Uchwała Składu Siedmiu Sędziów NSA, sygn. akt OPS 14/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Zatrudnienie
Powołane przepisy: article: art. 37j ust. 1, art. 37k ust. 1, art. 37l ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 stycznia 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Teza: Osobie bezrobotnej, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych spełniała warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego określone w art. 37j ust. 1 lub w art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r./, przysługuje na jej wniosek prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37l ust. 1 tej ustawy, mimo wygaśnięcia prawa do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania, jeżeli w dniu złożenia wniosku spełnia określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego.

TEZY

Osobie bezrobotnej, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych spełniała warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego określone w art. 37j ust. 1 lub w art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r./, przysługuje na jej wniosek prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37l ust. 1 tej ustawy, mimo wygaśnięcia prawa do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania, jeżeli w dniu złożenia wniosku spełnia określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie przy udziale Iwony Kaszczyszyn prokuratora Prokuratury Krajowej w sprawie ze skargi Ireny J. na decyzję Wojewody L. z dnia 1 marca 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2002 r. na posiedzeniu jawnym wątpliwości prawnej przekazanej przez skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia 18 grudnia 2001 r. II SA/Lu 533/01 do wyjaśnienia w trybie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./:

Czy w świetle art. 37j ust. 1, art. 37k ust. 1 i art. 37l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./ przysługuje zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne osobie bezrobotnej, która w chwili złożenia wniosku o przyznanie jednego z tych świadczeń nie ma uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych, bo je utraciła na skutek upływu okresu jego pobierania, lecz w chwili złożenia wniosku o przyznanie jej statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku spełniała wymogi wynikające z powołanych przepisów do przyznania jej bądź żądanego zasiłku przedemerytalnego bądź świadczenia przedemerytalnego?

podjął następującą uchwałę:


UZASADNIENIE

Wątpliwości prawne przedstawione w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 18 grudnia 2001 r. powstały na tle bezspornego, następującego stanu faktycznego:

Irena J. w dniu 6 marca 2000 r. została zarejestrowana w Miejskim Urzędzie Pracy w L. jako osoba bezrobotna i decyzją z dnia 5 maja 2000 r. zostało jej przyznane prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 1 maja 2000 r. Z dniem 1 listopada 2000 r. utraciła ona prawo do pobierania tego zasiłku z powodu upływu ustawowego okresu jego pobierania /decyzja z dnia 8 listopada 2000 r./. W dniu 9 listopada 2000 r. Irena J. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej świadczenia przedemerytalnego. W świetle ustaleń organu I i II instancji I. J. ma okres zatrudnienia 36 lat i 72 dni /wliczając w to okres jej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców/, zaś rozwiązanie ostatniego stosunku pracy z Ireną J. nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, a przez to w świetle art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./ spełnia ona wymogi do przyznania jej świadczenia przedemerytalnego. Wniosek jednak o przyznanie jej tego świadczenia złożyła już po wygaśnięciu prawa do pobierania zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu okresu jego pobierania. Z tego względu, zdaniem organów, w świetle art. 37k ust. 1 powołanej ustawy żądanie tego wniosku nie może być uwzględnione. Według tego przepisu bowiem w chwili złożenia wniosku o przyznanie jej świadczenia, powinna posiadać status bezrobotnego i prawo do pobierania zasiłku, a tego ostatniego warunku nie spełnia. Kierując się tymi względami, decyzją z dnia 1 marca 2001 r. Wojewoda L. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 15 stycznia 2001 r., którą odmówiono Irenie J. prawa do świadczenia przedemerytalnego.

W skardze Irena J. zakwestionowała pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji.

