Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 124/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie NSA Cezary Pryca asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2005 r. sprawy ze skargi Dyrektora [...] Parku Narodowego na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 1994 r., na podstawie art. 2 ust. 1, 2, 3 i 9 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.), stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez Przedsiębiorstwo [...] w S., prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w M. przy ul. [...], oznaczonego jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2 oraz własności budynku położonego na działce nr [...].

Pismem z dnia 14 grudnia 1994 r. [...] Park Narodowy wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1998 r. Wojewoda [...] wznowił postępowanie administracyjne powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wydawane przez Wojewodę [...] po wznowieniu postępowania decyzje były kilkakrotnie uchylane przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, a sprawa przekazywana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. Wojewoda [...], na podstawie art.152 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 oraz art. 146 § 1 k.p.a., stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że decyzja z dnia [...] listopada 1994 r. potwierdzała uwłaszczenie Przedsiębiorstwa [...] w S., które nie istniało w dniu 5 grudnia 1990 r., ponieważ przedsiębiorstwo to powstało dopiero na podstawie zarządzenia Nr [...] Ministra Rynku Wewnętrznego z dnia [...] kwietnia 1991 r. i dlatego też nie mogło być podmiotem uwłaszczenia w dniu 5 grudnia 1990 r.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., po rozpatrzeniu odwołania [...] Parku Narodowego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ centralny stwierdził, że zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Badając treść decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r. organ centralny stwierdził, że Wojewoda [...] nie dokonał właściwej oceny podstaw do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 1994 r., które wskazał [...] Park Narodowy we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 14 grudnia 1994 r. O postępowaniu, w wyniku którego Wojewoda [...] wydał decyzję z dnia [...] listopada 1994 r., nie był informowany [...] Park Narodowy i dlatego też nie brał w nim udziału. [...] Park Narodowy dowiedział się o zakończonym postępowaniu uwłaszczeniowym z pisma z dnia 9 grudnia 1994 r., w którym Przedsiębiorstwo [...] w S. poinformowało, że w związku z prawomocną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. zawarta przez strony umowa dzierżawy dotycząca gruntu położonego w M. przy ul. [...], oznaczonego jako działki nr [...] i nr [...], rozwiąże się z dniem 31 grudnia 1994 r.

Wojewoda [...] uwłaszczył decyzją z dnia [...] listopada 1994 r. Przedsiębiorstwo [...] w S. między innymi działką nr [...]. Przekazanie prawa zarządu do tej działki przez [...] Park Narodowy na rzecz Przedsiębiorstwa [...] w W. nie nastąpiło, z powodu braku zezwolenia terenowego organu administracji państwowej, wymaganego przez art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, obowiązującej w chwili sporządzania aneksu do umowy z dnia [...] stycznia 1987 r. W stosunku do tej działki, zdaniem organu centralnego, przysługiwało [...] Parkowi Narodowemu w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu. [...] Park Narodowy miał zatem w sprawie uwłaszczeniowej, dotyczącej działki nr [...] interes prawny i dlatego też powinien być stroną tego postępowania. W konsekwencji postępowanie przeprowadzone przez Wojewodę [...] dotknięte było wadą określoną w art. 145 §1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

[...] Park Narodowy, we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 14 grudnia 1994 r., wskazał ponadto na nowy dokument w sprawie, z którego wynika, że w dniu [...] stycznia 1992 r. [...] Park Narodowy zawarł umowę dzierżawy z Przedsiębiorstwem [...] w S. dotyczącą przedmiotowego gruntu. Rozpatrując ten argument organ centralny stwierdził, że umowa ta nie była znana organowi wojewódzkiemu w dacie wydania decyzji z dnia [...] listopada 1994 r. Nie stanowi ona jednak dowodu mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia, ponieważ dotyczy czynności prawnej, która nie ma żadnego związku z kwestią prawa zarządu spornymi działkami którejkolwiek ze stron umowy. Z powyższego wynika, że postępowanie przeprowadzone przez Wojewodę [...], w wyniku którego wydano decyzję z dnia [...] listopada 1994 r. nie było, wbrew ustaleniom organu pierwszej instancji, obciążone wadą, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W kwestii prawa zarządu działki nr [...] organ centralny stwierdził, że prawo to przysługiwało w dniu 5 grudnia 1990 r. Przedsiębiorstwu [...] w W.. Dowodzą tego umowa z dnia [...] stycznia 1987 r. o przekazanie tej nieruchomości, zawarta między [...] Parkiem Narodowym w M. a Przedsiębiorstwem [...] w W. Oddział Wojewódzki w S. - Hurtownia w M. oraz decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w M. z dnia [...] stycznia 1987 r., wyrażająca zgodę na zawarcie tej umowy. W świetle obowiązującego w dacie wydania decyzji z dnia [...] listopada 1994 r. przepisu § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r., w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97) oraz § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120), obowiązującego w dacie wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r., powyższe dokumenty stanowią dowód do stwierdzenia skutecznego przekazania prawa zarządu do przedmiotowego gruntu.

