Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 730/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7a
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 16 ust. 8, ust. 10, art. 90 ust. 2a, ust. 3d
journal: Dz.U. 2019 poz 1481
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tj
article: art. 252 ust.1, ust. 3, ust. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz NSA Danuta Małysz Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2020 r. sprawy ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji oświatowej podlegającej zwrotowi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] Prezydent Miasta [...] (organ I instancji), po rozpatrzeniu sprawy określenia należności przypadającej do zwrotu do budżetu Miasta [...] z tytułu wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem oraz pobrania dotacji nienależnie udzielonych z budżetu Miasta [...] od stycznia 2014 r. do grudnia 2016 r. Gimnazjum [...] [...] w [...] oraz [...] Liceum Ogólnokształcącemu [...] w [...] prowadzonym przez "A" spółkę z o.o. w [...] (Spółka, skarżąca), określił wysokość należności przypadającej do zwrotu do budżetu miasta [...] z tytułu pobrania dotacji nienależnie na kwotę [...] zł i nakazał zwrot tej kwoty z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych, w terminie 15 dni od dnia doręczenia decyzji. Ponadto organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne w pozostałej części obejmującej wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.

Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od wymienionej wyżej decyzji Prezydenta Miasta [...] uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia wysokości dotacji pobranej nienależnie podlegającej zwrotowi i określiło wysokość dotacji oświatowej pobranej nienależnie:

a/ w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w kwocie [...] (w tym z tytułu dotacji pobranej przez Gimnazjum [...] [...] w [...] w kwocie [...] oraz z tytułu dotacji pobranej przez [...] Liceum [...] w [...] w kwocie [...] zł),

b/ w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. w kwocie [...] zł (w tym z tytułu dotacji pobranej przez [...] w [...] w kwocie [...] zł oraz z tytułu dotacji pobranej przez [...] Liceum [...] w [...] w kwocie [...] zł),

c/ w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. w kwocie [...] zł (w tym z tytułu dotacji pobranej przez Gimnazjum [...] [...] w [...] w kwocie [...] zł oraz z tytułu dotacji pobranej przez [...] Liceum Ogólnokształcące [...] w [...] w kwocie [...] zł).

Zgodnie z rozstrzygnięciem organu II instancji dotacja podlega zwrotowi do budżetu Miasta [...] w ciągu 15 dni od dnia doręczenia decyzji wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych, począwszy od 16 dnia od doręczenia decyzji. W pozostałym zakresie (to jest dotyczącym umorzenia postępowania administracyjnego obejmującego wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji ustalił, że w okresie objętym postępowaniem [...] Liceum Ogólnokształcące [...] w [...] oraz Gimnazjum [...] w [...] były wpisane do ewidencji szkół i placówek niepublicznych Urzędu Miasta L.. Organem prowadzącym obydwie szkoły była skarżąca Spółka. Działalność szkół finansowana była zgodnie z § 55 statutów Szkół z opłat za naukę (czesnego), opłat administracyjnych (wpisowego), z dotacji, darowizn osób fizycznych i prawnych. Na prowadzenie szkół z budżetu Miasta [...] przekazywano comiesięczne dotacje, zgodnie z informacją o liczbie uczniów miesięcznie składaną przez szkoły - celem przeznaczenia ich na realizację zadań szkół w zakresie kształcenia, wychowania, opieki, w tym profilaktyki społecznej. W latach 2014-2016 przekazano kwotę dotacji [...] zł.

W wyniku przeprowadzonej kontroli w zakresie sprawdzenia liczby uczniów w latach 2014-2016, na których została przekazana dotacja z budżetu miasta oraz wydatkowania dotacji udzielonych w latach 2014-2016 stwierdzono, że systemem "nauczania domowego" objęto [...] osób (licząc każdą osobę odrębnie w ujęciu rocznym), w tym [...] osoby w Gimnazjum oraz [...] osoby w Liceum. W wyniku kontroli ustalono, że uczniowie objęci "nauczaniem domowym" nie posiadali opinii o jakich mowa w art. 16 ust. 10 pkt 1 ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2527 z późn. zm., dalej "u.s.o.") lub posiadali opinie wystawione w ciągu trzech dni (26 - 28 września 2016 r.) przez nieuprawniony podmiot i nie spełniające wymogów opinii. Poszczególne osoby ujęto odrębnie w kolejnym roku, stąd liczba [...] osób. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego ustalono, że dotację pobrano nienależnie na [...] osób (liczonych bez rozbicia na poszczególne lata), w tym [...] osób w Gimnazjum oraz [...] osób w Liceum. Osoby te - według ustaleń organu I instancji – nie posiadały statusu ucznia, zostały wadliwie uznane za odbywające naukę poza szkołą, nie posiadały opinii lub posiadały opinie wystawione przez podmiot nieuprawniony.

Na skutek powyższych ustaleń organ I instancji stwierdził, że z przekazanej w latach 2014-2016 kwoty dotacji [...] zł pobrana zgodnie z prawem i wydatkowana zgodnie z przeznaczeniem jest kwota [...] zł. Natomiast kwota [...] zł dotacji została pobrana nienależnie i podlega zwrotowi.

Organ II instancji ustalił, że Kuratorium Oświaty w [...] w dniu 12 lipca 2018 r. przeprowadziło kontrolę w [...] Gimnazjum dotyczącą dokumentacji przebiegu nauczania oraz zgodności z przepisami prawa promowania i klasyfikowania uczniów w roku 2016/2017. Kontrola została przeprowadzona w ramach nadzoru pedagogicznego, sprawowanego zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 996 z póź. zm.) Zgodnie z tym przepisem, nadzór pedagogiczny polega na obserwowaniu, analizowaniu i ocenianiu przebiegu procesów kształcenia i wychowania oraz efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek. Kontrola wykazała, że szkoła nie przestrzegała norm zawartych w przepisach m.in. art. 16 ust. 10 pkt 1, art. 16 ust. 11. art. 16 ust. 12 u.s.o. Nadto w protokole kontroli zalecono przestrzeganie (co oznacza, że dotąd nie przestrzegano tych przepisów): art. 44 l ust. 1, art. 44 l ust. 2, art. 44 n ust. 1. art. 44 n ust. 3, art. 44 n ust. 4 pkt 1 u.s.o. oraz przepisu § 17 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 czerwca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz § 15 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 sierpnia 2014 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji. Zalecenia pokontrolne dotyczyły stwierdzonych nieprawidłowości przy przeprowadzaniu egzaminów klasyfikacyjnych, jak również ustalaniu rocznych ocen klasyfikacyjnych, sporządzaniu protokołu i dołączaniu do niego prac pisemnych ucznia. Zalecenia dotyczyły również skorygowania nieprawidłowości co do wpisów do arkuszy ocen, dokonywania wpisów o klasyfikowaniu lub promowaniu ucznia na podstawie uchwał rady pedagogicznej, czy wydawania arkuszy ocen.

