Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1621/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: zał nr 1
journal: Dz.U. 2011 nr 80 poz 433
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej
article: art. 13  ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1` pkt 1, art. 13k ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. sprawy ze skarg M. G. na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] oraz nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżone decyzje oraz utrzymane nimi w mocy decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] i nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. G. wniósł do tutejszego Sądu dwie skargi na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) z dnia [...] kwietnia 2013r. o numerach: [...] oraz [...] o nałożeniu na skarżącego kar pieniężnych w wysokości po 3000 złotych za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Skargi zostały zarejestrowane pod sygnaturami kolejno: VI SA/Wa 1621/13 oraz VI SA/Wa 1621/13.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 6 lutego 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. zarządził połączenie powyższych spraw do wspólnego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia a także dalsze ich prowadzenie pod sygnaturą VI SA/Wa 1621/13, gdyż sprawy te pozostają ze sobą w związku.

Do wydania zaskarżonych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] sierpnia 2012 r., na drodze ekspresowej [...], o godzinie 15:05, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej samochód marki S. o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą o numerze rejestracyjnym [...].

DMC kontrolowanego pojazdu członowego, którym kierował M. G., przekraczała 3,5 tony.

W trakcie kontroli, po naciśnięciu przycisku diagnostycznego urządzenia do poboru opłaty elektronicznej viabox znajdującego się na szybie czołowej pojazdu, stwierdzono emitowanie czterech sygnałów błyskowych "X", co świadczyło o braku środków na koncie.

Na tej podstawie stwierdzono, że pojazd poruszał się w dniu [...] sierpnia 2012 r. o godzinie 15:05 po odcinku drogi ekspresowej [...] bez uiszczenia opłaty za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych.

Ponadto, w toku tej kontroli, na podstawie danych otrzymanych z systemu poboru opłaty elektronicznej oraz wykresówki kierowcy z dnia [...] sierpnia 2012r. stwierdzono, że w dniu [...] sierpnia 2012r. o godzinie 23:52:50, M. G. poruszał się tym pojazdem, odcinkiem drogi krajowej [...], na której pobiera się opłatę, bez uiszczenia tejże opłaty (incydent z bramownicy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. z godziny 23:52:50 o numerze [...] o treści: "Brak środków na koncie pre-pay").

Podczas kontroli M. G. oświadczył, że przed wyjazdem w trasę zgłosił pracodawcy niski stan środków na koncie i, że zostało ono w dniu [...] sierpnia 2012r. doładowane na rachunek Generalnej dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad kwotą 900 złotych tytułem umowy nr [...]. Ponadto skarżący wyjaśnił, że z uwagi na duży hałas spowodowany włączonym radiem i opuszczonymi szybami w kabinie samochodu nie słyszał czy urządzenie emituje jeden czy cztery sygnały dźwiękowe podczas przejeżdżania pod bramownicami.

Kontrola została udokumentowana protokołem nr [...], podpisanym przez skarżącego bez uwag.

Uwzględniając powyższe GITD, działając jako organ I instancji, decyzjami z dnia [...] sierpnia 2012r.

1) nr [...] (dotyczy przejazdu w dniu [...] sierpnia 2012 r., na drodze ekspresowej [...], o godzinie 15:05 - sprawa sygn. akt. VI SA/Wa 1621/13)

2) nr [...] (dotyczy przejazdu w dniu [...] sierpnia 2012r. o godzinie 23:52:50, na drodze ekspresowej [...] - sprawa sygn. akt. VI SA/Wa 1622/13)

na podstawie art. 13 k ust. 4 i art. 131 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm., dalej zwanej uodp) nałożył na M. G. kary pieniężne w wysokości po 3000 złotych za wykonywanie przejazdu opisanego w każdej z tych decyzji, bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. W tożsamych uzasadnieniach obydwu decyzji organ wskazał, że po wyemitowaniu przez viabox czterech sygnałów dźwiękowych kierujący pojazdem powinien natychmiast opuścić drogę objętą obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej. Zaakcentował również, że nieznajomość prawa nie może być przesłanką do odstąpienia od wymierzenia kary.

