Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 717/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 2, art. 4 pkt 22, art. 56 ust. 1, art. 92a ust.1 i ust. 7, art. 92c ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 919
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 2, art. 140 a ust. 2 w zw. z art. 140 aa
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 76 uat. 1, art. 189a par. 2, art. 189f par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 30 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] o nałożeniu na M. G. kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł, za naruszenie przepisów transportu drogowego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

10 czerwca 2020 r. w miejscowości M. na autostradzie A1 zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z trzyosiowego ciągnika samochodowego Volvo o nr rej. [...] i pięcioosiowej naczepy marki D-Tec o nr rej.[...]. Pojazdem członowym kierował Z. W. P., który wykonywał przewóz drogowy z ładunkiem narzędzi w dwóch kontenerach 20-stopowych w imieniu przewoźnika drogowego M. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: A. W wyniku przeprowadzonego ważenia kontrolowanego środka transportu z ładunkiem, (po odjęciu 2% i zaokrągleniu do pełnych 100 kg w górę wartości tej korekty) stwierdzono rzeczywistą masę całkowitą 8-osiowego zespołu pojazdów wynoszącą 52,9 t, zatem przekraczającą wartość dopuszczalną (40,0 t) o wartość 12,9 t,

tj. o 32,25%. Przebieg kontroli utrwalono protokołem.

Pismem z 17 czerwca 2020 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił M. G. o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu.

Decyzją z [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałoży na stronę karę pieniężną w wysokości 10 000 zł z tytułu dopuszczenia do wykonania przewozu drogowego zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona, stanowiącego naruszenie ujęte pod lp. 10.2 załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm.), dalej jako "u.t.d."

W odwołaniu od powyższej decyzji M. G. wskazał, że w wyniku jednej kontroli drogowej dotyczącej tego samego pojazdu członowego sporządzono dwa protokoły, a okoliczność przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej stanowiła podstawę do wydania dwóch decyzji administracyjnych o nałożeniu dwóch kar pieniężnych. Podstawą do wydania dwóch decyzji były te same czynności kontrole, na podstawie których zostały sporządzone dwa protokoły kontroli. Przedmiotem kontroli był ten sam podmiot, a ten sam wynik pomiaru, parametr, został poddany dwukrotnej ocenie na podstawie dwóch przepisów tj. art. 92a u.t.d. i art. 140aa oraz art. 140ab ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110), dalej jako "p.r.d.". Nałożenie dwóch kar pieniężnych za ten sam czyn, stanowi zaprzeczenie zasady ne bis in idem. Zdaniem strony organ naruszył art. 92a u.t.d., zgodnie z którym suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł. Tymczasem w omawianej sprawie na ten sam podmiot nałożono karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, tj. jedną decyzją nałożono karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, a drugą 5000 zł. Naruszenie zakazu karania dwa lub więcej razy za ten sam czyn jest niezgodne z art. 2 Konstytucji RP, a także pośrednio narusza art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W zakresie wszystkich sankcji administracyjnych, a w tym kar pieniężnych minimalne gwarancje ochronne wobec osób podlegających karaniu, zawarte zostały w tzw. soft law, do których należy Rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy nr R(91) z dnia 13 lutego 1991 r., w sprawie sankcji administracyjnych. Poza tym strona wskazała, że czynności przeprowadzono jednocześnie, godzina rozpoczęcia dwóch kontroli to 22:10. Mając na uwadze argumentację zawartą w treści odwołania strona wnosi o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] o nałożeniu na M. G. kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego.

Organ odwoławczy poinformował, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a oraz wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż zastosowania nie znajdzie również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym.

