Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 428/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca),, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] P. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zł należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 30 września 2008 r. T. W. zwróciła się o przyznanie usług opiekuńczych w celu pomocy do palenia w kotle c.o. Organ pierwszej instancji, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, obejmującego m.in. aktualizację wywiadu środowiskowego, decyzją z dnia 24 października 2008 r., nr [...], przyznał wnioskodawczyni zasiłek okresowy w wysokości 186,00 zł miesięcznie na okres od 1 października do 31 grudnia 2008 r z przeznaczeniem na dofinansowanie pomocy do palenia w piecu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 15 grudnia 2008 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania T. W. od tej decyzji, uchyliło ją w całości i sprawę przekazało organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z dnia 2 lutego 2009 r., nr [...], przyznał wnioskodawczyni pomoc w formie usług opiekuńczych na okres od 9 lutego 2009 r. do 30 kwietnia 2009 r., a decyzją z dnia 5 lutego 2009 r., nr [...], przyznał wnioskodawczyni pomoc w formie zasiłku okresowego w wysokości 186,00 zł miesięcznie za okres od 1 października 2008 r. do 31 stycznia 2009 r. z przeznaczeniem na dofinansowanie pomocy do palenia w piecu.

Decyzją z dnia 17 marca 2009 r., nr [...], Kolegium uchyliło powyższą decyzję z dnia 5 lutego 2009 r., nr [...], w całości i sprawę przekazało organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Kolejną decyzją z dnia 5 czerwca 2009 r., nr [...], Wójt Gminy N. przyznał wnioskodawczyni zasiłek okresowy z przeznaczeniem na dofinansowanie pomocy do palenia w piecu na okres od 1 października 2008 r. do 31 stycznia 2009 r. w wysokości 180, 00 zł (listopad 2008 r.), 186,00 zł (październik i grudzień 2008 r.) oraz 248,00 zł (styczeń 2009 r.). Organ odwoławczy decyzją z dnia 20 lipca 2009 r., nr [...], uchylił również tę decyzję w całości i sprawę przekazał organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując organowi na istotne uchybienia proceduralne.

Następnie organ pierwszej instancji decyzją z dnia 9 listopada 2009 r., nr [...], przyznał wnioskodawczyni pomoc w formie usług opiekuńczych na okres od 16 listopada 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. W komparycji decyzji organ wskazał, iż decyzja ta zapadła po rozpatrzeniu m.in. wniosku strony z dnia 8 maja 2009 r. Powyższą decyzję Kolegium uchyliło decyzją z dnia 31 grudnia 2009 r., nr [...], zmieniając okres, na jaki przyznano usługi opiekuńcze, to jest przedłużając go do 30 kwietnia 2010 r.

Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za uzasadnione zażalenie T. W. na bezczynność Wójta Gminy N., polegającą na niezałatwieniu sprawy dotyczącej udzielenia pomocy w formie zasiłku okresowego z przeznaczeniem na usługi opiekuńcze, po wydaniu przez Kolegium wskazanej wyżej decyzji z dnia 20 lipca 2009 r., nr [...] oraz na bezczynność Wójta Gminy N., polegającą na niezałatwieniu sprawy dotyczącej udzielenia pomocy w formie zasiłku okresowego z przeznaczeniem na dofinansowanie pomocy do palenia w piecu, po wydaniu przez Kolegium decyzji z dnia 20 lipca 2009 r., nr [...], uchylającej decyzję Wójta Gminy N. z dnia 5 czerwca 2009 r., nr [...] i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. SKO uznało, iż pomimo zawarcia przedmiotowych wniosków w komparycji powołanej wyżej decyzji z dnia 9 listopada 2009 r., nr [...], wnioski te nie zostały rozpoznane przez organ pierwszej instancji. Kolegium wyznaczyło jednocześnie organowi pierwszej instancji termin 21 dni na załatwienie sprawy.

