Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 667/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2017 nr 138 poz 4  art. 67
law: Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady  (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające  rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Leszek Kobylski, , Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Sikora, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] maja 2021 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "k.p.a."), art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U z 2019 r., poz. 1505) po rozpatrzeniu odwołania A. K. (dalej: skarżący, beneficjent, strona, producent) od decyzji nr [...] z [...] lutego 2021 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji, wydanej przez Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "organ I instancji", "Dyrektor ARiMR") - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Beneficjent, jako uczestnik mechanizmu Wspólnej Polityki Rolnej "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw", złożył [...] maja 2015 r.

w Oddziale Terenowym Agencji Rynku Rolnego w W. (dalej: OT ARR) powiadomienie dotyczące [...] (bezpłatna dystrybucja), w którym zadeklarował zamiar wycofania [...] kg jabłek z powierzchni [...] ha. W dniu [...] czerwca 2015 r. i [...] czerwca 2015 r. przeprowadził operację wycofania produktu (jabłek) z rynku, co było podstawą do złożenia [...] lipca 2015 r. wniosku o przyznanie wsparcia w ramach ww. mechanizmu.

Postępowanie w sprawie zakończyło się wydaniem przez Dyrektora OT ARR decyzji Nr [...] z [...] sierpnia 2015 r. w sprawie udzielenia skarżącemu wsparcia w kwocie [...] EUR, tj. [...] zł, którą przekazano na jego rachunek bankowy w dniu [...] września 2015 r.

W wyniku kontroli przeprowadzonej przez audytorów Komisji Europejskiej

w okresie od [...] września 2016 r. do [...] września 2016 r. stwierdzono, że działania producentów wnioskujących o wsparcie, będących jednocześnie członkiem uznanej organizacji producentów, dokonane zostały z naruszeniem przepisów rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 1031/2014 z dnia 29 września 2014 r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia producentów niektórych owoców

i warzyw (Dz.Urz.UE.L 284 z 30.09.2014 r., str. 22-39 ze zm. dalej: rozporządzenie 1031/2014) i mają znamiona otrzymania podwójnego wsparcia.

Wobec ustalenia, że beneficjent jest członkiem wstępnie uznanej grupy producentów F.-S. sp. [...] z siedzibą w D., gmina B., która także otrzymała środki finansowe w ramach tego samego wsparcia, Dyrektor OT ARR postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, wykaz członków

z dnia [...] listopada 2007 r., będący załącznikiem do "Wniosku o wpis do EP" – formularz złożony przez F. –S. Sp. [...] w dniu [...] lipca 2010 r., w związku ze zmianą danych zawiera imienny wykaz członków, w tym również dane producenta A. K..

W toku dalszego postępowania Prezes ARiMR decyzją z [...] stycznia 2020 r. Nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dyrektora OT ARR Nr [...] z [...] sierpnia 2015 r. w sprawie udzielenia skarżącemu wsparcia, wskutek czego decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Po rozpatrzeniu odwołania producenta, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR. Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Następnie [...] sierpnia 2021 r. Dyrektor ARiMR decyzją Nr [...] odmówił producentowi przyznania wsparcia finansowego z tytułu wycofania na bezpłatną dystrybucję [...] kg jabłek. Rozpoznając odwołanie od przedmiotowej decyzji Prezes ARiMR w dniu [...] listopada 2020 r. wydał decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Decyzją z [...] lutego 2021 r. Nr [...] Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 104 k.p.a., art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505, dalej: ustawa

o Agencji), art. 67 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013

w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców

i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz.Urz.UE.L

z 2017 r. poz. 138, str. 4 ze zm. dalej: rozporządzenie 2017/891) w związku z art. 5 ust. 5 rozporządzenia 1031/2014 w związku z § 4, § 7, § 8 rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz.U. z 2014 r. poz. 1468 ze zm., dalej: rozporządzenie RM z 2014 r.), ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł, uzyskanych na mocy decyzji Dyrektora OT ARR nr [...] z [...] sierpnia 2015 r. w sprawie udzielenia wsparcia z tytułu wycofania jabłek z rynku.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że powyższa kwota jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 67 Rozporządzenia 2017/891 i podlega zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. Kwota podlegająca zwrotowi stanowi nienależnie pobrane środki, na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył producent, wnosząc o stwierdzenie nieważności w części dotyczącej powiększenia ustalonej kwoty do zwrotu o odsetki oraz o jej uchylenie w pozostałej części, ewentualnie o jej uchylenie w całości

i o umorzenie postępowania.