Skład orzekający, rozpoznający skargę I. J., mając na względzie niejednolitość orzecznictwa NSA w tym zakresie, wystąpił z przytoczonym w sentencji uchwały pytaniem prawnym.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w dotychczasowym orzecznictwie administracyjnym jednolicie wyrażano pogląd, że osoba składająca wniosek o przyznanie jej bądź zasiłku przedemerytalnego, bądź świadczenia przedemerytalnego po utracie uprawnienia do zasiłku dla bezrobotnych w następstwie upływu okresu jego pobierania, nie spełnia przesłanki ustawowej wynikającej z powołanych wyżej przepisów prawnych do przyznania jej zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Taki kierunek orzecznictwa jest uzasadniony w świetle wykładni literalnej powyższych przepisów prawnych i został zaaprobowany w niektórych orzeczeniach NSA, czego przykładem są wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2001 r., II SA 2536/00, z dnia 14 marca 2001 r., SA/Bk 1593/00, z dnia 14 listopada 2000 r., II SA/Lu 1048/99.

Skład orzekający podkreślił, że w niektórych orzeczeniach NSA prezentowany jest inny pogląd. Według tego poglądu osoby, które spełniają wymogi ustawowe do przyznania zasiłku przedemerytalnego /świadczenia przedemerytalnego/, a wniosek o przyznanie im tego zasiłku lub świadczenia złożyły po utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu okresu jego pobierania, mają uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego /świadczenia przedemerytalnego/ już w chwili zarejestrowania się w charakterze bezrobotnego. Złożenie wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego /świadczenia przedemerytalnego/ już po wygaśnięciu uprawnienia do zasiłku na skutek upływu okresu jego pobierania, powoduje, iż zasiłek przedemerytalny /świadczenie przedemerytalne/ przyznany być może od daty złożenia wniosku o jego przyznanie /np. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2001 r., SA/Rz 2358/00/. Wreszcie w wyrokach NSA z dnia 30 maja 2001 r., II SA 171/01 i z dnia 17 lipca 2001 r., II SA 403/01 wyrażony został pogląd, że w sytuacji, gdy wnioski o przyznanie zasiłku przedemerytalnego /świadczenia przedemerytalnego/ złożone zostały po utracie przez bezrobotnego prawa do zasiłku na skutek upływu okresu jego pobierania, to winny być potraktowane jako wnioski o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Nierozpoznanie takich wniosków w takim trybie przez organy administracyjne powoduje, że decyzje odwoławcze zostały wydane z naruszeniem art. 9 i art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa oraz art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy zaznaczyć, że aczkolwiek decyzja w sprawie, w której skład orzekający wystąpił o wyjaśnienie wątpliwości prawnej rozstrzyga o odmowie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego, to postanowieniem o wyjaśnienie wątpliwości prawnej oraz uchwałą objęto także kwestie dotyczące przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, ponieważ w takiej sprawie może powstać kwestia przyznania bądź to świadczenia przedemerytalnego, bądź to zasiłku przedemerytalnego. Odniesienie wyjaśnianego zagadnienia prawnego do tych dwóch świadczeń jest uzasadnione także z uwagi na stan prawny obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1995 nr 1 poz. 1/, zwana dalej "ustawą" była wielokrotnie nowelizowana. Z bardzo licznych nowelizacji istotne znaczenie dla dalszych rozważań ma przypomnienie nowelizacji z dnia 6 grudnia 1996 r. /Dz.U. nr 147 poz. 687 - z dnia 17 grudnia 1996 r./. Ta gruntowna, systemowa nowelizacja dokonała przebudowy systemu wsparcia bezrobotnych. Przebudowa ta składała się z trzech zasadniczych elementów składowych.

Pierwszy z nich polegał na wyprowadzeniu z systemu wsparcia bezrobotnych tych grup bezrobotnych, które znalazły się tam wyłącznie z przyczyn socjalnych, w okresie kryzysu pomocy społecznej na przełomie 1993 i 1994 r. Dotyczył on dwóch grup bezrobotnych: bezrobotnych samotnie wychowujących dzieci i osób mających prawo do zasiłku do czasu otrzymania prawa do emerytury. Osoby należące do obu kategorii od dawna de facto nie były uznawane za bezrobotne, ze względu na faktyczną dezaktywizację zawodową. Przeniesienie obu tych grup bezrobotnych do innych systemów zabezpieczenia społecznego nastąpiło bez utraty przez nich prawa do świadczeń.

