Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 342/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2005r. przy udziale sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru cła o d d a l a s k a r g ę /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ T.M. Geremek


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego, decyzją nr [...] z dnia [...] r. działając na podstawie przepisów art. 151 § l pkt. 2 w związku z art. 145 par. l pkt 5 kpa oraz art. 23 ust. l, art. 26 ust. l, art. 77 pkt l ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. prawo celne /t.j. Dz.U. nr 71 poz. 312 z 1994 r./ - uchylił swoją decyzje zawartą w jednolitym dokumencie administracyjnym SAD nr [...] z dnia [...] r. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym tkaniny sprowadzone z Belgii przez J. S. właściciela Firmy A z W., określając ponownie wartość celną przedmiotowego towaru oraz ustalił należne cło. Niedobór cła wobec podwyższenia wartości celnej towaru określono na kwotę 20.063 zł.

W decyzji z dnia [...]r. wartość celną towaru ustalono na podstawie dokumentów załączonych przez stronę do zgłoszenia celnego tj. faktur nr 9188 z dnia 5.12.1995 r. na kwotę 97.496 BEF i nr 9708 z dnia 5.12.1995 r. na kwotę 50.900 BEF. W uzasadnieniu decyzji uchylającej decyzję wcześniejszą organ celny I instancji podał, że jak to wynika z dokumentów nadesłanych przez belgijskie władze celne, faktury załączone pierwotnie do wniosku o wszczęcie postępowania celnego były fałszywe a kwota wskazana za importowany towar nie odzwierciedlała faktycznej wartości transakcyjnej, jaką strona płaciła dla kontrahenta zagranicznego.

Na prośbę polskich służb celnych belgijskie władze celne sprawdziły autentyczność faktur wystawionych przez belgijskie firmy dla polskiej firmy A. Podczas weryfikacji dokumentów stwierdzono, że nie ma żadnej różnicy pomiędzy kopiami faktur, które zostały przesłane przez polskie służby celne i fakturami przedstawionymi belgijskim władzom celnym przez eksportera.

Z przesłuchania przedstawicieli kontrahentów zagranicznych wynika, że na prośbę firmy A do każdej wysyłki wystawione były dodatkowe faktury, które nie odpowiadają kwotom ujętym w księgowości. Fałszywe faktury wykorzystywano do zaniżania wartości celnej przy eksporcie z Belgii i imporcie do Polski. Z księgowości eksportera wynika, że firma A płaciła za fałszywe faktury przelewem bankowym a resztę gotówką.

Rzeczywista wartość towaru wykazanego w tych fakturach wynosiła 1.233.921 BEF. Firma A - J. S. odwołała się od tej decyzji. Pełnomocnik firmy zarzucił organowi celnemu I instancji naruszenie przepisów postępowania mające decydujący wpływ na treść rozstrzygnięcia oraz pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw w toczącym się postępowaniu i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz ustalenie wartości celnej jak i należności celnych w pierwotnej wysokości.

Odwołujący się podniósł m.in., że przesłane przez zagraniczne służby celne materiały muszą być każdorazowo poddawane analizie nie tylko ze względu na treść jaką zawierają, ale także pod względem podstawowych kryteriów jakie muszą spełniać wg polskiego ustawodawstwa środki dowodowe.

Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji określa jedynie bardzo ogólnie, iż Urząd Celny oparł się na bliżej nie określonych dokumentach.

Zdaniem pełnomocnika strony odwołującej się organ celny I instancji w istocie bazował na przekazanych przez organ celne belgijskie fakturach oraz na tzw. Raporcie z dochodzenia, zaś żaden z tych dowodów nie może być uznany za dokument w rozumieniu art.76 kpa., nie są bowiem oryginalne, nie zawierają pieczęci ani nawet podpisu wystawcy.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko prawne i jego uzasadnienie organu celnego I instancji wraz z zawarta tam argumentacją.

W wyniku skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrokiem z dnia 14.12.1999 r. w sprawie I SA/Po 1502/98 sąd ten uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia sąd wskazał ze wznowienie postępowania przez organy celne w niniejszej sprawie na podstawie art.154 § l pkt 5 kpa było zasadne jednakże na uwzględnienie nie zasługują zarzuty skarżącego co do naruszenia przepisów kpa w postępowaniu po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.

W szczególności wyniki dochodzenia prowadzonego przez belgijskie władze celne stanowią dowód w postępowaniu administracyjnym jednakże dowód ten podlega ocenie przez polskie władze celne na równi z innymi dowodami.

Sąd podkreślił również, że brak jest podstaw by uznać nadesłane przez belgijskie Ministerstwo Finansów informacje i dokumenty za niewiarygodne, tym bardziej że kopie zakwestionowanych faktur zdają się potwierdzać opisany stan rzeczy, tym niemniej zastrzeżenia natury formalnej budzi kopia faktury nr 9708 wystawionej przez firmę B na której nie widnieje pieczęć firmy ani podpis wystawiającego ją pracownika.

W sytuacji, gdy strona kwestionuje moc dowodową takiej faktury okoliczność tą należy wyjaśnić również przy pomocy belgijskich służb finansowo celnych. Podobne zastrzeżenia budzi faktura firmy C.

Sąd zalecił zatem w wyroku przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego przy uwzględnieniu zasad wynikających z art. 7, 77 i art. 80 kpa.

Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną od tego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi.

Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 7 czerwca 2001 r. sygn. akt III RN 126/00 oddalił rewizję nadzwyczajną nie podzielając zarzutów i argumentów w niej podniesionych.

Dyrektor Izby Celnej, decyzją nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art.30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia w dniu 8.06.2001 r.

Zgodnie z tą oceną organ odwoławczy przeprowadził ponownie postępowanie

wyjaśniające a w jego toku na podstawie protokołu nr 6 do Układu Europejskiego, dotyczącego wzajemnej pomocy w sprawach celnych, pismem z dnia 19.07.2001 r. zwrócił się do Biura Współpracy Międzynarodowej i Integracji Europejskiej o wystąpienie do belgijskiej administracji celnej o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez dokładniejsze poznanie i wyjaśnienie okoliczności związanych z wystawieniem podwójnych faktur przez firmę B a przedewszystkim o weryfikację oświadczenia złożonego przez właściciela firmy A. D. W wyniku przesłuchania właściciela firmy B przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w G./Belgia/ i dokonując weryfikacji wskazanego wyżej materiału dowodowego uzyskali wyjaśnienia podane przez A. D., z których wynika że relacje handlowe pomiędzy firmą B i A skończyły się w roku 1997 z powodu kłopotów z płatnościami/ z zestawienia płatności wynikało że firma A jest winna firmie B kwotę 7.332.527 BEF.

W dniu 5.02.2001 r. J. S. przyjechał do firmy B z informacją, że w dniu 8.06.2001 r. ma stawić się w sądzie w spawie transakcji towarowych poczynionych w poprzednich latach z tą firmą i poprosił, aby p. D. podpisał oświadczenie będące przedmiotem weryfikacji w zamian za spłatę wszystkich długów. A. D. nie przyjął tej propozycji i poinformował, że nie podpisał stosownego oświadczenia w tej sprawie.

W niniejszej sprawie w wyniku działań organów dochodzeniowych belgijskich służb celno-finansowych, ujawniono nowe istotne okoliczności faktyczne, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy a które istniały w dniu wydania pierwszej decyzji wymiarowej a nie były znane organowi który ja wydawał.

Z tego względu w oparciu o art. 145 § l pkt 5 kpa z urzędu postanowieniem z dnia 13.06.1997 r. zasadnie wznowiono postępowanie.

Nową okolicznością okazało się ujawnienie faktur nr 9188 na kwotę 712.728 BEF i nr 9708 na kwotę 521.193 BEF.

Ponadto - co już wcześniej wskazywały organy celne - podstawą wznowienia postępowania w tej sprawie były informacje uzyskane czynności dochodzeniowych belgijskiej administracji celnej na prośbę polskich organów celnych w ramach współpracy w zakresie wymiany informacji celnych i handlowych pomiędzy Polską a państwami członkowskimi Wspólnoty Europejskiej, zgodnie z postanowieniami Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie miedzy RP z jednej strony a państwami Wspólnoty Eurpejskiej z drugiej strony /Protokół 6/

Zgodnie z postanowieniami tego Układu polskie władze celne mogą zwracać się z prośbą do władz celnych i administracyjnych państw stron Układu o pomoc w dochodzeniu wykrywania naruszeń ustawodawstwa celnego i dostarczania wszelkich informacji na ten temat umożliwiających właściwe stosowanie tego ustawodawstwa.

Wyniki dochodzenia przekazywane są w formie dokumentów, uwierzytelnionych kopii dokumentów, sprawozdań itp. i mogą być one wykorzystywane jako dowody w postępowaniach sądowych i administracyjnych, co podniósł również NSA w swoim wyroku z dnia 14.12.1999 r. Organ odwoławczy podniósł że ponieważ głównym zarzutem strony było nie spełnienie w ujawnionej fakturze wymogów jako dowodu urzędowego art.76 kpa, co do jego mocy dowodowej, poprzez brak pieczęci i podpisu wystawcy, należy zatem wyjaśnić iż ujawnione faktury zostały zaksięgowane w urządzeniach księgowych eksporterów, czego konsekwencją było ich uwzględnienie w rozliczeniach podatkowych.

Zdaniem organu odwoławczego, w tej sytuacji brak pieczęci i podpisu wystawcy, nie przekreśla jej znaczenia w sprawie i nawet z tymi brakami spełnia ona wymogi dokumentu, mogącego służyć do ustalenia faktycznej wartości celnej towaru.

Uznając wskazania NSA organ odwoławczy przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające za pośrednictwem belgijskich służb celnych. Uzyskane wyniki /Raport z dnia 16.11.2001 r./ potwierdziły wcześniejsze wyniki pokontrolne.

Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutu strony, co do pozbawienia jej

możliwości obrony swoich praw, wskazując na fakty świadczące o tym, że na każdym etapie postępowania miała ona możliwości czynnego w nim udziału.

W skardze do sądu administracyjnego J. S. zarzucił zaskarżonej decyzji nie

wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w tym w szczególności naruszenie art.30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym a także przepisów art.7, 9, 79, 107 § 2 kpa. W uzasadnieniu skargi przytoczono okoliczności i argumenty podobne jak w toku dotychczasowego postępowania.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.

Sporny problem w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia prawidłowej wartości celnej towaru-tkaniny obiciowej sprowadzonej przez skarżącego z Belgii.

Wartość celna przedmiotowego towaru wynikała z faktur, których wiarygodność została zakwestionowana przez organy celne.

Skarżący w toku całego postępowania celnego podważał natomiast prawidłowość ustaleń dochodzeniowo-kontrolnych belgijskiej administracji celnej a zwłaszcza ich wyników twierdząc że nie mogą one stanowić dowodu w postępowaniu prowadzonym przez polskie organy celne a co najmniej że dokumenty te powinny podlegać analizie pod względem kryteriów wymaganych wg polskiego ustawodawstwa, co sugeruje że maja one mniejszą wartość dowodową.

W skardze podniesiono również, że organ odwoławczy nie zastosował się do oceny sądu wyrażonej w wyroku z dnia 14.12.1999 r. co narusza art.30 powołanej wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, bowiem organy celne nie uzupełniły żadnej z ujawnionej przez sąd luk w materiale dowodowym. Zarzuty skarżącego nie znajdują oparcia w przedstawionym sądowi do oceny materiale dowodowy. W szczególności niezasadny jest zarzut niewyjaśnienia przez organ odwoławczy wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co w niniejszym przypadku sprowadza się do nieuzupełnienia przez organ odwoławczy postępowania dowodowego w zakresie wskazanym przez sąd w powołanym wyroku. Wynika to bezpośrednio z wyników dodatkowego postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez belgijskie służby celne, zawartych w Raporcie z dnia 16.11.2001 r. przesłanego polskim władzom celnym. Z Raportu tego jednoznacznie wynika, że A. D. zarządzający firmą N.V.

B nie jest autorem oświadczenia z dnia 21 maja 2001 r. przedłożonego przez skarżącego, w którym miał on przyznawać się do podwójnego fakturowania i do kilkakrotnego zawyżenia w drugiej połowie 1995 r. w dokumentacji komputerowej własnej ilość sprzedanej tkaniny oraz jej wartości w tym również dla firmy A. W rzekomym oświadczeniu A. D. miał również przyznać, że obciążał właściciela tej firmy podając ze działał na jego prośbę wystawiając druga fakturę, co nie było zgodne z prawdą, zaś - jak oświadczył stanowczo - ilości i wartości wykazane w rachunkach sprzedaży dla firmy A były zawsze rzeczywiste i prawdziwe.

Tymczasem z wskazanego Raportu wynika że A. D. nie złożył takiego oświadczenia a przeciwnie odmówił skarżącemu wystawienia takiego dokumentu, z czego wynika, że oświadczenie to jest fałszywe związku z czym zachodzi podejrzenie popełnienie przez skarżącego przestępstwa z art. 235 kk o czym Prezes GUC-u powiadomił właściwą Prokuraturę. W tej sytuacji zasadny i niepodważony przez skarżącego jest zarzut zaniżenia wartości celnej importowanej tkaniny w dołączonych do zgłoszenia celnego fakturach.

Należy podzielić także stanowisko organu odwoławczego, że skarżący miał możliwości czynnego udziału w każdej fazie postępowania a w szczególności wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. Podkreślić jednak należy, że czynności weryfikacyjne prowadziły belgijskie służby celne u eksportera a zatem skoro nie prowadziły ich polskie organy celne to nie mogły dopuścić skarżącego do brania czynnego udziału w tych czynnościach jednakże zapoznały go z ich wynikami i umożliwiły wypowiedzenie się, co do tych dowodów.

Z tych względów, uznając że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd w oparciu o art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.

/-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ T.M. Geremek

M.N.