Rozpoznając odwołanie powołaną na wstępie decyzją z [...] maja 2020 r. nr [...] Prezes ARiMR , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na art. 29 ust. 1

i ust. 2 ustawy o Agencji i wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w tym przepisie. Nadmienił, że postępowanie prowadzone w przedmiotowej sprawie jest konsekwencją faktu, że decyzja Dyrektora ARiMR z [...] sierpnia 2020 r. o odmowie przyznania wsparcia producentowi jest ostateczna, bowiem Prezes Agencji decyzją z [...] listopada 2020 r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

Analiza dokumentów zebranych w sprawie wskazuje więc, że kwota wsparcia wypłacona stronie w wysokości [...] zł - przyznana na podstawie decyzji z [...] sierpnia 2015 r., podlega zwrotowi jako nienależna, ponieważ po stwierdzeniu nieważności tej decyzji jedyną decyzją mającą moc prawną w niniejszym postępowaniu jest decyzja z [...] sierpnia 2020 r. o odmowie przyznania stronie wsparcia z tytułu wycofania z rynku jabłek.

Organ odwoławczy podał, że producent, który przed przeprowadzeniem operacji wycofania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji stał się członkiem i współudziałowcem uznanej organizacji producentów utracił prawo do przyznanie wsparcia, na podstawie

§ 4 ust. 1 pkt 2, § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów oraz art. 5 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 1031/2014, bowiem kluczową datą istotną do weryfikacji uprawnień beneficjenta jest data przeprowadzenia operacji wycofania produktu. Terminem determinującym w powyższej sprawie jest data wycofania owoców tj. [...].06.2015 r. i [...].06.2015 r. Beneficjent był członkiem wstępnie uznanej grupy producentów F.-S. Sp. [...] która w dniu [...] sierpnia 2007 r. została wpisana do ewidencji producentów (EP) prowadzonej przez ARiMR (pod nr [...]). Organizacja producentów owoców i warzyw F.-S. Sp. [...] realizowała na podstawie decyzji Dyrektora M. OR ARiMR nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. program operacyjny w latach 2013 -2015. Jednocześnie F.-S. Sp. [...], jako beneficjent mechanizmu DOWII uczestniczyła w nim, składając Powiadomienie oraz wniosek i otrzymując wsparcie finansowe, na podstawie wydanej przez Dyrektora OT ARR w W. Decyzji nr [...] z dnia [...] września 2015 r. w sprawie udzielenia wsparcia

w kwocie [...] EUR ([...] zł).

Prezes ARiMR wyjaśnił, że organ stwierdzając nieprawidłowości ma obowiązek zastosowania sankcji i nie może od nich odstąpić. Zastosowanie w przedmiotowej sprawie ma art. 67 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 2017/891 z 13 marca 2017 r. (Dz.U UE L 138 z 25.05.2017, str.4 ze zm. dalej "rozporządzenie nr 2017/891"), zgodnie z którym organizacje producentów i zrzeszenia organizacji producentów lub inne odnośne podmioty zwracają nienależnie wypłaconą pomoc

z odsetkami i płacą kary przewidziane w niniejszej sekcji. Powyższe rozporządzenie jednoznacznie wskazuje, że strona jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranej pomocy wraz z odsetkami, według stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych w serii "C" Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej (Dz.U UE C 312z 4.9.2018, str. 2).

Zgodnie z treścią ww. przepisu strona jest zobowiązana do zwrotu nienależnie wypłaconej na jej rzecz pomocy wraz z odsetkami, według stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych

w serii "C" Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 312 z 4.9.2018, str. 2).

