Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 327/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2004-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA E. Makowska (spr.), Sędziowie NSA M. Kowalewska, A. Windak, Protokolant B. Majewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2004r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej /. uchyla zaskarżoną decyzję, II. nie orzeka w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji


UZASADNIENIE

Zarząd Miasta [...]decyzją z dnia [...]r. Nr [...] działając na podstawie art. 145, 146, 148 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543/ [...]uchwały nr [...]Rady Miejskiej w [...]z dnia [...]. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej oraz art. 104 kpa ustalił opłatę adiacencką w wysokości [...]zł należną Miastu [...]od I. G. - właścicielki w udziale 1/3 nieruchomości położonej w [...]przy ul. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów w obrębie ewid. [...], działkę nr [...] o pow. [...]ha - z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego modernizacją ulicy [...]oraz wybudowaniem sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej w w/w ulicy.

W uzasadnieniu decyzji Zarząd wskazał, że w okresie od [...]. do [...]. w ramach zadań własnych Gminy została wybudowana sieć kanalizacji sanitarnej i kanalizacji deszczowej w ul. [...]z przyłączami do budynków.

W okresie od [...]. do [...]. została zmodernizowana ul. [...]/długość - [...], powierzchnia jezdni [...], powierzchnia wjazdów i chodników - [...]/.

Zrealizowanie zadania spowodowało wzrost wartości nieruchomości. Zgodnie z opinią rzeczoznawcy majątkowego S. M. z dnia [...]r. sporządzoną na zlecenie Urzędu Miejskiego w [...] różnica wartości nieruchomości sprzed i po modernizacji ul. [...]oraz budowie sieci kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej w tej ulicy zamyka się kwotą [...]zł. z czego 50% - stosownie do uchwały nr [...]Rady Miejskiej [...]z dnia [...]. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej stanowi kwotę [...]zł. Zaliczono na poczet opłaty adiacenckiej kwotę [...]zł wniesioną w ramach Społecznego Komitetu Budowy Kanalizacji Sanitarnej i nawierzchni ulicy [...]przez zmarłego męża strony. W związku z powyższym opłata adiacencką wynosi [...]zł

Od tej decyzji odwołała się I. G. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie prawa procesowego bowiem Zarząd Miasta przed wydaniem decyzji nie odpowiedział na zarzuty do operatu szacunkowego zawarte w piśmie z dnia [...]r. oraz naruszenie prawa materialnego poprzez zaliczenie wartości świadczeń wniesionych przez stronę na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej według cen z [...]r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. Nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 143-146 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /jedn. tekst Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543/, art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U, z 2001 r. , Nr 79, poz. 856/, oraz § 4 pkt 16 iit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1999r. w sprawie obszarów właściwych samorządowych kolegiów odwoławczych /Dz.U. Nr 13, poz. 115/, po rozpatrzeniu odwołania - uchyliło zaskarżoną decyzję i ustaliło opłatę adiacencką należną od I. G. z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego modernizacją ul. [...]oraz wybudowaniem sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej w tej ulicy w wysokości [...]zł.

Kolegium ustaliło, jak wynika to z uzasadnia decyzji, że w okresie od [...]roku do [...]roku dokonano przebudowy nawierzchni ulicy [...]na długości [...]m, powierzchni jezdni [...]m 2 oraz wjazdów i chodników na powierzchni [...]m2. Powyższe zadanie inwestycyjne zostało odebrane protokołem z dnia [...]r. Oddano również do użytku wybudowaną sieć kanalizacji sanitarnej i deszczowej w uficy [...], którą odebrano protokołem z dnia [...]r. Inwestycje te finansowane były z budżetu Miasta [...]. Mają one istotne znaczenie dla właścicieli nieruchomości położonych w zasięgu tej ulicy poprzez poprawę warunków życia, ochrony środowiska jak i również w istotny sposób przyczyniają się do polepszenia dostępu do zlokalizowanych przy ulicy tej budynków mieszkalnych.

Zrealizowane zadania spowodowały wzrost wartości nieruchomości o kwotę [...]zł Wzrost ten został potwierdzony w operacie szacunkowym sporządzonym na zlecenie Urzędu Miejskiego przez rzeczoznawcę majątkowego S. M. w [...]r., z którym to operatem w toku toczącego się postępowania administracyjnego odwołująca się została zapoznana poprzez pełnomocnika E. R., który posiadał pełnomocnictwo wszystkich mieszkańców ulicy do działania w ich imieniu, a zatem nie można uznać zarzutów odwołującej się że nie brała udziału w postępowaniu. Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutu podniesionego w odwołaniu, że wizja lokalna musiała być wykonana z udziałem zainteresowanej, gdyż żadne przepisy prawa nie wskazują na taki obowiązek.

Pełnomocnik odwołującej się otrzymał nawet odpis operatu do zapoznania się. Własnego operatu szacunkowego odwołująca się nie przedłożyła.

