Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 1067/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 1, art. 28 ust. 2, art. 28 ust. 3, art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie [...] zł z uwagi na brak podstaw do umorzenia w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.).

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podkreślił, że nie zgadza się z uzasadnieniem wydanej decyzji. Podniósł, że organ nie odróżnił kosztów produkcji rolnej od dochodów. Wskazał, że otrzymywane dopłaty z Unii Europejskiej nie pokrywają kosztów produkcji. Nadmienił, że nie może uzyskać pomocy społecznej, albowiem prowadzi gospodarstwo rolne i nie otrzyma zasiłku. Wskazując na problemy zdrowotne podał, że cierpi na zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa oraz zapalenie płuc. Jednocześnie zaznaczył, że ma na utrzymaniu syna, który jeszcze się uczy.

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odnosząc się do oświadczenia strony o stanie rodzinnym

i majątkowym wskazał, że z informacji uzyskanych z Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wynika, że w 2011 r. zobowiązany złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstwa na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Dotychczas skarżący otrzymał następujące płatności: za 2004 r. płatność OB w wysokości [...] zł, za 2005 r. płatność OB w wysokości [...] zł, za 2006 r. płatność OB w wysokości [...] zł, za 2007 r. płatność OB w wysokości [...] zł oraz płatność ONW w wysokości [...] zł, za 2008 r. płatność OB w wysokości [...] zł oraz płatność ONW w wysokości [...] zł, za 2009 r. płatność OB w wysokości [...] zł oraz płatność ONW w wysokości [...] zł, za 2010 r. płatność OB w wysokości [...] zł oraz płatność ONW w wysokości [...] zł.

Wskazując na zebrany w sprawie materiał dowodowy organ podał, że skarżący jest osobą rozwiedzioną i utrzymuje się, z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha (tj. [...] ha przeliczeniowego), które jest jego własnością. Przedmiotowa nieruchomość gruntowa położona jest w K. gmina S. Majątek ruchomy stanowi samochód osobowy marki [...], rok prod. [...]. Poza zadłużeniem na rzecz ZUS, zobowiązany płaci dobrowolnie alimenty na dziecko w wysokości od [...] do [...] zł miesięcznie. Ponadto jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. Poza zadłużeniem na rzecz ZUS nie ma innych zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych. Koszty leczenia miesięcznie wynoszą [...] zł (brak dowodów na powyższą okoliczność), a koszty utrzymania wynoszą: energia elektryczna za maj 2011 r. – [...] zł, za czerwiec 2011 r. – [...] zł, gaz w okresie od 14 czerwca 2010 r. do 09 grudnia 2010 r. – [...] zł. Strona nie korzysta z finansowego wsparcia ośrodka pomocy społecznej.

Ponadto z treści pisma Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w B. z dnia 04 marca 2005 r. wynika, że zobowiązany był właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, co stanowi [...] ha przeliczeniowego. Z kolei na podstawie zaświadczenia z dnia 22 kwietnia 2010 r. Urzędu Gminy w S, organ ustalił, że skarżący jest podatnikiem podatku rolnego z gospodarstwa rolnego o powierzchni ogółem [...] ha, a grunty przeliczeniowe wynoszą [...] ha. Zatem gospodarstwo rolne strony pomniejszyło się o [...] ha.

Odnosząc się do powstałych zaległości organ podał, że skarżący nie dopełnił ciążących na nim obowiązków, czego dowodem jest wyrok Sądu Okręgowego

w Bydgoszczy VII Wydział Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 kwietnia 2005 r. oddalający odwołanie strony od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

z dnia [...] r. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że strona zobowiązana była do 14 lutego każdego roku po rozliczeniu roku podatkowego złożyć

