Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 118/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 235
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: Par. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 1  , pkt 2, ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Maria Zawadzka NSA Krystyna Kutzner Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 28 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 listopada 2016 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2016 r. nr [...], znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u R. L. choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy, pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku - wymienionej w poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1412 z późn. zm.) oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Powyższa decyzja organu II instancji została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

R. L. zatrudniony był w następujących zakładach pracy:

od 10 marca 1975 r. do 31 stycznia 1983 r. w Zakładach Budowy [...] S.A w K, na stanowisku uczeń zawodu - tokarz w Przyzakładowej Zasadniczej Szkole Zawodowej, a następnie na stanowisku - wiertacza w Wydziale Mechanicznym , gdzie wykonywał czynności związane z nawiercaniem otworów w dużych elementach żeliwnych przy użyciu wiertarek słupowych oraz nawiercaniem płytkich otworów przy użyciu uruchamianej ręcznie dźwigni wiertarki;

od 2 marca 1983 r. do 29 lutego 1984 r. w Zespole Opieki Zdrowotnej Nr [...] "Ś" w K na stanowisku salowego (zakład zlikwidowany), na którym nie można wykluczyć czynności zawodowych obciążających narząd ruchu, w tym stawy barkowe;

od 20 marca 1984 r. do 30 września 1997 r. w Pogotowiu Ratunkowym na stanowisku sanitariusza oraz równocześnie od 4 stycznia 1994 r. do 16 lipca 1995 r. w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej "K" w K na stanowisku noszowego, sanitariusza (zakład zlikwidowany), gdzie wykonywał czynności związane z transportem chorych w zespołach wyjazdowych pogotowia ratunkowego (jazda karetką pogotowia ratunkowego, transport chorych i ratowniczego sprzętu medycznego). Wykonywane na wymienionych wyżej stanowiskach pracy czynności zawodowe obciążały narząd ruchu, jednakże nie charakteryzowały się długotrwałą powtarzalnością i przeciążeniem w zakresie stawów barkowych i unoszeniem rąk powyżej poziomu głowy;

od 3 lutego 2000 r. do 9 października 2013 r. w Pogotowiu Ratunkowym w S na stanowisku ratownika medycznego, a następnie dyspozytora medycznego. Czynności wykonywane na stanowisku ratownika medycznego związane były z transportem chorych w zespołach wyjazdowych pogotowia ratunkowego (jazda karetką pogotowia ratunkowego, transport chorych i ratowniczego sprzętu medycznego) i obciążały narząd ruchu, jednak nie charakteryzowały się długotrwałą powtarzalnością i przeciążeniem w zakresie stawów barkowych i unoszeniem rąk powyżej poziomu głowy. Na stanowisku dyspozytora medycznego wykonywane czynności związane były z obsługą centrali telefonicznej pogotowia, które nie charakteryzowały się przeciążeniem układu ruchu, w tym stawów barkowych (bez cech monotypii oraz przeciążenia w zakresie stawów barkowych).

R. L. był badany w Ośrodku Medycyny Pracy. Jednostka orzecznicza I szczebla diagnostycznego w dniu 17 marca 2015 r. wydała orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku, wymienionej w pozycji 19.4 obowiązującego wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż z przeprowadzonego wywiadu chorobowego oraz analizy dokumentacji medycznej wynika, że R. L. od kilku lat leczy się z powodu przewlekłego zapalenia obustronnego barków. Na podstawie przeprowadzonych badań neurologicznych, ortopedycznych, internistycznych oraz oceny dokumentacji radiologicznej rozpoznano u zainteresowanego przewlekłe obustronne zapalenie barków. Zdaniem lekarzy orzeczników Ośrodka Medycyny Pracy, chorobę stwierdzaną u R. L. mogłoby wywołać narażenie zawodowe na czynności charakteryzujące się długotrwałą powtarzalnością i przeciążeniem w zakresie stawów barkowych w wyniku unoszenia rąk powyżej poziomu głowy, jednakże analiza narażenia zawodowego R. L. w zakresie sposobu wykonywania pracy nie ujawniła takiego narażenia zawodowego, gdyż od ok. 1984 r. wykonywał on czynności różnorodne, zmienne, nie spełniające wymaganych kryteriów (powtarzalności i przeciążenia w zakresie stawów barkowych w wyniku unoszenia rąk powyżej poziomu głowy). Brak narażenia zawodowego nie pozwolił na rozpoznanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy chorobą a warunkami pracy i z tego względu uznano, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W wyniku odwołania się R. L. od powyższego orzeczenia został on skierowany do Instytutu Medycyny Pracy. Tenże Instytut w dniu 13 listopada 2015 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania wymienionej na wstępie choroby zawodowej. W uzasadnieniu podano, że analiza czynności zawodowych wykonywanych przez R. L. na stanowisku ratownika medycznego wykazała, że w wykonywane czynności obciążały jego kończyny górne, ale nie można uznać, aby mogły przyczynić się w istotny sposób do powstania objawów przewlekłego okołostawowego zapalenia barku. Lekarze orzecznicy z Instytutu Medycyny Pracy stwierdzili, że w wyniku konsultacji ortopedycznej przeprowadzonej w trakcie pobytu badanego w oddziale chorób zawodowych w tym Instytucie można rozpoznać zespół bolesnego barku po stronie lewej w okresie remisji - w chwili obecnej bez ograniczenia ruchomości i dolegliwości bólowych z zaznaczeniem, że w przeszłości dolegliwości bólowe w większym nasileniu dotyczyły barku lewego. Stwierdzono, że wysięk w stawie ramienno–łopatkowym należy traktować jako zapalenie tego stawu, a nie jako zespół objawów będących następstwem przeciążenia aparatu mięśniowo-więzadłowego rozpoznanego jako przewlekłe okołostawowe zapalenie barku. W podsumowaniu Instytut podał, że analiza całości dokumentacji medycznej oraz wynik przeprowadzonych w Klinice Instytutu Medycyny Pracy badań oraz konsultacji ortopedycznej i neurologicznej nie dają podstaw do rozpoznania u R. L. choroby zawodowej pod postacią przewlekłego okołostawowego zapalenia barku.

W dniu [...] 2016 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję Nr [...], znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u R. L. choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku, wymienionej w pozycji 19.4 obowiązującego wykazu chorób zawodowych. W ocenie organu I instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenie lekarskie Ośrodka Medycyny Pracy nr [...] z dnia 17 marca 2015 r. i orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy nr [...] z dnia 13 listopada 2015 r., nie dał podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu u R. L. choroby zawodowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego R. L. stwierdził, że jest ona dla niego krzywdząca i rozmija się z prawdą. Zdaniem odwołującego się, dokumentacja medyczna, pobyty w szpitalu, leczenie ambulatoryjne i specjalistyczne są wystarczające do stwierdzenia choroby zawodowej wynikającej z odpowiednio długiego okresu i stażu zawodowego z uwzględnieniem specyfiki wykonywanej pracy i jej wyjątkowego charakteru.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny analizując zgromadzony materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie, stwierdził iż w orzeczeniach lekarskich obu jednostek błędnie został przyjęty okres zatrudnienia zainteresowanego na stanowisku ratownika medycznego i dyspozytora medycznego (lata 1975 - 2013). Jak wynika bowiem z materiału dowodowego zgromadzonego w tej sprawie, R. L. we wskazanym wyżej okresie pracował w kilku zakładach na różnych stanowiskach pracy. Początkowo jako wiertacz w Zakładach Budowy Maszyn [...] S.A. K na Wydziale [...] Wydziału Mechanicznego (lata 1975-1983), a następnie na stanowisku ratownika medycznego i dyspozytora medycznego (lata 1983-2013). Ponadto, w karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zakładach Budowy Maszyn[...] S.A. K wskazano, iż R. L. na stanowisku wiertacza wykonywał czynności związane z nawiercaniem otworów w dużych elementach żeliwnych przy użyciu wiertarek słupowych oraz nawiercaniem płytkich otworów przy użyciu uruchamianej ręcznie dźwigni wiertarki, które obciążały układ ruchu. W uzupełnieniu tych informacji, Wojewódzki Inspektor Sanitarny w dniu 28 czerwca 2016 r. przesłuchał R. L. w charakterze strony. Zeznał on, iż na stanowisku wiertacza do zakresu jego obowiązków należało: wykonywanie nawiertów w odlewach żeliwnych, metalowych, albuminowych i innych stopów metali o różnych gabarytach, elementy do 10 kg były podawane ręcznie na stół wiertarski (wysokość blatu od podłogi do 80 cm). Duże elementy podawane były przy pomocy suwnicy zdejmowane na stół wiertarski. Nawiercanie było prowadzone przy użyciu wiertarek promieniowych, słupowych i stołowych. Nawiercanie przy użyciu wiertarki słupowej polegało na umieszczeniu elementu na stole, wykonywanie otworów o różnych średnicach, wykonywanie gwintowania, frezowania od dołu danego elementu. Nawiercanie przy użyciu wiertarki słupowej dużych elementów (wielkość elementu 2-3 metrów) wiązało się z pracą obu rąk powyżej obręczy barkowej czasami też powyżej głowy - przez ok. 80 % zmiany roboczej. Ponadto R. L. zeznał w uzupełnieniu informacji dotyczących wykonywanych czynności w zlikwidowanym Zespole Opieki Zdrowotnej [...] "Ś" w K na stanowisku salowego w okresie od 2 marca 1983 r. do 29 lutego 1984 r., iż wykonywał następujące czynności: wywożenie pacjentów, podnoszenie pacjentów, mycie podłóg, wynoszenie śmieci, zmienianie pościeli na łóżkach chorych, mycie łóżek, mycie fliz, przynoszenie i wynoszenie basenów, sporadycznie praca w kuchni przy myciu talerzy i naczyń - czynności różnorodne i zmienne w czasie. Po uzupełnieniu powyższych informacji Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się do obu jednostek orzeczniczych o zajęcie stanowiska w sprawie i weryfikację wydanych orzeczeń lekarskich.