Przytaczając następnie treść art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 pkt 2, art. 92c ust. 1 oraz art. 4 pkt 15 i 22 lit. l) u.t.d. oraz art. 2 pkt 35a oraz art. 64 ust. 1 i ust. 2 p.r.d., a także § 3 ust. 1 pkt 2 oraz § 57 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), organ drugiej instancji wskazał, że ciągnik samochodowy marki Volvo o nr rej. [...] został po raz pierwszy zarejestrowany 9 marca 2004 r., a naczepa marki D-TEC o nr rej. [...] 29 października 2003 r. W związku z powyższym dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu członowego wynosiła do 40 t.

Strona wykonywała transport drogowy na podstawie licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy.

Miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z 21 listopada 2019 r. Pojazd został zważony przy pomocy wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu producenta METEOR o nr METEOR E-065, która legitymowała się świadectwem legalizacji pierwotnej wydanym 6 marca 2020 r. przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w G. z datą ważności do 6 kwietnia 2022 r.

W dniu kontroli powyższym pojazdem członowym strona wykonywała przejazd drogowy z ładunkiem narzędzi w dwóch kontenerach 20-stopowych, który stanowił ładunek podzielny. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy:

- rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego 52,9 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 12,9 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 32,25 %),

- przewoźnik drogowy nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Zgodnie z Ip. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona, co najmniej 20 %, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10.000 zł, a zatem prawidłowo [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na stronę karę w tej wysokości.

Następnie odnosząc się do zarzutów odwołania organ drugiej instancji podkreślił, iż w niniejszej sprawie podstawą do wszczęcia postępowania, a następnie nałożenia kary pieniężnej były przepisy ustawy o transporcie drogowym, a nie ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Organ odwoławczy wskazał, iż art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d. stanowi, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy. Natomiast stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie.

Tymczasem art. 140aa i 140ab p.r.d. stanowią, że za przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, organy: Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Straży Granicznej, naczelnik urzędu celno-skarbowego lub zarządca drogi, nakładają m.in. na podmiot wykonujący przejazd karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z przepisami prawa w brzmieniu nadanym ustawą z 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018r. poz. 1481), która weszła w życie 3 września 2018 r., następuje niezależne sankcjonowanie naruszeń dotyczących przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, ich długości i szerokości, popełnionych przez przewoźników drogowych wykonujących transport drogowy, od sankcjonowania naruszeń przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym w zakresie przejazdu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami dla tego zezwolenia.

Wprowadzenie tej regulacji wynika z konieczności dostosowania przepisów krajowych do wymogów rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.3.2016, str. 8) i ma to związek z koniecznością kwalifikowania i ewidencjonowania naruszeń określonych w załączniku I do powyższego rozporządzenia, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego.

Organ odwoławczy wskazał zatem, że w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, wszczyna się dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów ustawy o transporcie drogowym.

W związku z powyższym obie sankcje nie są ze sobą tożsame zarówno ze strony przedmiotowej, jak i podmiotowej. Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym sankcjonują poruszanie się pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z warunkami tego zezwolenia. Odpowiedzialność z tytułu tego naruszenia ponoszą podmioty określone w art. 140aa ust. 3 p.r.d.

Natomiast przepisy ustawy o transporcie drogowym sankcjonują naruszenia określone w załączniku I do rozporządzenia Komisji 2016/403, za które odpowiadają wyłącznie przewoźnicy drogowi wykonujący przejazd w związku z wykonywaniem transportu drogowego na mocy art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d.

Ustawy te chronią inne dobra prawne, ustawa o transporcie drogowym - warunki przewozu, uczciwą konkurencję, a ustawa Prawo o ruchu drogowym - bezpieczeństwo w ruchu oraz drogi przed dewastacją. Są to, więc sankcje wynikające z odrębnych przepisów.

W dalszej kolejności, odnosząc się do kwestii godzin rozpoczęcia kontroli, organ odwoławczy podniósł, że kontrola została przeprowadzona na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Dane do protokołów są wpisywane po zakończeniu kontroli, a kontrolujący, jak wynika z treści protokołu kontroli nr [...] z 10 czerwca 2020 r. i nr [...] z dnia 10 czerwca 2020 r. wpisywał dane z dwóch kontroli jednocześnie tj. z ustawy Prawo o ruchu drogowym i ustawy o transporcie drogowym.