W jednobrzmiących wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy M. G. wnosi o uchylenie zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowań administracyjnych. Odwołujący się ponawia argumenty podane podczas kontroli. Powtórnie wskazuje numer konta GDDKIA na który przekazano w dniu [...] sierpnia 2012r. o godzinie 08:23 , kwotę 900 złotych tytułem umowy nr [...], dołącza bankowy wydruk potwierdzenia wykonania tego przelewu.

W toku postępowania odwoławczego, Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] wezwał do udzielenia informacji związanych z kontrolowanymi przejazdami, w szczególności do wskazania, czy opłata za ww. przejazdy została uiszczona.

Spółka K. będąca podmiotem odpowiedzialnym za obsługę krajowego systemu poboru opłat działającym w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w odpowiedzi na pismo Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. wzywające do udzielenia informacji związanych z kontrolowanymi przejazdami wskazała, iż opłata elektroniczna za obydwa opisane wyżej przejazdy nie została uiszczona. Spółka podała, że przyczyną nieuiszczenia przedmiotowych opłat elektronicznych był brak środków na koncie użytkownika. Wskazała również, że umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu (umowa do konta w trybie przedpłaconym) a użytkownik pojazdu nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viabox.

Do pisma zostało dołączone zestawienie transakcji z dnia [...] sierpnia 2012 r. dla ww. pojazdu. Jednocześnie spółka poinformowała, że zapisy widoczne na zestawieniu przedstawiają operacje zarejestrowane na koncie użytkownika i nie są jednoznaczne z faktem uiszczenia opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi (v. pismo nr ref. [...] z dnia [...] października 2012 r. znajdujące się w aktach sprawy).

Następnie organ odwoławczy dopuścił z urzędu dowód z przesłuchania w charakterze świadka Pani M. K. - Koordynatora Wsparcia Technicznego w Dziale Obsługi Klienta w K. Sp. z o.o.

M. G., prawidłowo zawiadomiony o terminie przesłuchania świadka, nie wziął udziału w tej czynności.

W dniu [...] listopada 2012r. świadek M. K. zeznała, że opłaty za przejazd pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] sierpnia 2012 r. o godzinie 15:05, oraz w dniu [...] sierpnia 2012 r. o godzinie 23:52:50 nie zostały uiszczone z powodu braku środków na koncie. Stan salda konta użytkownika bezpośrednio przed ww. incydentami wynosił 0,00 zł.

Odnośnie przedłożonego przez stronę potwierdzenia dokonania przedpłaty z dnia [...] sierpnia 2012 r. o godzinie 8:23 w kwocie 900,00 (słownie: dziewięćset złotych) świadek zeznała, że: "Środki zostały zaksięgowane na koncie użytkownika w dniu [...] sierpnia 2012 r. o godzinie 17:06. Numer rachunku bankowego, na który dokonano wpłaty jest prawidłowy. Strona przy zawieraniu umowy została pouczona o terminie księgowania środków przy dokonywaniu przelewu - okres ten wynosi do 3 dni roboczych."

Ponadto świadek podała, że nie odnotowano żadnej anomalii w zakresie działania sytemu oraz bramownic, która mogłaby wpłynąć na brak środków na koncie użytkownika. Urządzenie viabox przypisane do pojazdu podczas przejazdu było sprawne. Wyjaśniła również, że K. Sp. z o.o. stwierdza, że użytkownik uiścił bądź nie uiścił opłatę elektroniczną na podstawie danych zawartych w elektronicznym systemie poboru opłat, czyli stanu salda na koncie użytkownika na godzinę 0:00, historii doładowań, transakcji na koncie użytkownika oraz ewentualnych korekt. Użytkownik może sprawdzić stan środków na koncie poprzez zalogowanie się do panelu obsługi klienta bądź zadzwonić do centrum obsługi klienta (v. znajdujący się w aktach sprawy protokół zeznań świadka z [...] listopada 2012 r.)

