Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1179/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1491
law: Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Dnia 21 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: WSA Paweł Darmoń WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2023 roku sprawy ze skargi T. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 28 lipca 2022 roku znak: WS-VI.7534.2.10.2022.BK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, skargę oddala.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia 28 lipca 2022 roku, znak: WS-YI.7534.2.10.2022.BK utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 14 lutego 2022 r. znak: GS-14.6821.43.202l.JP orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania na rzecz T. C., H. C., R. C., M. C., M. S., P. C., A. C., T. P. i G. P. z tytułu wywłaszczenia orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 21 kwietnia 1951 r. znak: [...] parcel 1. kat. [...] i [...] kat. [...], obj. Lwh [...] będących własnością A. C. z domu L. (pkt 1) oraz o umorzeniu postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania na rzecz T. C., H. C., R. C., M. C. z tytułu wywłaszczenia orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 21 kwietnia 1951 r. znak: [...] parcel 1. kat. [...] i 1. kat. [...], obj. Lwh [...] będących własnością P. A. C. z domu L. (pkt 2).

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach.

Pismem z dnia 20 maja 2020 r. Pan T. C., P. H. C., Pani R. C., Pani M. C., Pani M. S., Pan P. C., Pan A. C., Pan T. P. i Pan G. P. wystąpili z wnioskiem o zwrot wywłaszczonych decyzją z dnia 21 kwietnia 1951 r. nr [...] parcel I. kat. [...] i I. kat. [...] obj. Lwh [...] będących własnością Pani A. C. z domu L. .

W w/w piśmie w/w osoby wskazały, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 25.09.1951 r. nr L.A.A. 1/4/145/50 przyznano na rzecz Pani A. C. z domu L. odszkodowanie za wywłaszczone parcele I. kat. [...] i I. kat. [...]. Pani A. C. nigdy nie pobrała tego odszkodowania, gdyż w jej ocenie było rażąco niskie. Odszkodowanie zostało złożone do depozytu sądowego.

Decyzją z dnia 18.03.2021 r. nr GS-11.6821.106.2020.JL Prezydent Miasta Krakowa orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K. , w granicach parceli I. kat. [...] i I. kat. [...] b. gm. kat. [...], na rzecz Wnioskodawców.

W pismach z dnia 08.04.2021 r. stanowiących odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 18.03.2021 r. Nr GS-11.6821.106.2020.JL Pan T. C., Pani H. C., Pani R. C., Pani M. C., Pani M. S., Pan P. C., Pan A. C., Pan T. P. i Pan G. P. wystąpili z wnioskiem o przyznanie nieruchomości zamiennej bądź stosownego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia decyzją z dnia 21.04.1951 r. nr L.A.A.1/4/145/50 parcel I. kat. [...] i I. kat. [...] obj. Lwh [...] będących własnością Pani A. C. z domu L. .

Pismem z dnia 31.05.2021 r. Pani A. C. (działająca w imieniu Pana T. C.) podała: "Z przekazu rodzinnego wiadomo nam, że przyznane odszkodowanie było rażąco niskie. Przekazywana od pokoleń jest informacja, że za odszkodowanie obejmujące ponad hektar ziemi można było zakupić jedynie garnitur męski. Ani A. C. ani jej mąż A. C. nie zgodzili się na taką niesprawiedliwość, manifestując tym samym nie odebraniem odszkodowania z którym się nie zgadzali".

Za pismami z dnia 30.11.2021 r. i 01.12.2021 r. nr GN.II.6821.4.27.2021.AP Starostwo Powiatowe w Krakowie przekazało Prezydentowi Miasta Krakowa zgodnie z właściwością pismo z dnia 16.11.2021 r. podpisane przez Panią A. C. (działającą w imieniu Pana T. C.) i pismo z dnia 16.11.2021 r. podpisane przez Panią H. C., Panią R. C., Panią M. C. stanowiące rozszerzenie żądania wniosku zawierające m.in. wniosek o "odszkodowanie ewentualnie przyznanie nieruchomości zamiennej" za wywłaszczone nieruchomości "działki [...] i [...]" (k. 124 a.a. I inst.).