Kolegium wyjaśniło, że przepisy art. 145 ust 1 w zestawieniu z art. 144 ust 1 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami nakładają na właścicieli nieruchomości obowiązek uczestniczenia w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej a jednocześnie art. 146 ust. 1 i 2 tejże ustawy ustala przesłanki, od spełnienia których zależy ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej. Zestawienie to prowadzi do konkluzji, że o tym, czy dojdzie do ustalenia opłaty adiacenckiej decyduje organ, jeżeli spełnią się przesłanki wymienione w powołanych przepisach oraz gdy rada gminy w drodze uchwały ustali stawkę procentową opłat adiacenckich.

Rada Miejska w [...]uchwałą Nr [...]z dnia [...]. ustaliła stawkę procentową tej opłaty w wysokości 50 % różnicy pomiędzy wartością nieruchomości przed wybudowaniem infrastruktury technicznej a wartością, jaką nieruchomość ma po jej wybudowaniu. Wartość ta określona została w operacie szacunkowym, z którego wynika, że różnica w wartości nieruchomości objętej opłatą adiacencką sprzed i po budowie -modernizacji ulicy [...]zamyka się kwotą [...]., z czego 50% stanowi kwotę [...]zł. dla posiadanej nieruchomości. Kwota ta została zmniejszona przez organ I Instancji o kwotę [...]zł wniesioną w ramach składek Społecznego Komitetu Budowy kanalizacji ulicy [...]i dlatego organ I instancji kwotę opłaty adiacenckiej naliczył w wysokości [...]zł.

Za chybione zatem należy uznać zarzuty podniesione w odwołaniu dotyczące nieuwzględniania postulatów mieszkańców bowiem postulaty te dotyczyły czynów społecznych w zakresie realizacji sieci gazowej, wodociągowej I elektrycznej oraz utwardzania nawierzchni systemem gospodarczym. Ulepszenia te nie mają związku z obecnymi nakładami na posiadane nieruchomości /wykonanymi w sposób profesjonalny/ które to dopiero w istotny sposób przyczyniły się do wzrostu wartości posiadanych nieruchomości. Zmniejszona przez organ pierwszej instancji kwota należności nie mogła być waloryzowana z cen [...] r. do cen z [...]r. bowiem art.148 ust.4 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje jedynie na obowiązek zaliczenia tych świadczeń nie precyzując według jakich to cen należy wyliczyć a przepisów tych nie można interpretować rozszerzające

Zdaniem Kolegium wniosek odwołującej się o uchylenie przedmiotowej decyzji do ponownego rozpatrzenia nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ Pierwszej Instancji przeprowadził postępowanie dowodowe zgodnie z wymogami procedury administracyjnej oraz zgodnie z przepisami cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami, która nie przewiduje jakichkolwiek zwolnień z obowiązku ponoszenia opłat adiacenckich.

W czasie orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie weszła w życie z dniem [...]uchwała Nr [...]z dnia [...]r. zmieniająca uchwałę w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej. Nowe stawki z tej uchwały wynoszą:

- 20 % różnicy pomiędzy wartością nieruchomości przed wybudowaniem urządzenia infrastruktury technicznej a wartością jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu w przypadku osób fizycznych, których dochód miesięczny na jednego członka rodziny nie przekracza 50% średniego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za ostatni kwartał roku poprzedzającego rok, w którym następuje wszczęcie postępowania, - 40 % różnicy - w pozostałych przypadkach. Biorąc pod uwagę fakt, że Kolegium w postępowaniu odwoławczym ma obowiązek brać pod uwagę zmianę przepisów, naliczona została opłata adiacencka w wysokości 20 % różnicy pomiędzy wartością nieruchomości przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej a wartością jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu. Dowodem w sprawie stało się oświadczenie z dnia [...]. i odcinek otrzymywanej emerytury I. G., z których wynika że dochód miesięczny na jednego członka rodziny wynosi [...]zł a więc mieści się w dyspozycji § 2 pkt I obowiązującej w dacie orzeczenia przez Kolegium uchwały Rady Miejskiej w [...]w sprawie ustalenia stawki procentowej opłat adiacenckich.

W skardze wniesionej w dniu [...]. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie I. G. wyżej opisanej decyzji ostatecznej zrzuciła obrazę przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację art. 145 ust. 2 i art. 148 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji ostatecznej jako niezgodnej z prawem oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

Z uzasadniana skargi wynika, że I. G. zarzucaną obrazę prawa materialnego upatruje w następujących okolicznościach:

- barku waloryzacji poniesionego w [...]r. nakładu w kwocie [...]zł. /przed denominacją/ na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej - strona powołała się na wyjaśnienia Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w [...]z dnia [...]., które dołączyła do skargi, ustalenie nowej opłaty adiacenckiej decyzją SKO z dnia [...]. a więc po upływie [...] lat od odebrania protokołem z dnia [...]. inwestycji polegającej na wybudowaniu sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej na ul. [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Odnośnie waloryzacji wniesionych nakładów przez osoby partycypujące w kosztach budowy infrastruktury technicznej Kolegium stwierdziło, że opłata adiacencka nie ma charakteru pieniężnego związanego z waloryzacją wniesionych nakładów, bowiem nie jest obowiązkiem spełnienia przez organ czy stronę świadczeń pieniężnych, a powołany w skardze art. 148 ust.4 i art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje, jedynie na obowiązek zaliczenia tych świadczeń, a nie na ich waloryzację.

