Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2239/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 35, art. 140aa ust. 3 pkt 1, art. 140ab ust. 1, art. 61 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2016 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), nałożył na G. S. karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że wymierzona kara pieniężna jest sankcją za wykonywanie przewozu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez posiadania zezwolenia kategorii VI. W dniu [...] kwietnia 2015 r. w miejscowości L. na drodze krajowej nr [...] (droga o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t) zatrzymano bowiem do kontroli pojazd członowy, składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz trzyosiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...], pozostający w dyspozycji G. S. Pojazdem kierował D. M., który wykonywał przewóz drogowy pszenicy w ilości 26.760 kg (ładunek sypki, podzielny). W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego (po odjęciu możliwych błędów pomiarowych) stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk pojedynczej osi napędowej 10,4 t – przekroczenie o 0,4 t,

- rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego 40,55 t – przekroczenie o 0,55 t

Organ zaznaczył, że wielkość przekroczeń wymagała od przewoźnika posiadania zezwolenia kategorii VI na przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych. Podczas kontroli w pojeździe nie było wymaganego zezwolenia kategorii VI.

G. S. powyższą decyzję uczynił przedmiotem odwołania do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wnosząc o jej uchylenie i ponowne przeanalizowanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zainteresowany zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym; naruszenie art. 7 kpa, poprzez porzucenie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, naruszenie art. 77 § 1 kpa, poprzez porzucenie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zdaniem strony, zarówno procedura kontrolna, jak i postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostały przeprowadzone wadliwie. Skontrolowany pojazd nie był nienormatywny, co wpływa na całość wydanego rozstrzygnięcia. W ocenie strony, wagi typu LP 600 służą do wyznaczania nacisku kół lub osi, a wskazania cząstkowe nacisków osi nie powinny być wykorzystywane do wyznaczania sumarycznej masy pojazdu. Tym samym nie ma dowodu na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. Ponadto, zastosowana podczas kontroli tolerancja w wysokości 2%, zaokrąglonych do 0,1 t w górę, nie ma żadnego umocowania w obowiązujących regulacjach prawnych.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...]Główny Inspektor Transportu Drogowego, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1 i 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 460), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując przesłanek do uwzględnienia odwołania.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że stwierdzone podczas kontroli przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej, jak i przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej należało zakwalifikować jako wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VI i wymierzyć karę pieniężną z tego tytułu w wysokości 5.000 zł. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu LP 600 o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...] z datą ważności do dnia [...] października 2017 r. dla wagi o nr [...] i do dnia [...] lutego 2017 r. dla wagi o nr [...].

Uznając zarzuty strony za bezzasadne, organ odwoławczy wyjaśnił, że miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] grudnia 2011 r. Pomiary zawarte w jego treści wskazują, że pomierzone spadki mieszczą się w normie, przewidzianej nawet dla wag do pomiarów dynamicznych (do ważenia pojazdów w ruchu), tj. 0,32% spadku podłużnego (przy dopuszczalnym 1%), 0,24% spadku poprzecznego (przy dopuszczalnym 2%), co oznacza, że na takim miejscu mogą być dokonywane pomiary dynamiczne. Po dokonaniu pomiarów został sporządzony protokół kontroli z dnia [...] kwietnia 2015 r., który kierowca pojazdu podpisał bez wnoszenia uwag. Zdaniem GITD, przy pomocy wag LP 600 kontrolujący był umocowany do wyznaczenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu członowego, a stanowisko Głównego Urzędu Miar w zakresie dopuszczalności zastosowania przenośnych wag do pomiarów statycznych do wyznaczenia dmc pojazdu nie może być wiążące dla organów stosujących prawo. Odonosząc się do kwestii zastosowanej tolerancji 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę, organ odwoławczy wskazał, że rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152) określa wymagania, zakres, sposób i metody dla wag poddawanych sprawdzeniu. Nie wskazuje ono natomiast wielkości tolerancji, jaką należy odejmować od uzyskanego wyniku podczas wykonywania pomiaru na miejscu kontroli. Określone błędy graniczne wskazań wag nieautomatycznych dotyczą wartości, jaką maksymalnie może wykazać waga podczas legalizacji, aby właściwy organ wydał świadectwo legalizacji wagi. Waga, podlegając legalizacji, jest badana pod względem tych "błędów", natomiast wynik pomiaru nacisku pokazywany na wyświetlaczu podczas ważenia jest już po odjęciu tych "błędów granicznych". Od uzyskanego wyniku pomiaru odjęto jeszcze 2%, zaokrąglone do 0,1 t w górę, zgodnie z zarządzeniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. nr 28/2014 w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Organ wyjaśnił, że zarządzenia wewnętrze wprawdzie nie stanowią powszechnie obowiązującego źródła prawa, lecz są wydawane w stosunku do kontrolujących inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, celem usprawnienia przebiegu czynności kontrolnych. Obowiązek odjęcia 2%, zaokrąglonych do 0,1 w górę, nie wynikał z żadnego przepisu, został wprowadzony wewnętrznym zarządzeniem na korzyść stron postępowania. W niniejszej sprawie przedmiotem przewozu był ładunek sypki (pszenica), lecz z uwagi na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego nie można było zastosować art. 140aa ust. 4 pkt 2 ww. ustawy - Prawo o ruchu drogowym i umorzyć postępowania w sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego G. S. wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając zaskarżonej decyzji: naruszenie prawa materialnego, poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ww. ustawy - Prawo o ruchu drogowym; naruszenie art. 7 kpa, poprzez nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego, co miało znaczący wpływ na wadliwość podjętego rozstrzygnięcia; naruszenie art. 6 kpa, poprzez nadanie przymiotu legalności procedurom podjętym przez organ bez podstawy prawnej; naruszenie art. 77 § 1 kpa, poprzez oparcie decyzji na niejednoznacznym i niepełnym materiale dowodowym; naruszenie art. 81 kpa, poprzez powołanie dowodu, odnośnie którego strona nie mogła się wypowiedzieć.