Jak podkreślił poseł - sprawozdawca, dodany w ustawie cały "Rozdział 3c. Zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne" - jest jednym z istotniejszych elementów przebudowy systemu zabezpieczenia społecznego w Polsce. (...) Osoby pobierające dotychczas zasiłek dla bezrobotnych do czasu otrzymania emerytury będą miały prawo do zasiłków przedemerytalnych i świadczeń przedemerytalnych, które stanowić będą świadczenia socjalne o charakterze zaopatrzeniowym, poza systemem świadczeń od bezrobocia. Państwo będzie, z jednej strony, gwarantowało bezpieczeństwo socjalne osobie w wieku przedemerytalnym bez opłacania stażu ubezpieczeniowego, uprawnienie to przysługuje bowiem osobom, które minimalny staż uprawniający do emerytury posiadają. Z drugiej strony, osoba pobierająca świadczenie przedemerytalne nie będzie traktowana jako osoba bezrobotna, ale jako należąca do osobnej kategorii w systemie zabezpieczenia społecznego, która jednak obsługiwana byłaby tak jak dotychczas w ramach systemu urzędów pracy. /por. Z. Mańk: Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Komentarz, wyjaśnienia, orzecznictwo: Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego, Wyd. Krajowy Urząd Pracy, Warszawa, styczeń 1997 r., str. 43, 44/.

Drugim elementem przebudowy systemu wsparcia bezrobotnych było zróżnicowanie okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych ze względu na sytuację na lokalnych rynkach pracy.

Wreszcie trzecim elementem tej przebudowy było zróżnicowanie wysokości zasiłków dla bezrobotnych ze względu na staż pracy.

Wykładnia przepisów regulujących uprawnienia do zasiłków przedemerytalnych i świadczeń przedemerytalnych winna uwzględniać te doniosłe społecznie założenia i cele ustawodawcy, które legły u podstaw ich wprowadzenia.

Podkreślić należy, że wątpliwości prawne przekazane przez skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia 18 grudnia 2001 r. odnoszą się do stanu prawnego obowiązującego /ze zm./ do 31 grudnia 2001 r. i do tego stanu prawnego odnoszą się rozważania zawarte w uchwale. Z dniem 1 stycznia 2002 r. weszła bowiem w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół /Dz.U. nr 154 poz. 1793/, która wprowadziła liczne zmiany - w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W miejsce zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego wprowadziła jedno świadczenie przedemerytalne.

Przechodząc do rozważań związanych z wątpliwościami prawnymi przekazanymi przez skład orzekający, należy mieć na względzie, że dotyczą one wykładni art. 37j ust. 1, art. 37k ust. 1 i art. 37l ust. 1 ustawy. Zarówno treść, redakcja, jak i wzajemna relacja oraz usytuowanie tych przepisów, mają istotne znaczenie dla wyjaśnienia wątpliwości wskazanych w pytaniu składu orzekającego.

Zgodnie z art. 37j ust. 1 ustawy, zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli:

1/ posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub

2/ posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

W myśl art. 37k ust. 1 ustawy, świadczenie przedemerytalne przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9, osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli spełniła także chociażby jeden z czterech wymogów wymienionych w pkt 1-4 ust. 1 art. 37k.

Z kolei art. 37 lit. "l" ust. 1 ustawy stanowi, że prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przysługuje na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku lub zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia. Zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień, z zastrzeżeniem art. 27 ust. 1 pkt 3-6 i ust. 2-4 /ust. 2/.

Nie ulega wątpliwości, że art. 37j ust. 1 i art. 37k ust. 1 ustawy określają materialnoprawne warunki, od spełnienia których uzależnione jest przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W obu tych przepisach zawarty jest także wymóg, aby osoba ubiegająca się o jedno z tych świadczeń spełniała określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz posiadała określone okresy zatrudnienia lub okresy uprawniające do emerytury.

Natomiast art. 37 lit. "l" ust. 1 ustawy nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego wiązał z dniem rejestracji lub z okresem pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Dlatego też w praktyce decyzyjnej organów zatrudnienia wyrażany był pogląd, że po wygaśnięciu prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, nie jest możliwe przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Pogląd ten, uzasadniany literalną wykładnią jedynie części powołanego wyżej przepisu, zyskał aprobatę w niektórych orzeczeniach NSA /np. wyrok z dnia 7 lutego 2001 r. II SA 2536/00, wyrok z dnia 14 marca 2001 r. SA/Bk 1593/00 i in./.

