Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 914/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję org. I inst. a także dec. MWM
Powołane przepisy: article: Art. 1 ust. 3, art. 3 pkt 15a, art. 23, art. 23a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: Art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Janusz Bociąga Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2014 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, a także decyzję Marszałka Województwa z dnia [...] 2012 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2013 r. Nr [...] Marszałek Województwa, działając na podstawie art. 21 ust. 1 i 2, art. 23a ust. 9, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 3 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139 poz. 992 ze zmianami) oraz art.104, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071,ze zmianami) ustalił wysokość nienależnie pobranych przez E. M. świadczeń rodzinnych przyznanych decyzją Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] 2007 r., w kwocie 560,00 zł za okres od 1 kwietnia 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, ze w związku z uchyleniem decyzji wójta Gminy nr [...] z dnia [...] 2007 r., przyznającej E. M. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego na dzieci okres zasiłkowy 2006/2007 akta sprawy zostały przekazane Dyrektorowi Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej, działającemu z upoważnienia Marszałka Województwa, jako organowi właściwemu do wydawania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.

Decyzją z dnia [...] 2012 r., nr [...] Marszałek Województwa, przyznał Pani E. M. prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego za okres od 2 lutego 2008 r. do 31marca 2008 r., jednocześnie w okresie od 1 kwietnia 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. odmówił prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stała się prawomocna z dniem 1 grudnia 2012 r.

Jednocześnie w związku z ustaleniem, że za okres koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stronie zostały wypłacone świadczenia rodzinne, działając na podstawie art. 23a ust. 9 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie, z którym marszałek województwa ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Kierownik Działu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego, Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej, działając z upoważnienia Marszałka Województwa, w dniu 14 stycznia 2013 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

Organ podkreślił, że nie był zobowiązany do badania w prowadzonym postępowaniu faktu, czy skarżącej zostały potrącone świadczenia rodzinne na terenie Norwegii w okresie od 1 kwietnia 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. Na gruncie obowiązujących przepisów oraz w świetle ustalenia, że za okres koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, E. M. była osobą aktywną zawodowo na terenie Polski, ewentualne uprawnienie do świadczeń rodzinnych na terenie Norwegii nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia z wniosku składanego na terenie Polski.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady Nr 574/72, w związku faktem, że E. M. w okresie, za który wydawane jest rozstrzygnięcie była osobą aktywną zawodowo na terenie Polski, Polska była krajem mającym pierwszeństwo do wypłacania świadczeń rodzinnych. W tej sytuacji fakt ewentualnego uprawnienia lub braku uprawnień skarżącej do świadczeń rodzinnych na terenie Polski mógłby mieć ewentualny wpływ w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na terenie Norwegii, nie zaś odwrotnie.

W przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym przed wydaniem decyzji organ ustalił, że dochód uzyskany na terenie Norwegii w miesiącu marcu 2008 roku przez K. M. spowodował, utratę prawa do ww. zasiłku w okresie od 1 kwietnia 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r., gdyż przekroczył ustawowe kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. wynosił więcej, niż 504,00 zł miesięcznie. Jednocześnie ustalono, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekraczał kwotę uprawniającą rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę wyższą od najniższego zasiłku rodzinnego przysługującego w okresie, na który ustalany jest zasiłek. Ponadto w sprawie Państwa M. nie miał zastosowania art. 5 ust 3 ustawy oraz strona nie spełnia warunków do przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych. W związku powyższym, zgodnie z art. 30 ust. 1 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Organ wskazał, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uznaje się kwoty wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych (uchylenie decyzji przyznającej świadczenia rodzinne), za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne (art. 30 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Na podstawie pisma Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 10 stycznia 2013 r., ustalono, że Pani E. M. pobrała zasiłek rodzinny w okresie od 1 kwietnia 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. Zgodnie z art. 30 ust. 8 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

Jednocześnie organ wskazał, że decyzją nr [...] Marszałek Województwa ustalił jedynie wysokość nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych przez E. M. za okres do 1 kwietnia 2008r. do 31 sierpnia 2008 r. Informacja dotycząca numeru bankowego, na który należy zwrócić nienależnie pobrane świadczenia rodzinne wraz z odsetkami oraz wysokość odsetek zawarta w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji ma charakter wyłącznie informacyjny, ułatwiający stronie spłatę zobowiązania w całości. Łączna wysokość odsetek od należności głównej, ustalonych na dzień 31 stycznia 2013 r. wynosi 330,35 zł i aktualnie wzrasta z każdym kolejnym dniem aż do dnia całkowitej spłaty należności głównej o 0,20 zł dziennie (0,000356 x łączna kwota należności głównej na dzień wystawienia upomnienia).