Kontrola wykazała nieprzestrzeganie przez szkolę zasad klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów, o których mowa w rozdziale 3a u.s.o., a także poważne nieprawidłowości w zakresie prowadzenia dokumentacji przebiegu nauczania. W ramach kontroli przeprowadzono analizę dokumentacji przebiegu nauczania w roku szkolnym 2016/17. Skontrolowano księgę ewidencji uczniów, dzienniki lekcyjne, arkusze ocen. protokoły egzaminów klasyfikacyjnych, uchwały rady pedagogicznej, decyzje dyrektora szkoły. W toku kontroli dyrektor szkoły przedstawił listę 113 uczniów Gimnazjum realizujących obowiązek szkolny poza szkolą. W protokole stwierdzono, że w przedstawionej przez dyrektora dokumentacji brak jest: wymaganej prawem opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, dowodu przekazania zakresu części podstawy programowej obowiązującej na danym etapie edukacyjnym, uzgodnionej na dany rok szkolny z dyrektorem szkoły, w oparciu o który należy przygotowywać się do egzaminów klasyfikacyjnych, określenia liczby zajęć edukacyjnych, z których można przystąpić do egzaminów klasyfikacyjnych w ciągu jednego dnia, dowodu powołania przez dyrektora szkoły komisji klasyfikacyjnych uprawnionych do przeprowadzenia egzaminów klasyfikacyjnych z poszczególnych przedmiotów, potwierdzenia przez rodziców odbioru decyzji dyrektora. Stwierdzono, że proces przyjmowania uczniów do szkoły "budzi poważne wątpliwości", wymieniono przykładowo nieprawidłowości w zakresie dokumentacji przebiegu nauczania oraz przestrzegania prawa w zakresie oceniania klasyfikowania i promowania uczniów, w tym brak ocen rocznych i uchwał rady pedagogicznej o klasyfikowaniu lub nieklasyfikowaniu ucznia do kolejnej klasy. Stwierdzono także niespójności pomiędzy wyjaśnieniami złożonymi przez dyrektora szkoły a przedłożonymi dokumentami - protokołami egzaminów klasyfikacyjnych bez załączników, to jest prac pisemnych ucznia i zwięzłej informacji na temat udzielonych odpowiedzi ustnych, na protokołach widnieją podpisy komisji. Stwierdzono, że stan rozbieżności w dokumentacji budzi poważne wątpliwości co do rzetelnego wywiązywania się szkoły, dyrektora i nauczycieli z obowiązków w zakresie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów. Oceniono, że pomimo przedłożenia protokołów egzaminów klasyfikacyjnych, brak jest dowodów, że zostały rzeczywiście przeprowadzone. W protokole kontroli wskazano, że nie przedłożono wiarygodnych dowodów na przeprowadzenie na koniec roku szkolnego 2016/2017 egzaminów klasyfikacyjnych 113 uczniów. Dyrektor szkoły wyjaśnił, że egzaminy zostały przeprowadzone w [...] a w dniu 16 lipca 2018 r. przekazał pismo, w którym stwierdzono, że egzaminy klasyfikacyjne (ustne oraz pisemne) prowadzone były w Polskiej Szkole Języków Ojczystych w [...]. Na protokołach egzaminów klasyfikacyjnych brak oznaczenia miejsca, w którym były przeprowadzane, brak dowodów na to by nauczyciele Gimnazjum [...] (których podpisy widnieją na protokołach egzaminu) zostali oddelegowani przez dyrektora do Wielkiej Brytanii, celem przeprowadzenia egzaminu. Dodatkowo podczas kontroli ujawniono, że nauczyciele podpisani pod protokołami, w dniu egzaminu, który mieli prowadzić w Wielkiej Brytanii, prowadzili lekcje w Polsce (w dziennikach zajęć widnieją ich podpisy, potwierdzające prowadzenie zajęć). Zalecenia dotyczyły również wstrzymania przez dyrektora szkoły wykonania (na podstawie art. 71 Prawa oświatowego) uchwał rad pedagogicznych w sprawie wyników klasyfikacji i promocji uczniów (o jakich mowa w art. 70 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego) - niezgodnych z przepisami prawa.

W piśmie skierowanym do Wydziału Oświaty Urzędu Miasta [...] na podstawie art. 179 Prawa oświatowego [...] Kurator Oświaty poinformował, że podczas kontroli doraźnej przeprowadzonej w dniu[...] stwierdzono istotne naruszenia przepisów w zakresie art. 14 ust. 3 punkt 3 i 4 Prawa oświatowego. Według art. 179 tej ustawy (w dacie skierowania pisma - w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2019 r.) stanowił, że uprawnienia szkoły publicznej mogą zostać cofnięte przez organ, który je nadał (w tym przypadku przez Prezydenta Miasta [...]), jeżeli w trybie nadzoru pedagogicznego zostanie stwierdzone niespełnianie warunków, o których mowa odpowiednio w art. 14 ust. 3 albo 4 lub warunków określonych zgodnie z art. 178 ust. 4. Powyższy przepis wskazuje, że naruszanie art. 14 ust. 3 i 4 ustawy Prawo oświatowe - stanowi kwalifikowane naruszenie, mogące skutkować cofnięciem uprawnień szkoły publicznej. Odpowiednikiem ww. przepisu był w okresie 2014-2016 przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.o., z którego wynikało, że wpis do ewidencji szkól i placówek podlega wykreśleniu w sytuacji stwierdzenia, w trybie nadzoru pedagogicznego, że działalność szkoły lub placówki jest sprzeczna z przepisami ustawy lub statutem (...) - jeżeli osoba prowadząca szkołę nie zastosowała się do poleceń (zaleceń).

Organ II instancji odnosząc się do kwestii naruszenia art. 90 ust. 2a u.s.o. w związku z § 52 i 53 Statutów obydwu Szkół zaznaczył, że Spółka została wezwana do złożenia dowodów na okoliczność uprzedniego przyjęcia dzieci do szkół zgodnie z postanowieniami Statutu i przysługiwania im statusu ucznia (poprzez np. przedłożenie umów, dowodów wpłat wpisowego). Spółka wskazała, że postanowienia Statutów Szkół regulujące tryb rekrutacji do Szkół - odnoszą się wyłącznie do nauczania stacjonarnego w Szkołach, ponieważ statuty były tworzone z myślą o tej formie nauczania. Spółka wyjaśniła, że powyższe nie oznaczało, że szkoła nie może prowadzić nauczania w ramach tzw. edukacji domowej, jeżeli nie wynikało to z jej Statutu, a więc z aktu prawa wewnętrznego. Wyjaśniono, że rodzice uczniów starający się o realizowanie nauki w systemie nauczania domowego składali do dyrektora szkoły podanie o zezwolenie na realizowanie programu szkolnego w tej formie nauczania domowego, oświadczenie o zapewnieniu właściwych warunków umożliwiających realizację podstawy programowej oraz zobowiązanie do przystępowania przez ucznia do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych. W ocenie spółki z uwagi na fakt edukacji poza granicami Polski oraz ze względu na szczególną formę nauczania brak było podstaw, aby od tych osób wymagać spełnienia warunków opisanych w § 52 i § 53 Statutów Szkół. Nadto Spółka wyjaśniła w odwołaniu, że rekrutacją dzieci do Szkół w [...] zajmowali się dyrektorzy polskich szkól przedmiotów ojczystych należących do Zrzeszenia Nauczycielstwa Polskiego za Granicą. Rekrutację przeprowadzano na podstawie świadectw ze szkół angielskich i poziomu nauczania z systemu polskiego. Poziom ten był ustalany na podstawie rocznika urodzenia i świadectwa angielskiego, na podstawie którego rodzice ucznia wnosili z kolei o przyjęcie go do klasy odpowiadającej poziomowi nauczania w systemie angielskim - tym samym Szkoły w [...] nie otrzymywały świadectw ukończenia innych szkół przez tych uczniów.

Kolegium zwróciło jednak uwagę na art. 84 ust. 1 u.s.o., z którego wynika obowiązek przestrzegania statutu w działalności szkoły. Zdaniem organu szkoła nie może działać w sposób dowolny, w konsekwencji wykazując do dotacji osoby, co do których nie zbadano, czy ukończyły szkołę niższego stopnia. Statut Szkól zakreślał tryb procedury kwalifikacyjnej wobec wszystkich uczniów - również wobec uczniów spełniających obowiązek nauki lub obowiązek szkolny poza szkołą. Dyrektor Szkół (zarówno Gimnazjum, jak i Liceum) miał możliwość zezwolenia (zgodnie z art. 16 ust. 8 u.s.o.) na spełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą - o ile wpłynął stosowny wniosek dotyczący dziecka, które zostało uprzednio do Szkoły przyjęte w wyniku normalnej procedury kwalifikacyjnej. Kolegium podkreśliło, że z treści przepisów art. 16 ust. 8 u.s.o. (w brzmieniu z okresu od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2016 r.) wynika, że decyzja o zezwoleniu na spełnianie przez dziecko obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkolą dotyczy wyłącznie dzieci, które uprzednio zostały przyjęte do szkoły (po spełnieniu wymogów przewidzianych w statucie szkoły).

Organ wskazał, że zasady przyjmowania uczniów do Gimnazjum i Liceum, zostały określone w § 52 i § 53 statutów obydwu Szkół. W przepisach tych wskazano co (jakie czynności) obejmowała procedura kwalifikacyjna do Gimnazjum i Liceum. Zdaniem Kolegium wymogów procedury kwalifikacyjnej nie dopełniono w odniesieniu do dzieci wykazywanych jako uczniowie "kształcący się w nauczaniu domowym". Nie przedłożono świadectw ukończenia szkoły stopnia niższego, nie odbyły się rozmowy kwalifikacyjne (egzaminy wstępne), nie zawarto umów cywilnoprawnych. Jak zaznaczono spółka nie kwestionowała tych okoliczności, lecz podniosła, że statuty dotyczyły wyłącznie dzieci uczących się "stacjonarnie", stąd nie było konieczności przyjęcia zgodnego ze statutem wobec dzieci, jakich dotyczy niniejsze postępowanie.

