Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 986/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia WSA Arkadiusz Depot-Mładanowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 października 2004 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 15 marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wpisania w akcie urodzenia dziecka danych ojca uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z dnia 5 lutego 2002 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia 15 marca 2002 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia 5 lutego 2002 r. odmawiającą wpisania w akcie urodzenia Nr [...] imienia "I." i nazwiska "P." jako danych ojca dziecka.

W uzasadnieniu Wojewoda podał, że w dniu 22 stycznia 2002 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...], na podstawie zgłoszenia urodzenia dziecka, został sporządzony akt urodzenia Nr [...] dotyczący K. I. R. Podstawę jego sporządzenia stanowił akt małżeństwa rodziców dziecka.

Następnie w dniu 31 stycznia 2002 r. I. R. złożyła w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...] oświadczenie, że od 1998 r. pozostaje w separacji ze swoim mężem oraz nie utrzymuje z nim żadnych kontaktów. Jednocześnie wnioskodawczyni wskazała, że ojcem dziecka jest I. P. Ponadto, w tym samym dniu, I. P. zwrócił się z prośbą do Z-cy Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] o wpisanie go w akcie urodzenia dziecka jako ojca.

Decyzją z dnia 5 lutego 2002 r. Nr [...] Z-ca Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] odmówił wpisania w akcie urodzenia imienia "I." i nazwiska "P." jako danych ojca dziecka wskazując, że zgodnie z art. 62 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z póżn. zm.) zachodziło domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki.

W dniu 21 lutego 2002 r. I. R. i I. P. wnieśli od powyższej decyzji odwołanie wskazując, że akt urodzenia sporządzony na nazwisko R. K. I., zawiera nieprawdziwe dane co do ojca dziecka. Wnioskodawcy wskazali również, że powyższa decyzja godzi zarówno w ich dobro, jak i w dobro dziecka.

Organ odwoławczy wskazał, iż akt urodzenia dziecka został sporządzony zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. Nr 36, poz. 180 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że podstawą do sporządzenia aktu urodzenia dziecka, poza zaświadczeniem wystawionym przez lekarza lub zakład służby zdrowia, jest akt małżeństwa rodziców dziecka.

W związku z tym, że I. R. pozostaje nadal w związku małżeńskim z H. R., w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 62 § 1 i § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi od męża matki. Domniemania tego nie stosuje się, jeżeli dziecko urodziło się po upływie trzystu dni od orzeczenia separacji.

Podstawą domniemania wynikającego z art. 62 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest fakt pozostawania matki dziecka w związku małżeńskim oraz fakt urodzenia dziecka przez żonę w czasie trwania jej małżeństwa lub przed upływem trzystu dni od jego ustania lub unieważnienia.

W związku z tym, że w akcie małżeństwa I. R. z H. R. nie ma adnotacji o ustaniu, unieważnieniu lub separacji małżeństwa, przyjmuje się, że małżeństwo to nadal trwa. W takiej sytuacji, domniemywa się, zgodnie z art. 62 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, że dziecko urodzone w czasie trwania małżeństwa, pochodzi od męża matki, czyli domniemywa się, że ojcem K. I. R. jest H. R.

Organ odwoławczy podał, że nie zajmuje stanowiska co do rzeczywistej osoby ojca dziecka, przytacza jedynie przepisy prawa w tym zakresie.

Nadto organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 62 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, powyższe domniemanie może być obalone tylko na skutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa. W związku z tym I. R. może wystąpić na drogę postępowania sądowego, ponieważ w myśl art. 69 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego matka może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa w ciągu sześciu miesięcy od urodzenia dziecka. Przesłanką zaprzeczenia ojcostwa na skutek powództwa wytoczonego przez matkę dziecka stanowi wykazanie niepodobieństwa (niemożności), żeby mąż mógł być ojcem dziecka. Następnie, po uzyskaniu postanowienia sądu o zaprzeczeniu ojcostwa, biologiczny ojciec dziecka będzie mógł dokonać uznania dziecka przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub w sądzie.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł I. P. zarzucając, że akt urodzenia dziecka jest niezgodny z prawdą, godzi w dobro jego dziecka, pozbawiając je przywilejów gwarantowanych przez Konstytucję.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, lecz z innych względów niż w niej podniesione. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

W sprawach, których przedmiot stanowi wpisanie w akcie urodzenia dziecka danych ojca innych niż dane męża matki przed prawomocnym zaprzeczeniem ojcostwa stroną postępowania administracyjnego jest również mąż matki dziecka. Postępowanie dotyczy bowiem również interesu prawnego męża matki, który znajduje swoje źródło w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie bowiem z domniemaniem pochodzenia dziecka od męża matki, wynikającym z art. 62 § 1 k.r. i op., do czasu jego obalenia w drodze powództwa o zaprzeczenie ojcostwa wszelkie prawa i obowiązki wynikające ze stosunku pokrewieństwa ciążą na mężu matki. Wobec tego postępowanie administracyjne, dotyczące danych ojca wpisanych w akcie urodzenia dziecka dotyczy jego interesu prawnego.

Jak wynika z akt administracyjnych w przedmiotowej sprawie organy obu instancji pominęły jako stronę postępowania męża I. R. – H. R.

Wobec powyższego organy obu instancji naruszyły art. 10 § 1 k.p.a. co w konsekwencji daje podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W związku z tym należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji niezależnie od tego czy naruszenie prawa miało jakikolwiek wpływ na wynik postępowania.

Jednocześnie wydanie decyzji z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania uprawniało Sąd do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rzeczą organu administracji ponownie rozpatrującego sprawę będzie zawiadomienie o toczącym się postępowaniu H. R. Jednocześnie rozpatrując sprawę organy będą miały na względzie treść art. 45 i art. 42 Prawa o aktach stanu cywilnego.

Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.

Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie decyzja odmawiająca wpisania w akcie urodzenia danych ojca nie podlega wykonaniu, a zatem brak podstaw, aby odnosić się do kwestii jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.