Organ drugiej instancji nie dopatrzył się nadto przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 92c ust.1 u.t.d. Organ odwoławczy wskazał, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji poinformował stronę o treści art. 92c ust.1 u.t.d. i wezwał do przedstawienia dowodów potwierdzających, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Strona w toku postępowania przed organem pierwszej instancji nie złożyła wyjaśnień, a wyjaśnienia zawarte w odwołaniu nie stanowią dowodów wskazujących, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć.

Organ odwoławczy zauważył, że jak wynika z danych dotyczących dwóch kontenerów tj. [...] i [...], okazanych do kontroli przez kierowcę, łączna waga dwóch kontenerów z ładunkiem wynosiła 37 860 (18035 kg + 19825 kg), która z masą własną pojazdu członowego 17000 kg (8700 kg + 8300 kg) oscylowała wokół 54860 kg, czyli więcej niż dopuszczalne 40000 kg. Powyższe wyliczenia wskazują, że strona powinna była być świadoma, że pojazd członowy jest nienormatywny, gdyż przekracza dopuszczalną masę całkowitą.

W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy wskazuje na to, że strona miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które mogła przewidzieć. Przewoźnik drogowy wykonując transport drogowy, posiadając wiedzę na temat ładunku, który podjął się przetransportować powinien był przedsięwziąć kroki, aby pojazd był normatywny na drodze, po której wykonuje przejazd, dokonując zmniejszenia jego ilości, mając na względzie podzielność przewożonego ładunku.

Na ostateczną decyzję z 5 maja 2021 roku skargę do sądu administracyjnego złożył M. G. Powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, skarżący zarzucił rozstrzygnięciu Głównego Inspektora Transportu Drogowego naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a., a także art. 156 § 1, pkt 1 i 7 k.p.a. W ocenie skarżącego decyzja narusza także art. 2 Konstytucji RP oraz pośrednio postanowienia art. 31 ust 3 Konstytucji RP. Ponadto w ocenie strony przy wydaniu decyzji organ nie uwzględnił treści art.189f § 1 pkt 2 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wskazać trzeba, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 ust. 3 zzs⁴ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Organ nie dopuścił się bowiem naruszenia przepisów prawa materialnego. Procedując organ spełnił wymogi wynikające z zasad postępowania administracyjnego. Dokonane ustalenia znajdują oparcie w prawidłowo zebranym i ocenionym materiale dowodowym. Organ poczynił także wszystkie ustalenia niezbędne do rozpatrzenia sprawy.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2020 r., poz. 1087), w tym art. 92a-92c i załącznik nr 3 do tej ustawy poz.: lp. 10.2 pkt 4 oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.).

Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d., podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem ponoszą odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 tej ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 litera a-y u.t.d.

Stosownie zaś do art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazanych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10

- załącznika nr 3 do u.t.d.

Kary pieniężne określone w załączniku nr 3 do u.t.d. zostały ustalone w sposób sztywny. Wskazane regulacje prawne oznaczają, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 5 u.t.d.

Podstawą nałożenia kary pieniężnej w zaskarżonej decyzji była treść lp. 10.2 pkt 4 załącznika nr 3 do ustawy, który karą pieniężną w wysokości 10.000 zł sankcjonuje dopuszczenie do wykonywania drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona – co najmniej 20 %.

Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d.

Dopuszczalne wymiary, masy i naciski osi pojazdu uregulowane zostały natomiast w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a wymienionego rozporządzenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1, są wartości rzeczywiste wymienionych mas (§ 3 ust. 3 cyt. rozporządzenia).

