Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 560/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 36, art. 66 ust. 1 pkt 5, 6 i pkt 15, art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 2081
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 10 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z "[...]" r., nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania P. O. i T. S., orzekając w sprawie po raz trzeci na skutek wydawanych uprzednio decyzji, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z "[...]" r., określającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, polegającego na budowie fermy drobiu o obsadzie 672 DJP, na terenie działek o nr "[...]" w J., gm. L., powiat d.

W uzasadnieniu organ wskazał, że inwestor wystąpił z wnioskiem w dniu 18 maja 2015 r. Do wniosku załączył raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Warunki realizacji inwestycji zostały pozytywnie zaopiniowane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Kolegium podało, że ostateczną decyzją z "[...]" r. organ I instancji ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji planowanego przedsięwzięcia i decyzja ta stała się ostateczna. Przy czym decyzją z "[...]" r. Kolegium stwierdziło jej nieważność wobec niezapewnienia społeczeństwu udziału w postępowaniu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności uprzedniej decyzji nie miało wpływu na datę wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, co ma istotne znaczenie z punktu widzenia stanu prawnego, jaki powinien być w sprawie stosowany. Kolegium zwróciło uwagę na dwie nowelizacje ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081; dalej jako: "u.i.ś.o."), której przepisy stanowiły podstawę orzekania w sprawie. Stwierdziło, że w sprawie mają zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie przedłożenia raportu. Następnie przytoczyło treść art. 66 ust. 1 u.i.ś.o., określającego jakie elementy powinien zawierać raport. Wskazało na charakterystykę planowanej inwestycji. Kolegium oceniło, że zebrane w toku postępowania informacje na temat przedsięwzięcia pozwalają wystarczająco ocenić jego wpływ na środowisko. Wskazało, że realizacja inwestycji nie spowoduje negatywnych skutków dla obszarów Natura 2000 i innych form ochrony przyrody. Realizacja planowanego przedsięwzięcia nie wymaga ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Przy wypełnieniu warunków wymienionych w decyzji organu I instancji planowane przedsięwzięcie nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko. Z dokonanej w raporcie analizy wynika, iż uciążliwość projektowanej inwestycji w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza nie przekroczy dopuszczalnych norm poza terenem należącym do inwestora, a emisja hałasu nie będzie oddziaływała ponadnormatywnie na podmioty i nieruchomości objęte ochroną akustyczną. Dodatkową gwarancją i zabezpieczeniem prawidłowego funkcjonowania inwestycji i minimalizowania jej oddziaływania na środowisko, w tym życie i zdrowie ludzi, są szczegółowo określone w decyzji warunki dotyczące fazy realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia (oraz warunki jakie należy uwzględnić w projekcie budowlanym), które winny być dotrzymane przez inwestora. Kolegium zaznaczyło, że w obecnym stanie prawnym nie ma instrumentów prawnych, które pozwoliłyby weryfikować każdą uciążliwość zapachową, ponieważ nie istnieją normy odorowe. Subiektywne odczuwanie dyskomfortu nie oznacza negatywnego wpływu na zdrowie i warunki życia ludzi i nie jest podstawą do uznania oddziaływania przedsięwzięcia za negatywne, przekraczające dopuszczalne normy. Kolegium uznało, że organ I instancji uwzględnił wszystkie warunki środowiskowe dotyczące realizacji

i eksploatacji inwestycji dotyczące sposobu gromadzenia i zagospodarowania odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne, sztuk padłych, gromadzenia

