Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 675/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 2  pkt 7  lit. d i art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 808
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 675/20 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 listopada2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędziowie: WSA Janusz Bociąga, WSA Maria Zawadzka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 4 listopada 2020 r. skargi A. K., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nr [...] z dni 16 kwietnia 2020 r., w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń, , , , skargę oddala., , , , , , ,


UZASADNIENIE

Decyzją z 26 kwietnia 2020 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta z [...] 2020 r. nr: [...]. Decyzją tą organ I instancji zobowiązał A. K. (skarżącą) do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń przyznanych poprzednio decyzją Prezydenta Miasta z [....] 2018r. nr: [...] i wypłaconych za okres od lipca 2018 r. do września 2018 r. na dzieci: M. K. w kwocie 1.500 zł i M. K. w kwocie 1.500 zł. Skarżąca zobowiązana została do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 3.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi do dnia spłaty na wskazany w decyzji rachunek bankowy.

W uzasadnieniu Kolegium wywiodło, biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy, zestawienie dat pobrania poszczególnych świadczeń i alimentów oraz obowiązujące przepisy, iż ww. świadczenia były świadczeniami nienależnie pobranymi w świetle art. 2 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 808), jako świadczenie wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ww. ustawy.

Skargę na ww. decyzję skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzuciła decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wskazała, że zaliczenie wypłaconych świadczeń na poczet alimentów zaległych, nie wynikało z oświadczenia skarżącej o ich zaliczeniu, a sama wpłata nic miała charakteru dobrowolnego. Zdaniem skarżącej organ pominął, że wpłata środków, która nastąpiła w październiku 2018 r. w toku postępowania egzekucyjnego była skutkiem przesądzenia własności z 18 maja 2018 r., nie naruszała więc kolejności zaspokajania roszczeń, co mogłoby skutkować zwrotem świadczeń jako nienależnych.

Skarżąca wyjaśniła, że po uzyskaniu od listopada 2017 r. zabezpieczenia alimentów na jej małoletnie dzieci od ojca dzieci P. K., i w związku z faktem nieregulowania dobrowolnie alimentów i żadnych innych zobowiązań, złożyła wniosek o ich egzekucję na jedynym majątku ojca dzieci, tj. domu położonym w N, przyłączając się do już toczącego się postępowania komorniczego, którego przedmiotem były roszczenia alimentacyjne starszego syna P. K. z pierwszego małżeństwa i roszczenia odszkodowawcze za niezrealizowane kontakty na rzecz skarżącej i na koniec zgłoszone zaległe i bieżące roszczenia alimentacyjne na rzecz małoletnich M. i M. K. Skarżąca wskazała, że plan podziału został sporządzony na dzień 18 maja 2018 r., a wypłata roszczenia nastąpiła 18 października 2018 r. Ponadto, w międzyczasie, komornik wydał zaświadczenie co do braku skutecznej egzekucji alimentów po trzech miesiącach, kiedy podejmując czynności egzekucyjne nie uzyskiwał żadnych środków na ich zaspokojenie. Zaświadczenie to było podstawą do wystąpienia w lipcu 2018 r. z wnioskiem o przyznanie świadczeń na podstawie ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów. Dalej skarżąca podniosła, że 18 maja 2018 r. nikt poza osobami biorącymi udział w postępowaniu nie posiadał żadnych roszczeń, które mogłyby być uwzględnione przy podziale sumy uzyskanej w postępowaniu egzekucyjnym, i takich roszczeń nie posiadał w szczególności fundusz alimentacyjny. Na dzień 18 maja 2018 r. nie doszło bowiem do żadnej wypłaty z tego tytułu na rzecz małoletnich, a świadczenie wypłacone dotyczyło okresu sprzed 18 maja 2018 r. Natomiast faktyczna wypłata nastąpiła już w momencie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez małoletnich.

Skarżąca wskazała na uzasadnienie zaskarzonej decyzji, w którym organ podał, że wszystkie otrzymane od dłużnika środki wierzyciel alimentacyjny powinien przekazać organowi właściwemu wierzyciela, bowiem w czasie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego wierzyciel alimentacyjny nie miał możliwości zaliczenia niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ww. ustawy, na poczet zaległości, kwoty alimentów dobrowolnie uiszczonych przez dłużnika. Skarżąca nie zgodziła, że spełnienie świadczenia nastąpiło "dobrowolnie przez dłużnika", bowiem – jak podała – przelew został dokonany przez komornika w toku postępowania egzekucyjnego. Ponadto w ocenie skarżącej nie doszło do zaliczenia przez dłużnika świadczenia, bowiem sposób podziału świadczenia w toku postępowania egzekucyjnego wynikał z zatwierdzonego planu podziału. Strona wskazała, że do odwołania zostało załączone pismo komornika, które w sposób precyzyjny pokazywało jaki był przebieg postępowania egzekucyjnego, jakie były okresy, za które świadczenie było wypłacane oraz jakie były przyczyny wypłaty świadczenia w październiku z tak znacznym opóźnieniem. Skarżąca zarzuciła organowi, że w żaden sposób się do tego nie odniósł, co w jej ocenie pokazywało, że te ustalenia były błędne. Skarżąca podkreśliła, że jej argumenty w odwołąniu nie były polemiką, ale rzetelnym przedstawieniem faktów, które gdyby zostały przez organ uwzględnione doprowadziłyby do prawidłowego zastosowania przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, wskazując że w świetle materiału dowodowego wypełniona została przesłanka niezbędna do uznania, że pobrane w skarżonym okresie przez skarżącą świadczenia miały charakter nienależny w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, bowiem świadczenia te zostały przekazane niezgodnie z kolejnością wynikającą z przepisów ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga nie była zasadna.

