Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1509/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.59 i 61
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant: specjalista Edyta Pacewicz po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1142/13 w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 marca

2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1142/13 oddalił skargę H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2013 r.

nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] września 2013 r. Prezydent Miasta R. działając na podstawie art. 61, art. 104 ust. 3, art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) orzekł o zobowiązaniu H. S. do zwrotu należności w kwocie 2.327,80 zł za pobyt ojca – J. S. w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. (DPS) za okres od 1 grudnia 2011 r. do 16 marca 2012 r. na wskazany rachunek bankowy Gminy Miasta R. w terminie 14 dni od dnia, gdy powyższa decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzją organu I instancji z dnia

[...] listopada 2012 r. ustalono odpłatność skarżącego za pobyt jego ojca w DPS, za wyżej wskazany okres w łącznej kwoce 2.327,80 zł. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., które po rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Na skutek wniesionej przez stronę skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 225/13 skargę oddalił.

W dniu 20 sierpnia 2013 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia na skarżącego obowiązku zwrotu należności z tytułu pobytu jego ojca w DPS. Przeprowadzone w sprawie czynności administracyjne wykazały, że należności określonej ostateczną i prawomocną decyzją z dnia

26 listopada 2012 r. skarżący nie uregulował. W tym stanie sprawy przedmiotowym rozstrzygnięciem Prezydent nałożył na skarżącego obowiązek zwrotu kwoty 2.327,80 zł na rachunek bankowy Gminy, w terminie 14 dni od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna.

Decyzją z dnia 7 listopada 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., po rozpatrzeniu odwołania H. S., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych przez nią zastępczo kwot za pobyt osoby w DPS, jeżeli z obowiązku tego nie wywiązują się osoby wymienione w art. 61 ust. 2 pkt 1, 2 i 2a ustawy o pomocy społecznej. W niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., organ I instancji ustalił odpłatność skarżącego się za pobyt ojca w DPS, za okres od 1 grudnia 2011 r. do 16 marca 2012 r. w łącznej kwocie 2.327,80 zł. Wniesione od ww. decyzji środki zaskarżenia (odwołanie i skarga) nie były skuteczne. W tej sytuacji, wobec nieuregulowania przez skarżącego ustalonej wyżej kwoty opłaty poniesionej zastępczo przez Gminę i wobec istnienia w obrocie prawnym decyzji ostatecznej, z której wynika, że strona zobowiązana jest uiścić określoną należność, organ I instancji zobligowany jest do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu tej należności.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących skierowania pensjonariusza do DPS organ odwoławczy wyjaśnił, że nie mogą one być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, która dotyczy wyłącznie zobowiązania strony do zwrotu kosztów poniesionych przez Gminę za pobyt jego ojca w DPS. Kwestia skierowania pensjonariusza do DPS, a także ustalenia odpłatności za jego pobyt w DPS była przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez organy obu instancji oraz sąd administracyjny, który orzekł o zasadności podjętych decyzji.

W skardze złożonej na powyższą decyzję, H. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności. Nadto wniósł o dopuszczenie jako dowodów w sprawie załączonych do skargi: postanowienia Sądu Okręgowego w R. I Wydział Cywilny z dnia 23 maja 2013 r. w sprawie I Ns 29/13 oraz uwzględnienie niniejszego postanowienia w trybie art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, a także kserokopii protokołu rozprawy z dnia 21 marca 2013 r., która toczyła się przez sądem powszechnym, w części dotyczącej zeznań jego ojca, na okoliczność braku pełnej świadomości i woli w podjęciu działań mających na celu uzyskanie w miejsca w DPS. Zdaniem autora skargi złożone dokumenty wykazują, że zdolność pensjonariusza do czynności prawnych była już wówczas ograniczona.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pierwszej kolejności przytoczył przepisy ustawy o pomocy społecznej, stanowiące materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji i stwierdził, że podstawową przesłanką do dochodzenia przez gminę regresu wobec bliskich mieszkańca domu pomocy społecznej jest niewywiązywanie się przez nich z obowiązków określonych, czy to w drodze decyzji, czy też w drodze umowy.

