Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 899/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 22 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 roku sprawy ze skargi G. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. z dnia [...] września 2016 roku nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2016r. nr [...] II. zasądza od Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. na rzecz skarżącego kwotę [...]- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia [...] 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku N. A., wprowadził w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu S. G. S. zmiany polegające na:

1. wykreśleniu z rejestru gruntów działki nr [...], której część powierzchni stanowiąca 0.2100 ha wchodzi w skład działki nr [...] oraz ujawnieniu w rejestrze gruntów działki nr [...] o pow. 0.0976 ha i działki nr [...] o pow. 0.4606 ha, zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych dotyczących działki oraz mapą uzupełniającą stanowiącymi odpowiedni załączniki nr [...] niniejszej decyzji,

2. prawidłowym wkreśleniu na arkuszu mapy 1 przebiegu granic działki nr [...], zgodnie z mapą uzupełniającą stanowiącą załącznik nr [...] niniejszej decyzji,

3. ujawnieniu, że część działki nr [...], stanowiąca użytek dr - drogi jest bez oznaczenia hipotecznego zgodnie z protokołem z badania stanu prawnego nieruchomości, stanowiącym załącznik nr 3 niniejszej decyzji.

Jako podstawę prawną wydania decyzji organ wskazał na podstawie art. 20 ust. 1 i 2, art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. a, c i d oraz ust.2b pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. 2015 r. Nr 193, poz. 520 ze zm., dalej: P.g.k.), § 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów budynków (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 542 ze zm., dalej: rozporządzenie) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: K.p.a.).

W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że w dniu 4 maja 2016 r. w związku z wnioskiem N. A. wszczęte zostało postępowanie administracyjne w sprawie weryfikacji danych operatu ewidencji gruntów i budynków w części dotyczących działek położonych w obrębie S. G. S. oznaczonych nr [...] i [...]. Organ wyjaśnił, iż w celu wykazania prawidłowych danych ewidencyjnych dla działek będących przedmiotem niniejszego postępowania wyjaśniającego, dokonano analizy zmian danych wprowadzonych do operatu od jego założenia, tj. od 1965 r., jak i dokonano analizy danych katastralnych stanowiących materiał źródłowy założenia operatu ewidencyjnego oraz zbadano stan prawny nieruchomości wynikający z wpisów w księdze wieczystej. Ustalono, że działka oznaczona obecnie na arkuszu mapy 1 nr [...] o pow. 1.8400 ha powstała z parcel katastralnych oznaczonych na karcie 2 nr [...] o pow. 0.8705 ha i [...] o pow. 0.7899 ha.(łączna pow. parcel 1.6604 ha (do obecnej powierzchni działki [...] włączono części parceli katastralnej nr [...] (działka nr [...]). Od założenia ewidencji gruntów wsi S. z parceli katastralnej nr [...] o pow. 0.7899 ha powstała działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0.7900 ha, natomiast z parceli katastralnej nr [...] o pow. 0.8705 ha powstała działka nr [...] o pow. 0.8700 ha. W związku z pracami Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w P. polegającymi na wykonaniu operatu pomiarowego przystosowania lasów do ewidencji gruntów w 1974 r. w rejestrach gruntów wsi S. m.in. z działek nr [...] powstała działka nr [...] o łącznej pow. 40.94ha. W skład tej działki wchodził m.in. użytek dr (drogi) o pow. 2.3000 ha. Starosta wskazał, że w tutejszym zasobie znajduje się wykaz zmian gruntowych, z którego wynika, że działka nr [...] została podzielona na działki [...], [...], [...] L i [...] W wyniku podziału powierzchnia działki nr [...] została obliczona na 1.8400 ha , w jej skład weszły następujące użytki Ls (lasy i grunty leśne) 1.6300 ha i dr (drogi) 0.2100 ha. Obecna działka nr [...] o pow. 1.8400 ha stanowi działką nr [...] o pow. 1.8400 ha. Zmiana jej numeru, która dokonana została z urzędu w 2003 r. nastąpiła w wyniku dostosowania oznaczenia numerów działek leśnych zawierających w swych numerach m.in. oznaczenie literowe typu "L" do przepisów rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, określających zasady numerowania działek ewidencyjnych w operacie. Wyjaśniono, iż w zasobie powiatowym znajduje się szkic graniczny Nr [...] z 1958 r. wraz z protokołem granicznym nr [...], z którego wynika, że część drogi publicznej wchodzi w skład działki leśnej. Świadczy o tym również szkic przebiegu granic Nr [...] z dnia 26 kwietnia 1982 r. O fakcie, że część działki nr [...] weszła w skład działki nr [...] świadczy również pierworys gruntów N. A. obręb M. W.. Na mapie leśnej arkusz 12 N. A. Obręb L. M. Wola również ujawniony został stan, z którego wynika, że część działki nr [...] weszła w działkę leśną nr [...] Jednakże fakt ten nie został ujawniony na mapach ewidencyjnych. W części opisowej operatu ewidencji gruntów obrębu S. również nie została wprowadzona zmiana dotycząca włączenia części działki nr [...] do działki leśnej.

Organ wskazał, że obliczenie powierzchni działki [...], stanowiącej część pierwotnej działki nr [...], nastąpiło na podstawie szkiców leśnych, zarysu katastralnego oraz mapy numerycznej. Powierzchnia działki nr [...] została obliczona przez odjęcie. Powierzchnie obliczonych działek zaokrąglono do ara.

Dalej wskazano, że działka nr [...] o pow. 0.7500 ha, obręb S., ark. mapy 1, stanowiąca użytek dr (drogi), powstała z parcel katastralnych oznaczonych na karcie 2 nr [...] o pow. 0.6634 ha, nr [...] o pow. 0.0369 ha i nr [...] o pow. 0.0455 ha (łączna powierzchnia parcel katastralnych 0.7458 ha). Organ wyjaśnił, że przedmiotowe parcele katastralne zapisane są w matrykule nr [...], gdzie ujawniony jest zapis dotyczący właściciela w języku niemieckim "Wege". Wpis dotyczący księgi wieczystej jest bez oznaczenia hipotecznego. Od założenia operatu ewidencji gruntów wsi S. w 1965 r. działka nr [...] została zapisana na jednostce rejestrowej gruntów nr [...], gdzie jako osobę władającą gruntem wpisano Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Powiatowy Zarząd Dróg Lokalnych, a następnie bez numeru, ani daty zmiany ujawniony został Rejon Dróg Publicznych. Działka nr [...] została podzielona w 1985 r. na działki nr [...] i [...] (podział przejęty do Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej pod numerem [...] w dniu [...]1985 r.).