Przedmiotem postępowania jest wniosek o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 21 kwietnia 1951 r. znak: L.A.A.1/4/145/50, będących własnością A. C. z domu L. parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...], obj. Lwh [...] na rzecz: T. C., H. C., R. C., M. C., M. S., P. C., A. C., T. P. i G. P. oraz l. kat. [...] i l. kat. [...], obj. Lwh [...], M. na rzecz: T. C., H. C., R. C. i M. C..

Jak ustalił w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta Krakowa, orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 21 kwietnia 1951 r. znak: L.A.A.I/4/145/50 zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa, będące własnością A. C. z domu L. parcele: l. kat. [...] i l. kat. [...], obj. Lwh [...] oraz l. kat. [...] i l. kat. [...], obj. Lwh [...].

Odrębnym orzeczeniem ustalone zostało odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości. Organowi 1 instancji udało się pozyskać z akt sprawy Starosty Krakowskiego znak: GN.I.72211/27/03/04/Kr, kopię fragmentu orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 25 września 1951 r. znak LA.A.1/4/145/50 o ustaleniu odszkodowania w kwocie 5095,69 zł, w tym na rzecz A. z L. w kwocie 4763,56 zł i na rzecz M. P. w kwocie 332,13 zł z tytułu wywłaszczenia prawomocnym orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 21 kwietnia 1951 r. znak: L.A.A.I/4/145/50 parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...], obj. [...] oraz l. kat. [...] i l. kat. [...], obj. Lwh [...].

Na podstawie skorowidza spraw zarejestrowanych w Urzędzie Miasta Krakowa organ I instancji ustalił, że w dniu 15 kwietnia 2005 r. został zarejestrowany pod sygnaturą akt [...] wniosek I. P., C. C. i T. C. o odszkodowanie za działkę nr [...], obr. [...], jedn. ewid. K. . Powyższa sprawa została zakończona decyzją tego organu z 10 lipca 2006 r. o odmowie ustalenia odszkodowania. Ww. sprawa została uznana za ostatecznie załatwioną w dniu 25 sierpnia 2006 r., a akta sprawy objęto spisem zdawczo-odbiorczym akt przeznaczonych do archiwizacji nr [...].

Jak zauważył Prezydent Miasta Krakowa, z uwagi na zaistniały w lutym 2022 r. pożar budynku Archiwum Urzędu Miasta Krakowa nie jest możliwe ustalenie, czy akta Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie o sygnaturze L.A.A.I/4/145/50 i akta Prezydenta Miasta Krakowa o sygnaturze GS-14.72211-4-96/05 uległy zniszczeniu.

W związku z powyższym zwrócono się do Archiwum Narodowego w Krakowie, Archiwum Akt Nowych w Warszawie, spółki A. SA. Oddział K. oraz do stron postępowania o sprawdzenie, czy posiadają dokumenty, które mogłyby okazać się pomocne w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na powyższe wystąpienia nie przedłożono poszukiwanych dokumentów. Archiwum Narodowe w Krakowie pismami z 19 lipca 2021 r. i 6 grudnia 2021 r. poinformowało natomiast, że w niekompletnym zespole [...] Sąd Powiatowy dla miasta Krakowa i zespole [...] Sąd Powiatowy dla dzielnicy N. w Krakowie, nie odnaleziono wpisów dotyczących wpłaty do depozytu sądowego kwot odszkodowania na rzecz A. C. i jej spadkobierców oraz na rzecz M. P.. Odnaleziono jedynie sprawy z 1954 r. dotyczące nieruchomości objętej Lwh [...] i wpłaty do depozytu sądowego kwoty 2221,93 zł na rzecz A. C. oraz dotyczące nieruchomości objętej Lwh [...] i wpłaty do depozytu sądowego kwoty 447,58 zł na rzecz M. P..