Mając na uwadze powyższe, Główny Inspektor Transportu Drogowego opisanymi na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzjami z dnia [...] kwietnia 2013r. o numerach: [...] oraz [...] utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcia organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2012r.

Podstawę materialnoprawną obydwu decyzji z dnia [...] kwietnia 2012r. stanowiły przepisy art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, zwanej dalej kpa), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 uodp oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 ze zm., zwanej dalej utd).

W jednobrzmiących uzasadnieniach powyższych decyzji stwierdzono m.in., że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny.

Zdaniem organu odwoławczego, z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się po drodze wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż jest nią osoba, która kierowała kontrolowanym pojazdem samochodowym, co wynika z treści art. 13k ust. 1 pkt 1 uodp a więc na gruncie rozpatrywanej sprawy M. G..

Według GITD, okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej albowiem ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 udp w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów, wywodzi dalej organ, przyczyny z powodu których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania przedmiotowej sprawy administracyjnej. Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń.

Organ wyjaśnił, iż podczas przeprowadzonej kontroli na podstawie oględzin ww. pojazdu stwierdzono, że w kontrolowanym pojeździe znajdowało się urządzenie viaBOX, jednakże opłata elektroniczna (za każdy ze spornych przejazdów) nie została pobrana z powodu braku środków na koncie użytkownika.

Organ zaakcentował, że w trakcie przejazdu urządzenie viaBOX informuje kierowcę, o tym czy opłata elektroniczna została pobrana, poprzez odpowiednią liczbę potwierdzeń (sygnałów) dźwiękowych. Urządzenie viaBOX wydaje sygnały dźwiękowe w momencie, gdy pojazd przejeżdża pod bramownicą. Pojedynczy sygnał dźwiękowy oznacza, że użytkownik ma wystarczające środki na koncie i opłata została pobrana, a tym samym przejazd jest dozwolony. Dwa sygnały dźwiękowe informują, że opłata została pobrana, przejazd jest dozwolony, jednakże posiadane środki pieniężne na koncie użytkownika są bliskie wyczerpania i należy niezwłocznie doładować konto lub zjechać z drogi płatnej. Cztery sygnały dźwiękowe wskazują brak środków na koncie lub wadliwe działanie urządzenia viaBOX, jak również wskazują, iż opłata za przejazd nie została pobrana i dalszy przejazd nie jest dozwolony. Natomiast brak dźwięku oznacza również, że opłata nie została pobrana. Również kierowca ma możliwość sprawdzenia, poprzez naciśnięcie przycisku, czy posiada środki odpowiednie do uiszczenia opłaty. Tak więc podczas wykonywanego przejazdu kontrolowany kierowca miał dostateczną możliwość sprawdzenia i posiadał informację o tym czy opłata elektroniczna jest pobierana.

Główny Inspektor Transportu Drogowego podkreślił, że ponownie rozpoznając sprawę, mając względzie treść art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa, przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe. Analizując zebrane dowody organ odwoławczy stwierdził, że dowody w postaci pisma spółki K. z dnia [...] października 2012 r. oraz zeznań świadka M. K. wskazują na to, że opłata elektroniczna za sporne przejazdy w dniu [...] i [...] sierpnia 2012r. nie została uiszczona a przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie użytkownika. Organ podkreślił, że użytkownik pojazdu nie składał reklamacji w związki z niesprawnym działaniem urządzenia viabox a umowa zawarta z użytkownikiem była umową w tzw. trybie przedpłaconym a więc nieprzewidującym możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu.

