Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 415/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia [...]r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działając z upoważnienia Burmistrza Miasta w K., na podstawie at 104 k.p.a. w zw. z art. 50 ust. 2, 3, 5,6, art. 106, art. 107 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm.) odmówił J. P. przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych w miejscu jej zamieszkania.

W uzasadnieniu podano, że pod względem zdrowotnym J. P. przysługuje prawo do usług opiekuńczych, jednak warunkiem otrzymania tej formy pomocy jest ustalenie sytuacji dochodowej całej rodziny. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że w/wym. obecnie wspólnie zamieszkuje z córką oraz matką K.B., która wprawdzie posiada inne miejsce stałego meldunku, jednak pod wskazanym adresem nie przebywa. Rodzina we wskazanym składzie prowadzi wspólne gospodarstw domowe. W związku z tym, że rodzina odmówiła ujawnienia wysokości wszystkich dochodów nie było podstaw do przyznania wnioskowanej pomocy.

Od powyższej decyzji J. P. wniosła odwołanie wyrażając niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia. Podkreśliła, że w związku z ciężką chorobą matka pomaga jej, zaś pomoc opiekunek [...] godziny dziennie nie jest wystarczająca.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzja z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium, odwołując się do przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania dowodowego, stwierdziło, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką i matką K.B., która ma dom w K., przy ul. [...], gdzie nie mieszka. Aktualnie K. B. mieszka z córką J. P., której pomaga w codziennych czynosciach. J. P. jest chora na [...] i wymaga pomocy innych osób. Strona korzystała do [...] z usług opiekuńczych. Ustalono, że dochód rodziny stanowi [...] J. P. w wysokości [...] zł, świadczenie rodzinne w wysokości [...] zł oraz [...] K.B., której wysokości nie ustalono, jako że ta nie wyraziła zgody na jej ujawnienie. W dalszej części organ przytoczył treść regulacji art. 50 ust. 1, 2 i 6 ustawy o pomocy społecznej oraz wskazał, iż Rada Miejska w K. uchwałą z dnia [...] r. Nr [...] określiła zasady przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz zasady zwalniania od opłat i trybu ich pobierania. Podkreślono, iż na podstawie regulacji tej uchwały, ustala się odpłatności za usługi w zależności od sytuacji dochodowej strony. Skoro wiec warunkiem otrzymania wnioskowanej formy pomocy jest ustalenie sytuacji dochodowej całej rodziny, a ta nie jest znana organowi to w świetle obowiązujących przepisów prawa niemożliwe było przyznanie usług opiekuńczych. Kolegium przyznało moc dowodową zebranym w sprawie materiałom dowodowym na okoliczność poinformowania strony o przysługujących jej prawach i obowiązkach, wskazując, że tym samym nie została naruszona zasada pogłębiania zaufania do organów Państwa wyrażona w art. 8 k.p.a.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją J. P.wniosła skargę, w której skarżąca wyraziła niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia. Podniosła, iż znajduje się w ciężkim stanie zdrowotnym, a posiadane środki finansowe nie wystarczają jej na lekarstwa i żywność.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w motywach kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

Przeprowadzając, w oparciu o powyższe uregulowania, ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zapadłe decyzje uchybiają przepisom prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, rzutującym również na poprawność zastosowania przepisów prawa materialnego, co uzasadniało konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie jest odmowa przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych. Zgodnie z art. 50. 1. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Natomiast w myśl art. 50 ust. 2 tej ustawy usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić.

Poza sporem jest, że skarżącej przysługuje prawo do usług opiekuńczych ze względu na stan zdrowia. Skarżąca jest chora na [...] i wymaga pomocy innych osób. Natomiast podstawę odmowy udzielenia tej formy pomocy stanowił brak ujawnienia dochodów całej rodziny.

Uchwałą z dnia [...] r. Nr [...] Rada Miejska w K., na podstawie upoważnienia zawartego w art. 50 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, określiła szczegółowe zasady przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze oraz zasady zwalniania od opłat. W myśl regulacji tej uchwały do przyznania usług, ustalenia odpłatności za usługi oraz zwolnienia z opłat za usługi konieczne jest ustalenie sytuacji dochodowej rodziny. Natomiast stosownie do treści art. 6 pkt. 4 ustawy o pomocy społecznej dochód rodziny to suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie.

Organy przyjęły, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką i matką K.B. Jak ustalono matka skarżącej posiada dom w K. przy ul. [...], jednakże tam nie mieszka. Aktualnie mieszka z córką, której pomaga w codziennych czynnościach. W tej sytuacji organy uznały, iż w skład rodziny skarżącej wchodzi również jej matka. Zatem na dochód rodziny składa się [...] strony w wysokości [...] zł; świadczenie rodzinne w wysokości [...] zł. oraz [...] K.B. Tymczasem ta odmówiła ujawnienia wysokości swoich dochodów.