Starosta uznał, że stwierdzone rozbieżności danych ewidencyjnych działek będących przedmiotem niniejszego postępowania nie zostały zweryfikowane również przez wykonawców mapy numerycznej sporządzonej w systemie GEO-INFO dla obrębu S. .

W ramach postępowania dokonano również badania wpisów zawartych w księdze wieczystej KZ1 [...] stwierdzając, że w zbiorze dokumentów przedmiotowej księgi wieczystej pod numerem 6 znajduje się wyciąg z wykazu zmian gruntowych obręb S., w przedmiotowym wyciągu po stronie prawej ujawniona została m.in. działka nr [...] o pow. 1.8400 ha, stanowiąca użytki Ls (lasy i grunty leśne) oraz dr (drogi). Pod numerem 41 znajduje się wypis i wyrys z operatu ewidencyjnego, w części opisowej dokumentu wymieniona jest m.in. działka nr [...] o pow. 1.8400 ha, w skład której wchodzą użytki Ls (lasy i grunty leśne) o pow. 1.6300 ha oraz dr (drogi) o powierzchni 0.2100 ha. W części kartograficznej przedmiotowego dokumentu przedstawiony jest wyrys dla działki nr [...], jednakże z błędnie określonymi granicami przedmiotowej działki.

Starosta wskazał, że niniejsze postępowanie w części dotyczącej działek nr [...] i [...] mające na celu doprowadzenie do zgodności danych ewidencyjnych z materiałami źródłowymi dostępnymi dla organu i stanowiącymi podstawę wprowadzenia zmian danych oraz wyeliminowania rozbieżności wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz dokonania dodatkowych ustaleń prawnych i faktycznych. Zgromadzone w ramach postępowania materiały stanowiące państwowy zasób dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej oraz dokonane badanie stanów prawnych nieruchomości umożliwiły opracowanie dokumentów uzasadniających konieczność dokonania weryfikacji danych ewidencyjnych wykazanych w operacie. Weryfikacją usunięto błąd zaistniały w operacie ewidencyjnym, ponieważ wspomniany wyżej protokół graniczny wskazuje, że działka nr [...] obejmuje fragment drogi, który na skutek ustalenia granic nie został oddzielony od działki nr [...]. Użytek ujawniony w działce nr [...] jako droga został wykazany bez jednoczesnego podzielenia działki nr [...], co spowodowało, że 0.2100 ha użytku dr (drogi) zostało zdublowane. Badając stan prawny działki [...], ustalono, że część przedmiotowej działki zajętej pod użytek dr (drogi) obejmuje część parceli katastralnej oznaczonej na karcie 2 numerem [...], przedmiotowa parcela zapisana jest w matrykule nr [...] i nie posiada oznaczenia hipotecznego.

Dla działki nr [...] o pow. 1.8400 ha w dniu 13 czerwca 2013 r., po odłączeniu części nieruchomości z KW [...], została założona księga wieczysta KZ1 [...] Organ zaznaczył, że powyżej ustalony stan prawny działki nr [...] przedstawiony w protokole z badania stanu prawnego nieruchomości wskazuje na konieczność przeprowadzenia podziału dostosowawczego, wynikającego z oznaczenia hipotecznego.

Następnie Starosta podał, że w toku postępowania upoważniony przez Wójta G. S. pracownik oświadczył, że nie wnosi zastrzeżeń do prowadzonego postępowania oraz poprosił o wydanie szkicu przebiegu granic nr [...] zaktualizowanego na podstawie pomiaru uzupełniającego z 1981 r. Otrzymał poświadczony za zgodność z oryginałem szkic przebiegu granic nr [...], co potwierdził własnoręcznym podpisem.

Starosta wyjaśnił, iż w art. 20 ust. 1 pk1 P.g.k. zostały określone informacje, jakie powinna zawierać ewidencja w odniesieniu do gruntów. Są to informacje dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Określone ustawą informacje o gruntach, budynkach i lokalach zawiera tak zwany operat ewidencyjny (art. 24 ust. 1 P.g.k.). Aktualizacja tegoż operatu następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Art. 24 ust. 2a P.g.k. stanowi, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1 -4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji. W punkcie 2b ustawodawca ustalił, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: przepisów prawa, wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, wpisów w innych rejestrach publicznych, wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców. Nadto, art. 24 ust. 2b pkt 2 P.g.k. stanowi, że w pozostałych przypadkach aktualizacja operatu następuje w drodze decyzji.

Organ powołując § 44 pkt 2, § 45 ust. 1 i § 36 rozporządzenia wyjaśnił, iż z powołanych uregulowań wynika, że istota prowadzenia ewidencji gruntów i budynków sprowadza się do ciągłej aktualizacji w operacie ewidencyjnym zbioru informacji podmiotowych i przedmiotowych, na podstawie dokumentów powstałych w zasadzie poza postępowaniem ewidencyjnym (decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, aktów normatywnych, prac geodezyjnych), czy wytworzonych w toku postępowania ewidencyjnego w związku z obowiązkiem utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu prowadzącego ewidencje dokumentami i materiałami źródłowymi). Zaznaczył przy tym, że jako organ właściwy w sprawach ewidencji gruntów i budynków, nie posiada uprawnień do rozstrzygania, poprzez wpisy do ewidencji gruntów i budynków, o własności nieruchomości. Rejestr ewidencji gruntów ma być wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła G. S. zarzucając Staroście O. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nieuwzględnienie przy wprowadzaniu zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu S. decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2016 r. [...] [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez G. S. z mocy prawa i nieodpłatnie z dniem 27 maja 1990 r. mienia Skarbu Państwa, stanowiącego własność nieruchomości - działki nr [...] o pow. 0.7300 ha, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego wykreślenia z rejestru gruntów działki nr [...] oraz ujawnienia w rejestrze gruntów działki oznaczonej numerem [...] o pow. 0.0976 ha i działki nr [...] o pow. 0.4606 ha, czyli działki o mniejszej powierzchni niż nabyta przez G. S. w drodze ww. decyzji Wojewody Wielkopolskiego.