Kolegium nie podzieliło powyższego stanowiska i stwierdziło, że z treści art. 16 ust. 8 u.s.o. wynika wyraźnie, że zezwolenie na spełnianie obowiązku szkolnego lub nauki (mające formę decyzji) - nie mogło być wydane wobec dziecka nieprzyjętego do szkoły. Zdaniem Kolegium nie można było przyznać racji spółce, że zgodne z prawem było wykazywanie do dotacji dzieci, wobec których nie były przeprowadzone procedury (przewidziane w statutach) warunkujące przyjęcie do Szkół. Nie można według organu zgodzić się ze spółką, że ww. procedury kwalifikacyjne były zbędne wobec dzieci, które poza szkołą miały spełniać obowiązek szkolny i nauki. W sytuacji, gdy zgodnie z art. 90 ust. 2a u.s.o., dotacje przysługują na każdego ucznia - dla prawidłowości pobrania dotacji niezbędne było przyjęcie dzieci do Szkół zgodnie z postanowieniami Statutu - czyli po złożeniu podania, złożeniu świadectwa ukończenia szkoły niższego stopnia, po odbyciu rozmowy kwalifikacyjnej lub egzaminu, po uiszczeniu wpisowego i podpisaniu umowy cywilnoprawnej. Postępowanie mające na celu zezwolenie na spełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkolą mogło być przeprowadzone wobec ucznia, który wcześniej został do szkoły przyjęty.

W zakresie naruszenia art. 16 ust. 6 u.s.o. organ odwoławczy wskazał, że przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010 r. w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą (Dz.U. 2014 r., poz. 454) - dotyczą kształcenia dzieci tylko obywateli polskich czasowo przebywających za granicą. Obie Szkoły wykazując dzieci czasowo przebywające za granicą do dotacji - winny dysponować adresami stałego zamieszkania w Polsce. Dyrektor niepublicznego gimnazjum winien zawiadomić dyrektora publicznego gimnazjum, w którego obwodzie dziecko mieszka - o przyjęciu ucznia do szkoły. Powyższy obowiązek powiadamiania jest konsekwencją funkcjonowania obowiązku szkolnego, ma umożliwiać kontrolę spełniania ww. obowiązku. Stąd jeśliby do dotacji prawidłowo wykazywano dzieci tylko obywateli polskich czasowo przebywających za granicą - aktualny pozostawał obowiązek zawiadamiania o przyjęciu ucznia do szkoły wobec dyrektora publicznego gimnazjum, w którego obwodzie dziecko ma stałe miejsce zamieszkania w Polsce. Zdaniem Kolegium wymogu z art. 16 ust. 6 u.s.o. nie dochowano w sprawie, co nie jest sporne.

Odnosząc się do naruszenia art. 90 ust. 2a w związku z art. 16 ust. 8 u.s.o. Kolegium podkreśliło, że przepis art. 16 ust. 8 ustawy nie przewiduje możliwości wydania decyzji o wyrażeniu zgody "na realizowanie programu szkolnego w formie edukacji domowej". Decyzja może zawierać wyłącznie rozstrzygnięcie przewidziane w przepisach prawa. Nie istnieje podstawa prawna do wydania zezwolenia na realizowanie programu szkolnego w formie edukacji domowej. Decyzje wydawane w odniesieniu do dzieci przyjętych do gimnazjum - powinny dotyczyć obowiązku szkolnego. Natomiast decyzje wydawane w odniesieniu do dzieci przyjmowanych do liceum - powinny dotyczyć obowiązku nauki. Dyrektor Szkół uwzględniając wiek dziecka oraz rodzaj szkoły ocenia, czy dziecko spełnia w szkole obowiązek szkolny, czy obowiązek nauki i w konsekwencji może rozstrzygnąć wyłącznie w granicach przepisu art. 16 ust. 8 ustawy. Nie są to tożsame ze sobą decyzje.

Według Kolegium jeśli spółka twierdzi, że wszystkie decyzje przedłożone do akt sprawy dotyczyły obowiązku szkolnego (również wobec dzieci wykazywanych do dotacji jako uczniowie liceum) - wskazuje to na niezrozumienie powyższej kwestii przez spółkę. Ponadto w odniesieniu do różnych klas gimnazjum (obowiązek szkolny) oraz w odniesieniu do różnych klas liceum (obowiązek nauki) podstawa programowa powinna być zróżnicowana dla poszczególnych klas (z czego następnie przeprowadza się egzamin klasyfikacyjny). Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania świadczy zdaniem organu, że niezależnie od tego czy dzieci wykazywano jako uczniów liceum czy gimnazjum - dotyczyła ich wspólna "zmodyfikowana forma nauczania domowego", odbywały się wspólne zajęcia lub wycieczki. Dodatkowo podniesiono, że treść znajdujących się w aktach sprawy decyzji nie wskazuje, czy poszczególne decyzje zostały wydane przez Dyrektora Gimnazjum, czy Dyrektora Liceum - nosiły bowiem nazwę "decyzje Dyrektora Gimnazjum i Liceum [...] [...]. D. G. w [...]."

Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na kwestię doręczenia wydanych decyzji stwierdzając, że nie można uznać za równorzędne z dowodem doręczenia decyzji oświadczeń rodziców, które zostały podpisane na blankietowo przygotowanych kartach o identycznej treści. Podobnie nie można uznać zdaniem organu za równorzędne z dowodem doręczenia – oświadczeń dyrektorów szkół przedmiotów ojczystych za granicą, czy osoby działającej w imieniu Związku Polaków na Ukrainie. Oświadczenia zostały podpisane przez dyrektorów szkół w formie przygotowanych blankietowo kart o tej samej treści.

Samorządowe kolegium Odwoławcze stwierdziło także naruszenie art. 16 ust. 10 u.s.o., z którego wynika, że zezwolenie na spełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą może być wydane, jeśli do wniosku o wydanie zezwolenia na spełnianie obowiązku (szkolnego lub nauki) poza szkołą dołączono opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Kolegium uznało, że wyjaśnienia Spółki, że w sierpniu 2016 r. uzyskała z Kuratorium informację o konieczności uzupełnienia "dokumentacji projektowej" o opinie poradni psychologiczno-pedagogicznej - wskazują, że w okresie poprzedzającym wobec osób wykazywanych jako uczniowie spełniający obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą - nie przestrzegano przepisu art. 16 ust. 10 u.s.o. Odnosząc się do opinii sporządzonych przez J. K. - "A" złożonych w 2016 r. (a więc po uzyskaniu informacji z Kuratorium) Kolegium wyjaśniło, że opinie zostały wystawione w ciągu trzech dni dla niemal 170 osób mieszkających w różnych miejscowościach na terenie Wielkiej Brytanii, Polski oraz Ukrainy. Opinie są zdaniem organu lakoniczne, jednakowe dla wszystkich dzieci, nie zawierają rozwinięcia (uzasadnienia), żadnych wskazań dla nauczycieli i rodziców. Nie zawierają żadnej indywidualizacji treści, która pozwoliłaby stwierdzić, że odnoszą się do sytuacji konkretnego dziecka. Dokumenty zawierają identyczną treść. Ponadto zdaniem organu opinie nie spełniają wymogów wynikających z § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych i dlatego uznano, że przedłożone w 2016 r. dokumenty nie stanowią opinii o jakich mowa w art. 16 ust. 10 u.s.o.

W odniesieniu do opinii pochodzących od innego podmiotu niż J. K. - "A" - Kolegium wyjaśniło, że złożone przez kilka osób opinie pochodzące od innego podmiotu były sporządzone na innym etapie edukacji (szkoły podstawowej) lub nie dotyczyły spełniania obowiązku szkolnego (lub nauki) poza szkołą - lecz dostosowania wymagań do możliwości dziecka - w normalnym "stacjonarnym" trybie edukacji. Nadto wobec tych osób nie zostały zachowane procedury przewidziane w statutach związane z przyjmowaniem do szkoły, jak również nie wydano wobec nich prawidłowej decyzji - zezwolenia na spełnianie obowiązku szkolnego i obowiązku nauki poza szkołą, nadto nie spełniono obowiązku z art. 16 ust. 6 u.s.o. Organ odwoławczy odniósł się do opinii dotyczących W. N., T. B., A. S., Z. W., [...] B. i K. M..