Odnosząc się do twierdzenia skarżącego o braku wpływu na szybkość uzupełnienia konta, GITD wskazał, że pozostaje to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Według organu, użytkownik przy zawieraniu umowy o uiszczanie opłaty elektronicznej został pouczony o terminie księgowania środków przy dokonywaniu przelewu - okres ten wynosi do 3 dni roboczych. Natomiast strona postępowania ma możliwość sprawdzenia przed rozpoczęciem jazdy czy posiada środki pozwalające na uiszczanie opłaty elektronicznej w wymaganej wysokości.

Odnosząc się natomiast do argumentów skarżącego podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że był przekonany, iż konto zostało automatycznie zasilone przez pieniądze przesłane przelewem bankowym, a hałas w kabinie samochodu spowodowany głośno grającym radiem i opuszczonymi szybami spowodował, że nie dokonał sprawdzenia urządzenia i stanu środków GITD wskazał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Według organu odwoławczego, strona wykonując przejazd miała dostateczną możliwość zorientowania się, że opłaty za przejazd nie są pobierane ze względu na brak środków na koncie. Zdaniem GITD, skarżący nie powinien wykonywać przejazdu bez upewnienia się, że posiada wystarczające środki na uiszczenie opłaty elektronicznej. GITD zaakcentował, że daje wiarę spółce K., iż sporna opłata nie została uiszczona, gdyż w toku postępowania nie poczyniono przeciwnego ustalenia a w szczególności dowodu uiszczenia opłaty nie przedstawił skarżący. GITD podkreślił także, że nie zostało również wykazane, aby nieuiszczenie opłaty było wynikiem błędu w funkcjonowaniu urządzenia viaBox bądź systemu viaToll. Przyczyną niepobrania opłaty elektronicznej za przedmiotowy przejazd w dniu [...] sierpnia 2012 r. oraz w dniu [...] sierpnia 2012r. był brak środków pieniężnych na koncie.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013r. o numerach: [...] oraz [...] strona zarzuca rażące naruszenie przepisów art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a. oraz art, 107 § 3 k.p.a.

Według skarżącego, w sprawie dotyczącej przejazdu w dniu [...] sierpnia 2012r. (sygn. akt VI SA/Wa 1621/13) organ ustalił stan faktyczny w oparciu o nieprawidłowy numer urządzenia pokładowego viaBox służącego do naliczania opłaty elektronicznej, natomiast w sprawie dotyczącej przejazdu w dniu [...] sierpnia 2012r (sygn. akt VI SA/Wa 1622/13) ustalenie naruszenia w postaci nieuiszczenia opłaty elektronicznej dokonano w oparciu o niezgodną ze specyfikacją Ministra Infrastruktury bramownicę [...].

W uzasadnieniach skarg podano, że urządzenie pokładowe viaBox było prawidłowo zamontowane w pojeździe umożliwiając przesyłanie danych niezbędnych do pobrania opłaty elektronicznej.

Skarżący zarzuca, że organ błędnie ustalił dane urządzenia viaBOX. Zamiast przypisanego do umowy [...] numeru [...] organ podaje w decyzji numer [...], co może świadczyć o ustaleniu naruszenia na podstawie niewłaściwego viaBOX-u .

Podnosi również, że 4-krotny czerwony sygnał świetlny informuje o błędzie urządzenia viaBOX a nie o wysokości salda jak niezasadnie twierdzi organ.

Gdy chodzi o sporny przejazd w dniu kontroli tj. dniu [...] sierpnia 2012r. strona w pierwszej kolejności podaje, że organ wskazał w decyzji błędną godzinę naruszenia. O godzinie wskazanej w decyzji tj. 15:05, pojazd został poddany kontroli na parkingu MOP S. a ostatnią bramką mijaną przed tą kontrolą była bramka o godzinie 15:03:54. Według M. G., w dniu [...] sierpnia 2012 roku została pobrana opłata w kwocie 3,26 zł za bramkę Węzeł [...] - [...] o godzinie 15:03:54. Skarżący podkreślił, że za przejazdy pojazdu nr rej. [...] po drogach objętych elektronicznym poborem opłat w dniu [...] sierpnia 2012 roku pracodawca skarżącego uiścił opłatę w wysokości 115,61 zł na podstawie noty obciążeniowej nr [...] za okres rozliczeniowy od [...]-[...].2012 roku. W tej kwocie mieszczą się wszystkie bramki wykazane w zestawieniu transakcji poboru opłat (zał. nr 1), w tym bramka Węzeł [...] - [...] (opłata pobrana w kwocie 3,26). Potwierdzenie tej kwoty łącznie z opłaconą rzeczoną bramką znajduje odzwierciedlenie w nocie obciążeniowej (zał. nr 2).

