Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 479/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30  art. 39 ust. 1 i  ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).
article: par. 16 ust. 1 i 2;  par. 17 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
article: art. 29 ust. 1i  ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] października 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego M. N. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M. N. (dalej: "skarżący") w dniu [...] kwietnia 2014 r. wniósł skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy") z [...] lutego 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (dalej: "Kierownik ARiMR", "organ I instancji") z [...] października 2013 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

W dniu [...] czerwca 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynął wniosek o przyznanie skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2005 r. W oparciu o materiał zgromadzony w sprawie, Kierownik ARiMR na mocy decyzji nr [...]

z dnia [...] kwietnia 2006 r. przyznał skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości [...] zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię:

1. S02a01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości

[...] zł,

2. S02b01 - trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł,

3. S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł.

Przedmiotowa decyzja wobec jej niezaskarżenia do organu odwoławczego stała się ostateczna. Płatności przyznane ww. decyzją zostały w dniu [...] maja 2006 r. przekazane na rachunek bankowy skarżącego podany we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu [...] kwietnia 2006 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynął wniosek o przyznanie skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2006. W wyniku przeprowadzonego postępowania, w dniu [...] listopada 2006 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...], mocą której przyznał skarżącemu płatność za rok 2006 w wysokości [...] zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię:

1. S02a01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości

[...] zł,

2. S02b01 - trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł,

3. S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł.

Przedmiotowa decyzja wobec jej niezaskarżenia do organu odwoławczego stała się ostateczna. Płatności przyznane ww. decyzją zostały w dniu [...] stycznia 2007 r. przekazane na rachunek bankowy skarżącego.

W dniu [...] kwietnia 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynął wniosek o przyznanie skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2007. W dniu [...] stycznia 2008 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...], mocą której przyznał skarżącemu płatność za rok 2007 w wysokości [...] zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię:

1. S02a01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości

[...] zł;

2. S02a02 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości

[...] zł,

3. S02b01 - trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł,

4. S02b02 -trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł,

5. S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł,

6. S02d02 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł.

Przedmiotowa decyzja, wobec jej niezaskarżenia do organu odwoławczego stała się ostateczna. Płatności przyznane ww. decyzją zostały w dniu [...] lutego 2008 r. przekazane na rachunek bankowy skarżącego.

W dniu [...] maja 2008 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynął wniosek o przyznanie skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2008, zaś w dniu [...] grudnia 2008 r. zmiana do przedmiotowego wniosku. W dniu [...] stycznia 2009 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości, mocą której przyznał skarżącemu płatność za rok 2008 w wysokości [...] zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię:

1. S02a01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości

[...] zł;

2. S02a02 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości

[...] zł,

3. S02b02 - trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł,

4. S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł,

5. S02d02 -uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł.

Przedmiotowa decyzja wobec jej niezaskarżenia do organu odwoławczego stała się ostateczna. Płatności przyznane ww. decyzją zostały w dniu [...] marca 2009 r. przekazane na rachunek bankowy skarżącego.

W dniu [...] maja 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynął wniosek o przyznanie skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwziąć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2009, zaś w dniu [...] października 2009 r. korekta przedmiotowego wniosku. W dniu [...] grudnia 2009 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwziąć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości, mocą której przyznał skarżącemu płatność za rok 2009 w wysokości [...] zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię:

1. S02a02 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości

[...] zł,

2. S02b02 - trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł,

3. S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł,

4. S02d02 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł.

Przedmiotowa decyzja wobec jej niezaskarżenia do organu odwoławczego stała się ostateczna. W dniu [...] stycznia 2010 r. odbyła się kontrola (nr raportu [...]) na działkach rolnych położonych w województwie [...], powiat [...], gminach [...] i [...]. Stwierdzono ogólna powierzchnię zmniejszeń w wariancie SO2a02 wynoszącą [...] ha i przyznano płatność do powierzchni stwierdzonej – [...] ha (powierzchnia deklarowana – [...] ha).

