Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1310/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i przyznano od organu sumę pieniężną
Powołane przepisy: article: art. 149 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. W. i M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 118/20 w sprawie ze skargi E. W. i M. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok w pkt 3; 2. przyznaje od Ministra Rozwoju i Technologii dla E. W. i M. W. sumy pieniężne w wysokości po 2 000 (dwa tysiące) złotych na rzecz każdego z nich; 3. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz E. W. i M. W. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 10 listopada 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 118/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. W. i M. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju w przedmiocie rozpoznania odwołania: 1. stwierdził, że Minister Rozwoju dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2014 r., nr [...], które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddalił skargę w pozostałej części; 4. zasądził od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz E. W. i M. W., solidarnie, kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Pismem z [...] marca 2020 r., uzupełnionym pismami z [...] maja 2020 r. i z [...] sierpnia 2020 r., E. W. i M. W. złożyli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2014 r., nr [...].

Skarżący zarzucili Ministrowi naruszenie:

1) art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. poprzez nierozpoznanie odwołania skarżących bez zbędnej zwłoki i przekroczenie ustawowych terminów rozpoznania sprawy, tj. zarówno miesięcznego terminu na rozpoznanie sprawy, liczonego od dnia zwrotu organowi akt przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak również terminu dwóch miesięcy (liczonego od dnia zwrotu organowi akt przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) jako terminu określonego w kodeksie postępowania administracyjnego dla rozpoznania spraw o szczególnym stopniu skomplikowania oraz niepoinformowanie skarżących o planowanym terminie zakończenia postępowania przez organ, tj. dopuszczenie się przez organ przewlekłości w zakresie prowadzenia sprawy,

2) art. 12 k.p.a., tj. zasady szybkości postępowania poprzez rozpatrywanie sprawy zainicjowanej odwołaniem skarżących przez blisko 6 lat, bez uzasadnionej przyczyny, podejmowaniu w sprawie czynności pozornych, polegających m.in. na zwracaniu się do stron postępowania administracyjnego w znacznych odstępach czasu o udzielenie informacji lub przedłożenie dokumentów, które organ może pozyskać samodzielnie, lub co do okoliczności, o których organ posiada wiedzę z urzędu, co skutkuje bezpodstawnym długotrwałym prowadzeniem postępowania w sprawie,

3) art. 9 k.p.a., tj. zasady udzielania informacji poprzez nieinformowanie skarżących o realizacji przez organ wiążących wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyrok sygn. akt I SA/Wa 1231/17 z dnia 30 listopada 2017 r.), przedsięwziętych w sprawie działaniach zmierzających do poczynienia ewentualnych niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie, nowym terminie rozpoznania sprawy, co skutkowało wykluczeniem skarżących z czynnego udziału w postępowaniu,

4) art. 8 k.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracyjnych poprzez nieinformowanie strony postępowania administracyjnego o przebiegu tego postępowania, podejmowanych czynnościach, przewidywanych terminach zakończenia sprawa, co przyczyniło się do podejmowania przez organ sporadycznych, nieefektywnych działań w niniejszej sprawie, w znacznych odstępach czasu niezmierzających do szybkiego i rzetelnego rozpoznania sprawy, a w konsekwencji doprowadziło do przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania,

5) art. 7 k.p.a., tj. zasady prawdy obiektywnej poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie odwołania skarżących w sposób nieuwzględniający słusznego interesu prawnego i faktycznego skarżących, podczas gdy postępowanie to odnosi się w sposób bezpośredni do konstytucyjnego prawa własności przysługującego skarżącym, a w konsekwencji organ powinien, mając na względzie interes skarżących, zmierzać do jak najszybszego zakończenia postępowania w sprawie, tak aby nie ponieśli oni szkody w wyniku działań organu.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy, stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania administracyjnego, która miała charakter rażącego naruszenia prawa, przyznanie na ich rzecz solidarnie kwoty 4 000,00 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2014 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa, 1 stycznia 1999 r., przez Gminę Miasto K., własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, gminną, ul. [...], położonej w jednostce ewidencyjnej K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,0056 ha.

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1231/17, stwierdził nieważność decyzji wydanej przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa. Postępowanie odwoławcze po zwrocie akt do organu w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie toczy się od ponad dwóch lat i w tym zakresie organ dopuszcza się przewlekłości.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zawiadomieniem z [...] kwietnia 2018 r. poinformował strony, że w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1231/17, prowadzone jest postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2014 r. Jednocześnie organ wystąpił do stron postępowania o nadesłanie dokumentów potwierdzających następstwo prawne po B. G. wraz z podaniem adresów zamieszkania spadkobierców, względnie o nadesłanie informacji, czy posiadają wiedzę dotyczącą członków rodziny zmarłej, którzy mogliby udzielić bliższych informacji w sprawie przeprowadzenia postępowania spadkowego.

W odpowiedzi, pismem z [...] maja 2018 r., E. W. i M. W. poinformowali organ, że nie posiadają wymaganych dokumentów. Natomiast według ich wiedzy zmarła B. G. posiadała córkę – B. W., która wyjechała do N.