W związku z powyższym, Prezes ARiMR uznał, że organ I instancji właściwie wskazał stawkę odsetek naliczonych od kwoty nienależnie pobranej płatności oraz datę, od której należy liczyć odsetki, tj. dzień [...] września 2015 r., a także w sposób właściwy pouczył stronę o sposobie ich naliczenia. Tym samym kwota [...] zł stanowi wartość odsetek wyliczonych przez organ I instancji, na dzień wydania decyzji tj. [...] lutego 2021 r. Nie zachodzą zatem przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji

w części dotyczącej odsetek. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podał, że w pierwszej kolejności wyłącznym trybem weryfikacji decyzji nieostatecznej jest postepowanie odwoławcze.

Odnosząc się do twierdzenia zawartego w odwołaniu dotyczącego możliwości odstąpienia od obowiązku zwrotu płatności dokonanej na skutek pomyłki organu, organ odwoławczy wskazał, że rozporządzenie Wykonawcze Komisji nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69, ze zm.) przewidujące w art. 7 możliwość odstąpienia od obowiązku zwrotu płatności dokonanej na skutek pomyłki organu, nie znajduje w przedmiotowej sprawie zastosowania. Wyjaśnił, iż ww. rozporządzenie wykonawcze Komisji nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., wydane m.in. na podstawie art. 63 ust. 5 rozporządzenia 1306/2013 odnosi się do płatności w ramach zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności i poza szczególnym przepisem dotyczącym pomocy na rynku wina nie znajduje zastosowania w odniesieniu do działań w ramach wspólnej organizacji rynków produktów rolnych.

Organ odwoławczy nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania. Uznał, że organ I instancji wydał decyzję w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który nie budzi wątpliwości, wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji podjęte rozstrzygnięcie, a także wskazał na dowody, w tym dokumenty urzędowe w postaci danych zebranych podczas audytu przeprowadzonego przez Komisję Europejską.

W konsekwencji organ I instancji w swoich ustaleniach zasadnie zakwestionował prawidłowość wypłaty wsparcia na rzecz producenta.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów wyjaśnił procedurę uczestnictwa

w mechanizmie "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw", stwierdzając przy tym, iż strona nie była uprawniona do udziału w mechanizmie indywidualnie, nie była uprawniona do złożenia powiadomienia o zamiarze przeprowadzenia operacji wycofania jabłek.

Organ odwoławczy nie uznał za uzasadniony zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., bowiem skarżący nie wskazał okoliczności które uniemożliwiłyby dokonanie konkretnych czynności procesowych.

W zakresie zarzutów odwołania i wniosku strony o zawieszenie postępowania

w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego rozpatrzenia przez sądy administracyjne wniesionych skarg organ odwoławczy wskazał, że skierowanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie obliguje organu do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. czy też art. 98 k.p.a., nie jest to tzw. zagadnienie wstępne. Organ jest zobligowany do zawieszenia postępowania tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony, zakończenie postępowania administracyjnego.

Z kolei odnosząc się do zarzutu przedawnienia dochodzenia zwrotu przyznanego wsparcia, który według strony należy liczyć od momentu złożenia Powiadomienia organ odwoławczy wskazał, iż mając na uwadze przepisy art. 61 k.p.a., postępowanie administracyjne w sprawie przyznania wsparcia zostało wszczęte w dniu 21 lipca 2015 r., tj. w dniu złożenia przez A. K. wniosku, w którym zadeklarował wycofanie z rynku na bezpłatną dystrybucję [...] kg jabłek z pow. [...] ha. Po rozpatrzeniu przedmiotowego Wniosku, a nie Powiadomienia, producentowi zostało przyznane wsparcie decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. w wysokości [...] EUR, tj. [...] zł.

Zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji do należności ustalonych kwot środków nienależnie pobranych, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, (Dz. U. z 2020 poz. 1325 ze zm.) z wyjątkiem przepisów dotyczących umorzenia należności, odroczenia płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności. Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zgodnie z art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Z powyżej przywołanych przepisów wynika, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu środków nienależnie pobranych wynikający z decyzji o ustaleniu kwoty środków nienależnie pobranych rozpoczyna się z początkiem roku następującego po roku,

w którym upłynęło 14 dni licząc od dnia doręczenia decyzji ustalającej kwotę środków nienależnie pobranych.

Reasumując wskazał że, odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej polega na przyjęciu, że początkiem biegu 5-letniego okresu przedawnienia jest początek roku następującego po roku, w którym upłynęło 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków za wycofanie owoców na bezpłatną dystrybucję w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw". A zatem, zdaniem Prezesa ARiMR, podnoszony zarzut przedawnienia dochodzenia zwrotu przyznanego wsparcia jest chybiony.