Następnie Sąd przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

14 września 2011 r. sygn. akt I OSK 666/11, w którym stwierdzono, iż dopiero poniesienie przez gminę opłat w sytuacji uchylania się osób zobowiązanych od zawarcia lub wykonania umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, powoduje konieczność wydania decyzji indywidualizującej obowiązek ponoszenia opłat i stanowiącej podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Konkluzja taka wynikła z zaakceptowania przez Naczelny Sąd Administracyjny innego poglądu tego sądu zawartego w wyroku z dnia 15 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1171/09, zgodnie z którym "(...) zawarcie umowy, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej służy jedynie określeniu wysokości opłaty wnoszonej za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, natomiast sam obowiązek uiszczania opłat wynika z mocy ustawy, a nie z umowy. Skoro więc obowiązek członków rodziny osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej, polegający na wnoszeniu związanych z tym opłat wynika wprost z ustawy o pomocy społecznej (art. 61 ust. 1 pkt 2), to w sytuacji uchylania się od tego obowiązku przez osoby zobowiązane, gmina, która zastępczo poniosła wydatki, może egzekwować ich zwrot na drodze administracyjnej. Właściwą drogą wyegzekwowania takich należności przez gminę, jest wydanie decyzji na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej".

Odnosząc przedstawione rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Poprzedzona bowiem została wydaniem decyzji o skierowaniu ojca skarżącego do DPS, decyzji o umieszczeniu go w DPS, następnie decyzji ustalającej opłaty za jego pobyt w DPS. Sąd podał, że powyższe okoliczności znane są mu z urzędu w związku z rozstrzygnięciem wydanym w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 225/13. W sprawie tej wyrokiem z dnia 19 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę strony w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt jego ojca w domu pomocy społecznej w okresie od 1 grudnia 2011 r. do

16 marca 2012 r. w kwocie 2.327,80 zł.

W świetle powyższego Sąd uznał za bezzasadne twierdzenie skarżącego, że istotnym dla zobowiązania danej osoby do realizacji zobowiązania jest ważne i skuteczne zawarcie umowy w trybie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Również argumenty dotyczące częściowego ubezwłasnowolnienia ojca skarżącego nie mogą zatem odnieść skutku. Trafnie organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie zobowiązanie skarżącego do zwrotu kosztów poniesionych przez Gminę za pobyt jego ojca w DPS. Istotnym w niniejszej sprawie jest, że kwestia skierowania pensjonariusza do DPS, a także ustalenia odpłatności za jego pobyt w tym domu była już przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego zarówno przed organami obu instancji, zakończonego wydaniem decyzji administracyjnych, jak i przed Sądem, który to uznał, że wyżej wymienione decyzje są zgodne z prawem.

Jednocześnie Sąd zauważył, iż argumenty i zarzuty podnoszone przez skarżącego mogą mieć znaczenie w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej (tj. o odstąpienie od żądania zwrotu opłat, umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty). Natomiast nie mają one znaczenia w odniesieniu do decyzji o zobowiązaniu do zwrotu opłat wydanej na podstawie art. 104 ust. 1-3 ww. ustawy, która jest przedmiotem skargi.

W odniesieniu do zarzutów skargi, Sąd podkreślił, iż wydanie zaskarżonej decyzji jest konsekwencją wcześniejszego – zakończonego postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w DPS. Okoliczności częściowego ubezwłasnowolnienia ojca skarżącego nie mają znaczenia dla wyniku rozstrzygnięcia w tym postępowaniu. W nawiązaniu zaś do argumentu zawyżenia kosztów pobytu ojca w DPS, wskazano, iż Sąd nie ma wpływu na wysokość kosztów utrzymania pensjonariusza w DPS.

Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że oddalił wnioski dowodowe skarżącego z załączonych do skargi dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Przeprowadzenie tych dowodów nie było bowiem niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w niniejszej sprawie dotyczącej zobowiązania skarżącego do zwrotu opłaty za pobyt jego ojca w DPS.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł H. S.. Przywołując obie podstawy wskazane w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a, skarżący kasacyjnie zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie:

a) art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a., polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji naruszyły art. 80 k.p.a. w z art. 61 ust. 3 ustawy prawo o pomocy społecznej poprzez uznanie, że Gmina poniosła zastępczo opłatę za pobyt J. S. w DPS [...] w R., podczas gdy w toku postępowania nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających powyższe. Podstawą zaś dochodzenia przez Gminę zwrotu kwoty od osoby zobowiązanej, jest faktycznie poniesienie tychże opłat przez Gminę. Naruszenie art. 80 k.p.a. miało istotny wpływ na treść niniejszego rozstrzygnięcia, gdyż wobec braku dowodów na okoliczność zastępczego poniesienia przez Gminę opłat za pobyt w DPS J. S. brak było podstaw do wydania decyzji w toku niniejszego postępowania,

