Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 811/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 237, art. 241 ust 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1219
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2020 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2020 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako kolegium, organ II instancji/odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. K. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą w [...] (dalej jako zobowiązana), od decyzji Starosty [...] (dalej: starosta organ I instancji) nr [...] z [...] grudnia 2017 r. orzekającej o zobowiązaniu ww. do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego, uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postepowanie w całości przed organem I instancji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Pismem z 25 października 2016 r., znak [...][...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w [...] (dalej: WIOŚ) przekazał staroście sprawozdanie z badań Nr [...] próbek ziemi pobranych przez WlOŚ w [...] w dniu 19 września 2016 r. Zgodnie z w/w pismem próbki pobrane zostały w miejscu wypadku kolejowego, który wydarzył się na przejeździe kolejowym w miejscowości [...] , gm. [...] w dniu [...] września 2016 r. W wypadku udział brały pociąg towarowy PKP Cargo oraz samochód ciężarowy typu MAN, którym nie dokonywano przewozu substancji niebezpiecznych. Z materiału dowodowego przekazanego przez WIOŚ w [...] wynika, że do zanieczyszczenia ziemi doszło wskutek wycieku paliwa z baku lokomotywy. Na skutek przekazanych informacji zawiadomieniem z [...] września 2017 r. znak: [...] starosta wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zobowiązania A. K. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą: [...] z siedzibą w [...], do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego, w celu ustalenia zasięgu zanieczyszczenia, powstałego w następstwie wypadku kolejowego w dniu [...] września 2016 r. na przejeździe kolejowym w miejscowości [...], gm. [...], w którym udział brały: pociąg towarowy PKP Cargo i samochód ciężarowy marki MAN.

Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z [...] grudnia 2017 r., nr [...] starosta zobowiązał A. K. – w terminie 3 miesięcy od kiedy decyzja stanie się ostateczna - do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego. Organ I instancji stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że zachodzą przesłanki z art. 237 i art. 241 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257). Starosta uznał, że zobowiązanie ww. korzystającej ze środowiska do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego jest niezbędne w celu późniejszego określenia czynności zmierzających do ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia lub przywrócenia środowiska do stanu właściwego.

W wyniku odwołania złożonego przez zobowiązaną kolegium decyzją z [...] lutego 2020 r. (znak jak na wstępie) uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postepowanie administracyjne. Organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do uznania, że zdarzenie drogowe takie jak kolizja samochodu ciężarowego z lokomotywą można zakwalifikować jako działanie podmiotu, którego negatywne oddziaływanie na środowisko wiąże się z eksploatacją innych obiektów lub urządzeń niż instalacje. Kolegium podkreśliło, że kolizja drogowa nie jest zdarzeniem związanym z działalnością prowadzoną przez zobowiązaną, ale wynikiem niezachowania należytej ostrożności w ruchu drogowym. Jednocześnie kolegium wskazało, że z art. 271 ust. 2 powołanej ustawy wynika wprost, że obowiązek sporządzenia przeglądu ekologicznego linii kolejowej spoczywa na podmiotach zarządzających tymi obiektami.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył uczestnik postępowania administracyjnego - [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej: skarżący), w której zarzucił kolegium naruszenie:

- przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 241 ust. 1 w związku z art. 237 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1396, dalej "ustawa Prawo ochrony środowiska"), poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że brak jest podstaw do zobowiązania panią A. K. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą: [...] z siedzibą w [...] do sporządzenia i przedłożenia Staroście [...] przeglądu ekologicznego, w celu ustalenia zasięgu zanieczyszczenia, powstałego w następstwie zdarzenia - wypadku kolejowego w dniu [...] września 2016 r. na przejeździe kolejowym w miejscowości [...] , gm. [...], podczas, gdy spełnione zostały przesłanki umożliwiające nałożenie tego obowiązku,

- przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 241 ust. 2 w związku z art. 237 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i przyjęcie, że obowiązek sporządzenia przeglądu ekologicznego w okolicznościach niniejszej sprawy spoczywa na podmiotach zarządzających linią kolejową, a nie na p. A. K., a w konsekwencji uznanie braku możliwości nałożenia obowiązku na p. A. K. sporządzenia i przedłożenia Staroście [...] przeglądu ekologicznego,

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. poprzez uchylenie decyzji Starosty [...] w całości i umorzenie w całości postępowanie przed organem I instancji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem spowodowało uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania przed organem I instancji w całości, w sytuacji gdy decyzja ta powinna zostać utrzymana w mocy.

W oparciu o tak przedstawione zarzuty skarżący wniósł - stosowanie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2020 r. w całości, zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego kosztów postępowania obejmujących koszty zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, przeprowadzenie dowodu z załączonego odpisu zwykłego księgi wieczystej z dnia 28.02.2020 r., na okoliczność, że [...] SA jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych w obszarze negatywnego oddziaływania na środowisko i którego dotyczy przegląd ekologiczny, do którego sporządzenia i przedłożenia została zobowiązana p. A. K., a tym samym, na okoliczność, że skarżąca ma interes prawny w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Zobowiązana A. K. nie ustosunkowała się do wniesionej skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej jako P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie zobowiązania A. K. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą w [...] do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego. Podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z przepisami materialnymi (wskazanymi w treści uzasadnienia decyzji) m.in. art. 237 i art. 241 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2016 r., ze zm.), dalej jako P.o.ś.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 241 ust. 1 P.o.ś. jeżeli możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko wynika z działalności podmiotu korzystającego ze środowiska innej niż eksploatacja instalacji, to w myśl przepisu art. 237 P.o.ś. (stosownego odpowiednio w takiej sytuacji) organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, zobowiązać taki podmiot do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego. Przy czym w myśl art. 3 ust. 6 P.o.ś. pod pojęciem "instalacji" rozumie się: stacjonarne urządzenie techniczne, zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję. Natomiast za podmiot korzystający ze środowiska – w myśl art. 3 ust. 20 P.o.ś. rozumie się m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. Z 2019m r., poz. 1292), m.in. osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą. Powyższe przepisy umożliwiają nałożenie obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego na podmiot, którego oddziaływanie na środowisko nie wiąże się z eksploatacją instalacji, ale wynika z działalności innej niż eksploatacja instalacji.