W odniesieniu do przejazdu dokonanego w dniu [...] sierpnia 2012r. godz. 23:52:50 strona podaje, że zapis zarejestrowany w dniu [...] sierpnia 2012 r. o godzinie 23:52:50 przez bramownicę nr [...] numer ewidencyjny ER [...] jest niepełny, gdyż nie wskazano za jaki konkretnie odcinek lub bramkę opłaty nie uiszczono.

Gdy zaś chodzi o pobrane opłaty za ten przejazd, to została pobrana opłata w kwocie 3,72 zł za bramkę [...] - [...] o godzinie 23:52:50. Skarżący podkreśla, że za przejazdy pojazdu nr rej. [...] po drogach objętych elektronicznym poborem opłat w dniu [...] sierpnia 2012 roku jego pracodawca uiścił opłatę w wysokości 115,61 zł na podstawie noty obciążeniowej nr [...] za okres rozliczeniowy od [...]-[...].2012 roku. W kwocie 115,61 zł mieszczą się wszystkie bramki wykazane w zestawieniu transakcji poboru opłat (zał. nr 1), w tym bramka [...] - [...] (opłata pobrana w kwocie 3,72). Potwierdzenie tej kwoty łącznie z opłaconą rzeczoną bramką znajduje odzwierciedlenie w nocie obciążeniowej (zał. nr 2).

Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy ograniczył się jedynie do informacji od operatora K., które nie mogą stanowić wiarygodnych dowodów, gdyż pozostają w sprzeczności z informacją zawartą na koncie użytkownika przypisanym do umowy numer [...] w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat oraz Ogólnymi Warunkami do Umowy. Na potwierdzenie powyższego podkreślił, że z wygenerowanych wydruków salda z konta viaToll jednoznacznie wynika, że w dniu rzekomych naruszeń saldo dostępnych środków było dodatnie. W dniu wygenerowanego incydentu tj. [...] sierpnia 2012r. saldo pozostałych środków wynosiło 875,73 zł a w dniu kontroli, która miała miejsce [...] sierpnia 2012 roku saldo pozostałych środków wynosiło 787,23 zł (na potwierdzenie powyższego skarżący przedstawił wydruk z strony viaToll dokumentujący, w jego ocenie, saldo ze wskazanych dni).

Strona ponadto akcentuje, że § 6 pkt. 1 zdanie 2 zał. nr 2 Ogólnych Warunków do Umowy brzmi: "Dokonywanie przedpłaty przelewem bankowym jest możliwe tylko po podpisaniu Umowy i wnioskowaniu o skorzystanie z tej metody płatności. W odróżnieniu od innych metod płatności konto viaBox Użytkownika nie jest natychmiast zasilane, dlatego też Użytkownik przed skorzystaniem z płatnej drogi zobligowany jest do zweryfikowania czy Konto Użytkownika zostało zasilone". Według skarżącego, powyższe uregulowanie pozostaje w sprzeczności z zeznaniami świadka M. K., która stwierdziła, że "[...] Strona przy zawieraniu umowy została pouczona o terminie księgowania środków przy dokonaniu przelewu - okres ten wynosi do 3 dni roboczych". Skarżący podkreśla, że w przedstawionym paragrafie jak również w całych OWU nie występuje jednoznacznie określony okres księgowania, który wynosi do 3 dni roboczych a pojęcie "...nie jest natychmiast księgowane" jest pojęciem względnym i zależy od przyjętego punktu odniesienia.