Kolegium odniosło się także do projektu edukacyjnego "Polska Ojczyzna Jana Pawła II" i stwierdziło, że spółka zmieniła swoje dotychczasowe stanowisko (zaprezentowane w odwołaniu), uwzględniając ocenę wyrażoną w protokole kontroli Kuratorium Oświaty. Wskazano, że projekt "Polska Ojczyzna Jana Pawła II" nie miał nic wspólnego z tzw. edukacją domową uczniów wykazywanych do dotacji na podstawie decyzji dyrektora. Projekt ten miał stanowić wyłącznie uzupełnienie oferty edukacyjnej dla uczniów, nie był w żadnej mierze finansowany z dotacji. Uczniowie wykazani do dotacji nie realizowali obowiązku szkolnego, ani też obowiązku nauki w żadnej ze szkół objętych projektem. Projekt nie umożliwiał realizowania obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki. Kolegium stwierdziło, że do dotacji oświatowych wykazywano faktycznie dzieci, które zostały zgłoszone do ww. projektu.

Organ odwoławczy podsumowując uznał za prawidłowe zmodyfikowane stanowisko spółki wyrażone w odwołaniu, że wspomniany projekt nie stanowił realizacji obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki. Stąd uczestniczenie dzieci w ww. projekcie nie miało charakteru spełniania obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki i nie stanowiło podstawy do wykazania ich do dotacji.

Kolegium poruszyło także kwestię podlegania obowiązkowi nauki i obowiązkowi szkolnemu przez dzieci na jakie dotacja była pobierana. W tym zakresie organ nie zgodził się ze spółką, że wobec określonych dzieci zastosowanie mogły znaleźć przepisy § 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010 r. w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą (Dz.U. 2014 poz. 454), ponieważ rozporządzenie to dotyczy kształcenia tylko dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą. Dzieci osób legitymujących się Kartą Polaka, nieposiadające obywatelstwa (nr PESEL) - nie należały do kategorii dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą. Dzieci podlegające przewidzianemu w polskim prawie obowiązkowi nauki lub obowiązkowi szkolnemu wypełniały je w szkołach za granicą działających w systemie oświaty innego kraju, zgodnie z art. 16 ust. 5b ustawy oraz § 4 pkt 1 rozporządzenia, a świadectwa uzyskane przez nie były równorzędne świadectwom uzyskanym w polskich szkołach. Spółka niezasadnie pobierała dotację na dzieci, które realizowały obowiązek nauki według systemu oświaty kraju miejsca zamieszkania, zgodnie z art. 16 ust. 5b ustawy oraz § 4 pkt 1 rozporządzenia.

Organ odwoławczy wskazał, że do dotacji wykazano również dzieci mające miejsce zamieszkania na terytorium RP i posiadające nr PESEL, przy czym nie przeprowadzono procedury przyjęcia do szkół zgodnie ze statutami, nie dopełniono formalnych procedur dotyczących spełniania obowiązku szkolnego lub nauki poza szkołą, nadto nie dokumentowano przebiegu nauki, a uchwały rad pedagogicznych dotyczące klasyfikacji i promocji były niezgodne z przepisami prawa.

Organ II instancji stwierdził, że przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że szkoły nie stosowały przepisów prawa pobierając dotację na dzieci, których nie przyjęto do szkół (zgodnie ze statutami), nie dopełniono formalnych procedur dotyczących spełniania obowiązku szkolnego lub nauki poza szkołą, nie dokumentowano przebiegu nauki. Do tożsamych wniosków prowadzi kontrola przeprowadzona przez Kuratora Oświaty. Kolegium podkreśliło, że w protokole kontroli doraźnej Kuratora Oświaty potwierdzono, że nie przestrzegano przepisów prawa regulujących tryb i dokumentowanie procesu nauczania, a zalecenia dotyczyły również wstrzymania przez dyrektora szkoły wykonania uchwał rad pedagogicznych w sprawie wyników klasyfikacji i promocji uczniów - niezgodnych z przepisami prawa. Stąd z protokołu kontroli wynika, że Kurator Oświaty dostrzegł, że uchwały rady pedagogicznej w sprawie wyników klasyfikacji i promocji uczniów - były niezgodne z przepisami prawa i zaistniała potrzeba wstrzymania ich wykonania.

Organ II instancji odniósł się także do pism złożonych przez Spółkę, uzyskanych od Kuratora Oświaty oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej. W piśmie Kuratora Oświaty z dnia 12 grudnia 2017 r. wskazano, że przepisy obowiązujące przed wejściem w życie Prawa oświatowego, nie wyłączały możliwości korzystania przez ucznia posiadającego polskie obywatelstwo i uczęszczającego do szkoły działającej w zagranicznym systemie oświaty - z prawa do "równoległej" nauki w placówce polskiego systemu w ramach nauczania domowego. W piśmie Kuratora powołano się na stanowisko Ministerstwa Edukacji Narodowej - przesyłając skan pisma z dnia 15 grudnia 2009 roku z załączoną informacją, że uczeń posiadający polskie obywatelstwo korzystający z edukacji w kraju zamieszkania może równolegle korzystać z nauczania domowego w Polsce. W ocenie Kolegium z powyższych pism przedstawiających ogólne zasady nie wynika jednak, aby w postępowaniu badającym prawidłowość pobrania dotacji - działanie sprzeczne z przepisami prawa można uznać za prawidłowe. Stan faktyczny niniejszej sprawy nie został co do szczegółów przedstawiony Ministerstwu Edukacji Narodowej, jak również Kuratorium. Stąd ww. ogólnych pism nie można odnosić do sytuacji, w której nie dochowano szeregu przepisów prawa. Z informacji Ministerstwa Edukacji Narodowej wynika, że spełnione powinny zostać wymogi formalne przewidziane w przepisie art. 16 ustawy o systemie oświaty, w tym wymóg przedłożenia opinii psychologiczno-pedagogicznej. W piśmie Kuratora natomiast wskazano, iż brak ww. opinii stanowi naruszenie prawa.

Konkludując organ odwoławczy wskazał na przepisy prawa, które według niego zostały naruszone przy pobraniu dotacji na osoby wykazywane jako uczniowie szkół spełniający obowiązek nauki poza szkołą. Organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji, że środki publiczne pobrane na osoby wykazywane jako uczniowie szkół "w edukacji domowej" – zostały pobrane bez podstawy prawnej, zatem stanowią dotacje pobrane nienależnie.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 r., zmodyfikowanej na rozprawie co do zakresu zaskarżenia, Spółka wniosła o jej uchylenie w zaskarżonej części. Rozstrzygnięcie organu II instancji zaskarżono w zakresie punktów 2, 3, 4, a zatem w części dotyczącej określenia wysokości należności przypadającej do zwrotu do budżetu miasta [...] z tytułu pobrania dotacji udzielonych z budżetu miasta [...] od stycznia 2014 r. do grudnia 2016 r. Gimnazjum [...] [...] oraz Liceum [...] [...] nienależnie na łączną kwotę [...]zł wraz z odsetkami od kwot cząstkowych.

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 7a § 1, art. 8 § 1, art. 39, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w zaskarżonej części z naruszeniem zasady praworządności i zasady ochrony interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, a także w sposób podważający zaufanie obywateli do władzy publicznej i na podstawie niepełnego oraz nieprawidłowo ocenionego materiału dowodowego, to jest w szczególności wydanie tej decyzji w zaskarżonej części z rozstrzygnięciem wątpliwości interpretacyjnych dotyczących art. 90 ust. 2a w związku z art. 16 ust. 8 i 10 pkt 1 u.s.o. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2014 r. do 20 grudnia 2015 r. oraz od 21 grudnia 2015 r. do 31 grudnia 2016 r.) na niekorzyść strony - z całkowitym pominięciem dowodów w postaci oświadczeń rodziców i dyrektorów szkół potwierdzających wręczenie decyzji o nauczaniu domowym oraz z pominięciem wyraźnie odmiennej wykładni ostatniego z przepisów dokonanej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej i Kuratorium Oświaty w [...]

Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 90 ust. 2a w związku z art. 16 ust. 8 i 10 pkt 1 u.s.o. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2014 r. do 20 grudnia 2015 r. oraz od 21 grudnia 2015 r. do 31 grudnia 2016 r.) oraz naruszenie art. 252 ust. 4 u.f.p. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że brak opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej lub wystawienie takiej opinii przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną, która nie jest jednostką systemu oświaty, skutkuje uznaniem udzielonych dotacji za nienależne jako dotacji udzielonych bez podstawy prawnej, podczas gdy, jak jednoznacznie wynika z interpretacji Ministerstwa Edukacji Narodowej i Kuratorium Oświaty w [...] uprawnionymi do korzystania z dotacji byli również uczniowie dopuszczeni do nauczania domowego bez opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej lub z opinią wystawioną przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną, która nie jest jednostką systemu oświaty, co oznacza, że udzielone dotacje miały pełną podstawę prawną w art. 90 ust. 2a u.s.o. i były dotacjami celowymi w rozumieniu art. 90 ust. 3d u.s.o. z uwagi na ich przeznaczenie w całości na cele określone w tym przepisie.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wszyscy uczniowie wykazani do dotacji w okresie nauki były w wieku od 13 do 18 lat i tym samym podlegały obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki.

