Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 75/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U z 2009r. Nr 1 poz. 7 ze zm.) Prezydent Miasta S., po rozpatrzeniu wniosku M.C. z dnia 13 września 2012r. przyznał jej prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy od 1 października 2012r. do 30 września 2013r.

W związku z zawarciem związku małżeńskiego w dniu [...]r. przez matkę uprawnionej, uznając ten fakt za zmianę jej sytuacji rodzinnej i zawodowej, organ wznowił postępowanie w sprawie zakończonej w/w decyzją postanowieniem z dnia [...]r.

Matka uprawnionej, w dniu 14 maja 2015r. złożyła oświadczenie, w którym stwierdziła, że wszystkie dokumenty istotne dla ustalenia dochodu rodziny zostały złożone w MOPSie. Dochody jej męża z przed dnia zawarcia związku małżeńskiego nie są jej znane, a w okresie świadczeniowym 2012/2013 nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego z mężem. Posiadali różne miejsca zameldowania, w których każde z nich posiadało swoje centrum życiowe. Stwierdziła nadto, że jej mąż nie udostępni swoich danych o dochodach powołując się na art. 1441 K.r.i o.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta S. umorzył postępowanie wznowione w dniu [...]r., wskazując jako podstawę prawną art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 1228 ze zm.).

Powołując się na linię orzeczniczą organ wskazał, że zmiana lub uchylenie decyzji przyznającej prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie może nastąpić z mocą wsteczną w sytuacji, gdy upłynął okres na jaki świadczenie zostało przyznane.

Kolejnym postanowieniem organ wszczął postępowanie w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres świadczeniowy 2012/2013.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 pkt 5, pkt 7 lit. a, pkt 12, pkt 17, pkt 18 oraz art. 23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016r. poz. 23) Prezydent Miasta S. uznał kwoty wypłacone M.C., w okresie 29 listopada do 13 grudnia 2012r. w wysokości 1000 zł jako nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie zobowiązał stronę do zwrotu świadczeń uznanych za nienależnie pobrane, w wysokości łącznej 500 zł wraz z ustawowymi odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w związku z faktem zawarcia w dniu [...]r. związku małżeńskiego przez matkę osoby uprawnionej, dokonano ponownej analizy sytuacji dochodowej rodziny osoby uprawnionej.

W analizie tej uwzględniono dochody uzyskiwane przez męża matki uprawnionej za rok bazowy 2011 oraz w okresie świadczeniowym 2012/2013.

Na podstawie zebranych dokumentów ustalono dochód matki uprawnionej pochodzący z kolejnych okresów zatrudnienia:

od 23 kwietnia 2010r. do 31 grudnia 2011r. w A S.A.;

od 8 lutego do 7 maja 2012r. w B Sp. z o.o.;

od 2 lipca do 1 października 2012r. jako dochód uzyskany potraktowano dochód z miesiąca sierpnia 2012r. w wysokości 1 160,82 zł. czyli dochód z pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie tego dochodu;

od 2 października 2012r. do 31 grudnia 2012r. jako dochód uzyskany potraktowano dochód z miesiąca listopada 2012r. w wysokości 1 021,40 zł, czyli dochód z pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie tego dochodu. Był to zasiłek chorobowy z ZUS otrzymywany w okresie od 2 października do 31 grudnia 2012r.

Dokonując analizy sytuacji dochodowej męża matki osoby uprawnionej wskazano, że :

w okresie od 1 lutego 2005r. do 29 października 2013r. prowadził on działalność gospodarczą, od 1 marca 2006r. jest uprawniony do renty rodzinnej w zbiegu z rentą socjalną, w okresie od 25 czerwca 2008r. do 30 czerwca 2011r. był zatrudniony w C Sp. jawna, w okresie od 1 lipca do 10 września 2011r. był zatrudniony w PPUH "D".

Osoba uprawniona była natomiast bezrobotna.

Po ponownym przeliczeniu dochodu rodziny ustalono, że w okresie od 1 października do 31 października 2012r. dochód rodziny w przeliczeniu na członka rodziny wyniósł 787,26 zł, przekraczając kryterium dochodowe. Uwzględniono tu dochód matki osoby uprawnionej za sierpień 2012r. z tytułu zatrudnienia w F Sp. z o.o .oraz dochód uzyskiwany przez jej męża w 2011r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz renty socjalnej i rodzinnej.