Pismem z [...] marca 2020 r. Minister wystąpił do B. W. i M. W. o nadesłanie dokumentów potwierdzających następstwo prawne po B. G. Wskazane wyżej dokumenty nie wpłynęły do organu.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r., nr [...], Minister Rozwoju zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji z [...] maja 2014 r. i wezwał E. W. i M. W. oraz Prezydenta Miasta K., do wystąpienia, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia, do właściwego sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po B. G., ewentualnie o wystąpienie w powyższym terminie do notariusza celem sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny częściowo uwzględnił skargę.

Sąd wojewódzki przypomniał, że zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania.

W sprawie niniejszej, w związku z wydaniem przez Ministra Rozwoju postanowienia z [...] kwietnia 2020 r., nr [...] o zawieszeniu postępowania administracyjnego po wniesieniu przedmiotowej skargi, orzekanie zgodnie z żądaniem skargi o zobowiązaniu organu do wydania decyzji stało się bezprzedmiotowe. Zawieszenie postępowania administracyjnego powoduje, jak wskazał Sąd, że nie ma podstaw do zobowiązania organu do rozstrzygnięcia sprawy do czasu podjęcia przez organ zawieszonego postępowania administracyjnego. Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Na gruncie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma podstaw, aby w ramach skargi na bezczynność organu dokonywać kontroli prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego. Dokonanie przez Sąd w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu oceny prawidłowości zawieszenia postępowania prowadziłoby w istocie do oceny zgodności z prawem stosowania przez organ norm prawa procesowego i materialnego w prowadzonym przed nim postępowaniu, co wydaje się, zdaniem Sądu, nieuprawnione.

Sąd dodał jednak, że wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. W tym zakresie sąd jest zobowiązany do dokonania oceny.

Sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, powinien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.

Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd wojewódzki doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w niniejszej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych. Sytuacja taka, zdaniem Sądu, wystąpiła w niniejszej sprawie.

Z akt administracyjnych wynika, że organ zawiadomieniem z [...] kwietnia 2018 r. poinformował strony, że w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1231/17, prowadzone jest postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2014 r. Jednocześnie wystąpił do stron postępowania o nadesłanie dokumentów potwierdzających następstwo prawne po B. G. wraz z podaniem adresów zamieszkania spadkobierców, względnie o nadesłanie informacji, czy posiadają wiedzę dot. członków rodziny zmarłej, którzy mogliby udzielić bliższych informacji w sprawie przeprowadzenia postępowania spadkowego. Następnie Minister, dopiero [...] marca 2020 r., a więc po prawie dwuletniej bezczynności, wystąpił do B. W. i M. W. o nadesłanie dokumentów potwierdzających następstwo prawne po B. G. Przez ten czas Minister nie informował stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie ani o nowym terminie jej załatwienia. Następnie po wniesieniu przez strony ponaglenia i przedmiotowej skargi, postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r., zawiesił postępowanie odwoławcze.

Zdaniem Sądu, analiza powyższych, podjętych przez organ czynności prowadzi do wniosku, że organ nie działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Brak podejmowania przez tak znaczny czas działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza, w ocenie Sądu, nie tylko konieczność zastosowania przez organ administracji publicznej właściwych przepisów prawa materialnego, ale również konieczność przestrzegania norm prawa procesowego, w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. Z kolei akceptacja przez Sąd prowadzenia postępowania, które miało miejsce w niniejszej sprawie, powodowałoby obejście jednej z naczelnych zasad k.p.a., tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w art. 12 k.p.a. Sąd podkreślił jednak, że przepisy art. 35 i art. 36 k.p.a. nie mogą być interpretowane w oderwaniu od ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności (art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP). To na organie ciąży bowiem obowiązek, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, takiej organizacji czynności podejmowanych w sprawie, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie. Dotyczy to również spraw złożonych i skomplikowanych. Nie stanowi działania zgodnego z prawem postępowanie organu, niezmierzające bezpośrednio do jak najszybszego załatwienia sprawy. To, z kolei, determinuje ocenę, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Jednocześnie w ocenie Sądu wojewódzkiego nie było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Suma pieniężna ma charakter kompensacyjny. Ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. Ten dodatkowy środek powinien być stosowany w szczególnych przypadkach zwłoki organu, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli E. W. i M. W., zaskarżając go w części, w zakresie pkt 3 – oddalenia skargi w pozostałym zakresie, tj. wniosku skarżących o przyznanie od organu administracji na ich rzecz, solidarnie, kwoty 4 000 zł stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zakresie okoliczności, które uzasadniałyby przewlekłe prowadzenie przez organ sprawy skarżących i mogłyby ten stan tłumaczyć, a także błędne przyjęcie, że w sprawie skarżących nie istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia na organ administracji sankcji z art. 149 § 2 p.p.s.a., sprawa w przedmiocie odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2014 r., nr [...] nadal nie zostanie załatwiona, podczas gdy z:

