Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 5/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2019-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art 135, art. 250
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: 41 a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2336
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] nr [...]; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata J. K. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) decyzją

z [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję

z [...] nr [...] odmawiającą J. i A. W. umorzenia należności na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie za okres od 1 października 2017r. do 30 września 2018r. w łącznej kwocie 504 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 19 listopada 2018r. wpłynęły wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie odmowy umorzenia w/w należności. Jednakże strona nie powołała nowych, dotychczas nie znanych Kasie okoliczności i faktów, które należałoby wyjaśnić i które w efekcie mogłyby wpłynąć na zmianę zaskarżonej decyzji. Następnie organ przywołał przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników wyjaśniając, iż wnioskodawczyni J. W. decyzją znak: [...] z dnia [...] została objęta ubezpieczeniem społecznym rolników z mocy ustawy od dnia 1 października 2009r. do nadal. Decyzja ta jest ostateczna i podlega wykonaniu. Natomiast jej mąż – A. W. podlegał temu ubezpieczeniu w okresach: od 1997.06.21 do 1997.06.30; od 1999.01.01 do 2008.12.31, od 2009.04.21 do 2009.10.14 oraz od 2010.05.01 do 2014.07.08 (działalność gospodarcza w okresie: 2000.06.16 - 2004.12.28). Od 9 lipca 2014r. został wyłączony ze względu na przyznanie renty chorobowej w ZUS.

Przywołując brzmienie art. 41a ust 1 w/w ustawy organ podniósł, iż ulga w postaci rozłożenia zadłużenia na raty jest wyjątkowo korzystną formą realizacji ciążącego zobowiązania finansowego wobec Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, bowiem umożliwia równomierne rozłożenie obciążeń finansowych w okresie dłuższego czasu, ponadto od następnego dnia od złożenia wniosku o układ ratalny przerwane jest naliczanie odsetek za zwłokę. Podkreślił, iż małżonkowie W. nie wywiązują się z obowiązku uiszczania należności tytułem składek, pomimo posiadania w okresach wcześniejszych dwóch źródeł dochodu (dochód z gospodarstwa rolnego oraz renta z ZUS). Kilkakrotnie informowano strony o istniejącym zadłużeniu. W związku z brakiem wpłat składek, Placówka KRUS we Włoszczowie, podjęła czynności zmierzające do wyegzekwowania należności w drodze postępowania egzekucyjnego wystawiając tytuł wykonawczy. Wpłatą z dnia 13 listopada 2018r. przekazaną przez Urząd Skarbowy w dniu 14 listopada 2018r. w/w tytuł wykonawczy został zrealizowany w całości.

KRUS podał, iż małżonkowie W. nadal prowadzą gospodarstwo rolne i uzyskują z tego tytułu dochody. Na wsparcie i rozwój gospodarstwa A. W. otrzymuje nadto dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Zdaniem organu motywowanie wniosku o umorzenie problemami zdrowotnymi nie stanowi argumentu do umorzenia, bowiem podlegając ubezpieczeniu społecznemu J. W. ma zagwarantowaną bezpłatną opiekę medyczną, a w przypadku choroby i leczenia może korzystać z przysługujących jej świadczeń z ubezpieczenia.

W świetle powyższego, oraz mając na względzie brak nowych i udokumentowanych zdarzeń losowych uniemożliwiających spłatę należności dotyczących potwierdzenia zgłoszonych faktów i okoliczności, organ stwierdził, że nie występują okoliczności dające podstawę do zmiany decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników z dnia 9 października 2018r.

Na powyższą decyzję J. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W uzasadnieniu skarżąca wyraziła swój sprzeciw wobec postępowania Prezesa KRUS względem jej osoby i rodziny. Nawiazała do toczącej się przed WSA w Kiecach sprawy o sygn. akt I SA/Ke 147/18. Podniosła okoliczność wystawiania tytułów wykonawczych oraz egzekucji należności, jak również nawiązała do zatajenia zgłoszenia wypadku przy pracy jej męża. Skarżąca uważa, że działania organów państwa pozbawiły ją środków do życia oraz dopłat.

J. W. poruszyła także kwestię decyzji ostatecznej, której nigdy nie dostała, a rzekomo istnieje w aktach. Następnie wskazała na okoliczność mandatu nałożonego po 14 dniach, domagając się jego uchylenia z urzędu.

Poinformowała nadto o toczącym się względem A. W. postępowaniu przez Sądem Okręgowym w K.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z 20 lutego 2019 r. skarżąca dodała, iż są już cztery sprawy z jej odwołań. Po raz kolejny wskazała na bardzo trudną sytuację finansową w jakiej się znalazła jej rodzina oraz nawiązała do wypadku przy pracy męża.

