Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 323/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, art. 36, art. 54  par. 5, art. 89 par 1 i 3
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Dominik Mączyński as. sąd. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lipca 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] 2016 r. nr [...] Dyrektor lzby Skarbowej w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej jako: kpa) oraz art. 18 i art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. – dalej jako: upea) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] 2016 r. nr [...] w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

Powyższe postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym:

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. prowadził wobec E. A. (dalej również jako: zobowiązany albo skarżący) egzekucję administracyjną na łączną kwotę należności głównej [...] zł.

W celu wyegzekwowania zaległości, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. zawiadomieniem z dnia [...] 2016 r. dokonał próby zajęcia innej wierzytelności pieniężnej zobowiązanego - wynagrodzenia, należnego od Sądu Rejonowego w K. w związku z pełnioną przez zobowiązanego funkcją biegłego sądowego (k. 84 akt adm.). Zawiadomienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu [...] 2016 r. Dokonana czynność okazała się jednak bezskuteczna, bowiem Sąd Rejonowy w K. w odpowiedzi z dnia [...] 2016r. wskazał że aktualnie "nie ma do wypłaty żadnych świadczeń na rzecz Pana E. A., a (...) ostatniej wypłaty wynagrodzenia dla zobowiązanego z tytułu pełnienia funkcji biegłego sądowego dokonał [...]2014r. (k. 83). Ponadto podkreślono, że zobowiązany nie widnieje aktualnie liście biegłych sądowych Sądu Okręgowego w K..

Pismem z dnia [...] 2016 r. zobowiązany wniósł, skargę na czynności egzekucyjne, zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 1a pkt 3 w związku z art. 89 upea. Zobowiązany podniósł, że dokument zawiadomienia o zajęciu wierzytelności wystawiony został niezgodnie z zasadami jego sporządzenia, bowiem nie sprecyzowano w żaden sposób rzekomo zajętej wierzytelności, a wystawiając zawiadomienie o zajęciu wierzytelności organ doprowadził do ujawnienia informacji dotyczących zobowiązanego wobec podmiotów nieuprawnionych do ich otrzymania. Podkreślono, że Sąd Rejonowy w K. nie jest dłużnikiem zobowiązanego, a tym samym nie było konieczności zawiadamiania go o prowadzeniu wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany podniósł, że w ten sposób naruszono jego dobro osobiste, jakim jest prawo do prywatności, a także tajemnicę służbową obowiązującą urzędników skarbowych.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. po analizie całości materiału dowodowego stwierdził, że kwestionowane zajęcie nie naruszało zasad prowadzenia egzekucji i dlatego postanowieniem z dnia [...] 2016 r. (k.86 akt adm.) oddalił przedmiotową skargę i uznał ją za niezasadną.

W przepisanym prawem terminie zobowiązany wniósł zażalenie na postanowienie organu I instancji, podnosząc, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego udzielił wyczerpujących informacji na temat swoich aktualnych dochodów i źródeł utrzymania. W zażaleniu powtórzono, że dokonane zajęcie stanowi naruszenie prawa do prywatności, gdyż wiązało się z ujawnieniem szeregu informacji dotyczących zobowiązanego i jego zobowiązań (k. 112 akt adm.).

Dyrektor Izby Skarbowej w P., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie (k. 153 akt adm.) wyjaśniając, że podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 upea, stanowiący, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, którą co do zasady wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej. Organ podkreślił, że skarga przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o prawach i obowiązkach uczestników postępowania. Organ nadzoru, w wyniku złożonego zażalenia, dokonuje zatem oceny czynności egzekucyjnej badając, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje, wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka. W dalszej kolejności podkreślono, że pojęcie "czynność egzekucyjna", zostało zdefiniowanie przez ustawodawcę w art. 1 a pkt 2 upea, w myśl którego czynnościami egzekucyjnymi są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wskazano, że zgodnie z art. 89 § 1 i § 3 upea, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72 - 85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Podkreślono, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny: wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego.

Organ II instancji zauważył, że wniesienie skargi w trybie art. 54 upea odnosi ten skutek, że kontrolą objęta zostaje prawidłowość zaskarżonej czynności, a więc prawidłowość zajęcia innej wierzytelności pieniężnej zobowiązanego, dokonanego zawiadomieniem z dnia [...] 2016 r.

