Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1325/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 września 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] maja 2017r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nieprzekazanych pobranych dochodów budżetowych uzyskanych z tytułu opłat eksploatacyjnych p o s t a n a w i a: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji


UZASADNIENIE

Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną w komparycji decyzję Ministra Rozwoju i Finansów Powiat S. (dalej jako: "skarżący" lub "powiat"), zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając powyższy wniosek pełnomocnik wskazał, że skarżona przez powiat decyzja opiewająca na kwotę należności głównej w łącznej kwocie 5.474.231,94 zł, wraz z odsetkami liczonymi - jak dla zaległości podatkowych - od terminów określonych w utrzymanej przez Ministra Rozwoju i Finansów decyzji Wojewody L. z [...] lutego 2017 r., nr [...], jest trzecią z kolei decyzją ostateczną, na mocy której, po uprzednim wydaniu tytułów wykonawczych, Skarb Państwa - Wojewoda L. prowadzić będzie postępowanie egzekucyjne w administracji przeciwko Skarżącemu. Wyjaśnił, że środki budżetowe mają z góry określone przeznaczenie związane z wykonywaniem przez Powiat zadań własnych i zleconych – zatem wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby odbyć się tylko i wyłącznie z rezerwy ogólnej budżetu Powiatu. Wnioskodawca powołując się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że w przypadku jednostek sektora finansów publicznych jedynie rezerwa ogólna stanowi swoiste "wolne środki", jednak mimo tego nie zezwala się na jej dowolne i nonszalanckie wykorzystywanie, gdyż musi ona zabezpieczać wykonywanie podstawowych zadań (własnych i zleconych) danej jednostki. Podkreślił, że w przypadku Powiatu S. rezerwa ogólna w budżecie na rok 2017 wynosi 56.000,00 zł, a rezerwa celowa na zadania własne z zakresu zarządzania kryzysowego wynosi 102.143,00 zł.

Autor wniosku stoi na stanowisku, że w zakresie uchwały budżetowej oraz lat kolejnych (następnych, przyszłych) istnieje możliwość przewidzenia i ujęcia w niej obciążeń związanych z ostatecznymi decyzjami nakładającymi obowiązek zwrotu określonych kwot pieniężnych, co może zostać uczynione kosztem częściowej redukcji planowanych oraz przedsiębranych przez jednostkę inwestycji, to aktualnie powyższe jest niemożliwe. Inwestycje oraz projekty realizowane przez Skarżącego w rok 2017 zostały bowiem zaplanowane ze znacznym wyprzedzeniem, zaś wydatki na tenże cel ujęte w uchwale budżetowej na rok 2017. Rezygnacja, co zaznaczył pełnomocnik Skarżącego na obecnym etapie z ich realizacji przez Powiat wywołałby liczne negatywne skutki: zarówno wynikające z rozwiązania umów o dofinansowanie, umów zawartych w wykonawcami (m.in. kary umowne i odszkodowania z tytułu ujemnego interesu umownego), jak też z nie wywiązywania się przez P. S. z obowiązku wykonywania ustawowych zadań oraz naruszenia przez jednostkę samorządu terytorialnego dyscypliny finansów publicznych.

Podkreślił, że sytuacja Powiatu jest niezmiernie trudna, albowiem przeciwko Skarżącemu toczą się trzy postępowania egzekucyjne w administracji na łączną kwotę niemal (przy uwzględnieniu narosłych odsetek) 10.000.000,00 zł. Wyjaśnił, że organ egzekucyjny dokonał licznych czynności mających na celu wyegzekwowanie wymagalnych wierzytelności, przy czym - jak wynika z pism organu egzekucyjnego - planowane są kolejne zajęcia, które doprowadzą Powiat do całkowitego paraliżu. Co więcej, jak wskazał pełnomocnik w dniu [...] lutego 2017 r. Skarżącemu doręczono dwie kolejne decyzje Wojewody L., co powoduje, że orzeczenia wydane względem Powiatu opiewają na łączną kwotę 13.738.241,47 zł, a po uwzględnieniu odsetek kwotę w wysokości niemal 20.000.000,00 zł, uzupełnioną o kolejne wymagalne wierzytelności, co z kolei daje łączną sumę prawie 30.000.000,00 zł. Kwota ta niemal zrównuje wymagalne zobowiązania z kwotą wydatków/dochodów ustaloną przez RIO w uchwale budżetowej na rok 2017.

W ocenie pełnomocnika Skarżącego wszczęcie względem Powiatu kolejnego postępowania egzekucyjnego w administracji (na mocy skarżonej decyzji) czyni niemożliwym wykonywanie przypisanych przez ustawę zasadniczą, ustawy, rozporządzenia oraz akty wewnętrzne zadań własnych oraz zleconych. Brak wstrzymania przez Sąd wykonania skarżonej obecnie decyzji doprowadzi do całkowitego paraliżu jednostki samorządu terytorialnego, przez którą rozumieć należy społeczność kilkudziesięciu tysięcy osób.

Wskazano ponadto na stan zadłużenia z tytułu umów kredytowych, których stroną jest Powiat, który na dzień 31 grudnia 2016 r. wynosił 19.663.580,64 zł. Pełnomocnik skarżącego stwierdził, że w przypadku zajęcia wszelkich składników majątku Powiatu, wszelkie zobowiązania kredytowe zostaną postawione w stan natychmiastowej wymagalności, co może - realnie - wpłynąć na zwiększenie się ilości wierzycieli względem Powiatu (jako dłużnika), którzy mogą próbować zaspokoić się z jego mienia. Na marginesie wskazał również, że wpis od skargi poczyniony został z rezerwy celowej powiatu.

Do wniosku załączono obszerną dokumentację obrazującą sytuację finansową skarżącego, w tym m.in.: zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, uchwałę budżetową na 2017 r., tytuły wykonawcze, upomnienia, dokumentację oraz oświadczenia dot. zaplanowanych projektów i inwestycji. Ponadto w aktach sprawy znajduje się m.in. raport o stanie gospodarki finansowej Powiatu S. z czerwca 2017 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Z powyższej regulacji wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zamknięty. Przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, o której można mówić, jeżeli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków musi być rozważone z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie – w tym przypadku decyzji. Przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich, realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Zaznacza się przy tym, że skutki te mają w ocenie wniosku znaczenie niejako potencjalne.

Przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy bowiem aktów zobowiązujących; ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania; aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony.

Sąd rozpoznając ww. wniosek obowiązany jest zbadać trzy kwestie: po pierwsze czy wskazany we wniosku akt administracji – decyzja, jest aktem podlegającym wykonaniu – czy nadaje się do wykonania. Po drugie, jeżeli decyzja nadaje się do wykonania, Sąd musi ocenić czy strona skarżąca w sposób przekonujący wykazała przesłanki – okoliczności, przemawiające za koniecznością wstrzymania wykonania decyzji. Po trzecie czy owe przesłanki istnieją i czy dają one podstawę do zastosowania tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Żądaniem wstrzymania wykonania w niniejszym przypadku została objęta decyzja, którą zobowiązano skarżącego do zwrotu nieprzekazanych pobranych dochodów budżetowych uzyskanych z tytułu opłat eksploatacyjnych. Zdaniem Sądu, akt ten jest rozstrzygnięciem wymagającym ze strony skarżącej powinnego zachowania, polegającego na zwrocie ww. kwoty. Wobec tego Sąd przyjął, że przedmiot wniosku o wstrzymanie nadaje się do wykonania, a zatem skarżący mógł wnieść o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu wniosek Powiatu jest zasadny. Treść nadesłanej dokumentacji finansowej Powiatu w powiązaniu z wyjaśnieniami pełnomocnika skarżącego pozwalały na dokonanie oceny, czy w sprawie niniejszej istnieją podstawy do zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Sąd podkreśla, iż co do zasady świadczenie pieniężne jest z natury rzeczy świadczeniem odwracalnym, jednakże rozważając skutki zapłaty wskazanej należności, tj. 5.474.232.00 zł należało mieć na uwadze, że jest to kwota znaczna i trudna do zebrania, zwłaszcza dla jednostki samorządu terytorialnego.

Na uwagę zasługuje również fakt, iż w budżecie przewidziano deficyt w kwocie 1 820 678,47 zł, a w uzasadnieniu uchwały budżetowej RIO wskazała, że spłata zobowiązań powiatu uwarunkowana jest realizacją planowanych dochodów skarżącego. Brak realizacji zaś tych dochodów może doprowadzić do realnego zagrożenia zdolności Powiatu do wykonywania ustawowych zadań publicznych oraz utraty płynności finansowej.

Sąd miał na względzie, że Skarżący jest specyficzną instytucją działającą na podstawie i w granicach określonych przepisami prawa oraz uchwałą budżetową, a zatem jego swoboda w dysponowaniu środkami pieniężnymi jest znacznie ograniczona i odmienna niż w przypadku przedsiębiorstw prywatnych działających w ramach swobody działalności gospodarczej (por. postanowienia NSA z 27 lipca 2011 r. sygn. akt II GZ 371/11, z 26 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 72/13).

Wobec ww. specyfiki skarżącego, trudnej sytuacji finansowej zobrazowanej dokumentacją nadesłaną wraz z wnioskiem oraz oświadczenia, iż poniesienie kolejnych nieprzewidzianych kosztów spowodowałoby zagrożenie w zakresie prawidłowej realizacji zadań powiatu Sąd uznał, że obowiązek natychmiastowego uregulowania tej kwoty spowodowałby zakłócenie w finansach Skarżącego, a w konsekwencji zachwianie jego płynności finansowej. Wykonanie decyzji Ministra Rozwoju i Finansów może doprowadzić zatem do powstania trudnych do odwrócenia skutków w postaci utraty możliwości realizacji zadań publicznoprawnych nałożonych na Skarżącego, który jest jednostką samorządu terytorialnego.

Podsumowując Sąd uznał, że Skarżący uprawdopodobnił, że wykonanie skarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki. W związku z powyższym, w oparciu art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.