Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 3475/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków, Sędziowie WSA - Jakub Pinkowski (spr.), - Joanna Zabłocka, Protokolant - Marcin Jurkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - oddala skargę -


UZASADNIENIE

W dniu 26 kwietnia 2000 roku na wniosek J. M. na podstawie zgłoszenia celnego wg SAD nr [...] procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym objęto importowany z F. samochód osobowy marki F. o wartości [...]. Do zgłoszenia dołączono fakturę nr [...] z dnia [...] marca 2000 roku wystawioną przez sprzedawcę, tj. firmę E. z siedzibą w G., Deklarację Wartości Celnej z dnia [...] kwietnia 2000 roku oraz ocenę techniczną Zespołu Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego A.P. o nr [...] z dnia [...] kwietnia 2000 roku.

Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. decyzją z dnia [...] marca 2003 roku o nr [...] uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej, stawki celnej i wymiaru cła oraz ustalił wartość celną importowanego pojazdu w wysokości [...], stawkę celną autonomiczną w wysokości 35% (2.500 eur/szt.) oraz kwotę długu celnego na poziomie 10.061,30 złotych. Orzekając w sprawie na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej – [...] w W. decyzją z dnia [...] lipca 2003 roku o nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że po przyjęciu zgłoszenia celnego, w wyniku przesłania przez polską administrację celną 2 faktur do Krajowej Dyrekcji Informacji i Śledztw Celnych w P., [...] służby celne przeprowadziły kontrolę firmy E. z siedzibą w G, w toku której ujawniono 199 przypadków zaniżania wartości faktur. [...] władze celne przekazały do GUC listę tych przypadków oraz kopie ujawnionych w wyniku kontroli faktur autentycznych. Na podstawie przekazanej przez francuskie władze celne listy można było ustalić, że sprzedaż samochodu F. dla skarżącego była dla potrzeb władz [...] dokumentowana fakturą nr [...] z dnia [...] marca 2000 roku. Cena wykazana na tej fakturze wyniosła [...] lecz [...]. Zgodnie z Protokołem nr 6 o wzajemnej pomocy w sprawach celnych do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, polska i [...] administracja celna były do dnia 1 maja 2004 roku zobowiązane do udzielenia wzajemnej pomocy na zasadach przyjętych w protokole w celu zapewnienia prawidłowego stosowania ustawodawstwa celnego, w szczególności przez zapobieganie, prowadzenie dochodzeń i wykrywanie naruszeń tego ustawodawstwa. Stosownie do art. 3 na prośbę władz występujących z wnioskiem, władze proszone o pomoc powinny dostarczyć wszystkich stosownych informacji, umożliwiających właściwe stosowanie ustawodawstwa celnego, łącznie z informacjami dotyczącymi ujawnionych lub planowanych działań, które naruszają lub naruszą to ustawodawstwo. Na podstawie art. 11 tego protokołu otrzymane informacje mogły być wykorzystane jedynie dla celów w tym protokole określonych, a do innych celów mogą być wykorzystane przez każdą z Umawiających się Stron tylko po uzyskaniu wcześniejszej pisemnej zgody władz administracyjnych, które dostarczyły informacje. Nie stanowiło to jednak przeszkody do wykorzystania informacji w postępowaniu sądowym lub administracyjnym wszczętym w wyniku nieprzestrzegania przepisów celnych. Art. 11 ust. 3 Protokołu nr 6 upoważniał strony do wykorzystywania jako dowodów, otrzymanych informacji i dokumentów. Jak podniósł Dyrektor Izby Celnej [...], [...] władze celne przekazały przy piśmie z dnia [...].10.2001 roku uzyskane w wyniku własnego postępowania informacje na temat nieprawidłowości w dokumentacji sprzedaży firmy E. Do pisma dołączono kopie autentycznych faktur, wykorzystywanych przez tą firmę. Z przedstawionego materiału dowodowego wynikało, że faktura dołączona do zgłoszenia celnego wg SAD nr [...] z dnia [...] kwietnia 2000 roku nie zawierała prawdziwej ceny, cena ta bowiem w świetle ujawnionych przez francuskie władze celne faktur wyniosła nie [...] lecz [...]. W tej sytuacji organ celny zakwestionował autentyczność faktury nr [...] dołączonej do zgłoszenia celnego i jako podstawę określenia kwoty długu celnego przyjął fakturę nr [...], ujawnioną przez [...] władze celne.