W dniu [...] kwietnia 2010 r. w gospodarstwie skarżącego miała miejsce kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej (Protokół z czynności kontrolnych nr [...]), która objęła działki położone w województwie [...], powiecie [...], gminie [...]. Kontrola ta stwierdziła prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, skutkujące nieodpowiednim stanem uprawy. Zastrzeżenia te dotyczyły działki [...]. W związku z powyższym, Kierownik ARiMR, mając na uwadze wyniki przedmiotowej kontroli, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych zakończone decyzją administracyjną nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Skarżący po zapoznaniu się z dokumentacją zgromadzoną w sprawie nie wniósł uwag i zastrzeżeń, co potwierdza oświadczenie skarżącego złożone w Biurze Powiatowym ARiMR w R. w dniu [...] sierpnia 2010 r. W związku z powyższym, Kierownik ARiMR na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. uchylił w całości decyzję administracyjną nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz przyznał skarżącemu płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2009 w wysokości [...] zł do pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne za powierzchnię:

1. S02a02 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości

[...] zł,

2. S02b02 - trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł,

3. S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł,

4. S02d02 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) - [...] ha w wysokości [...] zł. Przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącemu

w dniu [...] września 2010 r. Płatności przyznane ww. decyzją w kwocie [...] zł zostały w dniu [...] września 2010 r., zaś w kwocie [...] zł w dniu [...] maja 2012 r. przekazane na rachunek bankowy skarżącego. Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W dniu [...] maja 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynął wniosek o przyznanie skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2010, zaś w dniu [...] marca 2011 r. korekta przedmiotowego wniosku, w której skarżący zmniejszył powierzchnię działki rolnej [...] w wariancie SO2d02 uprawy sadownicze z [...] ha na [...] ha.

W dniu [...] stycznia 2011 r. w gospodarstwie strony na działce [...] położonej

w województwie [...] miała miejsce kontrola (Protokół z czynności kontrolnych nr [...]), która wykazała, nieprawidłowości. Stwierdzono między innymi niezachowanie wymogu prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, skutkujące nieodpowiednim stanem upraw.

W wyniku przeprowadzonego postępowania w dniu [...] kwietnia 2011 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania/zawieszeniu/wstrzymaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Następnie, w dniu [...] października 2011 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w R. wniosek o "(...) zmniejszenie powierzchni użytków rolnych, na których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o powierzchnię działki rolnej S bez obowiązku zwrotu płatności związanych ze zmniejszeniem tej powierzchni". Kierownik ARiMR w dniu [...] stycznia 2012 r. wydał decyzję nr [...] o zawieszeniu skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych z uwagi na wystąpienie przesłanek z § 16 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 174, poz. 1809 ze zm.), to jest ponowne stwierdzenie uchybienia. Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na przedmiotowe rozstrzygnięcie beneficjent wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 427/12) oddalił skargę.

W dniu [...] maja 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynął wniosek o przyznanie skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2011, zaś w dniu [...] września 2011 r. korekta przedmiotowego wniosku. W dniu [...] listopada 2011 r., [...] listopada 2011 r. oraz [...] grudnia 2011 r. w gospodarstwie skarżącego miały miejsce kontrole na miejscu metodą inspekcji terenowej (Protokoły z czynności kontrolnych nr [...] oraz nr [...]). Następnie w dniu [...] kwietnia 2012 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...] o zawieszeniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] października 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na przedmiotowe rozstrzygnięcie beneficjent nie wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Mając na uwadze powyższe, zawiadomieniem Nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. skarżący został poinformowany przez Kierownika ARiMR o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych mu na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. oraz nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r.

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] Kierownik ARiMR podstawie art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634, ze zm.; dalej: "ustawa o ARiMR") w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz z związku z § 16 ust 1, § 17 ust. 1 pkt 1 oraz

w związku z § 17 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwziąć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, Dz. U. Nr 213, poz. 2160, z 2005 r. Dz. U. Nr 22, poz. 179 i Dz. U. Nr 131, poz. 1095 oraz z 2006 r. Nr 75, poz. 521), art. 49 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Komisji (WE) 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 3508/92 (Dz. U.WE Nr 327 z 12.12.2001 r.), art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004, Polskie wydanie specjalne: Rozdział 3 Tom 46 P. 87 - 118), art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 368, str. 74 z 23.12.2006 ze zm.), art. 73 ust. 1 i 3 w związku z art. 80 ust. 1 rozporządzenia 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych

w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008

(Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm.), art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65), art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.01.2011 ze zm.) orzekł o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, jednocześnie ustalając do zwrotu kwotę płatności w łącznej wysokości [...] zł.

Od przedmiotowej decyzji skarżący złożył w dniu [...] grudnia 2013 r. odwołanie, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie prawa materialnego. Wniósł

o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania.

Dyrektor ARiMR wskazaną na wstępie decyzją z [...] lutego 2014 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] października 2013 r. Uzasadniając wskazał, iż zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR Kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wskazał, iż wypłacone nienależnie skarżącemu środki publiczne za lata 2005-2009 z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych pochodzą ze środków

z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR.

Odnosząc się do złożonego odwołania organ odwoławczy stwierdził, iż nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia.

Dyrektor ARiMR wyjaśnił, iż z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że płatności

z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przyznane decyzjami Kierownika ARiMR nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. oraz nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów odpowiednio w dniach: [...] maja 2006 r. (na rok 2005), [...] stycznia 2007 r. (na rok 2006), [...] lutego 2008 r. (na rok 2007), [...] marca 2009 r. (na rok 2008), [...] września 2010 r. oraz [...] maja 2012 r. (na rok 2009).

Skarżący składając w dniu [...] czerwca 2005 r. wniosek o przyznanie płatności

z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005 zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji Kierownika ARiMR Nr [...]

z dnia [...] kwietnia 2006 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, zgodnie z którą jako termin rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania przyjęto dzień [...] marca 2005 r. i wynika z art. 23 rozporządzenia 1257/1999 WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wspierania rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. U. WE L 160 z 26.06.1999 z późn. zm.), według którego wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej 5 lat.

Dyrektor ARiMR wyjaśnił, iż zgodnie z treścią § 5 ust. 4 i 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwziąć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.; dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe") w przypadku zwiększenia powierzchni użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy

w zakresie pakietów innych niż wymieniony w § 1 ust. 2 pkt. 5, w trzecim roku i dalszych latach realizacji programu rolnośrodowiskowego, opracowuje się nowy plan działalności rolnośrodowiskowej. Zwiększenia można dokonać nie później niż w dniu 15 marca 2007 r. Do terminu realizacji nowego planu działalności rolnośrodowiskowej przepis § 13 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Stosownie zaś do treści ww. § 13 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, producent rolny realizuje program rolnośrodowiskowy od dnia 1 marca roku, w którym została wydana decyzja administracyjna o przyznaniu pierwszej pomocy rolnośrodowiskowej. Z powyższego wynika zatem, że wnioskodawca który do dnia 15 marca 2007 r. dokonał zwiększenia powierzchni gruntów rolnych, na których realizuje program rolnośrodowiskowy powinien opracować nowy plan działalności rolnośrodowiskowej, sporządzenie którego wiąże się z koniecznością realizowania programu rolnośrodowiskowego przez okres kolejnych 5 lat.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego spraw skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na lata 2005-2009 organ odwoławczy wskazał, że

5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte przez skarżącego w dniu [...] marca 2005 r. zostało wydłużone z dniem [...] marca 2007 r. o kolejne 5 lat w związku z faktem, że w złożonym w dniu [...] kwietnia 2007 r. wniosku o przyznanie płatności na rok 2007, czyli w trzecim roku realizacji podjętego w dniu [...] marca 2005 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego. Skarżący dodał nowe działki ewidencyjne: nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] na których rozpoczął realizację programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne wariant S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności), S02a01 - uprawy rolnicze(bez certyfikatu zgodności) oraz S02b01 - trwałe użytki bez certyfikatu zgodności. W świetle powyższego zarzut skarżącego w przedmiocie braku podstaw do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2005-2006, z uwagi na fakt, iż przepis § 5 ust. 5, odsyłający do § 13 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego powoduje "(...) konieczność przystąpienia do nowego programu wieloletniego (2007-2013) rolnośrodowiskowego, a nie kontynuacji dotychczasowego programu, który przecież obowiązywał wyłącznie w latach 2004- 2006" nie zasługuje na uwzględnienie. Dyrektor ARiMR podkreślił, iż skarżący składając w dniu [...] czerwca 2007 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w R. korektę wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007 na str. 7 przedmiotowego wniosku oświadczył, iż został poinformowany o wydłużeniu realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz zobowiązał się "(...) do realizacji w/w programu do 2012 roku". Stosownie do treści § 16 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ponownie stwierdzone u producenta rolnego uchybienia w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, powodują, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zawieszeniu w danym roku i w roku następnym. Organ odwoławczy wskazał, iż bezsprzecznie w niniejszej sprawie ustalono, że na działce rolnej [...] (położonej na działce ewidencyjnej nr [...]) w roku 2009 beneficjent uchybił realizacji zadań w ramach pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne wariant S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności), tj. prowadził produkcję niezgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, skutkującą nieodpowiednim stanem uprawy, a w szczególności zachwaszczeniem lub porażeniem roślin uprawnych przez szkodniki lub choroby. Powyższe, w myśl § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w związku z treścią załącznika nr 5 do ww. rozporządzenia, skutkowało 100% zmniejszeniem płatności do działki rolnej na której stwierdzono taką nieprawidłowość (decyzja nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r.). Dyrektor ARiMR podkreślił, iż przedmiotowe uchybienie zostało stwierdzone ponownie w sprawie z wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010. Z uwagi na powyższe, na podstawie § 16 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, Kierownik ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. zawiesił beneficjentowi płatność rolnośrodowiskową na rok 2010. Nadto w niniejszej sprawie, w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego w dniach [...] listopada 2011 r., [...] listopada 2011 r. oraz [...] grudnia 2011 r., przeprowadzonej dla roku 2011, stwierdzono po raz kolejny, iż na działce rolnej [...] (położonej na działce ewidencyjnej nr [...]) beneficjent uchybił realizacji zadań w ramach pakietu S 02 Rolnictwo ekologiczne wariant S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności). Z uwagi na powyższe, na podstawie § 16 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, Kierownik ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. zawiesił beneficjentowi płatność rolnośrodowiskową na rok 2011.

Dyrektor ARiMR przywołał brzmienie § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w myśl którego płatność podlega wstrzymaniu i zwrotowi

w przypadku, gdy u producenta rolnego, któremu na podstawie § 16 ust. 2 zawieszono płatność rolnośrodowiskową, ponownie stwierdzono uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2.

W jego ocenie powyższe uzasadniło wszczęcie i prowadzenie przez Kierownika ARiMR, w oparciu o art. 29 ustawy o ARiMR, postępowania w sprawie ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2005 -2009, a w konsekwencji wydanie decyzji nr [...] z dnia [...] października

2013 r., orzekającej o obowiązku zwrotu przez skarżącego kwoty w łącznej wysokości [...] zł, tj. za rok 2005 - kwota przyznanej płatności w wysokości [...] zł, za rok 2006 - kwota przyznanej płatności w wysokości [...] zł, za rok 2007 - kwota przyznanej płatności w wysokości [...] zł, za rok 2008 - kwota przyznanej płatności w wysokości [...] zł, za rok 2009 - kwota przyznanej płatności w wysokości [...] zł.

W skardze na decyzję Dyrektora ARiMR z dnia [...] lutego 2014 r. skarżący zarzucił naruszenie przepisów:

– prawa materialnego, w tym w szczególności art. 29 ustawy o ARiMR, a także naruszenie zasad konstytucyjnych (ochrony praw nabytych i pewności prawa) poprzez błędne ustalenie, że wypłacone skarżącemu środki publiczne za lata 2005-2009 były nienależne,

– prawa procesowego, tj. przepisów k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że do wydania zaskarżonej decyzji ustalającej nie jest konieczne wzruszenie decyzji administracyjnych, na podstawie których zostały przyznane skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe,

– prawa materialnego i procesowego, w tym w szczególności przepisów k.p.a. oraz ustawy o ARiMR poprzez niezgodne z prawem nakazanie zwrotu rzekomo nienależnie pobranego świadczenia w tej samej decyzji, co samo ustalenie świadczenia pobranego nienależnie,

– prawa materialnego, w tym w szczególności przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez błędne przyjęcie, że w 2007 r. skarżący zobowiązał się do kontynuacji wieloletniego programu rolnośrodowiskowego

i nie przystąpił do nowego wieloletniego programu rolnośrodowiskowego realizowanego w latach 2007-2013,

– błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie polegające na tym, że w latach 2004-2009 skarżący realizował jeden wieloletni program rolnośrodowiskowy, podczas gdy w tym czasie obowiązywały dwa niezależne od siebie programy - jeden w latach 2004-2006 i drugi w latach 2007-2013,

– materialnego prawa europejskiego, w tym w szczególności przepisów art. 73

i innych rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L nr 141/18) poprzez błędne ustalenie, że działanie skarżącego nie nosiło cech "działania w dobrej wierze" i wskutek tego przyjęcie, że zwrot płatności za lata 2005-2008 nie przedawnił się po upływie lat 4,

– materialnego prawa europejskiego poprzez błędne przyjęcie, że "długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu" musi trwać co najmniej 6 miesięcy i zostać potwierdzona stosowną dokumentacją lekarza orzecznika KRUS co do całkowitej niezdolności do jakiejkolwiek pracy,

– błędną wykładnię przepisów prawa europejskiego dotyczącą charakteru terminu, o jakim mowa w art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r.,

– błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na tym, że skarżący zaniechał użytkowania działki rolnej [...] na powierzchni objętej zobowiązaniem,

– prawa procesowego, w tym w szczególności przepisów art. 35-37 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki w przepisanym ustawowo terminie.

Wobec powyższego, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości

i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o stwierdzenie nieważności decyzji

|w całości z uwagi na to, że w sprawie zachodzą przyczyny, o jakich mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto szczegółowo odniósł się do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie jej zarzuty należy uznać za trafne.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. Nr 270; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, wypłaconych skarżącemu za lata 2005-2009. Podstawą rozstrzygnięcia organów

w niniejszej sprawie jest między innymi § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z jego brzmieniem płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli u producenta rolnego, któremu na podstawie § 16 ust. 2 zawieszono płatność rolnośrodowiskową, ponownie stwierdzono uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2. W myśl § 16 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli ponownie zostanie stwierdzone uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa

w § 1 ust. 2, płatność rolnośrodowiskowa podlega zawieszeniu w danym roku i w roku następnym. Jednocześnie w przypadku stwierdzenia uchybienia w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, płatność rolnośrodowiskowa podlega w danym roku zmniejszeniu o wysokości określone

w załączniku nr 5 do rozporządzenia, w części przyznanej producentowi rolnemu do działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie (§ 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Jednocześnie, jak wynika z § 1 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego pomoc finansowa na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, jest udzielana w ramach wskazanych w tym ustępie pakietów. § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego określa warunki, jakie powinny być spełnione do udzielenia płatności rolnośrodowiskowej, w tym, w punkcie 2 jako jeden z nich wskazano realizację pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Brzmienie powyższych przepisów wskazuje, iż realizacja i kontrola realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów odbywa się w odniesieniu do podjętego przez producenta rolnego zobowiązania. Tym samym dla dokonania prawidłowej oceny poprawności ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności

w ramach podjętego przez producenta rolnego zobowiązania, konieczne jest ustalenie tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono uchybienia, z określeniem jego ram czasowych. Organ odwoławczy, wskazał, iż skarżący składając w dniu

[...] czerwca 2005 r. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005 zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres

5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Zobowiązanie to zostało określone w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, wskazującej jako termin rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania dzień [...] marca 2005 r. Dyrektor ARiMR wskazał jednocześnie, iż w przypadku zwiększenia powierzchni użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy w zakresie pakietów innych niż wymieniony w § 1 ust. 2 pkt. 5, w trzecim roku i dalszych latach realizacji programu rolnośrodowiskowego, opracowuje się nowy plan działalności rolnośrodowiskowej, a zwiększenia można dokonać nie później niż w dniu 15 marca 2007 r. Do terminu realizacji nowego planu działalności rolnośrodowiskowej § 13 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego stosuje się odpowiednio. Zgodnie z jego brzmieniem, producent rolny realizuje program rolnośrodowiskowy od dnia 1 marca roku, w którym została wydana decyzja administracyjna o przyznaniu pierwszej pomocy rolnośrodowiskowej. Z powyższych wywodów organ odwoławczy wyprowadził wniosek, iż wnioskodawca, który do dnia 15 marca 2007 r. dokonał zwiększenia powierzchni gruntów rolnych, na których realizuje program rolnośrodowiskowy powinien opracować nowy plan działalności rolnośrodowiskowej, sporządzenie którego wiąże się z koniecznością realizowania programu rolnośrodowiskowego przez okres kolejnych 5 lat. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazano, iż zobowiązanie skarżącego podjęte w dniu [...] marca 2005 r. zostało wydłużone z dniem [...] marca 2007 r. o kolejne 5 lat w związku z faktem dodania nowych działek ewidencyjnych, w tym działki nr [...], na których rozpoczęto realizację programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne wariant S02d01 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności), S02a01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) oraz S02b01- trwałe użytki bez certyfikatu zgodności. Powyższa argumentacja wskazuje na ustalenie przez organy w niniejszym postępowaniu, iż zobowiązanie skarżącego, którego realizacja podlega ocenie trwa od [...] marca 2005 r. Twierdzenie to pozostaje jednak w sprzeczności z okolicznościami, jakie wynikają z akt administracyjnych przekazanych przez organ odwoławczy wraz ze skargą. Z decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...], z dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...], z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] – (dotyczących płatności za lata 2005-2007) - wynika podjęcie 5 – letniego zobowiązania, z terminem rozpoczęcia od dnia [...] marca 2005 r.

Z decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...] – (dotyczącej płatności za 2008 r.) wynika zaś podjęcie przez skarżącego także

5- letniego zobowiązania, ale od dnia [...] marca 2007 r. Podobnie w decyzji z dnia

[...] grudnia 2009 r. Nr [...] – (dotyczącej płatności za 2009 r.) – wynika

5- letni okres zobowiązania i termin jego rozpoczęcia – [...] marca 2007 r. Decyzja ta na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. została uchylona decyzją Kierownika ARiMR Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., którą jednocześnie przyznano płatność w obniżonej wysokości, stwierdzając, iż terminem rozpoczęcia

5 - letniego okresu zobowiązania jest dzień [...] marca 2005 r. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od tej decyzji, Dyrektor ARiMR decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W decyzji Kierownika ARiMR z dnia

[...] stycznia 2012 r. Nr [...], na mocy której zawieszono płatność rolnośrodowiskową wnioskowaną przez skarżącego na rok 2010 ponownie stwierdzono, iż terminem rozpoczęcia 5 letniego okresu zobowiązania jest dzień [...] marca 2007 r.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od tej decyzji Dyrektor ARiMR decyzją

Nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Tożsamej treści rozstrzygnięcie co do 5 – letniego okresu zobowiązania i jego rozpoczęciu od dnia [...] marca 2007 r. znalazło się także w decyzji Kierownika ARiMR

Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. o zawieszeniu wnioskowanej przez skarżącego płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie, po rozpoznaniu którego Dyrektor ARiMR decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2012 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Z akt administracyjnych nie wynika, aby powyższe decyzje zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Tym samym są one obowiązujące i jako takie wywołują skutki prawne. Zauważyć bowiem należy, iż z zasady trwałości decyzji administracyjnej, wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a. wynika stabilizacja skutków prawnych opartych na jej treści. Stanowi ono jedno

z kardynalnych założeń całego systemu ogólnego postępowania administracyjnego. Trwałość decyzji ostatecznej wyraża się bowiem w tym, że decyzje obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zamienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawa. Sposobem na pozbawienie decyzji ostatecznej mocy obowiązującej jest wydanie nowej decyzji (por.: komentarz do art. 16 k.p.a., B. Adamiak / J. Borkowski, III Wydanie, str. 84, 85; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 3 grudnia 2013 r. w sprawie II GSK 1358/12 – dostępny w Internecie). Zgodnie

z art. 23 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r.

w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji

i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. U. UE.L. 1999.160.80 ze zm.) wsparcie było przyznawane rolnikom, którzy zobowiązali się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych lub związanych z utrzymaniem zwierząt przez okres co najmniej 5 lat. Z akt administracyjnych nie wynika, aby organ w ww., wydawanych co do płatności za poszczególne lata decyzjach określał dłuższy niż 5- letni termin trwania zobowiązania, nie wynika też, aby skarżący składał oświadczenie o udziale w programie rolnośrodowiskowym przez okres dłuższy niż 5 lat. Zawarte w punkcie XII korekty wniosku z dnia [...] czerwca 2007 r. oświadczenie, nie zostało opatrzone podpisem skarżącego. Okoliczność ta nie została przez organ odwoławczy dostrzeżona

i oceniona.

W ocenie Sądu wskazane powyżej okoliczności nie pozwalają na przyjęcie prawidłowości ustalonego przez organy w niniejszej sprawie stanu faktycznego. Jego ustalenie wymaga bowiem dokonania ponownej oceny okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, o których mowa wyżej, w szczególności wynikających z ww. decyzji, których przedmiotem były płatności rolnośrodowiskowe za lata 2005-2011. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w okolicznościach niniejszej sprawy konieczne jest niewątpliwe ustalenie w świetle decyzji wydawanych co do poszczególnych płatności, do realizacji jakiego (jakich) programu (programów) rolnośrodowiskowych skarżący był zobowiązany, ile lat miało, bądź też miały trwać te zobowiązania i jaka (jakie) były ich daty początkowe, czy w obrębie danego (którego) programu wystąpiły naruszenia uzasadniające zastosowanie najpierw art. 16 ust. 1, następnie z art. 16 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Dopiero wówczas biorąc pod uwagę wystąpienie okoliczności z art. 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego będzie możliwe ustalenie w odniesieniu do jakiego zobowiązania, od jakiej daty trwającego okoliczności te wystąpiły i w związku z tym jakie płatności (za jakie lata) mogą pozostawać

w zainteresowaniu organu przy dokonywaniu ustaleń co do ich zwrotu.

Wadliwości ustalenia stanu faktycznego, o których mowa wyżej sprawiają, iż należy stwierdzić naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Naruszenia te dotyczą decyzji wydanej zarówno przez organ odwoławczy, jak i organ I instancji. Nie ulega wątpliwości, iż ustalenie stanu faktycznego z naruszeniem ww. przepisów może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem ustalenie stanu faktycznego z wyeliminowaniem powyższych uchybień może prowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia w sprawie.

W przypadku bowiem ustalenia przez organy, iż zobowiązanie skarżącego, co do którego stwierdzono uchybienia w jego realizacji rozpoczynało się w dniu [...] marca 2007 r., wcześniejsze płatności, realizowane w ramach innego zobowiązania nie mogłyby zostać objęte obowiązkiem zwrotu na podstawie § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Z tych względów w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy winny prawidłowo ustalić stan faktyczny w sprawie, z uwzględnieniem powyższych wywodów i dokonać jego oceny na gruncie mających zastosowanie w tej mierze przepisów prawa.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, iż orzekające

w sprawie organy nie dopuściły się naruszenia art. 29 ustawy o ARiMR. Wbrew twierdzeniom skargi przepis ten stanowi podstawę do rozstrzygania przez ARiMR

w drodze decyzji administracyjnej o ustalaniu kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych zarówno pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, jak i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych

z funduszy Unii Europejskiej oraz finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej

w drodze decyzji administracyjnej (art. 29 ust. 1). Do przepisów ustawy o ARiMR odsyła § 17 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wskazując, iż płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W myśl art. 29 ust. 2 ustawy

o ARiMR w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowanej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. Ocena, że środki publiczne wypłacone w latach 2005-2009 błędnie zostały uznane za nienależne jest przedwczesna z uwagi na stwierdzone i wskazane wyżej wady ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Brak jest podstaw do podzielenia zarzutu, iż do wydania decyzji ustalającej nienależność przyznanych płatności, w okolicznościach niniejszej sprawy, konieczne jest uprzednie wzruszenie decyzji przyznających te płatności. Należy bowiem zauważyć, iż podstawą orzekania o ustaleniu nienależnie pobranych płatności w okolicznościach niniejszej sprawy, wskazywaną niewątpliwie

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest wystąpienie okoliczności z § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Jak już wskazano wyżej przepis ten stanowi

o wstrzymaniu i zwrocie płatności rolnośrodowiskowych w przypadku stwierdzenia uchybień w realizacji zobowiązania. Brak jest zatem podstaw do uznania zasadności zwrotu wypłaconych płatności jedynie w przypadku wadliwości decyzji, które te płatności przyznały. Wstrzymanie i zwrot płatności na wskazanej wyżej podstawie prawnej następuje z przyczyn występujących po stronie producenta rolnego. W ocenie Sądu na podzielenie zasługuje pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia z dnia 2 lipca 2014 r. w sprawie III SA/Wr 264/14 (LEX nr 1495496), iż: "Przepisy art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz art. 73 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 stanowią samoistną, odrębną podstawę orzekania o zwrocie płatności rolnych, która niekoniecznie zatem musi w każdym przypadku wiązać się ze zniesieniem z obrotu prawnego decyzji przyznającej określoną płatność." W okolicznościach niniejszej sprawy, jak wskazano wyżej nie jest wymagane wzruszenie decyzji administracyjnych, na podstawie których przyznano skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe. Jednocześnie wobec powoływania się przez orzekające w sprawie organy na przesłanki z § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i odesłanie wynikające z § 17 ust. 2 tego rozporządzenia do ustawy o ARiMR w zakresie trybu i zasad podlegania zwrotowi płatności, o których mowa nie jest wadliwe orzekanie o obowiązku zwrotu pobranych płatności, jednocześnie z rozstrzygnięciem o ich nienależności. Nienależność pobranych płatności może być spowodowana różnymi przyczynami.

W przypadku gdy obowiązek zwrotu płatności wynika z § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ustalanie nienależności pobranych płatności w odrębnej decyzji nie jest wymagane. W ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut skargi naruszenia art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych

w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18 z dnia 30 kwietnia 2004 r.) poprzez błędne ustalenie, że działanie skarżącego nie nosiło cech "działania w dobrej wierze" i wskutek tego przyjęcie, że zwrot płatności za lata 2005-2008 nie przedawnił się po upływie 4 lat.

W ocenie Sądu istotnie w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania istnienia dobrej wiary, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż dobra wiara jest stanem świadomości, który może przejawiać się błędnym przekonaniem o przysługiwaniu określonych uprawnień, ale usprawiedliwionym okolicznościami, które nie pozwoliły na dostrzeżenie tego błędu. W sytuacji podjęcia się realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego producent rolny jest obowiązany do wywiązania się z podjętych zobowiązań i niewątpliwie ma tego świadomość. Żądanie zwrotu płatności w niniejszej sprawie dotyczy płatności rolnośrodowiskowych, które są udzielane w przypadku spełnienia warunków wskazanych w § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Jedną

z tych przesłanek, o czym była mowa wyżej jest realizacja pakietów, o których mowa

w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Dopuszczenie się uchybień, skutkujących stosowaniem przez organy coraz dalej idących sankcji z § 16 ust. 1, następnie z § 16 ust. 2 nie jest kwestią dobrej lub złej wiary w odniesieniu do przyznawanych płatności, ale stanu faktycznego ustalonego przez organy podczas wydawania decyzji stosujących te sankcje. Podnoszenie obecnie argumentów mających na celu podważenie prawidłowości ustaleń będących podstawą do zastosowania art. 16 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego o zmniejszeniu płatności oraz dwukrotnego zawieszenia płatności na podstawie art. 16 ust. 2 ww. rozporządzenia w niniejszym postępowaniu nie może wywołać zamierzonego skutku. Argumenty te mogły być podnoszone w postępowaniach, w których zapadały decyzje o stosowaniu sankcji

w oparciu o tego rodzaju ustalenia.

Jak wynika z art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 dnia

29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich

z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.U.UE.L.2004.153.30) Państwa Członkowskie mogą uznać, w szczególności, kategorie siły wyższej polegające na:

a) śmierci rolnika;

b) długoterminowej niezdolności rolnika do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczeniu dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania;

d) klęsce żywiołowej poważnie dotykającej grunty rolne gospodarstwa;

e) wypadku powodującym zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) chorobie epizootycznej dotykającej część lub całość należących do rolnika zwierząt gospodarskich.

Użycie określenia "w szczególności" oznacza, iż katalog ten nie jest zamknięty. Jednocześnie zgodnie z art. 39 ust. 2 ww. rozporządzenia o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest

w stanie dokonać tej czynności. Termin ten może zostać przedłużony o 20 dni roboczych, w przypadku gdy taka możliwość przewidziana jest w dokumencie programowania.

Wykładnia językowa art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 817/2004 wskazuje, iż obowiązek złożenia zawiadomienia, o którym mowa w tym przepisie spoczywa na rolniku. Rolnik powinien zawiadomić właściwy organ w określonym w tym przepisie terminie. Zawiadomienie właściwego organu administracyjnego o wystąpieniu siły wyższej powinno być dokonane przez rolnika w formie pisemnej, a treść składanego pisma nie może budzić wątpliwości, iż chodzi o przypadek wystąpienia siły wyższej, zaś nadzwyczajna okoliczność, jaką jest taka siła, musi zostać poparta wiarygodnymi dowodami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2011 r.

w sprawie II GSK 504/10; LEX nr 1081556). Art. 39 rozporządzenia Komisji nr 817/2004 stanowiący przepis prawa materialnego nie pozostawia wątpliwości co obowiązków rolnika w przypadku wystąpienia siły wyższej w zakresie sposobu jego działania, jak

i konieczności zachowania wskazanego w tym przepisie terminu. Charakter przepisu,

o którym mowa, jak i jego treść nie dają podstaw do stwierdzenia, iż terminy w przepisie tym wskazane mogą być przywracane. Właściwy organ dokonuje oceny wystąpienia siły wyższej i prawidłowości udowodnienia powyższego. Dotyczy to także okoliczności

z art. 39 ust. 1 lit. b rozporządzenia Komisji nr 817/2004 określanej jako długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu. Zdaniem Sądu ocena wystąpienia długoterminowej niezdolności rolnika do wykonywania zawodu, o której mowa wyżej nie może być dokonywana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.

o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 2013.1403 j.t. ze zm.), posługującej się terminem całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym dla celów świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników, ale wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności, które mogą mieć wpływ na ustalenie wystąpienia siły wyższej w rozumieniu art. 39 ust. 1 lit. b ww. rozporządzenia.

Formułując w skardze zarzut naruszenia art. 35-37 k.p.a. skarżący nie wskazał jaki wpływ przedłużanie terminu załatwienia sprawy miało na jej wynik. Tym samym odnoszenie się do powyższego zarzutu należy uznać za zbędne.

Z tych względów Sąd nie dopatrując się wystąpienia przesłanki z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

Orzeczenie z punktu 2 wyroku Sąd oparł o treść art. 152 p.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a.

Wskazana w punkcie 3 kwota stanowi uiszczony przez skarżącego wpis sądowy w części nie objętej zwolnieniem.