Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 22/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 95 pkt 1,  art. 96 ust. 1,  ust. 2 pkt 1,  ust. 3 i  ust. 7
journal: Dz.U. 2010 nr 90 poz 593
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędziowie WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Sławomir Antoniuk, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2012 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. [...] H. C. złożył do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] wniosek o wypłatę jednorazowo z góry świadczenia pieniężnego, przysługującego za okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, od dnia [...] sierpnia 2011 r. do dnia [...] lipca 2012 r., o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.).

Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 2 ust. 1 w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lutego 2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków rodzin (Dz. U. Nr 67, poz. 618 ze zm.), odmówił H. C. wypłaty tego świadczenia.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor WBE w [...] podniósł, że H. C., pełniący zawodową służbę wojskową jako sędzia w stanie spoczynku, a wcześniej na stanowisku [...] Wojskowego Sądu [...] w [...], został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] lipca 2011 r. na skutek upływu terminu wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy. W związku z przeniesieniem w stan spoczynku H. C. od dnia [...] października 2010 r. pobiera od wojskowego organu emerytalnego uposażenie sędziego w stanie spoczynku. W dniu zwolnienia ze służby posiadał wysługę 12 lat nieprzerwanej służby wojskowej. Organ podał, że we wniosku H. C. wyraźnie wskazał, iż domaga się wypłaty świadczenia przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby w zbiegu z otrzymywanym uposażeniem sędziego w stanie spoczynku.

Organ, wskazując na treść art. 96 ust. 1, art. 96 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stwierdził, iż H. C. spełnił, co do zasady, warunki wymagane do uzyskania prawa do przedmiotowego świadczenia. Jednak, zdaniem organu, ustawodawca wprowadził przepisy wyłączające wypłatę należności z tego tytułu, w przypadku zbiegu z prawem do innych świadczeń. Zgodnie bowiem z art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych świadczenie, o którym mowa w art. 95 pkt 1, nie może być wypłacane razem ze świadczeniem emerytalnym lub rentowym, przy czym wybór świadczenia należy do osoby uprawnionej.

W związku z tym, Dyrektor WBE w [...] zwrócił uwagę, że prawo do świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych związane jest z pełnieniem zawodowej służby wojskowej, a nie ze sprawowaniem urzędu sędziego. Podobne w treści uregulowanie dotyczące sędziów zawarte zostało w art. 100 § 1 ustawy o ustroju sądów powszechnych. Regulacja dotycząca tylko sędziów jest rozwiązaniem dalej idącym i korzystniejszym, ponieważ dopuszcza możliwość wypłaty świadczenia nie przez okres jednego roku, ale do ukończenia przez sędziego 65 roku życia. W ocenie organu, celem regulacji zawartej w art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych było niedopuszczenie do kumulowania korzyści finansowych, w sytuacji wypłaty należności z budżetu państwa, gdy już jedna z wypłacanych należności ma wyjątkowy (w stosunku do innych grup zawodowych), a nawet uprzywilejowany charakter i wypłacane należności nie są związane z kontynuowaniem aktywności zawodowej. Organ wyjaśnił, że stosunek służbowy, w przypadku sędziów – żołnierzy, uregulowany został dwoma odrębnymi ustawami. Zgodnie z art. 32 § 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1676 ze zm.), sędzia, który nabył prawo do emerytury i prawo do uposażenia w stanie spoczynku musi dokonać wyboru, czy chce otrzymywać świadczenie emerytalne (lub rentowe) czy uposażenie w stanie spoczynku. Uprawniony zatem jest wniosek, że z punktu widzenia funkcji jaką świadczenia te spełniają, ustawodawca postawił między nimi znak równości i dlatego wyłączył możliwość kumulowania tych świadczeń. Z tego względu brak w art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wyraźnego wskazania uposażenia w stanie spoczynku nie oznacza, że wolą ustawodawcy było dopuszczenie do zbiegu świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z uposażeniem sędziego w stanie spoczynku. Biorąc pod uwagę, że świadczenie emerytalne oraz uposażenie w stanie spoczynku spełniają taką samą funkcję, tzn. zapewniają środki do utrzymania sędziego, który przestał być czynny, organ przyjął, że powinny być tak samo potraktowane w kontekście zasady niekumulowania świadczeń. Dlatego też uznał, że w sprawie z wniosku H. C. nie ma uzasadnienia do kumulatywnej wypłaty świadczeń, o co wnosił w swoim wniosku z dnia [...] sierpnia 2011 r.