Z uwagi na utratę zatrudnienia w Spółce F przez matkę osoby uprawnionej i uzyskaniem przez nią w to miejsce zasiłku chorobowego ustalono, że w okresie od 1 do 31 grudnia 2012r. dochód rodziny wyniósł 2 222,37 zł, co w przeliczeniu na członka rodziny wynosiło kwotę 740,79 zł.361 zł.

Wobec powyższego, powołując się na brzmienie art. 2 pkt 2 lit a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wypłacone uprawnionej świadczenie z funduszu alimentacyjnego za październik i grudzień 2012r. w wysokości 500 zł miesięcznie uznano za nienależnie pobrane.

Ponad przedstawiony stan faktyczny przywołano art. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, stosownie do którego sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych.

Odwołano się także do definicji dochodu zamieszczonej w ustawie o świadczeniach rodzinnych, do której odsyła art. 2 pkt 5 ustawy o osobach uprawnionych do alimentów i przytoczono też brzmienie definicji legalnej terminu "nienależnie pobrane świadczenie" zamieszczonej w art. 2 pkt 7 tej ustawy.

Organ zacytował nadto in extenso brzmienie art 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w którym zawarta jest definicja "rodziny" na użytek tego aktu prawnego.

Powołując się na art. 23 ust. 1 cyt. stwierdzono, że osoba, która pobrała nienależne świadczenia, jest zobowiązana do ich zwrotu.

Działając jako pełnomocnik uprawnionej, jej matka, A.C. zarzuciła w odwołaniu od opisanej decyzji naruszenie art. 7 K.p.a., art. 5 i 58 K.c., art. 2, art. 31 pkt 2 zd. 1, art. 32, art. 51 i art. 64 Konstytucji RP.

W pierwszej kolejności zwróciła uwagę na rozbieżności w osnowie zaskarżonej decyzji, w której uznano za nienależnie wypłacone świadczenia w wysokości 1000 zł, i zobowiązano do ich zwrotu w wysokości 500 zł. Jak też niezgodność okresów, za jakie organ domaga się zwrotu świadczeń ("2012.11.19-2012.12.31" i "październik 2012r. i grudzień 2012r.).

Odwołująca zwróciła uwagę, że dochody jej męża ustalone przez organ mogłyby co najwyżej uzasadniać zwrot 250 zł, a nie 1000 zl.

Stwierdziła nadto uwagę na omyłkę w danych osobowych matki osoby uprawnionej, gdyż nazwana został Moniką, a nie A.C.

Oświadczyła, że fakt zawarcia przez nią związku małżeńskiego nie mógł nastąpić w dniu [...]r., gdyż jest to niedziela.

Odnosząc się do definicji "rodziny" przytoczonej przez organ uznała, że interpretacja dokonana przez organ narusza liczne akty prawne, a przede wszystkim nie bierze pod uwagę faktu zawarcia przez małżonków intercyzy obowiązującej od pierwszego dnia małżeństwa, o której mowa w art. art. 511 K.r.i o. Podkreśliła, że małżonkowie nigdy nie pozostawali we wspólności gospodarczej, a pomiędzy uprawnioną, a jej ojczymem nie wytworzyła się żadna więź.

Powołując się na zasadę lex retro non agit uznała, że organ nie był uprawniony do pozyskiwania, gromadzenia i ujawniania dochodów jej męża uzyskanych przed dniem zawarcia związku małżeńskiego, czym naruszył art. 51 Konstytucji RP.

Zarzuciła organowi naruszenie art. 7 K.p.a poprzez brak należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności faktów dotyczących zamieszkiwania małżonków w osobnych lokalach, oraz rozdzielności majątkowej małżeńskiej.

Postanowieniem z dnia [...]r. organ dokonał sprostowania rozbieżności w zakresie wysokości kwot uznanych jako nienależnie pobrane i kwot do zwrotu przyjmując, że jest to kwota 1000 zł. Sprostował nadto błędy w zakresie daty zawarcia związku małżeńskiego przez matkę uprawnionej oraz jej imienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...]r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, w tym stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji oraz w odwołaniu Kolegium ustaliło, że we wniosku złożonym w dniu 13 września 2012r. wnioskodawczyni wymieniła siebie oraz jej matkę jako osoby wchodzące w skład rodziny. W dniu [...]r. nastąpiła zmiana składu rodziny, gdyż matka uprawnionej zawarła związek małżeński. Skutkowało to koniecznością ponownego ustalenia dochodu rodziny. W tym celu organ I instancji dokonał ustaleń dotyczących dochodów uzyskanych przez męża matki wnioskodawczyni za rok 2011.

