Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 267/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 10, ust. 11,  art. 31 zq ust. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Asesor WSA Agnieszka Kosowska, Protokolant: Referent Agnieszka Kuna, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2021 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2021 r., odmawiającą skarżącemu S. L. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. organ podniósł, że wskazany we wniosku S. L. kod PKD nie jest zgodny z wynikającym z zapisów Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiDG) kodem PKD przeważającej działalności gospodarczej skarżącego. Według danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej na dzień 30 września 2020 r. działalnością przeważającą jest działalność oznaczona kodem PKD 18.13.Z, natomiast we wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi działalność oznaczoną kodem PKD 74.20.Z. W świetle art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.) kod znajdujący się w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej nie uprawnia do zwolnienia z należności z tytułu składek za wskazany we wniosku okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. Ponadto organ podniósł, że zmiany kodu PKD na 74.20.Z jako przeważającego skarżący dokonał w dniu 2 listopada 2020 r.

Ponownie rozpatrując sprawę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że od początku prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej główny jej przedmiot stanowi działalność w zakresie fotografii, natomiast kod 74.20.Z znalazł się wśród katalogu wykonywanych działalności gospodarczych po przeniesieniu do CEiDG w 2011 r., jednak przeważający kod to 18.13.Z. W dniu 2 listopada 2020 r. dokonano zmiany kodu przeważającego PKD 74.20.Z i kod ten figuruje w rejestrze jako przeważający rodzaj działalności dopiero od tej daty. W ocenie organu na dzień 30 września 2020 r. przesłanka kodu uprawniającego do uzyskania zwolnienia nie zachodziła.

S. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przywrócenie mu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne. za okres od 1 do 30 listopada 2020 r. zgodnie z ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o zwalczaniu COVID-19. W uzasadnieniu podniósł, że działalność gospodarczą rozpoczął od 11 września 1992 r. i od samego początku świadczył usługi w zakresie fotografii, nigdy nie zmieniał głównego profilu swej działalności. W trakcie prowadzenia działalności kilkakrotnie poszerzał zakres działalności o kolejne kody PKD i nigdy nie zmieniał rodzaju przeważającej działalności gospodarczej – usługi fotograficzne kod 74.20.Z. Skarżący wyjaśnił, że prawdopodobnie po wprowadzeniu do systemu CEIDG wszystkich kodów działalności gospodarczej system jako główny kod wybrał alfabetycznie pierwszy o czym świadczy kolejność na wpisie. Ponadto skarżący zaznaczył, ze ustawodawca przewidział tego typu problemy i możliwe błędy techniczne przy wprowadzaniu danych do CEIDG, gdyż umożliwił ich zmianę, wprowadzając administracyjną możliwość zmian faktycznej daty ich obowiązywania, o czym świadczą zmiany dokonane we wpisie CEIDG z dnia 1 grudnia 2020 r i 20 stycznia 2021 r. Zdaniem skarżącego wpisy te oznaczają, że zmiany dokonane niniejszym wpisem, wprowadzające właściwy kod działalności gospodarczej tzn. 74.20.Z, w jego przypadku obowiązują od 11 września 1992 r. Jednocześnie skarżący podkreślił, że w jego ocenie zaskarżona decyzja jest krzywdząca i oparta na niewłaściwych i wybiórczo traktowanych przesłankach.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2021 r., w przedmiocie odmowy skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za listopad 2020 r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, z późn. zm., dalej powoływanej jako "ustawa COVID-19" lub "ustawa").

Zgodnie z art. 31zo ust. 10 powołanej ustawy na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień 30 września 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.O4.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

W rozpoznawanej sprawie organ stwierdził, że skarżący nie spełnia warunku koniecznego do zwolnienia z opłacania składek, bowiem na dzień 30 września 2020 r. w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w przypadku skarżącego jako rodzaj przeważającej działalności wpisana jest działalność o kodzie PKD 18.13.Z, który to kod PKD w świetle art. 31zo ust. 10 ustawy nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r.

Z treści art. 31zo ust. 11 ustawy o Covid wynika, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Wykładnia językowa cytowanych przepisów prowadzi do wniosku, że warunkiem uprawniającym do uzyskania zwolnienia, jest prowadzenie na dzień 30 września 2020 r. przeważającej działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 jednym z wymienionych w tym przepisie kodów, a oceny spełnienia tego warunku, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.

W ocenie Sądu poprzestanie przez organ na tym stwierdzeniu i odmówienie z tej tylko przyczyny prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek nie pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. W świetle treści przepisów ustawy COVID-19 nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, że z treści art. 31zo ust. 11 ustawy wynika obowiązek organu oparcia się wyłącznie na danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. i brak możliwości powołania się strony na ewentualne inne dowody, wskazujące na odmienny od uwidocznionego w rejestrze rodzaj przeważającej działalności danego przedsiębiorcy.

Poprzestanie na wykładni językowej przepisu art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 prowadziłoby do wypaczenia celów ustawy, którymi jak wskazano już wyżej, jest przeciwdziałanie między innymi negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2, związanym przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ograniczeniami w prowadzeniu określonych rodzajów działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Zasadniczym celem rozwiązań prawnych wprowadzonych m.in. w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek było, aby pomoc w ramach wsparcia została przyznana podmiotom faktycznie prowadzącym na dany dzień działalność według wskazanych kodów, jako przeważającą.