Strona skarżąca podkreśliła, że z § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010 r. w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą wynika, że obowiązek szkolny lub obowiązek nauki mógł być realizowany jednocześnie w szkole działającej w systemie oświaty innego kraju oraz w ramach nauki poza szkołą, na podstawie art. 16 ust. 8-14 u.s.o. Wobec powstałych początkowo wątpliwości organ prowadzący wystąpił do Prezydenta Miasta [...] w celu ich rozstrzygnięcia. Pismem Prezydenta Miasta [...] z 9 kwietnia 2015 r. poinformowano stronę, że zgodnie z opinią Ministra Edukacji narodowej z 23 marca 2015 r. uczniowie, którzy realizują obowiązek szkolny w szkole działającej w systemie innego kraju mogą korzystać z tzw. edukacji domowej realizowanej w ramach prowadzonych szkół i mogą być wykazywani do dotacji. Podkreślono, że analogiczne stanowisko zajął [...] Kurator Oświaty w piśmie z 12 grudnia 2017 r. Wobec powyższego działając w zaufaniu do wskazanych organów Spółka jako organ prowadzący Gimnazjum [...] [...] oraz Liceum [...] [...] wykazała 587 uczniów do dotacji.

Odnosząc się do kwestii obowiązku powiadomienia dyrektorów właściwych obwodowo szkół według miejsca zamieszkania uczniów skarżąca podkreśliła, że miejsce zamieszkania wszystkich dzieci wykazywanych do dotacji objętej kontrolą z tytułu tzw. edukacji domowej znajdowało się poza granicami Polski. Tym samym brak było na terenie Polski dyrektorów właściwych obwodowo szkół według miejsca zamieszkania uczniów, którzy mogliby być powiadomieni o fakcie przyjęcia do prowadzonych przez Spółkę szkół. Miejsce zamieszkania uczniów w dacie przyjmowania ucznia wynikało z oświadczeń rodziców dotyczących miejsca pobytu poza granicami Polski i wskazanego miejsca realizowania obowiązku nauki lub szkolnego w ramach systemu kraju pobytu i zadeklarowanego miejsca odbywania nauczania domowego. Podawane niekiedy w dokumentacji adresy zameldowania w Polsce nie pokrywały się z miejscem zamieszkania, gdyż rodziny i należące do nich dzieci z zamiarem dłuższym postanowiły o emigracji z Polski, co potwierdza choćby realizowanie przez dzieci obowiązku szkolnego lub nauki w systemie krajów pobytu. Spółka jako organ prowadzący szkoły nie miała więc podstaw do powiadomienia o fakcie przyjęcia do szkół dyrektorów właściwych obwodowo szkół według miejsca zamieszkania uczniów w Polsce.

Odnosząc się z kolei do treści § 52 i 53 Statutów Szkół i wskazanych w tych postanowieniach warunków przyjęcia uczniów do Szkół skarżąca wskazała, że postanowienia Statutów odnoszą się do nauczania stacjonarnego w Szkołach. Statuty były tworzone z myślą o tej formie nauczania. Żaden z przepisów powszechnie obowiązującego prawa nie zakłada jednak, że szkoła nie może prowadzić nauczania w ramach tzw. edukacji domowej, jeżeli nie wynika to z jej statutu, a więc z aktu prawa wewnętrznego. Szkoły prowadziły tę formę nauczania na podstawie art. 16 ust. 8-14 u.s.o. oraz na podstawie innych powszechnie obowiązujących przepisów, a także zgodnie z ich interpretacją urzędową wskazaną powyżej. Rodzice uczniów starający się o realizowanie nauki w systemie nauczania domowego składali do dyrektora szkoły podanie o zezwolenie na realizowanie programu szkolnego w tej formie, oświadczenie o zapewnieniu właściwych warunków umożliwiających realizację podstawy programowej oraz zobowiązanie do przystępowania przez ucznia do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych. Z uwagi na fakt edukacji poza granicami Polski oraz ze względu na szczególną formę nauczania brak było podstaw, aby od tych osób wymagać spełnienia warunków opisanych w § 52 i 53 Statutów Szkół.

W kwestii nazwy decyzji dyrektora ("decyzja (...) w sprawie zezwolenia na realizowanie programu szkolnego w formie edukacji domowej") skarżąca podkreśliła, że mimo braku dokładnego odwzorowania nazwy tej decyzji wynikającej z art. 16 ust. 8 u.s.o. w sensie merytorycznym są to tożsame decyzje. O fakcie tym w ocenie Spółki przesądza poza treścią decyzji również wyraźne odwołanie się w niej do art. 16 ust. 8-14 u.s.o. Treść i cel decyzji wyraźnie wskazują, że jest to decyzja o wyrażeniu zgody na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą.

Odnosząc się do kwestii potwierdzenia doręczenia decyzji Spółka podtrzymała stanowisko, że decyzje każdorazowo były wręczane osobiście rodzicom dzieci przez dyrektora lub przez upoważnionych nauczycieli. Na tej podstawie tworzone były listy uczniów. Decyzje zawierały oznaczenie organu (dyrektor), datę wydania, oznaczenie rodziców i ucznia, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie, pouczenie i podpis. W ocenie Spółki ta forma decyzji i jej doręczenia były w pełni zgodne z obowiązującymi regułami, w tym z art. 107 i art. 39 k.p.a.

Według skarżącej obydwa organy w toku postępowania były zobowiązane do wzięcia pod uwagę nowelizacji przepisów k.p.a. obowiązujących od 1 czerwca 2017r., w szczególności zasady tzw. "przyjaznej interpretacji przepisów" wynikającej z art. 7a § 1 k.p.a. Z przepisu tego wynika dyrektywa kierunkowa wykładni normy prawnej będącej podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy na korzyść strony. Przepis prawa materialnego poddany procesowi wykładni powinien być zgodnie z tą dyrektywą, w razie wątpliwości co do treści normy prawnej, interpretowany na korzyść strony. W ocenie Spółki obydwa organy nie wzięły w ogóle pod uwagę tego przepisu w odniesieniu do interpretacji art. 90 ust. 2a w związku z art. 16 ust. 8 i 10 pkt 1 u.s.o., podczas gdy z jednoznacznego pisma Kuratorium Oświaty w [...] wynika, że interpretacja Ministerstwa Edukacji Narodowej i Kuratorium Oświaty w [...] tych przepisów zakładała, że uprawnionymi do korzystania z dotacji byli również uczniowie dopuszczeni do nauczania domowego bez opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej lub z opinią wystawioną przez poradnię psychologiczno- pedagogiczną, która nie jest jednostką systemu oświaty. Tym samym oba organy dopuściły się naruszenia wskazanej normy postępowania, dokonując wykładni tych norm prawa materialnego na niekorzyść strony.

Zdaniem skarżącej jednocześnie organy dopuściły się naruszenia zasady praworządności oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej, a także w sposób nieuprawniony pominęły treść art. 76 § 1 k.p.a., który obligował je do uwzględnienia dokumentu urzędowego w postaci stanowiska Kuratorium Oświaty w [...]. Ponadto obydwa organy w sposób niewyczerpujący rozpatrzyły materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (art. 77 § 1 k.p.a.), a także w sposób błędny oceniły całokształt materiału dowodowego w zakresie nieuwzględnienia dowodu w postaci złożonych oświadczeń rodziców i dyrektorów oraz jednoznacznej treści pisma Kuratorium Oświaty w [...] (art. 80 k.p.a.).

