Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1048/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Maciej Dybowski sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: sekretarz sąd. Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Z.T.E.R. sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej o d d a l a s k a r g ę /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski /-/ M. Dybowski PG/


UZASADNIENIE

IV SA/Po 1048/04

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...], na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.), w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 VI 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 VI 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa ), Naczelnik Urzędu Celnego w O. obciążył spółkę Z.T.E.R. sp. z o.o. z siedzibą w R. karą pieniężną w wysokości 7560 zł. za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu orzeczenia Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm. ), przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że karę pieniężną nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu [...] o godz. [...]i potwierdzonej zapisem protokołu nr [...].

W odwołaniu złożonym od powyższej decyzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazała, że decyzja narusza art. 7-10 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz uniemożliwienia stronie czynnego udziału w każdym stanie postępowania. Podniosła, że ogólna masa pojazdu z ładunkiem stanowiła 70% dopuszczalnej ładowności zestawu, jednak Urząd Celny kategorycznie odmówił powtórnego ważenia pojazdu i to pomimo zgłoszonego wniosku kierowcy. Ponadto kierowca nie miał żadnej możliwości stwierdzenia rzeczywistego rozkładu nacisków na poszczególne osie.

Decyzją z dnia [...] VII 2002 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 kpa. oraz na podstawie art. 13 ust. 2 pkt 3,art.13 ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz.838 ze zm. ), § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia ( Dz. U. Nr 44, poz.432 ze zm. ), Dyrektor Izby Celnej w R. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że kara pieniężna została nałożona w dniu [...] VII 2002 r. na przejściu granicznym w O., po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu o nr rejestracyjnym [...] oraz naczepy nr rejestracyjny [...], należącego do przedsiębiorstwa Z.T.E.R. Sp. z o.o. z R. i stwierdzeniu przekroczenia na drugiej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że pomiarów dokonano wagą stacjonarną posiadającą, ważną do dnia [...] X 2003 r., legalizację nr [...] z dnia [...] X 2001 r. wydaną przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. oraz przymiarem wstęgowym stalowym posiadającym świadectwo legalizacji z dnia [...] XI 2001 r., nr[...] ważne do dnia [...] XII 2003r., wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z., a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi. Nałożenie kary pieniężnej odbyło się zgodnie z art. 40b ust. 2 i art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych, a jej wysokość jest automatycznie obliczana przez oprogramowanie, które jest integralnym elementem systemu ważenia i przetwarzania danych. Organ II instancji szczegółowo ukazał techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg a także stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek kwestionowania wyniku ważenia. Nie ma zatem podstaw do jego powtarzania. W uzasadnieniu podkreślono też, że z procesu ważenia sporządzono protokół, w którym zawarto wszystkie niezbędne dane, potrzebne do ustalenia czy i jaka kara powinna być wymierzona. Stan faktyczny ustalono dokładnie i wyczerpująco. Zdaniem organu wykonujący transport miał możliwość zgłoszenia zastrzeżeń zarówno do procesu ważenia jak i mierzenia rozstawu osi. Jednak nie wniósł zastrzeżeń w protokole nr [...]do pomiaru osi. Wniósł jedynie uwagę " odmówiono powtórnego ważenia zestawu ".

W skardze na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. w Z.T.E.R. Sp. Zoo w R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji . W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że pomimo żądania kierowcy o ponowne ważenie, nie uczyniono tego, chociaż waga wskazała znaczne przekroczenia nacisku na jedną oś. Zdaniem skarżącego decyzje organów celnych opierają się na ślepej wierze w niezawodność ustaleń komputera. Jako załącznik do skargi przedstawiono opinię wykonaną na zlecenie Zrzeszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce, przez dr hab. inż. Z. L. z Zakładu Eksploatacji i Utrzymania Pojazdów Wydziału Transportu P. W., w której autor dopuszcza w polskich warunkach błąd odczytu wagi nawet do 17 %.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w R. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację. Podkreślił, że stanowisko strony sugerujące, na podstawie opinii biegłego, iż urządzenie wagowe dopuszcza błąd odczytu do 17% , co przemawiało za ponownym ważeniem pojazdu, szczególnie w sytuacji, przedmiotowego przekroczenia, nie można uznać za zasadne, bowiem waga dynamiczna zamontowana na przejściu granicznym w o. odpowiada wymogom wynikającym z załącznika do zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] XII 2000 r. ( Dz. Urzęd. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40 ), wydanym na podstawie art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3IV 1993 r. - Prawo o miarach ( Dz. U. nr 55, poz. 248 ze zm. ).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja jest wolna od uchybień, które pociągałyby za sobą konieczność jej uchylenia.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 mogły być pobierane m.in. za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2a stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość – w myśl ust. 2b powołanego artykułu – określał załącznik do ustawy. Przy pomiarze nacisku dla pojedynczej osi napędowej w rozumieniu § 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432), stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w § 5 ust. 4 cytowanego rozporządzenia, w związku z czym zasadnie Dyrektor Urzędu Celnego w R. nałożył na Skarżącą – zgodnie ze wspomnianym załącznikiem do ustawy o drogach publicznych - karę pieniężną w wysokości 7560 zł. Kierowca pojazdu nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Z protokołu stanowiącego załącznik do decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, że druga oś ciągnika była osią napędową i składową osi wielokrotnej. Zatem dopuszczalny nacisk dla tej osi nie mógł wynosić więcej niż 100 kN, gdyż odległość pomiędzy drugą a trzecią osią ciągnika wynosiła 1,36 m. Z kolei nacisk na trzecią oś nie mógł przekraczać 80 kN.

