Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 381/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Bożena Suleja, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia J.K. utrzymał w mocy – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm., powoływanej dalej jako k.p.a./ oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z 2005 r. z późn. zm., powoływanej dalej jak u.p.e.a./ - postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] o numerach [...].

Uzasadniając rozstrzygnięcia, organ nadzoru wskazał, że podstawą wystawienia tytułów wykonawczych była decyzja Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] nr [...] określające zobowiązanemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. w dniu 28 grudnia 2009 r. sporządził zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych, które wraz z tytułami wykonawczymi zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 18 stycznia 2010 r. Na doręczone tytuły zobowiązany wniósł zarzuty podnosząc nieistnienie obowiązku, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia [...] nr [...] uznał zarzuty za nieuzasadnione oddalając je w całości.

Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy w/w postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. pismem z dnia [...] nr [...] przekazał tytuły wykonawcze do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. ze względu na właściwość tego organu wynikającą ze zmiany adresu zamieszkania zobowiązanego na S. ul. [...].

Na skutek skargi zobowiązanego Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia 18.10.2010r. stwierdził nieważność postanowień obu instancji w przedmiocie zarzutów stwierdzając, że organy nie były właściwe w sprawie.

Od niniejszego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 18.12.2012r. uchylił wyrok WSA w Szczecinie.

W dniu 14.09.2012r. do Dyrektora Izby Skarbowej w S. wpłynęło pismo z dnia 11.09.2012 r. zobowiązanego reprezentowanego przez radcę prawnego M.S. Autor pisma przywołał postanowienie Ministra Finansów znak [...] (w przedmiocie rozpoznania zażalenia na postanowienie organu nadzoru dot. skargi na czynności egzekucyjne) i stwierdził, że zobowiązanie podatkowe uległo przedawnianiu. Podsumowując swój wywód pełnomocnik zobowiązanego wskazał, że skarga na czynności egzekucyjne jest w pełni uzasadniona, bo zastosowanie środka egzekucyjnego po 31.12.2010r. pozbawione było podstawy prawnej.

Dyrektor Izby Skarbowej w S. pismem z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 65 Kpa przekazał niniejsze pismo do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. wskazując, że żądanie zobowiązanego podlega rozpatrzeniu w trybie art. 59 § 3 ustawy egzekucyjnej.

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...]

nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J.K.

W zażaleniu na w/w postanowienie, pełnomocnik zobowiązanego wskazał, że przedmiotowe zobowiązanie uległo przedawnieniu, bowiem pierwszy środek egzekucyjny w tej sprawie został zastosowany dopiero w 2010, a zatem po upływie terminu przedawnienia. Natomiast wszczęcie postępowania karno – skarbowego w grudniu 2009r, o której to czynności podatnik został zawiadomiony w 2010 roku w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.07.2012r. o sygn. akt P 30/11 nie spowodowało zawieszenia biegu terminu przedawnienia w tej sprawie. Pismem z dnia 21.12.2012r. pełnomocnik wniósł o wystąpienie do stosownych organów o wgląd do akt postępowania karno – skarbowego oraz uzyskanie odpisów tych akt i włączenie ich do akt postępowania zażaleniowego, celem jednoznacznego ustalenia kiedy podatnik został powiadomiony o wszczęciu postępowania karno – skarbowego.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. pismem z dnia 10.01.2013r. zwrócił się do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. o przekazanie stosownych wyjaśnień. Pismem z dnia 23.01.2013r. nr [...] Urząd Kontroli Skarbowej w K. przekazał informację o przedmiotowym postępowaniu karno – skarbowym.

Dyrektor Izby Skarbowej w K., rozpoznając zażalenie wskazał, że zgodnie z art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Z treści w/w przepisu wynika, że w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej, postępowanie musi być umorzone.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu, organ nadzoru wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 9.05.2011r. o sygn. akt I SA/Gl 23/11 oddalił skargę J.K. na decyzję stanowiącą podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, a zatem decyzja ta jest ostateczna.