W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła m.in., że wagi użyte przez organ nie mogą być stosowane do pomiaru masy całkowitej pojazdów, zatem uzyskany przez organ pomiar jest w tym zakresie nieważny. Jedynym naruszeniem, jakie mogłoby być ustalone, jest przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi, jednak naruszenie to z uwagi na rodzaj przewożonego ładunku i brak dowodu przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, nie może być podstawą do nałożenia kary .

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustawodawca ogranicza ruch pojazdów lub zespołów pojazdów, których naciski osi wraz z ładunkiem są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi, wprowadzając w tym względzie konieczność uzyskania zezwolenia. Zgodnie z brzmieniem art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. W świetle art. 2 pkt 35a ww. ustawy, pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Z kolei w myśl art. 140aa ust. 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast w świetle art. 140aa ust. 3 pkt 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd.

Z powyższych unormowań wynika, iż w przypadku stwierdzenia podczas kontroli drogowej, że pojazd jest nienormatywny i brak jest wymaganego zezwolenia, organ ma obowiązek nałożyć karę pieniężną na podmiot wykonujący przejazd. Zgodnie z art. 140ab ust. 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości:

1) 1.500 zł - za brak zezwolenia kategorii I i II;

2) 5.000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI;

3) za brak zezwolenia kategorii VII:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15.000 zł - w pozostałych przypadkach.

Ładunek nie może więc powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu (art. 61 ust. 1 ww. ustawy), zaś podmiot wykonujący przejazd zobowiązany jest do przestrzegania wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi, niezależnie od rodzaju przewożonego ładunku. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż z treści art. 61 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, precyzującego, w jaki sposób należy dokonywać załadunku, wynika jednoznacznie, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Największe zniszczenie dróg powodują bowiem pojazdy o niewłaściwym, nierównomiernym rozłożeniu ładunku na poszczególne osie. Decydującym czynnikiem oceny normatywności pojazdu są więc naciski wywierane na poszczególne osie pojazdu. Nawet jeśli masa załadowanego pojazdu nie przekroczy jego dopuszczalnej masy całkowitej, a ładunek będzie niewłaściwie rozmieszczony i zabezpieczony przed przemieszczeniem, to może okazać się, że na jednej z osi zostanie przekroczony dopuszczalny nacisk, co z kolei skutkuje nałożeniem kary pieniężnej.

W rozpoznawanej sprawie zgromadzony w niej materiał dowodowy wskazuje, że w zaistniałym stanie faktycznym doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania wymaganego prawem zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Kontrolowany zespół pojazdów, składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] i trzyosiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...], będący w dyspozycji G. S., przewożący ładunek podzielny (pszenicę), poruszający się po drodze krajowej nr [...], przekroczył dopuszczalną masę całkowitą o 0,55 t (po odjęciu błędu pomiaru w wysokości 2%, zaokrąglonych w górę do 0,1 t). Również dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej został przekroczony o 0,4 t.