W odpowiedziach na skargi organ wnosi o ich oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów dołączonych do powyższego pisma świadczących, zdaniem strony, że zarówno w dniu poprzedzającym kontrole jak i w dniu kontroli stan środków na koncie umowy nr [...] był wystarczający na pobranie opłat. Ponadto dodatkowo zarzucił naruszenie prawa procesowego tj. art. 75, 77, 78, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz prawa materialnego tj. art. 13 k ust. 1 pkt 1 uodp przez błędną wykładnię, czego skutkiem jest nałożenie kary pieniężnej za ten sam odcinek drogi w tym samym dniu [...] sierpnia 2012 r.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 6 lutego 2014r. Sąd dopuścił dowód z dokumentów dołączonych do wymienionego pisma skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi M. G. zasługują na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w nich zarzuty należy uznać za trafne.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 uodp za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3 000 zł.

Według art. 13k ust. 4 uodp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 uodp nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13 1 ust. 1 uodp.

W myśl art. 50 pkt 1 lit. J) utd do zadań Inspekcji należy kontrola prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Główny Inspektor Transportu Drogowego jest organem właściwym w sprawach związanych z kontrolą uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w uodp (v. art. 51 ust. 6 lit. b utd)

Należy zgodzić się ze skarżącym, że w dniu [...] sierpnia 2012r ostatnią bramką mijaną przed kontrolą drogową o godzinie 15:05 była bramka pod którą przejechał o godzinie 15:03:54. Powyższe wynika zarówno z pisma spółki K. z dnia [...] października 2012r. (v. zestawienie transakcji) jak i z protokołu kontroli, w którym stwierdzono m.in. że przeprowadzono dynamiczną kontrolę pojazdu kierowanego przez skarżącego, który to pojazd sprowadzono do kontroli na parking MOP S.. Z protokołu kontroli wynika, że rozpoczęto ją o godzinie 15:05. Powyższa nieścisłość nie ma jednak znaczenia dla sprawy, gdyż skarżący w istocie nie kwestionuje przejazdu odcinkiem drogi płatnej w tym dniu o godzinie 15:03:54. Inną kwestią jest natomiast czy została uiszczona opłata za ten przejazd, o czym będzie mowa w dalszej części niniejszego uzasadnienia.

Nie można natomiast podzielić stanowiska skarżącego, który próbuje zakwestionować ustalenia organu w zakresie stwierdzonych naruszeń podnosząc, że poczyniono je na podstawie niewłaściwego viaBOX-a. Z dokumentacji zawartej w aktach obydwu spraw wynika bezsprzecznie, że skontrolowany pojazd [...] był zaopatrzony w urządzenie viaBOX przypisane wyłącznie temu pojazdowi.

Dlatego brak wskazania w decyzji całego numeru tego urządzenia nie uniemożliwiło prawidłowej identyfikacji pojazdu. Z powyższych względów przytoczona argumentacja skarżącego nie może odnieść pożądanego przez stronę skutku.

Niesporne w niniejszych sprawach jest, że DMC pojazdu prowadzonego przez skarżącego przekraczało 3,5 tony i pojazd ten nie podlegał zwolnieniom, o których mowa w art. 13 ust.3 a) uodp. Nałożone kary pieniężne dotyczyły dwóch przejazdów a mianowicie przejazdu w dniu [...] sierpnia 2012r. o godzinie 23:52:50 oraz przejazdu w dniu [...] sierpnia 2012r. o godzinie 15:03:54. Dlatego zarzut strony sformułowany w piśmie skarżącego z dnia [...] stycznia 2014r. dotyczący błędnej wykładni art. 13 k ust. 1 pkt 1 uodp także nie zasługuje na uwzględnienie. Należy na marginesie zauważyć, że w protokole kontroli odnotowano również brak uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu [...] sierpnia 2012r. za przejazd po drodze [...] o godzinie 13:51:13 oraz o godzinie 13:54:13, tym niemniej niniejsze sprawy nie dotyczą tych przejazdów.