Odmienne stanowisko przyjmowano w innych sprawach.

Najbardziej reprezentatywny dla tego stanowiska jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2001 r., SA/Rz 2358/00. Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie uchylając zaskarżoną decyzję, wskazał, że art. 37j ust. 1 pkt 2 ustanawia przesłanki nabycia uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego w postaci spełnienia warunków do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a także posiadania odpowiedniego okresu zatrudnienia, zaś art. 37l określa czas, w którym owe warunki muszą być spełnione, przyjmując, że uprawnienie do takiego zasiłku powstaje, jeżeli warunki określone w pierwszym z tych przepisów zostaną spełnione w chwili rejestracji lub później, tj. w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Jeżeli zatem w chwili rejestracji dana osoba posiada wymagany okres zatrudnienia i jednocześnie spełnia warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, to w konsekwencji już w z tą chwilą powstaje po jej stronie uprawnienie do zasiłku przedemerytalnego.

Realizacja tego prawa zależna jest jednak od woli uprawnionego, który winien złożyć wniosek o zasiłek przedemerytalny. Przyznanie tego zasiłku nie zależy więc od uznania organu, ale od spełnienia przez bezrobotnego ustawowych przesłanek. Niemożność wykazania w dniu rejestracji posiadania uprawnień do zasiłku przedemerytalnego nie powoduje utraty uprawnienia, a jedynie wywołuje ten skutek, że zasiłek przysługuje od dnia następnego po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień. Nie oznacza to także utraty tego uprawnienia w związku z utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych z uwagi na upływ okresu jego pobierania.

Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 11 października 2001 r., II SA 2593/01 i z dnia 5 lutego 2002 r., II SA 2656/01. W obszernym uzasadnieniu tego ostatniego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że należy odróżnić kwestie materialnoprawne od kwestii dowodowych, czy procesowych. Według stanu faktycznego w sprawie, w której zapadł ten wyrok, skarżąca już w dniu rejestracji /w dniu 15 listopada 2000 r./ spełniała wszystkie wymogi do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego /29 lat i 2 miesiące pracy, w tym ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach/. Ponieważ pracodawca odmówił jej poświadczenia pracy w szczególnych warunkach, uzyskała status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Dopiero po upływie okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych uzyskała poświadczenie pracy w szczególnych warunkach /ponad 15 lat/. W chwili rejestracji - w sensie materialnoprawnym - spełniała już ustawowe wymogi do uzyskania zasiłku przedemerytalnego, ponieważ okres ten miała już "wypracowany". Nie mogła tylko tego udowodnić, gdyż początkowo odmówiono jej wydania poświadczenia pracy w szczególnych warunkach. Składając /w dniu 9 lipca 2001 r./ wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz nowe świadectwo pracy i zaświadczenie o pracy w szczególnych warunkach, wykazała, że spełniała już wcześniej wymogi z art. 37l ust. 1 ustawy do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego.

Pogląd prawny zawarty w wyroku NSA z dnia 28 czerwca 2001 r., SA/Rz 2358/00 oraz powołanych wyrokach w sprawach II SA 2593/01 i II SA 2656/01 zasługuje na pełną aprobatę. Dla osób, które przepracowały bardzo długie okresy czasu /określone w ustawie/ i posiadają okres uprawniający do emerytury, a których dotknęła dezaktywizacja zawodowa - ustawodawca przewidział świadczenie socjalne o charakterze zaopatrzeniowym, poza systemem świadczeń od bezrobocia /zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne/. Jeśli więc w dniu rejestracji lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych osoby te spełniają wymogi materialnoprawne określone w art. 37j ust. 1 lub 37k ust. 1 ustawy, a więc posiadają okres zatrudnienia uprawniający do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, lecz nie są w stanie jedynie tego udowodnić /likwidacja tysięcy zakładów pracy, ogromne trudności z uzyskaniem świadectw pracy z okresu 20 czy 30 lat, długotrwałe poszukiwania dokumentów w archiwach itp./ - to są to kwestie wyłącznie dowodowe o charakterze procesowym, które nie mogą rzutować na istnienie samego prawa.