Końcowo, Prezes ARiMR stwierdził, że kwota [...] zł ustalona

w przedmiotowym postępowaniu stanowi kwotę nienależnie wypłaconych producentowi środków finansowych, i kwotę powyższą strona zobowiązana jest zwrócić wraz

z należnymi odsetkami.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z [...] maja 2021 r. skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i nie zastosowanie art. 138 pkt 2 k.p.a. w wyniku utrzymania w mocy decyzji nr [...] Dyrektora ARiMR z [...] lutego 2021 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców

w ramach bezpłatnej dystrybucji (decyzji organu I instancji), braku jej uchylenia przez organ odwoławczy w całości oraz braku orzeczenia co istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania w I instancji w całości, w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- w wyniku naruszenia przepisów art. 29 ust. 1 i 7 ustawy o Agencji poprzez ich błędne zastosowanie, z uwagi na to iż: -) postępowanie zostało wszczęte przedwcześnie, -) w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki przedawnienia dochodzenia zwrotu przyznanego wsparcia, -) nie uwzględniono, że wsparcie zostało przyznane Stronie w wyniku błędu organu przyznającego,;

- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 7 k.p.a., w zakresie: -) zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w wyniku wydania decyzji przed wydaniem prawomocnego wyroku w przedmiocie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2020 r., znak [...] utrzymującej w mocy decyzję Nr [...] Prezesa ARiMR z [...] stycznia 2020 r. stwierdzającą nieważność decyzji Dyrektora OT nr [...] z [...] sierpnia 2015 r. w sprawie udzielenia wsparcia, -) wszczęcia postępowania przedwcześnie i jedynie w celu przerwania biegu przedawnienia -) art. 8 k.p.a. - w zakresie zasady, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, -) art. 107 k.p.a.;

- w części dotyczącej powiększenia ustalonej kwoty do zwrotu o odsetki decyzja I została wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, w wyniku:

-) błędnego zastosowania art. 67 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891;

-) błędnego zastosowania art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji;

b) art. 7, 8, 77 i 107 k.p.a. - poprzez:

- wydanie w II instancji decyzji przed wydaniem prawomocnego wyroku w przedmiocie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2020 r., znak [...] utrzymującej w mocy decyzję Nr [...] Prezesa ARiMR z [...] stycznia 2020 r. stwierdzającą nieważność decyzji Dyrektora OT Agencji Rynku Rolnego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. w sprawie częściowego udzielenia wsparcia,

-) nie rozpatrzenia wniosku o zawieszenie postępowania przez Organ II instancji

w formie postanowienia, czym naruszono też art. 123 k.p.a.;

-) brak uwzględnienia, że wsparcie zostało przyznane Stronie w wyniku błędu organu przyznającego, co narusza art. 2 Konstytucji RP;

-) niepełne uzasadnienie prawne skarżonej decyzji

2. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) to jest naruszenia przepisów art. 29 ust. 1 i 7 ustawy o Agencji, poprzez ich błędne zastosowanie, z uwagi na to iż: -) postępowanie zostało wszczęte przedwcześnie, -)

w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki przedawnienia dochodzenia zwrotu przyznanego wsparcia;

b) poprzez błędne zastosowanie art. 58 rozporządzenia nr 1306/2013;

c) w części dotyczącej powiększenia ustalonej w skarżonej decyzji kwoty do zwrotu

o odsetki - poprzez wydanie skarżonej decyzji bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na to, że art. 67 rozporządzenia 2017/891, nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, a art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji nie stanowi podstawy do nałożenia kary administracyjnej w postaci odsetek, o których mowa w art. 67 rozporządzeniem 2017/891 a jedynie podstawę do ustalenia nienależnie pobranych płatności.

Podnosząc powyższe skarżący wniósł o:

stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji w części dotyczącej powiększenia ustalonej kwoty do zwrotu o odsetki na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ;

uchylenie skarżonej decyzji w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął postawione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Dla wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U.

z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów należało uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji są przepisy art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy

o Agencji, które przewidują, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych

z funduszy Unii Europejskiej oraz finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej

w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia

w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych,

o których mowa w ust. 1 (ust. 2).