Odwołująca gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Uzasadniając odwołanie podniesiono, iż decyzją z dnia [...] 2016 r. Wojewoda Wielkopolski stwierdził nabycie przez G. S. z mocy prawa, nieodpłatnie z dniem 27 maja 1990 r., mienia Skarbu Państwa, stanowiącego własność nieruchomości nr [...] o pow. 0.7300 ha. Starostwa [...] wydając zaś zaskarżoną decyzję pominął treść ww. decyzji Wojewody w przedmiocie komunalizacji działki nr [...], co doprowadziło do wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków nieprawidłowych zmian. Odwołująca zaznaczyła, że decyzja Wojewody na dzień wydania zaskarżonej decyzji była już prawomocna. Mocą powołanej decyzji G. S. nabyła własność działki numer [...] o powierzchni 0.7300 ha, natomiast na mocy zaskarżonej decyzji powierzchnia nabytej działki zmniejszyła się do 0.5582 ha. Działka nr [...] o pow. 1.8400 ha została oddana pod zarząd Lasom Państwowym N. A., jednak w dalszym ciągu stanowi własność Skarbu Państwa. Tym samym dokonując zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków zmiana oznaczenia działki [...] powinna odbyć się z uwzględnieniem ww. decyzji Wojewody z dnia [...] 2016 r., poprzez odłączenie z działki [...] części gruntu, tak ażeby we władaniu G. S. pozostała powierzchnia działki [...] ha, stanowiąca użytek drogi.

Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: WWINGiK) decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał przepisy § 44 ust. 2 i § 45 ust. 1 rozporządzenia oraz art. 22 ust. 2 P.g.k., by stwierdzić następnie, że ewidencja gruntów i budynków rejestruje jedynie dane podmiotowe i przedmiotowe określone uprzednio w odpowiednim trybie i wynikające z orzeczeń stosownych organów. Rejestr ten nie może zatem rozstrzygać sporów, co do prawa własności gruntów, jak również nadawać prawa do nieruchomości. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma bowiem charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych. Powołując się na przepisy art. 24 ust. 2a i 2b P.g.k. WWINGiK wskazał, iż organ I instancji rozpatrując wniosek N. A., w celu wykazania prawidłowych danych ewidencyjnych dla przedmiotowych działek, przeprowadził postępowanie wyjaśniające dokonując analizy zmian danych wprowadzonych do operatu ewidencyjnego od jego założenia, danych katastralnych stanowiących materiał źródłowy oraz stanu prawnego nieruchomości wynikającego z wpisów w księdze wieczystej. W związku z tym sporządził z urzędu dokumentację geodezyjną, której celem była weryfikacja danych operatu ewidencji gruntów i budynków w części dotyczącej działek położonych w obrębie S., oznaczonych nr: [...] i [...]. Dokumentacja ta została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Na podstawie tego opracowania Starosta zaskarżoną decyzją z [...] 2016 r. orzekł o wprowadzeniu do operatu ewidencji gruntów i budynków zmian polegających na wykreśleniu z rejestru gruntów działki nr [...] o powierzchni 0,7300 ha, której część powierzchni stanowiąca 0,2100 ha wchodzi w skład działki numer [...], ujawnieniu działek nrnr: [...] o powierzchni 0,0976 ha i [...] o powierzchni 0,4606 ha, dokonaniu zmiany w części kartograficznej przebiegu granicy działki [...] i ujawnieniu, że część tej działki, stanowiąca użytek dr - drogi jest bez oznaczenia hipotecznego.

Organ II instancji zauważył, że Wojewoda Wielkopolski decyzją z [...] 2016 r. stwierdził nabycie przez G. S. na własność mienia Skarbu Państwa, stanowiącego nieruchomość nr [...] o pow. 0,7300 ha. Stwierdził, że decyzja ta stała się ostateczna 30 czerwca 2016 r.

Zdaniem WWINGiK organ I instancji w celu doprowadzenia do zgodności danych ewidencyjnych z materiałami źródłowymi i wyeliminowania rozbieżności, dokonał analizy danych katastralnych. Dane te wykazały, że działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,7500 ha, stanowiła użytek dr-drogi, powstała z parcel katastralnych oznaczonych nr: [...] o pow. 0,6634 ha, nr [...] o pow. 0,0369 ha i nr [...] o pow. 0,0455 ha (łączna pow. parcel katastralnych 0,7458 ha). Od założenia operatu ewidencji gruntów i budynków, tj. w 1965 r., działka nr [...] została zapisana w jednostce rejestrowej nr [...], gdzie jako osobę władającą gruntem wpisano Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Powiatowy zarząd Dróg Lokalnych. Wyjaśnił, iż w 1985 r. Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w K. wykonało pracę geodezyjną, której celem był podział działki nr [...]. W wyniku podziału wydzielono działki ewidencyjne nr: [...] o pow. 0,0200 ha i [...] o pow. 0,7300 ha. Natomiast obecna działka nr [...] o pow. 1,8400 ha powstała z parcel katastralnych nr: 72 o pow. 0,8705 ha i nr [...] o pow. 0,7899 ha - (łączna pow. parcel 1,6604 ha). Od założenia ewidencji gruntów i budynków z parceli katastralnej nr [...] powstała działka nr [...] o pow. 0,7900 ha, natomiast z parceli katastralnej nr [...] powstała działka nr [...] o pow. 0,8700 ha.

Następnie organ odwoławczy podał, że w wyniku prac regulacyjnych wykonanych w 1974 r. przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w P. polegających na dostosowaniu użytków leśnych do ewidencji, dla działek nr [...] zostały wykreślone dotychczasowe oznaczenia i wprowadzono nowe numery działek. Z tych m.in. działek powstała wówczas działka nr [...] o łącznej pow. 40,9400 ha. Następnie ujawniono w rejestrze gruntów w jednostce rejestrowej nr [...] podział działki nr [...] na działki nr [...] o pow. 38,3600 ha i nr [...] o pow. 1,4900 ha (nr [...]). W 1997 r. Biuro Urządzania Lasów i Geodezji Leśnej Oddział w P. podzieliło działkę nr [...] na działki nr: [...], [...] i [...] Powierzchnia działki nr [...] wyniosła 1,8400 ha, w jej skład wchodziła droga o pow. 0,2100 ha oraz lasy i grunty leśne o pow. 1,6300 ha. W 2003 r. dokonano z urzędu zmiany oznaczenia numerów działek leśnych zawierających w swych numeracji oznaczenie literowe (L), dostosowując je do przepisów rozporządzenia określających zasady numerowania działek w operacie ewidencyjnym. Działka nr [...] otrzymała wówczas numer [...]. Wpisy natomiast w księdze wieczystej Kw nr [...] [...] i załączonym do księgi zbiorze dokumentów potwierdzają, że zarówno w wyciągu z wykazu zmian gruntowych, jak i w wypisie z operatu ewidencyjnego jest wymieniona działka nr [...] o pow. 1,8400 ha, w skład której wchodzą użytki: lasy i grunty leśne Ls o pow. 1,6300 ha oraz drogi - dr o pow. 0,2100 ha W części kartograficznej przedmiotowego dokumentu wyrys dla działki nr [...] przedstawia błędnie określone jej granice.

Organ odwoławczy stwierdził, że w znajdujących się w aktach sprawy materiałach źródłowych, tj. protokole granicznym nr 8 z ustalenia granic gruntów państwowego Nadleśnictwa [...] z 1958 r. wraz z załączonym szkicem nr 16, oraz szkicem nr 104 z przebiegu granic z 26 kwietnia 1982 r., wynika faktycznie, że część drogi publicznej wchodzi w skład działki leśnej. Ponadto o fakcie, że część działki nr [...] weszła w działkę leśną nr [...] (obecnie działkę nr [...]) świadczy również pierworys gruntów N. A. obręb M. W. i mapa leśna arkusz 12. Taki stan nie został ujawniony na mapach ewidencyjnych, jak również w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków. W związku z tym, skoro została opracowana dokumentacja geodezyjna z weryfikacji danych operatu ewidencyjnego zawierająca niebudzące wątpliwości dokumenty, stanowiące podstawę do ujawnienia zmian danych ewidencyjnych, Starosta był zobligowany do dokonania stosownych zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Ustawowy obowiązek aktualizowania ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujętych w niej danych dotyczących m.in. gruntów i budynków spoczywa na staroście, który dokonuje tej aktualizacji z urzędu lub na wniosek, poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w sposób ściśle określony w przepisach ustawy oraz rozporządzenia. Zdaniem WWINGiK organ I instancji słusznie dokonał aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków, doprowadzając do zgodności danych ewidencyjnych z materiałami źródłowymi.

Odnosząc się do zarzutu odwołującej, że w wyniku aktualizacji danych ewidencyjnych G. S. użytkować będzie działki o mniejszej powierzchni, organ II instancji uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Wyjaśnił, iż G. S. stała się właścicielem nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r., a decyzja komunalizacyjna Wojewody tylko to potwierdziła. Ma ona charakter deklaratoryjny, chociaż jest niezbędna do legitymowania się prawem do nieruchomości. Jest to kwestia, która nie podlega rozstrzygnięciu w postępowaniu ewidencyjnym, dotyczy natomiast sprawy o charakterze własnościowym. Ze względu na to, że ewidencja gruntów i budynków ma jedynie charakter rejestrowy w związku z tym w postępowaniu ewidencyjnym nie rozstrzyga spraw własnościowych.

Reasumując organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja Starosty [...] jest zgodna z prawem.

G. S. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zarzuciła organowi odwoławczemu:

1. naruszenie art 22 P.g.k. w zw. z § 45 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków (dalej: rozporządzenie) poprzez przyjęcie, iż skoro aktualizacja ewidencji gruntów i budynków ma jedynie charakter rejestrowy i w tym postępowaniu nie są rozstrzygane spory dotyczące prawa własności, w przypadku udokumentowanych zmian, organ ma obowiązek dokonania ich aktualizacji, nawet jeśli są one niezgodne ze stanem prawnym oraz prawomocnymi decyzjami organów administracji publicznej i doprowadzą do niezgodności danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem prawnym;

2. naruszenie art. 20 ust. 2 i 2b P.g.k. poprzez nie uwzględnienie w ewidencji gruntów i budynków zmian w prawie własności działki nr [...], mimo, iż ustawa nakłada na organ obowiązek uwzględnienia takich zmian i ich wprowadzenia do ewidencji w drodze postępowania aktualizacyjnego;

3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji poprzez nieuwzględnienie decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez G. S. z mocy prawa nieodpłatnie, z dniem 27 maja 1990 r., mienia Skarbu Państwa, stanowiącego własność nieruchomości nr [...] o pow. 0.7300 ha, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego wykreślenia z rejestru gruntów działki nr [...] oraz ujawnienia w rejestrze gruntów działki nr [...] o pow. 0.4606 ha, czyli działki o mniejszej powierzchni niż nabyta przez G. S. w drodze decyzji Wojewody Wielkopolskiego.

Mając na uwadze przedstawione zarzuty skarżąca Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa wg norm przepisanych.

W motywach skargi podniesiono, iż rozpoznając odwołanie organ II instancji dopuścił się naruszenia art. 22 P.g.k. w zw. z § 45 rozporządzenia poprzez przyjęcie, iż skoro aktualizacja ewidencji gruntów i budynków ma jedynie charakter rejestrowy i w tym postępowaniu nie są rozstrzygane spory dotyczące prawa własności, w przypadku udokumentowanych zmian, organ ma obowiązek dokonania ich aktualizacji, nawet jeśli są one niezgodne ze stanem prawnym oraz prawomocnymi decyzjami organów administracji publicznej i doprowadzą do niezgodności danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem prawnym, a także w dalszym ciągu nie wziął pod uwagę ww. prawomocnej decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2016 r. Organ odwoławczy uznał, że skoro ewidencja gruntów i budynków pełni jedynie funkcje rejestrujące, zarzut podniesiony przez stronę skarżącą nie może być rozstrzygnięty w postępowaniu ewidencyjnym, ponieważ dotyczy sprawy o charakterze własnościowym. Jednocześnie organ stwierdził, że w przypadku udokumentowanych zmian w bazie danych ewidencyjnych, starosta ma praktycznie obowiązek przeprowadzenia aktualizacji tej bazy. Przyjmując za słuszne stanowisko organu, można dość do wniosku, iż nawet jeśli zmiany będą naruszały prawo własności i jednocześnie spowodują niezgodność ewidencji gruntów z faktycznym stanem prawnym, bez względu na inne okoliczności, taka zmiana zostanie dokonana.

