Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 609/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 92a
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 24 ust. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 797
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.

SENTENCJA

Dnia 21 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Asesor WSA Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...]r. nr [...] Główny, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256), art. 4 pkt 22 lit. v), art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2140, zwanej dalej u.t.d.), art. 24 ust. 7 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. 2020 r. poz. 797), § 9 ust. 1 i § 10 ust. 2, 3 i 5 rozporządzenia Ministra Środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r. poz. 1742) oraz lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d., po rozpatrzeniu odwołania M.B. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...]r. nr [...]o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10.000 złotych, utrzymał decyzję w mocy.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

6 lipca 2020 r. w Ł. (droga krajowa nr 14) przeprowadzono kontrolę drogową pojazdu marki SCANIA o nr rej. [...]. Pojazdem kierował J. J., wykonując krajowy przewóz odpadów o kodzie 17 04 05 (żelazo i stal) w imieniu przedsiębiorcy M. B. (,,A’’ M. B.). Ustalenia z kontroli zostały zawarte w protokole nr [...].

Pismem z 6 lipca 2020 r. [...]Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. W toku postępowania strona pismem z 10 lipca 2020 r. złożyła wyjaśnienia.

Postępowanie zakończyło się wydaniem przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzji z [...]r. nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10.000 złotych tytułem popełnienia naruszenia z lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

W odwołaniu strona wskazała, że decyzja jest błędna w swoich założeniach, ponieważ strona nie wykonuje transportu drogowego, w tym profesjonalnego transportu odpadów, lecz przewozy na potrzeby własne. Strona podniosła, że jej działalność polega na wykonywaniu prac remontowo - budowlanych i porządkowaniu obiektu po dokonanym remoncie. Odwołujący stwierdził, że dbając o środowisko i ekologię odpady powstałe w wyniku remontów zabiera od klientów i przewozi na swój teren, aby później przetransportować je do punktu skupu. Zdaniem strony jest wytwórcą odpadów komunalnych w gospodarstwie domowym, ponieważ nie widzi różnicy między puszką po napoju a pociętą metalową ościeżnicą drzwiową. Zdaniem strony nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów zgodnie z art. 66 ust. 4 ustawy o odpadach. Strona powołuje się na definicję odpadu komunalnego i twierdzi, że taki odpad przewoziła w dniu kontroli, dlatego była zwolniona z obowiązku oznakowania pojazdu tablicą "ODPADY". Strona wniosła o zmianę decyzji i odstąpienie od ukarania jej karą pieniężną.

Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, zgodnie z którym środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.) oznacza się tablicą:

1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;

2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm.

Stosownie do § 10 ust. 2 oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni. Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (ust. 3). W myśl ust. 5 ww. artykułu wzór oznakowania środków transportu odpadów określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

Stosownie do art. 4 pkt 22 lit. v) u.t.d. przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2018 r. poz. 992, 1000, 1479, 1544, 1564 i 1592). GITD odwołał się również do treści art. 92a u.t.d. Wskazał tże , że według lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10 000 złotych.

Organ odwoławczy wskazał, że bezspornym jest, że w trakcie wykonywania zadania przewozowego kontrolowanym pojazdem przewożono odpady o kodzie 17 04 05 (żelazo i stal) w postaci pociętych elementów konstrukcji stalowych wytworzonych podczas prac remontowo - budowlanych prowadzonych przez wykonawcę przewozu. Kontrolowany pojazd, którym przewożono odpady, nie był wyposażony w odpowiednie oznaczenie określające rodzaj ładunku znajdującego się w pojeździe, czyli tablicę z napisem "ODPADY", co potwierdza materiał zdjęciowy i protokół kontroli podpisany przez kierowcę bez zastrzeżeń.