Ośrodek Medycyny Pracy w odpowiedzi z dnia 19 września 2016 r. poinformował, że dokonano analizy przesłanej dokumentami dotyczącej narażenia zawodowego R. L., biorąc również pod uwagę okres pracy w latach 1975-1983 na stanowisku wiertacza. Dokonano analizy rodzaju wykonywanej pracy, czynności z nią związanych oraz szkodliwości i uciążliwości występujących na stanowisku wiertacza. Uwzględniono także informacje zawarte w protokole przesłuchania świadka. Na podstawie przeprowadzonego u R. L. wywiadu chorobowego oraz analizy dokumentacji medycznej ustalono, że początek dolegliwości bólowych początkowo prawego, a następnie lewego stawu barkowego datuje się od 2009 roku, a więc wiele lat po zakończeniu pracy wiertacza. W 2009 roku R. L. był hospitalizowany w Oddziale Reumatologicznym Szpitala z rozpoznaniem zapalenia kaletki podbarkowej i ścięgna mięśnia dwugłowego prawego stawu barkowego. Ponadto, w szpitalu rozpoznano zespół cieśni nadgarstka prawego, dyskopatię C5-C6, skoliozę kręgosłupa w odcinku piersiowo-lędźwiowym. Z powodu utrzymujących się dolegliwości badany został objęty opieką poradni reumatologicznej i ortopedycznej. Analiza narażenia zawodowego - sposobu wykonywania pracy zawodowej z całego okresu pracy na stanowisku wiertacza (1975-1983) oraz ratownika medycznego i dyspozytora medycznego (1983-2013) - przeprowadzona pod kątem obciążenia stawów barkowych i ryzyka powstania zespołu bolesnego braku, nie potwierdziła takiego sposobu pracy, który skutkowałby rozwojem przewlekłego zapalenia okołostawowego barków o etiologii zawodowej. Analiza ta nie potwierdziła również ściśle sprecyzowanego sposobu wykonywania czynności charakteryzujących się długotrwałą powtarzalnością, istotnymi przeciążeniami w zakresie stawów barkowych. Schorzenie to mające etiologię zawodową występuje u osób wykonujących pracę w pozycji z uniesionymi kończynami górnymi lub przy pracach wymagających podnoszenia ciężkich przedmiotów i układania ich na wysokich półkach. Przewlekle zapalenie okołostawowe barku może powstać w wyniku wykonywania ciężkich prac fizycznych, które powodują przedwczesne zużycie tkanek miękkich okolicy barku, na skutek zmian przeciążeniowo - zapalnych w strukturach obręczy barkowej. Ośrodek podał, że przeprowadzona analiza narażenia zawodowego oraz dokumentacji medycznej, w tym początek dolegliwości bólowych lewego i prawego stawu barkowego (2009 rok) nie dają podstaw do rozpoznania u pacjenta choroby zawodowej pod postacią przewlekłego okołostawowego zapalenia barku (pkt 19.4 wykazu chorób zawodowych). Podkreślono, że jedynie kilkuletnia praca badanego na stanowisku wiertacza obciążała kończyny górne, ale nie można uznać, aby mogła przyczynić się w istotny sposób do powstania objawów przewlekłego okołostawowego zapalenia barku, tym bardziej, że od zakończenia pracy na tym stanowisku do początku dolegliwości minęło kilkanaście lat. Brak zatem podstaw do zmiany treści orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 17 marca 2015 r.

