w sądownictwie administracyjny w pierwszej kolejności podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP, następnie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a dopiero w dalszej kolejności zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP w zw. z naruszeniem art. 6 kpa. Skarżąca nie dokonała odrębnej egzemplifikacji tych zarzutów, łącząc je z kolejnymi, w jej ocenie rażącymi, wskazanymi w skardze naruszeniami zasady praworządności.

W ocenie Sądu tak sformułowany zarzut jest zbyt ogólny, w istocie pozbawiony uzasadnienia i nie daje podstaw do szczegółowego rozpatrzenia.

Dalej, należy zwrócić uwagę, że w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przywołano art. 90 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 224 ust. 4 oraz art. 245 ust. 1 pwp.

Zgodnie z powołanym przepisem art. 90 ust. 1 pkt 3 pwp, patent wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. W myśl ust. 2 powołanego przepisu w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4, Urząd Patentowy wydaje decyzje stwierdzające wygaśnięcie patentu. Wygaśnięcie patentu z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej następuje w dniu, w którym upłynął poprzedni okres ochrony wynalazku (ust. 4). W literaturze (red. U. Romińska, Prawo własności przemysłowej, wyd. II. Difin, Warszawa 2005, str. 121) uznaje się, że wygaśnięcie patentu jest sankcją za niedopełnienie obowiązku uiszczenia opłaty we właściwym terminie.

Zgodnie z art. 224 ust. 2 pwp opłaty za dalsze okresy ochrony są uiszczane, z zastrzeżeniem ust. 1, z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Stosownie do ust. 4 powołanego przepisu opłaty, o których mowa w ust. 2, można uiszczać również w terminie sześciu miesięcy po upływie terminu określonego w ust. 2, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej. Termin ten nie podlega przywróceniu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jest ugruntowany pogląd, że "Podmioty, które nie uiściły opłaty okresowej w terminie podstawowym, mogą uniknąć skutków związanych z niedopełnieniem tego obowiązku (art. 90 ust. 1 pkt 3), wnosząc opłatę w terminie dodatkowym. Tym samym termin dodatkowy do uiszczenia opłaty, przewidziany w art. 224 ust. 4 p.w.p. spełnia funkcję podobną do instytucji przywrócenia terminu (podstawowego)."(wyrok NSA z 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt II GSK 304/06, LEX nr 400104). W jednym z ostatnich wyroków NSA (z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1730/12, LEX nr 1450672) w tej kwestii stwierdzono, że: "Przepisy p.w.p. nie dopuszczają przywrócenia terminu podstawowego, określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p. Podmioty, które nie uiściły opłaty okresowej w terminie podstawowym, mogą uniknąć skutków związanych z niedopełnieniem tego obowiązku, wynikających z treści art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p., wnosząc opłatę w terminie dodatkowym. Tym samym termin dodatkowy uiszczenia opłaty, przewidziany w art. 224 ust. 4 p.w.p. spełnia funkcję podobną do instytucji przywrócenia terminu (podstawowego)." Podobnie w wyroku NSA z 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 405/10, LEX nr 992380, w którym uznano, że "Ustawa - Prawo własności przemysłowej nie dopuszcza przywrócenia terminu podstawowego, określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p. Podmioty, które nie uiściły opłaty okresowej w terminie podstawowym, mogą uniknąć skutków związanych z niedopełnieniem tego obowiązku, wynikających z treści art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p., wnosząc opłatę w terminie dodatkowym. Tym samym termin dodatkowy uiszczenia opłaty, przewidziany w art. 224 ust. 4 p.w.p. spełnia funkcję podobną do instytucji przywrócenia terminu (podstawowego)." Podobnie w orzecznictwie WSA w Warszawie podkreśla się, że zarówno termin z art. 224 ust. 2, jak i art. 224 ust. 4 Prawa własności przemysłowej są terminami prawa materialnego i nie podlegają przywróceniu (por. wyroki: z 26 lutego 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 2213/07, LEX nr 463665 czy z 9 listopada 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 2191/06, LEX nr 437917).

