Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 649/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 lutego 2023 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2022 r., nr SKO Gd/951/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2022 r., nr SKO Gd/951/22, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 1 czerwca 2021 r. skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad matką – S. P., legitymującą się, wydanym na stałe, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 12 czerwca 2019 r., w którym wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 30 kwietnia 2019 r.

Wójt Gminy S. decyzją z dnia 28 czerwca 2021 r. odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia, wskazując, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po 25 roku życia. Decyzja ta została jednakże uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 grudnia 2021 r. a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wójt Gminy decyzją z dnia 27 stycznia 2022 r., nr GOPS.525.246.ŚP.01.2022, wydaną na podstawie art. 17, art. 20, art. 23 ust. 1 – 4, 4aa, 5a-5c, art. 24, art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111), również odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia.

Organ ocenił bowiem, że nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia i niepodejmowaniem go w związku z koniecznością zapewnienia opieki matce. Nadto, w ocenie organu, przyznanie świadczenia nie jest możliwe, albowiem niepełnosprawność matki skarżącego powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia. Podczas przeprowadzonego w dniu 11 stycznia 2022 r. wywiadu środowiskowego ustalono bowiem, że matka skarżącego choruje m.in. na nadciśnienie tętnicze, zaćmę, zmiany miażdżycowe. Ustalono przy tym, że matka skarżącego samodzielnie porusza się, przygotowuje i je posiłki, ubiera się, przygotowuje leki, jak i samodzielnie je spożywa. Podczas wywiadu skarżący oświadczył, że jego matka jest osobą pampersowaną, ale pampersy wymienia samodzielnie. Obecnie, matka skarżącego nie wymaga rehabilitacji ani terapii. Skarżący oświadczył, że przy mamie wykonuje następujący czynności: sprzątanie - codziennie po 30 minut, wizyty lekarskie - według potrzeb, robienie zakupów - codziennie 1 godzinę, wykupowanie lekarstw - raz na dwa miesiące 1 godzinę oraz ogólne prace - według potrzeb. W momencie kiedy skarżącego nie ma w domu jego matka zostaje sama w domu. Nikt z rodzeństwa skarżącego nie pomaga finansowo ani nie sprawuje opieki nad niepełnosprawną mamą. Rodzeństwo skarżącego nie interesuje się swoją niepełnosprawną mamą. Rodzina utrzymuje się z emerytury matki skarżącego oraz pobieranego przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ wskazał przy tym, że decyzją z dnia 17 listopada 2021 r. przyznano skarżącemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaną opieka nad mamą. W dniu 28 maja 2021 r. skarżący złożył jednakże oświadczenie, że z chwilą przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje z przyznanego mu specjalnego zasiłku opiekuńczego od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego od powyższej decyzji odwołania, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 15 czerwca 2022 r., wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydaną decyzję, Kolegium wskazało, że ze złożonego przez skarżącego oświadczenia wynika, że skarżący ma 63 lata, jest kawalerem, nie uzyskuje dochodów podlegających opodatkowaniu, nie jest zarejestrowany w PUP. Ostatnio zatrudniony był w 1989 r. Jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez GOPS, w związku z pobieraniem na matkę specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżący mieszka razem z matką. Rodzice matki, jej mąż i jej rodzeństwo nie żyje. Matka skarżącego posiada pięcioro dzieci, tj. skarżącego, dwie córki, z których jedna jest emerytką a druga pracuje oraz dwóch synów, z których jeden pozostaje aktywny zawodowo. Dwoje z dzieci zamieszkuje w tej samej miejscowości co matka. W złożonym wraz z wnioskiem oświadczeniem skarżący oświadczył, że czynności, jakie wykonuje podczas opieki nad matką to: pobudka (3 x dziennie), higiena osobista – codzienna kąpiel, inne czynności – pomoc całkowita, prowadzenie do toalety, podmywanie – kilka razy dziennie – asekuracja, wymiana pieluchomajtek (3-4 razy dziennie), przygotowanie ubrań, ubieranie (2 