Pomiar wykazał przekroczenie nacisku osi drugiej o 23,06 kN, co według treści pkt 5.5 lit d wymienionego załącznika do ustawy o drogach publicznych prowadzi do wymierzenia kary pieniężnej w wysokości ustalonej w kwestionowanym rozstrzygnięciu.

Zasadniczy nurt argumentacji Skarżącej sprowadza się do kwestionowania poprawności ważenia i sposobu przeprowadzenia postępowania od strony formalnej.

Ważenia pojazdu dokonano przy pomocy urządzeń przystosowanych do ważenia pojazdów. Pomiarów dokonano wagą stacjonarną posiadającą, ważną do dnia [...] X 2003 r. legalizację nr [...]z dnia [...] X 2001 r. wydaną przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. Wydając to świadectwo Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Z. powołał zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 XII 2000 r. (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40), które m.in. określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Z akt sprawy nie wynika, jakoby przebieg ważenia nie odpowiadał warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającym świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. dnia [...] XI 2001 r., nr [...], ważne do dnia [...] XII 2003 r., a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi. Wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z [...] VI 1997r., nr [...]

Sąd stwierdza, że opisany szczegółowo przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opis przebiegu ważenia odpowiada warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu (§ 2 ust. 9 zarządzenia) a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę (§ 7 ust. 5 zarządzenia). Należy jeszcze raz podkreślić, że zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Z kolei każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2% zmierzonej masy całkowitej gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających z nieznacznego przyspieszania w granicach prędkości od 2 do 6 km/h. Na marginesie należy zauważyć, że samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większa prędkością i większym przyspieszeniem, w związku z czym związane z przyspieszaniem przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą się niekorzystnie odbijać na jakości dróg. Nie można zatem przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości, jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie. Ponadto trzeba pamiętać, że legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (por. wyrok NSA z dnia 12 II 1998r., sygn. akt II SA 1409/97). Sąd nie znalazł również podstaw do uznania zarzutów Skarżącej dotyczących odmowy ponownego ważenia zestawu. Jak wynika z treści protokołu nr [...]obecny podczas kontroli kierowca pojazdu nie zgodził się z decyzją i zarzucił organowi I instancji, że nie zezwolono na ponowne ważenie. Mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia a także wskazane wyżej świadectwa legalizacji trzeba stwierdzić, że żądanie ponownego ważenia jest bezzasadne i organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru. Dlatego niesłuszne są zarzuty zawarte w przedstawionej przez Skarżącą opinii. Nadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 16 ust. 3 z 1993r. ustawy o miarach zatwierdzenie przyrządu pomiarowego jest decyzją administracyjną i dopóki decyzja ta nie utraciła ważności można dokonywać na niej pomiarów, tym bardziej, jeśli posiada ona ważne świadectwo legalizacji. Nawet gdyby przyjąć pojawiające się w publikacjach poglądy, według których zarządzenie nr 39 Prezesa Urzędu Miar w oparciu, o które pomiaru dokonano, utraciło moc z 30 czerwca 2002r., to i ten zarzut nie może skutkować wyeliminowaniem zaskarżonego aktu obrotu prawnego. Okoliczność, iż uprawniony podmiot nie skorzystał z delegacji ustawowej i nie wydał aktu podstawowego normującego przebieg m.in. ważenia pojazdów w ruchu nie może powodować stanu bezczynności organów administracji publicznej w sytuacji naruszeń ustawowych obowiązków w tym obowiązku określonego w art. 64 i następnych Prawa o ruchu drogowym i postanowień ustawy o Drogach Publicznych.

Także nowa ( z 11.05.2001 r.) ustawa Prawo o miarach prócz podobnej do wyżej przedstawionej regulacji (art. 16) w art. 29 stanowi, że do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych prawna kontrola metrologiczna odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych, nie dłużej jednak niż przez rok od dnia wejścia w życie ustawy (tj. w zakresie dotyczącym niniejszej sprawy do 1 stycznia 2004 r. ), a przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed wejściem w życie ustawy, nawet nie spełniające jej przepisów, mogą być nadal legalizowane o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, nie dłużej niż przez 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy. Należy też uznać, że protokół kontroli słusznie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji.

Brzmienie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (por. wyrok NSA z 23 IV 1999 r., sygn. akt II SA 1838/98, wyrok NSA z 13 V 1998 r., sygn. akt II SA 358/98, wyrok NSA z 15 I 1998 r., sygn. akt II SA 1189/97, wyrok NSA z 23 I 1998 r., sygn. akt II SA 1327/97). Dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm nie ma też znaczenia brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku (por. wyrok NSA z 22 IV 1998 r., sygn. akt II SA 1421/97). W tej sytuacji należy uznać, że wydanie zaskarżonego orzeczenia było zasadne.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271), orzeczono jak w sentencji.

/-/ M. Dybowski /-/ P. Miładowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak

PG/