Jak podniósł Dyrektor Izby Celnej [...] zgodnie z art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polska z innymi państwami bądź grupami państw. Stawki te są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towar importowany spełnia warunki ich zastosowania. Art 13 i 16 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia “produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 107, poz. 1217) uzależniają możność zastosowania obniżonych stawek celnych od wystąpienia następujących przesłanek: importowany towar pochodzi z obszaru Wspólnot Europejskich, pochodzenie to zostało udokumentowane w przewidziany sposób i został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Zgodnie z art. 16 Protokołu nr 4 produkty pochodzące ze Wspólnot Europejskich korzystały przed 1 maja 2004 roku w imporcie do Polski (i odwrotnie) z obniżonych stawek celnych pod warunkiem przedłożenia jako dowodu pochodzenia świadectwa przewozowego EUR 1 albo deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym. Stosownie do postanowień art. 21 Protokołu nr 4 deklaracja na fakturze, o której mowa w artykule 16 może zostać sporządzona przez upoważnionego eksportera lub przez każdego eksportera dla każdej przesyłki składającej się z jednego lub wielu opakowań zawierających produkty pochodzące, których łączna wartość nie przekracza 6.000 ECU. Deklaracja taka może być złożona przez eksportera w formie pisma maszynowego, stempla bądź nadruku na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym. Deklaracja, której tekst zamieszczony został w załączniku IV, musi zostać sporządzona w jednej z wersji językowych określonych w tym załączniku oraz zgodnie z przepisami prawa krajowego państwa eksportu. Jeżeli deklaracja jest napisana ręcznie, to powinna być napisana atramentem i drukowanymi literami. Wobec faktu, że na przyjętej za podstawę obliczenia wartości celnej ujawnionej przez [...] władze celne faktury nr [...] nie było właściwej wymaganej powołanymi przepisami deklaracji eksportera, organ celny ustalił na podstawie tzw. kodu VIN, iż importowany samochód był wyprodukowany w N. i uznał tę informację za wystarczający dowód pochodzenia dla zastosowania stawki celnej autonomicznej w wysokości 35 %. (2.500 eur/szt.)

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organom celnym naruszenie art. 122, 187 i 191 Ordynacji podatkowej, polegające na zaniechaniu wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy oraz dokonanie przez organ celny ustaleń w sposób arbitralny i dowolny, bez oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Skarżący podniósł dalej, że organy celne w swojej decyzji nie wykazały, dlaczego właśnie fakturę ujawnioną przez [...] władze celne uznały za wiarygodną, pomimo, że za prawdziwością danych ujętych w fakturze nr [...] przemawiała treść dołączonej do zgłoszenia celnego opinii technicznej. Skarżący wskazał, że faktura nr [...] nie jest mu znana i nigdy nie stanowiła dowodu jakiejkolwiek transakcji dokonanej przez niego, w szczególności nie dotyczyła zakupu samochodu F. (rok prod. [...], nr nadwozia [...]). Skarżący, powołując się na orzecznictwo NSA (np. wyrok z dnia 6.09.2001r. w sprawie VSA 3387/00) zakwestionował wiarygodność tzw. “nowych" faktur, tj. faktur przedstawianych w miejsce faktur dołączonych do zgłoszenia celnego. Konkludując, skarżący stwierdził, iż organ celny wydając decyzję kierował się wyłącznie wąsko pojętą zasadą fiskalizmu i choć nie wskazał tego w uzasadnieniu, to jedyną przesłanką jaką się kierował wydając zaskarżoną decyzję była okoliczność, że “nowa" faktura opiewała na wyższą kwotę, co naruszyło wszelkie zasady postępowania administracyjnego. Nadto skarżący podniósł, że organ celny II instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał jako należną stawkę celną w wysokości 35% (1250 eur/szt.) a utrzymał w mocy decyzję określająca dług celny w wysokości 10.061,30 złotych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. argumentując jak w uzasadnieniu decyzji , wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z 30.08.2002r. (Dz. U. 153 poz. 1271 z późn. zm.) - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przedmiotowa sprawa jako nie rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny przed dniem 1.01.2004r. podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny. W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie należy stwierdzić, że zarzuty podniesione przez skarżącego nie są zasadne.