Mając na względzie ustalenia dokonane przez organ I instancji, Kolegium uznało świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobrane przez uprawnioną w miesiącach listopadzie i grudniu 2012r. za nienależnie pobrane z powodu przekroczenia dochodu rodziny. Zdaniem Kolegium, mąż matki osoby uprawnionej wchodzi w skład rodziny. Dla ustalenia dochodu rodziny nie ma znaczenia przedstawiona umowa małżeńska majątkowa.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady lex retro non agit wskazano, że dotyczy ona prawa karnego i nie ma zastosowania do kwestii ustalania dochodu rodziny dla potrzeb świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ponieważ rodzina uzyskała od miesiąca października dochody na osobę w wysokości 787,08 zł, co przekraczało kryterium dochodowe, należało odwołującą wezwać do zwrotu tych świadczeń.

Poinformowano uprawnioną o możliwości ubiegania się o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, rozłożenie go na raty lub odroczenie płatności.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zakwestionowano zarówno regulację zawartą w art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jak też interpretację tej regulacji dokonaną przez organy.

Skarżąca uznała za niezgodne z Konstytucją traktowanie jako rodzinę osób nie związanych zażyłością, więzią rodzinną i ekonomiczną. Powołała się na uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987r. sygn. akt III CZP 91/86 oraz wyrok tego Sądu z 26 maja 1999r. sygn. akt III CKN 153/99, w których stwierdzono, że o potrzebach rodziny mówić można wyłącznie wtedy, gdy rodzina związana jest węzłem wspólnego pożycia.

Zdaniem skarżącej, w okolicznościach sprawy wspólnego pożycia brak i niezasadnie pominięto w ustaleniach faktycznych umowę małżeńską majątkową zawartą pomiędzy matką skarżącej, a jej mężem.

Skarżąca wskazała, że była wychowywana wyłącznie przez matkę, która samodzielnie dostarczała jej środki utrzymania.

Uznała, że zaliczenie do dochodu rodziny uzyskiwanych przez męża matki skarżącej dochodów, narusza art. 2, art. 31 pkt 1 zd. 2, ar. 32, art. 64, art. 77, art. 79 oraz art. 80 Konstytucji RP. Doliczenie tych dochodów do wniosku złożonego przez dorosłą pasierbicę stanowi ukrytą formę alimentacji narzuconą wbrew dobrym obyczajom i wszelkim zasadom.

Skarżąca uznała za konieczne skierowanie pytanie prawnego do Trybunału Konstytucyjnego o zgodność z wymienionym przepisami Konstytucji rozwiązania zawartego w art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

W skardze zawarto szereg krytycznych uwag w stosunku do wykładni zastosowanej przez organy, jakości regulacji prawnych zawartych w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jak też polityki socjalnej państwa.

Pełnomocnik skarżącej przedstawił szereg osobistych poglądów obejmujących rozbieżną tematykę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ze względu na bark pełnomocnictwa do reprezentowania uprawnionej przez jej matkę przed sądem administracyjnym, a jako wniosek ewentualny - o oddalenie skargi. Powołał się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego i zobowiązania do ich zwrotu.

Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy powołanej wcześniej ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dalej zwanej "ustawą".

Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (art. 9 ust. 2 ustawy). Dochód przekraczający kryterium wyznaczone w ustawie powoduje, że świadczenia się nie należą.

Bezspornie celem ustawy o pomocy osobom uprawniony do alimentów, tak też jak ustawy o świadczeniach rodzinnych, aczkolwiek nie w pełni tożsamym, jest wsparcie z budżetu państwa rodzin o niewystarczającym dochodzie w celu umożliwienia pokrycia wydatków na utrzymanie dziecka.

Na potrzeby ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów pojecie rodziny zostało przez ustawodawcę zdefiniowane, a definicja taka zamieszczona jest w jej art. 2 pkt 12.

Powszechnie przyjmuje się, że w przypadku zdefiniowania w akcie normatywnym określonego pojęcia, sformułowanego znaczenia definiowanego terminu nie wolno przełamywać przy zastosowaniu innych rodzajów wykładni (M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Warszawa 2002, s. 203-205 czy Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 stycznia 2004 r. sygn. I KZP 39/03, publ. OSNKW 2004r. z. 2, poz. 13 i postanowieniu 7 sędziów z dnia 20 września 2007r. sygn. I KZP 28/07 publ. OSNKW 2007/10/70).

