Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1073/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie NSA Cezary Pryca asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2005 r. sprawy ze skargi P. S.A. Centrali [...] w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] w przedmiocie komunalizacji mienia Skarbu Państwa 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2003 r., znak [...], stwierdził, że z dniem 27 maja 1990 r. mienie państwowe, stanowiące nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], nieuregulowaną w księdze wieczystej, oznaczoną w operacie ewidencji gruntów obrębu [...]e jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, opisaną w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...]- stało się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością Gminy Miejskiej W.. Uzasadniając tę decyzję organ podał, że Prezydent W. pismem z dnia 19 listopada 2002 r. wystąpił o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie nieodpłatnie z mocy prawa przez Gminę Miejską W. w/w nieruchomości - na podstawie art.5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Ponieważ przedmiotowa nieruchomość pozostawała w dniu 27 maja 1990

r. we władaniu [...] Dyrekcji Okręgowej [...] w W., ale bez tytułu prawnego w formie prawem przewidzianej, zatem podlegała komunalizacji z mocy prawa na rzecz Gminy Miejskiej W..

Od tej decyzji odwołały się P. S.A. Centrala [...] w W. - jako następca prawny przedsiębiorstwa państwowego P. na mocy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP (Dz. U. z 2000r. Nr 84, poz. 948 ze zmianami) - wskazując swoją legitymację strony w postępowaniu komunalizacyjnym dotyczącym przedmiotowej działki nr [...] interesem prawnym użytkownika wieczystego przedmiotowej nieruchomości, działającym w obronie zachowania posiadanych uprawnień. P. wskazały, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. znak [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez "P." w W. prawa użytkowania wieczystego na okres 99 lat gruntu zabudowanego stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego w W. przy

ul. [...]oznaczonego w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] na [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...] m- - który pozostawał w ich zarządzie - oraz prawa własności budowli znajdujących się na tym gruncie.

Od decyzji tej odwołanie złożył Zarząd Gminy Miasta W. podnosząc, że Wojewoda [...] nieprawidłowo uznał, że przedmiotowa nieruchomość na dzień 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w zarządzie P., gdyż nieruchomość ta z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa stała się własnością Gminy W..

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postanowieniem z dnia [...] stycznia 2003 r. zawiesił postępowanie odwoławcze - otrzymał on wiadomość, że pismem z dnia 19 listopada 2002 r. Zarząd Miasta W. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nabycia nieodpłatnie z mocy prawa, przez Gminę Miejską W., prawa własności w/w nieruchomości, zaś rozstrzygnięcie wniosku komunalizacyjnego będzie miało zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie niniejszego postępowania odwoławczego.

Po rozpatrzeniu odwołania P S.A. Centrala [...] w W. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] umorzyła postępowanie odwoławcze. Uznała ona, że P. nie udokumentowały ustanowienia na ich rzecz prawa zarządu sporną nieruchomością, ani nie wykazały, by przysługiwał im w dniu 27 maja 1990 r. inny tytuł prawnorzeczowy do przedmiotowej nieruchomości. Nie przysługuje im zatem przymiot strony niniejszego postępowania komunalizacyjnego, a skuteczne pod względem prawnym odwołanie może pochodzić wyłącznie od strony.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. SA. Centrala [...] w W. podniosły, że przedmiotowa nieruchomość została przekazana im w zarząd, zatem nie mogła być objęta komunalizacją i wniosek gminy jest chybiony. Ponadto mają legitymację strony z uwagi na ustanowienie na ich rzecz prawa wieczystego użytkowania tej nieruchomości. Również z ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" ( Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 720) wynika, że przedmiotowa nieruchomość nie podlega komunalizacji na podstawie przepisów w/w ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Wnosiły o uchylenie zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym . Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jako uzasadniona podlegała uwzględnieniu.

Decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r., wydana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ma charakter deklaratoryjny i stwierdza stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Wszelkie zatem zmiany tak stanu faktycznego jak i prawnego, które nastąpiły po tym dniu nie mogą mieć znaczenia prawnego (w tym również powołany przez skarżące P. art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe").

W dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. obowiązywała ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138), której art. 16 przesądzał, że mienie P. stanowi wydzielona część mienia ogólnonarodowego (ust. 1). Przepis ten w ust. 2 przewidywał natomiast, iż mienie P. stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez P. w toku jego działalności. Dalej przepis ten stanowił, że P., gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie oraz, że P. wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa bez wyjaśnienia, czy wymienione wyżej przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r., odnoszące się do mienia skarżących P., nie mają wpływu na ocenę prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie komunalizacji nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] w W., umorzyła postępowanie odwoławcze z wniosku P.. Komisja była zobowiązana do wyjaśnienia statusu mienia pozostającego we władaniu skarżących , poprzez zbadanie, na jakiej podstawie pozostawało ono w ich władaniu w dniu 27 maja 1990 r., szczególnie w sytuacji, gdy organem założycielskim (nadzoru) tego przedsiębiorstwa był naczelny organ administracji państwowej, a status tego przedsiębiorstwa był regulowany ustawowo. Ustalenia te były konieczne, zwłaszcza z uwagi na stwierdzenie P.- iż przedmiotowa nieruchomość została im przekazana w użytkowanie wieczyste - z uzasadnieniem, że posiadały ją w swoim zarządzie.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie kwestionowała stwierdzenia Wojewody [...] w uzasadnieniu jego decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] maja 2003 r., że P. użytkowały przedmiotową nieruchomość. Wojewoda nie wskazał jednak, na jakim tytule prawnym użytkowanie to było oparte. Kwestia użytkowania przedmiotowej nieruchomości wymagała wyjaśnienia, zważywszy, iż jak wynika z treści art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach

i osiedlach ( Dz. U. z 1961 r. nr 32, poz. 159) tereny stanowiące własność Państwa, a będące do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych, przechodziły w użytkowanie tych jednostek. Natomiast art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. nr 22, poz. 99) stanowił, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodziły w zarząd tych jednostek.

Mając na uwadze treść powyższych przepisów , należało uznać, że kwestia statusu prawnego przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. nie została jednoznacznie wyjaśniona.

Dodać należy, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła - w ślad za Wojewodą [...], że P. nie miały prawa zarządu, gdyż nie dysponują formalną decyzją w tej sprawie. Natomiast w ogóle nie odniosła się do faktu, że ten sam Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez "P." w W. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, uznając, iż P. w dniu 5 grudnia 1990 r. posiadało ją w swoim zarządzie.

Wymaga to wyjaśnienia , czy w świetle powołanych wyżej przepisów, P. uzyskały prawo zarządu czy też nie, a poza sporem jest , iż fakt ten ma decydujące znaczenie w niniejszej sprawie.

Jeżeli bowiem P. - w dniu 27 maja 1990r. - legitymowały się tytułem o charakterze prawnorzeczowym do przedmiotowej nieruchomości, przysługiwało im, na przykład prawo zarządu nieruchomością, to bezsprzecznie - w postępowaniu o komunalizację tej nieruchomości - mają interes prawny, a tym samym służy im przymiot strony w tym postępowaniu. Wobec nie wyjaśnienia tej kwestii rozstrzygnięcie organu II instancji jest nieprawidłowe.

Uznać zatem należy, że orzekający w sprawie organ II instancji naruszył przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.