Zdaniem skarżącej Gminy stanowisko WWINGiK nie zasługuje na uwzględnienie także z tego względu, iż zgodnie z art. 20 ust. 2 P.g.k. ewidencja gruntów i budynków zawiera także oznaczenie właścicieli nieruchomości lub budynków, przy czym, przy czym ich wskazanie może nastąpić w ramach aktualizacji ewidencji przeprowadzonej w drodze decyzji administracyjnej. W związku z tym należy uznać, iż przeprowadzając aktualizację danych ewidencyjnych, organ powinien był uwzględnić powstałą zmianę w prawie własności, która została potwierdzona decyzją Wojewody z dnia [...] 2016 r. i przeprowadzić aktualizację poprzez odłączenie z działki [...] części gruntu, tak ażeby we władaniu G. S. pozostała powierzchnia działki [...] ha, stanowiąca użytek drogi. Ponadto podkreślono, że wspomniana decyzja Wojewody Wielkopolskiego na dzień wydania decyzji przez Starostę [...] była już prawomocna.

W odpowiedzi Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy wskazał, że z analizy materiałów źródłowych, znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy, tj. protokołu granicznego nr [...] z ustalenia granic gruntów państwowego Nadleśnictwa [...] z 1958 r. wraz z załączonym szkicem nr [...] oraz szkicem nr [...] z przebiegu granic z 26 kwietnia 1982 r., wynika faktycznie, że część drogi publicznej wchodzi w skład działki leśnej. Ponadto o fakcie, że część działki nr [...] weszła w działkę leśną nr [...] (obecnie działkę nr [...]) świadczy również pierworys gruntów N. A. obręb M. W. i mapa leśna arkusz 12. Taki stan nie został ujawniony na mapach ewidencyjnych, jak również w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków. W związku z tym, że została opracowana dokumentacja geodezyjna z weryfikacji danych operatu ewidencyjnego zawierająca niebudzące wątpliwości dokumenty, stanowiące podstawę do ujawnienia zmian danych ewidencyjnych, organ I instancji był zobligowany do dokonania stosownych zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Ustawowy obowiązek aktualizowania ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujętych w niej danych dotyczących m.in. gruntów i budynków spoczywa na staroście, który dokonuje tej aktualizacji z urzędu lub na wniosek, poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w sposób ściśle określony w przepisach P.g.k. oraz rozporządzenia. Ponadto WWINGiK stwierdził, że G. S. stała się właścicielem nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r., a decyzja komunalizacja Wojewody tylko to potwierdziła. Ma ona charakter deklaratoryjny, chociaż jest niezbędna do legitymowania się prawem do nieruchomości. Jest to kwestia, która nie podlega rozstrzygnięciu w postępowaniu ewidencyjnym, dotyczy natomiast sprawy o charakterze własnościowym. Ze względu na to, że ewidencja gruntów i budynków ma jedynie charakter rejestrowy, w związku z tym w postępowaniu ewidencyjnym nie rozstrzyga spraw własnościowych. Dlatego nie znaleziono podstaw do zmiany decyzji.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 22 lutego 2017 r. pełnomocnikowi organu przedstawiono sprawozdanie techniczne z k. 33 akt administracyjnych i po odczytaniu zapisu z wersów 6 i 7 od dołu Sąd poprosił o wyjaśnienie kiedy i na podstawie jakich dokumentów do obecnej powierzchni działki nr [...] włączono część parceli katastralnej nr [...] – działka nr [...]. Pełnomocnik organu podał, że w chwili obecnej nie jest w stanie udzielić wyjaśnienia.

Reprezentujący uczestnika postępowania Gospodarstwo Leśne – Lasy Państwowe N. A. – nadleśniczy A. C. wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że okoliczność, że sporny teren stanowi las wynika z planu urządzenia lasu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) kontrola sądu administracyjnego, ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu między innymi wówczas, gdy narusza przepisy postępowania w sposób, mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Podkreślić nadto trzeba, iż sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, iż podniesione w skardze zarzuty i ich uzasadnienie nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2004 r. sygn. akt I SA 2027/02, publ. Lex 146756 i z dnia 29 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA 2819/02, publ. Lex 146750).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kontrola zgodności z prawem działania organów służby geodezyjnej i kartograficznej w sprawie, w której Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] wprowadzającą zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu S. G. S. zmiany polegające na: 1. wykreśleniu z rejestru gruntów działki nr [...], której część powierzchni stanowiącej 0.2100 ha wchodzi w skład działki nr [...] oraz ujawnieniu w rejestrze gruntów działki nr [...] o pow. 0.0976 ha i działki nr [...] o pow. 0.4606 ha, zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych dotyczących działki oraz mapą uzupełniającą stanowiącymi odpowiedni załączniki nr 1 i 2 niniejszej decyzji, 2. prawidłowym wkreśleniu na arkuszu mapy 1 przebiegu granic działki nr [...], zgodnie z mapą uzupełniającą stanowiącą załącznik nr 2 niniejszej decyzji, 3. ujawnieniu, że część działki nr [...], stanowiąca użytek dr - drogi jest bez oznaczenia hipotecznego zgodnie z protokołem z badania stanu prawnego nieruchomości, stanowiącym załącznik nr 3 niniejszej decyzji.

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań wskazać należy, iż zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.) ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. W myśl ust. 3a tegoż artykułu ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 tej samej ustawy informacje, o których mowa w art. 20 ust. 1 i 2, zawiera operat ewidencyjny, który składa się z:

1) bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, prowadzonej za pomocą systemu teleinformatycznego zapewniającego w szczególności:

a) odpowiednio zabezpieczone przechowywanie danych i ich aktualizację,

b) udostępnianie oraz wspólne korzystanie z danych na zasadach określonych w przepisach o infrastrukturze informacji przestrzennej,

c) wizualizację danych w formie rejestrów, kartotek i wykazów oraz mapy ewidencyjnej, a także udostępnianie zainteresowanym wypisów z tych rejestrów, kartotek i wykazów oraz wyrysów z mapy ewidencyjnej;

2) zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych.

W myśl art. 24 ust. 2a informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Zgodnie z ust. 2b tego samego artykułu aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Jednocześnie § 9 ust. rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 z 2001 r.) stanowi, że działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych.

W § 28 tegoż rozporządzenia określono, że treść mapy ewidencyjnej stanowią miedzy innymi granice działek, kontury użytków gruntowych i ich oznaczenia oraz numery działek ewidencyjnych, zaś w § 60 wskazano miedzy innymi, że danymi ewidencyjnymi dotyczącymi działki ewidencyjnej są numer działki stanowiący część składową identyfikatora działki ewidencyjnej, pole powierzchni działki ewidencyjnej oraz informacje określające pola powierzchni konturów użytków gruntowych i klas gleboznawczych w granicach działki ewidencyjnej.

W § 45 ust. 1 rozporządzenia prawodawca doprecyzował, iż a aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych.

Dla prawidłowego rozpoznania sprawy koniecznym jest nadto zdiagnozowanie zasadniczego problemu w niej występującego.

W ocenie Sądu istota występującego w sprawie problemu sprowadza się zaś do rozstrzygnięcia w jaki sposób naprawić niewątpliwie występującą w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu S. G. S. wadliwość polegającą na przypisaniu tego samego fragmentu powierzchni ziemskiej powierzchni 0.2100 ha zarówno do działki nr [...] stanowiącej drogę gminną będącą własnością G. S., jak i do działki nr [...] będącej własnością Skarbu Państwa, położonej w obrębie leśnym [...], dla której w księdze wieczystej jako sposób korzystania wpisano Ls – Lasy (k. 107 akt administracyjnych organu I instancji), zaś w wypisie z rejestru gruntów wskazano, iż działka ta obejmuje użytek lasy – Ls o powierzchni 1.6300 ha oraz drogi – dr o powierzchni 0,21 ha.

Niewątpliwa wadliwość operatu opisowo-kartograficznego występująca w tej sprawie wyraża się także tym, iż na wchodzącej w skład tegoż operatu mapie ewidencyjnej działka nr [...] wrysowana jest jako składająca się z dwóch odrębnych fragmentów rozdzielonych od siebie działka nr [...] stanowiącą użytek drogi i oznaczonej jako ul. [...], co stoi w oczywistej i rażącej sprzeczności z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów budynków.

Tak zdiagnozowany problem pozwala na stwierdzenie, choć organy nie wyraziły tego expressis verbis w uzasadnieniach swoich decyzji, iż przesłanką wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków było wykrycie błędnych informacji (art. 24 ust.2a pkt 1 lid. d P.g.k.) i wynikająca z tego potrzeba wyelminowania danych błędnych (§ 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

Co za tym idzie zasadnym było wszczęcie w sprawie postępowania administracyjnego i załatwienie jej w drodze decyzji administracyjnej, albowiem do aktualizacji operatu, bo tak należy określić wprowadzenie w nim zmian, doszło z przyczyn innych niż wskazane w art. 24 ust. 2b pkt 1, co oznacza, iz zachodził inny przypadek aktualizacji, o którym mowa w art. 24 ust. 2b pkt 2.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż przesłanką wszelkich rozstrzygnięć organów administracji orzekających w postępowaniu administracyjnym winny być kompletne ustalenia faktyczne. Zasada powyższa wynika wprost z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i znajduje zastosowanie do postępowania toczącego się przed organami obu instancji.

Oczywistym bowiem jawi się, iż dokonanie właściwej wykładni prawa materialnego i jego należyte zastosowanie jest możliwe jedynie wtedy, gdy stan faktyczny sprawy jest niewadliwie ustalony, czego warunkiem jest poczynienie pełnych i prawidłowych ustaleń faktycznych, opartych na należycie zebranym i wszechstronnie rozważonym materiale dowodowym.

Wymogom tym orzekając w sprawie organy nie sprostały

Zauważyć bowiem trzeba, iż dla prawidłowego ustalenia w jaki sposób usunąć należy występującą w operacie ewidencji gruntów i budynków, a opisana juz powyżej wadliwość kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy wadliwym błędnym było dopisanie spornej powierzchni 0.2100 ha do działki leśnej (aktualnie dz. nr [...] stanowiąca własność skarbu państwa, czy też do działki drogowej (aktualnie dz. nr [...] stanowiąca własność G. S.) i co za tym idzie czy wadliwość wyrysu z map ewidencyjnych wchodzącego w skład operatu polega na wadliwym oznaczeniu granic działki nr [...] jako przecinającej działkę nr [...], czy też na wadliwym oznaczeniu dwóch odrębnych działek leśnych, leżących po dwóch stronach drogi gminnej tym samym numerem [...].

Odpowiedzi na tak postawione pytanie nie udziela kluczowy przeprowadzony w sprawie dowód w postaci sprawozdania technicznego znajdującego się akatch organu I instancji, jak i uzasadnienia decyzji organów obu instancji.

W sprawozdaniu tym i w ślad za nim w uzasadnieniu decyzji organu I instancji znalazł się bowiem zapis, że działka oznaczona obecnie na arkuszu mapy 1 nr [...] o pow. 1.8400 ha powstała z parcel katastralnych oznaczonych na karcie 2 nr [...] o pow. 0.8705 ha i [...] o pow. 0.7899 ha.(łączna pow. parcel 1.6604 ha (do obecnej powierzchni działki [...] włączono części parceli katastralnej nr [...] (działka nr [...]).

Jednocześnie zarówno w tymże sprawozdaniu, jak i w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji brak jakichkolwiek ustaleń co do tego, kiedy i na jakiej podstawie do obecnej powierzchni działki leśnej nr [...] włączono części parceli katastralnej nr [...] (działka nr [...]).