Instytut Medycyny Pracy w odpowiedzi z dnia 6 października 2016 r. podał, że dostarczona dokumentacja zawierająca nowe dane o narażeniu zawodowym nie zawiera informacji, które mogłyby być podstawą do weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 13 listopada 2015 r. albowiem badany pracował jako wiertacz w latach 1975-1983 wykonując czynności zawodowe, które potencjalnie stwarzały ryzyko rozwoju zapalenia barku, a pierwsze dolegliwości bólowe ze strony barków pojawiły się ok. 2008 r. Podkreślono, że dokumentacja medyczna dotycząca leczenia zapalenia kaletki podbarkowej i ścięgna mięśnia dwugłowego prawego stawu barkowego oraz wynik badania MR lewego stawu barkowego pochodzą z 2009 r., a więc 25 lat po ustaniu potencjalnego narażenia zawodowego. W związku z tym nie można brać pod uwagę istnienia związku pomiędzy rozpoznaną choroby układu ruchu a narażeniem zawodowym u badanego. Reasumując, Instytut Medycyny Pracy podtrzymał swoje stanowisko w kwestii braku podstaw do rozpoznania u R. L. choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku (pozycja 19.4 wykazu chorób zawodowych do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych).

W wyniku powyższych ustaleń i wyjaśnień Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał zaskarżoną – wskazaną na wstępie – decyzję. Organ odwoławczy wskazał, w sprawie orzekały dwie jednostki I i II szczebla diagnostycznego właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych tj. Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy, które zgodnie uznały brak podstaw do rozpoznania u R. L. choroby zawodowej pomimo rozpoznania u niego schorzenia figurującego w wykazie chorób zawodowych. Organ II instancji podał, że rozpoznanie schorzenia figurującego w wykazie chorób zawodowych jest przesłanką konieczną, aczkolwiek niewystarczającą do stwierdzenia choroby zawodowej. Ustawodawca wyraźnie wskazał bowiem, iż do stwierdzenia przewlekłego zapalenia okołostawowego barku pochodzenia zawodowego konieczne jest spełnienie następujących warunków: fakt istnienia schorzenia widniejącego w obowiązującym wykazie chorób zawodowych u osoby zainteresowanej, praca w narażeniu na czynności charakteryzujące się długotrwałą powtarzalnością i przeciążeniem w zakresie stawów barkowych w wyniku unoszenia rąk powyżej poziomu głowy oraz wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej - do 1 roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Natomiast w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym brak jest udokumentowanych objawów chorobowych w okresie 1 roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej. W ocenie organu II instancji, analiza narażenia zawodowego - sposobu wykonywania pracy zawodowej z okresu pracy na stanowisku ratownika medycznego i dyspozytora medycznego (1983-2013), przeprowadzona pod kątem obciążenia stawów barkowych i ryzyka powstania zespołu bolesnego braku, nie potwierdza takiego sposobu pracy, który skutkowałby rozwojem przewlekłego zapalenia okołostawowego braków o etiologii zawodowej. Zdaniem organu, narażenie zawodowe, które potencjalnie stwarzało ryzyko rozwoju zapalenia barku występowało w latach 1975 – 1983 w okresie zatrudnienia w Zakładach Budowy [...] S.A w K, na stanowisku wiertacza. Jak wynika bowiem z wywiadu przeprowadzonego do celów diagnostyczno-orzeczniczych, początek dolegliwości bólowych barków wystąpił w 2008 r., natomiast dokumentacja medyczna potwierdzająca leczenie zapalenia kaletki podbarkowej i ścięgna mięśnia dwugłowego prawego stawu barkowego oraz wynik badania MR lewego stawu barkowego pochodzi z 2009 r., tj. po 25 latach od ustania potencjalnego narażenia zawodowego, czyli po upływie wskazywanego w przepisach 1 roku od ustania pracy w narażeniu. Wobec powyższego brak jest, zdaniem organu odwoławczego, podstaw na gruncie obowiązujących przepisów do uznania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rozpoznaną chorobą układu ruchu a narażeniem zawodowym. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, iż pracując na stanowiskach salowego, sanitariusza, noszowego a później ratownika medycznego odwołujący się wykonywał okresowo ciężką pracę fizyczną, w przypadkach ratowania zdrowia i życia ludzi. Zdaniem organu, wykonywane czynności powodowały znaczne przeciążenie kończyn górnych, jednakże nie charakteryzowały się długotrwałą powtarzalnością i przeciążeniem w zakresie stawów barkowych w wyniku unoszenia rąk powyżej obręczy barkowej przez co najmniej połowę dnia roboczego. R. L. wykonywał czynności różnorodne, zmienne, a zatem nie spełniające przywołanych wyżej wymaganych kryteriów. Według organu II instancji, zebrany materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, dodatkowe opinie medyczne, ocena narażenia zawodowego - nie dały podstaw do stwierdzenia u R. L. choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku, schorzenia wymienionego pod poz. 19.4 w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, będącym załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Wobec powyższego, Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji.