W tym miejscu wskazać trzeba, że okoliczności faktyczne pozostawały poza sporem w niniejszej sprawie.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że 10 czerwca 2020 r. skarżący wykonywał przewóz drogowy pojazdem członowym składającym się z trzyosiowego ciągnika samochodowego i pięcioosiowej naczepy. Rzeczywista masa całkowita

8-osiowego zespołu pojazdów wyniosła 52,9 t, a więc przekroczyła o 12,9 t dopuszczalną masę całkowitą, co stanowiło przekroczenie o 32,25% dopuszczalnej wartości. Jednocześnie nie miał miejsca wyjątek, o którym mowa w § 57 ust.3 rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r., gdyż ciągnik został po raz pierwszy zarejestrowany w dniu 30 marca 2004 r. Uzasadnione było zatem wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł (l.p 10.2 pkt 4 załącznika nr 3 do u.t.d.).

Podkreślić trzeba, że okoliczność stanowiąca podstawę wymierzenia kary pieniężnej, tj. przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, wynika z ww. protokołu kontroli z 10 czerwca 2020 r. Protokół kontroli jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., który korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń (porównaj: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1944/17). Stosownie do przepisu art. 76 § 1 k.p.a. dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół kontroli stanowi dokument urzędowy i korzysta on, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, z uprzywilejowanej i kwalifikowanej mocy prawnej oraz domniemania wiarygodności ustaleń w nim zawartych. Istotne przy tym jest to, że procedura pomiaru odbyła się z udziałem kierowcy, który nie zgłaszał żadnych uwag co do sposobu przeprowadzenia dokonanych pomiarów oraz sprawności urządzeń. Urządzenia i miejsce pomiaru posiadały aktualne certyfikaty i legalizacje.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się oceny dopuszczalności wszczęcia dwóch postępowań administracyjnych i wymierzenia dwóch kar administracyjnych w sytuacji, gdy w obu przypadkach u podstaw stwierdzonego naruszenia była ta sama okoliczność faktyczna, a mianowicie przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, które z jednej strony stanowi naruszenie normy dotyczącej dopuszczalnej masy całkowitej w świetle unormowań u.t.d., z drugiej zaś strony, doprowadziło do ruchu pojazdem, którego masa, z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś, spowodowała, że pojazd ten stał się pojazdem nienormatywnym i przejazd nim wymagał uzyskania zezwolenia, a jego brak podlegał sankcji, przewidzianej w ustawie Prawo o ruchu drogowym.

Skarżący podnosił, że w trakcie tej samej kontroli drogowej, na podstawie tych samym wyników ważenia, zostały sporządzone dwa protokoły kontroli, wskazujące na odmienne podstawy sankcji administracyjnych, na podstawie których doszło do wszczęcia dwóch postępowań administracyjnych, sankcjonujacych to samo naruszenie. Takie zachowanie się organów stanowi, w ocenie skarżącego, naruszenie zasady ne bis in idem (zakazu podwójnego karania).

Stanowiska tego nie można podzielić.

Zgodnie z art. 56 ust. 1 u.t.d. inspektor ma prawo do nakładania i pobierania kar pieniężnych oraz grzywien w drodze mandatów karnych, m.in.: 1) zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym, 2) za naruszenia przepisów o ruchu drogowym w zakresie określonym w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Tym samym w razie stwierdzenia określonych nieprawidłowości i naruszenia przepisów wymienionych w obu powyższych ustawach, wydawane są dwie odrębne decyzje, jedna - na podstawie u.t.d., druga - na podstawie p.r.d. Ponadto, jak wskazuje się w judykaturze - w przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli - przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd takim pojazdem i naruszenia norm m.in. w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego, wszczynane są dwa niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy - p.r.d. oraz przepisów u.t.d. Są to bowiem dwie sprawy administracyjne, załatwiane dwiema decyzjami (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 października 2019 r., sygn. III SA/Lu 343/19, wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 299/19, wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. III SA/Lu 468/19, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ostatnim z przywołanych wyroków, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie podniósł, że w przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia (czyli naruszenia zakazu z art. 64 ust. 2 p.r.d.) i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje. W takim przypadku dochodzi bowiem do zbiegu odpowiedzialności. Do jednego zdarzenia, polegającego na przejeździe pojazdu nienormatywnego wbrew zakazowi z art. 64 ust. 2 p.r.d., zastosowanie mają bowiem różne normy prawne, które przewidują niezależne od siebie ujemne konsekwencje.