Zauważyć zaś należy, iż prawdopodobnie to właśnie to włączenie spowodowało powstanie rozbieżności wyrażającej się przypisaniem tego samego fragmentu powierzchni ziemskiej do powierzchni dwóch różnych działek, to jest działki drogowej i działki leśnej.

Dalej wskazać należy, iż z tego samego sprawozdania, bezrefleksyjnie przytoczonego w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji wynika, że działka nr [...] o pow. 0.7500 ha, obręb S., ark. mapy 1, stanowiąca użytek dr (drogi), powstała z parcel katastralnych oznaczonych na karcie 2 nr [...] o pow. 0.6634 ha, nr [...] o pow. 0.0369 ha i nr [...] o pow. 0.0455 ha (łączna powierzchnia parcel katastralnych 0.7458 ha), przy czym przedmiotowe parcele katastralne zapisane są w matrykule nr [...], gdzie ujawniony jest zapis dotyczący właściciela w języku niemieckim "Wege".

Sięgnięcie do tegoż powoływanego przez organ dokumentu źródłowego znajdującego się na k. 68 akt administracyjnych organu I instancji, pozwala na stwierdzenie, iż odnośnie parceli nr [...] w rubryce Des Eigentümers znajduje się w podrubryce Name, Vornamen und Stand. zapis o treści Öffentliche Wege, zaś w rubryce Wohnort und Hausnummer zapis o treści "Suschen“. zapisów w rubryce Bezeichnung der Lage u.f.w. Sąd nie był natomiast w stanie odczytać. Zauważyć w tym miejscu należy, iż zapis Öffentliche Wege przetłumaczyć należy na język polski jako drogi publiczne, a nie jako nazwisko i imię właściciela, zaś wskazany w rubryce miejsce zamieszkania i numer domu zapis Suschen, to niemiecka nazwa miejscowości S., co dodatkowo uprawdopodabnia jedną z dwóch potencjalnie występujących w sprawie, a wykluczających się wersji, to jest przyjęcie, że błędnymi danymi wprowadzonymi do ewidencji były dane dotyczące powierzchni działki o aktualnym numerze [...] wynoszącej 1.6604 ha i obejmującej nie tylko lasy, lecz także użytek drogowy o powierzchni 0,2100 ha stanowiący części parceli katastralnej nr [...] (działka nr [...]) i czyni koniecznym kiedy i na jakiej podstawie prawnej doszło do ujawnienia w działce nr [...] powierzchni fragmentu działki pierwotnie stanowiącej drogę publiczną.

Reasumując w ocenie sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i jego przedstawienia przez organy administracji nie wynika kiedy sporna powierzchnia 0,2100 ha zaczęła występować w ramach powierzchni dwóch odrębnych działek, jak to się stało i dlaczego fragment istniejącej już co najmniej przez rokiem 1918 drogi publicznej stanowiącej parcelę katastralną nr [...] (obecnie [...]) włączono do obecnej działki nr [...].

Z powyższym wiąże się kolejne uchybienie proceduralne organów obu instancji wyrażające się w braku precyzyjnego wskazania co i dlaczego wynika z poszczególnych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Organ zarówno I jak i II instancji, musi, zatem nie tylko zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie lecz także odnieść się do występujących w sprawie zagadnień prawnych.

Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć oraz zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów władzy publicznej wyrażona w art. 8 k.p.a. Strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym. Motywy decyzji muszą być tak ujęte, aby strona zainteresowana mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy jej wydaniu. Tak sporządzone uzasadnienie daje również rękojmię, iż organ dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Nieuzasadnienie zaś decyzji w sposób właściwy narusza uprawnienia strony i podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7 - 10 k.p.a.), a tym samym stanowi podstawę do uchylenia takiej decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: 25 listopada 2009 r., sygn. I OSK 558/09 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA, z dnia 16 marca 1998 r., sygn. II SA 96/98, publ. Lex nr 41681, z dnia 28 października 1998 r., sygn. I SA/Gd 1651/96; z dnia 13 grudnia 1988 r., sygn. II SA 497/88, publ. ONSA 1989, nr 2, poz. 68, Lex nr 10079; z dnia 8 maja 1998 r., I SA/Lu 380/97 – nie publikowane).

Również tym wymogom organy obu instancji nie sprostały, albowiem opis przeprowadzonych dowodów zawarty w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszoinstancyjnej jest zbyt lakoniczny i ogólnikowy jak na tak specjalistyczne dokumenty i będące przedmiotem postępowania zagadnienia wymagające wiedzy specjalistycznej.

Przykładowo wskazać należy na znajdujący w uzasadnieniu decyzji organu I instancji zapis, iż cyt. "O fakcie, że część działki nr [...] weszła w skład działki nr [...] świadczy również pierworys gruntów N. A. obręb M. W." bez wskazaniu numeru kart na jakich dokument ten się znajduje oraz wyjaśnienia dlaczego organy z dokumentu tego wyprowadzają takie akurat ustalenia faktyczne, w sytuacji gdy w aktach sprawy znajduje się szereg dokumentów opisanych jako pierworys, zaś dokument opisany jako pierworys gruntów nadleśnictwa Antonin (k. 61 akt organu i instancji) stanowi szkic na którym brak oznaczeń odpowiadających współczesnym oznaczeniom działek i który jest nieczytelny dla osoby nie posiadającej wiedzy specjalistycznej z dziedziny geodezji i kartografii.

Jednocześnie organy w żaden sposób nie odniosły się na przykład do znajdującego się na k. 62 akt administracyjnych pierworysu ewidencyjnego na którym wskazano jako odrębne działki drogę opatrzoną nr [...] (obecnie [...]) oraz położone po dwóch jej stronach nieruchomości leśne opatrzone numerami [...] i [...], odpowiadające dwóm działko opatrzonym nr [...] widniejącym na aktualnej kopii mapy ewidencyjnej (k. 2 akt), jak i znajdującego się w aktach sprawy zawiadomienia o dokonaniu przez Sąd Rejonowy w O. Wydział V Ksiąg Wieczystych wpisu w księdze wieczystej, gdzie wskazano, iż sposób korzystania z działki nr [...] to wyłącznie lasy, to jest użytek Ls, przy jednoczesnym braku wskazania by działka ta obejmowała użytek dr (k.107 akt organu I instancji).

