Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1510/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4  ust. 2,  art. 5  ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a,  art. 135
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2016 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko G. W.

Decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] maja 2016 r. L. W. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko G. W. ur. [...] maja 2010 r. Do wniosku dołączyła zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], o przysługującym L. W. prawie do świadczenia: "renta rodzinna/renta socjalna".

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia wychowawczego na dziecko G. W. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, określonego w art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

Od decyzji Prezydenta Miasta [...] odwołanie złożyła L. W., kwestionując zasadność podjętego rozstrzygnięcia i podnosząc, że organ I instancji błędnie ustalił dochód rodziny. Wyjaśniła, że jej miesięczny dochód wynosi [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w dwuosobowej rodzinie stanowi [...]zł. Wobec czego odwołująca wniosła o uchylenie decyzji I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. utrzymało w mocy odmowną decyzję Prezydenta Miasta [...]. Kolegium wskazało, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady ustalania, wypłacania i weryfikowania prawa do tego świadczenia określa ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195, dalej ustawa) oraz rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze (Dz.U. z 2016 r. poz. 214).

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 2 pkt 14, art. 4 i art. 5 ustawy i wskazał, że L. W. we wniosku z dnia [...] maja 2016 r. zwróciła się o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna G. W., ur. [...] maja 2010 r., czyli na pierwsze dziecko, w rozumieniu art. 5 ust. 3 ustawy. Rodzina wnioskodawczyni składa się z dwóch osób, tj. matki i syna. Ponadto organ podniósł, iż z akt sprawy nie wynika, aby członkiem rodziny było dziecko niepełnosprawne, tj. dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych albo orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 2 pkt 9 ustawy). Przy czym zasadniczym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie jest to, aby dochód miesięczny w rodzinie w przeliczeniu na osobę nie przekraczał 800,00 zł.

Organ wskazał, że w art. 2 pkt 1 i 4 ustawy zawarta została definicja "dochodu" i "dochodu rodziny". Zgodnie z w/w regulacjami ilekroć w ustawie jest mowa o "dochodzie" oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, a o "dochodzie rodziny" oznacza to sumę dochodów członków rodziny. Z kolei "dochód członka rodziny" oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2 ustawy).

Wobec powyższego Kolegium zauważyło, że według art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) "dochód" oznacza (po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób): a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne; b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne; c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych - enumeratywnie wyliczone w tym przepisie. Natomiast stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Przy czym w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 3 ustawy). Kolegium ponadto podniosło, iż definicję dochodu utraconego ustawodawca zawarł w art. art. 2 pkt 19 ustawy, który oznacza utratę dochodu spowodowaną, m.in. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. c). Z kolei w myśl art. 2 pkt 20 uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane m.in. uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. c). Jednocześnie rokiem kalendarzowym, który jest brany pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego - na okres trwający od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. - jest rok 2014 (art. 18 ust. 1 ustawy w zw. art. 48 ustawy).

Zdaniem Kolegium z przedłożonego materiału dowodowego wynika, że na dochód rodziny wnioskodawczyni w 2014 r. składał się dochód L. W. z tytułu otrzymywanego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych świadczenia, tj. renty rodzinnej/renty socjalnej. Łączny dochód rodziny zatem wyniósł [...] zł netto miesięcznie, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniosło [...] zł netto – a zatem ustalony dochód przekroczył kryterium dochodowe wskazane w ustawie.

Z kolei odnosząc się do podniesionej w treści złożonego odwołania argumentacji o błędnym wyliczeniu dochodu, jak również do treści złożonego w dniu [...] lipca 2016 r. zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Kolegium stwierdziło, że argumentacja ta nie zasługuje na uwzględnienie. Treść przedłożonego na etapie prowadzonego postępowania odwoławczego zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dowodzi bowiem, że w okresie od [...] stycznia 2014 do [...] grudnia 2014 r. L. W. pobierała rentę rodzinną/rentę socjalną. Z wyjaśnienia zamieszczonego przez organ rentowy wynika, że w miesiącu styczeń 2014 r. dokonano ponownego przekazania renty za miesiąc grudzień 2013 r. w kwocie brutto [...] ([...]zł netto). Uzasadnieniem powyższego była dokonana przez L.W. zmiana numeru rachunku bankowego. Zatem Kolegium wskazałona treść przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.), zgodnie z którym przychodami są otrzymane lub pozostawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Na tej podstawie organ odwoławczy stwierdził, że co prawda przekazane w styczniu 2014 r. świadczenie w wysokości [...] zł netto było świadczeniem należnym za grudzień 2013 r., to jednak pozostawienie podatnikowi pieniędzy do dyspozycji nastąpiło w roku kalendarzowym 2014 r. Przy czym Kolegium po ponownej weryfikacji dochodu rodziny wnioskodawczyni uznało, że z uwagi na to, iż dochód miesięczny na osobę w rodzinie przekracza ustawowe kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 3 ustawy (tj. 800,00 zł) wnioskowane świadczenie wychowawcze nie przysługuje.

