Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1243/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2, art. 61 par. 4, art. 10, art. 78, art. 107 par. 3, art. 11
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Marcinkowska Sędzia WSA – Danuta Kania (sprawozdawca) Sędzia WSA – Eugeniusz Wasilewski Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o skreśleniu z listy słuchaczy i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania – oddala skargę –


UZASADNIENIE

[...] Kurator Oświaty decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", w związku z art. 31 ust. 1 pkt 5, lit. b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), uchylił w całości decyzję Dyrektora Collegium [...] w W. (dalej: Dyrektor Szkoły) z dnia [...] marca 2014 r. (bez numeru) w sprawie skreślenia M. M. z listy słuchaczy Collegium [...] w W. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Dyrektor [...] w W., powołując w podstawie prawnej art. 22 ust. 2 pkt 4 ustawy o systemie oświaty oraz § 21 ust. 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 83, poz. 562 ze zm.), skreślił M. M. z listy uczniów tej szkoły.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. M., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o jej uchylenie w całości zarzucając, iż Rada Pedagogiczna Szkoły naruszyła § 16 ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. przez to, że nie stworzyła mu szansy uzupełnienia braków, w sytuacji gdy ma on istotne, specyficzne trudności w pisaniu i czytaniu. Nadto wymieniony zarzucił, iż zdawał dwa egzaminy poprawkowe jednego dnia, co nie było zgodne z obowiązującymi zasadami. Zaznaczył również, że decyzja o skreśleniu z listy uczniów została podjęta w trakcie trwania semestru, co uniemożliwia mu podjęcie nauki w innej szkole.

[...] Kurator Oświaty motywując powołaną na wstępie decyzję wskazał, iż M. M. uczęszczał w roku szkolnym 2013/2014 po raz trzeci na semestr II, kształcąc się w zawodzie [...] i uzyskał na koniec semestru oceny niedostateczne z dwóch przedmiotów - modułów ([...]). W lutym 2014 r. przystąpił do egzaminów poprawkowych, przy czym zdał egzamin poprawkowy tylko z jednego przedmiotu - modułu ([...]).

Z wyciągu z Protokołu Posiedzenia Rady Pedagogicznej Collegium [...] w W. z dnia [...] marca 2014 r. wynika, że M. M. nie wnioskował o możliwość promowania go na semestr programowo wyższy na podstawie przepisów § 21 ust. 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. Pomimo braku takiego wniosku, Rada Pedagogiczna rozpatrzyła możliwość promowania słuchacza na semestr programowo wyższy na podstawie ww. przepisów i nie wyraziła na to zgody podejmując uchwałę nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. Do dokumentacji przesłanej przez Dyrektora Szkoły nie załączono uzasadnienia do ww. uchwały.

Rada Pedagogiczna podjęła równocześnie uchwałę w sprawie skreślenia M. M. z listy słuchaczy Szkoły z powodu "braku możliwości powtarzania semestru na kierunku [...] - na mocy § 3 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2011 roku w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 7)".

W związku z powyższym Dyrektor Collegium [...] w W. wydał w dniu [...] marca 2014 r. decyzję w sprawie skreślenia M. M. z listy słuchaczy Szkoły. W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżący trzykrotnie powtarzał semestr II i nadal nie uzupełnił braków w wiedzy i umiejętnościach programowych. Nie występują zatem przesłanki, na mocy których Rada Pedagogiczna mogłaby wnioskować, że możliwości edukacyjne pozwolą wymienionemu na samodzielne nadrobienie zaległości i kontynuowanie nauki. W związku z brakiem możliwości powtarzania semestru spowodowanej wygaszeniem nauki w zawodzie [...] w szkole policealnej, Rada Pedagogiczna podjęła uchwałę w sprawie skreślenia z listy słuchaczy.

Organ odwoławczy zauważył, iż Dyrektor Szkoły wszczął z urzędu postępowanie w sprawie skreślenia ucznia z listy uczniów szkoły, jednakże w aktach sprawy brak jest dokumentu świadczącego o powiadomieniu o tym fakcie zainteresowanego, co stanowi o naruszeniu art. 61 § 4 k.p.a. Dyrektor Szkoły nie powiadomił również strony, stosownie do art. 10 § 1 k.p.a., o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Nadto organ odwoławczy wskazał, iż jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano wadliwie art. 22 ust. 2 pkt 4 ustawy o systemie oświaty oraz § 21 ust. 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r., bowiem przepisy te nie stanowią podstawy prawnej skreślania uczniów z listy uczniów szkoły. Z kolei w uzasadnieniu decyzji Dyrektor błędnie wskazał, iż egzaminy poprawkowe z jednostek modułowych [...] odbyły się w dniu [...] lutego 2014 r., podczas gdy z protokołów egzaminów poprawkowych wynika, że odbyły się one w dwóch różnych terminach: [...] lutego 2014 r. i [...] lutego 2014 r.