x dziennie), mierzenie ciśnienia (2 x dziennie), podawanie leków (2 x dziennie + doraźne przeciwbólowe), przygotowanie i podawanie posiłków (3 x dziennie), sprzątanie, prasowanie, pranie - codziennie, na bieżąco, wizyty lekarskie (2 x dziennie), opłacanie rachunków, wyjścia na spacery - codziennie, załatwianie spraw urzędowych, odśnieżanie, czynności ogrodnicze – codziennie. Podczas przeprowadzonego w dniu 23 czerwca 2021 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżący wspólnie z matką prowadzi gospodarstwo domowe. Oboje zajmują mieszkanie, które jest własnością wnuczki matki skarżącego. Składa się ono z dwóch pokoi, kuchni i łazienki. Mieszkanie jest czyste, zadbane, wyposażone oraz przystosowane do potrzeb rodziny. Skarżący posiada wykształcenie zawodowe - malarz. Nie pracuje ani zawodowo, ani dorywczo. Ostatnio pracował w 2011 r. do 2012 r., jako palacz w remizie w S. Matka skarżącego choruje przewlekle na nadciśnienie tętnicze, ma problemy ze wzrokiem, zmiany miażdżycowe. Przyjmuje na stałe leki, które dawkuje sobie samodzielnie. Porusza się samodzielnie, bez pomocy osoby drugiej, nie jest pampersowana. Skarżący pomaga jej w następujących czynnościach: porządki w mieszkaniu, pomoc przy pracach ogrodowych, robienie zakupów, wykupywanie leków, odbywanie wizyt lekarskich, pomoc przy posiłkach - przygotowanie oraz okresowo przy codziennej toalecie, opłaca również bieżące rachunki. W pozostałym zakresie matka skarżącego jest dość samodzielna. Porusza się bez pomocy osoby drugiej, spożywa posiłki samodzielnie, również bez żadnej pomocy dawkuje leki. Nie wymaga pomocy przy ubieraniu się, ani czuwania podczas snu. Matka skarżącego potwierdziła, że skarżący sprawuje nad nią opiekę, jednak czynności wskazane w oświadczeniu tylko częściowo pokrywają się ze stanem faktycznym. W oświadczeniu z dnia 23 czerwca 2021 r. skarżący uszczegółowił, że zakupy zajmują mu 1 godzinę dziennie, praca w ogrodzie - 1 godzinę, porządki w domu - 1 godzinę, wizyty u lekarza 1 x w miesiącu - 1 godzinę. Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 11 stycznia 2022 r. ustalono, że skarżący nadal wspólnie z matką prowadzi gospodarstwo domowe i nie pracuje. Opiekuje się swoją niepełnosprawną matką. Matka skarżącego nadal choruje przewlekle na nadciśnienie tętnicze, ma problemy ze wzrokiem — zaćma oka lewego oraz zmiany miażdżycowe. Przyjmuje na stałe leki, które dawkuje sobie samodzielnie. Skarżący pomaga jej w zakropieniu oczu. Aktualnie jest pampersowana, lecz pieluchomajtki zmienia sobie samodzielnie. Samodzielnie się porusza się i to bez użycia przedmiotów ortopedycznych. Skarżący pomaga matce w następujących czynnościach: utrzymanie porządku w mieszkaniu, ogrzewanie mieszkania, odgarnianie śniegu, odbywanie wizyt lekarskich, robienie zakupów, wykupywanie lekarstw, a w okresie letnim prace ogrodowe. We wnioskach z wywiadu zapisano, że matka skarżącego jest osobą bardzo komunikatywną, na pytania odpowiada jasno i świadomie. Porusza się samodzielnie, bez pomocy przedmiotów ortopedycznych. Większość czynności życia codziennego wykonuje bez pomocy osób trzecich, samodzielnie, co zresztą oświadczyła pod rygorem odpowiedzialności karnej. Obecnie nie wymaga żadnej rehabilitacji, ani terapii. Skarżący oświadczył, że nikt z rodzeństwa nie pomaga przy matce, w tym ani finansowo ani w codziennych obowiązkach. Skarżący w dalszym ciągu nie jest aktywny zawodowo, nie podejmuje żadnych prac dorywczych, gdy jednak znajduje się poza miejscem zamieszkania, matka pozostaje sama w domu. Sytuacja finansowa rodziny od ostatniego wywiadu nie uległa zmianie. W ocenie pracownika socjalnego, matka skarżącego nie wymaga całodobowej opieki, ale z uwagi na wiek wymaga jego wsparcia. Powyższe zostało uzupełnione oświadczeniami złożonymi zarówno przez skarżącego, jak i jego matkę — obojga pouczonych o odpowiedniości karnej za składanie fałszywych wyjaśnień, w których potwierdzona została samodzielność matki skarżącego, i to zarówno w poruszaniu się, jak i przygotowywaniu, spożywaniu posiłków, podaniu leków, uczęszczaniu do toalety, ubieraniu się, zmianie pampersów. Skarżący podkreślił przy tym, że sprzątanie zajmuje mu 30 minut, wizyty lekarskie odbywają się według potrzeb, robienie zakupów zajmuje codziennie 1 godzinę, wykupywanie lekarstw - raz na 2 miesiące po 1 godzinie. Prace ogólne zajmują 1 godzinę.