Od powyższej decyzji H. C. wniósł odwołanie, w którym wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu, na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, świadczenia pieniężnego.

W odwołaniu zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

• art. 96 ust. 2 pkt 1 i art. 96 ust. 6 oraz art. 96 ust. 3 w zw. z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez przyjęcie, że wypłata jednorazowo z góry świadczenia pieniężnego nie może nastąpić z uwagi na fakt, iż wypłata tego świadczenia pozostaje w zbiegu ze świadczeniem emerytalnym lub rentowym, podczas gdy zbieg taki nie zachodzi, ponieważ żadnego świadczenia emerytalnego ani też rentowego nie pobiera;

• art. 100 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 70 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych i art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 2 w zw. z art. 12, art. 19 i art. 23 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i członków ich rodzin, poprzez uznanie, że pobierane uposażenie sędziego w stanie spoczynku jest tym samym świadczeniem co świadczenie emerytalne lub rentowe i jako takie wyłącza możliwość otrzymywania przez sędziego w stanie spoczynku świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 96 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych;

• art. 32 § 5 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych, poprzez przyjęcie, że w sprawie zachodzi określony w tym przepisie zbieg uposażenia sędziego w stanie spoczynku z prawem do emerytury lub renty wojskowej, podczas gdy do przyjęcia takiego zbiegu brak jest ustawowych podstaw;

• art. 2 Konstytucji RP i art. 6 i art. 8 kpa, poprzez rażące naruszenie zasady legalizmu i demokratycznego państwa prawa, poprzez niezastosowanie przepisu art. 96 ust. 2 pkt 1 do przypadku wyraźnie unormowanego w ustawie;

• błąd w ustaleniach stanu faktycznego sprawy, poprzez przyjęcie, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2011 r. dokonał wyboru pomiędzy wypłatą uposażenia sędziego w stanie spoczynku a wypłatą świadczenia pieniężnego, podczas gdy takiego wyboru H. C. nie musiał dokonywać, ponieważ ustawodawca nie uzależnił wypłaty świadczenia pieniężnego od wyboru pomiędzy tym świadczeniem a wypłatą uposażenia sędziego w stanie spoczynku.

W uzasadnieniu odwołania H. C. podniósł, że bezspornym jest, iż spełnia wszystkie ustawowe przesłanki do wypłaty świadczenia pieniężnego przewidzianego w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż jest żołnierzem zawodowym zwolnionym z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, służbę tę pełnił przez okres krótszy niż 15 lat, został zwolniony na skutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. W dalszej części odwołania H. C. rozwinął swoje zarzuty.

Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora WBE w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przypomniał treść art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i podniósł, że świadczenie pieniężne, o którym mowa w tym przepisie, nie przysługuje żołnierzowi, w przypadku gdy żołnierza zawodowego zwolniono na podstawie art. 111 pkt 1, 6, 15 i 16, albo wskutek wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jeżeli pełnił on zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż 10 lat. Zgodnie zaś z art. 96 ust. 2 pkt 1, prawo do świadczenia pieniężnego nabywa także żołnierz, który nie spełnia wymogu posiadania 15 lat nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, jeżeli zwolnienie ze służby wojskowej nastąpiło w wyniku wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy.