i zagospodarowania nieczystości płynnych, gromadzenia obornika i sposobu jego zagospodarowania, zaopatrzenia inwestycji w wodę do celów hodowli i socjalno-bytowych. Kolegium podkreśliło, że decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań może być wydana jedynie w przypadkach określonych w u.i.ś.o. Przesłanki odmowy zgody polegać mogą wyłącznie na: niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 u.i.ś.o.), odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 77 ust. 1 u.i.ś.o.), braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, w sytuacji, gdy organ skorzysta z możliwości określonej w art. 81 ust. 1 u.i.ś.o., wykazaniu znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 34 u.o.p. (art. 81 ust. 2 u.i.ś.o.), wykazaniu, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 38j p.w. (art. 81 ust. 3 ustawy). Natomiast jeżeli żadna z wymienionych wyżej okoliczności nie zachodzi, organ jest obowiązany do określenia środowiskowych uwarunkowań. Kolegium uznało, że żadna ze wskazanych wyżej okoliczności nie wystąpiła. W ocenie składu orzekającego Kolegium zebrany materiał dowodowy sprawy, w tym w szczególności raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wraz z załącznikami, analizą emisji hałasu i zanieczyszczeń (pyłowych i odorowych), pozytywne uzgodnienie organu wyspecjalizowanego, tj. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz pozytywna opinia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego pozwala na wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia. Ponadto Kolegium podniosło, że nie ulega wątpliwości, iż postępowanie zostało prawidłowo przeprowadzone z udziałem społeczeństwa. Uwzględniło, że udział społeczeństwa w postępowaniu środowiskowym jest istotny, niemniej sam tylko sprzeciw co do realizacji inwestycji wniesiony przez strony lub społeczeństwo biorące udział w postępowaniu, których interes faktyczny przemawia za innym sposobem zagospodarowania określonych nieruchomości, nie może stanowić podstawy do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli realizacja inwestycji nie wiąże się z przekroczeniem standardów środowiskowych. Wnioski i uwagi zgłoszone przez społeczeństwo na etapie prowadzonego postępowania mają na celu takie określenie warunków realizacji przedsięwzięcia, które spowodują, iż inwestycja w minimalnym stopniu będzie oddziaływać na środowisko, zdrowie i warunki życia ludzi. Odnosząc się natomiast do zarzutów podważających prawidłowość obliczeń dokonanych przez autorów raportu oraz braków w tym dokumencie Kolegium uznało, że stanowią one niepopartą żadnym dowodem polemikę. Wskazało, że raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przypisuje się szczególną wartość dowodową. Podważenie jego treści (ustaleń) może nastąpić, co do zasady, jedynie przez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy raportu, którego wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności z wnioskami zawartymi w raporcie przedłożonym przez inwestora. Kolegium nie zgodziło się również z zarzutem dotyczącym odległości planowanego zamierzenia od zbiornika wodnego zlokalizowanego na działce nr "[...]". Podało, że rozporządzenie Nr 109 Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 3 listopada 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Górnej Wkry (Dz. Urz. Woj. Warm.-Maz. z 2008r. Nr 176, poz. 2577) w § 4 ust. 1 pkt 8 zakazuje lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Kolegium wyjaśniło, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowany jest pogląd, iż nie wolno każdego zagłębienia w ziemi z wodą traktować jako zbiornika wodnego zasługującego na ochronę. Zbiornik, o jakim mowa w odwołaniu stanowi staw rekreacyjny wykopany na działce nr "[...]". Brak jakichkolwiek racjonalnych powodów aby uznać, iż jest on tak cenny przyrodniczo, że w odległości 100 metrów od niego nie mogą powstawać żadne budynki. Inną kwestią jest, iż planowany obiekt służyć będzie prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, a zatem wskazany wyżej zakaz tego typu przedsięwzięcia nie dotyczy.

Skargę na powyższą decyzję wniósł P. O. (dalej jako: "skarżący"), domagając się uchylenia decyzji wydanych w obu instancjach w związku z naruszeniem:

- art. 7 i 77 k.p.a., poprzez pominięcie przy ocenie raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko sporządzonego przez inwestora, a następnie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, uciążliwości wynikających z realizacji planowanej inwestycji, w szczególności niedogodności zapachowych i czynnikach chorobotwórczych, co skutkowało nieprawidłowym uznaniem, że raport inwestora jest kompletny i spójny, co z kolei doprowadziło do wydania wadliwej decyzji stanowiącej przedmiot niniejszej skargi;

- art. 78 i 80 k.p.a., poprzez uznanie, że raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko sporządzony przez inwestora jest kompletny i spójny i nie jest wymagane przeprowadzenie kolejnych dowodów, podczas gdy raport przedłożony przez inwestora nie spełnia warunków wymaganych art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.ś.o.; .