Na wstępie należy wskazać, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w którym następuje określenie nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Co istotne, dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest konieczne wzruszanie decyzji przyznających płatność i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres nawet w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostaje ostateczna decyzja przyznająca płatność (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r., I GSK 192/18, publ. Lex nr 2700671, wyrok WSA w Olsztynie

z 5 lutego 2020 r., I SA/Ol 567/19, publ. Lex nr 2798783). Ważne jest również, że

w przedmiotowym postępowaniu organy nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta (por. wyrok WSA w Kielcach z 20 sierpnia 2020 r., I SA/Ke 128/20, publ. Lex nr 3055540).

Nienależnie pobrana płatność, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, to wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków, które jako świadczenie dokonane przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.

W rozpoznawanej sprawie uznały, że wypłacona skarżącemu pomoc finansowa w kwocie [...] zł, wynikająca z decyzji Dyrektora OT ARR z [...] sierpnia 2015 r. nr [...], która została wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia jej nieważności, wobec późniejszego wydania decyzji o odmowie przyznania wsparcia producentowi z tytułu wycofania na bezpłatną dystrybucję [...] kg jabłek, podlega zwrotowi jako nienależnie pobrana.

Należy zauważyć, że zarówno decyzja Prezesa ARiMR z [...] listopada 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora ARiMR z [...] sierpnia 2020 r. o odmowie przyznania wsparcia są ostateczne. Również ostateczna jest decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] sierpnia 2015 r., bowiem Prezes ARiMR decyzją z [...] stycznia 2020 r. Nr [...] stwierdził nieważność decyzji z [...] sierpnia 2015 r., zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z [...] czerwca 2020 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Nie ma zatem racji skarżący, zarzucając w skardze, iż doszło do nieprawidłowości przy wydaniu zaskarżonej decyzji o ustalenie nienależnie pobranych płatności. Dla porządku jedynie przypomnieć należy, że decyzja o ustaleniu nienależnie pobranych płatności przez Dyrektora ARiMR została wydana w dniu [...] lutego 2021 r.

Natomiast okoliczność wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków w dniu [...] kwietnia 2017 r., nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Stwierdzając nieprawidłowości w zakresie pobrania środków organ I instancji był zobowiązany do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków publicznych. Wypłacone stronie nienależnie środki publiczne przyznane z tytułu płatności uzyskanej za wycofanie jabłek w ramach bezpłatnej dystrybucji pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, tj.

z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o Agencji. Niezasadne są więc twierdzenia i zarzuty skargi dotyczące konieczności umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, wszczętego [...] kwietnia 2017 r. W obowiązującym stanie prawnym organy nie miały obowiązku "oczekiwać" na prawomocne rozstrzygnięcia sądów administracyjnych,

a dopiero po ich wydaniu podejmować z urzędu postepowanie o zwrot nienależnie pobranych środków. Beneficjent został powiadomiony o wszczęciu postępowania pismem doręczonym w dniu [...] maja 2017 r.

Dostrzec także należy art. 54 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 1306/2013, który stanowi: "W przypadku jakichkolwiek nienależnych płatności wynikających

z nieprawidłowości lub zaniedbań państwa członkowskie występują do beneficjenta

o zwrot odnośnej kwoty w ciągu 18 miesięcy po zatwierdzeniu, a w stosownych przypadkach po otrzymaniu przez agencję płatniczą lub podmiot odpowiedzialny za odzyskiwanie takich płatności sprawozdania z kontroli lub podobnego dokumentu stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość. Odpowiednie kwoty zapisuje się

w księdze dłużników agencji płatniczej w momencie wystąpienia o ich zwrot.".

Nieprawidłowości pobrania środków zostały stwierdzone w audycie pokontrolnym, co nie budzi wątpliwości. Powołany art.54 rozporządzenia Rady (UE) nr 1306/2013 nie wskazuje na możliwość odstąpienia od wykonania obowiązku wszczęcia czynności wyjaśniających i wystąpienia do beneficjenta o zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności, ze względu na obowiązujące przepisy prawa krajowego, a tym bardziej na interpretację tego rodzaju przepisów prawa, w tym w zakresie rzekomej konieczności uprzedniej eliminacji z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu pomocy.