Kolejny raz rozpoznając sprawę Wójt Gminy N. decyzją z dnia 8 lutego 2010 r., nr [...], odmówił przyznania wnioskodawczyni zasiłku okresowego z przeznaczeniem na dofinansowanie pomocy do palenia w piecu. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że na podstawie art. 41 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej brak jest podstaw do przyznania skarżącej, której dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, wnioskowanej pomocy. Zdaniem organu sam stan chorobowy wnioskodawczyni, cierpiącej na astmę oskrzelową, nie daje podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na przyznanie pomocy, pomimo przekroczenia dopuszczalnej kwoty dochodu strony, będącej osobą samotnie gospodarującą.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 16 kwietnia 2010 r., nr [...] (zaskarżoną w rozpoznawanej sprawie), po rozpoznaniu odwołania T. W. od decyzji powołanej wyżej decyzji Wójta Gminy N. z dnia 8 lutego 2010 r., nr [...] – uchyliło tę decyzję w całości i odmówiło stronie przyznania zasiłku okresowego z przeznaczeniem na dofinansowanie pomocy do palenia w piecu na okres od 1 października 2008 r. do 6 lutego 2009 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że z uwagi na fakt niedookreślenia przedmiotu rozstrzygnięcia poprzez niewskazanie w sposób ścisły okresu, jakiego dotyczy odmowa przyznania pomocy, a chodzi o okres sięgający ponad rok wstecz, które to wskazanie powinno dotyczyć okresu, na jaki wnioskodawczyni stara się o przyznanie pomocy, Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji z dnia 8 lutego 2010 r. w całości i orzekając merytorycznie doprecyzowało przedmiot rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż sytuacja odwołującej się nie uzasadnia przyznania jej wnioskowanej pomocy na podstawie art. 41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium zauważyło, iż nastąpiła zmiana stanowiska organu co do oceny sytuacji strony wynikająca z uwzględnienia orzecznictwa sądowego w tym zakresie. W ocenie Kolegium zasadnie organ pierwszej instancji stwierdził, że T. W. ma stały dochód w postaci emerytury, a jej sytuacja zdrowotna jest w miarę stabilna. Ponadto charakter specjalny pomocy z art. 41 powołanej ustawy wyłącza możliwość jej przyznania w celu zwrotu wydatków uprzednio poniesionych przez stronę. Organ zwrócił również uwagę, że jedynie z oświadczeń T. Z. i odwołującej się wynika, że T. Z. świadczyła pomoc stronie, za co otrzymywała zapłatę w naturze, a pozostała należność (wynagrodzenie za pomoc) miała być uregulowana po otrzymaniu zasiłku okresowego. Skoro T. W. nie mając przyznanych świadczeń zdecydowała się na korzystanie z pomocy T. Z., to musiała w jakiś sposób ustalić warunki świadczenia pomocy, zaś świadcząca pomoc na te warunki wyrazić zgodę. Nie miała żadnej podstawy do przyjęcia, że świadczona pomoc zostanie opłacona ze środków pomocy społecznej. Umawiając się z T. Z. na świadczenie pomocy, odwołująca się brała pod uwagę i oceniała swoje możliwości płatnicze, a więc jeśli podjęła taką decyzję, to działała na własne ryzyko. Pomoc społeczne, zdaniem Kolegium, nie może regulować zobowiązań podejmowanych przez klientów pomocy społecznej bez uprzedniej akceptacji organu pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż fakt przyznania stronie inną decyzją z dnia 2 lutego 2009 r. usług opiekuńczych od 9 lutego 2009 r. nie powoduje automatycznie, iż T. W. należy przyznać wnioskowany zasiłek okresowy za wcześniejszy okres jako rekompensatę braku usług w tym czasie. Definicje ustawowe i charakter oraz warunki przyznania tych różniących się od siebie świadczeń, to jest usług opiekuńczych i zasiłku okresowego, o jakim mowa w art. 41 pkt 2 powołanej ustawy, wskazują, że nie można tych świadczeń traktować jako zamiennych i nieprzyznanie usług na cały wnioskowany okres czy też przyznanie tych usług z opóźnieniem, nie rodzi konieczności przyznania rekompensaty pieniężnej w formie zasiłku okresowego jako zamiennika nieprzyznanych usług opiekuńczych.