Prezydent Miasta Krakowa wskazał następnie, iż w zbiorach danych na serwerze zawierającym bazę spraw Referatu Wywłaszczeń i Odszkodowań za Przejęte Nieruchomości Urzędu Miasta Krakowa odnaleziono plik zawierający projekt decyzji w sprawie znak: GS-14.72211-4-96/05 o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcele 1. kat. [...] i 1. kat. [...] obj. Lwh [...], b. gm. kat. [...], będące własnością A. z J. , wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 21 kwietnia 1951 r. znak: L.A.A.I/4/145/50. W uzasadnieniu ww. decyzji podano: "Następnie orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w Krakowie z dnia 25.09.1951 r. Nr L.A.A. [...] przyznano P. A. z J. odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości objęte Lwh [...] oznaczone jako parcele 1. kat. [...] i 1. kat. [...] i Lwh [...] oznaczone jako parcele 1. kat. [...] i 1. kat. [...] b. gm. kat. [...] w łącznej kwocie 4763,56 zł (słownie: cztery tysiące siedemset złotych [...]). Jak wynika z całokształtu dokumentów zebranych w sprawie wynika, że pomimo złożenia odwołania przez stronę powyższe orzeczenie stało się ostateczne, a z oświadczenia stron zawartego w piśmie z dnia 26.04.2006 r. wynika, że kwota odszkodowania nie została podjęta przez uprawnioną i w związku z tym została złożona do depozytu sądowego."

Mając zatem na uwadze ujawniony w aktach Starosty Krakowskiego znak: GN.I.72211/27/03/04/Kr, dotyczących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, fragment orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 25 września 1951 r. znak: L.A.A.1/4/145/50, organ I instancji wskazał, iż powyższe jednoznacznie wskazuje, że z tytułu wywłaszczenia parcel 1. kat. [...] i 1. kat. [...], obj. Lwh [...] oraz 1. kat. [...] i 1. kat. [...], obj. Lwh [...], ustalono odszkodowanie na rzecz A. C. z domu L. .

Z kolei z odnalezionego na serwerze urzędowym projektu decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z 10 lipca 2006 r. o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcele 1. kat. [...] i 1. kat. [...], obj. Lwh [...], b. gm. kat. [...] wynika, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 25 września 1951 r. znak: [...] stało się ostateczne.

Jak wskazał organ I instancji, zdaniem Wnioskodawców: "Pani A. C. nigdy nie pobrała tego odszkodowania, gdyż w jej ocenie było rażąco niskie", a przedmiotowe odszkodowanie zostało złożone do depozytu sądowego. Z pism Archiwum Narodowego w Krakowie z 19 lipca 2021 r. i 6 grudnia 2021 r. wynika, że nie odnaleziono wpisów dotyczących wpłaty do depozytu sądowego kwoty odszkodowania ustalonej w ww. orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 25 września 1951 r. na rzecz A. C. i jej spadkobierców. Powyższe nie oznacza jednak, zdaniem organu I instancji, iż ww. odszkodowanie nie zostało złożone do depozytu sądowego, gdyż Archiwum, jak wskazuje w ww. pismach, nie posiada kompletu dokumentacji archiwalnej.

Mając zatem na uwadze całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Prezydent Miasta Krakowa uznał, iż orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 25 września 1951 r. znak: L.A.A.1/4/145/50 zostało wydane, weszło do obrotu prawnego i stało się ostateczne.

Wobec tego, że w obrocie prawnym funkcjonuje orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 25 września 1951 r. znak: L.A.A.1/4/145/50 o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, dlatego też Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 14 lutego 2022 r. znak: GS-14.6821.43.202l.JP o umorzył postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 21 kwietnia 1951 r. znak: [...] parcel l. kat. [...] i l. kat. [...], obj. Lwh [...] będących własnością A. C. z domu L. (pkt 1) oraz o umorzeniu postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 21 kwietnia 1951 r. znak: L.A.A.I/4/145/50 parcel l. kat. [...] i l. kat. [...], obj. Lwh [...] będących własnością Pani A. C. z domu L. (pkt 2).

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. C., reprezentowany przez A. C.

Organ Odwoławczy rozpatrując sprawę w wyniku wniesionego odwołania decyzją z dnia 28 lipca 2022 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewoda Małopolski, odnosząc się do zarzutu odwołania wskazującego, iż orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 25 września 1951 r.: "nie posiada klauzuli ostateczności a zatem orzeczenie to nie korzysta z domniemania trwałości decyzji administracyjnej" powołał się wyrok z dnia 30 października 2003 r., sygn. I SA 3087/01, w uzasadnieniu do którego Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż: "jeżeli postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji prowadzi się po upływie ponad 50 lat od jej wydania to nie można przyjąć założenia, iż dokument którego nie udało się odnaleźć nie istniał. Konieczna jest wówczas kompleksowa ocena materiału dowodowego i wnioskowanie pośrednie w oparciu o te dowody w sprawie, które udało się zgromadzić."