Organ odwoławczy podzielił również ocenę Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. odnośnie zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Wskazał, że z pisma Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 23.01.2013r., nr [...] wynika, że przed upływem 2009 roku organ podjął działania mające na celu zawiadomienie J.K. tj. kierował do podatnika wezwania do stawiennictwa w charakterze podejrzanego w sprawie o czyn z art. 56 § 2 kks. Wezwania kierowane na adres [...] L. gm. [...] ul. [...] wróciło z adnotacją z dnia 11.12.2009r. "mieszkanie sezonowe, adresat przebywa w sezonie letnim". W dniu 10.12.2009r. zostało wystosowane na adres K. ul. [...] wezwanie do stawiennictwa w charakterze podejrzanego w sprawie o czyn z art. 56 § 2 kks. Powyższe wezwanie dwukrotnie awizowane wróciło jako niepodjęte w terminie. W dniu 15.12.2009r. zostało wystosowane na adres M. ul. [...] wezwanie do stawiennictwa w charakterze podejrzanego w sprawie o czyn z art. 56 § 2 kks. Powyższe wezwanie wróciło jako niepodjęte z adnotacją listonosza "po konsultacji dyrektora A i sekretarki J.K. odmówiły przyjęcia listu". Jak wskazał Urząd Kontroli Skarbowej na potwierdzeniu widnieje przekreślona pieczątka A Sp. z o.o. [...] M. ul. [...]" i czytelny podpis odbiorcy "S.". W trakcie postępowania UKS podejmował też próby osobistego doręczenia korespondencji przez pracowników. W dniu 15.12.2009r. pod adresem M. ul. [...] (siedziba Spółki której J.K. był udziałowcem i prezesem) osoba zatrudniona w sekretariacie odmówiła przyjęcia pisma konsultując swoją decyzję z "szefem" i tłumacząc decyzję odmowy przyjęcia korespondencji tym, że jest adresowana do J.K., a nie na A.

J.K. ogłoszono postanowienie o przedstawieniu zarzutów i przesłuchano w charakterze podejrzanego w dniu 10.02.2010r., natomiast w dniu 19.07.2010r. wydano postanowienie o zmianie postanowienia w przedmiocie przedstawienia zarzutów. Organ nadzoru podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17.07.2012 r. o sygn. akt P 30/11 nie zakwestionował dopuszczalności samej przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia, orzeczenie to nie uchyliło i nie pozbawiło prawnej skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia dokonanego nawet bez zawiadomienia podatnika. Konkludując powyższe organ odwoławczy uznał, że w sprawie - w stosunku do należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2003 - nastąpiło skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

Powołując się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15.01.2013 r. o sygn. akt. III SA/Gl 60/12, organ zaakcentował, że z zestawienie treści przepisu art. 70 § 6 pkt 1 Op. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, w którym określono w jakich granicach przepis ten należy uznać za konstytucyjny, prowadzi do wniosku, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje już z momentem wszczęcia postępowania karno – skarbowego w sprawie, nie jest wymagane przedstawienie zarzutów, pod warunkiem, że jeszcze w tym terminie podatnik o tym fakcie zostanie poinformowany. Warunek poinformowania podatnika, jako druga przesłanka prawna, która wynika już z wyroku TK, nie został zawężony tylko od przypadku przedstawienia zarzutów, czyli wszczęcia postępowania przeciwko danej osobie. Oznacza to, że poinformowanie może nastąpić w każdej formie prawnie dopuszczalnej. Poza tym prowadzone postępowanie karnoskarbowe musi się wiązać z niewykonaniem danego zobowiązania podatkowego.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w K. działania Urzędu Kontroli Skarbowej w K. zmierzające do poinformowania J.K. o prowadzonym postępowaniu pozwalają uznać, że J.K. powziął o nim wiadomość przed upływem 2009 roku, albo przynajmniej miał taką możliwość.

Odnosząc się do kwestii przeprowadzenia dowodów z akt postępowania karnego skarbowego dotyczącego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok, Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że zgodnie z art. 77 § 4 Kpa fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. W myśl przepisu art. 75 § 1 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Możliwość dopuszczenia dowodu z akt postępowania karnego skarbowego na okoliczność zawiadomienia J.K. o tym postępowaniu, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. nie ma w przedmiocie sprawy uzasadnienia, bowiem Urząd Kontroli Skarbowej udzielił wyjaśnień w sprawie swoich działań mających na celu poinformowanie J.K. o postępowaniu karnym skarbowym.

