Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 61/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 , art. 15 , art. 77 , art. 139
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 37 ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski Mariusz Kotulski / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2009 r. sprawy ze skargi L. K. i J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 18 czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących L. K. i J. K. kwotę 772 / siedemset siedemdziesiąt dwa / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2004r., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016. ze zm) i art. 104 kpa Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. nakazał L. i J.K. rozbiórkę w całości budynku gospodarczego o konstrukcji drewniano - murowanej, samowolnie wybudowanego na działkach nr 1 , 2 położonych w M. gm. S. , bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Organ I instancji w uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia podał, że na wniosek Wójta Gminy S. w dniu [...] marca 1998r. zostało wszczęte przez Urząd Rejonowy w W. postępowanie w sprawie budowy budynku gospodarczego o konstrukcji drewniano - murowanej na posesji przy ulicy [...] nr [...] w M. , zrealizowanego przez W.K. , na działkach nr 1, 2 . W wyniku postępowania została wydana przez Kierownika Urzędu Rejonowego w W. decyzja z dnia [...]maja 1998r. o umorzeniu postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość.

W wyniku zaskarżenia tej decyzji przez Wójta Gminy S. , Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 1998r. uchylił decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w W. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2000r. sygn. akt II SA/Ka 1471/98 oddalił skargę na powyższą decyzję Wojewody . Po ponownym rozpatrzeniu sprawy i przeprowadzeniu wizji w terenie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. wydał decyzję z dnia [...] 2001r. nakazującą dokonanie rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] 2002r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. w dniu [...] lipca 2003r. ponownie przeprowadził wizję na działce nr 1 . Podczas wizji J.K. oświadczył, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany w latach 1976 - 1977. W roku 1987 - 1988 został przeprowadzony remont, który polegał na tym, że na podstawie dotychczas istniejącego budynku dokonano wybudowania budynku gospodarczego, na podstawie planu realizacyjnego zatwierdzonego przez Urząd Gminy S. z dnia [...] 1987r. Nr [...], którego kserokopię przedłożył do akt sprawy. Przedstawiciel Urzędu Gminy S. oświadczył, że przedłożony przez J.K. plan realizacyjny nie dotyczy budynku będącego przedmiotem postępowania. Działka nr 2 stanowi własność J. i L.K. , a działka nr 1 stanowi własność gminy S. Podtrzymał również wszystkie stwierdzenia dotyczące terminu budowy budynku gospodarczego, zawarte w aktach sprawy, z których wynika, że przedmiotowy obiekt został wybudowany w 1988r.

Pismem z dnia 13 sierpnia 2003r. organ l instancji wystąpił do Urzędu Gminy w S. o przesłanie informacji o przeznaczeniu działek nr 1 i 2 w planie zagospodarowania przestrzennego gminy S. obowiązującym na dzień powstania przedmiotowego obiektu budowlanego oraz w aktualnie obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego jak również dowodu, że działka nr 1 stanowi drogę gminną.