Istotą regulacji art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest przyjęcie jednolitych kryteriów waloryzacji w wypadkach, gdy ustawa nakłada obowiązek spełnienia świadczeń pieniężnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/, sprawy, w których skargi zostały wniesione o Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie jej zarzuty są zasadne.

W szczególności chybiony jest zarzut braku waloryzacji kwoty pieniężnej poniesionej przez skarżącą na rzecz budowy urządzenia infrastruktury technicznej.

Z akt administracyjnych wynika, że podnoszona przez skarżącą w toku postępowania okoliczność uczestniczenia strony w kosztach realizacji poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej została uwzględniona w decyzji organu I instancji, który należną opłatę adiacencką pomniejszył o kwotę wniesionych świadczeń w gotówce.

Wbrew wywodom skargi, stanowisko organu II instancji, że kwota ta nie podlega waloryzacji nie narusza prawa.

Wyjaśnić należy, że organy administracji publicznej orzekają na podstawie przepisów prawa. Dołączone do skargi pismo Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...]. nie jest przepisem prawa, a jedynie zawiera interpretację urzędnika, który pismo to podpisał.

W ocenie Sądu, art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /jedn. tekst Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543/ nie daje podstaw do waloryzacji - przy ustalaniu opłaty adiacenckiej - nakładów pieniężnych poniesionych przez stronę na poczet budowy urządzeń infrastruktury technicznej lub modernizacji drogi.

Przepis ten stanowi: "Waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłoszonych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Użyte w cytowanym przepisie wyrażenie: "kwot należnych z tytułów określonych w ustawie" zawęża instytucję waloryzacji do przypadków wymienionych w dalszych przepisach ustawy.

I tak, waloryzacji podlegają kwoty należne z tytułów: odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości /art. 132 ust.3/, odszkodowania i kwot potrąconych w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości /art. 140 § 2/, zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie od ustalonej ceny nieruchomości /art. 68 , ust.2/.

Zgodnie z art. 148 ust.3 ustawy również wysokość opłaty adiacenckiej ustalona w decyzji podlega waloryzacji począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wydana została decyzja, do pierwszego dnia miesiąca, w którym powstał obowiązek zapłaty.

Natomiast art. 148 ust.4, który stanowi, że na poczet opłaty adiacenckiej zalicza się wartość świadczeń wniesionych przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, w gotówce lub w naturze, na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, nie przewiduje waloryzacji tego rodzaju świadczeń. Funkcją art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest przeciwdziałanie skutkom nominalizmu we wszystkich tych wypadkach, gdy ustawa nakłada obowiązek spełnienia świadczeń w pieniądzu. Tymczasem świadczenia - o jakich mowa w art. 148 ust.4 - nie mają charakteru obowiązkowego. Z tego powodu w ustawie nie przewidziano waloryzacji przy odliczeniu tych świadczeń wniesionych w gotówce.

Rację ma natomiast skarżąca podnosząc zarzut naruszenia art. 145 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W myśl tego przepisu ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia urządzenia lub modernizacji, drogi albo od stwierdzenia warunków do odłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej.

Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, termin 3 lata przewidziany w tym przepisie odnosi się do ustalenia opłaty adiacenckiej decyzją ostateczną /por. G.BIENIK, A.HOPFER, Z.MARMAJ, E.MZYK, R ŹRÓBEK Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami , Wydanie II, Zachodnie Centrum Organizacji, Zielona Góra 2000r. st. 212/.

Ponieważ art. 145 ust.1 w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji stanowił, że Zarząd Gminy może w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po urządzeniu lub modernizacji drogi albo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, to przewidziany w ustępie 2 tego artykułu termin przedawnienia powinien być liczony każdorazowo dla poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej.

Za nieprawidłowe i naruszające przepisy art. 145 ust. 1 i 2 omawianej ustawy uznać należy łączne ustalenie przez organ II instancji opłaty adiacenckiej dla dwóch różnych urządzeń infrastruktury technicznej w sytuacji , gdy termin początkowy biegu przedawnienia co do każdej z tych inwestycji nastąpił w innym czasie.

Z operatu szacunkowego wynika, że wykonanie kanalizacji sanitarnej i deszczowej z przyłączami do budynków odebrane zostało protokołem z dnia [...]. natomiast modernizację drogi odebrano protokołem z dnia [...].

Z powyższego wynika, że organ odwoławczy ustalając decyzją z dnia [...]. opłatę adiacencką z tytułu budowy kanalizacji sanitarnej i deszczowej przekroczył 3-letni termin przedawnienia przewidziany ustawą dla ustalenia tej opłaty.

Z powyższych względów należało rzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo - o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.

W fazie wyrokowania Sąd przeoczył, że skarga zawiera wniosek o zasądzenie kosztów postępowania. Błąd ten może zostać naprawiony w drodze postanowienia uzupełniającego wyrok w trybie przewidzianym w art. 157 wyżej wskazanej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o ile strona wystąpi z takim wnioskiem w ciągu 14 dni od doręczenia wyroku.