Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 487/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędzia WSA Beata Kalaga -Gajewska Protokolant staż. Anna Michalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2006r. sprawy ze skargi P. F. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., na zasadzie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r., Nr 142, poz.950 ze zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił P. F. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD "we W. decyzją z dnia [...]r. z tytułu walki z reakcyjnym podziemiem - LWP w okresie od [...] 1947 r. do [...] 1948 r.". Organ administracyjny ustalił bowiem, że uprawnienia kombatanckie uzyskał on wyłącznie z powyższego tytułu, który przywołanej ustawie znany jest jako uczestnictwo w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Przy czym nie wykazał, aby w czasie służby w Wojsku Polskim w w/w okresie brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art.1 ust.2 pkt 6 cytowanej ustawy. A w takiej sytuacji powołany w podstawie prawnej decyzji przepis nakazuje pozbawienie tych uprawnień.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P. F. domagał się zmiany tej decyzji. Wskazał, że nigdy nie był we W. i nie należał do tamtejszego ZBoWiD. Nadto, że podczas służby w Wojsku Polskim w latach 1947-1949 walczył z bandami Ukraińskiej Powstańczej Armii.

Decyzją z dnia [...] r., na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art.127 § 3 k.p.a. oraz art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach..., Kierownik Urzędu utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r.. Podzielił bowiem poprzednio zaprezentowane ustalenia i rozważania, które doprowadziły do wniosku, że odwołującemu się, który dotychczasowe uprawnienia uzyskał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnego tytułu, a uzyskane uprawnienia ulegają uchyleniu. Organ wskazał, iż odwołujący się pełnił służbę w [...] na terenie województwa [...], na którym nie działały oddziały UPA. Dlatego też wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie uwzględnił.

Na skutek skargi P. F. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 października 2002 r. uchylił obie zapadłe w sprawie administracyjnej decyzje i orzekł o kosztach postępowania. Przyczyną takiego rozstrzygnięcia był wzięty pod rozwagę z urzędu fakt naruszenia przepisów postępowania. Dostrzeżono bowiem, iż z akt administracyjnych wynikało nabycie przez kombatanta uprawnień na podstawie decyzji Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej w K. z dnia [...] r., podczas gdy organ administracyjny przyjął nabycie tychże uprawnień mocą decyzji z dnia [...] r. wydanej przez ZW ZBoWiD we W.. Te rozbieżności nie zostały przez organ wyjaśnione, a nie pozwalały na pozostawienie w obrocie prawnym tych decyzji.

Kolejną decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na zasadzie art. 25 ust.2 pkt 2 i art.25 ust.4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach..., pozbawił P. F. uprawnień kombatanckich przyznanych mu decyzją Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w K. z dnia [...] r. z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w okresie od [...] 1947 r. do [...] 1948 r.. W jej uzasadnieniu ustalił, iż przedmiotowe uprawnienia strona nabyła w ramach służby w [...] w [...]. Zatem pod rządami cytowanej ustawy mogłaby zachować te uprawnienia jedynie wówczas, gdyby spełniła przesłanki uregulowane w jej art.25 ust.2 pkt 2 zd. 2, w szczególności, gdyby walczyła z oddziałami wskazanymi w art.1 ust.2 pkt 6 tej ustawy. Tymczasem przeprowadzone dowody takiej okoliczności nie potwierdziły. Toteż należało orzec o pozbawieniu tych uprawnień.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P. F. powołał się na dokumenty b. ZBoWiD, twierdząc, że pozwalają one na zachowanie dotychczasowych uprawnień. Zatem uznał powyższe rozstrzygnięcie za chybione.

Zaskarżoną obecnie decyzją, z powołaniem się na przepisy art.127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art.25 ust.2 pkt2 i art.25 ust.4 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach..., utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] r.. W jej motywach organ podał, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy okazał się niezasadny. Zebrany materiał dowodowy nie pozwolił na uznanie spełnienia przesłanek uregulowanych w art.25 ust.2 pkt 2 zdanie 2 cytowanej ustawy. Odmienne wywody skarżącego ocenione zostały jako gołosłowne. Jednostki, w jakich służył, a to [...] i [...], nie brały udziału w walkach z oddziałami UPA. Dlatego w tej sytuacji, gdy odwołujący się nabył dotychczasowe uprawnienia jako uczestnik walk o utrwalenie władzy ludowej, musiał zostać ich pozbawiony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, kwestionując zasadność przytoczonych w jej uzasadnieniu argumentów. Powołał się przy tym na dotychczasowe twierdzenia i naprowadził, iż w jego teczce osobowej znajdowały się dokumenty potwierdzające udział w walkach z bandami UPA, przy czym, być może podczas przeniesienia jej do W., dowody te zaginęły. Ich duplikatów nie posiada, toteż obecnie nie jest w stanie wykazać istotnych okoliczności faktycznych.

W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i dodając, że akta skarżącego nie były przenoszone do W., a jedynie omyłkowo wskazano na w. organ ZBoWiD jako ten, który przyznał mu uprawnienia kombatanckie. Poza tym podniósł, iż skarżący nigdy wcześniej nie powoływał się na dokument dowodzący jego walk z UPA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

skarga nie mogła odnieść skutku, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a tylko w tym aspekcie podlega kontroli sądowej. Stosownie do brzmienia art.1§1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te powołane są do kontroli zgodności z prawem wykonywania administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych (p. art.1 i art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Zatem w toku postępowania badają czy objęte skargą decyzje nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, jak też kontrolują czy nie są one dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą ich nieważność (p. art.145 ostatnio przywołanej ustawy). Przy czym, jak głosi art.134 §1 tej ustawy, sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przeto oceny legalności dokonują również z urzędu. Zatem nie mogą oceniać innych okoliczności, jak tylko tych, które są przesłankami objętego skargą rozstrzygnięcia. Nie mogą przeto brać pod uwagę pokrzywdzenia strony decyzją, jej pobudek w dokonywaniu określonych działań, jej stanu rodzinnego, majątkowego, zasad współżycia społecznego itp., o ile nie wchodzą one w skład hipotezy normy prawnej mającej zastosowanie w sprawie. Związane są bowiem całkowicie brzmieniem i interpretacją takiej normy prawnej, odzwierciedlającej wolę ustawodawcy ujawnioną w treści odpowiedniego przepisu.