Z powyższą decyzją Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego nie zgodził się R. L. i pismem z dnia 21 grudnia 2016 r. wniósł na nią skargę. Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja wskazuje na mało wnikliwe przeanalizowanie dokumentacji medycznej, która w tym przypadku jest obszerna i daje przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej. Stanowisko wiertacza wymagało bowiem w około 80 % pozycji ciała wymuszonej z uniesionymi kończynami górnymi nad głową, tzn. nad poziomem serca, co w znaczny sposób osłabiało pracę serca poprzez jego zakłócenie, nadmiernie i systematycznie deformowało kręgosłup zwłaszcza szyjny. Z kolei praca na stanowisku salowego w szpitalu w K cechowała się nadmiernym obciążeniem dla kręgosłupa poprzez ciągłe podnoszenie i dźwiganie pacjentów często o dużej wadze i innych przedmiotów na izbie przyjęć, gdzie praca była zmianowa łącznie z nocami. Również praca na stanowisku ratownika medycznego i dyspozytora medycznego związana była z chronicznym stresem oraz z dużymi przeciążeniami wagowymi spowodowanymi przenoszeniem pacjentów (bardzo często o dużej wadze ciężaru ciała) i ciężkiego sprzętu nieodzownego podczas przenoszenia z domu do karetki. Ponadto wiązała się z niekorzystnymi trudnymi warunkami atmosferycznymi i pogodowymi oraz narażeniem na ciągłe wdychanie powietrza zakażonego przez bakterie i wirusy oraz opary alkoholowe od pacjentów nietrzeźwych. Zdaniem skarżącego, nabyte schorzenia w postaci przewlekłego zapalenia okołostawowego barku, skoliozy i lordozy kręgosłupa, dyskopatii, zespołu cieśni nadgarstka prawego, głuchoty ucha prawego oraz niedosłuchu odbiorczego ucha lewego, spowodowanego chronicznym narażeniem spowodowanym sygnałami dźwiękowymi pochodzącymi od karetki w ruchu oraz od odbierania telefonów alarmowych od osób wzywających pomocy, szumy uszne i zawroty głowy, zdecydowanie przyczyniły się do pogorszenia jego stanu zdrowia i stały się chorobami chronicznymi utrwalonymi, przewlekłymi, które na pewno dają podstawy do zaliczenia jako choroby zawodowe. Według skarżącego, w razie wątpliwości, gdzie bezspornie nie można udowodnić lecz istnieje prawdopodobieństwo, że została ona spowodowana czynnikami szkodliwymi dla zdrowia w środowisku pracy ze sposobem wykonywania pracy, gdzie już nie istnieje zakład pracy, wszelkie wątpliwości na podstawie zebranego materiału dowodowego medycznego powinny być interpretowane na korzyść zainteresowanego.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Zdaniem Sądu, skarga R. L. jest nieuzasadniona