W ocenie organu II instancji próba zajęcia wierzytelności Strony została dokonana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, z chwilą doręczenia Sądowi Rejonowemu w K. zawiadomienia o zajęciu tj. w dniu [...] 2016 r. Do zajęcia wierzytelności wykorzystano druk zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank, który odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2310). Zawiadomienie o zajęciu zawierało wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 upea oraz zostało wydane i doręczone z zachowaniem norm zawartych w art. 89 upea. Środek ten został zastosowany w sposób prawidłowy, a postępowanie egzekucyjne na dzień dokonania czynności było prowadzone zgodnie z prawem.

W dalszej kolejności wskazano, że z materiału dowodowego wynika, że zobowiązany wykonywał zlecenia na rzecz Sądu Rejonowego w K., co znajduje również potwierdzenie w złożonej skardze. Również zobowiązany zaznaczył, że "wykonywał dla szeregu sądów i instytucji publicznych (takich jak urzędy celne) opinie w charakterze biegłego." Odnosząc się do zarzutu zażalenia, co do tego że "stosunkowo łatwo organ egzekucyjny mógł zweryfikować, czy zobowiązany widnieje na aktualnej liście biegłych sądowych SO w K.", a w związku z tym "nie było zatem podstaw do dokonywania zajęcia jedynie na podstawie hipotetycznych przypuszczeń", Dyrektor Izby Skarbowej w P. wskazał, że brak nazwiska zobowiązanego na przedmiotowej liście biegłych sądowych nie jest tożsamy z nieistnieniem wierzytelności przysługującej zobowiązanemu od Sądu, gdyż takowe mogły powstać w okresie wcześniejszym i nie zostać jeszcze wypłacone zobowiązanemu.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. podkreślił, że w ramach wspomnianej skargi można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w kontekście przepisów regulujących sposób i formę dokonania zaskarżonej czynności. Odrębną natomiast kwestią jest niespełnienie kryterium skuteczności tego zajęcia. W dalszej kolejności podkreślono, że organ egzekucyjny winien wyczerpać wszelkie możliwości służące do przymusowej realizacji przez zobowiązanego wykonania wymagalnego obowiązku. Jak wskazano, przed dokonaniem zaskarżonej czynności egzekucyjnej organ wyznaczył na podstawie posiadanych danych krąg podmiotów, do których można było przyjąć, iż racjonalne jest oczekiwanie, że pojawi się z ich strony należność na rzecz zobowiązanego.

Odnosząc się do podniesionego przez zobowiązanego "naruszenia dobra osobistego jakim jest prawo do prywatności", oraz do zarzutu naruszenia tajemnicy służbowej obowiązującej urzędników skarbowych, wyjaśniono, że w ramach postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny, w świetle obowiązujących przepisów prawa zobowiązany jest nie tylko do egzekwowania zaległości, ale, w pierwszej kolejności, do poszukiwania składników majątkowych zobowiązanego podlegających zajęciu. W tym celu, zgodnie z art. 36 § 1 upea, w zakresie niezbędnym do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny lub wierzyciel, o którym mowa w art. 5 powołanej ustawy, może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów. Tym samym zarzut dotyczący naruszenia dobra osobistego i tajemnicy służbowej jest nieuzasadniony.

W przewidzianym ustawą terminie E. A. wniósł do sądu administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego w całości oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 138 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 68 upea poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia oddalającego skargę na zajęcie wierzytelności, która nigdy nie istniała. Skarżący przyznał, że pełnił funkcje biegłego na zlecenie sądów i urzędów celnych; ale – jak zauważył – udzielił on wyczerpujących informacji na temat swoich aktualnych dochodów i ich źródeł. Skarżący podniósł, że nieuprawnione jest twierdzenie jakoby organ egzekucyjny miał podstawy aby domniemywać o ewentualnej jego bieżącej współpracy z Sądem Rejonowym w K.. Podniesiono, że organ "w ciemno" rozsyłał zawiadomienia o zajęciu nieistniejących wierzytelności, podczas gdy stosunkowo łatwo mógł ustalić czy zobowiązany świadczy rzeczywiście jakiekolwiek usługi na rzecz organów sądowych. W ocenie skarżącego, organ dokonał zajęcia wierzytelności nieistniejącej, bez jakiegokolwiek jej sprecyzowania co do daty powstania i jej wysokości. W dalszej kolejności podkreślono, że sąd powszechny jest jednostką , która na mocy art. 36 upea byłaby zobowiązana do udzielenia informacji organowi egzekucyjnemu na temat tego czy współpracuje ze zobowiązanym oraz czy zobowiązany w ciągu ostatnich lat wykonywał na zlecenie tego organu jakiekolwiek opinie. Istniała zatem podstawa ustalenia czy istnieją wierzytelności, które winny być zajęte.