w Kasie zaświadczenie właściwego organu podatkowego o wysokości należnego podatku za miniony rok. Niezachowanie terminu, o ile nadal prowadzona jest pozarolnicza działalność gospodarcza, jest równoznaczne z zaistnieniem okoliczności powodujących ustanie ubezpieczenia z końcem kwartału, w którym rolnik zobowiązany był złożyć zaświadczenie. Z materiału dowodowego wynika, że do dnia [...] r. zobowiązany prowadził działalność gospodarczą w zakresie m.in. wytwarzania listew i parkietów, stolarstwa oraz instalatorstwa elektrycznego, a także mechaniki pojazdowej. Z ustaleń organu wynika, że decyzją ZUS z dnia 21 [...] r. objęto zobowiązanego obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi w okresie od 01 do 05 kwietnia 2005 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, od której strona nie wniosła odwołania. W takiej sytuacji, na podstawie art. 13 pkt. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, skarżący był jako osoba fizyczna prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą zobowiązany do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne.

Ustosunkowując się do stanu zdrowia skarżącego (m.in. dyskopatia), organ wskazując na § 3 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365) stwierdził, że w przypadku zobowiązanego taka sytuacja nie ma miejsca, albowiem prowadzi on od lat gospodarstwo rolne i z tego tytułu osiąga określone dochody.

Zdaniem organu, przedstawione przez skarżącego dowody nie są wystarczające, aby umorzyć należności składkowe na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ dysponuje on sporym majątkiem: jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] oraz właścicielem nieruchomości gruntowej położonej w K. gmina S. o pow. [...] ha.

Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że skarżący nie wykazał należycie,

iż zobowiązanie z tytułu składek w łącznej wysokości [...] zł pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jak również, że zaległości powstały na skutek nadzwyczajnego, niezależnego zdarzenia losowego. Nie wystąpiła również sytuacja, w której ze względu na swą przewlekłą chorobę zobowiązany byłby pozbawiony możliwości zarobkowania (prowadzi gospodarstwo rolne), a także z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący podniósł, że nie zgadza się z wydaną decyzją. Zaznaczył, że organ błędnie wywodzi,

iż zobowiązany dysponuje sporym majątkiem, m. in. mieszkaniem po dziadkach oraz nieruchomością rolną. Podniósł, że nie może sprzedać posiadanych nieruchomości, bowiem musi gdzieś mieszkać i pracować. W zakresie otrzymanych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego wskazał, że od otrzymanych dotacji należy odliczyć koszty produkcji rolnej, paliw, nawozów, środków ochrony roślin, materiału siewnego oraz koszty własnej pracy i wysiłku. Ponadto nie zgodził się ze stwierdzeniem organu, że to on nie dopełnił obowiązków, czego konsekwencją jest istniejąca zaległość wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej: p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467).

Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji, Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego.

W niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej: u.s.u.s. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365).

Zgodnie z art. 28 ust. 1 powołanej ustawy, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Stosownie do ust. 2, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 tego przepisu określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności, zgodnie z którym całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Natomiast w ust. 3a wskazanego przepisu postanowiono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl zaś ust. 3b, Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach, decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).

Uznanie ograniczają przesłanki nieściągalności nakreślone przez ustawodawcę we wspomnianym powyżej art. 28 ust. 3. Jak wcześniej wskazano, stanowią one katalog zamknięty, inaczej rzecz ujmując, sformułowano je w sposób wyczerpujący,

w przeciwieństwie do normy zawartej w art. 28 ust. 3b, która zawiera delegację dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, do określenia w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a) szczegółowych zasad umarzania, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Przywołana regulacja w sposób ogólny, oczywiście w zakreślonych tym przepisem ramach, pozwala na sprecyzowanie innych niż nieściągalność należności z tytułu składek przypadków zastosowania ulgi w postaci umorzenia.

Wypełniając ustawowy obowiązek unormowania innych przypadków umożliwiających skorzystanie z ulgi Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w powołanym rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanowił w § 3 ust. 1, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zwrot w szczególności oznacza, iż w zakresie tego przepisu mieszczą się wszystkie przypadki, które będą spełniały warunki w nim określone, tj. przypadki, gdy zobowiązany w ich ramach wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Taka konstrukcja przepisu zobowiązuje Zakład podczas postępowania prowadzonego w przedmiocie umorzenia do szczególnie wnikliwej oceny sytuacji zobowiązanego pod kątem przesłanek warunkujących umorzenie, określonych w punktach 1-3 § 3 ust. 1 rozporządzenia oraz wszystkich przypadków do nich podobnych, a zarazem mieszczących się w treści § 3 ust. 1.