Biorąc pod uwagę powyższe przepisy i ustalony w sprawie stan faktyczny należy stwierdzić, że kolegium zasadnie uznało, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki do zobowiązania A. K. do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego, a zatem słusznie organ odwoławczy uchylił decyzję i umorzył postepowanie przed organem pierwszej instancji. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zobowiązana jest podmiotem korzystającym ze środowiska bowiem prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą: A. K., [...] w [...], jednakże z jej działalności nie wynika negatywne oddziaływanie na środowisko. Przystępując do oceny zaskarżonej decyzji Sąd w całości podziela stanowisko kolegium, że zdarzenie drogowe (wypadek kolejowy) w następstwie którego doszło do zanieczyszczenia gleby w żaden sposób nie było zdarzeniem związanym z działalnością A. K., a jedynie wynikało z niezachowania odpowiedniej ostrożności w ruchu drogowym przez kierującego pojazdem leasingowanym przez zobowiązaną. A zatem – wbrew zarzutom skargi - nie można utożsamiać spowodowania wypadku drogowego – nawet jeśli doszło na skutek tego do zanieczyszczenia środowiska – jako działalności tego podmiotu "innej niż eksploatacja instalacji". Raczej zdarzenie to należy traktować jako "nieszczęśliwy wypadek" powstały na skutek "zbiegu nieprzewidzianych okoliczności", a nie jako wynikający z prowadzonej przez zobowiązaną działalności gospodarczej. Z tego powodu nie można obciążać właściciela czy też użytkownika pojazdu obowiązkiem sporządzenia przeglądu ekologicznego. Podkreślić jeszcze raz trzeba, że z przepisu art. 241 P.o.ś. jasno wynika, że można dany podmiot zobowiązać do sporządzenia przeglądu jeżeli negatywne oddziaływanie na środowisko wynika z działalności tego podmiotu (innej niż eksploatacja instalacji). Sąd nie może zgodzić się z taką interpretacją przepisu przedstawioną przez skarżącego z której wynika, że skoro pojazd (leasingowany przez zobowiązaną), który spowodował wypadek, a w konsekwencji nastąpiło w jakimś stopniu zanieczyszczenie gleby, to zdarzenie to można "podciągnąć", zakwalifikować pod działalność podmiotu korzystającego ze środowiska czyli A. K. Ponadto zauważyć należy, że sam skarżący w zarzutach skargi nie wskazał, że negatywne oddziaływanie powstało na skutek "działalności", tylko jak ujęto w treści skargi "w następstwie zdarzenia drogowego". Z uwagi na powyższe zdaniem Sądu za niezasadne należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia przepisu art. 241 ust. 1 P.o.ś.

Niezasadne są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 241 ust. 2 P.o.ś. Zauważyć należy, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z przepisami materialnymi, tj. m.in. przepisem art. 237 i art. 241 ust. 1 P.o.ś., a więc nie na podstawie przepisu, który w mniemaniu skarżącego został naruszony. Zaznaczyć również trzeba, że decyzja organu pierwszej instancji także oparta była na przepisach od art. 237 do 241 ust. 1 P.o.ś. i przepisach K.p.a. A zatem, w świetle powyższego w ocenie Sądu organ odwoławczy nie mógł naruszyć wspomnianego przepisu art. 241 ust. 2 P.o.ś. bowiem nie był on podstawą rozstrzygnięcia zarówno starosty jak i kolegium. Organ odwoławczy wydał decyzję o uchyleniu decyzji i umorzeniu postępowania nie dlatego, że spełnione zostały przesłanki z art. 241 ust. 2 P.o.ś. (aktualnie nie można o tym przesądzić), ale w związku z tym, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 241 ust. 1 P.o.ś. Jeżeli byłoby tak jak twierdzi skarżący rozstrzygnięcie organu odwoławczego powinno być zgoła inne. Co prawda organ odwoławczy powołał w uzasadnieniu kontestowany przepis wskazując, że obowiązek sporządzenia przeglądu ekologicznego linii kolejowej spoczywa na podmiotach zarządzających tymi obiektami jednakże, po pierwsze – jak już wspomniano - nie stanowiło to podstawy merytorycznego rozstrzygnięcia, a po drugie obowiązek sporządzenia przeglądu nie wynikał z negatywnego oddziaływania linii kolejowej a wycieku paliwa do gleby. Stwierdzenie, czy w przedmiotowej sprawie kontestowany przepis miałby/ma zastosowanie powinno zostać poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym dokonanym w pierwszej kolejności przez właściwe organy administracji publicznej.

Wobec tego brak jest podstaw do uznania że organ odwoławczy naruszył wspomniany przepis, a tym samym nie ma podstaw do twierdzeń, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. W ocenie Sądu kolegium zasadnie uchyliło decyzję starosty i umorzyło postepowanie administracyjne, bowiem w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki do nałożenia na A. K. obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.