Skarżący podniósł również, że w dniu [...] 2017 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego zostało umorzone w zakresie części tytułów wykonawczych. W dalszej kolejności wskazano, że nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne względem jednego tytułu egzekucyjnego, w ramach egzekucji którego również dokonano zaskarżonego zajęcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o przeprowadzenie rozprawy. Uzasadniając odpowiedź na skargę organ zwrócił uwagę, że wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego, w zakresie części tytułów wykonawczych wyszczególnionych w postanowieniu organu I instancji z dnia [...] 2016 r., czynne pozostają dwa tytuły wykonawcze, na podstawie których nadal toczy się egzekucja administracyjna do majątku zobowiązanego.

Pismem z dnia [...] 2017 r. strony zostały zawiadomione, że sprawa zostanie rozpoznana w postępowaniu uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718 – dalej również jako: ppsa) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Badając legalność zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji(t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. – dalej jako: upea).

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że w związku z toczącą się przeciwko skarżącemu egzekucją administracyjną, organ egzekucyjny zawiadomił Sąd Rejonowy w K. o zajęciu wierzytelności pieniężnej i zobowiązał ten sąd do tego aby bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu należnej od niego kwoty. Kwestią bezsporną pozostaje również fakt, że zobowiązany przez pewien czas pełnił we wskazanym sądzie funkcję biegłego sądowego, jak również to, że w dacie doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności funkcji tej już nie pełnił.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego czy organ egzekucyjny przed wysłaniem zawiadomienia o zajęciu do Sądu Rejonowego w K., był zobowiązany wystąpić do tego sądu w trybie art. 36 upea o udzielenie informacji czy zobowiązany posiada wierzytelności pieniężne wobec Sądu Rejonowego w K.. Skarżący podnosi, że wobec ustania jego współpracy z Sądem Rejonowym w K., niedopuszczalne było skierowanie przez organ egzekucyjny do tego podmiotu zawiadomienia o zajęciu nieistniejącej wierzytelności. W ocenie autora skargi organy wysyłając do Sądu Rejonowego w K. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności, naruszyły prawo skarżącego do prywatności. W skardze podniesiono też zarzut naruszenia przepisu art. 68 upea.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów skargi, należy wyjaśnić, że wbrew twierdzeniom skarżącego na organie egzekucyjnym nie ciążył obowiązek wystąpienia w trybie art. 36 upea o udzielenie informacji czy zobowiązany posiada wierzytelności pieniężne wobec Sądu Rejonowego w K.. Dlatego też za nieuprawniony uznać należało zarzut skargi, co do tego, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ egzekucyjny naruszył przepis art.36 § 1 upea, w myśl którego w zakresie niezbędnym do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów. Przede wszystkim zauważyć należy, że z woli ustawodawcy, wyrażonej w sposób literalny, przepis art. 36 § 1 upea daje organowi uprawnienie, a nie obowiązek żądania od określonych podmiotów wskazanych informacji. Faktu tego dowodzi użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może żądać". Skoro natomiast żądanie informacji jest jednym z uprawnień organu egzekucyjnego, to do tego organu należy też ocena czy z przysługujących uprawnień w danej sytuacji skorzystać (por. R. Hauser, W Piątek [w:] R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2014, s. 239, a także C. Kulesza [w:] D.R.Kijowski (red.) Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Warszawa 2015, s. 418). Do wniosków takich prowadzi wykładnia znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów, dokonana przy zastosowaniu zarówno dyrektyw językowych, celowościowych, jak i systemowych. Wątpliwości, co do braku po stronie organu egzekucyjnego obowiązku zasięgnięcia informacji w trybie art. 36 upae nie rodzi literalne brzmienie tego przepisu. Zgodna w tym zakresie jest zarówno judykatura (por. wyrok NSA z 24.08. 