Nie można jednak nie zauważyć, że w aktach sprawy znajdują się dwie decyzje Urzędu Patentowego RP: z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2013 r. uchylające decyzje tegoż Urzędu stwierdzające wygaśnięcie przedmiotowego patentu udzielonego na rzecz Z. Sp. z o.o. z siedzibą w N. z powodu nie wniesienia w przewidywanych terminach opłaty za – odpowiednio – 12 i 13 rok ochrony. Co więcej, tego rodzaju decyzję uchylającą Urząd wydał również z powodu nie uiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 9 rok ochrony.

Skarżąca Spółka stwierdziła, że Urząd Patentowy przy rozpoznawaniu poprzednich odwołań skarżącej w podobnych sprawach, tj. nieuiszczenia przez skarżącą opłat za ochronę patentową we wcześniejszych latach 2012 i 2013, opierając się na takim samym stanie faktycznym jak w niniejszej sprawie (awaria systemu komputerowego, powódź, śmierć głównej księgowej zajmującej się sprawami opłat patentowych, zawarte umowy kredytowe, a w ostatnim okresie - skażenie jaj kurzych, będących kluczowym towarem skarżącej niedozwolonym antybiotykiem - enrofloksacyną, przez jednego z dostawców skarżącej), podejmował zgoła odmienne decyzje, tj. uznawał, że istnieją wszelkie przesłanki do uchylenia decyzji o wygaśnięciu patentu. Jednakże tym razem organ prowadzący postępowania nie postąpił konsekwentnie jak w poprzednich latach i nie uchylił decyzji o wygaśnięciu patentu z powodu nieziszczenia opłaty za 14 rok ochrony i utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] września 2014 r. Jak podniosła skarżąca, działanie Urzędu Patentowego jest w tej sytuacji zupełnie dla niej niezrozumiałe i niespójne. Wskazała, że za powyższe lata w tym samym momencie uiściła opłatę, a także powołała się na nadzwyczajne okoliczności uniemożliwiające jej uiszczenie opłaty w terminie. Z powyższych względów decyzja organu z dnia [...] września 2014 r. jest – w ocenie strony skarżącej -nielogiczna, tym bardziej że organ wcześniej uchylał decyzje o wygaśnięciu patentu mimo, iż pomiędzy okresem ustawowym do uiszczenia opłaty a terminem, w którym faktycznie ta opłata została uiszczona, występowała znacznie większa dysproporcja czasowa.

W związku z powyższym skarżąca podniosła zarzut naruszenie przepisów postępowania, tj. przede wszystkim art. 8 kpa w zw. z art. 252 pwp - poprzez wydanie decyzji całkowicie odmiennej niżej decyzje podejmowane w identycznych sprawach skarżącej przez Urząd Patentowy i tym samym przyczynienie się do utraty zaufania skarżącej do władzy publicznej (art. 8 kpa). Jednocześnie dodała do tego zarzut naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 kpa., wskazując, że gdyby organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy w sprawie, a następnie na jego podstawie poprawnie ustalił faktyczne przyczyny nie uiszczenia w terminie opłaty przez skarżącą za ochronę patentową, byłoby oczywistym, że w niniejszej sprawie zachodzą nadzwyczajne okoliczności, które stanowią podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu zgodnie z art. 243 ust. 6 pwp.

Sąd podziela w znacznej mierze ocenę skarżącej. Jednocześnie nie ulega dla Sądu wątpliwości, że organ rozpatrując podobne sprawy może zmienić raz zajęte stanowisko - o tyle jednak, o ile uzasadni w decyzji potrzebę/ niezbędność tej zmiany i jej zakresu. W rozpatrywanej sprawie organ nie uzasadnił w żaden sposób zmiany swojego stanowiska, jak również nie ustalił z jakiego powodu podane przez skarżącą przyczyny opóźnienia opłaty za 14 rok ochrony nie mogły zostać uznane za okoliczności nadzwyczajne Tym samym zasadne są, w ocenie Sądu, również zarzuty naruszenia w toku postępowania art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa.