Mając powyższe na uwadze, Kolegium stwierdziło, że z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie mógł być wiek, w którym powstała niepełnosprawność matki skarżącego. Jednakże, w ocenie Kolegium, przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia nie jest możliwe albowiem brak jest związku między rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia a sprawowaną przez niego nad matką opieką.

Kolegium podkreśliło przy tym, że w sprawie bezsporne jest, że ostatnia aktywność zawodowa skarżącego przypadała od 16 października 2017 r. do 15 kwietnia 2018 r., w związku z zawarciem umowy zlecenia dnia 16 października 2017 r. z Wójtem Gminy S. Wcześniej, w latach 1993 - 2005 skarżący pozostawał jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, podejmując czterokrotnie zaledwie kilkumiesięczne zatrudnienie. Od 2006 r. do 2018 r. skarżący posiadał status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Materiał dowodowy nie wskazuje także, by skarżący ubiegał się o powrót na rynek pracy, by zabiegał o jakiekolwiek zatrudnienie. Wręcz przeciwnie, złożone oświadczenia świadczą o tym, że takich działań zaniechano. Nadto, w ocenie Kolegium, ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie wynika, aby charakter, rozmiar oraz zakres opieki wymuszał na skarżącym niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Czynności opiekuńcze skarżącego wprost ukierunkowane na osobę chorą zajmują mu niewielką ilość czasu, gdyż prawie wszystkie z nich, matka skarżącego wykonuje samodzielnie. Realizacja ich nie świadczy zatem o ciągły, długotrwałym i tak dużym zaangażowaniu skarżącego, by nie mógł on podjąć zatrudnienia. Z kolei, czynności takie jak: pranie, sprzątanie, załatwianie spraw urzędowych, wizyty u lekarza, opłacanie rachunków, robienie zakupów, wykupywanie recept, czy czynności ogrodnicze zasadniczo sprowadzają się do pomocy matce poprzez wykonywanie zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują.

We wniesionej do Sądu skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego, w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną matką, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając wniesiona skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 27 stycznia 2022 r. są zgodne z prawem. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone przez organy z zachowaniem przepisów prawa procesowego, a rozstrzygnięciu podjętemu w zaskarżonej decyzji, tj. odmowie przyznania wnioskowanego przez skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego, nie można skutecznie postawić zarzutu wydania go z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615) - zwanej dalej u.ś.r., a w szczególności art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przy tym, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, jak słusznie wskazało Kolegium, przepis ten winien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Z powołanego unormowania art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika zatem, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi osoby niepełnosprawnej strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Należy podkreślić, że wskazane świadczenie nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za związany z tą opieką rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia. Ta cecha różni świadczenie pielęgnacyjne od uregulowanego w art. 16a u.ś.r. specjalnego zasiłku opiekuńczego, stanowiącego wsparcie dla osób, które pozostają niezatrudnione, bez względu na to, czy prowadzi do tego rezygnacja, czy niepodejmowanie pracy zarobkowej, z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną, w wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie podejmuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza mu możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w kontrolowanym postępowaniu było ustalenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Organy winny były ustalić, czy niepodejmowanie zatrudnienia wynika z rzeczywistej potrzeby opieki i pomocy, której zakres wyklucza jakąkolwiek aktywność zawodową skarżącego, w tym choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W ocenie Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, jak słusznie oceniły orzekające w sprawie organy, aby czynności opiekuńcze sprawowane przez skarżącego nad matką uniemożliwiały mu podjęcie zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że matka skarżącego, urodzona w 1932 r., orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Malborku z dnia 12 czerwca 2019 r. na stałe zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem, że nie da się ustalić od kiedy istniej niepełnosprawność a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 12 grudnia 2019 r. Symbol przyczyny niepełnosprawności to 07-S tj. choroby układu oddechowego i krążenia. W orzeczeniu tym stwierdzono konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Z akt sprawy, w tym złożonych przez skarżącego i jego matkę oświadczeń, wynika, że matka skarżącego choruje na nadciśnienie tętnicze, ma problemy ze wzrokiem i zmiany miażdżycowe. Matka skarżącego przyjmuje na stałe leki, które przyjmuje samodzielnie. Porusza się też samodzielnie, bez pomocy osoby drugiej, posiłki przyrządza i spożywa samodzielnie. Nie wymaga pomocy przy ubieraniu się, ani czuwania podczas snu. Samodzielnie się porusza się i to bez użycia przedmiotów ortopedycznych. Skarżący pomaga jej zaś w niektórych czynnościach, tj.: porządki w mieszkaniu, pomoc przy pracach ogrodowych, robienie zakupów, wykupywanie leków, odbywanie wizyt lekarskich, posiłkach, okresowo przy codziennej toalecie, opłaca również bieżące rachunki. Czynności te zajmują mu ogólnie 1 godzinę dziennie, jak sam oświadczył.