2007 r., sygn. II OSK 1146/06, wyrok NSA z 27.10.2011 r, sygn. I OSK 2125/10, www.nsa.gov.pl), jak i przedstawiciele doktryny (R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie....s.239 oraz D.R. Kijowski, ustawa...., s. 418). Żaden inny przepis prawa, też nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku poprzedzenia czynności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności (art. 89 upea), uprzednim wystąpieniem o informację w trybie art. 36 upae, na okoliczność poczynienia jakichkolwiek ustaleń. Taka interpretacja powołanego przepisu jest zgodna również z celem egzekucji, jakim jest doprowadzenie do wykonania obowiązków publicznoprawnych, których zobowiązany nie wykonał dobrowolnie. Cel ten ma zostać osiągnięty z uwzględnieniem zasady szybkości postępowania, oraz stosowania środków bezpośrednio prowadzących do wykonania obowiązku (art. 7 upea). Dopiero po rozważeniu wszystkich wymienionych kwestii organ egzekucyjny winien zdecydować czy w danej sprawie niezbędne jest uzyskanie informacji i wyjaśnień, o których mowa w art.36 upea a w razie uznania, że jest to konieczne może wystąpić o takie informacje. Bezspornie jednak, co do zasady, organ nie jest zobligowany do takiego wystąpienia, natomiast podstawową zasadą postępowania egzekucyjnego w administracji jest jego celowość, czyli podejmowanie w nim takich czynności, które zmierzają najprostsza drogą do wykonania spoczywających na zobowiązanym obowiązków (por. wyrok NSA z 14.08.2012 r. sygn. II FSK 139/11 oraz wyrok WSA z 20.01.2017 r. sygn. III SA/Łd 680/16). Ustosunkowując się w tym miejscu do zarzutów podnoszonych już w toku postępowania przed organami podatkowymi, należy wyjaśnić, że bez znaczenia dla oceny legalności postanowienia oddalającego skargę na czynności egzekucyjne pozostaje przekonanie skarżącego o naruszeniu jego prywatności i ujawnieniu tajemnicy. Należy bowiem zauważyć, że organ podejmował czynności przewidziane przepisami prawa, aby zrealizować cel postępowania egzekucyjnego, tj. aby nastąpiło wykonanie ciążących na skarżącym obowiązków o charakterze publicznoprawnym, których to sam skarżący dobrowolnie nie wykonał. Postulowana przez skarżącego możliwość skorzystania z uprawnień organu wynikających z art. 36 upea również jest rozwiązaniem zastrzeżonym dla trybu postępowania egzekucyjnego, które ma zagwarantować wierzycielowi prawo do występowania o informacje i wyjaśnienia w zakresie niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. R. Hauser, W Piątek [w:] R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2014, s. 239). Organy prowadzące postępowanie występując w trybie art. 36 upea byłby zobowiązane do wskazania podstawy prawnej, z której wywodzą swoje uprawnienie do pozyskania żądanych od Sądu Rejonowego w K. informacji. Podstawa ta znajduje się w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stąd też nie jest trafne stanowisko skarżącego, iż wskutek zawiadomienia o zajęciu wierzytelności Sąd Rejonowy w K. powziął wiadomość (na temat toczącego się przeciw skarżącemu postępowania egzekucyjnego), której by nie powziął gdyby organ zwrócił się do tego sądu o udzielenie informacji w trybie art. 36 upea. Należy przy tym podkreślić, że postępowanie egzekucyjne ze swej istoty przynosi szczególnie dotkliwą, władczą ingerencję aparatu państwowego w sferę własności i prywatności obywatela (por. wyrok NSA z dnia 16.06.2010 r. sygn. II FSK 209/09, www.nsa.gov.pl). Sam skarżący stał się dłużnikiem z tytułu należności publicznoprawnych i z tego powodu prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne, które ma charakter przymusowy. W konsekwencji, skarżący występując w charakterze zobowiązanego musi znosić, działania egzekucyjne podejmowane w zakresie wytyczonym przepisami prawa, które to przepisy uprawniają organy egzekucyjne do ujawniania danych osobowych zobowiązanego i dochodzonych od niego kwot.