Organ odwoławczy zaznaczył, iż kompetencje do skreślenia ucznia z listy uczniów posiada Dyrektor Szkoły, nie zaś Rada Pedagogiczna. Uchwała Rady Pedagogicznej w sprawie skreślenia z listy uczniów szkoły nie jest dla Dyrektora Szkoły wiążąca. Rada Pedagogiczna wyraża w niej jedynie swoje stanowisko, przy czym od uchwał Rady Pedagogicznej nie przysługuje odwołanie.

Organ zauważył również, że jakkolwiek złożone odwołanie dotyczy uchylenia decyzji w przedmiocie skreślenia M. M. z listy uczniów, to jednak przedstawiona argumentacja dotyczy zasadniczo braku (warunkowej) promocji ucznia na semestr III.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wskazał, iż w toku ponownego rozpatrywania sprawy organ pierwszej instancji winien zapewnić skarżącemu czynny udział w postępowaniu. Ponadto, wobec braku uzasadnienia do uchwały nr [...] Rady Pedagogicznej Collegium [...] z dnia [...] marca 2014 r. o niepromowaniu M. M. na III semestr, organ winien dokonać wnikliwej oceny zgodności oceniania, klasyfikowania i promowania ucznia z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. Organ winien również dokonać analizy, czy szkoła stworzyła uczniowi szansę uzupełnienia braków zgodnie z § 16 ww. rozporządzenia. Dopiero w następstwie wyjaśnienia powyższych kwestii, niezbędnych do wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, organ pierwszej instancji podejmie stosowne rozstrzygnięcie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] maja 2014 r. M. M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a. oraz art. 110 k.p.a. poprzez bezpodstawne pominięcie okoliczności faktycznych podnoszonych we wnioskach dowodowych złożonych do akt sprawy w piśmie z dnia [...] maja 2014 r. - przed doręczeniem skarżącemu ww. decyzji, co mogło mieć wpływ na treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Skarżący wskazał, iż w dniu 15 kwietnia 2014 r. Kuratorium otrzymało decyzję Dyrektora [...] w sprawie skreślenia skarżącego z listy słuchaczy. Przedstawiciel skarżącego, po zapoznaniu się z aktami sprawy, wskazał pracownikowi organu istotne okoliczności, które powinny być zbadane przez organ odwoławczy w celu właściwego wyjaśnienia sprawy. Zapowiedział, że wnioski dowodowe zostaną złożone w dniu [...] maja 2014, co nastąpiło. Organ odwoławczy nie uwzględnił otrzymanych wniosków dowodowych i w dniu [...] maja 2014 r. wysłał drogą pocztową decyzję z dnia [...] maja 2014 r. Organ odwoławczy naruszył tym samym art. 75 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Ponadto, nie uzasadnił decyzji w sposób właściwy naruszając art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a.

Powyższe uchybienia organu odwoławczego pozostają w sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, mianowicie z zasadą prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębiania zaufania obywatela do władz publicznych. Organ - zgodnie z art. 80 k.p.a. - winien opierać swoje rozstrzygnięcia w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Tymczasem brak jakiegokolwiek odniesienia się do wniosków dowodowych skarżącego zgłoszonych na piśmie sprawia, że nie tylko uzasadnienie decyzji nie oddaje pełnego obrazu sprawy, lecz pozostawia uzasadnione wątpliwości co do działania organu. Strona nie ma bowiem możliwości uzyskania wiedzy, dlaczego organ jej wnioski dowodowe pominął.

Naruszenie ww. przepisów postępowania nastąpiło z tej przyczyny, że organ odwoławczy nie zbadał wniosków dowodowych skarżącego złożonych organowi jeszcze przed doręczeniem mu ostatecznej decyzji administracyjnej, a więc przed uzyskaniem wiedzy, że decyzja została w ogóle wydana. Organ jest obowiązany badać wszystkie wnioski dowodowe strony otrzymane do dnia, w którym decyzja staje się dla organu wiążąca, co zgodnie z art. 110 k.p.a., następuje z dniem jej doręczenia stronie.