Podkreślić należy, zgodnie z art. 2 Protokołu nr 6 o wzajemnej pomocy w sprawach celnych do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony (Dz.U. Z roku 1994, nr 11, poz. 38) Strony tego protokołu zostały zobowiązane do udzielania sobie nawzajem pomocy w sposób i na warunkach w tym protokole przewidzianych w celu zapewnienia prawidłowego stosowania ustawodawstwa celnego, w szczególności przez zapobieganie, prowadzenie dochodzeń i wykrywanie naruszeń tego ustawodawstwa. W ramach tych ustaleń polska administrację celna przesłała do Krajowej Dyrekcji Informacji i Śledztw Celnych w P. dwie faktury, których wiarygodność zakwestionowała w toku prowadzonych w Polsce postępowań. [...] służby celne, sprawdzając przekazane im faktury, przeprowadziły kontrolę firmy E. z siedzibą w G., w toku której ujawniono 199 przypadki zaniżania wartości faktur na ogólną kwotę 691. 200 [...]. Wszystkie te przypadki odnosiły się do nabywców z Polski, w związku z czym pismem z dnia [...] października 2001 roku do Głównego Urzędu Ceł przekazana została ich lista, na której uwidoczniono, markę i typ samochodu, dotychczasowy nr rejestracyjny, nazwisko i imię nabywcy, jego kraj zamieszkania, nr i datę wystawienia faktury wydanej nabywcy (wg oznaczeń na liście – faktury fałszywej), kwotę na jaką opiewała, nr i datę wystawienia faktury zachowanej w dokumentacji sprzedawcy (wg oznaczeń na liście – faktury prawdziwej) oraz cenę sprzedaży auta. Na stronie 3 tego zestawienia (k. 26 akt celnych) figuruje samochód F. o nr rej.[...], sprzedany pochodzącemu z Polski nabywcy o nazwisku J. M., wg faktury fałszywej o nr [...] z dnia [...] marca 2000 roku za cenę [...], a wg ustalonej przez władze [...] faktury prawdziwej o nr [...] z dnia [...] marca 2000 roku za sumę [...]. Dodatkowo pismem z dnia [...] lutego 2003 roku [...] Krajowa Dyrekcja Informacji i Śledztw Celnych wyjaśniła na żądanie władz polskich, że wg ustaleń francuskich służb celnych księgowanie sprzedaży w spółce E. nie odbywało się przy każdej transakcji. Rejestracji sprzedaży dokonywano łącznie w momencie przelewu kwot do banku. Władze firmy stwierdziły, że polskim klientom na ich prośbę wystawiano faktury na kwoty mniejsze niż wynosiła wartość transakcji. Odpisy tych faktur były sporządzone na podstawie specjalnej księgi prowadzonej w tej firmie dla tego typu transakcji (k. 31 akt celnych).