Należy podkreślić, że miejsce, w którym dokonano ważenia, legitymowało się w chwili kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] grudnia 2011 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu LP 600 o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...]. Użyte wagi spełniały wymagania techniczne i metrologiczne, które powinny spełniać przyrządy pomiarowe i mogły służyć do ustalenia nacisku na pojedynczą oś napędową oraz wyznaczenia rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów

Po drodze krajowej nr [...] na odcinku, na którym dokonano zatrzymania pojazdu, mogą poruszać się pojazdy o nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t, co nie jest w sprawie sporne. Nie jest także sporna wysokość zastosowanej sankcji administracyjnej za brak wymaganego zezwolenia kategorii VI. Natomiast zezwolenie kategorii III nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych, wydane na okres od dnia [...] grudnia 2014 r. do dnia [...] czerwca 2015 r., było niewystarczające do stwierdzenia, iż kontrolowany przejazd obywał się na jego podstawie. Przedmiotem przewozu była bowiem pszenica (ładunek podzielny). Tymczasem zgodnie z art. 64 ust. 2 ww. ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Natomiast jest zakaz umieszczania ładunku podzielnego na pojazdach nienormatywnych, za wyjątkiem pojazdów poruszających się na podstawie zezwoleń kategorii I i II. Przejazd nienormatywny należy uznać za odstępstwo od normy. Przy przewozie ładunku podzielnego "można uzyskać" jedynie zezwolenia kategorii I i II, a w pozostałych przypadkach podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek zmniejszenia ilości przewożonego ładunku. Co do zasady - ładunki podzielne powinny być przewożone pojazdem normatywnym. Niemożność uzyskania zezwolenia w zakresie rodzaju "przewożonego ładunku" nie upoważnia do poruszania się takim pojazdem po drodze publicznej.

Podkreślić należy, iż odpowiedzialność za przekroczenie dopuszczalnych norm jest odpowiedzialnością za skutek i ma charakter obiektywny. Odpowiedzialność ta nie jest oparta na zasadzie winy, a zatem sam wynik ważenia, potwierdzający przekroczenia parametrów ustawowych, wystarcza do nałożenia kary pieniężnej. Wysokość kar za przekroczenie dopuszczalnych parametrów nie podlega uznaniu administracyjnemu, co oznacza, że organ nie ma możliwości miarkowania ich wysokości.

Ustalając wysokość kar pieniężnych, prawodawca ma przede wszystkim na względzie prawidłową eksploatację sieci dróg krajowych, które ulegają największym zniszczeniom na skutek poruszania się po nich pojazdów nadmiernie obciążonych. Wysokie kary pieniężne mają przede wszystkim na celu uświadomienie użytkownikom dróg, że stanowią one dobro o niebywałej wartości tak materialnej, jak i społecznej. Gospodarowanie takim dobrem, a więc także korzystanie z niego, musi odbywać się przy jego pełnym poszanowaniu. Toteż ustawodawca celowo wprowadza reglamentowanie przejazdu pojazdem nienormatywnym po tego rodzaju drogach publicznych, wymagając od użytkowników dróg uzyskania odpowiedniego zezwolenia, którego brak – w przypadku stwierdzonych naruszeń – skutkuje nałożeniem kary pieniężnej, stosownie do wymaganej w danych okolicznościach kategorii zezwolenia.

Jak już zostało zaznaczone, ładunek nie może przekraczać dopuszczalnych norm. Zatem nie tylko na nadawcy, odbiorcy i załadowcy, ale przede wszystkim na przewoźniku spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności, by ładunek nie stwarzał zagrożenia na drodze, oraz by nie przekraczał dopuszczalnych norm. W niniejszej sprawie strona miała świadomość i godziła się na powstanie naruszeń, wszak zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

Skarżący na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie przedstawił dowodów, które wpływałyby na wynik sprawy i zwalniałyby go z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. W konsekwencji nie może on skutecznie zarzucać, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 kpa, w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem orzekających organów, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.

W takim stanie rzeczy, podjęte w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów obu instancji uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle obowiązującego prawa, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich jego naruszeń, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Uznając zatem skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając za podstawę art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.