Organ wskazał, że z przebiegu służby H. C. wynika, iż pełnił on służbę wojskową w okresie od dnia [...] lipca 1998 r. do dnia [...] grudnia 1998 r., tj. przez 5 miesięcy i 22 dni oraz w okresie od dnia [...] lipca 1999 r. do dnia [...] lipca 2011 r., tj. przez 13 lat i 23 dni, zatem organ I instancji słusznie zauważył, że H. C. spełnił, co do zasady, warunki wymagane do uzyskania prawa do świadczenia, jednakże ustawodawca wprowadził przepisy wyłączające wypłatę należności z tego tytułu, w przypadku ich zbiegu z prawem do innych świadczeń, tj. emerytalnych lub rentowych. Jednocześnie organ II instancji podniósł, że brzmienie art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie wskazuje, iż pobieranie uposażenia sędziego w stanie spoczynku wyklucza możliwość wypłaty świadczenia przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej to, ze względu na fakt objęcia sędziów – żołnierzy regulacjami dwóch odrębnych ustaw, przy interpretacji art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych konieczne było dokonanie systemowej i celowościowej wykładni przepisów. Zatem organ stwierdził, że rozpatrując wniosek, wojskowy organ emerytalny trafnie przyjął, że w stanie faktycznym i prawnym nie ma uzasadnienia do jednoczesnej wypłaty uposażenia w stanie spoczynku oraz świadczenia z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Minister Obrony Narodowej podniósł, że brak w art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wyraźnego wskazania uposażenia w stanie spoczynku, nie oznacza, że wolą ustawodawcy było dopuszczenie do zbiegu świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 przywołanej ustawy, z uposażeniem sędziego w stanie spoczynku. Organ wskazał, że biorąc pod uwagę, że świadczenia emerytalne oraz uposażenie w stanie spoczynku spełniają taką samą funkcję zapewniającą środki do utrzymania, to powinny być tak samo potraktowane w kontekście zasady niekumulowania świadczeń. Podkreślił przy tym, że ustawodawca ustanowił jako zasadę, że w przypadku zbiegu prawa do świadczeń emerytalnych lub rentowych z kilku tytułów, jak również w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń z innymi świadczeniami wypłacanymi z budżetu państwa, a wynikającymi ze stosunku służbowego – wypłacane jest tylko jedno z tych świadczeń. W ocenie organu, wyłączenie kumulacji świadczeń w przypadku sędziego – żołnierza nie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości. Ponadto wskazał, że z art. 32 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych oraz art. 100 ustawy o ustroju sądów powszechnych wynika, że sędziowie także zostali objęci zasadą niekumulowania świadczeń.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi H. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, której zarzucił:

1. naruszenie art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 2 pkt 1 oraz art. 96 ust. 7 i ust. 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez ich niezastosowanie oraz ich niewłaściwą wykładnię;

2. naruszenie art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez jego błędne zastosowanie i niewłaściwą wykładnię;

3. naruszenie art. 41 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i członków ich rodzin, poprzez jego błędne zastosowanie i niewłaściwą wykładnię;

4. naruszenie art. 100 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, poprzez jego błędne zastosowanie i niewłaściwą wykładnię;

5. naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 i art. 8 kpa, poprzez rażące naruszenie zasady praworządności i demokratycznego państwa prawa przez:

• przyjęcie prymatu konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej nad konstytucyjną zasadą praworządności i demokratycznego państwa prawa;

• stosowanie wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej przepisu art. 96 ust. 3 w zw. z art. 96 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wbrew konieczności i w sytuacji, gdy wykładnia językowa daje jasne i zgodne z wolą ustawodawcy rozumienie tych przepisów w zakresie wypłaty świadczenia pieniężnego;

• niezastosowanie przepisu art. 96 ust. 2 pkt 1 do przypadku wyraźnie unormowanego w ustawie;

6. naruszenie art. 107 § 3 kpa, poprzez:

• formułowanie wewnętrznie sprzecznych ustaleń w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;

• formułowanie materialnoprawnych podstaw odmowy uwzględnienia wniosku w uzasadnieniu decyzji zamiast w jej sentencji;

• brak odniesienia się do zarzutów stawianych w odwołaniu od decyzji organu I instancji;

7. naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 15 kpa w związku z art. 8 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez działanie organów w sposób godzący w podstawowe zasady prawa administracyjnego, co manifestowało się podejmowaniem decyzji niesamodzielnych;

8. naruszenie art. 19 i art. 20 kpa w zw. z art. 97 § 9 i § 10 w zw. z art. 104 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przez wydanie decyzji przez niewłaściwy organ, tj. Dyrektora WBE w [...], w sytuacji gdy decyzję w tym zakresie mógł podjąć tylko Prezes WSO w [...];

9. błędne ustalenie stanu faktycznego:

• poprzez przyjęcie, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2011 r. wniósł o wypłatę uposażenia w stanie spoczynku, a nie o wypłatę jednorazowo z góry świadczenia pieniężnego;

• że pobierane uposażenie sędziego w stanie spoczynku jest tym samym świadczeniem co świadczenie emerytalne lub rentowe i jako takie wyłącza możliwość otrzymywania przez sędziego w stanie spoczynku świadczenia pieniężnego, ponieważ pozostaje w zbiegu;

• poprzez przyjęcie, że w sprawie zachodzi zbieg uposażenia sędziego w stanie spoczynku z prawem do emerytury lub renty, podczas gdy do przyjęcia tego rodzaju zbiegu brak jest ustawowych podstaw.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, względnie o stwierdzenie nieważności obu decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący przypomniał stan faktyczny sprawy i wskazał, że od dnia [...] lipca 2011 r. do [...] lipca 2011 r. formalnie pełnił zawodową służbę wojskową, ostatnio na stanowisku sędziego Wojskowego Sądu [...] w [...]. Na mocy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie zniesienia niektórych wojskowych sądów garnizonowych oraz zmiany rozporządzenia w sprawie utworzenia sądów wojskowych oraz określenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 32, poz. 175) Wojskowy Sąd [...], w którym pełnił zawodową służbą wojskową na stanowisku sędziego został zniesiony z dniem [...] lipca 2010 r. Uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa z dnia [...] czerwca 2010 r. został przeniesiony w sędziowski stan spoczynku z dniem [...] lipca 2010 r. Następnie Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. wypowiedział mu stosunek zawodowej służby wojskowej, a decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. przeniósł go o do dyspozycji Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w [...] oraz na zaopatrzenie JW. Skarżący podniósł następnie, że w sprawie jest bezspornym, iż spełnia wszystkie, ustawowe przesłanki do wypłaty świadczenia pieniężnego przewidzianego przepisem art. 96 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Fakt ten został przyznany w decyzjach administracyjnych.

Ponadto skarżący wskazał, że organy obu instancji, dokonując wykładni przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i odmawiając uwzględnienia wniosku z dnia [...] sierpnia 2011 r. odwołały się także do przepisów innych ustaw, które stały się samodzielną i równoprawną z przepisami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych podstawą prawną odmowy uwzględnienia żądania. W konsekwencji, nie sposób przyjąć, w oparciu o które to konkretnie przepisy organ oparł swoje rozstrzygnięcie.