Na rozprawie w dniu 21 marca 2019r. Sąd działając na podstawie art 106 § 3 p.p.s.a. postanowił o przeprowadzeniu dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy tut. Sądu o sygn. akt I SA/Ke 65/19 tj. z decyzji Prezesa KRUS z [...] o nr. [...] oraz z decyzji Prezesa KRUS z [...] nr [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2017.2188 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(j.t. Dz.U.2018.1302), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak

i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności godzi się jednakże zauważyć, iż w świetle cytowanego wyżej art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny wyznaczone są granicami sprawy administracyjnej, która powinna być rozumiana w znaczeniu materialnoprawnym, a nie procesowym. Zakresem rozpoznania sądu stają się więc wszystkie czynności i akty wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania i w jakim trybie zostały podjęte. Rozstrzyganie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem innej sprawy administracyjnej niż ta w której wniesiono skargę.

W niniejszym postępowaniu sądowym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach dokonuje kontroli zgodności z prawem decyzji KRUS z [...] nr [...] utrzymującej w mocy decyzję z [...] nr [...] odmawiającej J. i A. W. umorzenia należności na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie za okres od 1 października 2017r. do 30 września 2018r. w łącznej kwocie 504 zł. Zadłużenie powstało w wyniku nie opłacania składek podlegającej ubezpieczeniu społecznemu rolników J. W. za w/w okres.

Dlatego też ramy przedmiotowej sprawy nie obejmują okoliczności na które powołuje się strona tj. wypadku przy pracy męża, egzekucji, wystawionych tytułów wykonawczych, czy mandatu.

Z treści skargi wynika również, że skarżąca kwestionuje m.in. decyzję z [...]. Działając w oparciu o art 106 § 3 p.p.s.a., Sąd, wydanym na rozprawie w dniu 21 marca 2019r. postanowieniem przeprowadził dowód z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy tut. Sądu o sygn. akt I SA/Ke 65/19 tj. z decyzji Prezesa KRUS z [...] o nr. [...] stwierdzającej podleganie J. W. ubezpieczeniu społecznemu rolników i obowiązek opłacania przez nią składek na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz emerytalno – rentowe od 1 października 2009 r. oraz z decyzji z [...] nr [...] Prezesa KRUS odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej z [...]. Należy wskazać, że od decyzji w sprawie podlegania ubezpieczeniu przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 36 ust. 3 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 u.u.s.r.). Oznacza to, że wojewódzkie sądy administracyjne nie obejmują swoją właściwością spraw z zakresu podlegania obowiązkowi ubezpieczeniu społecznemu rolników. W konsekwencji Sąd nie jest uprawniony do kontroli legalności kwestionowanej przez skarżącą decyzji z 30 marca 2010 r. Dla niniejszego postępowania natomiast istotne jest, że decyzja z 30 marca 2010 r. znajduje się w obrocie prawnym, co oznacza, że na skarżącej ciążył obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Niewywiązywanie się z tego obowiązku przez skarżącą spowodowało zadłużenie, którego odmowa umorzenia stanowi przedmiot niniejszej sprawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.2017.2336) dalej "u.u.s.r." zgodnie, z którym prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Użyty w art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. zwrot "może" oznacza, że organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia działa w ramach uznania administracyjnego. W przypadku stwierdzenia przesłanki może zatem wniosek uwzględnić lub odmówić jego uwzględnienia, ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Zaznaczyć jednak trzeba, że wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (art. 7 ustawy

z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – j.t. Dz.U.2017.1257 – dalej "k.p.a."), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Kwestią pierwszorzędną w niniejszej sprawie jest ustalenie czy występuje przesłanka umorzenia, tj. ważny interes zainteresowanego. W związku z tym obowiązkiem organu, wynikającym z art. 77 § 1 k.p.a. było wyjaśnienie sytuacji materialnej i życiowej skarżącej, ustalenie osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, dochodów oraz koniecznych wydatków tak dla jej egzystencji, jak i osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe. Ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację ubezpieczonego istnieje bowiem wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i jego sytuacją materialną istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawnych potrzeb życiowych. Istotne przy tym jest, że ustalając istnienie przesłanki organ zobowiązany jest wziąć pod uwagę aktualną sytuację życiową

i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości. Tak dokonane ustalenia powinny zostać następnie odzwierciedlone w uzasadnieniu decyzji.

Dokonując analizy zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wskazanych wymogów należy uznać, iż proces decyzyjny organu został przeprowadzony wadliwie, gdyż nie spełnił powyższych wymagań. Organ nie zgromadził bowiem materiału dowodowego niezbędnego do orzekania w sprawie czym naruszył art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Konsekwencją powyższego było uchybienie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia podjętej w sprawie decyzji.