W art. 2 pkt 12 ustawy ustawodawca uznał za stosowne ukształtować znaczenie i zakres terminu "rodzina" w oderwaniu od znaczenia przyjętego w języku potocznym, a także znaczenia przyjętego w innych aktach prawnych. Powoływanie się skarżącej na stanowisko Sądu Najwyższego dotyczące interpretacji przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie ma zatem żadnego znaczenia dla oceny słuszności działania organów w kontrolowanej sprawie.

Definicja legalna rodziny zamieszczona w art. 2 pkt 12 ustawy nie zawiera zwrotów niedookreślonych i nie pozostawia miejsca na ich swobodną interpretację. Warunkiem istnienia rodziny nie jest wspólne zamieszkiwanie, wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego, wspólność w zakresie budżetu domowego czy wzajemne stosunki miedzy członkami rodziny. Definicja ta nie łączy pojęcia "rodzina" z pokrewieństwem czy obowiązkiem alimentacyjnym. Rodzinę tworzą wymienione w przepisie podmioty. Ich odpowiednie uwzględnianie w składzie rodziny oznacza, że podlegają oni zaliczeniu do tego kręgu, o ile w konkretnej sytuacji istnieją. Organy nie zostały uprawnione do badania czy w danym stanie faktycznym zastosowanie definicji legalnej rodziny jest korzystniejsze dla strony czy też należałoby odstąpić od tej definicji na korzyść innego rozumienia tego terminu. Sąd nie podziela natomiast poglądu zaprezentowanego w wyroku z dnia 3 marca 2017r. sygn. akt I OSK 2339/ 16 publ. CBOSA), w którym uznano, że użyty w art. 2 pkt 12 ustawy termin "odpowiednio" pozwala na zaliczenie do rodziny wymienionych w tym przepisie osób w zależności od sytuacji życiowej z uwzględnieniem celów ustawy. Taka interpretacja pozwala bowiem w sposób łatwy na obejście prawa.

Odpowiadając na zarzut skarżącej Sąd stwierdza, że wbrew jej stanowisku małżonek rodzica osoby uprawnionej jest na mocy definicji przedstawionej w art. 2 pkt 12 ustawy zaliczony do rodziny i nie ma na to wpływu ani brak prowadzenia wspólnego gospodarstwa z uprawnionym, ani brak wspólnego zamieszkania, ani obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionej, ani istniejące między poszczególnymi członkami rodziny relacje, w tym wynikające z zawartych umów małżeńskich. W uregulowanym pojęciu rodziny nie chodzi bowiem o wykreowanie grupy osób cechującej się bliskością i wspólnotą, ale o umożliwienie jak najbardziej adekwatnej oceny sytuacji finansowej osoby wymagającej wsparcia (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2016r. sygn. akt I OSK 2228/14 publ. CBOSA).

Mąż i żona, bez względu na to czy oboje czy też tylko jedno z nich są rodzicami dziecka wymagającego pomocy z budżetu państwa, są zobowiązani do udzielania sobie pomocy i wsparcia. Umowa majątkową małżeńska, na którą powołują się skarżąca nie wyłącza takiego obowiązku. Obowiązek wzajemnego wspierania się małżonków ma oczywisty wpływ na sytuację każdego z nich, a w konsekwencji na sytuację dziecka czy to wspólnego czy też jednego z małżonków.

Sąd nie dostrzega, by art. 2 pkt 12 stanowił regulację pozostająca w niezgodności z wymienionymi przez skarżącą przepisami Konstytucji RP. Wręcz przeciwnie, takie uregulowanie prawne odpowiada państwu prawa czuwającego nad sprawiedliwością społeczną. Warunkiem wystąpienia z pytaniem prawnym jest wątpliwość powstała w składzie orzekającym co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją RP, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Takiej wątpliwości Sąd w sprawie niniejszej nie powziął.

Poza sporem pozostaje fakt zawarcia związku małżeńskiego matki skarżącej w czasie pobierania przez skarżącą świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zarówno ona jak i jej mąż wchodzą w skład rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy i każde z nich zobowiązane jest do przedstawienia organowi swojej sytuacji dochodowej. Organ był natomiast uprawniony do analizy uprawnienia skarżącej do świadczenia z funduszu alimentacyjnego w aspekcie sytuacji finansowej jej rodziny.