Z uwagi na brak możliwości wykonania kwerendy archiwalnych akt wywłaszczeniowych o sygnaturze LA.A.1/4/145/50, które prawdopodobnie uległy zniszczeniu w pożarze Archiwum Zakładowego, nie jest możliwe odszukanie kompletnego egzemplarza ww. orzeczenia o odszkodowaniu. Również poszukiwania tego orzeczenia w instytucjach, które ze względu na swoje zadania posiadają lub mogą posiadać dokumenty archiwalne z zakresu wywłaszczenia nieruchomości, a zwłaszcza na cele budowy kombinatu N. i miasta N. nie przyniosły pozytywnego rezultatu.

Wojewoda zaznaczył, że jak wynika z uzasadnienia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z 10 lipca 2006 r. znak: GS-14.72211-4-96/05 o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcele 1. kat. [...] i 1. kat. [...], obj. Lwh [...], b. gm. kat. Mogiła, znajdującej się w zbiorach danych na serwerze zawierającym bazę spraw Referatu Wywłaszczeń i Odszkodowań za Przejęte Nieruchomości Urzędu Miasta Krakowa: "(...) pomimo złożenia odwołania przez stronę powyższe orzeczenie stało się ostateczne, a z oświadczenia stron zawartego w piśmie z dnia 26.04.2006 r. wynika, że kwota odszkodowania nie została podjęta przez uprawnioną i w związku z tym została złożona do depozytu sądowego."

Powyższe potwierdza również wniosek stron z 20 maja 2020 r., w którym strony wskazały, że: "w związku z faktem, że A. C. nigdy nie pobrała tego odszkodowania które w jej ocenie było rażąco niskie, zostało ono złożone do depozytu sądowego" oraz pismo z 31 maja 2021 r., w którym T. C. stwierdził: "Z przekazu rodzinnego wiadomo nam, że przyznane odszkodowanie było rażące niskie. Przekazywana od pokoleń jest informacja, że za odszkodowanie obejmujące ponad hektar ziemi można było zakupić jedynie garnitur męski. Ani A. C. ani jej mąż A. C. nie zgodzili się na taką niesprawiedliwość, manifestując tym samym nie odebraniem odszkodowania z którym się nie zgadzali."

Skargę na powyższą decyzję wniósł T. C. reprezentowany przez A. C., w której podniósł zarzuty:

1. nieważność decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - poprzez brak klauzuli ostateczności na orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr L.A.A. 1/4/145/50 z dnia 21 kwietnia 1951r. o wywłaszczeniu nieruchomości w Krakowie - Dzielnica [...], gm.kat. [...] wywłaszczone parcele 1.kat. [...] i 1 kat. [...] stanowiących własność A. C. z domu L.

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj;

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a - poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w szczególności na braku przedstawienia dowodów na wypłatę odszkodowania na rzecz Skarżącego i oparcie się przez Organ wyłącznie na przypuszczeniach oraz całkowite pominięcie oświadczenia T. C. o nieodebraniu odszkodowania przez jego rodziców;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z 105 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji o umorzeniu postępowania, podczas gdy w sprawie zachodziły przesłanki do jej uchylenia i wydania decyzji reformatoryjnej;

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a - poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w szczególności na braku akt wywłaszczeniowych w niniejszej sprawie, co doprowadziło do oparcia się przez Organ w sporej części uzasadnienia na przypuszczeniach pomimo braku stosownego materiału dowodowego na poparcie tej tezy;

- art. 7, art. 76 § 1 i 77 § 1 art. 80 k.p.a. - poprzez zaniechanie przez organ dokładnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy podczas gdy istnieją wątpliwości, co do celu wywłaszczenia i terminu jego realizacji, a także brak wyczerpującego odniesienia do stanowiska skarżącej zgłoszonej w odwołaniu do Starosty Krakowskiego, co doprowadziło do błędnego przyjęcia że nieruchomość została wykorzystana na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu i w ustawowym terminie, pomimo że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności zdjęć lotniczych terenu, wynika, że nieruchomość jeszcze w latach 70-tych stanowiła niezagospodarowany teren zielony

3. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

- przyjęcie przez Organ że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr L.A.A. 1/4/145/50 z dnia 21 kwietnia 1951r. o wywłaszczeniu nieruchomości w Krakowie - Dzielnica [...] jest ostateczne, w sytuacji gdy nie została jej nadana klauzula prawomocności z lat pięćdziesiątych. Ponadto, organ nie ustalił, czy nie została ona zaskarżona przez A. C. do Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej;

- naruszenie art. 5 dekretu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (dalej jako "dekret") poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie przez Organ istnienia, pomimo jego fizycznego braku, zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w Warszawie, a w związku z tym nie ustalenie, czy cel wywłaszczenia pokrywał się z zezwoleniem. Organ podkreślił, że bezskutecznie poszukiwał kompletnych akt wywłaszczeniowych, dokumentów technicznych w tym zezwolenia dotyczącego przedmiotowej nieruchomości, co zdaniem skarżącego podważa legalność orzeczenia o wywłaszczeniu.

- naruszenie art. 6 ust 2) dekretu poprzez jego niezastosowanie - w aktach brak opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej co do niezbędności nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych a wydane przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolenia, dawały więc podstawę do przyjęcia, że nieruchomość położona w konkretnej miejscowości była niezbędna do realizacji narodowego planu gospodarczego". Uzyskanie zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego stanowiło formalny warunek dopuszczalności wszczęcia

postępowania wywłaszczeniowego

- naruszenie art. 6 ust 1) dekretu poprzez jego niezastosowanie i brak uzyskania zezwolenia

właściwego ministra

- naruszenie art. 30 ust 1 dekretu poprzez jego niezastosowanie i brak wydania decyzji o przyznaniu nieruchomości zamiennej. Sytuacje, kiedy obowiązkowe było przyznanie nieruchomości zamiennej reguluje art. 30 ust. 1 dekretu, zgodnie z którego treścią: Jeżeli wywłaszczona nieruchomość stanowi gospodarstwo rolne lub ogrodnicze, warsztat rzemieślniczy bądź jedyną działkę wywłaszczonego z domem jednorodzinnym lub dwurodzinnym, bądź też przeznaczoną pod budowę takiego domu, wywłaszczający obowiązany jest zaofiarować tytułem odszkodowania nieruchomość zamienną, położoną, o ile możności, w tej samej miejscowości i o tym samym lub zbliżonym charakterze. Tak więc obowiązek dostarczenia nieruchomości zamiennej w przedstawionym stanie faktycznym powstawał albowiem orzeczeniem z 21.04.1951r zostały wywłaszczone następujące nieruchomości : działki [...] stanowiły jedną integralną nieruchomość i zostały wywłaszczone jedną decyzją uległy one podziałowi na działki [...], [...] i [...]. Ponadto wywłaszczono działki: [...] i działkę [...] w sumie obszar wszystkich działek przekroczył 2 hektary

- naruszenie art.7 ust.1 w zw. z art.28 dekretu poprzez jego niezastosowanie i brak wydania

odrębnej decyzji o odszkodowaniu

- naruszenie art. 137 ust.1 p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie w wyniku:

a) niezasadnego przyjęcia przez Organ, że nieruchomości wywłaszczone na podstawie dekretu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych, nie wymagały precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia zarówno w dokumentacji wymaganej do uzyskania pozwolenia na nabycie nieruchomości, dokumentacji wymaganej na potrzeby procesu wywłaszczeniowego jak wywłaszczeniowym ;

b) poprzez tłumaczenie, że przez okres co najmniej 15 do 20 lat od wywłaszczenia cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nie nastąpił, faktem budowania miasta Nowa Huta etapami a budowa miasta obejmowała również budowę szkoły. W sytuacji gdy wywłaszczenie nastąpiło w 1951 roku, a jak przyznaje Organ -decyzją nr 151/65 z dnia 30.11.1965 r. Zespół Orzekający Krakowskiego Biura Projektów Budownictwa Ogólnego w Krakowie zatwierdził dopiero projekt budowy budynku szkoły podstawowej w N. przy ul. B. a sama budowa szkoły rozpoczęła się w latach 70 -tych, w którym konkretnie roku Organ nie ustalił. W latach siedemdziesiątych wybudowano na przedmiotowej nieruchomości Liceum Ogólnokształcące nr [...]. Zaś szkołę podstawową nr [...] mieszczącą się w bliskiej odległości naprzeciwko wybudowano w latach pięćdziesiątych. Przez okres cel wywłaszczenia nie był w ogóle wykorzystany.

- naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2) ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (u.g.n.) poprzez jego niezastosowanie i nie orzeczenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz skarżącego w sytuacji kiedy nieruchomość stała się zbędna na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu, gdyż pomimo upływu 10 lat od wydania decyzji cel ten nie został zrealizowany;

- art. 20, 21 i 46 Konstytucji RP - poprzez naruszenie zasad konstytucyjnych o charakterze gwarancyjnym tj. ochrony własności i prawa dziedziczenia oraz zasady wywłaszczania nieruchomości za słusznym odszkodowaniem, a także z poszanowaniem zasady sprawiedliwości społecznej i ochrony praw spadkobierców wywłaszczonego

Powołując się na powyższe Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie w razie niepodzielenia opinii o rażącym naruszeniu prawa o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi z powodu jej bezzasadności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Ponadto należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Zgodnie z brzmieniem art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Wszystkie strony nie zajęły w zakreślonym terminie stanowiska, dlatego też zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do podniesionego zarzutu nieważności zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego.

U podstaw takiego zarzutu, leży stanowisko Skarżącego, iż orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 25 września 1951 roku nr L.A.A.I/4/145/50, którym przyznano odszkodowanie za wywłaszczone parcele l.kat. [...] i l.kat. [...] wywłaszczone orzeczenie z dnia 21 kwietnia 1951 roku nie ma klauzuli prawomocności, co oznacza zdaniem Skarżącego, że ostatecznie nie nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości właściciela A. C. z domu L. bez ustalenia prawomocnego odszkodowania.

Zarzut nieważności zaskarżonej decyzji Wojewody jest związany zatem z tym, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 25 września 1951 roku "nie ma klauzuli prawomocności".

Tak postawiony zarzut w stosunku do zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego nie jest uzasadniony.

Podnoszone w kontekście nieważności zaskarżonej decyzji okoliczności związane z brakiem "klauzuli wykonalności" nie dotyczą w ogóle zaskarżonej decyzji, lecz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 25 września 1951 roku. Przedmiotem skargi nie jest jednak orzeczenie Prezydium, lecz decyzja Wojewody Małopolskiego. W ocenie Sądu nie ma żadnych podstaw do konstruowania zarzutu nieważności decyzji Wojewody w oparciu o brak "klauzuli prawomocności" na orzeczeniu Prezydium.

Trzeba zaznaczyć, że stosownie do art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. 2022 roku, poz. 1855) – dalej jako "K.p.a." organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

W ocenie Sądu żadna z przytoczonych powyżej podstaw do stwierdzenia nieważności w stosunku do zaskarżonej decyzji nie zachodzi. Takiej podstawy nie podaje również sam Skarżący. W związku z czym podniesiony zarzut nieważności należy uznać za pozbawiony podstaw.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, trzeba wskazać, że realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 K.p.a., organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podkreślić jednak trzeba, że postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 25 września 2020 r., sygn. II GSK 795/18).

Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy - inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego. (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 maja 2021, sygn. I OSK 251/21).

W rozpoznawanej sprawie wszystkie istotne okoliczności z punktu widzenia przedmiotu postępowania zostały w sposób należyty wyjaśnione, pomimo istotnych trudności w uzyskaniu dokumentów źródłowych. W świetle jednak zgromadzonych w sprawie materiałów stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu do wydanej decyzji nie budzi istotnych zastrzeżeń. W ocenie Sądu ustalenia faktyczne organów są prawidłowe i ustalone w oparciu o adekwatny do potrzeb sprawy zgromadzony materiał dowodowy.

Postępowanie które zostało zakończone ostateczną decyzją Wojewody z dnia 28 lipca 2022 roku, zostało wszczęte na wniosek o ustalenie odszkodowania na rzecz T. C., H. C., R. C., M. C. z tytułu wywłaszczenia orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 21 kwietnia 1951 r.

W związku z tym organy powinny były, co też uczyniły, zweryfikować czy wcześniej nie doszło już do ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości.

Podjęte przez organy czynności, w tym m.in. uzyskanie decyzji i innych dokumentów dotyczących postępowania wywłaszczeniowego pozwoliły na ustalenie, że takie odszkodowanie zostało ustalone.