Pojęcie ważnego interesu zainteresowanego nie zostało przez ustawodawcę ściśle zdefiniowane, dlatego też o tym, czy w sprawie zachodzi ważny interes zainteresowanego decydują różnorakie czynniki. O jego zaistnieniu świadczyć może zarówno trudna sytuacja finansowa, majątkowa, osobista, czy zdrowotna wnioskodawcy jak i wystąpienie zdarzeń nadzwyczajnych (takich jak klęska żywiołowa, niezawiniona utrata możliwości zarobkowania, choroba lub ciężkie kalectwo), które zaburzyły w istotny sposób jego codzienne funkcjonowanie, w tym negatywnie wpłynęły na stan środków przeznaczonych na zwykłe utrzymanie.

Skarżąca wnioskując o umorzenie należności powoływała się na zły i ciągle pogarszający się stan zdrowia własny i męża oraz trudną sytuację materialną jej rodziny, brak środków do życia.

Sytuacja materialna oraz zdrowotna wnioskodawczyni i jej męża oraz wynikająca z nich niemożność opłacania składek może uzasadniać istnienie przesłanki ważnego interesu. Zatem obowiązkiem organu wynikającym z art. 77 § 1 k.p.a było ustalenie jej możliwości płatniczych przez dokonanie analizy dochodów, wydatków oraz relacji między nimi. Ważny interes w umorzeniu należności ze względu na trudną sytuację zobowiązanej zachodzi bowiem wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i sytuacją materialną wnioskodawcy istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Ustalenia i ocena organu winny zatem koncentrować się na zbadaniu, czy zapłata należności nie spowoduje zagrożenia dla możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych zobowiązanej i jej męża. Powyższe wymagało dokonania i przedstawienia w uzasadnieniu decyzji szczegółowej analizy jej sytuacji finansowej, określenia źródła dochodów, wydatków niezbędnych dla egzystencji zobowiązanej i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe oraz określenia relacji pomiędzy tymi wielkościami. Tylko zbadanie relacji między dochodem a niezbędnymi wydatkami pozwala na ustalenie, czy zachodzi przesłanka umorzenia określona w art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. Należy wyjaśnić, że za przyjęciem wystąpienia ważnego interesu ubezpieczonego może przemawiać niemożność zapłacenia składek rozumiana jako absolutny brak środków na jej realizację albo też brak środków na zapłatę bez uszczuplenia podstawowych potrzeb życiowych. Ważny interes zobowiązanego może zachodzić zatem także wówczas, gdy wskutek niskich dochodów, sytuujących się na granicy minimum socjalnego, wnioskodawca nie jest w stanie pogodzić obowiązku spłaty należności z koniecznością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że proces decyzyjny organu nie wypełnia nałożonych na organ obowiązków procesowych.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, iż wydając zaskarżoną decyzję organ nie dokonał koniecznych ustaleń w zakresie sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącej. Analiza materiału dowodowego sprawy wskazuje, że organ dokonując oceny przesłanek przyznania ulgi i formułując w tym kontekście swe wnioski nie ustalił okoliczności potwierdzających aktualną sytuację materialno-życiową wnioskodawczyni.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż organ nie przeprowadził wizytacji w gospodarstwie zobowiązanej. Poprzestał jedynie na wysłaniu pisma z dnia 21 września 2018r. z terminem wizytacji w miejscu zamieszkania. Następnie, na skutek pisma A. W., w którym ten wyraził sprzeciw co do "wycieczek" organ zaniechał przeprowadzenia tej czynności. Zdaniem Sądu postępowanie to należy ocenić jako wadliwe. Dążąc do zgromadzenia materiału dowodowego koniecznego do orzekania w ramach przedmiotowej sprawy organ winien poczynić choćby próbę przeprowadzenia czynności – wizytacji w gospodarstwie wnioskodawczyni i ustalić w możliwym zakresie jej sytuację materialną. Czynności tej nie stało na przeszkodzie pismo A. W., który nie był wnioskodawcą żądanej ulgi. Tym samym zaniechanie organu przeprowadzenia wizytacji oraz sporządzenia protokołu z tej czynności Sąd ocenia jako naruszające przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 77 § 1 k.p.a

Nadto należy zwrócić uwagę, iż w piśmie z 21 września 2018r. organ zwrócił się do małżonków W. o ujawnienie podczas wizytacji wskazanej tam dokumentacji na potwierdzenie podnoszonych we wniosku faktów. Pomimo, iż następnie do przeprowadzenia wizytacji nie doszło, organ nie wezwał ponownie strony do złożenia wskazanych dokumentów. Działanie takie należy ocenić jako wadliwe i naruszające zasady ogólne postępowania administracyjnego, w szczególności, określone w art. 7 i art. 8 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Zdaniem Sądu, mając na względzie znaną organowi nieporadność strony postępowania, należało wezwać ponownie J. i A. małż. W. do złożenia żądanej dokumentacji oraz wyjaśnić im skutki uchybienia w/w obowiązkowi.