Taki sposób skonstruowania uzasadnienia powoduje zaś, iż jest ono w zakresie ustalenia stanu faktycznego, w tym stwierdzenia na jakich dowodach organ się oparł, a jakim odmówił wiarygodności, względnie przydatności dla wyjaśnienia sprawy absolutnie nieweryfikowalne zarówno dla strony jak i orzekającego w sprawie sądu.

Zupełnie niezrozumiałym dla Sądu jest wreszcie sposób odniesienia się przez organ II instancji do podnoszonego w odwołaniu argumentu dotyczącego niezgodności przeprowadzonej aktualizacji z ostateczną decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2016 r., znak [...] [...] stwierdzającą nabycie przez G. S. z mocy prawa i nieodpłatnie z dniem 27 maja 1990 r. mienia Skarbu Państwa, stanowiącego własność nieruchomości - działki nr [...] o pow. 0.7300 ha.

Zauważyć bowiem należy, iż w tym zakresie organ odwoławczy błędnie przyjął, że decyzja ta stała się ostateczna w dniu 30 czerwca 2016 r., podczas gdy z datowanej na 1 czerwca 2016 r. adnotacji na odpisie tejże decyzji wynika, iż stała się ona ostateczna i prawomocna z dniem 30 maja 2016 r., a więc przed wydaniem orzeczenia w kontrolowanej sprawie przez organ I instancji.

Ze sformułowanego w sposób niezbyt przejrzysty uzasadnienia decyzji organu II instancji wynika przy tym, iż nie uznał on tejże ostatecznej decyzji komunalizacyjnej za istotny dla rozstrzygnięcia sprawy dowód, co stoi w oczywistej sprzeczności z treści art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. b w z. z art. 23 ust. 3 pkt 1 lit. a tej samej ustawy, z których to przepisów wprost wynika, że ostateczne decyzje administracyjne wydane w sprawie nabycia, zmiany lub utraty prawa własności nieruchomości stanowią dokumenty źródłowe w oparciu o które dokonuje się aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków.

Zauważyć zaś trzeba, którą to okoliczność zupełnie pominął w swoich rozważaniach organ II instancji, iż przedmiotowa ostateczna decyzja komunalizacyjna nie tylko orzeka o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez G. S. określonej nieruchomości, lecz nadto identyfikuje tą nieruchomość poprzez wskazanie numeru działki, obrębu i arkusza mapy oraz powierzchni wynoszącej 0,7300 ha, co odpowiada powierzchni działki [...] wykazywanej. w operacie ewidencji gruntów i budynków. Również powyższe okoliczności winny być zatem wyjaśnione przez organ, który winien uzasadnić swoje stanowisko, co do tego, dlaczego uznaje przedmiotową ostateczną decyzję komunalizacyjną dotyczącą działki o określonej powierzchni za nieprzydatną dla rozstrzygnięcia sprawy.

Reasumując uznać należy, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły w wyniku przeprowadzenia postępowania z naruszeniem szeregu przepisów prawa procesowego, to jest art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Stwierdzić bowiem należy, iż organy nie wykazały dlaczego uznały, że wymagającym przeprowadzenia odpowiedniej aktualizacji operatu ewidencyjnego błędem występującym w ewidencji jest wyodrębnienie i wykazanie granic drogi stanowiącej działkę na [...] na mapie ewidencyjnej, względnie brak oddzielenia na mapie ewidencyjnej od działki nr [...] fragmentu działki ujawnionej w działce nr [...] jako droga, a nie przypisanie fragmentu powierzchni tejże drogi do łącznej powierzchni działki leśnej nr [...].

Inaczej rzecz ujmując organy nie wykazały dlaczego odrzuciły taki sposób niewątpliwie koniecznej aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków celem usunięcia danych błędnych, który sprowadzałby się do skorygowania powierzchni działki nr [...] poprzez odjęcie z jej powierzchni spornego obszaru i zmiany jej oznaczeń poprzez wskazanie, że działka ta stanowi dwie odrębne działki o różnych numerach położone po dwóch stronach działki drogowej, a zdecydowały się na rozwiązanie takie jak przyjęte w zaskarżonej decyzji.

Spełnione zatem zostały przesłanki do wyeliminowania z obrotu prawnego tych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lt. c p.p.s.a.

Uchylenie zarówno decyzji zaskarżonej skargą, jak i decyzji pierwszoinstancyjnej uzasadnione jest potrzeba przeprowadzenia postępowania co do istoty sprawy, co uniemożliwia konwalidowanie stwierdzonych uchybień przez organ odwoławczy bez faktycznego naruszenia zasady dwuinstancyjności.

Wobec stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na poczynione w sprawie przez organy ustalenia faktyczne Sąd za przedwczesne uznał odnoszenie się do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, albowiem dopiero nie budzące wątpliwości ustalenie stanu faktycznego sprawy pozwoli na dokonanie oceny prawidłowości zastosowania w niej przepisów materialnoprawnych.

Rozpoznając ponownie sprawę organy winny uwzględnić poglądy prawne Sądu wyrażone w uzasadnieniu niniejszego wyroku i w sposób wyczerpujący, uwzględniający wymogi określone w k.p.a. zebrać kompletny materiał dowodowy, odnieść się do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego i uzasadnić podjętą decyzję w sposób odpowiadający wymogom k.p.a.

W szczególności organy winny podjąć próbę uzasadnienia swoich decyzji w sposób zrozumiały dla osób nie posiadających specjalistycznej wiedzy z dziedziny geodezji i umiejętności samodzielnego odczytywania dokumentów geodezyjnych, w tym jak w niniejszej sprawie w zasadniczej części dokumentów posiadających walor dokumentów historycznych.

Nadto organy winny uwzględnić treść art. 20 ust. 3a P.g.k. stanowiącego, że ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach im odnieść się w tym zakresie do przedstawionych na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. twierdzeń uczestnika postępowania, iż okoliczność, że sporny fragment powierzchni ziemskiej stanowi las i winien być przypisany do działki nr [...], a nie do działki drogowej wynika z planu urządzenia lasu.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o treść przepisu art. 200 art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie [...]zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.