Decyzja Kolegium stała się przedmiotem skargi L. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa, poprzez błędną interpretację art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz art. 5 ust. 3 tej ustawy, poprzez uznanie, że dochód za 2014 r. wyniósł [...] zł netto miesięcznie, podczas gdy faktycznie było to [...] zł. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji Kolegium. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że organ w toku postępowania błędnie ustalił dochód rodziny skarżącej, gdyż do dochodu uzyskanego w 2014 r. nie powinien doliczyć kwoty renty należnej skarżącej w grudniu 2013 r. Przy czym fakt otrzymania w styczniu 2014 r. świadczenia należnego skarżącej za grudzień 2013 r. spowodowany był okolicznością zmiany numeru rachunku skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016 r., poz. 1066 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j: Dz. U. 2016, poz. 718 j.t. dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2016 r., odmawiającej przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na syna G. W. ur. [...] maja 2010 r. Orzeczenie to utrzymane zostało w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. Materialnoprawną podstawą decyzji organów były przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. 2016 poz.195, zwanej dalej ustawą ).

Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie budził wątpliwości. Skarżąca samotnie wychowuje małoletniego syna, urodzonego [...] maja 2010 r. Dziecko nie jest niepełnosprawne. Skarżąca z synem tworzy rodzinę dwuosobową.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W przedmiotowej sprawie wniosek złożyła matka dziecka.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy ilekroć w ustawie mowa o pierwszym dziecku - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia.

Małoletni G. W. – syn skarżącej jest jej jedynym dzieckiem, w myśl ustawy - pierwszym.

Wniosek o ustalenie prawa do przyznania świadczenia skarżąca złożyła w dniu [...] maja 2016 r. Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. od 1 kwietnia 2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. Zgodnie zaś z ust. 2 tego artykułu w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.) przez dochód należy rozumieć – po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit c tiret 14 dochód oznacza alimenty na rzecz dzieci.

Zdaniem Sądu organy orzekające niezasadnie uznały, że łączny dochód rodziny skarżącej w 2014 r. wyniósł [...] zł netto, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej stanowiło [...] zł netto miesięcznie. W okolicznościach przedmiotowej sprawy zauważyć bowiem należy, iż organy błędnie uznały za dochód uzyskany przez skarżącą w styczniu 2014 r. świadczenie należne skarżącej w grudniu 2013 r., tj. rentę socjalną w kwocie [...] zł netto. Świadczenie to bowiem było dochodem skarżącej, uzyskanym w grudniu 2013 r., a fakt fizycznego wypłacenia kwoty pieniężnej w styczniu 2014 r. wynikał jedynie z niemożności przekazania tej kwoty skarżącej w grudniu 2013 r. z powodu zmiany numeru konta bankowego (patrz zaświadczenie z ZUS z dnia [...] lipca 2016 r., znak [...]).W zaistniałej sytuacji, która miała miejsce na przełomie roku 2013/2014 r. należy zauważyć, że techniczne przekazanie w styczniu 2014 r. kwoty należnej skarżącej w grudniu 2013 r., nie powinno skutkować doliczeniem tej kwoty przy obliczaniu dochodu skarżącej za 2014 r. Ponadto, podkreślić trzeba, że jak wynika zarówno z tytułu ustawy z dnia 11 lutego 2016 r., jak i treści jej art. 4 ust. 1, celem omawianej regulacji prawnej jest udzielenie przez Państwo rodzicom (opiekunom) dzieci pomocy w wychowaniu dzieci w formie częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (świadczenie wychowawcze), a tym samym w odniesieniu do pierwszego dziecka wskazał na socjalny charakter tego świadczenia. Przy czym intencją ustawodawcy, co wynika z wykładni celowościowej omawianej regulacji prawnej, jest obliczanie dochodu rodziny z 12 miesięcy kalendarzowych, w tym przypadku 2014 r. Zważywszy na bardzo trudną sytuację życiową skarżącej, która nawet przy złożeniu wzięcia pod uwagę dochodu z 13 miesięcy za rok 2014 r., przekroczyła ustawowe kryterium jedynie o [...] zł, trudno nie wskazać na ratio legis przepisów stosowanej ustawy oraz okoliczność, że w ustawie o świadczeniach rodzinnych, do której odsyła przedmiotowa ustawa definicja dochodu odnosi się do roku kalendarzowego (12 miesięcy) poprzedzającego okres zasiłkowy (w tym przypadku 2014 r.). Wobec powyższego, w przedstawionych okolicznościach, stwierdzić należy, iż dochód rodziny skarżącej uzyskany w 2014 r. - po odliczeniu przekazanej przez ZUS renty rodzinnej/renty socjalnej za grudzień 2013 r. - stanowiła łączna kwota [...] zł, co w przeliczeniu na dochód miesięczny w 2014 r. dawało kwotę [...] zł netto na każdą osobę w dwuosobowej rodzinie skarżącej. Taki stan rzeczy obligował natomiast organy orzekające do udzielenia wnioskowanej pomocy, gdyż skarżąca spełniła kryteria ustawowe do jej otrzymania, w tym kryterium dochodowe. Zatem, w ocenie Sądu, odmowa przyznania świadczenia wychowawczego skarżącej w takiej sytuacji narusza prawo, gdyż ustawodawca, w przypadku przyznania tego świadczenia na pierwsze dziecko ustalił kryterium dochodowe w wysokości 800,00 zł miesięcznie.

Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia [...] maja 2016 r. organy przy obliczeniu dochodu rodziny skarżącej za 2014 r. uwzględnią stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. , orzekł jak w sentencji.