Spółka zaznaczyła, że jako organ prowadzący kontrolowane szkoły, w toku postępowania administracyjnego wskazywała konsekwentnie, że urzędową interpretację powoływanych przepisów uzyskała w toku wykazywania uczniów do dotacji i tym samym dopełniła wszelkiej możliwej staranności w tym zakresie. Ponadto wyjaśniano, że taka interpretacja posiada również swoje pośrednie odzwierciedlenie w poglądach doktrynalnych i w niektórych poglądach orzeczniczych sądów administracyjnych dotyczących decyzji dyrektora szkoły o zezwoleniu na nauczanie domowe. Spółka powołała się na wyrażony w piśmiennictwie pogląd, według którego opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej nie powinna być traktowana jako forma tzw. współdecydowania w rozumieniu art. 106 k.p.a., lecz stanowi ona jedynie dowód w postępowaniu przed właściwym dyrektorem szkoły. Opinie takie nie podlegają zatem zaskarżeniu ani nie muszą zachować szczególnej formy, choć niewątpliwie należy je wydawać na piśmie. Ustawa nie daje podstaw do tego, aby rozciągać wprost na omawiane tu opinie art. 71b ust. 3, w którym przewiduje się wydawanie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych przez specjalnie do tego celu powoływane zespoły orzekające w poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Według skarżącej wymaganie od niej, aby w okresie objętym kontrolą "przewidziała" odmienną i niekorzystną dla niej przyszłą interpretację organów obydwu instancji jest skrajnie nieuprawnione w kontekście zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony. W ocenie strony opinia psychologiczno-pedagogiczna mogła zostać wydana nie tylko przez poradnię będącą częścią systemu oświaty, ale przez każdą osobę, która posiada udokumentowaną wiedzę psychologiczno-pedagogiczną. Opinia nie stanowi bowiem decyzji "innego organu", a jedynie dowód ułatwiający dyrektorowi szkoły podjęcie właściwej decyzji. Żaden z przepisów nie ogranicza zarazem wydania opinii wyłącznie do opinii wydanych przez poradnię będącą częścią systemu oświaty. Ponadto, co istotne, brak opinii psychologiczno- pedagogicznej winien być ewentualnie traktowany jedynie, jak wskazywano, jako brak dowodu w postępowaniu wewnętrznym przed dyrektorem szkoły, a nie jako brak, który może prowadzić do wniosku, że dotacja generalnie została pobrana sprzecznie z prawem. Braki w wewnętrznym postępowaniu dowodowym przed dyrektorem szkoły nie mogą bowiem stanowić w prostym przełożeniu, braków skutkujących uznaniem dotacji za generalnie pobraną bez podstawy prawnej. Taką interpretację potwierdza nie tylko przytoczone stanowisko doktrynalne, ale również wykładnia art. 90 ust. 2a w zw. z art. 90 ust. 3d u.s.o. Przepisy te pozwalają bowiem uznać za wykorzystane bez podstawy prawnej lub niezgodnie z przeznaczeniem tylko te dotacje, które zostały wykorzystane na cele inne, aniżeli określone w tych przepisach.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest bezzasadna. Przed odniesieniem się do poszczególnych spornych kwestii na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 90 ust. 2a u.s.o. (obowiązującego w okresie, którego dotyczy sprawa) dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego ucznia danego typu i rodzaju szkoły w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego (gminę, powiat), pod warunkiem że osoba prowadząca szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. Z treści tego przepisu oraz art. 90 ust. 3d u.s.o. wynika, że dotacja przyznawana na podstawie art. 90 ust. 2a u.s.o. ma charakter dotacji przedmiotowo-celowej. Przysługuje ona na każdego ucznia i w tym zakresie ma charakter podmiotowy, jednakże przeznaczona jest na dofinansowanie realizacji konkretnych zadań szkoły, takich jak kształcenie, wychowanie i opieka, w tym profilaktyka społeczna i w tym zakresie ma charakter celowy. Według art. 252 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869 z późn. zm.) dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem albo pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu. Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. Natomiast dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej.

W rozpoznawanej sprawie, po umorzeniu postępowania przez organ I instancji w zakresie dotyczącym wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, rozstrzygnięciu podlega, czy okoliczności wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalone zostały prawidłowo oraz czy uzasadniają twierdzenie organu, że dotacja wypłacona obydwu szkołom prowadzonym przez skarżącą Spółkę pobrana została nienależnie, a więc czy została udzielona bez podstawy prawnej. Brak podstawy prawnej zachodzi wówczas, gdy w ogóle brak jest przepisu uprawniającego do udzielenia określonego rodzaju dotacji bądź gdy istnieje podstawa prawna udzielenia dotacji, ale jej beneficjent nie jest podmiotem uprawnionym do jej otrzymania (M. Stawiński, komentarz do art. 252 w: Ustawa o finansach publicznych. Komentarz pod red. Z. Ofiarskiego, WKP 2019).

W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy organy obydwu instancji prawidłowo ustaliły, że szkoły prowadzone przez skarżącą Spółkę nie były uprawnione do otrzymania dotacji w zakresie wskazanym w zaskarżonej decyzji, ponieważ uzasadnione są niektóre zarzuty naruszenia prawa przez obydwie szkoły, prowadzące w rezultacie do ustalenia, że szkoły pobrały nienależnie dotacje w części dotyczącej uczniów spełniających obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą.

Według art. 84 ust. 1 u.s.o. szkoła lub placówka działa na podstawie statutu nadanego przez osobę prowadzącą. Statut powinien określać między innymi zasady przyjmowania uczniów do szkoły lub placówki (art. 84 ust. 2 pkt 7 u.s.o.). Według § 52 ust. 2 Statutu Gimnazjum [...] warunkiem przyjęcia kandydata jest ukończenie szkoły podstawowej oraz odbycie rozmowy kwalifikacyjnej zgodnie z zasadami rekrutacji określonymi w regulaminie przyjęć do gimnazjum, natomiast według § 52 ust. 2 Statutu [...] Liceum Ogólnokształcącego warunkiem przyjęcia kandydata jest ukończenie gimnazjum oraz zdanie egzaminu wstępnego przeprowadzonego zgodnie z zasadami rekrutacji określonymi w regulaminie przyjęć uczniów. Zgodnie z § 53 Statutów obydwu Szkół zgłoszenie woli podjęcia nauki następuje w formie podania kandydata, do którego dołączane jest świadectwo ukończenia szkoły oraz zaświadczenie o szczegółowych wynikach sprawdzianu przeprowadzanego w ostatnim roku nauki w szkole podstawowej przez okręgową komisję egzaminacyjną (w przypadku przyjmowania kandydata do gimnazjum) albo zaświadczenie o szczegółowych wynikach egzaminu przeprowadzanego przez okręgową komisję egzaminacyjną w ostatnim roku nauki w gimnazjum (w przypadku przyjmowania kandydata do liceum). Kandydat na ucznia zostaje wpisany na listę uczniów (do księgi uczniów) po pozytywnym zakończeniu procedury rekrutacyjnej, uiszczeniu opłaty wpisowego, podpisaniu umowy cywilnoprawnej z osobą prowadzącą szkołę, która może być reprezentowana przez dyrektora.

Z ustaleń obydwu organów wynika, że opisane wyżej statutowe zasady przyjmowania uczniów (rozdział VIII każdego ze Statutów) nie były stosowane w odniesieniu do dzieci wykazywanych jako uczniowie "kształcący się w nauczaniu domowym". Nie można uznać za prawidłowe stanowiska skarżącej, że statuty dotyczyły wyłącznie dzieci uczących się stacjonarnie, stąd nie było konieczności przyjęcia do szkół dzieci kształcących się w nauczaniu domowym z zastosowaniem zasad przewidzianych w statutach. Ze przepisów statutów nie wynika, aby przewidziane były odstępstwa od zasad przyjmowania uczniów, w sytuacji kiedy kandydaci mieszkają za granicą albo mają być objęci zezwoleniem na spełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą. Jednak naruszenie statutowych zasad przyjmowania uczniów do szkół nie niweczy statusu ucznia, jeżeli został wpisany na listę uczniów i przystąpił do nauki. W szczególności nie przesądza o nieprzyjęciu do szkoły brak podpisanych umów cywilnoprawnych z podmiotem prowadzącym szkołę. Przystąpienie ucznia do nauki i realizowanie nauczania przez szkołę jest wystarczającym dowodem, że między uczniem i organem prowadzącym szkołę została zawarta odpowiednia umowa, nawet jeżeli nie miała formy pisemnej, która zgodnie z obydwoma statutami nie była zastrzeżona pod rygorem nieważności. Wpisanie na listę uczniów, mimo nieprzestrzegania zasad przyjęcia do szkoły, wskazanych w statucie, sprawia, że kandydat uzyskuje status ucznia. Inną rzeczą jest natomiast możliwość prawidłowej klasyfikacji ucznia, gdyby okazało się, że nie tylko naruszono przewidzianą statutem procedurę przyjęcia do szkoły, ale uczeń w rzeczywistości nie spełnia odpowiednich wymogów dotyczących ukończenia szkoły niższego stopnia i przystąpienia do odpowiedniego sprawdzianu lub egzaminu.

W związku z tym, mimo niezachowania statutowych zasad przyjmowania uczniów, rodzice uczniów wpisanych na listę uczniów mogli ubiegać się o zezwolenie na spełnianie przez dzieci obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą.

Jednak udzielenie przez dyrektora obydwu Szkół ww. zezwolenia nastąpiło z naruszeniem prawa, powodującym, że szkoły pobrały nienależnie dotacje w zakresie dotyczącym uczniów spełniających obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą.