Kolegium zwróciło również uwagę, że ocena przesłanek przyznania świadczenia na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej musi być dokonywana przy uwzględnieniu szczególnego charakteru tego świadczenia, które powinno być przyznane w sytuacjach zupełnie wyjątkowych i winno być przeznaczone na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych osób korzystających z pomocy, a nie na podnoszenie standardów ich codziennego funkcjonowania. T. W. posiada emeryturę, a także uzyskuje stale pomoc na dożywianie oraz w sytuacjach uzasadnionych inną pomoc, winna zatem wykorzystywać własne możliwości w celu zaspokojenia niektórych swoich potrzeb bytowych, w szczególności związanych z koniecznością opłacenia pomocy w takich sytuacjach, jak w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium podkreśliło, iż w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji oceniając sytuację strony analizowały treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz wszystkich zaświadczeń lekarskich i oświadczeń strony, nie tylko wskazanych w odwołaniu. Organy te nie kwestionują, iż odwołująca się podczas przygotowywania posiłków przebywać musi w pomieszczeniu, w którym znajduje się kocioł c.o. Wniosek odwołującej się o przeprowadzenie wizji lokalnej w dniu 4 września 2009 r. w celu potwierdzenia okoliczności obsługi kotła c.o. i przebywania w pomieszczeniu z kotłem w czasie przygotowywania posiłków nie mógł być uwzględniony z uwagi na przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie (maj-czerwiec 2009 r.), a więc ewentualne ustalenia w tym zakresie nie miałyby wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Wbrew zarzutom odwołującej się, Kierownikowi OPS w N. nie można zarzucić braku kwalifikacji do pełnienia przez niego zajmowanej funkcji. Stwierdzenie przez Kolegium nieważności decyzji organu pierwszej instancji jest wyłączone, gdyż przepisy kodeksu postępowania administracyjnego uniemożliwiają wydanie takiego rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym.

Od powyższej decyzji skargę do sądu administracyjnego złożyła T. W., zarzucając, iż decyzja ta jest dla niej krzywdząca, gdyż organy administracji błędnie ustaliły jej dochód.

W dniu 19 stycznia 2011 r. skarżąca złożyła pismo procesowe, zarzucając, iż Kolegium w niniejszej sprawie wielokrotnie wydawało decyzje kasacyjne, zamiast merytorycznie zakończyć sprawę. Skarżąca podkreśliła, iż organy, z naruszeniem art. 3 ust. 1-4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz wbrew dokumentacji lekarskiej znajdującej się w aktach sprawy, nie ustaliły jej sytuacji życiowej, w tym ciężkiego stanu zdrowia oraz ciężkiej sytuacji mieszkaniowej skarżącej, co świadczy o działaniu na jej szkodę. Podkreśliła, iż dowody złożone w sprawie II SA/Lu 427/10 również dotyczą sprawy niniejszej. Zdaniem skarżącej, organy administracji nie ustaliły "granicy ubóstwa, jaka jest w RP" ani nie ustaliły, iż jej faktyczny dochód wynosi 423,00 zł. Skarżąca podkreśliła, że z naruszeniem przepisów powołanej ustawy oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego nie uwzględniono wszystkich jej wydatków, a także faktu potrąceń z emerytury dokonywanych przez komornika. Niezasadnie również, w ocenie skarżącej, organy obu instancji stwierdziły, że skarżąca nie wymaga opieki osób drugich. Skarżąca zarzuciła również, iż decyzje organów obu instancji naruszają art. 107 § 3 k.p.a.

W związku ze wskazanymi wyżej uchybieniami skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji w rozpoznawanej sprawie. Do pisma procesowego załączyła plik dokumentacji dotyczącej, w jej ocenie, rozpoznawanej sprawy.

Ponadto na rozprawie w dniu 25 stycznia 2011 r. pełnomocnik skarżącej złożył jej pismo z dnia 11 stycznia 2011 r., w którym skarżąca zarzuciła, iż wydane w niniejszej sprawie w drugiej instancji decyzje Kolegium zapadły, z naruszeniem art. 139 k.p.a., na jej niekorzyść.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi nie można uznać za zasadną, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie bowiem do przepisu art. 136 i 138 k.p.a. przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji.

Należy podkreślić, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie organy administracji przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami wynikającymi z powołanych przepisów art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy.

Skarżąca domagała się przyznania zasiłku okresowego, zastosowanie mieć będą zatem przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa".

Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, iż osobie samotnie gospodarującej, jaką jest skarżąca, świadczenie to może być przyznane wyłącznie, gdy jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, które wynosi 477 zł.

Z ustaleń organów administracji wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, pozostaje w separacji z mężem, który mieszka w tym samym budynku. Jej dochód, który stanowi emerytura w kwocie 591,34 zł miesięcznie, przekracza kryterium dochodowe w wysokości 477 zł, warunkujące przyznanie zasiłku okresowego na podstawie powołanych przepisów.

Należy podkreślić, iż niezasadne są zarzuty skarżącej co do błędnego ustalenia jej dochodu przez organy administracji.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

W myśl zaś ustępu 4 tego artykułu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:

1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2) zasiłku celowego;

3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4) wartości świadczenia w naturze;

5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Fakt, iż z przysługującej skarżącej emerytury potrącane są egzekwowane przez komornika należności niealimentacyjne i w związku z tym skarżąca, jak podaje, faktycznie otrzymuje kwotę około 423,00 zł, w świetle powołanego art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy, nie ma wpływu na wysokość dochodu w rozumieniu ustawy.

Prawidłowo zatem organy administracji wydały w niniejszej sprawie decyzje w oparciu o art. 41 pkt 2 ustawy stanowiący, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Przepis ten oparty jest na uznaniu administracyjnym, gdyż pozostawia organom administracji duży zakres swobody w ocenie, czy przyznanie pomocy w danej sytuacji jest uzasadnione okolicznościami sprawy czy też zachodzą podstawy do odmowy uwzględnienia wniosku strony. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przyznanie zasiłku okresowego na podstawie omawianego przepisu może nastąpić tylko "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, gdyż o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można więc z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu – tak jak się to czyni w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe.

Organy administracji obu instancji prawidłowo oceniły, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", pozwalający na przyznanie wnioskowanego świadczenia w myśl art. 41 pkt 2 ustawy.

Kolegium zasadnie stwierdziło, że ocena przesłanek przyznania świadczenia na podstawie art. 41 pkt 2 ustawy winna być dokonana przy uwzględnieniu szczególnego charakteru tego świadczenia, które powinno być przyznane w sytuacjach zupełnie wyjątkowych i winno być przeznaczone na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych osób korzystających z pomocy, a nie na podnoszenie standardów ich codziennego funkcjonowania. T. W. posiada emeryturę, a także uzyskuje stale pomoc na dożywianie oraz w sytuacjach uzasadnionych inną pomoc, winna zatem wykorzystywać własne możliwości w celu zaspokojenia niektórych swoich potrzeb bytowych, w szczególności związanych z koniecznością opłacenia pomocy w takich sytuacjach, jak w niniejszej sprawie.

Zdaniem Sądu nie jest również dowolna ocena organu odwoławczego, iż skarżąca nie mając przyznanych świadczeń i decydując się na korzystanie z pomocy T. Z., powinna była brać pod uwagę własne możliwości finansowe, a więc jeśli podjęła taką decyzję, to działała na własne ryzyko. Skarżąca nie miała żadnej podstawy do przyjęcia, że świadczona pomoc zostanie jej przyznana, gdyż pomoc w formie zasiłku okresowego, o jakim mowa w art. 41 pkt 2 ustawy, udzielana jest w ramach uznania administracyjnego.

Należy również podkreślić, iż, jak słusznie podniosło Kolegium, fakt przyznania skarżącej innymi decyzjami usług opiekuńczych na dalsze okresy nie powoduje automatycznie, że T. W. należy przyznać wnioskowany zasiłek okresowy za wcześniejszy okres jako rekompensatę braku usług w tym czasie. Prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż definicje ustawowe i charakter oraz warunki przyznania tych różniących się od siebie świadczeń, to jest usług opiekuńczych i zasiłku okresowego, o jakim mowa w art. 41 pkt 2 ustawy, wskazują, że nie można tych świadczeń traktować jako zamiennych i nieprzyznanie usług na cały wnioskowany okres czy też przyznanie tych usług z opóźnieniem, nie rodzi konieczności przyznania rekompensaty pieniężnej w formie zasiłku okresowego jako zamiennika nieprzyznanych usług opiekuńczych.