W ocenie Sądu wszelkie środki publiczne, w tym pochodzące z funduszy UE, muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada bowiem na Komisję Europejską i Państwa Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Jeśli bowiem okaże się, że dotacja czy dofinansowanie unijne zostało pobrane przez beneficjenta nienależnie lub w nadmiernej wysokości, albo zostało wykorzystane w niewłaściwy sposób, instytucja kontrolująca rozpoczyna procedurę windykacji środków unijnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 stycznia 2012 r., V SA/Wa 1732/11, publ. CBOSA).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie może budzić wątpliwości trafność dokonanej przez organy oceny, że kwota otrzymanego przez skarżącego wsparcia na podstawie pierwotnej, wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego decyzji, stanowi kwotę świadczenia nienależnie pobranego.

Należy również zauważyć, na co słusznie zwrócił uwagę w odpowiedzi na skargę organ, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Zatem przerwanie biegu przedawnienia może nastąpić przez doręczenie stronie informacji odnoszącej się wyraźnie do określonej płatności i wskazującej co najmniej na podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości.

W sprawie bezsporne pozostaje i znajduje potwierdzenie aktach administracyjnych sprawy, że po pierwsze nieprawidłowość miała miejsce w dniu płatności tj. [...] września 2015 r., zaś w dniu [...] maja 2017 r. doręczono skarżącemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków. Zgodzić należy się z organem, że przedmiotowe zawiadomienie spełnia wszystkie konieczne przesłanki określone m.in. w wyroku TSUE z 11.06.2015 (C-52/14 Pfeifer & Langen GmbH & Co. KG), które są wymagane zgodnie z art.3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/1995

w stosunku do czynności przerywającej bieg terminu przedawnienia, tj. określa

w wystarczająco dokładny sposób operacje, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości, pochodzi od organu uprawnionego do dochodzenia zwrotu i zostało doręczone beneficjentowi. W związku z tym zgodnie art.3 ust. 1 akapit trzeci zdanie drugie ww. rozporządzenia czteroletni termin przedawnienia biegł na nowo, czyli mógłby upłynąć najwcześniej 4 maja 2021.

W dniu [...] lutego 2021 r. została doręczona stronie decyzja pierwszej instancji, która ponownie przerwała bieg terminu przedawnienia. Zatem prawidłowo stwierdził organ odwoławczy, że nie doszło do upływu terminu przedawnienia dochodzenia zwrotu nienależnie pobranej pomocy na żadnym etapie postępowania administracyjnego. Przepisy działu III Ordynacji podatkowej należy stosować odpowiednio w związku z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji.

Sąd podziela pogląd zawarty w wyroku z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 100/18, że decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający fakt, że środki zostały nienależnie pobrane

w dniu otrzymania środków, albowiem to z dniem pobrania środków powstaje obowiązek do ich zwrotu, natomiast z dniem otrzymania decyzji organu I instancji beneficjent, który pobrał środki, wie o istnieniu zobowiązania w skonkretyzowanej wysokości.

Decyzje te bowiem nie tworzą zobowiązań, tylko potwierdzają ich istnienie. Strona dopuszczając się określonych nieprawidłowości zawsze musi liczyć się ze zwrotem środków wraz z odsetkami. Zwrotu takich środków może dokonać dobrowolnie, bez konieczności wydawania w tej sprawie decyzji, a więc dochodzone środki są wymagalne.

Tym samym nieuprawnione są zarzuty skargi podnoszące naruszenie art. 29 ust. 1 i 7 ustawy o Agencji.

Sąd nie podziela argumentów skarżącego co do pomyłki (błędu) organu dotyczącego elementów stanu faktycznego w sprawie o przyznanie wsparcia (str. [...] skargi), a mianowicie faktu że strona była członkiem uznanej organizacji producentów. Skarżący stoi na stanowisku, że skoro organ prowadzi rejestr to z urzędu fakt ten powinien być organowi znany. Po pierwsze stwierdzić należy, że niniejsze postępowanie dotyczy nienależnie pobranych środków i w tym postępowaniu Sąd "nie mocy sprawczej" wpływania na wynik innego postępowania, np. w zakresie odmowy przyznania środków. Powołana instytucja błędu nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż ewentualny "błąd" nie dotyczy tego postępowania. Zarzuty naruszenia postępowania administracyjnego, jak i prawa materialnego z innego postępowania nie mogły być podstawą do ich oceny w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości nienależnie pobranych płatności.