W realiach niniejszej sprawy rozważenie zasadności podnoszonych przez skarżącego zarzutów, w tym zarzutu naruszenia prawa materialnego, sprowadzało się do dokonania oceny czy nałożona kara nie narusza zakazu wynikającego z art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d. Przepis ten bowiem stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza, jeżeli za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.

Jest oczywiste, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z wszczęciem postępowań i nałożeniem kary na ten sam podmiot w związku z przeprowadzeniem kontroli w tym samym czasie. Zatem prawidłowe rozpoznanie sprawy wymagało rozważenia czy nałożone na stronę kary dotyczyły tego samego naruszenia stwierdzonego podczas kontroli drogowej.

Naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków określonych w ustawie o transporcie drogowym podlega karze na podstawie art. 92a tej ustawy, a naruszenie warunków ruchu pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej, podlega karze na podstawie art. 140ab ust. 2 w zw. z art. 140aa p.r.d. Definicja pojazdu nienormatywnego została zawarta w art. 2 pkt 35a p.r.d. Pojazdem nienormatywnym według ustawowej definicji jest - pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Natomiast warunki dozwolonego poruszania się pojazdu nienormatywnego zostały określone w art. 64 p.r.d.

W przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje nakładające karę. W rozstrzyganej sprawie do jednego zdarzenia, polegającego na przejeździe bez zezwolenia 8-osiowego zespołu pojazdów, którego masa całkowita wynosiła 52,9 t, zastosowanie mają różne normy prawne, zawarte w dwóch odrębnych aktach prawnych, które przewidują niezależne od siebie sankcje.

W doktrynie i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który wielokrotnie zajmował się dopuszczalnością zastosowania dwóch sankcji za ten sam czyn zwraca się uwagę, że fakt pociągnięcia jednostki do odpowiedzialności za ten sam czyn, ale w różnych postępowaniach o charakterze represyjnym, nie przesądza automatycznie o naruszeniu zakazu podwójnego karania.

Także Europejski Trybunał Praw Człowieka dopuszcza stosowanie różnych procedur i sankcji, uznając prawo danego państwa do wyboru stosowanych środków represyjnych, o ile stanowią one proporcjonalną reakcję na różne aspekty naruszenia prawa. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki: 1. tożsamość zdarzeń, 2. tożsamość podmiotu popełniającego czyn, 3. tożsamość chronionego interesu prawnego.

Istotne znaczenie ma ochrona tego samego dobra na podstawie dwóch różnych regulacji. Ustalenia wymaga zatem, czy orzekane środki realizują identyczny cel, czy też cele przyjęte przez oba środki są odmienne (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Lu 468/19, LEX nr 2782218).

Wymierzona skarżącemu kara została nałożona za naruszenie przepisów - Prawa o ruchu drogowym. Natomiast niniejsza sprawa, dotyczy naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego uregulowanego w ustawie o transporcie drogowym przez skarżącego jako przewoźnika drogowego, a więc podmiotu wykonującego działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego.

W obu analizowanych przypadkach nie zachodzi tożsamość chronionego interesu prawnego. Nie mamy do czynienia z ochroną tego samego dobra. Inny jest bowiem cel omawianych regulacji.