Zdaniem organu nadzoru. Dyrektor Izby Skarbowej w K. dysponował kompletem akt egzekucyjnych, który był wystarczający do rozpatrzenia całego materiału dowodowego i wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącego będący radcą prawnym zarzucił Dyrektorowi Izby Skarbowej w K. naruszenie art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Uzasadniając skargę, pełnomocnik podniósł, że nawet gdyby przyjąć, że decyzja organu kontroli skarbowej została doręczona stronie przed końcem 2009 r., to zastosowanie pierwszego środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany został zawiadomiony, miało miejsce dopiero w 2010 r.

Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. P 30/11, podniósł, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego, w grudniu

2009 r., o której to czynności zobowiązany został powiadomiony dopiero w 2010 r., nie przerwało biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003.

Trybunał Konstytucyjny orzekł bowiem, że "art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. Nr 221, poz. 1650), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ".

Kwestionując zasadność odmowy przeprowadzenia dowodu z akt postępowania karno – skarbowego pełnomocnik wywiódł, że informacja przekazana przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. była dowodem pośrednim, który nie pozwolił na ocenę, czy i kiedy poinformowano zobowiązanego o wszczęciu postępowania karno – skarbowego oraz czy powiadomienie to nastąpiło zgodnie z prawem. W tym przedmiocie podniósł przede wszystkim fakt bezprawnego – w jego ocenie – udzielenia informacji przez Dyrektora UKS, w sytuacji gdy udostępnienie akt postępowania karno – skarbowego wymagało zgody prokuratora.

Kontynuując, pełnomocnik przeprowadził analizę podjętych prób doręczenia przesyłki zobowiązanemu o wszczęciu postępowania karno – skarbowego na cztery adresy wywodząc, że w żadnym przypadku przed upływem 31 grudnia 2009 r. nie doszło do skutecznego zawiadomienia skarżącego o wszczęciu tego postępowania.

Przed upływem 31 grudnia 2009 r. nie doszło też do skutecznego zawiadomienia skarżącego o zastosowanym środku egzekucyjnym.

W konsekwencji pełnomocnik przyjął, że w takiej sytuacji doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2003 r. Zaakcentował, że w żadnym fragmencie wyroku Trybunał Konstytucyjny nie wspomina o tym, że podjęcie działań mających na celu poinformowanie podatnika o wszczęciu postępowania karnego skarbowego jest wystarczające do zawieszenie biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Za błędne uznał stanowisko organu odwoławczego, że samo "podjęcie działań" przez Urząd Kontroli Skarbowej celem powiadomienia podatnika jest równoznaczne z jego powiadomieniem.

Nie można też tracić z pola widzenia w ocenie pełnomocnika tego, że osoba prowadząca postępowanie karne skarbowe nie skorzystała z prawnie dopuszczalnej możliwości wezwania zobowiązanego w formie telefonicznej, choć była w posiadaniu numeru telefonu komórkowego mocodawcy. Stwierdził, że z powodu zaniedbania pracownika organu kontroli skarbowej skarżący nie został powiadomiony, przed końcem 2009 r., o wszczęciu postępowania karnego skarbowego w związku uszczupleniem podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2003.

Końcowo podniósł, że na podstawie tego samego materiału dowodowego, który stanowił podstawę do wydania decyzji stanowiącej podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, o którego umorzenie wnosił skarżący, organ kontroli skarbowej określił również wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003, wspólnikowi M.P.

W następstwie wniesionego odwołania przez M.P. Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia [...], nr [...] uchylił w części decyzję organu kontroli skarbowej i określił zobowiązanie podatkowe w kwocie niższej podzielając stanowisko, że organ kontroli skarbowej:

• zaniżył koszty wytworzenia sprzedanych w 2003 r. lokali mieszkalnych,

• bezpodstawnie nie uwzględnił w rozliczeniu za rok 2003 straty z lat poprzednich,

• bezpodstawnie zakwestionował w całości, zaliczone do kosztów uzyskania, różnice kursowe.

Powyższe oznacza, że gdyby skarżącemu doręczono w sposób prawidłowy decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego i mógłby wnieść od niej odwołanie, to dalece prawdopodobne jest, że podobnie jak w przypadku wspólnika organ odwoławczy uwzględniłby odwołanie, a skarżący nie posiadałby zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego za rok 2003.