W odpowiedzi na skargę [...] Kurator Oświaty wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Dodatkowo wskazał, iż wnioski dowodowe zostały złożone przez pełnomocnika skarżącego w dniu [...] maja 2014 r., a zatem po zakończeniu postępowania odwoławczego i wydaniu decyzji administracyjnej - co miało miejsce w dniu [...] maja 2014 r. Wprawdzie w świetle art. 110 k.p.a. decyzja, która została podjęta, sporządzona i podpisana, ale nie została doręczona, może być przez organ zmieniona, jednakże ustawodawca nie nakłada na organ tego obowiązku, tym bardziej, że ewentualna zmiana decyzji powinna być uzasadniona. W przedmiotowej sprawie wnioski dowodowe pełnomocnika skarżącego nie miałyby wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie. W piśmie pełnomocnika nie wskazano bowiem nowych okoliczności i faktów, które miałyby wpływ na podjęcie odmiennej decyzji w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy. Z tego względu nieuzasadnione jest twierdzenie pełnomocnika skarżącego, że "pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych bądź prawnych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 i § 2 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Oceniając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] maja 2014 r. uchylająca, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., decyzję Dyrektora Collegium [...] w W. z dnia [...] marca 2014 r. i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Sąd zatem obowiązany był zbadać, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania ww. przepisu i wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej.

Przepis art. 138 § 2 k.p.a., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 3 grudnia 2010r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), pozwala organowi drugiej instancji uchylić zakwestionowaną odwołaniem decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji w przypadku, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ odwoławczy winien wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Z treści powołanego przepisu wynika więc, że organ odwoławczy ma możliwość wydania decyzji kasacyjnej przy zaistnieniu łącznie dwóch przesłanek. Organ ten musi w sposób niewątpliwy stwierdzić, że działanie organu pierwszej instancji było wadliwe, tj. naruszające przepisy procesowe, a nadto organ ten winien ustalić, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Z uwagi na nieostre określenie przez ustawodawcę drugiej z ww. przesłanek, należy przyjąć, że stwierdzenie "koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Zatem w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma istotne wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i stwierdza potrzebę ponownego przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części, zachodzą przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2012 r, sygn. akt I OSK 238/12, publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe uwagi na stan kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. Wskazał przy tym, w jakim zakresie działanie organu pierwszej instancji było wadliwe, tj. jakie przepisy postępowania administracyjnego zostały przez ten organ naruszone. Prawidłowo również ustalił, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przedstawił przy tym przekonujące argumenty, iż uchybienia organu pierwszej instancji uniemożliwiają merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy.

Mianowicie, jak zauważył organ odwoławczy, z akt sprawy nie wynika, aby organ pierwszej instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu (z urzędu) postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy słuchaczy Szkoły, co stanowi o naruszeniu art. 61 § 4 k.p.a. Zgodnie z treścią ww. przepisu o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron, należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Przepis art. 61 § 4 k.p.a. stanowi formę realizacji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażonej w art. 10 k.p.a., bowiem aby strona mogła czynnie uczestniczyć w postępowaniu musi być świadoma, że takie postępowanie się toczy. Nie jest przy tym istotna forma zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, lecz fakt, czy strona została o tym fakcie zawiadomiona, a więc to, czy powzięła wiadomość o wszczęciu postępowania administracyjnego w określonej sprawie. Uzyskanie przez stronę informacji o wszczęciu postępowania umożliwia jej podjęcie stosownych działań i pozwala na zadbanie o należytą ochronę własnych interesów prawnych (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2601, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zawiadomienie o wszczęciu postępowania jest jednym z aspektów realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Z zasady tej dla organu administracji wynikają dwojakiego rodzaju obowiązki: po pierwsze obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania; po drugie - obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Korelatem wskazanych obowiązków organu będą uprawnienia strony polegające na prawie do czynnego udziału w postępowaniu oraz prawie do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego.

Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego oraz fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji. W fazie wszczęcia postępowania, w razie wszczęcia postępowania z urzędu - jak w niniejszej sprawie - strona ma prawo uzyskania zawiadomienia o tym fakcie (art. 61 § 4 k.p.a.), o czy była już mowa powyżej. Data wszczęcia postępowania jest w istocie datą aktualizacji prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. W fazie postępowania wyjaśniającego strona dysponuje prawem do przeglądania akt sprawy (art. 73 - 74 k.p.a.), na prawo zgłaszać wszelkie dowody (art. 75, art. 78 k.p.a.), powinna być zawiadomiona o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu ze świadków biegłych lub oględzin (art. 79 § 1 k.p.a.), ma prawo brać czynny udział w postępowaniu dowodowym (zadawać pytania świadkom, biegłym i innym stronom oraz składać wszelkie wyjaśnienia, a także żądania, propozycje i zarzuty oraz przedstawiać dowody na ich poparcie (art. 79 § 2 k.p.a.). Zachowanie powyższych gwarancji procesowych względem strony nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek niezależnie od wagi i treści przeprowadzanego dowodu. W fazie między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie organ administracji ma obowiązek umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zawarte w treści art. 10 § 1 k.p.a. sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia. Możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji jest więc dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. Natomiast wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się jest uzasadnione koniecznością określenia czasu, w jakim organ administracji powinien oczekiwać na jej stanowisko w sprawie. To, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa, pozostawiono wyłącznie jej uznaniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1991/07, publ. Lex nr 484910).

Uchybienie przez organ obowiązkom wynikającym z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi istotną wadę procesową i stanowi podstawę do uchylenia decyzji wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane naruszenie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2572/12, publ. Lex nr 1574646), na przykład że "niewydanie i niedoręczenie jej zawiadomienia, o którym mowa w art. 10 § 1 k.p.a. przed wydaniem decyzji, uniemożliwiło jej zgłoszenie wniosków dowodowych o przesłuchanie w charakterze świadka danej osoby" (postanowienie NSA z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 431/12, Lex nr 1145527).

Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem będąc pozbawionym możliwości obrony swych praw z racji naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, skarżący złożył liczne wnioski dowodowe w piśmie z dnia [...] maja 2014 r. skierowanym do organu odwoławczego, w wniosek tym o przesłuchanie świadków. Zasadnie zatem, w ocenie Sądu, organ odwoławczy wydał rozstrzygnięcie kasacyjne nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ pierwszej instancji. Uznał bowiem prawidłowo, że sprawa wymaga ponownego, wszechstronnego wyjaśnienia w jej całokształcie przez organ pierwszej instancji, przy zapewnieniu skarżącemu czynnego udziału w toku postępowania, polegającego również na możliwości zgłaszania wniosków dowodowych (art. 78 k.p.a.).

Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, iż organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania dowodowego poprzez "bezpodstawne pominięcie wniosków dowodowych" zgłoszonych w piśmie z dnia [...] maja 2014 r. Przede wszystkim, pismo to zostało złożone do organu odwoławczego w dniu 6 maja 2014 r., a więc po dacie wydania decyzji drugiej instancji z dnia [...] maja 2014 r. (doręczonej pełnomocnikowi skarżącego w dniu 13 maja 2014 r.). Przy czym, wbrew twierdzeniom skargi, z akt sprawy nie wynika, aby przedstawiciel skarżącego informował organ - przed datą wydania ww. decyzji, że w dniu [...] maja 2014 r. zostaną zgłoszone wnioski dowodowe. Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że "organ jest zobowiązany badać wszystkie wnioski dowodowe strony otrzymane do dnia, w którym decyzja staje się dla organu wiążąca, co zgodnie z art. 110 k.p.a. następuje z dniem jej doręczenia stronie". Wprawdzie, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OSK 714/05 (publ. ONSA WSA 2006, nr 5, poz. 132) "realne jest, że w okresie jaki upływa pomiędzy sporządzeniem decyzji a jej doręczeniem organ może zmienić stanowisko w tej decyzji zajęte (art. 107 § 1 w zw. z art. 110 k.p.a.), jednakże decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej sporządzenia, doręczenie ma zaś na celu zakomunikowanie stronie zawartego w niej rozstrzygnięcia, które następuje w chwili złożenia na decyzji podpisu osoby uprawnionej (będącej organem administracji publicznej lub przez ten organ upoważnionej zgodnie z art. 268a. k.p.a.). Nie można podzielić poglądu, że w okresie pomiędzy datą sporządzenia decyzji a momentem jej zakomunikowania stronie sprawa nie została zakończona (nie zakończone zostało postępowanie administracyjne). W postępowaniu administracyjnym załatwienie sprawy poprzedza moment, w którym strona ma możliwość zapoznania się z rozstrzygnięciem. Chwilą wydania decyzji jest wobec tego data jej sporządzenia nie zaś doręczenia stronie. Data sporządzenia decyzji wywołuje ponadto oznaczone skutki prawne". Zauważyć także należy, że z chwilą podpisania decyzji administracyjnej mamy do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna, a dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej i podstawy faktycznej decyzji. Zasada związania decyzją rozciąga się zatem także na okres między wydaniem decyzji a jej doręczeniem, decyzja bowiem "istnieje" już w momencie wydania, choć wywiera skutki prawne dopiero z chwilą doręczenia stronie.