Reasumując skarżący wskazał, że uposażenie sędziego w stanie spoczynku nie może być uznane za świadczenie emerytalne czy za świadczenie rentowe. Uposażenie sędziego w stanie spoczynku i świadczenia emerytalne to dwa odrębne rodzaje świadczeń, z których każde regulowane jest odrębną ustawą i każde spełnia z woli ustawodawcy odrębną funkcję i cel. Zdaniem skarżącego, główną i zasadniczą różnicą pomiędzy tymi świadczeniami jest to, że ustawodawca skrajnie odmiennie doregulował przesłanki nabycia tych świadczeń. Uposażenie sędziego w stanie spoczynku swoje źródło czerpie ze stosunku jaki nawiązuje się pomiędzy sędzią a państwem w dacie przeniesienia sędziego w stan spoczynku na mocy uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, natomiast świadczenie emerytalne związane jest ze stosunkiem zawodowej służby wojskowej. Przejście sędziego w stan spoczynku w przeciwieństwie do emerytury nie musi być związane z osiągnięciem określonego "czasu pracy lub służby". Przejście w stan spoczynku następuje po osiągnięciu określonego wieku, bez względu na czas sprawowania urzędu sędziego. Poza tym sędzia może zostać przeniesiony w stan spoczynku niezależnie od osiągniętego wieku życia (w przeciwieństwie do emeryta) ze względów zdrowotnych, a także w "razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych, jeżeli nie został przeniesiony do innego sądu". Te dwie przyczyny przeniesienia sędziego w stan spoczynku nie są w żaden sposób porównywalne z podstawami uzyskiwania uprawnień emerytalnych, ale i rentowych. Okres stanu spoczynku nie może być porównywany do okresu pobierania emerytury, lecz jest dalszym okresem pełnienia służby sędziowskiej, a pobierane z tego tytułu uposażenie nie ma charakteru nawet zbliżonego do emerytury.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Ponadto organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie sprawy w decyzji nastąpiło po wszechstronnym i dogłębnym zbadaniu materiału dowodowego oraz rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Nadto w zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśniono przyczyny rozstrzygnięcia.

W ocenie organu, istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii w zakresie interpretacji obowiązujących przepisów, czy sędziemu w stanie spoczynku –byłemu żołnierzowi zawodowemu, przysługuje prawo do świadczenia pieniężnego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przy jednoczesnym pobieraniu uposażenia w stanie spoczynku za ten sam okres. Zdaniem organu, świadczenie pieniężne należne przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby nie ma charakteru odszkodowawczego (nie jest to także odprawa). Stąd też uznanie, że świadczenie to przysługuje w każdym przypadku, niezależnie od okoliczności sprawy oraz innych przyznanych za ten sam okres świadczeń, narusza prawa innych żołnierzy i w konsekwencji doprowadzić może do ich nierównego traktowania.

Reasumując organ uznał, że sporne świadczenie pieniężne z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie przysługuje skarżącemu, w przypadku otrzymywania uposażenia w stanie spoczynku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem badania Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2011 r. o nr [...], którą to decyzją Minister utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...], odmawiającą skarżącemu wypłaty świadczenia, o którym mowa w art. 95 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przysługującego przez okres jednego roku, z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) oraz art. 111 pkt 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, świadczenie pieniężne, o którym mowa w tym przepisie, nie przysługuje żołnierzowi, w przypadku gdy żołnierza zawodowego zwolniono na podstawie art. 111 pkt 1, 6, 15 i 16, albo wskutek wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jeżeli pełnił on zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż 10 lat. Zgodnie zaś z art. 96 ust. 2 pkt 1 prawo do świadczenia pieniężnego nabywa także żołnierz, który nie spełnia wymogu posiadania 15 lat nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, jeżeli zwolnienie ze służby wojskowej nastąpiło w wyniku wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy.

W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że H. C. pełnił nieprzerwanie służbę wojskową do dnia [...] lipca 2011 r., tj. 12 lat, co oznacza, że skarżący spełnił, co do zasady, warunki wymagane do uzyskania prawa do świadczenia, o które wnosił na podstawie art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organ, odmawiając wypłaty mu tego świadczenia, powołał się na zapis art. 96 ust. 3, zgodnie z którym w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 i świadczenia emerytalnego żołnierzowi przysługuje, według jego wyboru tylko jedno z tych świadczeń.

H. C., kwestionując zaskarżoną decyzję, zarzucił organowi, że uposażenie sędziego w stanie spoczynku i świadczenie emerytalne to dwa odrębne rodzaje świadczeń, z których każde regulowane jest odrębną ustawą i każde spełnia z woli ustawodawcy odrębną funkcję i cel, co oznacza, że przepis art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie mógł mieć zastosowania w stosunku do niego.

Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, decyzja organu, odmawiająca skarżącemu wypłaty świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w sytuacji pobierania przez skarżącego uposażenia sędziego w stanie spoczynku jest prawidłowa.

Rozpoznając niniejszą sprawę wskazać należy, że skarżący co do zasady ma niewątpliwie rację, wskazując, że świadczenie emerytalne i świadczenie sędziego w stanie spoczynku, to w istocie dwa odmienne świadczenia.

Nie oznacza to jednak, że w określonych sytuacjach świadczenia te traktowane są przez ustawodawcę w sposób tożsamy. Świadczy o tym na przykład uregulowanie zawarte w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), gdzie w art. 100 § 6 ustawodawca przewidział, że w razie zbiegu prawa do uposażenia w stanie spoczynku z prawem do emerytury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się wyłącznie uposażenie z zastrzeżeniem § 7. Podobnie w ustawie z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) w art. 94 § 5 również w razie zbiegu uposażenia sędziego Sądu Najwyższego Izby Wojskowej w stanie spoczynku z prawem do emerytury lub renty wojskowej wypłaca się osobie uprawnionej wyłącznie świadczenie wyższe lub przez nią wybrane. Podobnie sytuacja przedstawia się w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1676 ze zm.), gdzie w art. 32 § 5 ustawodawca również przewidział, że w razie zbiegu prawa do uposażenia w stanie spoczynku z prawem do emerytury lub renty wojskowej, wypłaca się osobie uprawnionej wyłącznie świadczenie wyższe albo przez nią wybrane. Podane przykłady wyraźnie wskazują, że przy całej odmienności uregulowań dotyczących uposażenia sędziego w stanie spoczynku oraz świadczeń emerytalnych i rentowych są one w razie zbiegu tych świadczeń traktowane przez ustawodawcę w sposób tożsamy, a to oznacza, że uprawniony był pogląd organu odnośnie zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 95 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Wskazać należy, że wprawdzie z brzmienia przepisu art. 95 ust. 3 istotnie nie wynika, iż pobieranie uposażenia sędziego w stanie spoczynku wyklucza możliwość wypłaty świadczenia przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, co nie oznacza, że skarżący uprawniony jest do wypłaty obu tych świadczeń. Zgodzić się bowiem należy z organem, że w sytuacji, gdy sędziowie – żołnierze objęci są regulacjami dwóch odrębnych ustaw, to przy interpretacji art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych konieczne jest dokonanie systemowej i celowościowej wykładni przepisów.

Podkreślić należy, że w wielu sytuacjach prawo pozwala odstąpić od wyraźnego sensu językowego przepisu, na przykład wtedy, gdy interpretacja językowa prowadzi ad absurdum lub do rażąco niesprawiedliwego rozstrzygnięcia i w tego rodzaju sytuacjach odstąpienie od sensu językowego przepisu nie uważa się za wykładnię niezgodną z prawem (por. Lech Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów, Dom Organizatora, Toruń 2002, str. 18, Komentarz). Podkreślenia wymaga bowiem, że wykładnia prawa opierać się musi na założeniu racjonalnego i prawidłowego działania ustawodawcy oraz na przyjęciu wewnętrznej spójności aktu prawnego, ale i całego systemu prawa.

Zgodzić się należy z organem, że celem regulacji zawartej w art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jest niedopuszczenie do kumulowania korzyści finansowych, w sytuacji wypłaty należności z budżetu państwa, gdyż już jedna z wypłacanych należności ma charakter wyjątkowy, a nawet uprzywilejowany w stosunku do innych grup zawodowych, a ponadto wypłacane należności nie są związane z kontynuowaniem aktywności zawodowej. Świadczą o tym podane wyżej przykłady dotyczące zarówno sędziów Sądu Najwyższego Izby Wojskowej, czy też sędziów sądów wojskowych. Oznacza to zatem, że organ, odmawiając wypłaty skarżącemu świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zasadnie uznał, że z punktu widzenia funkcji jaką świadczenia te spełniają ustawodawca postawił między nimi znak równości.