Urząd Gminy w S. przekazał dokumenty dotyczące działki nr 1 oraz pismo z dnia 25 sierpnia 2003r. Z dokumentów tych oraz pisma wynikało, że przedmiotowy budynek gospodarczy w terminie jego wybudowania znajdował się w terenach łąk i pastwisk, oznaczonych w planie symbolem [...], natomiast wg obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S. , budynek ten znajduje się w jednostce [...] - zabudowa mieszkaniowa, zagrodowa i jednorodzinna.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. ustalił, w oparciu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, że przedłożony plan realizacyjny zatwierdzony w dniu [...] 1987r. nie dotyczył budynku gospodarczego będącego przedmiotem postępowania. Plan ten dotyczył budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr 3. Natomiast z załącznika graficznego określającego drogi gminne w S. wynikało bezspornie, że działka nr 1 stanowi drogę gminną. Z przedstawionego protokołu granicznego wynikało, że budynek gospodarczy będący przedmiotem postępowania zlokalizowany jest częściowo na działce nr 1 , będącej własnością Gminy S. Organ I instancji stwierdził zatem, że słusznym jest wydanie decyzji na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r., zgodnie z którym obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Ze względu na powyższe Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. nakazał rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli L. i J.K. , domagając się uchylenia decyzji organu l instancji. Odwołujący podali, że zaskarżona decyzja błędnie dokonuje interpretacji drugiego z członów art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., twierdząc że powodem nakazania rozbiórki budynku jest fakt usytuowania go na drodze gminnej, co uniemożliwia swobodne korzystanie z drogi publicznej użytkownikom drogi. Odwołujący wraz z pismem z 4 lipca 2003r. przedłożyli do akt sprawy mapę wykonana przez biegłego sądowego geodetę inż. J.W. na zlecenie Sądu Rejonowego w W. w sprawie rozgraniczeniowej [...]. Z powyższej mapy wynika niezbicie, że działka 1 oddziela dwie działki stanowiące własność L. i J. K. a to 3 i 2 , i te trzy działki stanowią jednolite siedlisko tychże uczestników w całości ogrodzone płotem siatkowym na podmurówce. Z wizji Sądu przeprowadzonej w sprawie [...] wyraźnie wynika, że działka 1 w części ogrodzonego siedliska uczestników stanowi grunt mocno nachylony w kierunku stawu, zupełnie nie nadający się do wykorzystywania go na drogę, a wjazd do siedliska uczestników K. jest wyłącznie po działce 3. Właśnie na tą okoliczność odwołujący zawnioskowali w postępowaniu odwoławczym - jako dowód - akta sprawy [...] Sądu Rejonowego w W.

Odwołujący stwierdzili zatem, że skoro działka 1 nigdy nie była wykorzystywana jako droga w części, w której jest ona wewnątrz ogrodzonego siedliska uczestników K. , to nie można mówić aby wybudowanie budynku spowodowało niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia ani niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Decyzja organu I instancji jako podstawę prawną podaje art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974r., który właśnie wymaga powyższego, gdy tymczasem jako podstawę faktyczną wydania zaskarżonej decyzji przyjmuje uniemożliwienie swobodnego korzystania z drogi publicznej przebiegającej po działce 1 . Tymczasem ta okoliczność nie może być podstawą zastosowania art. 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. a jedynie przesłanki wymienione w tym przepisie prawnym, które bezspornie nie istnieją w sprawie, co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Z tych właśnie względów zaskarżona decyzja zasługuje na uchylenie.

Odwołujący dodatkowo podali, że zaskarżona decyzja błędnie przyjmuje, że działka 1 jest zakwalifikowana jako droga gminna, gdyż po pierwsze nie wynika to z żadnych dokumentów by ta część działki 1 , która jest w ramach ogrodzonego siedliska uczestników była zakwalifikowana jako droga gminna, a jedynie w tym zakresie można mówić o innych odcinkach tej działki. Po drugie przepis art. 37 mówi, że chodzi tu o przepisy obowiązujące w okresie budowy, gdy tymczasem zaskarżona decyzja słusznie ustala, że w tym zakresie decyzja została wydana dopiero w 1998r. a więc znacznie później niż został wybudowany przedmiotowy budynek, a więc ta okoliczność nie może mieć żadnego znaczenia przy rozstrzyganiu sprawy, gdyż przepis art. 37 wyraźnie mówi o budowie niezgodnej z przepisami obowiązującymi w okresie jej budowy, a w tej dacie budowy, na pewno działka nr 1 nie była zaliczona do dróg gminnych. Dlatego też zdaniem odwołujących decyzja organu I instancji winna ulec uchyleniu.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2004r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 104 kpa w związku z art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił skarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej i w tym zakresie orzekł: na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229), w związku z art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 oraz art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) oraz art. 104 kpa, w pozostałej części utrzymując skarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu stwierdził, że jego zdaniem skarżona decyzja wydana została w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną. W niniejszej sprawie nie występuje bowiem przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. tzn. że obiekt w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Z akt sprawy wynika również, że działka nr 1, na której wybudowany został przedmiotowy budynek gospodarczy została zakwalifikowana do kategorii dróg gminnych dopiero w 1998r., z chwilą wejścia w życie rozporządzenia Wojewody z 1998r. Zatem w dacie realizacji budynku gospodarczego, tj. w 1988r. działka ta nie stanowiła drogi gminnej. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest brak przesłanki określonej w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r.