Kwestią wymagającą oceny jest natomiast czy ustalenia dotyczące dochodów rodziny, a w szczególności męża matki skarżącej, zostały dokonane poprawnie, z uwzględnieniem właściwych regulacji prawnych.

Zarówno termin "dochód", " dochód rodziny" czy "dochód członka rodziny" tak jak "rodzina", znajduje swoje wytłumaczenie w treści art. 2 ustawy.

Wobec powyższego, jakiekolwiek inne zdarzenia, nie odpowiadające ściśle przesłankom, o których mowa w cyt. normach prawnych nie pozwalają na ustalenie ani dochodu rodziny ani dochodu członka rodziny w rozumieniu ustawy.

Jak stanowi art. 2 pkt 5 ustawy, dochód członka rodziny - oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem jej art. 9 ust. 3-4a.

Wniosek skarżącej wpłynął do organu w dniu 13 września 2012r. Rokiem bazowym dla obliczenia dochodu jej rodziny był zatem rok 2011. Niezaprzeczalnie w 2011r. jej matka nie pozostawała w związku małżeńskim, który zwarty został dopiero we wrześniu 2012r. Jeżeli zatem w roku 2011 jej matka nie zwarła jeszcze związku małżeńskiego, jej dopiero przyszły mąż nie był jeszcze członkiem rodziny. Dochód przyszłego męża matki skarżącej za rok 2011r. nie mógł być zatem brany pod uwagę przy analizie sytuacji finansowej rodziny osoby uprawnionej.

Faktem jest natomiast, że wskutek zmiany stanu cywilnego matki sytuacja skarżącej uległa zmianie.

Tego typu zmiana nie została przewidziana wprost w przepisach ustawy. Zmiana składu osobowego rodziny wiążąca się w konsekwencji tego zdarzenia albo z utratą określonego dochodu albo też z jego uzyskaniem nie została ujęta w definicjach terminów "dochód utracony" czy "dochód uzyskany".

Sąd podziela jednak w pełni stanowisko zaprezentowane w judykaturze co do tego, że wprawdzie zmiana składu osobowego rodziny nie jest wprost objęta dyspozycją art. 2 pkt 17 i 18 jako zdarzenie powodujące utratę lub uzyskanie dochodu, to jednak z uwagi na identyczne skutki, jakie okoliczność ta rodzi dla ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny, należy ją uwzględnić przy rozpatrzeniu wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organy winny w takim przypadku zastosować per analogia rozwiązanie przewidziane w art. 9 ust. 3 i 4 ustawy (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych - w Kielcach z dnia 17 lutego 2011r. sygn. akt II SA/Ke 17/11, w Szczecinie z dnia 12 września 2013r.sygn. akt II SA/Sz 353/13 w Gliwicach z dnia 19 listopada 2014r. sygn. akt IV SA/Gl 187/14, w Poznaniu z 4 września 2013 r., II SA/Po 758/13 publ., w Bydgoszczy z dnia 27 kwietnia 2016r. sygn. akt II SA/Bd 228/16 publ. CBOSA).

Zatem w przypadku zmiany składu osobowego rodziny skarżącej, co nastąpiło po złożeniu przez nią wniosku o przyznanie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, organ stosując odpowiednio regulację zawartą w art. 9 ust. 4a ustawy zobligowany był ustalić dochód męża matki skarżącej osiągnięty w miesiącu następującym po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, a zatem za październik 2012r., jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

O nienależnie pobranym przez skarżącą świadczeniu w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. a ustawy, można będzie zatem mówić dopiero wtedy, gdyby zmiany w sytuacji dochodowej jej rodziny, jakie nastąpiły po wrześniu 2012 r. były tego rodzaju, że skutkowałyby ustaniem prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a zatem gdyby spowodowały przekroczenie kryterium, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy.

Materiał sprawy przedstawiony Sądowi wraz ze skargą nie pozwala jednak na dokonanie takiej oceny.

Zarówno zaskarżona, jak też utrzymana nią w mocy decyzja nie mogą pozostać w obrocie prawnym ze względu na nieprawidłowe zastosowanie przepisu art. 2 pkt 5a ustawy w zakresie ustalenia dochodu członka rodziny skarżącej w stanie faktycznym sprawy. W konsekwencji nieprawidłowo zastosowanego prawa materialnego doszło do niewyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności.

Wskazania dla organu, które będą uwzględnione przy ponownym postępowaniu wynikają wprost z powyżej przedstawionej analizy prawnej.

Skoro skarga okazała się skuteczna Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w związku z art. 135 P.p.s.a.