Wyrok NSA, sygn. akt I SA 2448/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1995-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 610  Sprawy komunalizacji mienia
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Komunalizacja mienia
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 107 poz. 464
law: Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw.
article: ze zm.
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Teza: Grunty rolne Państwowego Funduszu Ziemi, nawet jeśli nie zostały jeszcze przekazane decyzją wojewody Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa w trybie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 107 poz. 464 ze zm./ nie mogą być objęte komunalizacją na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./.

TEZY

Grunty rolne Państwowego Funduszu Ziemi, nawet jeśli nie zostały jeszcze przekazane decyzją wojewody Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa w trybie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 107 poz. 464 ze zm./ nie mogą być objęte komunalizacją na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./.


SENTENCJA

skargę oddala w przedmiocie odmowy skomunalizowania działki (...).


UZASADNIENIE

Burmistrz Dzielnicy-Gminy (...) zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 11 sierpnia 1993 r. nr KKU 803/93/TP, utrzymującą w mocy decyzję Wojewody W. nr 37851 z dnia 21 maja 1993 r. o odmowie przekazania na rzecz gminy nieruchomości położonej w W. przy ul. A.

Z uzasadnienia skargi i z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 30 września 1992 r. Rada Dzielnicy-Gminy (...) wystąpiła do Wojewody o przekazanie gminie "w trybie fakultatywnym" między innymi działki ewidencyjnej nr 8 o powierzchni 14.714 m 2 w obrębie 1-05-26, położonej przy ul. A., opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr 2. Wniosek uzasadniono umożliwieniem realizacji zadań gminy.

Decyzją z dnia 21 maja 1993 r. nr 37851 Wojewoda W., powołując się na art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, odmówił przekazania gminie wyżej wymienionej działki, ponieważ są to grunty o przeznaczeniu rolnym i stanowią obecnie Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa. W stosunku do tych gruntów od dnia 1 stycznia 1992 r. Wojewoda nie może korzystać z uprawnień wynikających z art. 18 wyżej cytowanej ustawy.

W odwołaniu od tej decyzji Burmistrz Dzielnicy-Gminy (...) wywodził, że tereny, na których znajduje się sporna działka, są przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego Warszawy na rozwój funkcji usługowych II i III stopnia, obsługi z zakresu administracji współpracy gospodarczej, obrotu finansowego, ubezpieczeń, kultury, nauki, szkolnictwa, sportu itp. Zakwestionował także pogląd, że nieruchomość ta należy do Państwowego Funduszu Ziemi. Stwierdził, że "gdy przesłanką jest obecnie wykonywane zadanie kształtowania ładu przestrzennego", wystąpienie o komunalizację jest "zasadne i zasługujące na uwzględnienie".

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia 11 sierpnia 1993 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody, stwierdzając, że związek między przekazywanym gminie mieniem a jej zadaniami musi być realny w czasie wydawania decyzji. Jakkolwiek ład przestrzenny i gospodarka terenami należą do zadań gmin, to jednak zadanie to obejmuje wszystkie grunty, niezależnie od tego, czyją są własnością. Trudno więc twierdzić, że własność gruntów objętych decyzją jest warunkiem wykonywania takich zadań. Komisja podzieliła także pogląd Wojewody, że obrót nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa powinien się odbywać w trybie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 107 poz. 464/ i należy do wyłącznej kompetencji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.

W skardze na tę decyzję zarzuca się organom błędną interpretację prawa, powtarzając argumentację z odwołania i negując pogląd o zasadzie dysponowania gruntami rolnymi Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. W toku rozprawy wyjaśniono, że obecnie grunty sporne znajdują się w Gminie Centrum, Dzielnica (...).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ organy orzekającej prawidłowo zastosowały przepisy prawa. Przede wszystkim trzeba wyjaśnić podstawowe nieporozumienie występujące w pojmowaniu prawa przez skarżącego. Czym innym są zadania należące do gmin, określone w art. 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialny /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./, a czym innym prawo własności przysługujące gminom wobec nieruchomości. Aby wykonywać kompetencje władcze, nie trzeba być właścicielem - wystarcza ustawowe określenie takiej kompetencji. Na przykład nadzór budowlany należy do właściwości organów administracji rządowej i rozciąga się na wszystkie podmioty własności nieruchomości na obszarze działania organu; jest jednak kompetencją wynikającą z imperium, a nie z dominium. Aby zapewnić ład przestrzenny, trzeba korzystać z imperium; dominium jest zbyteczne. Oznacza to, że między zadaniem gminy określonym w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy samorządowej a komunalizacją gruntów nie zachodzi bezpośredni związek. Gmina, będąc gospodarzem terenu jako całości, ma kompetencję do stanowienia planów zagospodarowania przestrzennego jako aktów prawa miejscowego. Ustalenia tych planów obowiązują erga omnes, bez względu na podmiot własności gruntu, a skutki niestosowania się do nich określa obecnie zarówno ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, jak i ustawa z tej samej daty - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 415 i 414/. Słusznie więc organy obu instancji stwierdziły, że w rozpatrywanej sprawie brak jest związku pomiędzy zadaniami gminy a żądaniem komunalizacji spornej działki.

Trafnie również organy oceniły swą właściwość w sprawie.

Trzeba tu przypomnieć, że w pierwotnym tekście ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191/ zamieszczono art. 15, mówiący o komunalizacji gruntów PFZ. Występowanie tego przepisu nakazywało uznać, że przepisy artykułów poprzedzających nie dotyczą gruntów PFZ. Na mocy ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 107 poz. 464/ grunty PFZ, będące dotychczas w dyspozycji wojewodów, zostały poddane zasadom gospodarowania uregulowanym w tej ustawie, przy czym w ciągu 2 lat od jej wejścia w życie powinno nastąpić przekazanie tych gruntów Agencji decyzjami wojewodów /art. 17 ust. 1/. Konsekwencją takich uregulowań prawnych było skreślenie art. 15 przepisów wprowadzających ustawę samorządową na mocy art. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. 1994 nr 1 poz. 3/, natomiast w ustawie nowelizowanej przewidziano w art. 24 ust. 5 możliwość przekazywania gminom przez Agencję na własność w drodze umowy gruntów Zasobu "na cele związane z inwestycjami infrastrukturalnymi służącymi wykonywaniu zadań własnych gminy" /art. 1 pkt 15 ustawy nowelizującej/. Te zmiany stanu prawnego spowodowały, że grunty rolne PFZ, nawet jeśli nie zostały jeszcze przekazane decyzją Wojewody Agencji w trybie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r., nie mogą być objęte komunalizacją na podstawie omawianej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. a Wojewoda utracił właściwość do orzekania w tych sprawach, ponieważ do gospodarowania Zasobem Własności Rolnej Skarbu Państwa właściwa jest wyżej wymieniona Agencja. Oznacza to, że skarga była nieuzasadniona i należało ją oddalić zgodnie z art. 207 par. 5 Kpa.