Jednakże w ocenie organu II instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał przyjąć, że spełnione zostały wymogi uzasadniające orzeczenie rozbiórki zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. Zgodnie z treścią tego przepisu obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z obowiązującymi przepisami w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce, gdy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę albo przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę. Z treści graficznej oraz tekstowej planu miejscowego wynika, że teren na którym zlokalizowany jest przedmiotowy budynek gospodarczy oznaczony jest symbolem [...] i przeznaczony na: łąki i pastwiska z niewielkimi enklawami [...]., na których przewiduje się utrzymanie dotychczasowego sposobu użytkowania. Tym samym działka nr 1 , na której usytuowany jest budynek gospodarczy w okresie jego budowy nie była przeznaczona pod zabudowę. Zatem nieprawidłowe jest stwierdzenie organu l instancji, że lokalizacja przedmiotowego budynku nie jest sprzeczna z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w terminie wybudowania budynku jak również obecnie obowiązującego planu. Organ odwoławczy wskazał, iż zbyteczne było badanie przez organ l instancji zgodności inwestycji z planem zagospodarowania przestrzennego Gminy S. z 1992r., albowiem organ l instancji winien kierować się jedynie uregulowaniami planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na dzień powstania przedmiotowego obiektu budowlanego.

W opinii organu odwoławczego okoliczności powyższe, tj. wybudowanie obiektu budowlanego niezgodnie z obowiązującymi przepisami w okresie jego budowy, na terenie nie przeznaczonym do zabudowy w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym na dzień powstania przedmiotowego obiektu budowlanego wypełniają dyspozycję art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. Zatem w niniejszej sprawie należało przeć o przymusowej rozbiórce przedmiotowego budynku gospodarczego.

Jednakże z uwagi na to, iż w niniejszej sprawie nie występują przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r., lecz istnieją przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1, organ odwoławczy zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 kpa korzystając ze swych kompetencji reformacyjnych uchylił skarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej i w tym zakresie orzekł na nowo, a w pozostałej części utrzymał w mocy.

W sprawie uwag zawartych w odwołaniu organ odwoławczy nie podzielił zarzutów skarżących dotyczących braku zasadności zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. z uwagi nie istnienie w niniejszej sprawie przesłanki określonej w pkt 2 w/w przepisu, co zostało stwierdzone w uzasadnieniu niniejszej decyzji. W pozostałych kwestiach podnoszonych przez odwołującego, organ odwoławczy stwierdził, iż nie mają znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i jako takie nie zasługują na uwzględnienie.

Skargę na powyższą decyzję w dniu 25 czerwca 2004r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli L. i J.K. , reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Skarżący zarzucili naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. podnosząc, że liczy się plan zagospodarowania przestrzennego w chwili orzekania, a nie w chwili budowy przedmiotowej decyzji oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę skarżonej decyzji przez niesłuszne przyjęcie, że przedmiotowy budynek jest położony na działkach nr 1 i 2 podczas, gdy z akt sprawy rozgraniczeniowej sygn. akt: [...] Sądu Rejonowego w W. i prawomocnego postanowienia tegoż Sądu wynika, że jest on posadowiony na działkach nr 1 i 3. Na tej ostatniej skarżący mają lokalizowane budynki mieszkalno-gospodarcze i działka ta w chwili budowy podmiotowego obiektu była zgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym. Pełnomocnik skarżących wniósł, więc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji i umorzenie postępowania w sprawie przy sądzeniu kosztów postępowania, względnie, o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przy zasądzeniu kosztów postępowania.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2007r. sygn. akt II SA/Kr 861/04 oddalił skargę J.K. i L.K. stwierdzając w uzasadnieniu, że ustalenia organu odwoławczego korzystającego z uprawnień reformacyjnych wynikających z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w zakresie stanu faktycznego oraz prawnego, były prawidłowe, postępowanie zostało przeprowadzone właściwie, wyciągnięte wnioski zasadne, a zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Organy prawidłowo również ustaliły, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany w 1988r., bez pozwolenia na budowę. W związku z tym, inwestorzy wybudowali przedmiotowy budynek gospodarczy niezgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, który ma charakter prawa miejscowego i nie posiadali też pozwolenia na budowę, a zatem zostały wyczerpane wszystkie przesłanki z art. 37 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. do nakazania rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego.