a) czasookresu trwania postępowania (od blisko 6 lat),

b) wydanego uprzednio wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 377/17, w przedmiocie stwierdzenia rażącej bezczynności organu w tej samej sprawie (brak rewizji stanowiska organu i lekceważenie przez organ zapadłego wcześniej rozstrzygnięcia),

c) odległości czasowych pomiędzy poszczególnymi czynnościami prowadzonymi przez organ w trakcie tego postępowania i ich charakteru (czynności organu nie są ukierunkowane na merytoryczne i szybkie rozstrzygnięcie sprawy),

d) a także dalszego naruszania przez organ tożsamych przepisów postępowania dotyczących m.in. szybkości postępowania, terminów załatwienia sprawy, a także pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych, tj. przepisów o znaczeniu fundamentalnym dla porządku prawnego

wynika, że istnieją przesłanki pozwalające na zastosowanie tego przepisu jako jedynego, niezbędnego środka dla zagwarantowania prawidłowego przebiegu postępowania, zdyscyplinowania organu w niniejszej sprawie oraz zapewnienia szybkiego załatwienia sprawy skarżących.

Na podstawie przywołanego zarzutu, skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w części – w zakresie pkt 3 i jego zmianę poprzez zasądzenie na ich rzecz, solidarnie, kwoty 4 000,00 zł oraz o zasądzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 w zw. z § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wnieśli o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów dołączonych do skargi kasacyjnej, tj. postanowienia organu z [...] kwietnia 2020 r., wniosku skarżących o ponowne rozpoznanie sprawy z [...] kwietnia 2020 r. wraz z potwierdzeniem nadania oraz pisma organu z [...] sierpnia 2020 r. na okoliczność ustalenia celowości zwłoki organu oraz istnienia uzasadnionej obawy, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy skarżących nadal nie załatwi.

Skarżący kasacyjnie oświadczyli też, że zrzekają się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut zmierza do wykazania, że Sąd pierwszej instancji niesłusznie nie zasądził sumy pieniężnej na rzecz skarżących kasacyjnie.

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a, Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 (tj. uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania), może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Wyjaśnić zatem trzeba, że stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Podkreślić jednak należy, że podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii sąd powinien przede wszystkim mieć na uwadze funkcje, jakie środki te pełnią. Przewidziana w tym przepisie suma pieniężna nie ma wyłącznie charakteru dyscyplinująco-represyjnego. Suma ta pełni również funkcję kompensacyjną. Przyznanie skarżącemu od organu określonej sumy pieniężnej stanowi nie tyle sankcję za wadliwe prowadzenie postępowania, co rekompensatę dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2230/17, wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). Przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej ma bowiem uświadomić mu, że nie jest on bezbronny, że sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich on doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jego sprawy, i że obejmuje skarżącego swoją ochroną (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 22 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1905/16; 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1216/18; 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 532/19; 25 października 2019 r., sygn. akt II OSK 1360/19 i 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 2765/20, CBOSA). W procesie przyznawania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej należy również mieć świadomość, że uzyskanie przez skarżącego korzystnego wyroku w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie oznacza jeszcze załatwienia sprawy administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 2209/21, CBOSA).

Istotne jest także, a co podkreśla się w orzecznictwie, że sąd administracyjny, który stwierdził w wyroku, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie), może odstąpić od przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, jeżeli strona wystąpiła z takim wnioskiem, tylko w wyjątkowo uzasadnionych przypadkach (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 651/21; 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2532/19; 8 października 2020 r., sygn. akt I OSK 2532/19, CBOSA). Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego wyroku co do okoliczności uzasadniających oddalenie wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 151 p.p.s.a. jest ogólnikowe i nie odnosi się do realiów niniejszej sprawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób postępowania organu w rozpoznawanej sprawie pozostaje w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od organów na rzecz skarżących kasacyjnie sum pieniężnych, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w kwotach po 2000 zł, jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy oraz naruszenie ich prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W toku postępowania organ nie przedstawił okoliczności, które stan taki mogłyby usprawiedliwiać. O wysokości sum pieniężnych zadecydował przede wszystkim czas przewlekłości (niemal dwa lata), jak również rodzaj przewlekłości. Jednocześnie tak określona suma pieniężna spełni swoją kompensacyjną funkcję.

Co do wniosku dowodowego skarżących należy wskazać, że wydając wyrok ze skargi na przewlekłość organu Sąd orzeka według stanu sprawy z dnia wyrokowania, dlatego okoliczności dotyczące okresu po wydaniu wyroku, zdaniem skarżących wskazujące na dalszą przewlekłość organu, nie mogą być w rozpoznawanej sprawie uwzględnione.

Z tych względów na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w punkcie 3 (pkt 1 sentencji wyroku).

Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznał skarżącym od Ministra Rozwoju i Technologii sumy pieniężne w kwotach po 2000 zł (pkt 2 sentencji wyroku) na rzecz każdego z nich.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się wpis od skargi kasacyjnej oraz opłata za czynności radcy prawnego ustalona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, natomiast druga strona postępowania nie zażądała jej przeprowadzenia.