Zgodnie z art. 16 ust. 8 u.s.o. na wniosek rodziców dyrektor odpowiednio publicznego lub niepublicznego przedszkola, szkoły podstawowej, gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalnej, do której dziecko zostało przyjęte, może zezwolić, w drodze decyzji, na spełnianie przez dziecko odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3, poza przedszkolem, oddziałem przedszkolnym lub inną formą wychowania przedszkolnego i obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą.

Zezwolenie takie – zgodnie z art. 16 ust. 10 u.s.o. może być wydane przed rozpoczęciem roku szkolnego albo w trakcie roku szkolnego, jeżeli do wniosku o wydanie zezwolenia dołączono:

1) opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej;

2) oświadczenie rodziców o zapewnieniu dziecku warunków umożliwiających realizację podstawy programowej obowiązującej na danym etapie edukacyjnym;

3) zobowiązanie rodziców do przystępowania w każdym roku szkolnym przez dziecko spełniające obowiązek szkolny lub obowiązek nauki do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych.

Uczeń spełniający obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą uzyskuje roczne oceny klasyfikacyjne na podstawie rocznych egzaminów klasyfikacyjnych z zakresu części podstawy programowej obowiązującej na danym etapie edukacyjnym, uzgodnionej na dany rok szkolny z dyrektorem szkoły. Egzaminy klasyfikacyjne są przeprowadzane przez szkołę, której dyrektor zezwolił na spełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą. Uczniowi takiemu nie ustala się oceny z zachowania. Egzamin klasyfikacyjny przeprowadza się zgodnie z art. 44l i przepisami wydanymi na podstawie art. 44zb.

W rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo ustalił, że zezwolenia na spełnianie przez uczniów obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą były wydawane bez uzyskania opinii poradni psychologiczno- pedagogicznej wymaganej zgodnie z art. 16 ust. 10 pkt 1 u.s.o., a w nielicznych wypadkach z wykorzystaniem opinii wydawanych w innym celu, nie odnoszących się do możliwości i celowości takiego rodzaju kształcenia.

Przykładowo, w przypadku uczennicy W. N., która została wykazana do dotacji (w nauczaniu "domowym") przez Gimnazjum w okresie listopad 2015 r. - sierpień 2016 r. oraz przez Liceum w okresie wrzesień - grudzień 2016 r., opinia znajdująca się w aktach sprawy datowana na 30 maja 2011 r. została wydana na etapie szkoły podstawowej, jest opinią w sprawie dostosowania wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb ucznia (stwierdza dysleksję), co oznacza, że stanowi opinię o specyficznych trudnościach w uczeniu się, nie zawiera zaleceń co do spełniania obowiązku szkolnego poza szkołą. T. B. został wykazany przez Liceum do dotacji (w nauczaniu "domowym") w okresie luty - sierpień 2016 r. w sytuacji, gdy opinia znajdująca się w aktach sprawy datowana jest na 28 czerwca 2010 r., została wydana na etapie szkoły podstawowej, jest opinią w sprawie dostosowania wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb ucznia (stwierdza dysgrafię), stanowi opinię o specyficznych trudnościach w uczeniu się i także nie zawiera zaleceń co do spełniania obowiązku szkolnego poza szkołą. A. S. została wykazana do dotacji (w nauczaniu "domowym") przez Liceum w okresie październik 2015 - wrzesień 2016 r. w sytuacji, gdy opinia znajdująca się w aktach sprawy datowana jest na 20 stycznia 2014 r. i została wydana na etapie uczęszczania do innej szkoły w celu zaopiniowania potrzeby indywidualnego nauczania. Opinia mogła stanowić podstawę do zezwolenia na indywidualny program nauki - na podstawie art. 66 ust. 1 u.s.o. a nie do zezwolenia na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą na podstawie art. 16 ust. 8 u.s.o. W przypadku Z. W., która została wykazana do dotacji (w nauczaniu "domowym") przez Gimnazjum w okresie wrzesień 2015 r. - sierpień 2016 r. opinia znajdująca się w aktach sprawy datowana jest na 26 stycznia 2012 roku, została wydana na etapie szkoły podstawowej, jest opinią w sprawie dostosowania wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb ucznia (stwierdza dysleksję), nie zawiera zaleceń co do spełniania obowiązku szkolnego poza szkołą.

Z ustaleń organu wynika, że dopiero po tym kiedy Spółka uzyskała z Kuratorium Oświaty w [...] w sierpniu 2016 r. informację o konieczności uzupełnienia "dokumentacji projektowej" o opinie poradni psychologiczno-pedagogicznej opinie zostały sporządzone przez [...] J. K. P. Psychologiczno-Pedagogiczna w ostatnich dniach września 2016 r. a badania przeprowadzane były w miesiącach sierpień i wrzesień 2016 roku (pismo Spółki - k. 252 akt organu I instancji). Organ prawidłowo zakwestionował przydatność tych opinii do uzupełnienia braków wniosków o zezwolenie, o którym mowa w art. 16 ust. 8 u.s.o. Opinie te zostały wystawione w ciągu trzech dni dla niemal 170 osób mieszkających w różnych miejscowościach na terenie Wielkiej Brytanii, Polski oraz Ukrainy. Opinie są lakoniczne, jednakowe dla wszystkich dzieci, nie zawierają rozwinięcia (uzasadnienia), żadnych wskazań dla nauczycieli i rodziców. Nie zawierają żadnej indywidualizacji treści, która pozwoliłaby stwierdzić, że odnoszą się do sytuacji konkretnego dziecka. Dokumenty zawierają identyczną treść: "Rozwój społeczny, emocjonalny oraz funkcji intelektualnych przebiega prawidłowo i mieści się w obszarze normy. Może się kształcić w systemie nauczania domowego." Prawidłowo organ II instancji stwierdził, że w opinii sformułowanie "nauczanie domowe" wskazuje, że osoba sporządzająca opinię nie rozróżniała, czy dziecko podlega obowiązkowi szkolnego czy też obowiązkowi nauki. Opinie nie spełniały wymogów opinii, o jakiej mowa w przepisie art. 16 ust. 10 pkt 1u.s.o. Zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 199 ze zm.), który ma zastosowanie do opinii wymaganych według art. 16 ust. 10 u.s.o. opinia zawiera: 1) oznaczenie poradni wydającej opinię; 2) numer opinii: 3) datę wydania opinii: 4) podstawę prawną wydania opinii: 5) imię i nazwisko dziecka albo pełnoletniego ucznia, którego dotyczy opinia, jego numer PESEL, a w przypadku braku numeru PESEL - serię i numer dokumentu potwierdzającego jego tożsamość, datę i miejsce jego urodzenia oraz miejsce zamieszkania, nazwę i adres odpowiednio przedszkola, szkoły lub placówki oraz oznaczenie odpowiednio oddziału przedszkolnego w przedszkolu, oddziału w szkole lub grupy wychowawczej w placówce, do której dziecko albo pełnoletni uczeń uczęszcza; 6) określenie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych dziecka albo pełnoletniego ucznia oraz opis mechanizmów wyjaśniających funkcjonowanie dziecka albo pełnoletniego ucznia, w odniesieniu do problemu zgłaszanego we wniosku o wydanie opinii; 7) stanowisko w sprawie, której dotyczy opinia, oraz szczegółowe jego uzasadnienie; 8) wskazania dla nauczycieli dotyczące pracy z dzieckiem albo pełnoletnim uczniem; 9) wskazania dla rodziców dotyczące pracy z dzieckiem albo wskazania dla pełnoletniego ucznia, które powinien stosować w celu rozwiązania zgłaszanego problemu: 10) imiona i nazwiska oraz podpisy specjalistów, którzy sporządzili opinię: 11) podpis dyrektora poradni. Przedłożone opinie ww. elementów nie zawierają, co pozwala na wniosek, że były sporządzane bez odpowiedniej indywidualizacji i zawartości merytorycznej, co dyskwalifikowało ich przydatność jako koniecznego wymagania w postępowaniu o wydanie zezwolenia na spełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą.