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji (i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji) stanowią przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 1502) - Kodeks pracy (K.p.) oraz wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 tej ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) wraz z załącznikiem do tego rozporządzenia stanowiącym wykaz chorób zawodowych, określające - oprócz wykazu chorób zawodowych - okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym; sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych; podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych, a także wskazujące instytut medycyny pracy, do którego pracodawca przesyła stosowne zawiadomienie oraz termin, w którym ma ono być przesłane.

Sąd zwraca uwagę na to, że wymienione wyżej przepisy Kodeksu pracy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych są aktami prawnymi bezwzględnie obowiązującymi i brak jest podstaw do stosowania jakichkolwiek odstępstw od zasad w nich wyrażanych. Art. 235¹ K.p. stanowi:

"Art. 2351. Za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Z treści przytoczonego wyżej przepisu oraz z art. 2352 Kodeksu pracy i § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wynika więc, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie trzy warunki:

1) choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2) choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

3) wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do wymienionego wyżej rozporządzenia.

Z kolei w pozycji 19.4. załącznika do omawianego rozporządzenia ustalono:

|Choroby zawodowe |Okres, w którym wystąpienie |

| |udokumentowanych objawów |

| |chorobowych upoważnia do |

| |rozpoznania |

| |choroby zawodowej |

| |pomimo wcześniejszego |

| |zakończenia pracy |

| |w narażeniu zawodowym |

|1 |2 |

|19. |Przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy | |

|4) |Przewlekłe zapalenie okołostawowe barku |1 rok |

Zdaniem Sądu, mają rację organy administracyjne wskazując, że istotą niniejszej sprawy nie jest rozpoznanie u skarżącego choroby, która z nazwy figuruje w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 19.4., ale brak możliwości uznania jej za chorobę zawodową z uwagi na brak związku przyczynowego między wykonywaniem pracy a stwierdzoną chorobą z uwagi na znaczny upływ okresu – ponad 20 lat – od zakończenia pracy w możliwym narażeniu zawodowym do wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych.

Istotą niniejszej sprawy nie jest także istnienie lub nieistnienie w środowisku pracy skarżącego na stanowisku wiertacza narażenia zawodowego, ale upływ okresu 1 roku od zakończenia tej pracy do wystąpienia u skarżącego choroby określonej w wykazie chorób zawodowych. Pomimo więc wystąpienia u skarżącego choroby pod nazwą "przewlekłe zapalenie okołostawowe barku" nie można uznać jej za chorobę zawodową z uwagi na brak możliwości przypisania jej etiologii zawodowej, czyli pochodzenia zawodowego. Sąd zwraca uwagę na to, że na brak etiologii zawodowej rozpoznanej choroby jednoznacznie wskazują orzeczenia lekarzy orzeczników, czyli lekarzy wskazanych obowiązującymi przepisami, jako właściwych do orzekania w zakresie chorób, zgodnie z § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 2 wymienionego wyżej rozporządzenia, które stanowią:

"§ 5. 1. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3.

2. Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są:

1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy;

2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych);