Pełnomocnik wniósł o:

• uchylenie zaskarżonego postanowienia,

• zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W pismach procesowych z dnia 14 listopada 2013 r. i 29 listopada 2013 r. i 8 stycznia 2014 r., pełnomocnik skarżącego podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wskazując dodatkowo, że prawomocnymi postanowieniami z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt [...],[...][...] Sąd Rejonowy w K. III Wydział Ksiąg Wieczystych uchylił wpisy hipotek przymusowych zwykłych w kwocie [...] zł i w kwocie [...] zł i oddalił wniosek Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.

W piśmie procesowym z dnia 29 listopada 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej przyznał, że "aktualnie w przedmiotowym postępowaniu organ podatkowy nie posiada zabezpieczonych hipoteką zobowiązań w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze wyżej określony zakres kognicji oraz stan faktyczny i prawny sprawy oraz podniesione w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że przedmiot sporu sprowadzał się na etapie skargi do dwóch zagadnień, a to do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. wobec ustanowienia na nieruchomościach stanowiących współwłasność skarżącego hipotek przymusowych zwykłych oraz zawieszenia biegu terminu przedawnienia wobec wydania przez organ podatkowy postanowienia o wszczęciu postępowania karnoskarbowego. Wobec przedłożenia Sądowi postanowień Sądu Rejonowego w K. III Wydziału Ksiąg Wieczystych (karty od nr 48 do 53 akt sądowych) wskazanych w części historycznej niniejszego uzasadnienia oraz wobec oświadczenia organu nadzoru zawartego w piśmie z dnia 29 listopada 2013 r. (karty nr 41 – 43 akt sądowych) Sąd stwierdza, że poza sporem na etapie rozstrzygania przez Sąd pozostała okoliczność, że w sprawie doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia. Pozostała zatem do oceny jedyna sporna kwestia, a to taka czy w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, a tym samym rozstrzygnięcie, czy zasadnie organy odmówiły umorzenia prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego.

Przesłanki, z uwagi na które postępowanie egzekucyjne może zostać umorzone, wymienione zostały w art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm. - dalej: u.p.e.a.). Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się m.in. w sytuacji, gdy obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał (pkt 2 przepisu).

W sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ orzeka postanowieniem, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 (§ 3); postanowienie takie może być wydane z urzędu, lub kończyć postępowanie zainicjowane wnioskiem strony (§ 4). Na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (§ 5).

Jak wynika z przytoczonych regulacji art. 59 § 1 u.p.e.a., wygaśnięcie obowiązku podlegającego egzekucji (podobnie jak jego niewymagalność lub wykonanie), stanowią jedną z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zważywszy na argumenty podniesione w skardze dotyczące przedawnienia egzekwowanego zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. wypada podnieść, że zaistnienie tej przesłanki obliguje organ egzekucyjny do prawnej oceny podnoszonych okoliczności, a w konsekwencji podjęcie rozstrzygnięcia bądź o odmowie umorzenia prowadzonego postępowania bądź – w sytuacji zaistnienia przesłanki – umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W badanej sprawie organy egzekucyjne przyjęły, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, gdyż przed jego upływem tj. przed dniem 31 grudnia 2009 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał postanowienie o wszczęciu postępowania karnoskarbowego. Stanowisko organu zostało zakwestionowane przez pełnomocnika skarżącego, który powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11 podniósł, że "wszczęcie postępowania karnego skarbowego, w grudniu 2009 r., o której to czynności zobowiązany został powiadomiony dopiero w 2010 r., nie przerwało biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003".

Przyjdzie ponadto wskazać, że organ nadzoru powołując się na w/w wyrok Trybunału Konstytucyjnego, interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...], nr [...] oraz wyrok tutejszego Sądu z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 60/12 akcentował okoliczność, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje już z momentem wszczęcia postępowania karnoskarbowego i że nie jest – w świetle art. 70 § 6 pkt 1 Op. – wymagane przedstawienie podejrzanemu zarzutów.

Wskazać należy ponadto, że stan faktyczny nie stanowi przedmiot sporu pomiędzy stronami. Bezsporne są przy tym dwie istotne dla sprawy okoliczności, a to fakt, że pierwsza środek egzekucyjny został zastosowany w dniu 18 stycznia 2010 r., natomiast o toczącym się postępowaniu karnoskarbowym skarżący został poinformowany w dniu 10 lutego 2010 r. tj. w dniu ogłoszenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów.