Istotnym dla rozstrzygnięcia zasadności skargi jest interpretacja art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W art. 28 powołanej ustawy przewidziana została następująca kolejność zaspokajania z kwot uzyskiwanych z egzekucji tj.:

1. W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:

1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,

2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej 7 - do ich całkowitego zaspokojenia,

3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym 8 - do ich całkowitego zaspokojenia

- po należnościach określonych w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

2. W przypadku gdy w okresie wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej nie zostaną zaspokojone, po zaprzestaniu wypłaty świadczenia organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:

1) należności wierzyciela alimentacyjnego - do wysokości zasądzonych miesięcznie świadczeń,

2) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,

3) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej 9 - do ich całkowitego zaspokojenia,

4) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

5) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym 10 - do ich całkowitego zaspokojenia

- po należnościach określonych w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

3. W przypadku śmierci dłużnika alimentacyjnego należności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 4, wygasają.

W praktyce powołany przepis należy w ten sposób rozumieć, że w przypadku wyegzekwowania kwot od dłużnika w czasie istnienia obowiązku alimentacyjnego wierzyciel alimentacyjny w pierwszej kolejności ma prawo zaspokojenia swoich należności, ale tylko wtedy, gdy nie otrzymuje on świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Taka regulacja jest konsekwencją istnienia zakazu jednoczesnego pobierania świadczeń z budżetu państwa i alimentów bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego (por. wyrok WSA w Krakowie z 14 lutego 2019 r., III SA/Kr 1301/18).

Skarżąca nie neguje, że pobrała z Funduszu Alimentacyjnego za okres od lipca 2018 r. do września 2018 r. po 1 500 zł na każde z dwójki dzieci. W październiku 2018 r. otrzymała środki pochodzące z egzekucji na podstawie wcześniej (bo w maju 2018 r.) ustalonej kwoty do podziału (pismo – wyjaśnienia Komornika – k. 149 akt administracyjnych). W ocenie Sądu, nie było przeszkód, aby skarżąca poinformowała komornika o skutkach wypłaty świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego – bezpośrednio po otrzymaniu decyzji ustalających prawo do świadczeń (z 10 sierpnia 2018 r. – k.67 akt administracyjnych), a ostatecznie otrzymaniu wpłat z tego tytułu (wpłaty miały być przelewane za kolejne miesiące każdego 17 dnia kolejnego miesiąca – k. 59 akt administracyjnych).

Z tych to powodów Sąd uznał, że nie miało znaczenia, za jaki okres alimenty zostały wypłacone skarżącej przez Komornika, ale czas, w którym ten przelew nastąpił.

Organy prawidłowo więc ustaliły stan faktyczny i prawidłowo zastosowały kluczowy w sprawie art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W konsekwencji, zasadnie zinterpretowały art. 2 pkt 7 lit. d powołanej ustawy. Przepis ten definiuje nienależnie pobrane świadczeniu - jako świadczenia z funduszu alimentacyjnego: wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Sąd zwraca więc uwagę, że skoro w październiku 2018 r. (a więc po otrzymaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego) komornik przelał skarżącej zaległe alimenty to były to świadczenia nienależne.

Sąd zgadza się, że gdyby wypłata ustalonych w maju 2018 r. (z sumy do podziału) środków nastąpiła najpóźniej w sierpniu 2018 r. to nie wystąpiłby skutek związany z obowiązkiem zwrotu tych świadczeń, ale ta okoliczność nie może być powodem odmiennej interpretacji przepisów w zaskarżonej decyzji. Co najwyżej, w razie złożenia odrębnego wniosku o umorzenie powyższych należności w grę wejdzie art. 23 ust. 8 powołanej ustawy. Zgodnie z nim organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 10 grudnia 2019 r., III SA/Gl 1182/19 decyzja o umorzeniu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego zgodnie z art. 23 ust. 8 powołanej ustawy, zapada jednak na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Uwzględnienie wniosku powinno więc mieć miejsce w wyjątkowych okolicznościach po dokonaniu szczegółowej analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej osoby zobowiązanej. Niewątpliwie też jedynie niezawinione i obiektywne okoliczności (tu jest więc miejsce na rozważenie faktycznego opóźnienia wypłaty przez komornika w stosunku do daty przyznania w maju 2018 r. sumy do podziału) mogą skutkować uwzględnieniem wniosku.

Z tych to przyczyn Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.