Zdaniem Sądu, również zarzut podniesiony w skardze, że przedmiotowy budynek jest położony na działkach nr 1 i 2 , zamiast na działkach nr 1 i 3 - jest bezzasadny, gdyż z akt sprawy wynika, że inwestorzy posiadają po pierwsze trzy budynki gospodarcze (k. [...] akt adm.), a z protokołu granicznego z dnia 1999 r. sporządzonego przez geodetę wynika, że przedmiotowy budynek inwestorów usytuowany jest na działkach nr 1 i nr 2 , a nie na działkach 1 i nr 3 . W związku z tym ustalenia dokonane przez organy administracji co do stanu faktycznego i prawnego są zgodne z prawem.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 kwietnia 2007r. sygn. akt II SA/Kr 861/04 złożyli J.K. i L.K. wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do jej ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz skarżącego kosztów postępowania związanych ze skarga kasacyjną wedle norm przepisanych.

Jako podstawy kasacyjne wskazano:

1. Naruszenie art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 139 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na usankcjonowaniu faktu, że w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w decyzji wydanej w II instancji w dniu [...] czerwca 2004 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej i na podstawie innej podstawy prawnej orzekł nakazanie rozbiórki, pomimo że brak zastosowania w sprawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. był już prawomocnie stwierdzony przez organ I instancji i zainteresowana Gmina S. w tym zakresie nie złożyła odwołania, a w konsekwencji tego art. 139 k.p.a. nie pozwalał organowi II instancji na orzekanie na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r., w którym to zakresie organ I instancji już prawomocnie stwierdził niemożność zastosowania w sprawie tego przepisu prawnego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

2. Naruszenie art. 37 § 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. przez niewłaściwe zastosowanie w sprawie tego przepisu prawnego na skutek treści art. 139 k.p.a. i naruszeniu w związku z tym również art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., a to na skutek prawomocnego ustalenia przed organem administracyjnym I instancji, że ta podstawa prawna w sprawie nie ma zastosowania, zaś w drugiej instancji przyjęcie, że skarżący ma rację, że w sprawie nie ma zastosowania podstawa prawna z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., a co nie pozwalało organowi II instancji stosować w sprawie podstawy prawnej z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., zaś Sądowi I instancji sankcjonować powyższy stan rzeczy, przy ocenie materiału dowodowego z naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).

3. Naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez usankcjonowanie przez Sąd I instancji faktu, że w postępowaniu administracyjnym ani też sądowym nie przeprowadzono dowodu z akt sprawy [...] i [...] Sądu Rejonowego w W. , jak również z opinii biegłego sądowego geodety, gdy tymczasem jest bezsporne w sprawie, że przedmiotowy budynek gospodarczy jest usytuowany nie tylko na działce 1 , ale również na działkach 3 i 2 stanowiących własność skarżących. Ponadto w chwili budowy tegoż budynku w 1988r. obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego Gminy S. zatwierdzony uchwałą nr [...] z [...] 1984 r. Rady Narodowej Gminy S. , z którego wynikało , że w tym terenie były niewielkie enklawy [...] - utrzymanie dotychczasowego sposobu użytkowania, zaś skarżący w 1988 r. wybudowali przedmiotowy budynek gospodarczy na fundamentach, które już tam istniały od lat 1976-77 na poprzednio na nim będącym budynku gospodarczym, a więc został utrzymany dotychczasowy sposób użytkowania. Skoro więc przedmiotowy budynek został wybudowany na tej niewielkiej enklawie [...] i utrzymano dotychczasowy sposób użytkowania istniejący od lat 1976-77, to w chwili budowy teren ten był przeznaczony na budownictwo jako enklawa, utrzymująca dotychczasowy sposób użytkowania. Nieprzeprowadzenie dowodów w powyższym zakresie mających na celu ustalenie czy w tym miejscu istnieją przedmiotowe enklawy miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