Jak już wyżej wspomniano, kierującemu pojazdem samochodowym za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł;

Organ uznał, że w rozpatrywanych sprawach nie została uiszczona opłata elektroniczna.

Sąd nie podziela powyższego stanowiska uznając je, za co najmniej przedwczesne.

W myśl art. 40a ust. 5 pkt 1 uodp Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia tryb, sposób i termin wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania, w tym tryb dokonywania zwrotu nienależnie pobranych opłat elektronicznych,

Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Minister Infrastruktury wydał w dniu 30 kwietnia 2011 r. Rozporządzenie w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz.U.2011.91.524).

W myśl § 3 ust. 1 tego aktu Przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną użytkownik:

1) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną, zwaną dalej "umową";

2) odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie;

3) instaluje urządzenie w pojeździe;

4) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1;

5) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 2.

2. Umowa zawierana jest w formie pisemnej.

3. Umowa zawiera w szczególności:

1) dane użytkownika, o których mowa w ust. 4;

2) dane pojazdu podlegającego obowiązkowi wniesienia opłaty elektronicznej, obejmujące w szczególności numer rejestracyjny, dopuszczalną masę całkowitą oraz oznaczenie klasy emisji spalin;

3) wskazanie formy wniesienia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2;

4) wskazanie numeru rachunku bankowego, na który wnoszona będzie opłata elektroniczna;

5) wskazanie formy zabezpieczenia - w przypadku wyboru formy wniesienia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 2;

6) określenie warunków udostępniania urządzenia przez pobierającego opłatę elektroniczną za kaucją.

Zgodnie z § 5 ust. 1 Opłatę elektroniczną wnosi się na rachunek bankowy, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt 4, w formie gotówkowej lub bezgotówkowej.

2. Opłatę elektroniczną wnosi się w formie:

1) przedpłaty albo

2) płatności okresowej z zabezpieczeniem.

Stosownie do § 7.1. Wniesienie opłaty elektronicznej w formie, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, następuje przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości.

Z kolei przez wniesienie opłaty elektronicznej w formie, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, rozumie się wpływ środków na rachunek bankowy, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt 4 (v. § 7 ust. 2 ww. Rozporządzenia)

Na gruncie obowiązujących przepisów, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, w realizacji programu rządowego ViaTOLL i za pomocą tego systemu, dokonuje poboru opłat elektronicznych. Firma K. natomiast dba jedynie o prawidłowość działania systemu elektronicznego, odczytującego przejazd konkretnego pojazdu i "skasowanie" opłaty, opłaty tej nie pobierając.

W niniejszej sprawie ustalono, że w okresie przed kontrolą użytkownik zawarł umowę ze spółką K. dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną.

Umowa ta miała charakter umowy w formie tzw. przedpłaty, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1 ww. Rozporządzenia.

Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organ kwota przedpłaty, o jakiej mowa § 3 ust. 1 pkt 5 ww. Rozporządzenia, w wysokości 900 złotych została przekazana przez użytkownika na prawidłowe konto (rachunek bankowy, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt 4 ww. rozporządzenia) w dniu [...] sierpnia 2012 r. o godzinie 8:23.

Organ przy tym nie kwestionuje, że powyższa kwota była wystarczająca na uiszczenie opłat z tytułu przejazdów opisanych w obu zaskarżonych decyzjach. Jednakże według organu, należy podzielić pogląd spółki K., że przedmiotowe opłaty elektroniczne nie zostały uiszczone z powodu braku środków na koncie, gdyż stan salda konta użytkownika bezpośrednio przed incydentami wynosił 0,00 złotych, co wynika z przyjętych przez organ za bezsporne twierdzeń K..