Zasadnie również Kolegium stwierdziło, iż z uwagi na fakt niedookreślenia przedmiotu rozstrzygnięcia należało, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylić decyzję organu pierwszej instancji z dnia 8 lutego 2010 r. w całości i orzekając merytorycznie doprecyzować przedmiot rozstrzygnięcia poprzez wskazanie w sposób ścisły okresu, jakiego dotyczy odmowa przyznania pomocy. Z akt administracyjnych wynika bowiem, iż decyzją Wójta z dnia 24 października 2008 r., nr [...], przyznano skarżącej zasiłek okresowy na okres od 1 października 2008 r z przeznaczeniem na dofinansowanie pomocy do palenia w piecu, zaś decyzją ostateczną z dnia 2 lutego 2009 r., nr [...], przyznano skarżącej pomoc w formie usług opiekuńczych na okres od 9 lutego 2009 r. do 30 kwietnia 2010 r.

Wbrew zarzutom skarżącej nie jest zatem dowolna ocena organów administracji, które stwierdziły, że sytuacja życiowa skarżącej nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku wskazującego na potrzebę udzielenia zasiłku okresowego na podstawie art. 41 pkt 2 ustawy.

Niezasadne są również pozostałe zarzuty skarżącej.

Fakt, iż po wydaniu przez Kolegium decyzji kasacyjnych w niniejszej sprawie nastąpiła zmiana stanowiska organu pierwszej instancji w zakresie oceny sytuacji skarżącej, nie świadczy o naruszeniu przepisu art. 139 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

W orzecznictwie i w doktrynie ugruntowane jest bowiem stanowisko, iż uregulowany tym przepisem zakaz reformationis in peius nie wiąże organu pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu i rozstrzyganiu sprawy (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 500 oraz przykładowo: uchwała NSA z 4 maja 1998 r., FPS 2/98, ONSA 1998, nr 3, poz. 79, a także wyroki NSA: z dnia 18 czerwca 1997 r., SA/Sz 1231/96, LEX nr 30809 i z dnia 14 stycznia 2010 r., II OSK 44/09, LEX nr 597594).

Bezzasadne są także zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przez organy administracji innych przepisów postępowania. Ponownie wskazać należy, iż organy obu instancji orzekające w sprawie nie naruszyły przepisów art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Organy te przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami wynikającymi z powołanych przepisów i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Kopie dokumentów przedłożone przez skarżącą wraz z pismem procesowym z dnia 16 stycznia 2011 r. w niniejszej sprawie oraz w sprawie II SA/Lu 427/10 nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Większość z tych dokumentów znajduje się w aktach administracyjnych sprawy i stanowiły one przedmiot oceny organów orzekających w sprawie. Ponadto należy podkreślić, iż pisma skarżącej skierowane do organu pierwszej instancji z dnia: 11 maja 2005 r., 12 listopada 2007 r., 7 stycznia 2008 r., zostały sporządzone przed dniem złożenia wniosku w rozpoznawanej sprawie, to jest przed 30 września 2008 r., i nie dotyczą tej sprawy. Zaświadczenia lekarskie z dnia: 5 kwietnia 2005 r., 7 listopada 2006 r., 18 października 2007 r. zostały wystawione przed dniem złożenia wniosku skarżącej, a więc również nie dotyczą niniejszej sprawy. Zaświadczenia lekarskie z dnia: 10 października 2008 r., 5 stycznia 2009 r., 18 czerwca 2009 r. i 14 lipca 2009 r. znajdują się już w aktach administracyjnych i stanowiły przedmiot oceny organów obu instancji orzekających w sprawie. Umowy kredytowe z dnia: 7 grudnia 2006 r., 16 października 2007 r. i 16 stycznia 2008 r. zostały zawarte na długo przed złożeniem wniosku w niniejszej sprawie, a więc nie mogą potwierdzać zarzutów skarżącej, iż w związku z nieprzyznaniem jej zaskarżoną decyzją żądanej pomocy zmuszona była zaciągnąć pożyczki na opłacenie kosztów pomocy osób drugich.

W tych okolicznościach brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.

Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 litera "c" i § 15 w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).