Wyjaśnić należy, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 955). Ustawa określa zasady i tworzy podstawy rzetelnego, obiektywnego, profesjonalnego i niezależnego prowadzenia badań statystycznych, których wyniki mają charakter oficjalnych danych statystycznych, oraz ustala organizację i tryb prowadzenia tych badań i zakres związanych z nimi obowiązków (art. 1 ustawy).

W myśl art. 42 ust. 7 pkt 1 i ust. 8 ustawy o statystyce publicznej, złożenie wniosku o wpis do rejestru podmiotów, wniosku o zmianę cech objętych wpisem oraz wniosku o skreślenie z rejestru podmiotów dla przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną - następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2020 r. poz. 2296 i 2320), chyba że zmiana dotyczy jedynie cech objętych wpisem, niebędących przedmiotem wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych.

Jak wskazuje się w orzecznictwie i który to pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, wpis do rejestru stanowi swego rodzaju zgłoszenie zamierzonej działalności, ma charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia. Informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Wniosek o wpisanie lub aktualizację danych nie stanowi oświadczenia woli, ale oświadczenie wiedzy. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2013 r., II UK 142/12 oraz z dnia 23 listopada 2016 r., II UK 402/15).

Z treści art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 wynika, że do postępowania w sprawach dotyczących odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym zastosowanie w sprawie znajduje między innymi przepis art. 76 § 3 k.p.a., który przewiduje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Taki zaś charakter mają dane zawarte w rejestrze REGON.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że ubiegający się o przyznanie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 przedsiębiorca, prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w tym przepisie, jako przeważającą, może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego i podważyć aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON. W celu obalenia domniemania przedsiębiorca musi wykazać, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych widniejących w rejestrze.

Przypomnieć należy, że założeniem ustawodawcy było udzielenie wsparcia przedsiębiorcom działającym w branżach, które znalazły się w trudnej sytuacji w związku z nowymi zasadami bezpieczeństwa, a wprowadzone rozwiązania miały na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym i utrzymanie miejsc pracy, to sposób wykładni cytowanych przepisów zaprezentowany w zaskarżonej decyzji jest zatem sprzeczny z celami i założeniami ustawy. W sytuacji to nie dane statystyczne zawarte w CEIDG, ale ustaleni, jaką przeważającą działalność gospodarczą według PKD przedsiębiorca faktycznie prowadził na dzień 30 września 2020 r. powinny decydować o udzieleniu wsparcia, bowiem celem ustawy jest udzielenie pomocy przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania wsparcia. A zatem zadaniem organu w sytuacji wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek powinno być nie tylko ustalenie, jaki przeważający rodzaj działalności figuruje w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r., ale również jaką faktycznie przeważającą działalność wnioskodawca prowadził w tej dacie.

W ocenie Sądu faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej, objętej według PKD kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek powinno skutkować udzieleniem tej pomocy, mimo, iż na dzień 30 września 2020 r. przeważająca działalność uwidoczniona w rejestrze REGON, nie jest zgodna z kodami wymienionymi w przepisie art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID. Tylko w takim wypadku nie zostaną naruszone zasady równości i swobody działalności gospodarczej oraz zrealizowane zostaną deklarowane przez ustawodawcę cele.

Zdaniem Sądu, odmawiając zwolnienia z opłacania składek wyłącznie z powodu zapisu w rejestrze REGON oraz w ewidencji działalności gospodarczej (kod 18.13.Z) organ oparł się na błędnej wykładni art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy COVID-19.

Ponadto w sprawie naruszone zostały również zasady postępowania administracyjnego. Organ ustalił, że na dzień 30 września 2020 r. zgłoszony przez skarżącego kod przeważającej działalności PKD 18.13.Z."działalność usługowa związana z przygotowaniem do druku" determinuje odmowę przyznania prawa do zwolnienia bez względu na to, jak rzeczywiście kształtują się realia aktywności gospodarczej skarżącego i nie zbadał tego, jaką przeważającą działalność skarżący rzeczywiście prowadził. W sprawie naruszone zostały więc przepisy postępowania, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia, w sytuacji, gdy w sprawie niezbędne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia, czy skarżący faktycznie na dzień 30 listopada 2020 r. wykonywał jako przeważającą działalność gospodarczą pod kodem PKD 74.20.Z., który to kod uprawnia do skorzystania z prawa do przedmiotowego zwolnienia.

Skarżący powołuje się na to, że jego przedsiębiorstwo na dzień 30 września 2020 r. prowadziło działalność z kodem przeważającym PKD 74.20.Z. Organ powinien zbadać, czy ta działalność przeważała na tle całej aktywności skarżącego. Organ powinien zbadać, czy rzeczywiście jest tak, jak podaje skarżący, i jeszcze raz rozpoznać wniosek skarżącego z uwzględnieniem zaprezentowanego wyżej stanowiska Sądu.

Organ nie zbadał powyższych okoliczności, uznając je za pozbawione znaczenia prawnego, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ w istocie nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza rodzaju faktycznie wykonywanej przez skarżącego działalności będącej działalnością przeważającą.

Ubocznie należy podnieść, że organ w uzasadnieniu decyzji podał :"Faktem jest, że od początku prowadzenia (...) działalności gospodarczej jej główny przedmiot stanowi działalność w zakresie fotografii".

Z uwagi na wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, kierując się powyższą oceną, przeprowadzi postępowanie w sposób odpowiadający wymogom określonym w kodeksie postępowania administracyjnego. Po przeprowadzeniu postępowania organ rozstrzygnie w sprawie, mając na względzie przedstawioną wykładnię omawianych przepisów ustawy COVID-19.