- art. 80 ust. 1 pkt 2 i 3 u.i.ś.o., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie skutkujące pominięciem powstałych w toku postępowania wątpliwości nieuwzględnionych

w raporcie - dotyczących oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, która to okoliczność była podnoszona przez mieszkańców w trakcie konsultacji społecznych, co spowodowało wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie niekompletnego i niespójnego raportu, jak również z pominięciem zastrzeżeń i wniosków protestujących członków społeczności lokalnej.

Skarżący zarzucił ponadto nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, co

w konsekwencji doprowadziło organ II Instancji do bezpodstawnego, niepopartego wiedzą specjalistyczną stwierdzenia, że planowane przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływać na środowisko, podczas gdy taka teza powinna być poparta wiedzą specjalistyczną, której w toku postępowania organy I i II instancji nie posiadały;

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.ś.o., w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania, ustalał, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać między innymi: opis analizowanych wariantów, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, a także wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Raport winien zawierać również określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, analizę możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy raport musi także określać przewidywane oddziaływanie na środowisko każdego z analizowanych wariantów. Art. 66 ust. 1 pkt 4 stanowi, że raport powinien także zawierać opis przewidywanych skutków dla środowiska jeżeli w ogóle nie zostanie zrealizowane dane przedsięwzięcie. Dlatego też wariant polegający na niepodejmowaniu danego przedsięwzięcia nie jest w ogóle przewidziany przez ustawodawcę jako wariant przedsięwzięcia w rozumieniu ustawy. Nieprawidłowości co do przedstawienia wariantów realizacji przedsięwzięcia powodują, że także przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko w rozumieniu art. 3 pkt 8 lit. a ustawy jest wadliwa. Wynika to z tego, że prawidłowy wybór wariantu realizacji takiego przedsięwzięcia determinuje następnie bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, a także możliwości jak i sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. Warianty przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających chronić środowisko w jak najpełniejszym wymiarze. Warianty powinny odwoływać się do różnych kryteriów realizacji przedsięwzięcia takich jak czynniki społeczne, ekonomiczne, środowiskowe, przestrzenne zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Skarżący podkreślił, że w niniejszej sprawie inwestor przedłożył raport

o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, ale nie spełnia on powyższych wymogów co do określenia wariantów realizacji przedsięwzięcia, przewidywanego oddziaływania na środowisko każdego z nich oraz uzasadnienia wyboru wariantu inwestora. Nie jest możliwe wskazanie, jaki wariant najkorzystniejszy dla środowiska był analizowany przez inwestora. Przyznał, że w niniejszej sprawie nie został sporządzony kontrraport, a inwestycja została pozytywnie uzgodniona. Nie obligowało to jednak organów orzekających do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Taka decyzja może być bowiem wydana wyłącznie po spełnieniu wszystkich wymagań określonych przepisami prawa, a w ocenie skarżącego wymogi te nie zostały spełnione. Skarżący wskazał, że niekorzystna zmiana walorów krajobrazowych w otoczeniu planowanego przedsięwzięcia, konflikt społeczny oraz interes publiczny związany z protestami lokalnej społeczności wobec przedmiotowej inwestycji, powoduje, że cel inwestycji nie znajduje akceptacji społecznej. W związku

