Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1907/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 13 ust. 1 pkt 3, 13i ust. 4a, 13k ust. 1 pkt 1, ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 460
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska - Karczewska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD) działając na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm. - zwanej dalej kpa.), art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4, ust. 6 pkt 1, ust. 9 oraz art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 460, ze zm. - zwanej dalej udp.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414, ze zm.) nałożył na A. P. (dalej skarżący) za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o nr rej. [...] w dniu [...] sierpnia 2015 r., karę pieniężną w wysokości 1500 złotych.

Do wydania przedmiotowej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] sierpnia 2015 r. zarejestrowano przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: SAMOCHÓD CIĘŻAROWY) poruszającego się wraz z przyczepą/naczepą o numerze rejestracyjnym [...].

Powyższy przejazd został zarejestrowany przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godzinie 22:50:22, na odcinku drogi krajowej nr [...] węzeł [...] - węzeł [...], która to droga na wskazanym odcinku należy do dróg, na których pobiera się opłatę elektroniczną za przejazd.

W wyniku dokonanej kontroli stacjonarnej stwierdzono, iż w ww. pojeździe nie znajduje się urządzenie pokładowe viaBox służące do uiszczania opłat elektronicznych, a ponadto wskazany pojazd nie został zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna.

Na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 4250 kg, w tym pojazdu samochodowego - 3500 kg, zaś przyczepy - 750 kg.

W oparciu o dane zgromadzone w Centralnej Ewidencji Pojazdów

i Kierowców oraz przekazane przez Pana D. P., właściciela pojazdu organ prowadzący postępowanie ustalił, iż posiadaczem ww. pojazdu samochodowego

w dniu odnotowania naruszenia był A. P..

Mając powyższe na uwadze organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

W toku postępowania Pan A. P. wyjaśnił, że nie wiedział o konieczności uiszczenia opłaty elektronicznej, wskazał również, że przy wjeździe na drogę płatną nie było znaków informujących o konieczności uiszczenia opłaty elektronicznej.

Z uwagi na okoliczność podniesioną przez stronę organ postanowił dopuścić dowód z dokumentu - pisma Zastępcy Dyrektora Oddziału ds. Zarządzania Drogami i Mostami Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w [...] ([...] z dnia [...] listopada 2015 r.) na okoliczność prawidłowości oznakowania odcinka drogi krajowej nr [...] węzeł [...] - węzeł [...] tabliczkami [...] informującymi o obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej. Z powyższego pisma wynika, że na wskazanym odcinku odpowiednie znaki zamontowano do dnia [...] listopada 2012 r., zaś w toku przeprowadzonych kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w ich ustawieniu.

W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 13k ust. 4 udp., stroną postępowania jest podmiot będący właścicielem/posiadaczem pojazdu samochodowego, którym poruszano się po płatnym odcinku drogi krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty.

Organ podkreślił, że okolicznością bezsporną jest również to, że zespół pojazdów o ww. numerach rejestracyjnych, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, poruszał się w dniu [...] sierpnia 2015 r. po płatnym odcinku drogi krajowej, zaś z informacji pochodzących z systemu elektronicznego poboru opłat jednoznacznie wynika, iż za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ użytkownik nie posiadał podpisanej umowy z operatorem systemu. W chwili dokonania naruszenia nie istniała możliwość realizacji obowiązku określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. poza krajowym systemem elektronicznego poboru opłat, a więc bez wykorzystania urządzenia pokładowego viaBox. Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Organ wskazał, że właściciele/posiadacze pojazdów samochodowych mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych, co bezpośrednio wynika z treści art. 83 Konstytucji RP ("Każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej"). Ponadto na gruncie prawa administracyjnego zasadą jest, że ustalając odpowiedzialność nie dokonuje się oceny i nie czyni przedmiotem rozważań kwestii zawinionego działania lub braku winy, stopnia szkodliwości czynu, niezachowania należytej staranności, podjęcia wystarczających środków ostrożności, czy też dopuszczenia się rażącego niedbalstwa. Dla nałożenia kary administracyjnej wymagane jest za to udowodnienie, że doszło do obiektywnego naruszenia przepisów prawa materialnego.

GITD wskazał, że zgodnie z przepisem art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy (oznaczone w pozycji F.2 dowodu rejestracyjnego). Z danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wynika jednoznacznie, iż jego dopuszczalna masa całkowita była większa niż 3,5 tony.

GITD zaznaczył również, iż ww. odcinek drogi krajowej został prawidłowo oznaczony przez zarządcę drogi znakami informującymi o obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Zgodnie z rozporządzeniem Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 170, poz. 1393, ze zm.) znak wskazujący na pobór opłaty elektronicznej za przejazd drogą publiczną umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej, zaś żadne przepisy ustawy oraz rozporządzeń wykonawczych nie umożliwiają zarządcy drogi ustawienia tychże znaków przed wjazdem na odcinek drogi krajowej objętej systemem elektronicznego poboru opłat. Ponadto ustawienie odpowiednich znaków informujących użytkowników dróg o poruszaniu się odcinkami objętymi elektronicznym systemem poboru opłat leży w kompetencji zarządcy dróg, t.j. Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, zaś odpowiedni wzór oraz wielkość znaków określona jest w ww. rozporządzeniu. Tym samym powołanie się przez stronę postępowania na brak tychże znaków przed wjazdem na odcinek objęty systemem elektronicznego poboru opłat nie może być uwzględnione przez organ wydający rozstrzygnięcie.

Ponadto podał, że decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczania opłat elektronicznych mają charakter decyzji związanych. Organ rozstrzygając sprawę nie ma zatem możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy prawa, o ile zaistniał określony w tych przepisach stan faktyczny. Istotnym jest także, że wysokość nakładanych kar pieniężnych za konkretne naruszenia jest wyraźnie oznaczona w art. 13k ust. 1 i 3 udp., a organy orzekające nie mają możliwości dowolnego kształtowania ich wysokości ze względu na okoliczności sprawy.

Zdaniem GITD, ustalenia poczynione w sprawie stanowiącej przedmiot niniejszego rozstrzygnięcia niewątpliwie nakazują zastosowanie względem strony sankcji w postaci kary pieniężnej. Zgodnie zaś art. z 13k ust. 1 pkt 2 udp. z tytułu naruszenia obowiązku wynikającego z art. 13 ust. 1 pkt 3 tej ustawy za przejazd pojazdu lub zespołu pojazdów innego niż wskazanego w art. 13k ust. 1 pkt 1 udp. wymierza się karę administracyjną w wysokości 1500 zł.

W dniu [...] maja 2016 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku wskazał na brak rozpatrzenia przez organ okoliczności związanych z wynajmem przez niego zarówno samochodu, jak i przyczepy, a także wadliwe przyjęcie, że brak zarejestrowania pojazdu samochodowego [...] w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat jest przesłanką obciążającą skarżącego.

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał swoją wcześniejszą decyzję w mocy. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podtrzymał dotychczasową argumentację i odniósł się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że zgodnie z art. 13k ust. 4 udp. kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp., wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp., a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu.

Organ wyjaśnił, że ustawa o drogach publicznych nie zawiera definicji legalnej posiadania, wobec czego zasadnym będzie odwołanie w tym zakresie do regulacji zawartych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks Cywilny (Dz. U. z 2016 poz. 380 ze zm.; dalej kc).

W myśl art. 336 kc posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Zatem właściciel rzeczy w każdym czasie pozostaje jej posiadaczem samoistnym. Nawet przekazując posiadanie na podstawie umowy (użyczenia, zastawu, najmu, dzierżawy itp.) innej osobie. Osoba trzecia staje się wówczas posiadaczem zależnym rzeczy. Oddając rzecz w posiadanie zależne posiadacz samoistny traci jedynie bezpośrednią władzę nad tą rzeczą, co nie jest równoznaczne z utratą posiadania rzeczy.

Analizując w kontekście powołanych przepisów kodeksu cywilnego art. 13k ust. 4 udp. GITD podkreślił, że co do zasady ustawodawca wiąże odpowiedzialność za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej z właścicielem pojazdu, przy czym chodzi tu o właściciela, który jest jednocześnie posiadaczem pojazdu. Wyjątkiem od tej reguły jest przypisanie odpowiedzialności podmiotowi, na którego przeniesiono posiadanie pojazdu, przy czym ta odpowiedzialność zajdzie tylko wtedy, gdy właściciel przeniesie posiadanie pojazdu na inny podmiot.

W świetle powyższego organ nie zgodził się ze zdaniem strony, że na podmiocie oferującym wynajem przyczep leży obowiązek informowania korzystających z dróg krajowych o ciążących na nich obowiązkach. Żaden bowiem przepisy prawa nie nakłada takiego obowiązku na przedsiębiorców, czy też zatrudnione przez nie osoby.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł A. P.. W skardze domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie następujących przepisów, a mianowicie:

1) Art. 7, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 kpa poprzez:

- podjęcia niezbędnych czynności w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, co ostatecznie doprowadziło do błędnego uznania, że skarżący jest odpowiedzialny za brak uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd samochodem o nr rej. [...], poruszającego się wraz z przyczepą/naczepą o nr rej. [...], w pasie drogowym płatnego odcinka węzeł [...] - węzeł [...], podczas gdy na skarżącym nie spoczywał taki obowiązek;

- brak rozważenia okoliczności dotyczącej wynajęcia przez skarżącego, jako kierującego, pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] oraz oddzielnego wynajęcia przyczepy/naczepy o numerze rejestracyjnym [...], które łącznie utworzyły zespół pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej ponad 3500 kg, co w konsekwencji spowodowało obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej poprzez urządzenie pokładowe viaBox, którego nie było w pojeździe i w normalnych okolicznościach nie było takiego obowiązku, gdyż samodzielny pojazd samochodowy [...] nie przekracza dopuszczalnej masy całkowitej 3500 kg;

2) art. 13 ust. 1 pkt 3 oraz art. 13k ust. 4 udp. poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, iż brak zarejestrowania pojazdu samochodowego o nr rej. [...] w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat jest przesłanką obciążającą skarżącego, jako osobę, która tylko i wyłącznie wynajęła wskazany pojazd, a następnie wynajęła do tego inną przyczepę/naczepę, które dopiero łącznie stanowiły zespół pojazdów, o którym mowa w przepisie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych;

3) art. 13k ust. 1 pkt 2 udp. poprzez nałożenie kary pieniężnej za ww. przejazd, w sytuacji braku oznakowania w dniu przejazdu, tj. [...] sierpnia 2015 r. o godz. 22:50:22, pasa drogowego odcinka węzeł [...] – węzeł [...], w znaki drogowe i tablice informacyjne o systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z wymogami przewidzianymi w § 65 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie znaków i sygnałów drogowych z dnia 31 lipca 2002 r. (Dz. U. z 2002 Nr 170, poz. 1393 ze zm.).

W uzasadnieniu skargi rozwinął poszczególne jej zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (udp.). Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy wynika dla korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Opłata ta, w myśl art. 13ha ust. 1 udp., jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6 tego przepisu, tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 ze zm.).

Należy podkreślić, że przepisy ustawy o drogach publicznych przewidują możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej jedynie w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i udp. (art. 13hc ust. 1). Zasadą jest, że uiszczenie opłaty następuje poprzez urządzenie służące do poboru tych opłat (viabox), instalowane w pojeździe samochodowym.

Kierujący pojazdem samochodowym, wyposażonym w urządzenie do poboru opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a udp. jest obowiązany do: włączenia urządzenia podczas przejazdu po drodze, na której pobiera się opłatę (pkt 1); wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu (pkt 2); używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem (pkt 3).

Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 1 udp., za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości:

1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy;

2) 1.500 zł - w pozostałych przypadkach.

Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 ustawy o drogach publicznych (art. 13k ust. 4). W myśl art. 13l ust. 1 pkt 2 udp., do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Zgodnie z art. 13k ust. 4 udp. kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp., wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp., a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu.

Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne wykazało, że wykonującym w dniu kontroli zespołem pojazdów przejazd był skarżący - jako posiadacz tego zespołu, który najął przyczepę od D. P..

Wyjaśnienia wymaga, że ustawa o drogach publicznych nie zawiera definicji legalnej posiadania, wobec czego zasadnym będzie odwołanie w tym zakresie do regulacji zawartych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (kc). W myśl art. 336 kc posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Zatem właściciel rzeczy w każdym czasie pozostaje jej posiadaczem samoistnym, nawet przekazując posiadanie na podstawie umowy (użyczenia, zastawu, najmu - jak w niniejszej sprawie, dzierżawy itp.) innej osobie. Osoba trzecia staje się wówczas posiadaczem zależnym rzeczy. Oddając rzecz w posiadanie zależne posiadacz samoistny traci jedynie bezpośrednią władzę nad tą rzeczą, co nie jest równoznaczne z utratą posiadania rzeczy.

Analizując w kontekście powyższego przepis art. 13k ust. 4 udp. podkreślić należy, że co do zasady ustawodawca wiąże odpowiedzialność za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej z właścicielem pojazdu, przy czym chodzi tu o właściciela, który jest jednocześnie posiadaczem pojazdu. Wyjątkiem od tej reguły jest przypisanie odpowiedzialności podmiotowi, na którego przeniesiono posiadanie pojazdu, przy czym ta odpowiedzialność zajdzie tylko wtedy, gdy właściciel przeniesie posiadanie pojazdu na inny podmiot. Zasadnie zatem GITD przyjął, że karę pieniężną z tytułu stwierdzonego naruszenia art. 13 ust. 1 pkt 1 udp. należy wymierzyć wobec skarżącego.

W uzasadnieniu do nowelizacji ustawy o drogach publicznych, zawartej w ustawie z 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych, ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. poz. 1310), odnośnie do przepisu art. 13k ust. 4 udp. wskazano, że rozwiązanie, zgodnie z którym za wymienione naruszenia może odpowiadać nie właściciel, lecz inny podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie pojazdu, wynika z okoliczności, że dany pojazd może stanowić przedmiot umowy cywilnoprawnej przenoszącej posiadanie tego pojazdu, przykładowo umowy leasingu. W takiej sytuacji adresatem sankcji powinien być posiadacz pojazdu, a nie jego właściciel, ponieważ faktycznie to posiadacz korzysta z pojazdu podlegającego opłatom, a więc jest podmiotem odpowiedzialnym za uiszczenie opłaty elektronicznej w prawidłowy sposób. Z powyższego jednoznacznie wynika, że intencją ustawodawcy było, aby omawiany przepis odnosił się do sytuacji oddania pojazdu w posiadanie zależne przez jego właściciela, co potwierdza redakcja zdania drugiego tego przepisu, odnosząca się do przeniesienia posiadania pojazdu, ale bez przeniesienia prawa własności, a uzasadnia fakt, że posiadacz również zależny, włada rzeczą dla siebie. W ocenie Sądu zatem, oddanie pojazdu np. w użytkowanie, w najem, czy też do używania na podstawie umowy użyczenia sprawia, że odpowiedzialność za uiszczenie opłaty elektronicznej ponosi osoba, na którą na tej podstawie przeniesiono posiadanie.

Jak wynika z ustaleń poczynionych przez GITD, samochodem ciężarowym o nr rej. [...] wraz z wynajętą przyczepą/naczepą o nr rej. [...], których łącznie dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, dokonano przejazdu w dniu [...] sierpnia 2015 r. po drodze krajowej [...], na odcinku węzeł [...] - węzeł [...], objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Przejazd odbywał się bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej, co zostało udokumentowane zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisane pod numerem ewidencyjnym [...]. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. samochód ciężarowy, nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 udp., co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że dopuszczalna masa całkowita ww. pojazdu wraz z przyczepą nr rej. [...], w dniu stwierdzenia naruszenia przekracza 3,5 tony.

Odcinek drogi krajowej nr [...], po którym ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu [...] sierpnia 2015 r., został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 13 lit. b) do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Mając na względzie powyższe okoliczności zasadnie organ stwierdził, że skarżący w dniu [...] sierpnia 2015 r. naruszył obowiązek określony w art. 13k ust. 1 pkt 2 udp. W konsekwencji prawidłowo nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1.500 złotych.

Podkreślenia wymaga, że kierujący pojazdami samochodowymi mają bezwzględny obowiązek znajomości podstawowego zakresu przepisów dotyczących korzystania z dróg publicznych. Brak wiedzy czy też brak świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych i zasad ponoszenia opłat elektronicznych nie może być usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów. Należy podkreślić, że skoro obowiązek w zakresie ponoszenia opłat elektronicznych został ustalony w ustawie z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 218, poz. 1391), to mając na względzie prawie trzyletni okres vacatio legis, użytkownicy dróg mieli wystarczająco dużo czasu na zaznajomienie się z nowymi rozwiązaniami prawnymi.

Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Konieczność zastosowania prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłat, które nakładają na nich przepisy ustawy o drogach publicznych, jest konsekwencją samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji i wina nie ma tu znaczenia. Organy Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa, mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji, przy uwzględnieniu tych okoliczności, które mogą znosić odpowiedzialność za powstałe naruszenia, jednakże w niniejszej sprawie takie nie występują.

Ustosunkowując się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów naruszenia przepisów postępowania, należy uznać, że organ Inspekcji Transportu Drogowego, wydając obie sporne decyzje administracyjne w przedmiocie nałożenia na stronę kary pieniężnej, działał zgodnie z wszelkimi rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i rozstrzygania.

Z jednoznacznych ustaleń kontroli stacjonarnej przeprowadzonej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego wynika, że kara pieniężna w wysokości 1.500 złotych prawidłowo została nałożona na skarżącego, jako posiadacza pojazdu, poruszającego się po drodze krajowej bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej. Sąd nie znajduje podstaw, by zakwestionować czynności organu administracji publicznej podejmowanych w toku niniejszej sprawy, a zmierzających do jej wyjaśnienia. W szczególności Sąd uznał, że zostały wyczerpująco zbadane wszelkie istotne w sprawie okoliczności, które poprzedzono przeprowadzeniem stosownych dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 Kpa.). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący przed wydaniem decyzji został powiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego, w którym poinformowano go o okolicznościach stwierdzonego naruszenia i miał on możliwość złożenia wyjaśnień, z czego skarżący skorzystał. Następnie GITD, na podstawie pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...], ustalił, że droga krajowa [...] na wskazanym wyżej odcinku została prawidłowo oznakowana znakami i tabliczkami informacyjnymi, wskazującymi, że jest to płatny odcinek tej drogi. Wskazał na zasady umieszczania ww. oznaczeń na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 2 lipca 2015 r. w sprawie kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1030), kontrola prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej jest przeprowadzana jako kontrola stacjonarna lub kontrola mobilna i polega na sprawdzeniu czy kontrolowany nie naruszył obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Kontrola stacjonarna polega na kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej za pomocą stacjonarnych lub przenośnych przyrządów automatycznych ujawniających i rejestrujących informacje o naruszeniu obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

W niniejszej sprawie nie został sporządzony protokół kontroli bowiem stwierdzone naruszenie zostało ujawnione za pomocą urządzenia umieszczonego na bramownicy i zapisane w systemie elektronicznego poboru opłat. Wyjaśnić należy, że w systemie elektronicznego poboru opłat wykorzystywana jest technologia mikrofalowa DSRC (Dedicated Short Range Communication - dedykowana komunikacja krótkiego zasięgu). Technologia DSRC działa w oparciu o dwa rodzaje współpracujących urządzeń: czujniki rejestrujące fale, umieszczone na bramownicach wzniesionych nad drogą objętą obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz transponder (tzw. viaBox) wysyłający dane o pojeździe do czujników. W chwili, gdy kierujący pojazdem przejeżdża pod bramownicą lub do pojazdu zbliży się Mobilna Jednostka Kontrolna Inspekcji Transportu Drogowego, nawiązywana jest łączność między bramownicą (lub Mobilną Jednostką Kontrolną), a jednostką pokładową (viaBox) zainstalowaną w pojeździe. Dane o pojeździe przekazywane są do operatora, a następnie centrum rozliczeniowego. Na bramownicach zainstalowane są również urządzenia pozwalające na ujawnienie oraz rejestrację pojazdów, które nie uiściły opłaty elektronicznej.

GITD prawidłowo uznał, że istnieje podstawa do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1.500 złotych, albowiem w świetle przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 udp., korzystający z dróg publicznych zobowiązani są do uiszczania opłat elektronicznych, jeżeli poruszają się po nich m.in. zespołem pojazdów, o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, zaś niezbędnym warunkiem do uiszczenia opłaty jest posiadanie w samochodzie urządzenia viabox, które służy do poboru tej opłaty.

Przeprowadzona kontrola stacjonarna wykazała, że skarżący nie posiadał w samochodzie zainstalowanego urządzenia viabox, służącego do elektronicznego poboru opłat za przejazd odcinkiem płatnym. Należy wskazać, że obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym. Obowiązujący system pozwala bowiem na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia, a co za tym idzie - brak zainstalowanego w pojeździe urządzenia viabox uniemożliwia uiszczenie opłaty elektronicznej. W ocenie Sądu, argumentacja skarżącego, że w normalnych okolicznościach nie było obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej poprzez urządzenie viabox, bo samodzielny pojazd samochodowy o nr rej. [...] nie przekracza dopuszczalnej masy całkowitej 3,5 tony, nie może zostać uwzględniona. Należy bowiem wskazać, że do pojazdu tego została podczepiona przyczepa, co spowodowało konieczność wyposażenia tego zespołu pojazdów w ww. urządzenie, umożliwiające pobór stosownej opłaty.

Zdaniem Sądu, zapis ewidencyjny utrwalony w systemie elektronicznego poboru opłat oraz zebrana w sprawie dokumentacja, stanowią wystarczający materiał dowodowy dla wykazania naruszenia, o którym mowa w treści zaskarżonej decyzji.

Sąd uznał, że poczynione przez organ administracji ustalenia w zakresie stwierdzonych podstaw do nałożenia wspomnianej kary pieniężnej wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez organ ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń. Organ oparł swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Stanowisko wyrażone w obu wydanych decyzjach organ uzasadnił w sposób prawidłowy, przestrzegając zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 Kpa. Wyjaśnione zostały motywy podjętych rozstrzygnięć, a przytoczona przez organ argumentacja w tym zakresie jest wyczerpująca. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 Kpa., w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 Kpa. - w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, nie przesądza o tym, że w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.

W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.