W toku postępowania KRUS nie zwrócił się także do właściwych organów w celu ustalenia, czy skarżąca korzysta z pomocy społecznej, nie wykorzystał znanych sobie z urzędu okoliczności, by ustalić i ocenić sytuację materialną J. W. i jej rodziny.

Dodatkowo zauważyć należy, iż organ wskazując na okoliczność użytkowania gospodarstwa rolnego nie podaje jakie dochody z tego tytułu otrzymują strony. Nie ustala także wysokości renty, choć wskazuje ją jako jedno z dwóch źródeł dochodu małżonków W. Nadto podając, iż mąż skarżącej korzysta z dopłat, organ nie ustala ich wysokości, a następnie nie ocenia wpływu przyznanych kwot na kondycję finansową wnioskodawczyni i jej rodziny.

Należy podkreślić, że organ rozpatrując wniosek o umorzenie jest zobligowany do rozważenia sytuacji w jakiej znajduje się wnioskodawca w dacie podejmowania decyzji w sprawie. Organ powinien zatem dokonać wszechstronnej i aktualnej w odniesieniu do daty wydania decyzji analizy zdolności płatniczej strony oraz aktualnych warunków jej egzystencji. Bez względu na datę powstania zaległości wszystkie okoliczności, które mogły mieć wpływ na możliwości płatnicze winny być przez organ rozważone. Działanie organu w przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, godzi w wymienione wyżej zasady z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. i nie zasługuje na akceptację. Obowiązkiem procesowym organu było ustalenie i ocena okoliczności mających znaczenie dla stwierdzenia istnienia przesłanek przyznania wnioskowanej ulgi. Analiza zdolności płatniczych zobowiązanej wymaga zawsze ustalenia aktualnej wysokości osiąganych przez nią dochodów, ponoszonych wydatków oraz relacji pomiędzy dochodami a wydatkami koniecznymi dla jej egzystencji. Dopiero prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, dokonanie analizy sytuacji materialnej skarżącej istniejącej w dacie rozstrzygnięcia, daje organowi możliwość oceny, czy jej sytuacja materialna i życiowa pozwala i w jakim zakresie, na zapłatę należności.

Wprawdzie postępowanie w sprawie umorzenia należności jest inicjowane na wniosek zobowiązanego i w jego też interesie leży podanie do wiadomości organu wszystkich okoliczności sprawy przemawiających za zrezygnowaniem z należności. Nie oznacza to jednak, że cały ciężar dowodowy w sprawach o umorzenie został przeniesiony wyłącznie na zobowiązanego. Spoczywa on nadal także na organach prowadzących postępowanie, które powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych wedle zasady z art. 8 k.p.a. oraz zasad z art. 7, art. i 77 § 1 k.p.a.

Ustalenia i ocena materiału dowodowego powinna znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego uzasadnienie spełnia szczególnie istotną rolę. Zaskarżona decyzja nie zawiera kluczowych ustaleń dotyczących sytuacji zobowiązanej i nie wyjaśnia jakie elementy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej, uzasadniają twierdzenie organu o braku okoliczności spełniających przesłankę "ważnego interesu zainteresowanego", co narusza art. 107 § 3 k.p.a.

Należy także zwrócić uwagę, iż organ w uzasadnieniu decyzji nawiązał do ulgi w postaci rozłożenia na raty, co jest niezgodne z przedmiotem niniejszego postępowania, albowiem skarżąca ubiegała się o umorzenie należności. Powyższe dodatkowo świadczy o wadliwości uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu, doszło także do naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustalenia drugiej koniecznej przesłanki umorzenia, jaką stosownie do

art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r., jest stan finansów funduszów emerytalno - rentowego

i składkowego. Prezes KRUS odmawiając umorzenia należnych składek w ogóle nie odniósł się do drugiej przesłanki przyjmowanej jako interes społeczny.

Tytułem wstępu do rozważań dotyczących przesłanki interesu społecznego wskazać należy, że wszelkie ulgi w spłacie zobowiązań mają charakter odstępstwa od powszechności wnoszenia składek na ubezpieczenie rolnicze i niewątpliwie powinny być interpretowane ściśle. Podkreślić jednak należy, że wykładnia taka nie może być sprzeczna z ratio legis przepisu i przekreślać celu jaki prawodawca chciał dzięki niemu osiągnąć. Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników przewidująca w art. 41a określone ulgi ma za zadanie spełnienie określonych celów społecznych czy ekonomicznych, uznawanych przez społeczeństwo za pożądane. Prawodawca nie może jednak przewidzieć wszystkich możliwych sytuacji, które mogą się zrealizować i to wówczas rolą organu, jest taka wykładnia przepisów w odniesieniu do zaistniałego stanu faktycznego, która uwzględnia jego cele i założenia. Ograniczanie uprawnień do ulg naruszałoby zasadę równości, która nie może odnosić się tylko do ponoszenia obciążeń publicznoprawnych, ale także do równego dostępu do preferencji w zakresie przyznawania ulg. Zakresem rozważań organu powinien zostać objęty nie tylko aspekt finansowy funduszów, ale również takie zasady, jak sprawiedliwość czy zaufanie zainteresowanego do organów państwa. Podstawą odmowy umorzenia należności, nie może być ponadto powszechnie przyjmowane przez organ stanowisko, że w interesie społecznym leży zapewnienie środków finansowych tych funduszy na poziomie gwarantującym płynną wypłatę świadczeń i każde umorzenie zaległych należności obciążające stan finansów funduszy Kasy jest sprzeczne z interesem społecznym ubezpieczonych. Chodzi jednak o to, by wskutek dochodzenia takich zaległości, Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia (por. wyroki NSA: z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3139/13;

z dnia 3 lipca 2007 r., sygn. akt I FSK 1026/06; publ. CBOSA). Dokonując "ważenia" obu wartości organ uwzględnia rzecz jasna także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1351/11; publ. CBOSA). Tak właśnie w ocenie Sądu należy postrzegać przesłankę interesu społecznego, określoną w art. 41a ust. 1 u.s.r. jako stan finansów funduszów. Uwzględnienie istnienia przesłanki interesu społecznego i rzetelne procedowanie co do wniosku zobowiązanego nie może być postrzegane jako "akt łaski", ale musi być efektem rzetelnej oceny, co w ustalonych realiach stanu faktycznego będzie z punktu widzenia społecznego korzystniejsze: zastosowanie ulgi, czy też odmowa uwzględnienia żądania strony.

Prezes KRUS prawidłowo rozstrzygając sprawę, musi mieć na uwadze to, że na dzień wydania decyzji ustala fakt spełnienia dwóch przesłanek, o których mowa w art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r.

Tym samym na dzień wydania decyzji, hipotetyczne są rozważania organu o braku podstaw do udzielenia ulgi skoro pierwsza przesłanka została błędnie oceniona co do jej zaistnienia, zaś druga przesłanka umorzenia nie była w ogóle przedmiotem ustalenia i oceny w tym postępowaniu.Takich rozważań zabrakło w zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji błędnego procedowania organ nie ustalił w sposób rzetelny czy w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki ważnego interesu skarżącej

i stanu finansów funduszów, czym naruszył art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Stwierdzone wady uzasadnienia decyzji doprowadziły również do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.

Ponownie rozstrzygając sprawę organ uzupełni we wskazanym wyżej zakresie materiał dowodowy tj. przeprowadzi wizytację w gospodarstwie skarżącej i sporządzi na tą okoliczność protokół, wezwie stronę do przedłożenia stosownej dokumentacji na okoliczność podnoszonych we wniosku twierdzeń oraz pouczy o konsekwencjach uchybienia temu obowiązkowi, ustali we własnym zakresie, zwracając się do właściwych organów, sytuację materialną wnioskodawczyni i jej rodziny, w szczególności wysokość dochodów z gospodarstwa rolnego, wysokość renty, wysokość otrzymywanych dopłat, okoliczność korzystania z pomocy społecznej. Następnie organ wszechstronnie rozważy dokonane ustalenia w kontekście zaprezentowanej wykładni przesłanki ważnego interesu zainteresowanego. Ponadto dokona ustaleń w zakresie zaistnienia drugiej przesłanki umorzenia - stanu finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego (interesu społecznego), z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni tej przesłanki. Następnie wynik swoich ustaleń i oceny przedstawi w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.

W konsekwencji, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, wypowie się, czy określone w art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. przesłanki zostały spełnione, a jeżeli tak to czy taka okoliczność przemawia za zastosowaniem wobec skarżącej ulgi w postaci umorzenia kwoty 504 zł.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. w zw. z art 135 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 wyroku.

O przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi J.K. w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18).