Organ wziął pod uwagę argumenty strony podniesione w odwołaniu i uznał, że są one bezzasadne. Przede wszystkim wskazano, że wbrew przekonaniu strony przewożony odpad nie był odpadem komunalnym. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach przez odpady komunalne rozumie się odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych; niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne pozostają niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane czynności przetwarzania odpadów, która nie zmieniła w sposób znaczący ich właściwości. W omawianym przypadku strona przewoziła odpady powstałe podczas wykonywania przez nią robót remontowo - budowlanych na zlecenie innego podmiotu. A zatem strona nie wytworzyła przewożonych odpadów w swoim gospodarstwie domowym, nadto nie są one podobne do odpadów powstałych w gospodarstwach domowych, dlatego nie można ich uznać za odpady komunalne. Nie sposób bowiem zgodzić się ze stroną, że nie ma różnicy, czy jest to metalowa puszka po napoju, stary garnek, czy pocięta metalowa ościeżnica drzwiowa. Nieprzypadkowo ustawodawca formułując definicję odpadów komunalnych zwrócił uwagę na aspekt podobieństwa odpadu pochodzącego od innych wytwórców do odpadu z gospodarstwa domowego. W ocenie organu nie można uznać pociętych elementów metalowych powstałych podczas prac budowlanych do odpadów metalowych powstałych w gospodarstwie domowym. Typowym przykładem odpadu komunalnego z metalu będzie puszka stanowiąca opakowanie dla produktu spożywczego.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o odpadach odpady klasyfikuje się przez ich zaliczenie do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów, uwzględniając m.in. źródło ich powstawania. W przedmiotowej sprawie przewożone odpady nie powstały w gospodarstwie domowym, lecz do ich wytworzenia doszło podczas realizacji prac budowlanych, dlatego, biorąc pod uwagę rozporządzenie Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r. poz. 10) należało je zaliczyć do grupy 17 zawierającej odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych). Podgrupa 17 04 zawiera odpady i złomy metaliczne oraz stopy metali. W ocenie organu odwoławczego przewożone odpady zostały prawidłowo zaklasyfikowane ze względu na ich charakter oraz źródło pochodzenia jako odpady o kodzie 17 04 05 - żelazo i stal.

GITD podniósł, że strona w swoim oświadczeniu z 6 lipca 2020 r. określiła przewożony odpad mianem złomu stalowego i wskazała, że po jego dostarczeniu do miejsca utylizacji zostanie wystawiona karta przekazania odpadu stanowiąca jeden z dokumentów stosowanych przy ewidencji odpadów (art. 67 ust. 1 ustawy o odpadach). A zatem strona była świadoma, że przewozi odpady niestanowiące odpadów komunalnych, w związku z czym powinna być świadoma obowiązków związanych z właściwym oznakowaniem pojazdu.

Organ odwoławczy zważył również, że bez znaczenia dla oceny, czy doszło do popełnienia przez stronę naruszenia z lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. jest ustalenie charakteru - zarobkowego bądź niezarobkowego - kontrolowanego przewozu. Organ w zaskarżonej decyzji posługiwał się pojęciem przewozu odpadów, nie precyzując czy miał miejsce przewóz na potrzeby własne, czy transport drogowy, gdyż dokonywanie ustaleń w tym zakresie nie ma znaczenia dla odpowiedzialności strony za nieoznakowanie pojazdu tablicą z napisem "ODPADY".

Organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. W niniejszym stanie faktycznym przesłanką odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. Na gruncie prawa administracyjnego zasadą jest, że odpowiedzialność ogranicza się do ustalenia, czy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego skutkującego nałożeniem kary administracyjnoprawnej. Nie dokonuje się natomiast oceny i nie czyni przedmiotem rozważań kwestii zawinionego działania strony lub braku winy oraz stopnia szkodliwości czynu. Do odpowiedzialności administracyjnej wystarczy jedynie, że organ stwierdzi naruszenie przepisu prawa materialnego obligującego go do wydania decyzji, w której określi karę administracyjną. Odpowiedzialność administracyjna skonstruowana jest na zasadzie ryzyka i oznacza, że nieważne jest czy podmiot, który ma być ukarany zawinił, czy też nastąpiło określone zdarzenie.

W ocenie organu w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodnie z powyższym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Z literalnego brzmienia przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wprost wynika, że brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. Wskazane w art. 92c u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Podkreślić również trzeba, że ciężar dowodu w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa na stronie postępowania. W omawianym przypadku strona nie przedłożyła wiarygodnych dowodów na potwierdzenie, iż w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność za popełnienie naruszeń.

Organ odwoławczy ocenił, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji jest wystarczający do uznania, iż strona ponosi odpowiedzialność za popełnienie naruszenia z lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. Organ I instancji w sposób wszechstronny dokonał oceny stanu faktycznego, działał w granicach i zgodnie z przepisami prawa. Organ I instancji pouczył stronę o przysługujących jej prawach oraz w uzasadnieniu swej decyzji odniósł się do zaistniałego stanu faktycznego. W przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ I instancji ocenił zaistniały stan faktyczny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, czym nie naruszył art. 80 k.p.a.