b) art. 145 §1 pkt c p.p.s.a. polegające na pominięciu przez WSA, że rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w przedmiocie ubezwłasnowolnienia J. S., może mieć wpływ na ustalenie ważności wydanej decyzji przez organ w przedmiocie skierowania J. S. DPS, a następnie oparcie się na powyższej decyzji przez organ I instancji - tj. MOPS w R. i obciążenie H. S. kosztami pobytu J. S. w DPS na podstawie art. 59 w związku z art. 60 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. W związku z faktem, iż obecnie Sąd orzekł w przedmiocie ubezwłasnowolnienia częściowego J.S., należy uznać, iż w chwili wydania decyzji w przedmiocie skierowana do DPS z dnia 19 grudnia 2007 r. nie posiadał zdolności sądowej (art. 30 §1 i §2 k.p.a.) - decyzja ta winna być zatem podstawą do stwierdzenia nieważności. Powyższe wskazuje również, iż postępowanie niniejsze powinno być zawieszone z uwagi na związek przyczynowy i ustalenia prawne mające znaczenie dla postępowania administracyjnego. Nie można bowiem opierać decyzji administracyjnej, na decyzji która została wydana z naruszeniem prawa. Wobec faktu, iż J. S. nie posiada zdolności procesowej, a podjęte przez niego czynności nie zostały potwierdzone przez uprawnionego przedstawiciela bądź kuratora, są nieważne, szczególnie, iż dokonywane przez niego czynności, zgodnie z art. 17 Kodeksu cywilnego, wymagają zgody przedstawiciela,

c) art. 145 §1 pkt c p.p.s.a. polegające na pominięciu przez organy administracji, a także niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sad Administracyjny, że rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w R. w przedmiocie orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu J. S. nie pozostaje bez wpływu na wydanie zaskarżonych decyzji administracyjnych oraz wyroku WSA, w szczególności, iż rozstrzygnięcie Sądu powszechnego ma wpływ na ocenę zdolności procesowej J. S. jako strony decyzji administracyjnej dotyczącej skierowana do DPS z dnia [...] grudnia 2007 r., a także w przedmiocie nieważności dokonanych przez niego czynności prawnych dotyczących uzyskania miejsca w DPS i tym samym obciążenie członków rodziny kosztami swojego utrzymania. W szczególności, iż w dniu 23 maja 2013 r. Sąd Okręgowy w R. I Wydział Cywilny w sprawie o sygnaturze akt I Ns 29/13 wydał postanowienie, w którym orzekł o ubezwłasnowolnieniu częściowym J. S., z powodu choroby psychicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął również przy tym art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie wskazanych także inne osoby,

d) art. 61 w zw. z art. 59 ustawy o pomocy społecznej polegające na pominięciu przez organy administracji, że H. S. został obciążony kosztami pobytu J. S. DPS w R., podczas gdy czynność prawna J. S. polegająca na wystąpieniu do DPS z wnioskiem o przyznanie miejsca, a następnie wydanie przez organ decyzji o skierowaniu zainteresowanego do DPS są dotknięte nieważnością z uwagi na brak pełnej zdolności do czynności prawnych J. S., który jest ubezwłasnowolniony częściowo. W chwili wszczęcia niniejszego postępowania zdolność do czynności prawnych J. S. była wątpliwa, jednak organ pominął w całości wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego. Nadto o braku pełnej świadomości oraz zdolności do czynności prawnych J. S. zarówno w chwili wydania postanowienia przez sąd powszechny o ubezwłasnowolnieniu, jak i w chwili ubiegania się o uzyskanie miejsca w DPS świadczą jego zeznania w sprawie I Ns 29/13 toczącej się przed Sądem Okręgowym w R., o treści: "Kiedy po raz drugi składałem podanie do DPS-u nie powiedziano mi jaka będzie opłata". Z pewnością nie został również poinformowany, iż koszty utrzymania w DPS przewyższają jego dochody i kosztami utrzymania będą obciążeni najbliżsi członkowie rodziny. Należy zatem stwierdzić, że J. S. nie miał pełnej świadomości o skutkach ekonomicznych dla siebie i swoich bliskich, czym organ naruszył również art. 7 k.p.a. Powinien bowiem załatwić sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast dokonana przez J. S. czynność prawna jet nieważna w świetle przepisów kodeksu cywilnego, w świetle zaś przepisów k.p.a. nie mógł być stroną postępowania. Nadto zgodnie z art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej,

e) art. 7, 77, 80 k.p.a. polegające na nie respektowaniu zasady prawdy materialnej, braku pełnego ustalenia stanu faktycznego i oparciu się wyłącznie na decyzji organu I i II instancji oraz wyroku WSA nie dokonując własnej oceny ustalonego stanu faktycznego, braku odniesienia do przedmiotowych decyzji i nie dokonaniu własnej oceny, w szczególności w kwestii zasadności nałożenia na H. S. obowiązku opłaty w związku z pobytem ojca – J. S. w domu opieki społecznej, a także zasadności przydziału J. S. miejsca w DPS, w szczególności, iż został pozbawiony prawa czynnego udziału w tym postępowania, z uwagi na niedoręczenie decyzji. Ponadto brak pełnego wyjaśnienia okoliczności uzasadniających żądanie przez Gminę Miasta R. zwrotu przedmiotowej opłaty od odwołującego i wydanie zaskarżonej decyzji. Organ nie ustosunkował się nawet do zgromadzonych w sprawie dowodów, składanych wniosków i twierdzeń, a także nie ocenił stanowiska skarżącego kwstionującego zasadność nałożonego obowiązku zwrotu.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji,

2. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych,

3. dopuszczenie jako dowodu znajdujących się w aktach sprawy sygn. akt VIII SA/Wa 726/13 :

- postanowienia Sądu Okręgowego w R. I Wydział Cywilny z dnia 23 maja

2013 r., I Ns 29/13 oraz uwzględnienie niniejszego postanowienia w trybie art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego,

- kserokopii protokołu rozprawy z dnia 21 marca 2013 r. w sprawie I Ns 29/13, w części dotyczącej zeznań J. S., na okoliczność braku pełnej świadmości i woli w podjęciu działań mających na celu uzyskanie miejsca w Domu Opieki Społecznej w R., co wskazuje, iż jego zdolność do czynnosci prawnych była wówczas ograniczona,

- opinii biegłego sądowego z dnia 23 kwietnia 2013 r. na okoliczność choroby psychicznej J. S., braku jego pełnej zdolności do czynności prawnych, a także konieczności korzystania z pomocy innych osób w załatwianiu spraw urzędowych oraz braku pełnej świadomości skutków swoich czynności.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację na poparcie przedstawionych w petitum zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art.183 §1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art.183§2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach określonych w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero po przesądzeniu, że przyjęty przez sąd stan faktyczny sprawy jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do kontroli procesu subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.

W rozpoznawanej sprawie zarzut naruszenia przepisów postępowania został ograniczony do powołania art. 145 §1 pkt c p.p.s.a.. Należy zatem wskazać, że art.145 §1 p.p.s.a. zawiera trzy punkty: pkt 1 lit. a, b i c oraz pkt 2 i 3. Zapewne autorowi skargi kasacyjnej chodziło o naruszenie art.145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., nie zaś art.145 §1 pkt c p.p.s.a. Mimo tej nieprawidłowości Naczelny Sąd Administracyjny uznał to błędne określenie przepisu za omyłkę. Niezależnie jednak od powyższego zauważyć należy, że Sąd pierwszej instancji nie stosował art.145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a zatem nie mógł tego przepisu naruszyć. Podstawą oddalenia skargi był art.151 p.p.s.a. niewskazany w skardze kasacyjnej. Ponadto wymaga podkreślenia, że zarówno art.145 §1 p.p.s.a., jak też art.151 p.p.s.a. określają jedynie sposób rozstrzygnięcia, zaś prawidłowo skonstruowany zarzut skargi kasacyjnej polegający na naruszeniu art.145§1 lub art.151 p.p.s.a. powinien wykazywać związek z określonym przepisem procedury sądowoadministracyjnej, któremu - w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną - uchybił Sąd Wojewódzki. Nie jest natomiast wystarczające wskazanie nieprawidłowości postępowania w formie opisowej bez określenia przepisu, który ewentualnie został naruszony przez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania. Wymogowi temu nie czyni zadość wskazanie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przepisów k.p.a., którym - zdaniem autora skargi kasacyjnej - uchybił organ administracji publicznej. Jedynym przepisem, który strona skarżąca powołała w zarzutach skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia art.80 k.p.a. w powiązaniu z art.61 ust.3 ustawy o pomocy społecznej. Art.80 stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Stosownie zaś do art.61 ust.3 ustawy o pomocy społecznej w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków (...).

Z punktu widzenia przedstawionych uwag stwierdzić należy, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia określonych w niej przepisów postępowania nie mógł odnieść skutku oczekiwanego przez jej autora.

Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego art.61 w zw. z art.59 ustawy o pomocy społecznej. Zarzuty te również nie zostały określone prawidłowo i precyzyjnie. Oba wskazane przepisy zawierają po kilka jednostek redakcyjnych: art.59 ma siedem ustępów, zaś art.61 składa się z ust. 1,2, 2a, 2b, 2c, 3 i 4. Każdy z tych przepisów reguluje inne zagadnienia.

Stosownie do art.59 ustawy o pomocy społecznej:

1. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

2. Decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej. W przypadku regionalnych domów pomocy społecznej decyzję wydaje marszałek województwa, z zastrzeżeniem ust. 5.

3. W razie niemożności umieszczenia w domu pomocy społecznej z powodu braku wolnych miejsc, powiadamia się osobę o wpisaniu na listę oczekujących oraz o przewidywanym terminie oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej.

4. Przepisy ust. 1-3 stosuje się do domów pomocy społecznej prowadzonych na zlecenie organów jednostek samorządu terytorialnego.

5. W przypadku regionalnego domu pomocy społecznej finansowanego z dochodów własnych samorządu województwa decyzję o skierowaniu wydaje organ gminy, a decyzję o umieszczeniu i opłacie za pobyt wydaje marszałek województwa na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, przy czym art. 64 stosuje się odpowiednio.

6. W przypadku regionalnego domu pomocy społecznej, o którym mowa w art. 56 pkt 7, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Decyzję o umieszczeniu w regionalnym domu pomocy społecznej wydaje marszałek województwa.

7. Decyzję o skierowaniu oraz o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, o którym mowa w art. 56 pkt 7, wydaje się na czas określony nie dłuższy niż 12 miesięcy, z możliwością przedłużenia do 18 miesięcy w uzasadnionych przypadkach.

Zgodnie zaś z art.61 ustawy o pomocy społecznej 1. Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

2. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

2a. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą wnosić osoby niewymienione w ust. 2.

2b. W przypadku, o którym mowa w ust. 2a, gmina wnosi opłatę w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a.

2c. W przypadku, o którym mowa w ust. 2a, art. 103 ust. 2 stosuje się odpowiednio.

3. W przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków.

4. Dochód mieszkańca domu podejmującego pracę ze wskazań terapeutyczno-rehabilitacyjnych lub uczestniczącego w warsztatach terapii zajęciowej, stanowiący podstawę naliczania opłaty, zmniejsza się o 50% kwoty otrzymywanej z tytułu wynagrodzenia za tę pracę lub o kwotę odpowiadającą wysokości kieszonkowego wypłacanego z tytułu uczestnictwa w tych warsztatach.

Przypomnieć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, nie posiada uprawnień do zmiany, uzupełniania, czy też precyzowania zarzutu skargi kasacyjnej. Jednocześnie nie może domniemywać intencji autora skargi kasacyjnej albo wręcz wyręczać profesjonalnego pełnomocnika w prawidłowym stawianiu zarzutu. To autor skargi kasacyjnej jest zobowiązany wyznaczyć zakres kontroli instancyjnej, poprzez precyzyjne wskazanie, które normy prawa mające zastosowanie w sprawie i w jaki sposób zostały naruszone ( por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. I FSK 1130/12).

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika natomiast, że jej autor kwestionuje prawidłowość decyzji będącej przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji z tego powodu, że czynność prawna J. S., polegająca na wystąpieniu przez niego z wnioskiem o przyznanie miejsca w Domu Pomocy Społecznej, a następnie wydanie przez organ skierowania o umieszczeniu go w Domu Pomocy Społecznej i tym samym ustaleniem opłat są dotknięte nieważnością z uwagi na brak pełnej zdolności do czynności prawnych J. S., który został ubezwłasnowolniony częściowo przez Sąd Okręgowy w R.. Taka argumentacja zawarta została w sposób opisowy również w odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa procesowego ( art.145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Argumentacja ta nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona do Sądu pierwszej instancji została decyzja zobowiązująca do zwrotu należności, nie zaś decyzja ustalająca obowiązek ponoszenia opłat. W obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja Prezydenta miasta R. z dnia [...] listopada 2012 r. ustalająca odpłatność skarżącego za pobyt jego ojca w Domu Pomocy Społecznej, utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. wyrokiem z dnia 19 czerwca 2013 r. oddalił skargę na tę decyzję ( sygn. akt VIII SA/Wa 225/13).

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.