Przepis art. 37l ust. 1 ustawy tworzy zamkniętą całość, a jego zwieńczenie stanowią słowa "posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia". Ustawodawca świadomie używając tych określeń w czasie przeszłym dokonanym, odsyłając do wniosku złożonego przez osobę, która ubiega się o prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, podkreślił, że decydujące znaczenie ma "posiadanie" lub "spełnienie" tych ustawowych warunków w dniu rejestracji lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych /bez względu na datę złożenia wniosku/. Jeśli warunki te zostały spełnione, od woli zainteresowanego zależy złożenie wniosku o zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne. Wniosek taki uprawniony może złożyć zarówno w dniu rejestracji, w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, jak i po upływie okresu jego pobierania, gdyż już w dacie rejestracji /czy w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych/ - warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń "posiadał" /"spełnił"/.

W dniu złożenia wniosku powinien jednak spełniać określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. Istotne jest to, że mimo upływu okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych, już w dniu rejestracji /lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych/ osoba ta spełniła materialnoprawne warunki do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Należy przy tym podkreślić, że zasadnicze znaczenie ma nie to, że bezrobotny nie może otrzymywać zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, ale to, że spełnia warunki, od których zależy prawo do tego zasiłku. Czym innym jest bowiem spełnianie warunków, od których zależy prawo do zasiłku dla bezrobotnych, a czym innym pobieranie tego zasiłku przez określony w ustawie okres. Ponadto uzyskanie uprawnień do tych świadczeń jest związane z posiadaniem odpowiednich okresów zatrudnienia, a nie z wykazaniem ich w określonym czasie stosownymi dowodami. Za takim rozumieniem tego przepisu przemawiają wyniki zarówno wykładni gramatycznej, jak i systemowej oraz logicznej.

Jeśli nie wydano decyzji odmawiającej przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego /a tylko przyznano prawo do zasiłku dla bezrobotnego/, także po wygaśnięciu prawa do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania, uprawniona osoba może złożyć wniosek o przyznanie jej prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Świadczenia te będą jej przysługiwały od następnego dnia, po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do wykazania tych uprawnień /art. 37l ust. 2 ustawy/.

Natomiast inaczej jest w sprawach, w których bezrobotni już w dniu pierwszej rejestracji /lub w okresie pobierania zasiłku/ spełniali warunki do uzyskania prawa do świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego /z uwagi na posiadany staż pracy lub wykonywanie tej pracy w szczególnych warunkach/, lecz odmówiono im przyznania tego prawa, ponieważ z uwagi na trudności z uzyskaniem odpowiednich świadectw pracy nie byli w stanie tego udowodnić. Po uzyskaniu stosownych dokumentów /już po wygaśnięciu prawa do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania/ nie ma podstaw do składania nowych wniosków o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Wniosek taki /o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego/ powinien być przez organ administracji publicznej zakwalifikowany jako wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, oparty o przesłankę z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

Należy jeszcze raz podkreślić, że jako wniosek o wznowienie postępowania powinien być potraktowany każdy "nowy" wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, jeśli organy zatrudnienia "w pierwszym" postępowaniu wydały decyzję o odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, zaś bezrobotny powołuje się na nowe dowody /dokumenty/ potwierdzające okresy zatrudnienia. Jeżeli natomiast decyzja taka nie była wydana /bo np. nie było wniosku zainteresowanego, który nie mógł udokumentować w tym czasie pełnego stażu pracy czy wykonywania pracy w szczególnych warunkach/ i dlatego przy "pierwszej" rejestracji rozstrzygnięto jedynie o prawie do zasiłku dla bezrobotnych, to złożony później /wraz z brakującymi dokumentami/ wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego - podlega rozpatrzeniu jako odrębna nowa sprawa administracyjna w trybie zwykłym.

Uwzględniając wszystkie przytoczone wyżej argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, podjął uchwałę jak w sentencji.