Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 793/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2011-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 83 ust. 1, 2, 4
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch Sędziowie WSA Tomasz Smoleń WSA Grzegorz Panek /spr./ Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 grudnia 2011r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]czerwca 2011r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. o odmowie umorzenia A. Ł. należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych w łącznej kwocie 47.095,46 zł.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 1 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.).

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r., znak: [...] A. Ł. został objęty obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym (emerytalne, rentowe i wypadkowe) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres od 1 stycznia 1999 r. do 30 czerwca 2008 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawiając A. Ł. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wskazał, że wnioskodawca posiada stały dochód z tytułu pobierania emerytury w wysokości 1.519,40 zł, uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, a z zeznania podatkowego za 2010 r. wynika, że osiąga miesięczny dochód w wysokości 1.320,00 zł, co łącznie stanowi kwotę 2.839,40 zł. Po uwzględnieniu obciążeń finansowych z tytułu opłat oraz kosztów leczenia wynoszących w sumie około 800 zł, organ ustalił, że nadal do dyspozycji wnioskodawcy pozostawała kwota 2.039,40 zł, która po potrąceniu kwoty wynikającej z układu ratalnego wynosiła 963,40 zł. W świetle powyższego organ stwierdził, że sytuacja finansowa nie pozwala na skorzystanie przez niego z wnioskowanej ulgi jak też nie zaistniała względem niego sytuacja nieściągalności, również usprawiedliwiająca skorzystanie ze zwolnienia. Wnioskodawca realizuje układ ratalny zgodnie z wyznaczonym harmonogramem a ponadto terminowo spłaca bieżące składki.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. Ł. wskazał, że jest emerytem, ma ukończone 65 lat życia, z czego 37 lat i 7 m-cy stanowi staż pracy.

Z powodu złego stanu zdrowia pozostaje pod stałą kontrolą lekarską w tym szpitala onkologicznego w B., w związku z czym zmniejsza się jego wydajność zawodowa, a zwiększają wydatki związane z leczeniem. Ponadto wyjaśnił, że od 20-tu lat prowadzi działalność jednoosobowo, w tym czasie okresowo zawieszał ją z powodu podejmowania prac artystycznych, naukowych, nie związanych z prowadzoną działalnością. Prowadzi dokumentację swojej działalności, dysponuje wszystkimi kopiami dokumentów - zgłoszeniowych, wyrejestrowujących oraz rozliczeniowych wraz z potwierdzeniem ich terminowego dostarczenia. Mając na uwadze powyższe poprosił o ponowne rozpatrzenie swojego wniosku o umorzenie należności z tytułu składek w całości lub w 50 %.

Rozpoznając powyższy wniosek organ wskazał, że wnioskodawca nadal pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.519,40 zł. netto oraz prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług architektonicznych. Dodatkowo ustalił, że nie korzysta z pomocy społecznej, posiada rachunek bankowy w "Z" S.A. Oddział w K., na którym nie ma zgromadzonych środków pieniężnych, nie posiada papierów wartościowych ani nieruchomości. Mieszkanie, w którym zamieszkuje nie jest jego własnością. Posiada natomiast samochód osobowy marki FIAT 126P 650 z roku 1991. Z dołączonych dokumentów wynika, że w 2008 r. osiągnął dochód w wysokości 20 939,40 zł., w 2009 r. 28 563,79 zł. a w 2010 r. 23 757,01 zł. Oprócz zadłużenia względem ZUS nie posiada żadnych zobowiązań. Wnioskodawca swoje miesięczne wydatki początkowo oszacował na kwotę 600,00 zł., koszty związane z leczeniem na kwotę około 200,00 zł. by ostatecznie wskazać że podstawowe opłaty to kwota rzędu 500,00 zł. a wydatki na leczenie 300,00 zł. Załączył opłacone faktury na kwotę 230,12 zł. oraz ksero faktury za leki na kwotę 63,93zł.

Na podstawie powyższych ustaleń organ w dalszym ciągu nie znalazł podstaw do zastosowania wnioskowanej ulgi.

Niezadowolony z powyższego rozstrzygnięcia A. Ł. złożył do tutejszego Sądu skargę. Wskazał w niej, że uważa decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za krzywdzącą i niezrozumiałą, powołując się na te same argumenty co w postępowaniu administracyjnym. Dodatkowo podniósł, że w toku prowadzonego przez organ postępowania nie otrzymał pisemnego zawiadomienia o zakończeniu postępowania wyjaśniającego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazano.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Z mocy art. 83 ust. 1, 2, 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ZUS wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw i od tych decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne odwołanie nie przysługuje. Stronie przysługuje natomiast prawo do złożenia wniosku do Prezesa Zakładu (ZUS) o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że zarówno decyzja z dnia (...) września 2011 r. nr (...) oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia 28 czerwca 2011 r. nr 15/2011 zostały podpisane przez kilka osób. Pierwsza z wymienionych decyzji została podpisana przez: Zastępcę Dyrektora – J. F., inspektora – A. J. oraz Naczelnika Wydziału Realizacji Dochodów – Z. H. Druga przez: Dyrektora Oddziału – K. D., inspektora – A. D.-W., aprobanta – M. B.

Taki sposób procedowania pracowników organu budzi uzasadnione przypuszczenie, że rozstrzygnięcia te zostały podjęte przez organ kolegialny.

Tymczasem statut Zakładu nie przewiduje udzielania przez Prezesa Zakładu upoważnienia do wydawania decyzji dla grupy pracowników, działających jako organ quasi-kolegialny. Powyższego nie zmienia również fakt, że podpisy zostały pogrupowane w sposób, który mógłby ułatwić wyodrębnienie nazwiska osoby, która podjęła decyzję w imieniu organu, od nazwisk pozostałych pracowników, którzy jedynie brali udział w jej przygotowaniu. Nawet gdyby przyjąć, że taka technika dowodzi różnej wagi podpisów figurujących w różnym miejscu decyzji, nie sposób nie zauważyć, że w miejscu, które w zaskarżonej decyzji zostało przeznaczone na podpis osoby (osób?) wydających w imieniu organu decyzję widnieją trzy podpisy (por. wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 233/09, z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 804/09, z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 837/09, z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 838/09).

Nie wdając się w spór co do treści wydanych w sprawie decyzji, z uwagi na to, że stwierdzone uchybienia czynią przedwczesnymi rozważania na temat meritum sprawy, Sąd uchylił zarówno zaskarżoną decyzję jak i decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji znajduje oparcie w art. 152 p.p.s.a.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu zadaniem organu będzie rozpoznać wniosek w prawidłowym, jednoosobowym składzie a w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przestrzegając wyżej wymienionych wymogów, rozpoznać wniosek, zachowując dodatkowo gwarancje bezstronności.