Nie można uznać za uzasadniony zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. formułującego zasadę rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony. Zarzut ten został sformułowany w odniesieniu do interpretacji art. 90 ust. 2a w związku z art. 16 ust. 8 i 10 pkt 1 u.s.o., w sytuacji kiedy – w opinii skarżącej – z pisma Kuratorium Oświaty w [...] z dnia 12 grudnia 2017 r. oraz z pisma Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2009 r. (k. 5-7, tom I akt organu II instancji) wynikało że uprawnionymi do korzystania z dotacji byli również uczniowie dopuszczeni do nauczania domowego bez opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej lub z opinią wystawioną przez poradnię psychologiczno- pedagogiczną, która nie jest jednostką systemu oświaty. Analiza tych pism nie pozwala na wyciagnięcie takiego wniosku. Przeciwnie z pisma Ministerstwa Edukacji Narodowej wynika wprawdzie, że uczniowie posiadający polskie obywatelstwo, przebywający za granicą i realizujący obowiązek szkolny lub obowiązek nauki w zagranicznych systemach oświaty, równocześnie mogą korzystać z tzw. nauczania domowego w Polsce – jednakże w piśmie tym wyraźnie wskazano, że obowiązkowa jest między innymi opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej. Natomiast w piśmie Kuratorium Oświaty sformułowano ponadto ocenę, że wydanie przez dyrektora szkoły decyzji administracyjnej bez dołączonej opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej stanowi naruszenie przepisów prawa, które trudno uznać za rażące, skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji. Ocena ta, co do braku skutku w postaci nieważności decyzji, po pierwsze jest wątpliwa, a po drugie, nie ma znaczenia dla organu rozstrzygającego samodzielnie w postępowaniu administracyjnym o zwrocie dotacji.

Okoliczność, że decyzje dyrektora obydwu Szkół o zezwoleniu na spełnianie poza szkołą obowiązku szkolnego albo obowiązku nauki są ostateczne i nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego w postępowaniach nadzwyczajnych nie stanowi przeszkody do samodzielnej oceny przez organ dotujący w postępowaniu o zwrot dotacji okoliczności ich wydania oraz oceny nieistnienia przesłanek do zezwolenia przez dyrektora szkoły, będącej beneficjentem dotacji, na spełniania przez uczniów obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą. Nie jest przy tym konieczne stwierdzenie, że istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji dyrektora szkoły

Nie można podzielić poglądu organów obydwu instancji, że dyrektor szkoły nie wydawał w rzeczywistości decyzji o jakich mowa w art. 16 ust. 8 u.s.o. ze względu na formalne ich wadliwości polegające na nierozróżnianiu organu wydającego decyzję (dyrektora liceum i dyrektora gimnazjum), przez użycie określenia "decyzje Dyrektora Gimnazjum i Liceum [...] [...] w [...]", a także poprzez wyrażanie zgody "na realizowanie programu szkolnego w formie edukacji domowej", zamiast przewidzianego w art. 16 ust. 8 u.s.o. zezwolenia na spełnianie poza szkołą obowiązku szkolnego albo obowiązku nauki. W ocenie organu decyzja może zawierać wyłącznie rozstrzygnięcie przewidziane w przepisach prawa. Nie istnieje podstawa prawna do wydania zezwolenia na realizowanie programu szkolnego w formie edukacji domowej. Decyzje wydawane w odniesieniu do dzieci przyjętych do gimnazjum - powinny dotyczyć obowiązku szkolnego. Natomiast decyzje wydawane w odniesieniu do dzieci przyjmowanych do liceum - powinny dotyczyć obowiązku nauki. Nie są to tożsame ze sobą decyzje. W ocenie Sądu treść decyzji pozwala na interpretację – w zależności od adresata decyzji – że zostały one wydane albo przez dyrektora liceum albo przez dyrektora gimnazjum (ta sama osoba sprawowała te funkcje) i dotyczą albo zezwolenia na spełnianie poza szkołą obowiązku szkolnego albo obowiązku nauki. Użycie pozaustawowego sformułowania "realizowanie programu szkolnego w formie edukacji domowej" nie uniemożliwia odczytanie rzeczywistej treści tych decyzji, jeżeli uwzględnić kogo dotyczyły (uczniów objętych obowiązkiem szkolnym albo obowiązkiem nauk).

Nie można również przyjąć, jak uczynił to organ II instancji, że decyzje te nie weszły do obrotu prawnego ze względu na brak dowodów ich doręczenia. Oświadczenia rodziców oraz dyrektorów i nauczycieli szkół języka polskiego za granicą, które zostały zebrane przez skarżącą Spółkę, potwierdzające otrzymanie decyzji, wprawdzie na ogół nie zawierają szczegółów okoliczności doręczenia decyzji, w szczególności ich dat, jednak trudno zakwestionować ich rzetelność co do potwierdzenia samego faktu otrzymania decyzji, niezależnie od tego kiedy faktyczne to miało miejsce.

Dodać również należy, że nie zostało zakwestionowane ustalenie zawarte w protokole kontroli przeprowadzonej w Gimnazjum [...] przez Kuratorium Oświaty wykazujące nieprzestrzeganie przez szkolę zasad klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów, o których mowa w rozdziale 3a u.s.o. W ramach kontroli przeprowadzono analizę dokumentacji przebiegu nauczania w roku szkolnym 2016/17. W toku kontroli dyrektor szkoły przedstawił listę 113 uczniów Gimnazjum realizujących obowiązek szkolny poza szkolą. W protokole stwierdzono między innymi. że w przedstawionej przez dyrektora dokumentacji brak jest dowodu przekazania zakresu części podstawy programowej obowiązującej na danym etapie edukacyjnym, uzgodnionej na dany rok szkolny z dyrektorem szkoły, w oparciu o który należy przygotowywać się do egzaminów klasyfikacyjnych, określenia liczby zajęć edukacyjnych, z których można przystąpić do egzaminów klasyfikacyjnych w ciągu jednego dnia, dowodu powołania przez dyrektora szkoły komisji klasyfikacyjnych uprawnionych do przeprowadzenia egzaminów klasyfikacyjnych z poszczególnych przedmiotów, potwierdzenia przez rodziców odbioru decyzji dyrektora. Stwierdzono, że nieprawidłowości w zakresie dokumentacji przebiegu nauczania oraz przestrzegania prawa w zakresie oceniania klasyfikowania i promowania uczniów, w tym brak ocen rocznych i uchwał rady pedagogicznej o klasyfikowaniu lub nieklasyfikowaniu ucznia do kolejnej klasy. Stwierdzono także niespójności pomiędzy wyjaśnieniami złożonymi przez dyrektora szkoły a przedłożonymi dokumentami - protokołami egzaminów klasyfikacyjnych bez załączników, to jest prac pisemnych ucznia i zwięzłej informacji na temat udzielonych odpowiedzi ustnych, na protokołach widnieją podpisy komisji. Stwierdzono, że stan rozbieżności w dokumentacji budzi poważne wątpliwości co do rzetelnego wywiązywania się szkoły, dyrektora i nauczycieli z obowiązków w zakresie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów. Oceniono, że pomimo przedłożenia protokołów egzaminów klasyfikacyjnych, brak jest dowodów, że zostały rzeczywiście przeprowadzone. Dyrektor szkoły wyjaśnił, że egzaminy zostały przeprowadzone w [...] a w dniu 16 lipca 2018 r. przekazał pismo, w którym stwierdził co innego, to jest, że egzaminy klasyfikacyjne (ustne oraz pisemne) prowadzone były w Polskiej Szkole Języków Ojczystych w [...]. Na protokołach egzaminów klasyfikacyjnych brak oznaczenia miejsca, w którym były przeprowadzane, brak dowodów na to by nauczyciele Gimnazjum [...] (których podpisy widnieją na protokołach egzaminu) zostali oddelegowani przez dyrektora do Wielkiej Brytanii, celem przeprowadzenia egzaminu. Nauczyciele podpisani pod protokołami, w dniu egzaminu, który mieli prowadzić w Wielkiej Brytanii, prowadzili lekcje w Polsce (w dziennikach zajęć widnieją ich podpisy, potwierdzające prowadzenie zajęć). Powyższe ustalenia świadczą o naruszeniu – w kontrolowanym zakresie – przepisu art. 16. ust. 11 u.s.o. wymagającego przeprowadzenia rocznych egzaminów klasyfikacyjnych.

Biorąc pod uwagę omówione wyżej okoliczności należy stwierdzić, że naruszenie przez Szkoły art. 16 ust. ust. 8 oraz art. 16 ust. 10 pkt 1 u.s.o. a także w przypadku Gimnazjum wykazane naruszenie art. 16 ust. 11 u.s.o. powoduje, że w zakresie przedstawionym w zaskarżonej decyzji dotacje zostały pobrane nienależnie, ponieważ mimo istnienia formalnie podstawy prawnej w postaci przepisu uprawniającego do udzielenia dotacji, okazało się, że szkoły prowadzone przez Spółkę nie były podmiotami uprawnionymi do jej otrzymania.

W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).