Organ wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie art. 189f k.p.a. nie stosuje się z uwagi na normę kolizyjną określoną w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., która stanowi, że w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych dotyczących m.in. odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się. W przypadku decyzji administracyjnych o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 92a u.t.d. w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione są w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku - także w art. 92b ust. 1 u.t.d.

W skardze M. B. zarzucił naruszenie prawa materialnego ze względu na błędną interpretację przepisów ustawy o transporcie drogowym, ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, jako niezgodną ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem obowiązujących norm prawnych.

Skarżący wyjaśnił, że wszystkie pozostałości metalowe, które w wyniku remontów są niepotrzebne i zbędne, zabiera do siebie do Strykowa i po uzbieraniu większej ilości średnio raz na 2 lata wywozi do punktu skupu. W ten sposób dba między innymi o środowisko i ekologię przy jednoczesnym zwrocie kosztów za zużyte paliwo. Innymi słowy, do punktu skupu dostarcza odpady, które powstały w gospodarstwach domowych. Są to np. wymontowane stare kaloryfery, ościeżnice drzwiowe, rurki hydrauliczne, stare zamki drzwiowe itp. W związku z tym, że są to odpady powstałe w gospodarstwach domowych, nie ma obowiązku nawet prowadzenia ewidencji tych odpadów. Jest to zgodne z art. 66 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Skarżący odwołał się do definicji odpadów komunalnych.

Zdaniem strony przewóz wykonywany 6 lipca 2020 r. na trasie S. – Ł. wykonywany był zgodnie z obowiązującym prawem, a w szczególności z rozporządzeniem ministra środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów. Przepis zawarty w paragrafie 11.1 powyższego rozporządzenia jednoznacznie i precyzyjnie zwalnia taki przewóz z oznakowania tablicą z napisem ODPADY.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie z 5 stycznia 2022 r. skarżący ponownie podkreślił, że organy naruszyły art. 66 ust. 4 u.o.. Wyjaśnił, że kierowca przewoził do punktu skupu odpad komunalny, wobec czego nie było obowiązku oznakowania pojazdu tablicą. Strona podtrzymała stanowisko, że odpad komunalny to odpad związany z działalnością nieprzemysłową człowieka. Skarżący wskazał również na naruszenie przez organy art. 92c u.t.d.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z [...] r. w przedmiocie nałożenia na M. B. kary za naruszenie przepisów o transporcie drogowym wydana została z naruszeniem prawa.

Przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie było ustalenie odpowiedzialności skarżącego za wykonywanie przewozu drogowego odpadów bez oznakowania. O tym obowiązku mowa jest w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach.

Z protokołu kontroli z 6 lipca 2020 r. oraz wykonanych fotografii pojazdu w momencie zatrzymania do kontroli wynika, że zatrzymany do kontroli pojazd marki SCANIA nie był wyposażony w tabliczkę z napisem "ODPADY". Kierowca przewoził pocięte elementy konstrukcji stalowych wytworzone podczas prac remontowo-budowlanych. Według organu taki stan rzeczy istniejący w chwili zatrzymania pojazdu do kontroli upoważniał do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł.

Na poparcie swego stanowiska organy przywołały art. 24 ust. 1 i ust. 7 ustawy o odpadach. W myśl art. 24 ust. 1 ustawy transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7.

Na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach wydane zostało rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów z dnia 7 października 2016 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 1742).

Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia, środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.4) oznacza się tablicą:

1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;

2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm.

Konsekwencją powyższych przepisów jest treść lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach karą pieniężną w wysokości 10.000 złotych.

Skarżący stoi natomiast na stanowisku, że przewożone przez niego odpady to odpady powstałe podczas remontów, które przewoził w ramach przewozów na potrzeby własne. Zdaniem strony jest wytwórcą odpadów komunalnych w gospodarstwie domowym, dlatego zwolniony był z posiadania oznakowanej tabliczki.

Wobec tak zarysowanego przedmiotu sporu należy przypomnieć, że stosownie do art. 1 u.o. ustawa określa środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegające i zmniejszające negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi wynikający z wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi oraz ograniczające ogólne skutki użytkowania zasobów i poprawiające efektywność takiego użytkowania.

W myśl natomiast art. 3 ust. 1 pkt 7 u.o. przez odpady komunalne - rozumie się przez to odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych; niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne pozostają niesegregowalnymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane czynności przetwarzania odpadów, która nie zmieniła w sposób znaczący ich właściwości.