W szczególności ustalono, że wydanym na podstawie art. 23 i art. 39 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 27, poz. 197, Nr 55, poz. 468) orzeczeniem Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 21 kwietnia 1951 roku Nr L.A.A.1/4/145/50 wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele budowy kombinatu N. i miasta N. parcele I. kat.: [...] i [...] obj. Lwh [...] oraz [...] i [...] obj. Lwh [...] będące własnością Pani A. C. z domu L. .

Jak wynika z treści decyzji z dnia 21 kwietnia 1951 roku (pkt. III) odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości zostanie ustalone odrębnymi orzeczeniami w toku dalszego postępowania po myśli przepisów rozdziału 4 powyżej powołanego dekretu oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 1950 roku (Dz. U. Nr 26, poz. 234) (k. 5-8 i k. 39-43 a.a. I inst.).

Odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości zostało ustalone na rzecz P. A. z J. orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w Krakowie z dnia 25 września 1951 roku Nr L.A.A.1/4/145/50 (k. 103 a.a.). Jak ustaliły dalej organy orzeczenie to stało się ostateczne w toku instancji.

Odnaleziono ponadto akta postępowania sądowego (sygn. VIII Ns 898/54) prowadzonego przed Sądem Powiatowym dla dzielnicy [...] w Krakowie dotyczącym złożenia do depozytu sądowego kwoty odszkodowania na rzecz A. C.. Z Archiwum Państwowego Archiwum Narodowego w Krakowie uzyskano poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię pisma Banku [...] Oddział [...] z dnia 30 września 1952 roku w sprawie warunków, sposobu i terminu i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz wniosku z dnia 7 lipca 1954 roku o przyjęcie do depozytu sądowego odszkodowanie za wywłaszczone grunty wchodzące w skład nieruchomości objętej Lwh. [...] ks. Gr.gm. kat. [...] oraz (k. 73 a.a, k. 105, 104 I inst.).

W oparciu o powyższe dokumenty organy trafnie ustaliły, że doszło do ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości.

Nie ma wpływu na zasadność powyższych ustaleń okoliczność, że na orzeczeniu o odszkodowaniu z dnia 25 września 1951 roku nie naniesiono informacji o jego ostateczności. To, że na orzeczeniu nie naniesiono takiej informacji nie oznacza, że takiego przymiotu orzeczenie to nie ma. Przeczą temu przede wszystkim podejmowane następnie czynności, takie jak skierowanie do pani A. C. pismo Banku [...] Oddział N. z dnia 30 września 1952 roku w sprawie warunków, sposobu i terminu i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jak i złożenie wniosku o przyjęcie do depozytu sądowego odszkodowania za wywłaszczone grunty.

Ponadto należy wskazać, że – na co słusznie zwrócił uwagę Wojewoda Małopolski – jak wynika z treści wniosku Skarżącego z dnia 20 maja 2020 r., "w związku z faktem, że A. C. nigdy nie pobrała tego odszkodowania, które w jej ocenie było rażąco niskie, zostało ono złożone do depozytu sądowego" (k. 10-12 a.a I inst.) oraz z pisma z 31 maja 2021 r., w którym T. C. stwierdził: "Z przekazu rodzinnego wiadomo nam, że przyznane odszkodowanie było rażące niskie. Przekazywana od pokoleń jest informacja, że za odszkodowanie obejmujące ponad hektar ziemi można było zakupić jedynie garnitur męski. Ani A. C. ani jej mąż A. C. nie zgodzili się na taką niesprawiedliwość, manifestując tym samym nie odebraniem odszkodowania z którym się nie zgadzali." (por. k. 44 a.a. I inst). Zatem również sam Skarżący potwierdza, że do ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości doszło. To z kolei uzasadniało umorzenie postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania przez organy.

W związku z tym należy uznać, nie również uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Nie zasługują również na uwzględnienie liczne zarzuty, które dotyczą prawidłowości wywłaszczenia czy to w zakresie procedury, czy to uznania, że wywłaszczona nieruchomość nie była niezbędna na cele wywłaszczenia. Kwestie te wykraczają bowiem poza zakres niniejszej sprawy, której przedmiotem nie jest sprawa wywłaszczenia, lecz ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości.

Ze względu na powyższe skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.