Jeżeli [...] Park Narodowy bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu uwłaszczeniowym dotyczącym działki nr [...], zdaniem organu centralnego, zaistniały podstawy do uchylenia decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r., zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajduje jednak art. 151 § 2 k.p.a., w związku z art. 146 § 1 k.p.a., zgodnie z którymi uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. została doręczona w dniu [...] listopada 1994 r., natomiast pięcioletni termin, na który wskazuje przepis art. 146 § 1 k.p.a. upłynął w dniu 10 listopada 1999 r. W tej sytuacji należało stwierdzić, na podstawie art. 151 § 2 k.p.a., że wydanie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. nastąpiło z naruszeniem prawa.

Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2002 r. złożył [...] Park Narodowy, wnosząc o stwierdzenie, że prawo zarządu do działek nr [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym [...] przy ul. [...] przysługuje wyłącznie [...] Parkowi Narodowemu, a Przedsiębiorstwo [...] w S. nie nabyło prawa użytkowania wieczystego tych gruntów. Zdaniem strony skarżącej ani Dyrektor [...] Parku Narodowego, ani Naczelnik Miasta i Gminy M. nie mieli kompetencji do przekazywania terenów [...] Parku Narodowego innym podmiotom. Zatem działki znajdujące się w posiadaniu Przedsiębiorstwa [...] były jedynie w posiadaniu zależnym i pozostawały w zarządzie [...] Parku Narodowego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 6 stycznia 2003 r. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.).

Kontrola sądowoadministracyjna aktów lub czynności organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie jest uzasadniona i nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie badając legalność decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 1999 r., uchylającej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1998 r. wydaną w przedmiotowej sprawie, oraz przekazującą sprawę wznowienia postępowania do ponownego rozpatrzenia, stwierdził, że uwłaszczenie państwowych osób prawnych następuje zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dniu 5 grudnia 1990 r. Jeżeli więc w tej dacie istniało Przedsiębiorstwo [...] w W. i to przedsiębiorstwo spełniało przesłanki uwłaszczenia to tylko ono mogło nabyć prawo użytkowania wieczystego gruntów oraz własność znajdujących się na nim budynków. Wojewoda [...] nie mógł natomiast stwierdzić nabycia praw przez podmiot nieistniejący w dniu 5 grudnia 1990 r., tj. Przedsiębiorstwo [...] w S.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Organy administracji publicznej oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując sprawę wznowienia przedmiotowego postępowania są więc związane oceną prawną wyrażoną w powołanym wyroku.

Prawidłowe jest więc stanowisko organów obu instancji, zgodnie z którym decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. potwierdzała uwłaszczenie Przedsiębiorstwa [...] w S., które nie istniało w dniu 5 grudnia 1990 r., ponieważ przedsiębiorstwo to powstało dopiero na podstawie zarządzenia Nr [...] Ministra Rynku Wewnętrznego z dnia [...] kwietnia 1991 r. i nie mogło być uwłaszczone w dniu 5 grudnia 1990 r.

Po ustaleniu powyższego faktu oraz wystąpienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., obowiązkiem organów orzekających w sprawie było jednak ustalenie czy w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne uniemożliwiające uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 1994 r. Przepis art. 146 § 1 k.p.a. wprowadza bowiem przesłankę negatywną, ograniczającą dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania. Zgodnie z tym przepisem uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Termin ten liczy się w latach od dnia doręczenia decyzji lub ogłoszenia decyzji. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. została doręczona Przedsiębiorstwu [...] w S. w dniu [...] listopada 1994 r., a więc pięcioletni termin, upłynął w 1999 r. W tej sytuacji prawidłowo organy orzekające w sprawie stwierdziły, na podstawie art. 151 § 2 k.p.a., że wydanie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. nastąpiło z naruszeniem prawa.

Wystąpienie przesłanki negatywnej nie ogranicza dopuszczalności wznowienia postępowania. Decyzja stwierdzająca po wznowieniu postępowania wydanie decyzji z naruszeniem prawa otwiera bowiem stronie możliwość wystąpienia na drogę sądową z roszczeniem odszkodowawczym.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.