Jak podniósł WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 12 marca 2020 r. w sprawie sygn. akt III SA/Gd 814/19 - kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Zgodnie z art. 140ae ust. 1 p.r.d. kary pieniężne, o których mowa w art. 140aa ust. 1 i 1a, są przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Celem tych kar jest zapobieżenie niszczeniu sieci drogowej i niebezpieczeństwu w ruchu drogowym. Natomiast kary wymierzane na podstawie u.t.d. za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych tą ustawą. Cel tej regulacji jest inny, inny interes prawny podlega na podstawie tych przepisów ochronie. Kara wymierzana jest co do zasady profesjonalnemu podmiotowi gospodarczemu. Jej celem jest wymierzenie sankcji przewoźnikowi, który przy wykonywaniu działalności nie stosuje się do wymogów wynikających z przepisów prawa, co może, jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy wprowadzającej zmianę do ustawy o transporcie drogowym, prowadzić, zgodnie z unormowaniami unijnymi, do utraty przez przewoźnika drogowego dobrej reputacji. Dobrem chronionym jest w tym przypadku prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu. W analizowanym przypadku zawyżania masy ładunku, ochrona prawidłowości prowadzenia działalności transportowej wiąże się bezpośrednio z ochroną uczciwej konkurencji, niewątpliwym jest bowiem, że zawyżanie wagi transportowanego towaru ponad dopuszczalne normy prowadzić może do realizacji transportu po niższych cenach.

Pogląd przedstawiony w powyższych rozważaniach wyraził WSA w Gdańsku w wyroku z 24 września 2020r. sygn. akt III SA/Gd 160/20 oraz WSA w Łodzi w wyroku z 30 grudnia 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 662/20. Sąd w obecnym składzie podzielił to stanowisko.

Podkreślić zatem należy, że skoro w sprawie nie mamy do czynienia z ochroną tego samego dobra, nie można w tym wypadku mówić o tożsamości naruszeń. Z przedstawionych wyżej względów zaskarżona decyzja nie narusza art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d., jak też innych przepisów tej ustawy oraz przepisów u.r.d. Tym samym w ocenie sądu w sprawie nie doszło do naruszeniu art. 2 Konstytucji RP.

Zdaniem sądu, na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut skargi dotyczący braku zastosowania przez organy przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, określonych w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. Słusznie w zaskarżonej decyzji wskazał organ odwoławczy, że kwestia przesłanek wymiaru kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, jak i kwestii odstąpienia od jej nałożenia zostały kompleksowo uregulowane w przepisach ustawy o transporcie drogowym (art. 92 – art. 92c). Z tego powodu w sprawie nie mogły znaleźć zastosowania przepisy art. 189f k.p.a. regulujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Zgodnie bowiem z art. 189a § 2 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się. Oznacza to, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień określonych w art. 189f § 2 k.p.a. powoduje, że przepisy działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie mają zastosowania. Wówczas przepisy odrębne mają pierwszeństwo przed unormowaniami k.p.a., przy czym dotyczy to również sytuacji, gdy zagadnienia te zostaną uregulowane w odmienny sposób. Inaczej mówiąc, przepisy działu IVa k.p.a. mają zastosowanie jedynie wówczas, gdy dana kwestia w przepisach odrębnych w ogóle nie została uregulowana. Taka sytuacja w niniejszej sprawie natomiast nie występuje.

Konkludując, wymierzenie kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw nie narusza zakazu podwójnego karania. W rozpoznawanej sprawie kara wymierzona została za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym i kara taka dotyczy naruszenia przez skarżącego, będącego przewoźnikiem drogowym, a więc podmiotem wykonującym działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, obowiązków lub warunków przewozu drogowego uregulowanego w ustawie o transporcie drogowym. Wymierzana zaś na podstawie przepisów p.r.d kara za przejazd pojazdu nienormatywnego wiąże się ściśle z zapobieganiem przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym.

Nadto w ocenie sądu organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Także ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie wyrażonego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Zapewniono również skarżącemu udział w postępowaniu. Dlatego też nie można dopatrzyć się zarzucanego przez skarżącego naruszenia przepisów k.p.a.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

d.j.