Ograniczając się zatem do badania powodów pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich i trafności zastosowania odpowiednich przepisów ustawy o kombatantach... w tych ramach, nie sposób było dostrzec uchybień przepisom prawa materialnego i procesowego przy wydawaniu zapadłych w tym przedmiocie decyzji, a więc powodów do ich wzruszenia. Zarzuty skargi okazały się przeto chybione, zaś brak było trafnych podstaw branych pod rozwagę z urzędu.

Organ administracyjny wydał bowiem kontrolowane rozstrzygnięcia dysponując pełnym dostępnym materiałem dowodowym, który poprawnie oceniając, przyjął za podstawę dokonanych ustaleń faktycznych. Te zaś zasadnie rozważył, w konsekwencji czego wydał słuszne i prawidłowo umotywowane decyzje, nie uchybiające przepisom proceduralnym. Godzi się przede wszystkim podzielić stanowisko zaprezentowane przez organ, wedle którego skarżący nie wykazał, aby w czasie służby w Wojsku Polskim walczył z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Nie przedłożył na tę okoliczność żadnych dowodów, zaś uzyskane przez organ tej kwestii nie potwierdzają, co odnosi się także do materiałów b. ZBoWiD. Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] r. wynika, że jednostki KBW, w których służył skarżący pełniły służbę ochronną i wartowniczą oraz brały udział w organizowaniu konwojów. Podobnie rzecz się ma z zaświadczeniem Wojskowej Komendy Uzupełnień w G. z dnia [...] r., w którym podano przebieg służby skarżącego, bliżej jej nie precyzując. W tej sytuacji, gdy zwłaszcza organ przedstawił przekonywujące aspekty dokonanej oceny wiarygodności omawianych dowodów, a tej ocenie nie sposób zarzucić dowolności i nielogiczności, odmienne twierdzenia skarżącego przyszło uznać za gołosłowne. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że skarżący jest osobą w podeszłym wieku, że z powodu upływu czasu nie dysponuje odpowiednimi dokumentami, bowiem z zasady każdy, kto powołuje się na pewne okoliczności, winien je udowodnić, z negatywnymi skutkami niemożności uczynienia tego. Organ wyczerpał swój obowiązek procesowy w tym zakresie, zaś skarżący, poza lakonicznymi twierdzeniami, nawet nie uprawdopodobnił istotnych okoliczności, jakie stara się forsować. Trzeba w tym miejscu nadmienić, iż – jak słusznie powiada organ – materiały b. ZBoWiD dotyczące skarżącego nigdy nie znajdowały się we W., a jedynie omyłkowo poprzednio wskazano na w. organy ZBoWiD, jako te, które przyznały skarżącemu uprawnienia, co zresztą było powodem uchylenia dotychczasowych decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny. Natomiast niepodobna wywodzić z tej zaszłości istnienia dowodów na kombatancką przeszłość skarżącego.

Zapadłe w sprawie decyzje nie naruszają także powołanych jako podstawa prawna przepisów prawa materialnego. Dotychczasowe uprawnienia kombatanckie zostały przyznane skarżącemu w [...] r. przez b. ZBoWiD, przeto podlegają weryfikacji. Słusznie zatem doszło do wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Uprawnienia, o jakich mowa, nabył skarżący z tytułu walk o utrwalenie władzy ludowej w latach 1947 i 1948, bo tak należy nazwać ów tytuł, mimo innego jego określenia w dokumentach b. ZBoWiD. Innego tytułu do owych uprawnień skarżący nie wykazał ani poprzednio ani podczas postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji. Zgodnie zatem z brzmieniem art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach... stanowiącym, że pozbawia się owych uprawnień osoby, które nabyły je na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art.1 ust.2, w art.2 oraz art.4, został tych uprawnień pozbawiony. Uprawnienia te zachowują tylko osoby, które uczestniczyły w wojnie domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub, które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.. Jak to już wyżej wskazano skarżący nie wykazał tych okoliczności, gdyż w Wojsku Polskim służył w okresie późniejszym (od [...] 1947 r.); nie udowodnił również, by w czasie tej służby walczył z bandami UPA lub oddziałami Wehrwolfu. Przeto przy braku innego tytułu, uprawnienia uzyskane wyłącznie z powodu walki o utrwalenie władzy ludowej, musiały zostać uchylone.

Z przytoczonych powodów skarga nie mogła zostać uwzględniona. Na koniec godzi się podkreślić, że nie można zapominać o tym, iż przedmiotowe uprawnienia są szczególną formą wyróżnienia osób uznawanych przez ustawodawcę za godnych ich uzyskania w wyniku pozytywnie ocenianej działalności dla dobra Państwa, sprecyzowanej w treści przepisów przywołanej na wstępie ustawy. Jeżeli więc skarżący nie spełnia tych kryteriów, z uprawnień tych korzystać nie może.

Co mając na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.