Zdaniem Sądu, z takim stwierdzeniem nie sposób się zgodzić.

Jak wynika z zeznań świadka M. K., pracownika spółki K., środki wpłacone przez użytkownika w dniu [...] sierpnia 2012r. o godzinie 8:23 zostały zaksięgowane na jego koncie w dniu [...] sierpnia 2012r. o godzinie 17:06.

Nie ulega zatem wątpliwości, że poczynione przez organ ustalenia dotyczące uiszczenia obydwu opłat nie odnoszą się wprost do § 7 ust. 2 ww. Rozporządzenia, zgodnie z którym, jak już wyżej wskazano, przez wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty rozumie się wpływ środków na rachunek bankowy, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt 4 ale dotyczą chwili (momentu) wykonania operacji księgowej dokonanej przez firmę K., w postaci zaksięgowania tej kwoty na rachunku użytkownika.

Polecenie przelewu, jest formą rozliczeń bezgotówkowych. Stanowi ono udzieloną bankowi dyspozycję dłużnika obciążenia jego rachunku określoną kwotą i uznania tą kwotą rachunku wierzyciela.

Nie ulega kwestii, że przelew przedpłaty nie jest dokonywany w czasie rzeczywistym, a to oznacza, że środki pieniężne natychmiast po zleceniu przelewu, nie znajdą się na rachunku odbiorcy (w tym przypadku na koncie użytkownika).

Jednakże należy uwzględnić, że nie zawsze chwila wpływu środków na rachunek bankowy (w tym przypadku rachunek wskazany w umowie) jest równoznaczna z momentem zaksięgowania tej kwoty na tym rachunku (użytkownika).

Pomimo to, dwa opisane wyżej momenty (wpływ środków na konto i zaksięgowanie tej kwoty na koncie użytkownika) organ w niniejszej sprawie uznał za równorzędne, nie wyjaśniając, z jakich powodów tak uczynił. Organ poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że skoro K., jako podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat poinformował, że obydwie opłaty nie zostały uiszczone to należy dać wiarę tej informacji.

W ocenie Sądu, zeznania świadka - pracownika firmy K. nie były wystarczające do wyjaśnienia powstałych wątpliwości.

Należy mieć na uwadze, że opłata elektroniczna jest opłatą o charakterze publicznoprawnym a w takim przypadku termin dokonania zapłaty uważa się dzień przyjęcia polecenia przelewu. Podobne stanowisko, w zakresie daty uiszczenia opłaty w formie przelewu wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GZ 469/13.

Zdaniem Sądu, dane co do wysokości pobranych należnych opłat, wysokości stanu konta winny być precyzyjne i jednoznaczne, skoro mają decydujący wpływ na ewentualną odpowiedzialność z tytułu ich nieuiszczenia.

W tej sprawie organ naruszył przepisy postępowania: art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., gdyż nie zebrał kompletnego materiału dowodowego, który wskazałby jednoznacznie, że w chwili dokonywania każdego z wymienionych w decyzjach przejazdów nie wniesiono za te przejazdy opłaty w rozumieniu § 7 ust. 2 ww. Rozporządzenia z dniu 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych (...). Innymi słowy nie ustalono w istocie, czy przedmiotowe opłaty zostały uiszczone. Jeszcze raz trzeba podkreślić, że w świetle zebranego materiału dowodowego nie można jednoznacznie stwierdzić, że w chwili każdego z omawianych przejazdów nie było na koncie użytkownika środków na uiszczenie opłaty elektronicznej. Bezkrytyczne przyjęcie materiału przedstawionego przez spółkę K. nie czyni zadość wymaganiom, jakie stawiają przed organem powołane przepisy procedury administracyjnej. Należy też dodać, że w uzasadnieniu decyzji GITD nie wyjaśnił logicznie i wyczerpująco powstałych wątpliwości w tym zakresie, podnoszonych także przez skarżącego.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.