Podniesione w odpowiedzi na skargę argumenty organu co do indywidualnego charakteru każdego postępowania, mające uzasadnić bezzasadność zarzutu naruszenia art. 8 kpa, są, w ocenie Sądu, nieprzekonujące.

Sąd podzielił również podniesiony przez stronę skarżącą zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją art. 10 § 1 kpa. Przypomnieć dla porządku tu trzeba, że zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona podniosła, rozwijając ten zarzut, że organ organ orzekający w sprawie nie umożliwił skarżącej zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie; wydal decyzję bez umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów w sprawie, bez możliwości zgłoszenia kolejnych wniosków dowodowych, wskazania okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się m.in., że "Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować wiele uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami k.p.a. (np. art. 78 § 1, art. 79), natomiast w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań." (wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1155/13, LEX nr 1405139). W związku z tym trudno się zgodzić z tezą organu, że "...zasada czynnego udziału strony w postępowaniu została spełniona ze względu na fakt, iż decyzja o wygaśnięciu przedmiotowego patentu została doręczona skarżącemu wraz z pouczeniem o trybie i terminie odwołania od tej decyzji, z której to możliwości strona skorzystała składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżając decyzję o wygaśnięciu przedmiotowego patentu, strona miała możliwość w sposób wyczerpujący wyjaśnić okoliczności zaniechania dokonania czynności w wymaganym terminie oraz przedstawić materiały popierające te wyjaśnienia."

Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że – również zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych – zarzut naruszenia art. 10 kpa nie może mieć charakteru ogólnego, lecz powinien wskazywać, w jakim zakresie strona podnosząca ten zarzut została niejako wyłączona z prowadzonego postępowania, i jaki to miało wpływ na wynik sprawy,

Potwierdzają to jednoznacznie wyroki Naczelnego Sądu administracyjnego.

I tak, w jednym z ostatnich wyroków w tej kwestii (z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1876/13, LEX nr 1666087) NSA stwierdził, że "Jeżeli strony bez ich winy pozbawione zostały możliwości udziału w przeprowadzeniu kluczowego dla sprawy dowodu, zatem nastąpiło naruszenie przepisów procedury administracyjnej (art. 7, 10, 77 § 1 i 80 k.p.a.), co wyczerpywało przesłankę z art. 138 § 2 k.p.a."

Z taką też sytuacją mamy – w ocenie Sądu – do czynienia w rozpatrywanej sprawie.

Podobnie w wyrokach z 2012 r. (z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1490, LEX nr 1286271, oraz z dnia 16 pażdziernika 2012 r., sygn. akt II OSK 1122/11, LEX nr 1234121) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje:

"1. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowane nimi stosunki administracyjnoprawne materialne lub procesowe. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne.

2. Zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy."

"W sytuacji przedstawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a."

Odnosząc powyższe ustalenia NSA do rozpatrywanej sprawy należy najpierw zauważyć, że organ orzekający w sprawie stwierdził wprost, że "W skardze zostały wykazane nowe okoliczności stanowiące dalsze wyjaśnienia przyczyn uchybienia dokonania wymaganej opłaty w wyznaczonym terminie. Nowe, w stosunku do przedstawionych we wniosku z dnia 24 lutego 2014 r., argumenty, które mogłyby wpływać na ocenę stanu faktycznego, zostały podniesione dopiero w skardze do sądu administracyjnego, zatem nie mogły one zostać wzięte pod uwagę prze organ w toku rozpatrywania niniejszej sprawy." Oznacza to, że organ nie ma wątpliwości, że nowe okoliczności w sprawie istnieją i mogły mieć istotny wpływ na jej wynik – tyle tylko, że zostały przedstawione za późno, dopiero w skardze. W ocenie Sądu stanowi to bezpośrednie potwierdzenie zarzutów strony i obciąża organ, który przeprowadził postępowanie z wyraźnym naruszeniem art. 10 § 1 kpa.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.