W ocenie Sądu, organy w niniejszej sprawie w sposób kompletny zgromadziły materiał dowodowy, stwierdzając prawidłowo na jego podstawie, że całokształt ujawnionych okoliczności faktycznych przeczy istnieniu związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a koniecznym zakresem opieki i pomocy świadczonej matce w związku z jej znacznym stopniem niepełnosprawności.

Niewątpliwie matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r.). Orzeczenie o niepełnosprawności w sposób wiążący określa zakres niezbędnej pomocy osobie niepełnosprawnej, którego nie mogą kwestionować organy orzekające o świadczeniach pielęgnacyjnych.

Rolą organów administracyjnych w takiej sytuacji było zatem ustalenie, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę w zakresie określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Wymagało to ustalenia zindywidualizowanych i konkretnych okoliczności niniejszej sprawy, które pozwoliłyby na zweryfikowanie istnienia rzeczywistego związku pomiędzy biernością zawodową skarżącego a sposobem zaspakajania potrzeb opiekuńczych w stosunku do matki. Samo bowiem posiadanie orzeczenia nie przesądza, że każdy, zajmujący się osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności, sprawuje opiekę w sposób wykluczający go z jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Przypadek skarżącego jest tego wyraźnym przykładem.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, musi ona być stała lub długoterminowa. Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez niewielką część doby. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek pracy zarobkowej (tak wyroki NSA: z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20; z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11 oraz z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15 - dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie kwestionując i nie deprecjonując pomocy świadczonej matce przez skarżącego, za uzasadnione należało uznać stwierdzenie, że jej zakres nie usprawiedliwia bierności zawodowej skarżącego. Przede wszystkim, jak stwierdziło Kolegium w uzasadnieniu wydanej decyzji, a co nie zostało zakwestionowane, matka skarżącego większość czynności życia codziennego wykonuje bez pomocy osób trzecich, samodzielnie, co zresztą oświadczyła pod rygorem odpowiedzialności karnej. Skarżący nie wykonuje zaś przy matce takich czynności opiekuńczych, które absorbowałyby go nieustannie i wymagały ciągłej obecności przy niej w domu, nie pozwalając na jakąkolwiek aktywność zawodową. Co zresztą, potwierdzają stwierdzone w toku postępowania okoliczności. Nadto, charakter i zakres wykonywanych przez skarżącego w stosunku do matki czynności nie uprawnia do stwierdzenia, że ich wykonywanie uniemożliwia skarżącemu podjęcie zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., winna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o prawidłowe zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 229/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie wykazano, aby zaangażowanie skarżącego w opiekę nad matką było przeszkodą w podjęciu aktywności zawodowej.

Zgodzić należy się więc z organami, że zakres wykonywanych przez skarżącego czynności opiekuńczych w stosunku do matki nie stoi na przeszkodzie podjęciu przez niego zatrudnienia. W ocenie Sądu, mając na uwadze rozmiar sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką, przyjąć należy, że Kolegium w sposób prawidłowy uznało, że zakres tej opieki jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem aktywności zawodowej przez skarżącego. Nie zachodzi zatem związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką, który przemawiałby za przyznaniem skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając to na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku skarżącego i organu o rozpoznanie sprawy w tym trybie.