W następnej kolejności należy wskazać, że bezzasadny jest zarzut skargi, jakoby sam fakt braku bieżącej współpracy skarżącego z Sądem Rejonowym w K. dowodził zasadności złożonej przez niego skargi na czynności egzekucyjne organu. Należy podkreślić, że jakkolwiek współpraca pomiędzy skarżącym a Sądem Rejonowym w K. ustała, to samo ustanie stosunku łączącego zobowiązanego z organem w którym pełnił on przez pewien czas określoną funkcję, nie jest tożsame z nieistnieniem wierzytelności zobowiązanego względem tego organu. W konsekwencji słusznie organ egzekucyjny przyjął, że w takiej sytuacji jego obowiązkiem było zajęcie wierzytelności pieniężnych zobowiązanego, zmierzających do osiągnięcia celu, któremu służy postępowanie egzekucyjne, tj. wykonania ciążących na zobowiązanym obowiązków pieniężnych o charakterze publicznoprawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy okazało się jednak, że organ egzekucyjny zwrócił się o zajęcie nieistniejącej wierzytelności, ponieważ Sąd Rejonowy w K., w dacie doręczenia wezwania, nie posiadał już do wypłaty żadnych świadczeń na rzecz skarżącego. Podkreślić trzeba, że z brzmienia przepisu art. 89 § 2 upea wynika, że co do zasady ustawodawca wprost dopuszcza również zajęcie wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia. Podnoszony więc przez skarżącego zarzut, znajdujący oparcie w fakcie ustania jego współpracy ze Sądem Rejonowym w K. z oczywistych względów nie mógł zostać uwzględniony.

Podkreślić należy również, że bezspornym pozostaje fakt, iż skarżący współpracował z Sądem Rejonowym w K. i już tego powodu nie można zgodzić się z argumentacją skargi wniesionej do sądu administracyjnego, jakoby organ "w ciemno" rozsyłał zawiadomienia o zajęciu wierzytelności (k. 4). Mając na uwadze fakt pełnienia przez skarżącego obowiązków biegłego w Sądzie Rejonowym w K., za wiarygodne i zasługujące na uwzględnienie uznać należało argumenty zaskarżonego postanowienia, iż krąg podmiotów, co do których przyjęto racjonalne oczekiwanie, że z ich strony pojawi się należność na rzecz skarżącego zostały wyselekcjonowane w oparciu o posiadane dane (a nie w sposób przypadkowy jak wywodzi skarżący). Wiarygodności tej argumentacji dowodzi załączona do akt przekazanych Sądowi, Karta odpowiedzi na pytanie o zobowiązanym, wygenerowana [...] 2016 r., zawierająca informacje m.in. na temat faktu zatrudnienia skarżącego w Sądzie Rejonowym w K. (k. 41 akt adm.). Zważywszy natomiast na fakt, że postępowanie egzekucyjne jest konsekwencją uchylania się przez zobowiązanego od dobrowolnego zrealizowania ciążących na nim obowiązków publicznoprawnych, uzasadnione było przekonanie organu o zasadności weryfikacji składanych przez skarżącego oświadczeń.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisu art. 68 upea należy wskazać, że przesłanki zastosowania tego przepisu dotyczą sytuacji gdy zobowiązany , sam zapłaci należność pieniężną będąca przedmiotem egzekucji (§ 1), albo w sytuacji gdy tego nie uczyni, odpowiednie kwoty zostaną uzyskane w wyniku odebrania jemu pieniędzy (§ 3). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, bezspornym pozostaje, że żadna z tych przesłanek nie ziściła się. W tej sytuacji argumentacja skarżącego o naruszeniu przepisu art. 68 upea z uwagi na utrzymanie w mocy postanowienia oddalającego skargę na zajęcie wierzytelności, pomimo iż zajęcie to dotyczyło wierzytelności, która nigdy nie istniała, nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się z kolei do zarzutu wadliwego, w ocenie skarżącego, dokumentu zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, należy wskazać, że wystosowane do Sądu Rejonowego w K. wezwanie zawierało wszystkie wymienione przepisem art. 67 § 2 upea elementy, tj.: oznaczenie zobowiązanego (A. E.), wierzyciela i organu egzekucyjnego (naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. – Pierwszy Urząd Skarbowy w K.); oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności (Sąd Rejonowy w K.); określenie stosowanego środka egzekucyjnego (zajęcie innej wierzytelności pieniężnej); numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia (poz. 1-12); kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia (dane zawarto w druku pod poz. 1-12, w 3 odrębnych kolumnach oznaczonych indywidualnymi podtytułami oraz wspólnym tytułem "Dane dotyczące dochodzonych należności"; kwotę należnych kosztów egzekucyjnych (.... zł); wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; oraz datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Wezwania dokonano za pomocą druku określonego w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U 2016, poz. 1339). Kwestionowany w skardze na czynności egzekucyjne sposób określaniu wierzytelności, był zgodny z obowiązującym w dacie przygotowywania tego dokumentu przepisami prawa. Stąd też zarzut skargi uznać należało za bezzasadny.