Dodatkowo organ pouczył, że zgodnie, z art. 30 ust. 8 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. W niniejszej sprawie M-GOPS wskazał rachunek bankowy o numerze: [...] jako rachunek, na który nienależnie pobrane świadczenia wraz z należnymi odsetkami ustawowymi mają zostać zwrócone.

W odwołaniu E. M. podniosła, że faktycznie pobierała w Polsce zasiłek rodzinny na dwoje dzieci w okresie od 1 kwietnia do 31 sierpnia 2008 r. jednak w chwili, gdy w Norwegii został jej przyznany zasiłek rodzinny, to zasiłek rodzinny pobierany w Polsce został rozliczony w Norwegii.

Decyzją z dnia 31 maja 2013 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.-Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postepowania oraz powołał treść art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a także wskazał, że jego zdaniem materiał dowodowy zgromadzony w aktach, przemawia za przyjęciem, że świadczenia rodzinne pobrane przez skarżącą za okres od dnia 1 kwietnia 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. na podstawie decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2007 r., znak: [...] są świadczeniami nienależnie pobranymi, gdyż zostały one wypłacone w oparciu o decyzję Wójta Gminy, która została następnie uchylona we wskazanej powyżej części. W przedmiotowej sprawie zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Nadto organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z należnymi odsetkami na wskazany rachunek bankowy.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wskazało, że zgodnie z obowiązującymi przepisami przedmiotowe świadczenia rodzinne pobrane przez skarżącą w okresie od dnia 1 kwietnia 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r są świadczeniami nienależnie pobranymi niezależnie od okoliczności odliczenia ich od świadczeń wypłaconych na terenie Norwegii. Brak jest bowiem regulacji prawnej, która uzasadniałaby podjęcie rozstrzygnięcia stwierdzającego, że świadczenia te nie są świadczeniami nienależnie pobranymi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie E. M. podnosi, że nie rozumie dlaczego organy nakazują jej zwrócić nienależnie pobrany w okresie od 1 kwietnia do 31 sierpnia 2008 r. zasiłek rodzinne, podczas, gdy Ona zgłosiła fakt pobierania tego zasiłku w Polsce w odpowiednim urzędzie w Norwegii i tam poinformowano Ją, że zasiłek ten zostanie rozliczony. W związku z powyższym w ocenie skarżącej nie ma uzasadnienia dla twierdzenia, że zasiłek pobrany w Polsce jest nienależnie pobranym świadczeniem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Konieczne jest także wskazanie, iż uszczegółowieniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi jest przepis art. 135 p.p.s.a. Zgodnie z nim wojewódzki sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności, wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Niezbędność zastosowania przez sąd przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów innych niż zaskarżone, wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy dla końcowego jej załatwienia oznacza zapewnienie "ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy". Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu by w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (vide: T. Woś w: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2005 r., s. 441). Kasacyjny skutek orzeczeń sądów administracyjnych powoduje, że istniejący spór nie zostaje w wyniku takiego orzeczenia zakończony i że właściwym do wypełnienia zadania "załatwienia sprawy administracyjnej" będzie nadal organ administracji. Sąd, uchylając zaskarżony skargą akt i inne akty podjęte przez organ w granicach danej sprawy administracyjnej, stwierdza jedynie, że dotychczasowy sposób załatwienia sprawy nie był prawidłowy. W efekcie takiego wyroku powstaje stan przejściowy i zadanie stabilizacji stosunku administracyjnoprawnego ciąży nadal na organie administracji publicznej. Sąd musi mieć zatem do dyspozycji instrument prawny pozwalający mu skutecznie skłonić organy administracji publicznej do prawidłowego załatwienia sprawy - tej samej, która toczyła się przed uruchomieniem kontroli sądowej. Instrumentem takim pozostaje właśnie regulacja przepisu art. 135 p.p.s.a., pozwalająca na uporządkowanie stanu prawnego sprawy administracyjnej i przesądzenie o działaniach zmierzających do jej właściwego załatwienia. Zastosowanie wskazanej instytucji prawnej prowadzi zatem w konsekwencji do zwiększenia skuteczności sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działań administracji publicznej (vide: Zb. Kmieciak "Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych" Państwo i Prawo zeszyt 4, rok 2007, str. 31 i n.).

Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Podstawą materialnoprawną kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm., zwanej dalej ustawą). Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują na wniosek m.in. jednego z rodziców dziecka. Stosownie natomiast do 23a ust. 1 ustawy, w przypadku gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa. W przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1, już po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 2). W obu powyższych przypadkach marszałek województwa ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 3). W przypadku gdy marszałek województwa w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 21 ustawy (ust. 4). Gdy zaś marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wówczas marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. (art. 23a ust. 5 i 6).

Nadto wskazać należy, że w myśl art. 1 ust. 3 ustawy, świadczenia rodzinne przysługują osobom, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują te świadczenia, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W chwili orzekania w sprawie przez organy administracji, zgodnie z definicją zawartą w przepisie art. 3 pkt 15a ustawy, ilekroć mowa o "przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego" - oznacza to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1). Stosownie do art. 90 wskazanego wyżej rozporządzenia Nr 883/2004 oraz art. 96 rozporządzenia Nr 987/2009 z dniem 1 maja 2010 r. straciły moc: rozporządzenie Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE spec. 05.1.35 ze zm. - zwane dalej rozporządzeniem Nr 1408/71) oraz rozporządzenie wykonawcze do. rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) Nr 1408/71, w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (t. j. Dz. Urz. UE spec 05.1.83. ze zm. - zwane dalej rozporządzeniem Nr 574/72). Przepisy przejściowe zostały zawarte w art. 87 ust. 1 rozporządzenia Nr 883/2004, w myśl którego rozporządzenie Nr 883/2004 nie daje podstawy do nabycia żadnych praw za okres poprzedzający datę jego wejścia w życie. Z art. 91 tego rozporządzenia wynika, że rozporządzenie to wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, zaś stosuje się je od dnia wejścia w życie rozporządzenia wykonawczego, czyli rozporządzenia Nr 987/2009, które zgodnie z art. 97 wchodzi w życie z dniem 1 maja 2010 r. Również ze skutkiem od dnia 1 maja 2010 r. utraciło moc rozporządzenia (EWG) Nr 574/72, co wynika z art. 96 ust.1 rozporządzenia Nr 987/2009. Konkludując powyższe stwierdzić należy, że przepisy przejściowe rozporządzenia Nr 883/2004, obowiązującego w chwili wydania decyzji przez organy obu instancji nie dają podstawy do nabycia żadnych praw za okres poprzedzający datę jego wejścia w życie. Natomiast w punkcie 2 preambuły do decyzji Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego Nr H1 z dnia 12 czerwca 2009r. dotyczącej zasad przechodzenia od rozporządzeń Rady (EWG) Nr 1408/71 i (EWG) Nr 574/72 do rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 i (WE) Nr 987/2009 oraz stosowania decyzji i zaleceń Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego (DZ. Urz. UE C 106 z dnia 24 kwietnia 2010 r.) wskazano, że wnioski złożone przed dniem wejścia w życie tych rozporządzeń co do zasady nadal podlegają prawu, które miało do nich zastosowanie w chwili ich złożenia, a przepisy wspomnianych rozporządzeń mają zastosowanie jedynie do wniosków otwartych po wejściu w życie tych rozporządzeń.

W konsekwencji skoro skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej świadczeń rodzinnych na dwoje dzieci w dniu 30 lipca 2007 r., w sprawie znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Nr 1408/71 oraz rozporządzenia wykonawczego do rozporządzenia Nr 574/72. Nadto z akt sprawy wynika, że decyzja z dnia [...] 2007 r. znak [...] Wójt Gminy przyznał skrzącej zasiłek rodzinny na dzieci K. i W. od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. oraz jednorazowo dodatek do zasiłku rodzinnego na K. w kwocie 100 zł. W dniu 29 września 2008 r. skarżąca złożyła oświadczenie, że w związku z wyjazdem męża za granicę nie będzie nadal pobierała świadczeń rodzinnych. Decyzja z dnia [...] 2012 r. znak [...] Burmistrz Miasta i Gminy uchylił decyzje z dnia [...] 2007 r. przyznającą skarżącej zasiłek rodzinny na dzieci z mocą obowiązującą od dnia 2 lutego 2008 r.

Do akt dołączono także zaświadczenie z KRUS z dnia 28 sierpnia 2012 r. z którego wynika, że skarżąca podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w okresach od 5 do 17 września 2001 r., a następnie po długiej przerwie od 1 października 2012 r. do nadal podlegała ubezpieczeniu z mocy ustawy jako rolnik, w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim.

Ponadto w dniu 28 października 2012 r. skarżąca oświadczyła, że w okresie od 2 lutego 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. w Polsce nie pracowała zawodowo. Organ ustalił także, że mąż skarżącej pracował zawodowo w Norwegii w okresie od 2 lutego 2008 r. do 7 listopada 2008 r.

Zgodnie z art. 73 rozporządzenia Nr 1408/71, m. in. pracownik najemny, podlegający ustawodawstwu Państwa Członkowskiego jest uprawniony, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni terytorium tego państwa, z zastrzeżeniem przepisów załącznika VI. Przy czym powołany przepis nie pozbawia członków rodziny pracownika uprawnień przysługujących im w państwie miejsca zamieszkania. Tworzy on jedynie uprawnienie dla pracownika najemnego lub osoby prowadzącej działalność na własny rachunek podlegających ustawodawstwu Państwa Członkowskiego polegające na tym, iż osoby te mają prawo, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby członkowie ich rodzin zamieszkiwali terytorium tego państwa, z zastrzeżeniem przepisów załącznika VI rozporządzenia.

Zatem mąż skarżącej (ojciec dzieci), jako osoba zatrudniona na terytorium Norwegii, jest na podstawie art. 73 rozporządzenia Rady Nr 1408/71 uprawniony w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium Polski, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo norweskie, tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium Norwegii. Jednocześnie dzieciom skarżącej, jako obywatelom polskim, zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, co najmniej 1 rok przed złożeniem wniosku, przysługują uprawnienia do ubiegania się o świadczenia rodzinne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, stosownie do postanowień tej ustawy zawartych w art. 1 ust. 2 i 3. W takiej sytuacji zachodzi, zbieg uprawnień do świadczeń przysługujących na podstawie art. 73 rozporządzenia Nr 1408/71 z uprawnieniami przysługującymi na podstawie polskiej ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Sąd w pełni podziela stanowisko organu, z którego wynika, że regulacje zawarte w przepisie w art. 10 ust 1 lit. a) i b) rozporządzenia Nr 574/72, stosuje się , gdy istnieje ryzyko kumulacji prawa wynikającego z art. 73 rozporządzenia Rady Nr 1408/71 oraz prawa do świadczeń rodzinnych przyznawanych na podstawie ustawodawstwa krajowego państwa miejsca zamieszkania wyłącznie z tytułu zamieszkiwania w danym państwie, przewidując dwie sytuacje.

A mianowicie, gdy osoba mieszkająca na terytorium państwa członkowskiego razem z dzieckiem nie wykonuje żadnej działalności zawodowej; wtedy pierwszeństwo daje się ustawodawstwu miejsca pracy natomiast, gdy osoba mieszkająca na terytorium państwa członkowskiego razem z dzieckiem wykonuje działalność zawodową wtedy pierwszeństwo daje się ustawodawstwu miejsca zamieszkania dziecka, pod warunkiem, że według tego ustawodawstwa świadczenie jest należne osobie mieszkającej razem z dzieckiem.

W przedmiotowej sprawie organy błędnie jednak ustaliły, że skarżąca była osobą czynną zawodowo, gdyż w okresie od 2 lutego 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. skarżąca nie pracowała zawodowo, nie podlegała też obowiązkowemu ani dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Dopiero od 1 października 2012 r. do nadal skarżąca jest ubezpieczona w KRUS, a więc dopiero od tego czasu można przyjąć, że prowadzi ona gospodarstwo rolne.

Zatem nieprawidłowo organy ustaliły, że Polska jest krajem mającym pierwszeństwo do wypłacania świadczeń rodzinnych. Zgodnie bowiem z powołanym powyżej art. 10 ust 1 lit. a) i b) rozporządzenia Nr 574/72, w przedmiotowej sprawie będzie miało zastosowanie ustawodawstwo miejsc pracy męża skarżącej. W konsekwencji obie kontrolowane decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów, mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.), co uzasadniało konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Prowadząc ponownie postępowanie organy powinny mieć na uwadze przedstawione naruszenia przepisów prawa i zalecenia Sądu, zmierzające do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.

Nadto Sąd, na podstawie art. 135 p.p.s.a. który umożliwia sądowi administracyjnemu wyjście poza granice skargi i zajęcie się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy, uchylił decyzję Marszałka Województwa z dnia [...] 2012 r. znak [...], na mocy której organ przyznał skarżącej w okresie od 2 lutego 2008 r. do 31 marca 2008 r. prawo do zasiłku rodzinnego na K. i W., natomiast odmówił skarżącej przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci w okresie od 1 kwietnia 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r.

Zdaniem Sądu dokonane przez organy obliczenia dochodu rodziny skarżącej są błędne. Przede wszystkim organy bezpodstawnie przyjęły, że skarżąca w 2006 r. pracowała zawodowo i osiągnęła z tego tytułu łączny dochód 3245,44 zł. Jak wynika z zaświadczenia KRUS z dnia 28 września 2012 r., skarżąca w 2006 r. nie była ubezpieczona ani obowiązkowo, ani dobrowolnie w KRUS, więc nie ma podstaw do przyjęcia, że skarżąca prowadziła gospodarstwo rolne. Natomiast dochód osiągnięty przez męża skarżącej w marcu 2008 r., wyniósł 1200 NOK, co w przeliczeniu wyniosło 5265,60 zł.

Nadto, jako podstawę obliczenia dochodu rodziny skarżącej organy przyjęły § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r., w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105 poz. 881), w którym określono sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych, w jego dosłownym brzmieniu. W myśl § 18 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu (ust. 3). Zdaniem Sądu, powołany przepis pozostaje w sprzeczności z ustawową definicją dochodu, zawartą w słowniczku pojęć ustawowych o świadczeniach rodzinnych. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowe rozporządzenie zostało wydane w wykonaniu delegacji zamieszczonej w art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zakres spraw przekazanych do kompetencji organu naczelnego dotyczył tylko ustalenia sposobu i trybu postępowania, a także dalszych kwestii ujętych w art. 23 ust. 5, lecz organ ten nie mógł ustanowić innych niż w ustawie kryteriów dochodowych i sposobu ich ustalania. Organu administracji przy zastosowaniu przepisu § 18 ust. 1 rozporządzenia według jego literalnego brzmienia, z pominięciem reguł wynikających z ustawy o świadczeniach rodzinnych (ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku kalendarzowym) dodał uzyskany miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie do dotychczasowej wielkości dochodu miesięcznego. Taki sposób wyliczania kryterium dochodowego oznacza, że o przyznaniu omawianych świadczeń decyduje nie wielkości określone w ustawie, lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie, uzyskanego uprzednio w roku kalendarzowym oraz dochodu uzyskanego za pełny przepracowany miesiąc.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, przepis § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego, co przesadza o jego niezgodności z ustawą (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1842/07 - publ.: LEX Nr 510165 oraz z dnia 23 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1200/08, z dnia 4 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 710/09 i z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1321/10 - wszystkie orzeczenia dostępne na http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji stosowanie § 18 rozporządzenia, tak jak rozumie to organ, tzn., polegające na dodaniu kwoty miesięcznego dochodu uzyskanego przez członka rodziny już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowiły podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy - nie daje się pogodzić z celami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prowadzi to do trudnych do zaakceptowania skutków, gdyż nawet jednorazowy miesięczny dochód uzyskany po zakończeniu roku poprzedzającego okres zasiłkowy może pozbawić rodzinę świadczenia bądź ograniczyć jego wysokość, czego nie zakładał ustawodawca ustalając zupełnie inne kryteria. Literalna wykładnia rzeczonego przepisu prowadzi zatem do wniosku, że jest on niezgodny zarówno z przepisami ustawy jak i z Konstytucją RP.

W konsekwencji organ, rozpoznając ponownie sprawę winien prawidłowo wyliczyć dochód rodziny skarżącej, w ten sposób, że do dochodu uzyskanego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy (jeżeli oczywiście skarżąca osiągnęła taki dochód, gdyż wg. zaświadczenia z KRUS nie podlegała wówczas ubezpieczeniu) należy doliczyć dochód uzyskany z tytułu podjęcia zatrudnienia przez męża skarżącej w Norwegii za marzec 2008 i dopiero od tak zsumowanego dochodu obliczyć dochód miesięczny rodziny, a następnie dochód przypadający na jednego członka rodziny. Tylko w ten sposób obliczony dochód odpowiada regulacjom zamieszczonym w ustawie o świadczeniach rodzinnych, uwzględniając dobra chronione konstytucyjnie, takie jak dobro rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, zasadę równości wobec prawa oraz zasadę sprawiedliwości.

Z tych względów Sąd uchylił decyzje Marszałka Województwa z dnia [...] 2012 r., gdyż została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego polegającym na błędnej wykładni przepisów rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowiło podstawę do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1litera a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Co prawda na wskazaną powyżej decyzję Marszałka Województwa nie została wniesiona skarga do tut. Sądu, jednak nie ulega wątpliwości, że decyzja ta została podjęta w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, a jej wydanie było niezbędne dla końcowego załatwienia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Wobec stwierdzonych naruszeń prawa przy wydawaniu tej decyzji, Sąd uznał za niezbędne zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do tej decyzji, która nie była zaskarżona, a była wydana w granicach danej sprawy dla jej końcowego jej załatwienia. Obowiązkiem Sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu, by w obrocie prawnym nie istniał i nie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem.