Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 831/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 września 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 410/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 4 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 21 września 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 410/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyznał skarżącemu P. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę 50 zł.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący podniósł, że posiada majątek nieruchomy lecz na skutek czynności związanych z prowadzeniem wobec niego postępowania egzekucyjnego nie może sprzedać jakiejkolwiek części należących do niego nieruchomości. Skarżący wskazał, że ostatni dochód osiągnął w 2014 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości w kwocie 124.354 zł, zaś posiadane z tego tytułu oszczędności w wysokości 1.600 zł są przeznaczane na bieżące utrzymanie.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd podkreślił, że przedstawione przez skarżącego okoliczności (brak bieżących dochodów, brak możliwości dysponowania majątkiem nieruchomym) pozwalają na częściowe uwzględnienie zgłoszonego żądania w świetle art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zdaniem Sądu, sytuacja finansowa skarżącego daje możliwość wygospodarowania środków na opłacenie wpisu sądowego w wysokości 50 zł.

W zażaleniu na powyższe postanowienie P. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Autor zażalenia argumentował, że oszczędności w kwocie 1.600 zł zostały już spożytkowane na bieżące koszty utrzymania, opłaty eksploatacyjne i wyżywienie, zaś zaległości wobec różnych podmiotów (jednostek samorządu terytorialnego, przedsiębiorstw i urzędu skarbowego) nadal rosną, co nie pozwala na uiszczenie kwoty 50 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podnieść należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności stanowiące podstawę żądania. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Rolą Sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna i osobista strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 245 p.p.s.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafność stanowiska prezentowanego przez Sąd pierwszej instancji nie budzi zastrzeżeń. Zwrócić uwagę należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględnił częściowo żądanie skarżącego, biorąc pod uwagę jego trudną sytuację materialną. W zaskarżonym postanowieniu zasadnie jednak stwierdził, iż skarżący powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego uiszczając tytułem wpisu sądowego opłatę w wysokości 50 zł. Podkreślenia wymaga, że określona przez Sąd kwota stanowiła stosunkowo niewielką część (1/32) wykazanych przez stronę oszczędności. Przedstawionej powyżej oceny nie mogły zaś zmienić argumenty zawarte w zażaleniu, w którym strona powołała się na fakt zadłużenia i wyzbycia się oszczędności w związku z koniecznością poniesienia kosztów bieżącego utrzymania. Podanych okoliczności skarżący w żaden jednak sposób nie uprawdopodobnił, nie wyjaśniając chociażby aktualnych źródeł pokrycia kosztów utrzymania (sięgających wg oświadczenia strony kwoty ponad 1.000 zł miesięcznie), czy też narosłego z tego tytułu zadłużenia (w przypadku braku źródeł dochodów). Gołosłowne jedynie twierdzenie o pogorszeniu sytuacji materialnej w stosunku do stanu wskazywanego w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji nie mogło prowadzić do podważenia oceny wyrażonej w kwestionowanym orzeczeniu, a tym samym nie uzasadniało jego uchylenia.

Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.