4. Naruszenie art. 37 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r., przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, wobec faktu, że miejsce w którym w 1988 r. został wybudowany przedmiotowy budynek gospodarczy, na podmurówce, która istniała już od lat 1976-77, od kiedy istniał tam poprzedni budynek gospodarczy, był w enklawie przeznaczonej na utrzymanie dotychczasowego sposobu użytkowania. W konsekwencji w sprawie niewłaściwie zastosowano art. 37 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 listopada 2008r., sygn. akt II OSK 1392/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia NSA wskazał, że organ odwoławczy rozpatrujący przedmiotową sprawę, uchylając decyzję organu wojewódzkiego z dnia [...] lipca 2004r. w części dotyczącej podstawy prawnej, nie ustosunkował się do wymogów art. 139 k.p.a., a Sąd I instancji brak ustaleń w tej kwestii zaakceptował. Sąd powinien mieć również na uwadze, że organ odwoławczy uchylając zaskarżoną decyzję i orzekając co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), nie może rozstrzygać w oparciu o inny przepis prawa materialnego, niż wcześniej organ pierwszej instancji w uchylonej decyzji, gdyż decyzja tak wydana naruszałaby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.)

Sąd II instancji ponadto wskazał, iż zasadny jest również zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku art. 7 i 77 § 1 k.p.a., przez nieuwzględnienie dowodów w celu ustalenia czy przedmiotowy budynek gospodarczy jest usytuowany tylko na działce 1 , czy też na działkach 3 i 2 stanowiących własność skarżących. Sąd I instancji nie ustosunkował się do złożonych przez skarżących na rozprawie dokumentów i nie wyjaśnił czy mogą one dotyczyć występujących w sprawie wątpliwości. Wątpliwości te dotyczyły niewątpliwie istotnej kwestii mogącej mieć wpływ na wynik postępowania. Dopiero bowiem przesądzenie na jakich działkach ewidencyjnych został usytuowany przedmiotowy budynek, umożliwia jednoznaczne ustalenie przeznaczenia tych działek w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej - p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jeśli zaś Sąd nie dopatrzy się niezgodności decyzji lub postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującymi prawa materialnego bądź procesowego, to skargę oddala na zasadzie art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd, któremu sprawa została przekazana, zgodnie z art. 190 p.p.s.a., związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa. W pozostałym zakresie jednakże ocena wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny wiąże sąd rozpoznający sprawę ponownie. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje tylko wtedy gdy: a) stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny; b) po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji. Konsekwencją uchylenia zaskarżonego orzeczenia jest powrót do sytuacji, która istniała przed wydaniem orzeczenia przez Sąd I instancji. Uchylenie wyroku Sądu I instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania pozbawia skutków prawnych wydane orzeczenie zatem aktualnie Sąd I instancji rozpoznający niniejszą sprawę nie jest związany poglądem prawnym wyrażonym w uchylonym wyroku z dnia 6 kwietnia 2007r.

Analiza akt przeprowadzonego postępowania oraz zarzutów skargi doprowadziły Sąd do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w decyzji wydanej w II instancji w dniu [...] czerwca 2004r., w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej i w oparciu o inną podstawę prawną utrzymał w mocy nakaz rozbiórki budynku gospodarczego, orzekając na niekorzyść odwołującego, wbrew zakazowi reformationis in peius ustanowionemu w art. 139 k.p.a. Istotą zawartego w tym przepisie zakazu jest stworzenie stronie odwołującej się gwarancji procesowych zapewniających że w wyniku złożenia odwołania jej sytuacja prawna nie ulegnie pogorszeniu. Organ odwoławczy rozpatrujący ponownie sprawę może bowiem bądź utrzymać w mocy decyzję dotychczasową, bądź też zmienić ją i wydać decyzję bardziej korzystną dla strony, która składała odwołanie. Nie może zaś wydać rozstrzygnięcia mniej korzystnego niż dotychczasowe, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Ponadto należy wskazać, iż organ odwoławczy rozpatrujący przedmiotową sprawę, uchylając decyzję organu wojewódzkiego z dnia [...] lipca 2004r. w części dotyczącej podstawy prawnej, nie ustosunkował się do wymogów art. 139 k.p.a. Organ odwoławczy uchylając zaskarżoną decyzję i orzekając co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), nie może rozstrzygać w oparciu o inny przepis prawa materialnego, niż wcześniej organ pierwszej instancji w uchylonej decyzji, gdyż decyzja tak wydana naruszałaby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Naruszenie powyższego przepisu jest w rozpatrywanej sprawie tym bardziej istotne, że wydanie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r., wymagało w pierwszej kolejności dokonania przez organ I instancji wnikliwej analizy ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w celu ustalenia przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości.

Odnośnie decyzji organu administracyjnego I instancji również należy podnieść okoliczności uzasadniające jej uchylenie. Otóż, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swojego wyroku z 17.11.2008r., orzekające w sprawie organy administracyjne nie poczyniły miarodajnych ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie.

Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie niezbędne i konieczne czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do tego artykułu jednym z podstawowych obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne jest zebranie z urzędu materiału dowodowego pozwalające na ustalenie faktycznego stanu w sprawie.

Ciężar dowodu spoczywa przede wszystkim na organie administracji publicznej prowadzącej dane postępowanie. Z zasady tej wynika między innymi treść art. 77 §1 k.p.a. statuującego obowiązek organu administracji do określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego oraz ich poszukiwania.

Brak ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy stanowi również naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Takie naruszenie przepisów procedury administracyjnej mogło mieć istotny wpływ na treść wydanych w tej sprawie decyzji administracyjnych.

Wyjaśnienia wymaga kwestia na jakich działkach ewidencyjnych został usytuowany budynek objęty przedmiotem postępowania administracyjnego. Dopiero bowiem przesądzenie na jakich działkach ewidencyjnych został usytuowany tenże budynek, umożliwia jednoznaczne ustalenie przeznaczenia tych działek w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, że organy administracyjne wadliwie przeprowadziły w tej sprawie postępowanie administracyjne.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. ponownie prowadząc postępowanie organ I -instancji zobligowany będzie do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i ustalenia wszystkich istotnych jej okoliczności na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym również z uwzględnieniem decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] 1998r. i decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] lutego 2004r. oraz postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] lipca 2006r. sygn. akt [...] rozgraniczającego nieruchomość oznaczoną jako działka nr 1 , położoną we wsi M. , Gmina S. Przede wszystkim organ administracyjny jednoznacznie musi ustalić na jakich działkach ewidencyjnych został usytuowany przedmiotowy budynek, a następnie dokonać wnikliwej analizy ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w celu ustalenia przeznaczenia tych działek.

W związku z tym, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt1 lit.c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, ponieważ stwierdzono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 139 k.p.a.), które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ze względu na przedmiot i treść zaskarżonej decyzji zastosowano art.152 p.p.s.a. i orzeczono o jej nie wykonywaniu.

O kosztach sądowych orzeczono w oparciu o art. 200, art. 205 §2 i §3, art. 209 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.) oraz § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz. U Nr 163, poz. 1348 ze zm.)