z możliwością powstania planowanej inwestycji zmniejsza się wartość sąsiednich nieruchomości gruntowych, jak i budynków mieszkalnych. Powołał obowiązującą zasadę przezorności (art. 191 Traktatu o Unii Europejskiej). Stwierdził, że zasada ta obliguje do udowodnienia, że planowana działalność nie spowoduje występowania negatywnych skutków dla środowiska, w przypadku nie przedstawienia takich dowodów winno się robić wszystko w kierunku jego ochrony. Odzwierciedleniem tej zasady jest wydanie negatywnej decyzji dla planowanej inwestycji, której skutki oddziaływania na środowisko są niepewne, niejasne i wątpliwe. Zarzucił, że zarówno organ I jak i II instancji zlekceważyły tę zasadę, jak i stanowiska pozostałych stron postępowania, zamieszkujących w sąsiedztwie nieruchomości, na obszarze której planowana jest inwestycja. Zdaniem skarżącego w obiektywnej ocenie rozpatrywanej inwestycji mogłaby pomóc opinia biegłego. W ocenie skarżącego sytuowanie planowanej inwestycji jest sprzeczne z zasadami ochrony środowiska oraz z zasadami planowania przestrzennego, a tego rodzaju obiekty powinno przenosić się poza obszar zamieszkały. Planowana inwestycja niewątpliwie będzie miała wpływ na środowisko naturalne, a tym samym posiadane obecnie walory przyrodniczo - krajobrazowe wsi i jej okolicach zostaną utracone, co będzie miało wpływ na zahamowanie rozwoju rodzących się usług agroturystycznych, będących alternatywą dla uzyskiwania nowych źródeł utrzymania miejscowej ludności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie, która odbyła się 10 października 2019 r., inwestor wniósł o oddalenie skargi. Podał, że nigdy nie rozpatrywał innych wariantów realizacji przedsięwzięcia, np. innej lokalizacji, obsady, bo nikt od niego tego nie wymagał, nie wie o jakie warianty chodzi. Wskazał, że nie uczestniczył w żadnej rozprawie administracyjnej. Oświadczył, że posiada ponad 80 ha własnej ziemi, 50 ha jest w jednej części. Ma podpisane dwie umowy z sąsiadującymi z nim bezpośrednio rolnikami na odbiór obornika i jego wywóz na ich pola, w tych umowach nie ma mowy o płytach obornikowych. Do protokołu załączył dwa oświadczenia wyrażające zgodę na użyczenie inwestorowi wymienionych w nich działek pod uprawę roślinną w zamian za obornik.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U.

z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność

z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa mogące mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu

o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., stwierdził że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zasadny okazał się zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 5 i pkt 6 u.i.ś.o., poprzez ich niezastosowanie, wbrew jednoznacznym wymogom ustawy. Zgodnie z tymi unormowaniami raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać: opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska- wraz z uzasadnieniem ich wyboru (pkt 5); określenie przewidywanego oddziaływania analizowanych wariantów na środowisko (pkt 6).

Zgodnie z tymi przepisami raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zawierać musi trzy warianty realizacji inwestycji. Są to: wariant proponowany przez wnioskodawcę, racjonalny wariant alternatywny oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Podkreślenia wymaga, że proponowane przez inwestora warianty muszą zawierać kompleksowy opis każdego z nich oraz uzasadnienie dokonanego wyboru wariantu. Warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z instrumentów stosowania zasady prewencji prawa ochrony środowiska uregulowanej w art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2019 r. poz. 1396), które to przepisy wprowadzają obowiązek przestrzegania zasady przezorności i zapobiegania przy podejmowaniu działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że stosowanie w praktyce zasady przezorności powinno przejawiać się

w tym, że wszystkie podmioty podejmujące działalność, której skutki nie są do końca sprawdzone, a mogą wywrzeć negatywny wpływ na środowisko, powinny dokonać wszechstronnej analizy, w jaki sposób można wyeliminować zagrożenia (por.

K. Gruszecki, Prawo ochrony środowiska, Komentarz, Warszawa 2016, s. 79).

W związku z tym, nie mogło ujść uwadze organów orzekających oraz Sądu, że przedstawiony w niniejszej sprawie raport nie spełnia powyższych wymagań. Sporządzony przez uprawnione podmioty na zlecenie inwestora raport zawiera

