Wyrok NSA, sygn. akt III SA 309/88
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1988-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 52
journal: Dz.U. 1984 nr 57 poz. 290
law: Obwieszczenie Ministra Handlu Zagranicznego z dnia 4 grudnia 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 26 marca 1975 r. - Prawo celne.
Teza: Nie stosuje się przepisów o przedawnieniu zwrotu należności celnych /art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1975 r. - Prawo celne - t.j. Dz. U. 1984 nr 57 poz. 290/ w sytuacji, gdy przywieziony z zagranicy towar nie podlegał w ogóle ocleniu.

TEZY

Nie stosuje się przepisów o przedawnieniu zwrotu należności celnych /art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1975 r. - Prawo celne - t.j. Dz. U. 1984 nr 57 poz. 290/ w sytuacji, gdy przywieziony z zagranicy towar nie podlegał w ogóle ocleniu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jacka R. na decyzję Głównego Urzędu Ceł z dnia 3 lutego 1988 r. (...) w przedmiocie zwolnienia od cła przywiezionego z zagranicy samochodu marki "BMW" - stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji; (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z 3 lutego 1988 r. Główny Urząd Ceł zwolnił od cła przywozowego samochód marki "BMW" przywieziony z zagranicy przez Jacka R. w ramach wymiany gwarancyjnej, w kwocie 1.575.900 zł pod warunkiem nieodstępowania tego samochodu przez okres trzech lat od daty niniejszej decyzji. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji Główny Urząd Ceł nie podzielił poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 1987 r. III SA 543/87 /OSPiKA 1989 nr 2 poz. 28/, którym uchylono poprzednio wydaną w tej sprawie decyzję, w myśl którego to poglądu należało dokonać warunkowej odprawy samochodu wywożonego za granicę, z uwagi na stwierdzone wady, celem dokonania jego wymiany na inny i przez przywóz ostatnio wymienionego samochodu dokonać "likwidacji" tej odprawy. Nie wracał bowiem przedmiot ten sam, co wyklucza odprawę warunkową. W tej sytuacji w drodze "absolutnego wyjątku", kierując się względami społecznymi, udzielono zwolnienia od cła w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy cłem pobranym od drugiego samochodu /2.183.400 zł/ a zwróconą połową /607.500 zł/ cła od pierwszego samochodu. Pozostała kwota, jak pouczono w uzasadnieniu decyzji, zostanie zwrócona po dostarczeniu do Urzędu Celnego w C. dowodu rejestracyjnego z wpisanym warunkiem nie odstępowania samochodu.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 26 marca 1975 r. - Prawo celne /Dz.U. 1984 nr 57 poz. 290/ w związku z par. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Handlu Zagranicznego z dnia 26 września 1984 r. /Dz.U. nr 49 poz. 258/. Tą samą decyzją odmówiono Jackowi R. wypłaty odsetek od kwoty 1.575.900 zł, wskazując na treść art. 50 ust. 2 prawa celnego, który wyklucza taką możliwość.

W skardze na powyższą decyzję Jacek R. zwrócił uwagę na związanie organu celnego oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 1987 r., odmienną od poglądu, który legł u podstaw zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do odsetek od bezpodstawnie pobranej należności, która to sprawa nie należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący wniósł "o przyjęcie zastrzeżenia do prawa dochodzenia roszczeń w tym zakresie", a w pozostałej części o uchylenie zaskarżonej decyzji. Główny Urząd Ceł wniósł o odrzucenie względnie oddalenie skargi, jako że w sprawie nastąpiło przedawnienie terminu do wydania decyzji w sprawie ustalenia wymiaru należności celnych oraz terminu zwrotu tych należności /art. 52 ust. 1 i 7 prawa celnego/, co sprawia, że rozpatrywanie takich kwestii jak wymiar cła, zwolnienie od cła, zwrot cła i wypłacenie odsetek od wypłaconej kwoty stały się bezprzedmiotowe. Uzasadnia to wniosek o odrzucenie skargi. Natomiast zaskarżona decyzja, chociaż wadliwie uzasadniona i wydana z naruszeniem właściwości rzeczowej, rozstrzygnęła sprawę w sposób tak samo korzystny dla skarżącego, jak ten, który byłby osiągnięty w wyniku przyjęcia rozumowania przyjętego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 1987 r. /ograniczono cło do kwoty 1.215.000 zł/.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że sprawa zwrotu odsetek od nienależnie pobranej przez organy celne kwoty nie mieści się w pojęciu "należności celnych", o których mowa w art. 196 par. 2 pkt 11 Kpa. Chodzi tu o swoistą formę odszkodowania, a nie o wymiar cła, wobec czego, jak to słusznie podniesiono w skardze i jej uzupełnieniu, ta kwestia nie należy do kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie ma zatem potrzeby ani też podstawy prawnej do zajmowania przez Sąd w tej mierze jakiegokolwiek stanowiska, chociażby w formie "przyjęcia zastrzeżenia do prawa dochodzenia roszczeń", o których mowa w skardze. Wyrok Sądu dotyczy zatem wyłącznie rozstrzygnięcia mającego za przedmiot zwolnienie od cła /pkt 1 decyzji/.

Wyjaśnienia jeszcze wymaga podniesiona w odpowiedzi na skargę kwestia ewentualnego odrzucenia skargi, z uwagi na przedawnienie, o którym mowa w art. 52 Prawa celnego. Pomijając już, że przedawnienie należy do kategorii prawa materialnego, a nie procesowego /jego uwzględnienie mogłoby zatem uzasadniać jedynie oddalenie skargi/ stwierdzić należy, że przepis ten w ogóle nie ma w sprawie niniejszej zastosowania. Dotyczy on bowiem sytuacji, w której należało dokonać wymiaru należności celnej, bądź w której tę należność pobrano w kwocie wyższej, niż należało, w związku z czym powstała nadpłata. Natomiast nie może być mowy o nadpłacie, czy wymiarze cła, w sytuacji, kiedy przywieziony z zagranicy towar nie podlegał w ogóle ocleniu. Ta ostatnia kwestia została prawomocnie przesądzona cytowanym już kilkakrotnie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 1987 r. i wyrażony w nim pogląd, wbrew temu co napisano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji był dla organu celnego wiążący /art. 209 Kpa/. Rozstrzygnięcie sprawy przy przyjęciu odmiennej oceny prawnej było niedopuszczalne i nastąpiło z rażącym naruszeniem powyższego przepisu. Wprawdzie w sprawie III SA 543/87 chodziło - jak to ostatecznie przyjął Sąd na podstawie treści pism skarżącego - o samą podstawę /zasadność/ wymiaru cła, a w sprawie niniejszej orzeczono w kwestii zwolnienia od należności celnej, to jednak zachodzi tu tożsamość stosunku materialnoprawnego, a więc o tę samą sprawę. Co więcej, niezrozumiałe jest rozpatrywanie kwestii zwolnienia od należności celnej, o co skarżący nie wnosił, domagając się jedynie zwrotu bezpodstawnie pobranego cła. Przede wszystkim jednak bezprzedmiotowe było orzekanie o zwolnieniu od należności celnej, która w ogóle nie istniała. Decyzję wydano zatem nie tylko z rażącym naruszeniem art. 209 Kpa, ale i bez podstawy prawnej. Uzasadniało to stwierdzenie jej nieważności /art. 207 par. 3 w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 208 Kpa.