Z kolei art. 4 ust. 1 u.o. stanowi, że odpady klasyfikuje się przez ich zaliczenie do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów, uwzględniając:

1) źródło ich powstawania;

2) właściwości powodujące, że odpady są odpadami niebezpiecznymi, określone w rozporządzeniu (UE) nr 1357/2014 i w rozporządzeniu (UE) 2017/997, oraz przepisy wydane na podstawie art. 3 ust. 5;

3) składniki odpadów, dla których przekroczenie wartości granicznych stężeń substancji niebezpiecznych może powodować, że odpady są odpadami niebezpiecznymi.

Składniki odpadów, o których mowa w ust. 1 pkt 3, określa załącznik nr 4 do ustawy (art. 4 ust. 2 u.o.).

Minister właściwy do spraw klimatu określi, w drodze rozporządzenia, katalog odpadów z podziałem na grupy, podgrupy i rodzaje ze wskazaniem odpadów niebezpiecznych, kierując się źródłem powstawania odpadów oraz właściwościami odpadów (art. 4 ust. 3 u.o.).

Znaczenie w sprawie ma również rozporządzenie Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r. poz. 10) zgodnie, z którym wytworzone przez skarżącego pozostałości po remontach prawidłowo organ zaliczył do grupy 17 zawierającej odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych). Podgrupa 17 04 zawiera odpady i złomy metaliczne oraz stopów metali. Przewożone odpady zostały prawidłowo zaklasyfikowane ze względu na ich charakter oraz źródło pochodzenia jako odpady o kodzie 17 04 05 - żelazo i stal.

Zauważyć trzeba, że zasadniczym komponentem definicji odpadów komunalnych z ustawy o odpadach jest powstawanie odpadów w gospodarstwach domowych. Te odpady, które powstają normalnie w takich gospodarstwach, są odpadami komunalnymi. Stwierdzić można, że ta część definicji ustawowej opiera się na kryterium podmiotowym - typowy odpad wytwarzany w gospodarstwie domowym (podmiot) ma charakter komunalny ipso iure. Druga część definicji opiera się już na kryterium przedmiotowym – odpadami komunalnymi są także (niezależnie od odpadów mających charakter komunalny ze względów podmiotowych) te, które są fizycznie podobne do komunalnych ze względu na swój charakter lub skład.

Analizując powyższe przepisy Sąd podzielił stanowisko organów, że kierowca wykonujący transport w imieniu skarżącego przewoził odpady powstałe podczas wykonywania prac remontowo-budowlanych, co istotne nie w swoim gospodarstwie domowym, lecz na zlecenie innych osób. Nie można zatem, tak jak chciałby skarżący, uznać, że odpady te są odpadami komunalnymi. Skarżący nie wytworzył ich w swoim gospodarstwie domowym, nie są one również podobne do wytwarzanych w gospodarstwach domowych. Znajdująca się w aktach administracyjnych dokumentacja zdjęciowa potwierdza, że skarżący przewoził m.in. pocięte elementy konstrukcji stalowych (k. 12 -14 akt admin.). Odpady komunalne to inaczej odpady bytowe, czyli powstające w gospodarstwach domowych, ewentualnie powstające przy okazji prowadzenia działalności gospodarczej, ale związane z bytowaniem człowieka. W rozpoznawanej sprawie kara pieniężna wymierzona została na podstawie ustawy o transporcie drogowym i jej załącznika nr 3. Przesłanką odpowiedzialności skarżącego jest stwierdzenie nieprzestrzegania określonych w niej warunków przewozu określonych odpadów. Dla nałożenia kary nie ma znaczenia zawinienie, czy też brak winy po stronie skarżącego. Profesjonalny uczestnik przewozu powinien zapoznać się z aktualnymi przepisami w tym zakresie oraz wykonywać je w sposób właściwy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 66 ust. 4 u.o. Sąd uznał go za niezasadny. Stosownie do treści art. 66 ust. 1 u.o. posiadacz odpadów jest obowiązany do prowadzenia na bieżąco ich ilościowej i jakościowej ewidencji zgodnie z katalogiem odpadów określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 3, zwanej dalej "ewidencją odpadów".