Ponadto, stosownie do treści art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych tą ustawą, a więc również i w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., chyba, że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje innych rozwiązań. Wobec tego decyzja wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami k.p.a., oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 tej ustawy, zgodnie z którym, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie, zawierające wyczerpujące omówienie zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa jest istotne z punktu widzenia stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., realizowanej na mocy art. 107 § 3 powołanego aktu prawnego. Organ administracji, zgodnie z tą zasadą, jest bowiem obowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Celem jest doprowadzenie stron do przekonania o trafności wydanego rozstrzygnięcia i uniknięcie w ten sposób wykonania decyzji z zastosowaniem środków przymusu.

Warto w tym miejscu przywołać orzeczenie NSA z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77), w którym podniesiono, że zwłaszcza w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia.

Rozstrzygniecie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji zgodnej z unormowaniami z zakresu procedury administracyjnej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że we wniosku z dnia [...] r. skarżący, występując do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek, powołał się na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Wskazał, że utrzymuje się jedynie z gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha przeliczeniowego. Ponieważ innych źródeł utrzymania nie posiada, nie stać go na uiszczenie jakichkolwiek należności. Zaznaczył, że ma na utrzymaniu syna w wieku szkolnym. Wskazując na problemy zdrowotne podał,

że choruje na dyskopatię. W oparciu o powyższe stwierdził, że spełnia przesłanki umorzenia należności z tytułu składek zawarte w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Należy zauważyć, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest zasadność, czy wysokość dochodzonych należności, ale kwestia istnienia, bądź nieistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji umorzenia należności składkowych. Dlatego też obowiązkiem organu było przeprowadzenie postępowania w kierunku zbadania ustawowych przesłanek określonych w art. 28 u.s.u.s. Tymczasem,

w niniejszej sprawie, analizując złożony przez stronę wniosek, organ ograniczył się jedynie do rozpatrzenia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek wskazanych w powołanym przez skarżącego rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ w ogóle nie wziął pod uwagę treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s., gdzie szczegółowo określono przesłanki umorzenia należności w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Brak rozpatrzenia złożonego przez stronę wniosku pod kontem zaistnienia przesłanek ustawowych skutkuje naruszeniem wskazanego art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie w sprawie.

Pominięcie w trakcie prowadzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek powyższej regulacji doprowadziło do naruszenia przez organ podstawowych zasad postępowania tj. art. 6 k.p.a. (zasada praworządności), art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania), art. 11 k.p.a. (zasada wyjaśniania zasadności przesłanek), jak również art. 77 k.p.a. (zbieranie i ocena dowodów), art. 80 k.p.a. (swobodna ocena dowodów) z uwagi na nierozpatrzenie w pełni materiału dowodowego i jego oceny oraz art. 107 § 3 k.p.a. (składniki uzasadnienie decyzji) poprzez brak właściwego uzasadnienia prawnego decyzji. Powyższe naruszenia skutkują koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ powinien wziąć pod uwagę treść wskazanych przepisów oraz rozpatrzyć sytuację skarżącego z uwzględnieniem treści art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Zatem najpierw organ winien ustalić czy nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.), a dopiero po stwierdzeniu, że w sprawie nie występuje całkowita nieściągalność zadłużenia organ powinien dokonać analizy czy nie zachodzą inne szczególne względy wskazane w wydanym, na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (por. wyrok WSA w Opolu

z dnia 03 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Op 315/11, dostępny w bazie orzeczeń pod adresem internetowym www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając zatem na względzie powyższe, Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a.

D. Dudra L. Kleczkowski M. Łent