Zasadne było więc stwierdzenie organu, że stronie wypłacono ze źródeł wskazanych w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o Agencji środki nienależnie, co skutkowało powstaniem obowiązku ich zwrotu. Ta konkluzja organu stanowi istotę sprawy

i zasługuje na pełną akceptację.

Organ, stwierdzając ww. nieprawidłowości, ma obowiązek zastosowania sankcji wynikających z art. 67 ust. 1 rozporządzenia 2017/891, zgodnie z którym organizacje producentów i zrzeszenia organizacji producentów lub inne odnośne podmioty zwracają nienależnie wypłaconą pomoc z odsetkami i płacą kary przewidziane w niniejszej sekcji. Odsetki są naliczane: a) na podstawie okresu, który upłynął między otrzymaniem nienależnej płatności a jej zwrotem przez beneficjenta; b) według stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych w serii "C" Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej i obowiązujących w dniu, w którym dokonano nienależnej płatności, powiększonych o trzy punkty procentowe.

Według powyższych reguł organ I instancji wyliczył w swojej decyzji należne odsetki stanowiące na dzień [...] lutego 2021 r. kwotę [...] zł, a organ odwoławczy tę kwotę zaakceptował. W ocenie Sądu trafnie wskazał organ odwoławczy, że art. 63 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013 nakazuje odzyskiwać nienależną pomoc wraz z odsetkami. Wprawdzie skarżący jest rolnikiem, a nie organizacją producentów, to jednakże skorzystał z pomocy kierowanej do organizacji producentów i nie ma powodu, aby różnicować jego obowiązki w zakresie uiszczenia odsetek od nienależnie pobranej płatności.

Sąd akceptuje w tym zakresie stanowisko organu wynikające z odpowiedzi na skargę.

Skarżący powoływał się kilkukrotnie w skardze na zaistnienie przesłanki "interesu społecznego" i "słusznego interesu obywateli". Wyjaśnić zatem należy, że w interesie bowiem społecznym jest odzyskanie środków unijnych. Interes społeczny, rozumiany jest jako dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. A więc należy odczytywać ten interes jako pewną potrzebę, której zaspokojenie powinno służyć zbiorowościom lokalnym lub całemu społeczeństwu. Właściwe gospodarowanie pieniężnymi środkami publicznymi niewątpliwie leży w interesie społecznym, albowiem środki te nie stanowią środków prywatnych dysponenta, a powstają wysiłkiem pewnej zbiorowości, Tym samym dochodzenie przez organ administracji tego rodzaju należności, które w jego ocenie wydatkowane czy wypłacone zostały w sposób niezgodny z prawem, niewątpliwie mieści się w interesie społecznym.

Trzeba też zwrócić uwagę na fakt, że w wypadku braku odzyskania środków europejskich to Państwo Polskie z własnych środków będzie zobowiązane do zwrotu do budżetu Unii Europejskiej środków dotkniętych nieprawidłowością.

W ocenie Sądu stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy jest jasny i nie budzi wątpliwości. Organy nie naruszyły przepisów postępowania wskazanych w skardze. Zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zgromadziły i oceniły cały materiał dowodowy, po czym wydały decyzję uzasadnioną według reguł wyrażonych w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest obszerne, jasne i zrozumiałe, odnoszące się do zarzutów odwołania. Zasada przekonywania zawarta w art. 11 k.p.a. nie wymaga od organu administracji osiągnięcia rezultatu, tzn. faktycznego przekonania strony do prawidłowości podjętej decyzji. Nie doszło również do naruszenia art. 8 k.p.a.

Końcowo Sąd stwierdza, iż pozbawiony argumentów jest zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego zastosowanie i nie zastosowanie tym samym art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Skoro organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Dyrektora ARiMR to prawidłowo oparł decyzję na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Decyzja ta została właściwie uzasadniona.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.