W myśl natomiast art. 66 ust. 4 u.o. obowiązek prowadzenia ewidencji odpadów nie dotyczy:

1) wytwórców:

a) odpadów komunalnych,

b) odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji, jeżeli pojazdy te zostały przekazane do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów,

c) będących rolnikami gospodarującymi na powierzchni użytków rolnych poniżej 75 ha, o ile nie podlegają wpisowi do rejestru na podstawie art. 51 ust. 1,

d) odpadów budowlanych i rozbiórkowych pochodzących z robót budowlanych prowadzonych przez osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami;

2) osób fizycznych i jednostek organizacyjnych niebędących przedsiębiorcami, które wykorzystują odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8;

3) podmiotów, o których mowa w art. 45 ust. 1 pkt 1;

4) rodzajów odpadów lub ilości odpadów określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 5.

Minister właściwy do spraw klimatu określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje odpadów lub ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, kierując się ich szkodliwością oraz potrzebą wprowadzenia ułatwień w przypadku wytwarzania niewielkich ilości odpadów (art. 66 ust. 5 u.o.).

W omawianej sprawie skarżący nie jest wytwórcą odpadów, a ich posiadaczem. Odpady, o których mowa w rozpoznawanej sprawie nie zostały wymienione w rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 23 grudnia 2019 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (Dz. U. z 2019 r. poz. 2531). Zdaniem Sądu, do skarżącego nie odnosi się zatem zwolnienie z § 11 powoływanego wyżej rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, zgodnie, z którym przepisów § 8-10 nie stosuje się w przypadku gdy:

1) nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, zgodnie z art. 66 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;

2) środkiem transportu transportuje się odpady inne niż niebezpieczne, w ilości nieprzekraczającej 100 kg.

Stosownie do treści art. 92 a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.

Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10

- załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.).

Reasumując, w takich okolicznościach sprawy Sąd podzielił stanowisko organów o zasadności stwierdzenia wykonywania przewozu drogowego odpadów przez transportującego je bez oznakowania środka transportu, o którym to oznakowaniu stanowią przepisy wydane na podstawie delegacji z art. 24 ust. 7 u.o., a które to naruszenia, jako podlegające sankcji w postaci kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł przewiduje lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d.

Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącego dotyczącego nieprawidłowego zastosowania przez organy art. 92c ust. 1 u.t.d. i nieumorzeniu przedmiotowego postępowania. Art. 92c ust. 1 u.t.d. stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Sąd zauważa, że obie okoliczności wymienione w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. muszą wystąpić łącznie, na co wskazuje spójnik "a", tzn. "okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia", a zarazem "naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć". Konieczność wystąpienia obu przesłanek - dla uwolnienia od odpowiedzialności - jest akceptowana w orzecznictwie, por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2020 r., sygn. II GSK 1025/20 (publ. ww.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie nie doprowadziło do ustalenia ani nawet uprawdopodobnienia, że skarżący nie miał wpływu na brak oznaczenia pojazdu. Trafnie organ powołuje się na § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, zgodnie którym oznakowanie środków transportu odpadów powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne. W świetle tego przepisu podmiot zamierzający przemieszczać odpady powinien dołożyć należytej staranności przy oznakowaniu pojazdu. Jeśli zaś chodzi o drugi konieczny element, tj. aby "naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć" - to tym bardziej nie ustalono ich wystąpienia. Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2021 r., II GSK 1189/18, że przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Skarżący takich okoliczności nie wykazał. Na gruncie tej sprawy nic nie wskazuje na to, aby takie okoliczności wystąpiły, a organowi nie można przypisać zaniedbań dowodowych w tym zakresie. Organy nie naruszyły zatem art. 92c ust. 1 u.t.d.

Odnosząc się natomiast do wysokości wymierzonej kary w kwocie 10.000 zł oraz braku środków na ich zapłatę po stronie skarżącego należy wyjaśnić, że powstałe na gruncie u.t.d. kary za naruszenia określone są w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego, nie ma widełek ani też nie określono kwoty kary administracyjnej maksymalnej ("do"), lecz wskazano jedną konkretną kwotę przyporządkowaną do naruszenia z lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. Ustalone kary nie podlegają obniżeniu, czy też miarkowaniu. Organ nie ma podstaw do analizy współmierności kary do okoliczności sprawy.

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Zgodne z przepisem art. 15 zzs4 ust. 2 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Z kolei art. 15 zzs4 ust. 3 stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Przeprowadzenie rozprawy zdalnej w rozpoznawanej sprawie nie było możliwe z uwagi na brak możliwości technicznych, więc sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku art. 15 zzs4 ust. 2 i ust. 3 ustawy COVID-19, orzekł o oddaleniu skargi.

E.G.