Odnosząc się do tak zarysowanego sporu, skład orzekający w sprawie podziela w tej kwestii stanowisko strony skarżącej. Przede wszystkim należy podnieść, że wnioski wywiedzione przez organ na kanwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, interpretacji Ministra Finansów i wyroku tut. Sądu pomijają najbardziej istotną część rozważań w nich zawartych, a dotyczących konieczności poinformowania o wszczęciu postępowania karnoskarbowego – przed upływem terminu przedawnienia określonego w art. 70 § 1 Op. – zainteresowanego. Jak wskazał bowiem Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11 "art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. Nr 221, poz. 1650), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ".

Skład orzekający w sprawie podzielając w pełnym zakresie pogląd wyrażony przez tut. Sąd we wspomnianym już wyroku z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 60/12 odwoła się do części jego prawnej argumentacji. Sąd wskazał, że zestawienie treści przepisu art. 70 § 6 pkt 1 Op. z wyrokiem Trybunału, w którym określono w jakich granicach przepis ten należy uznać za konstytucyjny, prowadzi do wniosku, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje już z momentem wszczęcia postępowania karnoskarbowego w sprawie, nie jest wymagane przedstawienie zarzutów, pod warunkiem, że jeszcze w tym terminie podatnik o tym fakcie zostanie poinformowany. Warunek poinformowania podatnika, jako druga przesłanka prawna, która wynika z wyroku TK, nie został zawężony tylko od przypadku przedstawienia zarzutów, czyli wszczęcia postępowania przeciwko danej osobie. Oznacza to, że poinformowanie może nastąpić w każdej formie prawnie dopuszczalnej. Poza tym prowadzone postępowanie karnoskarbowe musi się wiązać z niewykonaniem danego zobowiązania podatkowego.

W niniejszej sprawie brak jest dowodu potwierdzającego okoliczność wskazaną w wyroku TK, że przed dniem 31 grudnia 2009 r. skarżący został poinformowany o prowadzonym postępowaniu karnoskarbowym w sprawie o uszczuplenie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. Tym samym nie można zasadnie twierdzić, że istniały podstawy faktyczne do przyjęcia, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został zawieszony. Próby podjęte przez organ podatkowy (Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej) nie powiodły się i przed upływem terminu przedawnienia skarżący nie został poinformowany o wszczęciu postępowania karnoskarbowego w jakiejkolwiek formie. Nie spełnia w ocenie Sądu przesłanki "poinformowania o tym fakcie" nieskuteczna próba doręczenia wezwań czy też "możliwość" powzięcia przez skarżącego takiej wiadomości. Istotna jest przy tym dodatkowa uwaga, a to taka, że organ wskazując na podjęte kolejne próby doręczenia wezwań, nie określił, które z nich zostało "prawnie" doręczone. W żadnym bowiem rozstrzygnięciu tj. organu I i II instancji nie wskazano daty zawieszenia biegu terminu, a to w ocenie Sądu oznacza, że organ nie ocenił prawnych skutków tych doręczeń. O ziszczeniu się przesłanki "poinformowania" nie świadczy ilość podjętych prób doręczenia ale skuteczne prawne doręczenie dokonane zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej.

W konkluzji zasadny jest wniosek, że organ nadzoru dokonał niewłaściwej oceny istnienia przesłanki warunkującej umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego określonej w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Ocena bowiem istnienia bądź nieistnienia tej przesłanki wymagała w pierwszej kolejności oceny stanu faktycznego i określenia, czy w - świetle art. 70 § 6 pkt 1 Op. - zostały spełnione przesłanki do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Przy ocenie tej należało uwzględnić wyrok TK z dnia 17 lipca 2012 r. w takim zakresie, w jakim TK stwierdził jego niekonstytucyjność w zakresie w jakim wywołuje on skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.

Rozpoznając ponownie sprawę, Dyrektor Izby Skarbowej uwzględni niniejsze rozważania oraz pogląd zawarty w wyroku TK z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt P/30/11 oraz wyda rozstrzygnięcie procesowe czyniące zadość temu poglądowi. Przede wszystkim organ nadzoru:

- po pierwsze, oceni – czy w sprawie faktycznym sprawy – doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 Op.;

- po drugie, w zależności od dokonanej oceny punktu 1, oceni skutek procesowy wiążący się z upływem terminu określonego w art. 70 § 1 Op.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia za podstawę biorąc art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.