w rozdziale 6 jedynie analizę wariantu wybranego przez inwestora, zatwierdzonego zaskarżonymi decyzjami. Autorzy w rozdziale tym zawarli jedynie zdawkowe uwagi, że inwestorzy brali również pod uwagę możliwość wybudowania płyty obornikowej wraz ze zbiornikiem na wody gnojowe na terenie projektowanej fermy, w bezpośrednim sąsiedztwie obiektów inwentarskich. Od ww. planów odstąpiono, z uwagi na możliwość negatywnego wpływu magazynowanego obornika na stan zdrowia ptaków. Ponadto zaistniałoby niewątpliwie większe ryzyko negatywnego oddziaływania instalacji pod względem emisji niezorganizowanej amoniaku do powietrza i uciążliwości odorowych na pobliską zabudowę mieszkalną. Ostatecznie przyjęto, zgodnie z wytycznymi RDOŚ, że wytworzony obornik po zakończeniu cyklu hodowlanego (inwestor założył 2,3 cykle w ciągu roku) będzie usuwany na pola uprawne należące do inwestora i okolicznych rolników jako nawóz w dawce 170 kg azotu na 1 ha użytków rolnych w ciągu roku (pkt 2 ppkt 8 ecyzji). Natomiast w przypadku braku możliwości rolniczego wykorzystania obornika, ze względu na niekorzystne warunki atmosferyczne, inwestor miałby składować go na płytach obornikowych należących do okolicznych rolników, odbierających nawóz po zakończeniu cyklu technologicznego (pkt 2 ppkt 9 decyzji organu I instancji). Zasadnie organy orzekające dostrzegły potrzebę magazynowania obornika, który niewątpliwie powstanie i może być wykorzystany rolniczo jako nawóz. Przy czym nawożenie gruntów rolnych wymaga odpowiedniej pory roku, czy warunków atmosferycznych. Pominięcie płyty obornikowej na działkach inwestora powoduje, że inwestycja nie zamyka się w obrębie analizowanych działek. Autorzy raportu nie przedstawiają żadnych danych, które pozwoliłyby ocenić swobodnie organom i Sądowi, czy realizacja takiej płyty na wnioskowanym terenie nie byłaby obiektywnie lepszym rozwiązaniem. Poza tym, z zaakceptowanych przez organ II instancji ustaleń wynika, że nie wiadomo gdzie miałby być składowany obornik i czy nie będzie istniało ryzyko kumulacji oddziaływań przedsięwzięcia z innymi już zrealizowanymi lub planowanymi. Sam inwestor na rozprawie przyznał, że nie zawierał żadnych umów dotyczących składowania obornika na płytach obornikowych z okolicznymi rolnikami. Zaś autorzy raportu przyznają, że składowanie obornika powoduje emisję niezorganizowaną amoniaku do powietrza i uciążliwości odorowe. Powyższe przekonuje, że wnioskowana inwestycja nie została należycie rozważona, a raport zawiera braki formalne, które wymagają uzupełnienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie akcentowana jest konieczność przedstawienia w raporcie wariantów realizacji przedsięwzięcia. Brak spełnienia tego wymogu oznacza, że raport nie spełnia ustawowych wymagań, koniecznych do wydania decyzji ustalającej środowiskowej uwarunkowania realizacji danego przedsięwzięcia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1376/12, z 20 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2564/12, z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1729/16, z 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2320/17, z 10 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2235/19, publ w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA).

Za warianty inwestycji nie sposób uznać podawanych przez autorów niniejszego raportu informacji, w ramach wybranego wariantu, że inwestorzy brali pod uwagę zakup własnych środków transportu i ładowarki, przeznaczonych do wywozu obornika

z Fermy, także wyposażenie obiektu w stanowiska, na których ww. pojazdy byłyby parkowane. Ponadto rozważano budowę warsztatu, umożliwiającego prowadzenie serwisu i napraw sprzętu mechanicznego. Z uwagi, że realizacja i użytkowanie takiego wariantu przedsięwzięcia, powodowałoby możliwość skażenia wód gruntowych substancjami ropopochodnymi, odstąpiono od realizacji przedsięwzięcia w ww. wariancie, podejmując decyzję o zleceniu usługi serwisu i napraw sprzętu mechanicznego specjalistycznej firmie usługowej. Rozważano także budowę obiektów inwentarskich o ograniczonej, w odniesieniu do stanu przedstawionego we wniosku, ilości stanowisk do chowu i tuczu drobiu. Jednakże zrealizowanie inwestycji o takiej charakterystyce byłoby nieuzasadnione pod względem ekonomicznym, mając na uwadze aktualne i prognozowane uwarunkowania rynkowe. Według autorów raportu