Zakaz łączenia prawa do wypłaty uposażenia w stanie spoczynku z prawem do emerytury lub renty dodatkowo przemawia za zamiarem ustawodawcy wypłaty tylko jednego świadczenia. Z tego względu stwierdzić należy, że podzielenie stanowiska skarżącego i przyznanie mu wypłaty świadczenia, o jakim mowa w art. 95 pkt 1 ustawy prowadziłoby do usytuowania skarżącego w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych sędziów, w tym sędziów Sądu Najwyższego Izby Wojskowej. Zakaz łączenia praw do wypłaty uposażenia odnosi się również do sędziów Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt III AUa 153/10).

Zgodzić się należy z organem I i II instancji, że brak w art. 96 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wyraźnego wskazania uposażenia w stanie spoczynku, nie oznacza, że wolą ustawodawcy było dopuszczenie do zbiegu świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 przywołanej ustawy, z uposażeniem sędziego w stanie spoczynku. Podkreślić należy, że prawo do świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, związane jest z pełnieniem służby wojskowej, nie zaś ze sprawowaniem urzędu sędziego. Podkreślić należy, że podstawową funkcją jaką skarżący pełnił było wykonywanie przez niego obowiązków sędziego, będąc przy okazji żołnierzem zawodowym. Podkreślić należy również, że świadczenia emerytalne oraz uposażenie sędziego w stanie spoczynku spełniają taką samą funkcję – zapewnić mają środki utrzymania po zaprzestaniu aktywności zawodowej, z tą różnicą, że świadczenie, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wypłacane jest jedynie przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, uposażenie zaś sędziego w stanie spoczynku, które przyznane zostało skarżącemu, wypłacane jest do ukończenia przez niego 65 lat. A zatem niewątpliwie regulacja dotycząca sędziów jest rozwiązaniem zdecydowanie korzystniejszym niż to ma miejsce w stosunku do żołnierzy.

Wskazać należy, że analiza przedstawionych wyżej unormowań prawnych dotyczących różnych grup sędziów wyraźnie wskazuje, że ustawodawca ustanowił jako zasadę, że jego intencją było, w przypadku zbiegu prawa do świadczeń emerytalnych lub rentowych z kilku tytułów, jak również w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń z innymi świadczeniami wypłacanymi z budżetu państwa, a wynikającymi ze stosunku służbowego – wypłacanie tylko jednego z tych świadczeń. Niewątpliwie zatem uprawniony jest pogląd, że intencją ustawodawcy było stosowanie zakazu kumulacji świadczeń dotyczących uposażenia sędziego w stanie spoczynku z innymi świadczeniami emerytalnymi czy rentowymi. Nieuzasadniony byłby zatem pogląd dopuszczający możliwość innego traktowania sędziów sądów wojskowych w stosunku do sędziów innych sądów. Podkreślić również należy, że pozostali żołnierze zawodowi zostali objęci wyłączeniem kumulacji świadczeń, o którym mowa w art. 95 pkt 1 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem organu, że wyłączenie kumulacji świadczeń w przypadku sędziego – żołnierza nie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości. Trudno bowiem rozpatrywać zasadę równości w oderwaniu od zasady sprawiedliwości społecznej, o której mowa w art. 2 Konstytucji RP.

Oznacza to zatem, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podzielił zarzutów H. C., zawartych w skardze, odnośnie naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, uznając decyzję organu za prawidłową.

Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia przez organ właściwości, uznając, że to nie dowódca jednostki wojskowej jest właściwy do wydania decyzji, a zgodnie z art. 96 pkt 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, organem tym jest wojskowy organ emerytalny. Stanowisko takie zyskało również aprobatę w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2009 r. o sygn. akt I OSK 757/09).

Sąd nie podzielił pozostałych zarzutów skarżącego, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia.

Kierując się powyższymi względami, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), skargę oddalił.

Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zwrot kosztów postępowania, bowiem zgodnie z art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi.