Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 71/95
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 1996-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: Decydujące znaczenie dla uzasadnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. "a" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ ma nie kolejność dokonywanych transakcji, lecz wydatkowanie pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży mieszkania na inny cel mieszkaniowy, jeśli istnieje oczywisty związek między tymi, zdarzeniami.

TEZY

Decydujące znaczenie dla uzasadnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. "a" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ ma nie kolejność dokonywanych transakcji, lecz wydatkowanie pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży mieszkania na inny cel mieszkaniowy, jeśli istnieje oczywisty związek między tymi, zdarzeniami.


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa w S decyzją z dnia 9 marca 1994 r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w S z dnia 10 stycznia 1994 r. wymierzającą Franciszkowi W. zryczałtowany podatek dochodowy w kwocie 11 mln zł tj. w wysokości 10 procent od uzyskanego przychodu 110 mln zł z tytułu sprzedaży w dniu 26 kwietnia 1993 r. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego.

W uzasadnieniu podano, że Franciszek W. nabył mieszkanie 10 lutego 1989 r., sprzedał je przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ przychód z tej sprzedaży podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Skarżący mógłby skorzystać ze zwolnienia od podatku dochodowego, gdyby przychody uzyskane ze sprzedaży mieszkania wydatkował w ciągu roku na nabycie innego lokalu mieszkalnego, gruntu lub budynku, o czym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. "a" cyt. ustawy.

W przypadku korzystania z wyżej wymienionego zwolnienia istnieje obowiązek zawiadomienia Urzędu Skarbowego w ciągu 14 dni od dokonania sprzedaży, że dochód ze sprzedaży wydatkowany zostanie na cele określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. "a". Jeżeli nie zostaną spełnione wyżej wymienione warunki, podatek w formie ryczałtu w wysokości 10 procent należy wpłacić bez wezwania w terminie 14 dni od dokonania sprzedaży - art. 28 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przedstawione przez Franciszka W. zarzuty nie mogły być uwzględnione, gdyż z aktów notarialnych wynika, że sprzedaż mieszkania nastąpiła 26 kwietnia 1993 r., a zakup nowego mieszkania nastąpił dnia 5 kwietnia 1993 r. tj. 22 dni przed sprzedażą. Natomiast akt notarialny z dnia 22 marca 1993 r. stanowi jedynie przedwstępną umowę sprzedaży i nie przenosi własności. Z porównaniem powyższych dat wynika, że przychodu uzyskanego ze sprzedaży mieszkania w dniu 26 kwietnia 1993 r. nie mógł skarżący przeznaczyć na kupno innego mieszkania dokonane w dniu 5 kwietnia 1993 r.

Skarżąc powyższą decyzję Franciszek W. zarzucił naruszenie Prawa materialnego tj. art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. "a" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych i wniósł o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi podał, że:

- w dniu 22 marca 1993 r. zawarł przedwstępną umowę sprzedaży mieszkania, określającą cenę i termin, do którego ma być zawarta umowa ostateczna oraz pobrał zaliczkę w wysokości 34 mln zł,

- w dniu 5 kwietnia 1993 r. zawarł umowę kupna nowego mieszkania za kwotę 100 mln zł plus opłaty,

- w dniu 26 kwietnia 1993 r. zawarł ostateczną umowę sprzedaży dotychczasowego lokalu za kwotę 110 mln zł z tym, że w cenę była wliczona kwota 34 mln zł otrzymana wcześniej. Z terminów i okoliczności dokonywanych czynności wynika, że dotychczasowe mieszkanie sprzedał z zamiarem nabycia innego. Izba Skarbowa całkowicie pominęła materialną treść przepisu art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. "a" mówiącego o przeznaczeniu przychodu ze sprzedaży jednej nieruchomości na zakup drugiej, pominęła kwotę 34 mln zł zaliczki stanowiącej przychód ze sprzedaży mieszkania uzyskany przed kupnem nowego.

Zdaniem skarżącego, dążenia do polepszenia warunków mieszkaniowych nie można sprowadzać jedynie do porównania dat aktów notarialnych, bez rozważenia celu i zamiaru podatnika. Jest to zawężająca interpretacja przepisów ustawy. O tym, że przychód ze sprzedaży mieszkania przeznaczył skarżący na zakup nowego mieszkania pośrednio świadczy też uzasadnienie decyzji Urzędu Skarbowego w S. z dnia 28 marca 1994 r. o umorzeniu odsetek.

Nadto skarżący zarzucił naruszenie art. 24 ust. 6 cyt. ustawy polegające na nie ustaleniu przez organy podatkowe jego dochodu przez nie odjęcie od przychodu kosztów nabycia i nakładów wydatkowanych na mieszkanie.

Izba Skarbowa w S w odpowiedzi na skargę podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Występujący w sprawie problem sprowadza się do interpretacji przepisu art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. "a" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ Organy podatkowe przyjmują, że zwolnienie z uiszczenia 10 procent podatku od przychodu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 cyt. ustawy może nastąpić jedynie wówczas, gdy najpierw nastąpi sprzedaż mieszkania a następnie kupno nowego mieszkania w terminie roku /według ówczesnych przepisów/ od sprzedaży starego mieszkania. Sąd zdaje sobie sprawę, że taki pogląd był wielokrotnie poprzednio w orzecznictwie prezentowany. Stanowiska tego Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela i reprezentuje pogląd wyrażany w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 1994 r. SA/Ł 178/94 i z dnia 7 kwietnia 1995 r. III 1043/94. Zdaniem Sądu decydujące znaczenie w przedmiocie prawa do zwolnienia z wymienionego podatku ma nie kolejność dokonanych transakcji lecz wydatkowanie pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży mieszkania na inny cel mieszkaniowy, jeżeli istnieje oczywisty związek między zdarzeniami. Wymieniony przepis art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. "a" cyt. ustawy nie określa kolejności czynności, nie wymaga aby najpierw nastąpiła sprzedaż budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość czy spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego a następnie kupno "mieszkania". Kładzie on nacisk na związek między tymi czynnościami polegający na przeznaczeniu przychodów ze sprzedaży jednego mieszkania na kupno innego. Zgodzić się należy ze skarżącym, że użyte przez ustawodawcę określenie "przeznaczyć" nie oznacza uiszczenia ceny tymi samymi środkami. Rozpoznając ponownie sprawę organ podatkowy wyjaśnił podane wyżej kwestie stosownie do przepisów art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 Kpa.

Sąd natomiast nie podziela zarzutu skarżącego, że naruszony został art. 24 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, bowiem przepis art. 28 ust 2 cyt. ustawy wyraźnie stanowi, że podatek od dochodu, o którym mowa w ust. 1 /tj. ze sprzedaży lub zamiany nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. "a-c" ustala się w formie ryczałtu w wysokości 10 procent uzyskanego przychodu.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na mocy przepisów art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 3 Kpa, oraz art. 208 Kpa w zakresie kosztów postępowania.