Sąd zwraca uwagę na to, że Ośrodek Medycyny Pracy zarówno w orzeczeniu z dnia 17 marca 2015 r. nr [...] nie rozpoznał choroby przewlekłego zapalenia okołostawowego barku jako choroby zawodowej, a więc przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy, wymienionej w pozycji 19.4 obowiązującego wykazu chorób zawodowych, ani nie rozpoznał tej choroby jako choroby zawodowej w odpowiedzi z dnia 19 września 2016 r., w której podkreślono, że w wyniku przeprowadzonego u R. L. wywiadu chorobowego oraz analizy dokumentacji medycznej ustalono początek dolegliwości bólowych początkowo prawego, a następnie lewego stawu barkowego na rok 2009, a więc wiele lat po zakończeniu pracy wiertacza. Z kolei późniejsze wykonywanie czynności zawodowych nie potwierdziły takiego sposobu pracy, który skutkowałby rozwojem przewlekłego zapalenia okołostawowego barków o etiologii zawodowej, a w szczególności nie potwierdziły ściśle sprecyzowanego sposobu wykonywania czynności charakteryzujących się długotrwałą powtarzalnością, istotnymi przeciążeniami w zakresie stawów barkowych, występujące u osób wykonujących pracę w pozycji z uniesionymi kończynami górnymi lub przy pracach wymagających podnoszenia ciężkich przedmiotów i układania ich na wysokich półkach. Również orzeczenie lekarskie wydane w trybie odwoławczym przez Instytut Medycyny Pracy z dnia 13 listopada 2015 r. nr [...], stwierdza brak podstaw do rozpoznania u skarżącego występującej choroby jako choroby zawodowej. Z uzasadnienia tego orzeczenia oraz z odpowiedzi Instytutu Medycyny Pracy z dnia 6 października 2016 r. jednoznacznie wynika, że R. L. wykonywał czynności zawodowe, które potencjalnie stwarzały ryzyko rozwoju zapalenia barku jedynie pracując jako wiertacz w latach 1975-1983, a pierwsze dolegliwości bólowe ze strony barków pojawiły się około 2008 r., a więc 25 lat po ustaniu potencjalnego narażenia zawodowego. Tymczasem dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest rozpoznanie takiej choroby w terminie 1 roku od ustania czynności wykonywanych w zagrożeniu zawodowym. Zaznaczono także, że czynności wykonywane na stanowisku ratownika medycznego co prawda obciążały kończyny górne, ale z uwagi na ich charakter – brak długotrwałej powtarzalności i brak przeciążenia w zakresie stawów barkowych w wyniku unoszenia rąk powyżej obręczy barkowej przez co najmniej połowę dnia roboczego - nie można uznać, aby mogły przyczynić się w istotny sposób do powstania objawów przewlekłego okołostawowego zapalenia barku.

Sąd stwierdza, że powyższe orzeczenia są zupełne, logiczne i wszechstronnie uzasadnione i z tego względu nie budzą wątpliwości Sądu. A zatem orzeczenia te stanowią dowód nie podlegający ocenie odmiennej od tej, która z nich wynika. Stanowisko to znajduje oparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a w szczególności w stanowisku zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 2860/13 (opubl. LEX nr 2091957): "Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej i ma obowiązek zasięgnąć opinii uprawnionej jednostki orzeczniczej wskazanej w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Orzeczenie takiej jednostki stanowi dowód w sprawie, podlegający ocenie zgodnie z przepisami k.p.a." Podobne stanowisko zawarte jest m.in. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 554/15 (opubl. LEX nr 1936501) i z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 131/16 (opubl. LEX nr 2098393): "Orzeczenie jednostki orzeczniczej ma walor opinii biegłego, a zatem jeśli jest wewnętrznie spójne, opiera się na całokształcie zebranego materiału dowodowego i zawiera uzasadnienie nie budzące wątpliwości, to wiąże organ Inspekcji Sanitarnej właściwy do wydania decyzji w tym sensie, że organ ten nie ma podstaw do dokonania oceny odmiennej od tej, która wynika z orzeczenia jednostki orzeczniczej."

Jednocześnie Sąd podkreśla, że wykluczając zawodowe pochodzenie stwierdzonej choroby lekarze orzecznicy nie mają obowiązku ustalać rzeczywistą przyczynę danej choroby. Stanowisko to znajduje oparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w łodzi z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 451/13 (opubl. LEX nr 1359588): "Do zadań lekarskich jednostek orzeczniczych nie należy prowadzenie dalszych badań mających na celu ustalenie jakie są przyczyny danego schorzenia, czyli jaka jest jego etiologia".

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że skarga nie zawiera żadnego zarzutu mogącego być uwzględnionym albowiem organy administracyjne obu instancji nie naruszyły prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani nie naruszyły przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono – jak w wyroku.