w alternatywnym wariancie realizacji obiektu, rozważano możliwość usytuowania na działce stanowiska wyposażonego w betoniarkę i zasieki na kruszywa i cement, do produkcji betonu we własnym zakresie. Zdecydowano jednak, że mieszanki betonowe będą dostarczane na plac budowy transportem ciężarowym, z wytwórni należących do kontrahentów. Stwierdzono również, że w przypadku niepodjęcia realizacji planowanej inwestycji właściciele niewątpliwie wykorzystają teren przedmiotowych działek do lokalizacji innej instalacji technologicznej związanej z produkcją rolniczą. W wyroku z 30 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1686/18 (publ. w CBOSA) NSA wyjaśnił, że warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, dlatego też inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów. Analizowane warianty powinny przy tym różnić się od siebie pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie będzie oddziaływać na środowisko. W zależności od rodzaju przedsięwzięcia warianty mogą być zróżnicowane m. in. pod względem jego lokalizacji, przyjętych rozwiązań technologicznych, skali przedsięwzięcia, czy mocy planowanych instalacji, urządzeń. NSA podkreślał, że zarówno ilość wymaganych do przedstawienia w raporcie wariantów realizacji przedsięwzięcia, jak i obowiązek zawarcia w raporcie należytego uzasadnienia wyboru rozpatrywanych wariantów oraz wyczerpującego określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko każdego

z nich, nie zależy od woli i uznania, a także od oceny inwestora. Ustawodawca zakłada konieczność analizy przez inwestora wariantów inwestycji i ich przedstawienia w taki sposób, by organ wydający decyzję środowiskową dysponował materiałem do dokonania własnej analizy, który z tych wariantów jest możliwy do realizacji z punktu widzenia zagrożeń dla środowiska. Inwestor nie może więc z góry ograniczać możliwości analizy oddziaływań na środowisko wynikających z różnych wariantów planowanego przedsięwzięcia przez przedstawienie opisu tylko jednej wersji, przy wyborze której kierował się na dodatek jako decydującym czynnikiem ekonomicznym. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi też wątpliwości, że wariant niepodejmowania przedsięwzięcia nie jest w ogóle wariantem realizacji przedsięwzięcia. Reasumując, nie jest dopuszczalna sytuacja, w której raport obejmuje jedynie analizę oddziaływania na środowisko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę,

a marginalnie tylko wspomina o wariantach, których inwestor nie uwzględnił.

W realiach niniejszej sprawy nie sposób wywieść, jaki racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska był analizowany przez inwestora. Zgodzić należy się także ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wyrażonym w wyroku z 15 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 633/18 (publ. w CBOSA), że właściwe przedstawienie wariantów przedsięwzięcia ma znaczenie ze względu na treść art. 81 ust. 1 u.i.o.ś. Organ orzekający o środowiskowych uwarunkowaniach, oceniając przedstawione warianty, powinien bowiem dążyć do przeciwdziałania oddziaływaniom w celu stopniowej ich eliminacji oraz ograniczania zakresu ich skutków teraz i w przyszłości. W związku z tym musi dysponować szczegółową informacją odnośnie do skutków ich realizacji dla środowiska.

W realiach niniejszej sprawy na uwzględnienie zasługuje też treść art. 66 ust. 1 pkt 15 u.i.ś.o., zgodnie z którym raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać analizę możliwych konfliktów społecznych związanych

z planowanym przedsięwzięciem. Autorzy raportu stwierdzili (na str. 349 raportu), że brak jest podstaw by twierdzić, że prowadzenie hodowli drobiu po zakończeniu budowy fermy, z zachowaniem wszystkich niezbędnych zasad, będzie stanowiło przyczynę konfliktów społecznych. Wbrew temu stanowisku, już na etapie planowania inwestycji zarysował się silny protest lokalnego społeczeństwa, o czym świadczy wykaz złożonych podpisów przeciwko realizacji inwestycji (k.25-105 akt administracyjnych). W świetle brzmienia art. 66 ust. 1 pkt 15 u.i.ś.o., a także mając na względzie naczelne dyrektywy postępowania administracyjnego wynikające z powołanych w skardze art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., z których wynika obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, autorzy raportu powinni się odnieść do uwag wniesionych przez społeczność lokalną, a tym bardziej strony postępowania, kwestionującej konkretne wyliczenia raportu, co umożliwia uzyskanie stanowiska fachowego podmiotu w spornym zakresie. Dopiero, gdy organ uzyska odpowiedź wyspecjalizowanego podmiotu, który jest autorem przyjętych założeń, może negować wniesione uwagi. Wówczas strona może dochodzić swoich racji, przedkładając kontrraport.