Odnosząc się natomiast do podniesionej w skardze kwestii umorzenia postanowieniem z dnia [...] 2017 r. prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego w zakresie – części – tytułów wykonawczych, wskazać należy że okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego. W myśl art. 133 § 1 zd. 1 ppsa sąd administracyjny dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z 17.02.2011 r. sygn. II GSK 239/10). Zaskarżone postanowienie wydano [...] 2016 r., natomiast powołane w skardze orzeczenie umarzające postępowanie egzekucyjne we wskazanym zakresie, miesiąc później. Już tego powodu, argumentacja skargi, w zakresie umorzenia które nastąpiło [...]2017 r. nie zasługiwała na uwzględnienie.

Również w zakresie kontroli prowadzonej z urzędu, Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienia wydano, w oparciu o art. 54 § 1 i 5 upea, stosownie do treści którego zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne, a organ egzekucyjny wydaje w tej sprawie postanowienie, przy czym w przypadku uwzględnienia skargi organ uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności. Zgodnie z treścią art.1a pkt.2 upea czynnością egzekucyjną są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W myśl art.1a pkt.12 upea środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych jest m.in. egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych. Stosownie do treści art. 89 § 1 upea organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu (§ 1), przy czym zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług (§ 2).

Dokonując kontroli legalności działania organów egzekucyjnych, we wskazanym zakresie, należało zwrócić uwagę na istotę skargi na czynność egzekucyjną oraz na konsekwencje ewentualnych stwierdzonych uchybień. W kontekście pierwszej ze wskazanych kwestii należy wyjaśnić, że celem postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne jest zbadanie legalności dokonania przez organ egzekucyjny konkretnej czynności egzekucyjnej (por. wyrok NSA z 13.04.2016 r., sygn. II FSK 1069/14, wyrok NSA z 11.02.2016 r. sygn. II FSK 3867/14, www.nsa.gov.pl). Odnosząc się do drugiego ze wskazanych zagadnień, należy wyjaśnić, że konsekwencją uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne – czego domagał się skarżący – jest uchylenie zakwestionowanej czynności egzekucyjnej lub usunięcie stwierdzonej wady czynności (art. 54 § 5a upea). Podkreślić należy, że uchylenie zakwestionowanej czynności egzekucyjnej jest możliwe tylko wówczas gdy stwierdzono, że została ona dokonana z takimi uchybieniami, które miały wpływ na jej ważność (por. wyrok WSA w Warszawie z 18.05.2007 r. sygn. III SA/Wa 4030/06, www.nsa.gov.pl). Dokonując kontroli legalności zaskarżonych postanowień należało mieć na uwadze okoliczności faktyczne – tej konkretnej – sprawy. Zawodne bywa, bowiem, jak czyni to skarżący formułowanie kategorycznych stanowisk wyrażonych na gruncie odmiennych stanów faktycznych. Mając na uwadze okoliczności faktyczne - rozpoznawanej - sprawy należy stwierdzić, że trafnie organy uznały, że brak wierzytelności skarżącego względem Sądu Rejonowego w K. nie dowodzi wadliwości czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności. Nie sposób, bowiem przyjąć, że intencją ustawodawcy, który dopuszcza możliwość zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, bez konieczności uprzedniego czynienia ustaleń w trybie art. 36 upea, byłoby pozbawianie tej czynności cech legalności, w sytuacji nieistnienia wierzytelności, szczególnie w przypadku gdy zebrany w toku postępowania materiał dowodowy uzasadnia przypuszczenia, że wierzytelność taka może istnieć. Odrębną kwestią pozostaje natomiast skuteczność przeprowadzonej egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych. Ubocznie jedynie należy wskazać, że taki skutek jak ujawnienie informacji o prowadzonym przeciw zobowiązanemu postępowaniu egzekucyjnym, wskutek podejmowanych przez organy egzekucyjne czynności następuje automatycznie i w tym zakresie przywrócenie stanu poprzedniego, nawet w przypadku wadliwej czynności organu jest po prostu niemożliwe, co w konsekwencji również przesądza o bezzasadności skargi.

Podsumowując, w świetle powyższego, w ocenie Sądu, trafnie organy egzekucyjne przyjęły, że w przypadku zawiadomienia z dnia [...] 2016 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, które skierowano do Sądu Rejonowego w K. nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie skargi wniesionej w trybie art. 54 upea.

Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny w P., orzekł jak w sentencji.