Na marginesie powyższych rozważań zauważyć należy, że - jak wynika z odpowiedzi na skargę - pismo pełnomocnika skarżącego z dnia [...] maja 2014 r., w związku z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, zostało przesłane do Dyrektora Szkoły.

Nie uzasadniony jest również zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia, w ocenie Sądu, wymogi zawarte w powołanych przepisach, zawiera również przekonującą argumentację odnośnie zaistnienia przesłanek do wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Oprócz wskazania naruszenia art. 61 § 4 w związku z art. 10 k.p.a., organ odwoławczy prawidłowo również dostrzegł potrzebę ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji. Zasadnie wskazał, iż rozstrzygnięcie o skreśleniu skarżącego z listy słuchaczy Dyrektor Szkoły oparł wyłącznie o uchwałę Rady Pedagogicznej Collegium [...] w W. nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., wydaną na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, o niepromowaniu skarżącego na semestr III i skreśleniu z listy słuchaczy. W uchwale tej stwierdzono: "M. M. - nie promowany na semestr trzeci, skreślony z listy słuchaczy z braku możliwości powtarzania semestru na kierunku [...] - ma mocy § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego". Uchwała ta jednak nie zawiera uzasadnienia odnośnie braku możliwości (warunkowego) promowania skarżącego na semestr III (w aktach sprawy brak jest uzasadnienia uchwały w tym zakresie). Słusznie zatem organ odwoławczy wskazał na potrzebę dokonania przez organ pierwszej instancji wnikliwej oceny zgodności oceniania, klasyfikowania i promowania skarżącego z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. Organ winien również dokonać analizy, czy szkoła stworzyła skarżącemu szansę uzupełnienia braków stosownie do dyspozycji § 16 ww. rozporządzenia. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli w wyniku klasyfikacji śródrocznej (semestralnej) stwierdzono, że poziom osiągnięć edukacyjnych ucznia uniemożliwi lub utrudni kontynuowanie nauki w klasie programowo wyższej (semestrze programowo wyższym), szkoła, w miarę możliwości, stwarza uczniowi szansę uzupełnienia braków. Dopiero w następstwie wnikliwego wyjaśnienia powyższych kwestii, organ pierwszej instancji będzie władny podjąć stosowne rozstrzygnięcie.

Zaznaczenia przy tym wymaga, że zgodnie z § 33 ust. 6 Statutu Szkoły skreślenia słuchacza z listy dokonuje Dyrektor Szkoły w formie decyzji administracyjnej. Zatem decyzja taka winna spełniać wszystkie wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w tym również zawierać należyte uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie decyzji administracyjnej, co należy podkreślić, ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zasada ta stanowi, iż organy administracji publicznej powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwianiu sprawy. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uniemożliwia w przypadku jej zaskarżenia kontrolę polegającą na tym, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej oraz czy normę tę prawidłowo zinterpretował.

Konkludując Sąd stwierdza, iż organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. Sprawa skreślenia skarżącego z listy słuchaczy Szkoły wymaga, wobec stwierdzonych uchybień, ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji. Zaznaczyć również należy, że podstawa do zastosowania w niniejszej sprawie art. 138 § 2 k.p.a. wynikała z samej istoty zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż sprawa administracyjna podlega dwukrotnemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu po raz pierwszy w pierwszej, a następnie w drugiej instancji. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. W okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy zaniechanie zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. skutkowałoby, w ocenie Sądu, naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania oraz ograniczeniem gwarancji procesowych skarżącego. Organ odwoławczy rozstrzygałby bowiem merytorycznie sprawę pomimo braku jej należytego wyjaśnienia i dokonania niezbędnych ustaleń faktycznych przed organem pierwszej instancji.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.