Zgodnie z art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej za rodzinę uważa się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Wobec powyższej regulacji, aby uznać, iż przy obliczaniu dochodu J.P. należy uwzględnić również dochody jej matki K.B., organy powinny były ustalić zarówno fakt wspólnego zamieszkiwania jak również wspólnego gospodarowania.

W rozpoznawanej sprawie należało zatem wyjaśnić, czy w istocie K.B. zamieszkuje wraz z córką, a więc czy przebywa u niej na stałe i czy prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. W ocenie Sądu kwestia ta nie została dostatecznie wyjaśniona. Z okoliczności sprawy wynika, że K. B. posiada inne miejsce stałego pobytu. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się oświadczenia opiekunek złożone w dniu [...] r. gdzie stwierdzono, że K. B. zamieszkuje wraz ze skarżącą. Z materiałów dowodowych sprawy nie wynika natomiast od jakiego czasu datuje się stwierdzony przez opiekunki fakt owego zamieszkiwania, jaki charakter ma to zamieszkiwanie, tj. czy K. B. przebywa u córki na stałe czy okresowo z racji sprawowania nad nią opieki. Z materiału tego również jednoznacznie nie wynika czy prowadzi ona wspólnie z córką gospodarstwo domowe. Wskazać przyjdzie, że [...]r. wydano decyzję przyznającą usługi opiekuńcze do [...] r., z których skarżąca w tym czasie korzystała. To oznaczałoby, że co najmniej w dacie wydania tej decyzji matka skarżącej nie wchodziła w skład rodziny w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Dalej należy zauważyć, że skarżąca odmówiła podpisania wywiadu środowiskowego z dnia [...] r. z zapisów którego wynikało, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką. Powodów odmowy złożenia podpisu przez skarżącą nie wskazano. Co więcej w pismach kierowanych do organu z dnia [...] r. i [...] r. strona skarżąca kwestionowała fakt wspólnego zamieszkiwania z matką. W kolejnym wywiadzie środowiskowym z dnia [...] r. podpisanym już przez skarżącą podano, że jej matka wchodzi w skład gospodarstwa domowego. Jednakże w piśmie z dnia z dnia [...] r. skierowanym do Burmistrza Miasta K. w związku z zaprzestaniem świadczenia usług opiekuńczych skarżąca wskazała na swoją trudną sytuację zdrowotną i finansową, podnosząc, że utrzymuje się z [...] oraz [...]. Z pisma tego wynika, że matka udziela jej pomocy.

W ocenie Sądu nie można uznać, że zgromadzony w sprawie materiał dawał podstawę do przyjęcia jednoznacznych ustaleń, że matka skarżącej zamieszkuje i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. W sytuacji występujących rozbieżności pomiędzy ustaleniami zawartymi w wywiadzie środowiskowym oraz twierdzeniami strony zawartymi w pismach kierowanych do organu odnoszących się m.in. do kwestii wspólnego zamieszkiwania, sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącej oraz z uwagi na fakt, że matka skarżącej posiada miejsce stałego pobytu pod innym adresem na organach ciążył obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy w spornym zakresie za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych (art. 75 k.p.a.) między innymi poprzez przesłuchanie strony, przeprowadzenie dowodu z zeznań córki skarżącej, czy też jej matki. Wobec tego dokonanie ustaleń wyłącznie w oparciu o dane zawarte w wywiadzie środowiskowym, zdaniem składu orzekającego, nie było wystarczające dla uznania wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania, a tym samym do przyjęcia, iż matka skarżącej wchodzi w skład rodziny w rozumieniu art. 6 pkt. 14 ustawy o pomocy społecznej, co w konsekwencji pociągnęło za sobą uznanie przez organy konieczności ujawnienia jej dochodów. Ponadto fakt, iż skarżąca została poinformowana o warunkach przyznawania usług opiekuńczych oraz przysługujących jej w związku z tym prawach i obowiązkach nie zwalniało organów od poczynienia ustaleń w powyżej wskazanym zakresie.

Zaniechanie przeprowadzenia oraz oceny wszystkich dowodów koniecznych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie sprawy przyszło uznać, że nie dojrzała ona do ostatecznego rozstrzygnięcia, co oznacza, że wydane decyzje są co najmniej przedwczesne.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1lit. c i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 cyt. ustawy

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ weźmie pod uwagę rozważania Sądu oraz przeprowadzi dowody pozwalające na ustalenie czy K. B. zamieszkuje oraz czy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką J.P. Następnie organ dokona analizy merytorycznej całokształtu poczynionych ustaleń w zakresie przepisów prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie. Pełne ustalenia faktyczne i rozważania prawne pozwolą na wydanie decyzji, którą organ uzasadni w myśl art. 107 § 3 k.p.a..