Ponieważ autorem raportu może być tylko wykwalifikowany podmiot, posiadający stosowne uprawnienia, nie jest zasadny zarzut skargi o niepowołaniu biegłego.

W celu skonfrontowania stanowiska inwestora i społeczności lokalnej ustawodawca przewiduje też możliwość przeprowadzenia rozprawy administracyjnej (art. 36 ustawy). Wprawdzie kwestię tę ustawodawca pozostawił uznaniu administracyjnemu, to jednak przy tak licznym sprzeciwie społeczności, jaki udokumentował skarżący przy wniesieniu odwołania, organ powinien rozważyć celowość przeprowadzenia rozprawy, dodatkowo uwzględniając brzmienie art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a) u.i.ś.o., który obliguje organy orzekające do wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa.

Przedstawione okoliczności organ II instancji powinien wziąć pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy, którą miał obowiązek rozważyć na nowo w jej całokształcie, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.).

Odnosząc się do pozostałych argumentów skargi, w zakresie w jakim nie podlegały uwzględnieniu, podnieść należy, że zgodnie z art. 71 ust. 1 u.i.ś.o. decyzja

o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Decyzja ta służy tylko zweryfikowaniu wpływu zamierzenia inwestycyjnego na środowisko i określeniu wymagań mających na celu zapewnienie ochrony środowiska, stosownie do treści art. 82 ust. 1 u.i.ś.o. Decyzja ta zatem oparta jest na założeniach inwestora, który deklaruje realizację inwestycji w podanym kształcie z zachowaniem poszanowania norm z dziedziny ochrony środowiska i wydana decyzja w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań powinna zobowiązywać go do tego. Z ochroną środowiska nie ma nic wspólnego zarzucany przez skarżącego spadek wartości nieruchomości. Zaskarżona decyzja dotyczy planowanego dopiero przedsięwzięcia. Na podstawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje zapewnienie spełnienia wymagań dotyczących ochrony środowiska, w tym ochrony zdrowia ludzkiego w procesie inwestycyjno-budowlanym. Uzyskanie takiej decyzji, co trzeba zaznaczyć, możliwe jest tylko w odrębnym postępowaniu wszczętym na wniosek inwestora (art. 73 ust. 1 u.i.ś.o.). Zgodnie z art. 86 pkt 2 u.i.ś.o., decyzja w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań wiąże organ wydający decyzje wymienione w art. 72 ust. 1 u.i.ś.o., a więc między innymi decyzję o warunkach zabudowy

i zagospodarowania terenu (pkt 3) oraz decyzję o pozwoleniu na budowę (pkt 1). Tylko w sytuacji obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego organ jest zobowiązany uwzględnić przeznaczenie terenu (art. 80 ust. 2 u.i.ś.o.). W przypadku zaś braku planu, w celu realizacji inwestycji, inwestor musi uzyskać odpowiednio decyzję o warunkach zabudowy, następnie pozwolenie na budowę. Każde z tych postępowań uregulowane jest odrębnie i nie można przepisów właściwych danemu postępowaniu stosować naprzemiennie, niezależnie od etapu realizacji inwestycji. Oznacza to, że wydając decyzję w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, organy muszą się kierować stricte przesłankami warunkującymi jej wydanie, do których nie należy analiza innych dziedzin niż ochrona środowiska. Mając na względzie, iż ustawodawca w polskim porządku prawnym przewidział wyłącznie ochronę powietrza przed określonymi substancjami, a nie zapachami, nie sposób badać i uwzględniać uciążliwości zapachowych w związku z realizacją inwestycji. W sytuacji, gdy dla danego oddziaływania nie zostały określone normy, nie ma możliwości ustalenia dopuszczalnych wartości.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy orzekające uwzględnią treść art. 153 p.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.

Sąd nie orzekł o zwrocie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, wobec braku wymaganego w tym względzie wniosku strony (art. 209 i art. 210 § 1 p.p.s.a.).