Ponieważ do zgłoszenia celnego z dnia [...] kwietnia 2000 roku wg SAD nr E [...] dołączona została przez skarżącego faktura wystawiona przez firmę E. w dniu [...] marca 2000 roku, dokumentująca sprzedaż na rzecz zgłaszającego J. M. samochodu marki F. o nr rej. [...], na podstawie której została zadeklarowana i przyjęta wartość celna importowanego pojazdu w wysokości [...], zdaniem Sądu, w świetle uzyskanych od [...] władz celnych informacji, organ celny był uprawniony do korekty wartości celnej importowanego pojazdu. Stosownie bowiem do postanowień art. 11 ust. 3 protokołu nr 6 do Układu Europejskiego organy celne obu państw były uprawnione do wykorzystywania jako dowodów, otrzymanych informacji i dokumentów, w tym przypadku zatem faktury [...]. Zgodnie bowiem z art. 11 tego protokołu otrzymane informacje mogły być wykorzystane jedynie dla celów w tym protokole określonych, w szczególności w postępowaniu sądowym lub administracyjnym wszczętym w wyniku nieprzestrzegania przepisów celnych. Na tej podstawie organy celne miały prawo zakwestionować autentyczność przedłożonej przez skarżącego przy zgłoszeniu celnym faktury, zgodnie bowiem z art. 2 Protokołu nr 6 o wzajemnej pomocy w sprawach celnych do Układu Europejskiego, zebrane przez [...] organy celne informacje i dowody zostały udostępnione polskiej administracji celnej w celu zapewnienia prawidłowego stosowania ustawodawstwa celnego, w szczególności przez zapobieganie, prowadzenie dochodzeń i wykrywanie naruszeń tego ustawodawstwa.

W opinii Sądu chybione są w tym kontekście zarzuty skarżącego, że organy celne w swojej decyzji nie wykazały, dlaczego właśnie fakturę ujawnioną przez [...] władze celne uznały za wiarygodną, pomimo, że za prawdziwością danych ujętych w fakturze nr [...] przemawiała treść dołączonej do zgłoszenia celnego opinii technicznej. Sam fakt, że faktura nr [...] została odnaleziona przez [...] władze celne w toku postępowania prowadzonego na wniosek władz polskich, uprawniała władze polskie do wykorzystywania jej jako dowodu. Do tego celu, z mocy postanowień Protokołu nr 6 o wzajemnej pomocy w sprawach celnych, organy celne nie były zobligowane do przeprowadzenia jakiegokolwiek dodatkowego postępowania dowodowego.

Ustosunkowując się do zarzutu zastosowania przez organ celny stawki celnej w wysokości 35 procent należy przypomnieć, że zgodnie z art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polska z innymi państwami bądź grupami państw. Stawki te są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towar importowany spełnia warunki ich zastosowania. Art 13 i 16 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia “produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 107, poz. 1217) uzależniają możność zastosowania obniżonych stawek celnych od wystąpienia następujących przesłanek: importowany towar pochodzi z obszaru Wspólnot Europejskich, pochodzenie to zostało udokumentowane w przewidziany sposób i został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Zgodnie z art. 16 Protokołu nr 4 produkty pochodzące ze Wspólnot Europejskich korzystały przed 1 maja 2004 roku w imporcie do Polski (i odwrotnie) z obniżonych stawek celnych pod warunkiem przedłożenia jako dowodu pochodzenia świadectwa przewozowego EUR 1 albo deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym. W niniejszej sprawie, wobec zakwestionowania wiarygodności przedłożonej przy zgłoszeniu celnym faktury, organ celny przyjął, iż zakwestionowana została nie tylko podana na tym dokumencie cena transakcyjna, ale także wiarygodność innych w nim zamieszczonych danych dotyczących towaru, w tym i wiarygodność deklaracji pochodzenia towaru. W tej sytuacji w sposób prawidłowy i zgodny z interesem skarżącego, organ celny, opierając się na danych wynikających z tzw. nr VIN, ustalił, że importowany samochód był wyprodukowany w H. i uznał tę informację za wystarczający dowód pochodzenia dla zastosowania stawki celnej autonomicznej w wysokości 35% (2.500 eur/szt.).

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu strony, czy też zasady zaufania obywateli do organów Państwa. Wydając rozstrzygnięcie, organy celne działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów celnych i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W ocenie Sądu wnioski organu odwoławczego wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów, a więc nie stanowią naruszenia prawa.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), należało oddalić skargę jako niezasadną.