Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 197/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2021 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej UMK nr [...]; 2. zasądza od Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii na rzecz skarżącego kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] w T. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej powoływana jako kpa), art. 91 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2018 poz. 1668 ze zm.) i § 25 zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia [...] października 2019 r. Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w T. (Biuletyn Prawny [...] z 2019 r. poz. 326 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku K. K. (dalej określany jako Skarżący) z [...] .10.2019 r. - nie przyznało stypendium rektora.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 95 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń studentom uczelni ustala rektor w porozumieniu z samorządem studenckim. Zgodnie z § 16 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w T., rektor w porozumieniu z właściwym organem Samorządu Studenckiego Uniwersytetu ustala liczbę stypendiów rektora dla studentów danego kierunku i poziomu studiów. Rektor [...] w porozumieniu z Radą Studentów [...] ustalił, że w roku akademickim 2019/2020 na kierunku lekarskim stypendium rektora w kategorii stypendia naukowe otrzyma nie więcej niż 8% studentów. Zgodnie z § 25 Regulaminu, stypendium rektora w kategorii stypendia naukowe przyznaje się według listy rankingowej studentom danego kierunku i poziomu studiów, którzy uzyskali najwyższą liczbę punktów za średnią ocen oraz osiągnięcia naukowe i artystyczne, w ramach ustalonej w danym roku akademickim dla tego kierunku i poziomu studiów liczby stypendiów rektora. Liczba punktów uprawniająca do uzyskania stypendium naukowego w roku akademickim 2019/2020 na kierunku lekarskim wynosi 45,667 punktów, a Skarżący uzyskał 45,334, w związku z tym orzeczono jak w sentencji.

Odwołanie od ww. decyzji złożył Skarżący. W jej uzasadnieniu wskazał, że zmiana przyznawania dodatkowych punktów, wprowadzona zarządzeniem Rektora [...] nr [...] z [...] października 2019 r. Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w T. (§ 19 podpunkt nr 5), wprowadziła podział należnych punktów za prace naukowe uwzględniający liczbę autorów. Skarżący wraz z innym studentem jest członkiem Studenckiego Koła Naukowego przy Klinice [...] oraz są głównymi autorami pracy, którą przedstawił na jednej z największych urologicznych konferencji w Europie. Niewymienienie wszystkich autorów oznaczałoby zmniejszenie znaczenia badania na tak prestiżowej konferencji. Powstanie pracy było możliwe dzięki wsparciu ze strony Kliniki Urologii, a pominięcie nazwisk lekarzy z zespołu kliniki byłoby brakiem szacunku dla osób, które wykonując zabiegi umożliwiły zdobycie danych do pracy, która dzięki wysokiemu poziomowi merytorycznemu została zaprezentowana w głównej sesji. Przyznanie 0,4 punktu za włożony wkład w badania, napisanie i zaprezentowanie pracy Skarżący uważa za krzywdzące. W tym badaniu brało udział jedynie 2 studentów, a reszta autorów to lekarze oraz pracownicy naukowi. W związku z tym z należnych 4 punktów za tę pracę jedynie 0,8 punktu zostało przyznane studentom, a 3,2 zostało rozdzielone między profesora i pozostałych autorów. Swój wkład w pracę Skarżący ocenia na 40%, co dałoby 1,6 punktu. Przy takim rozwiązaniu sytuacji osiągnąłby próg niezbędny do uzyskania stypendium. Takie rozstrzygnięcie sprawy byłoby sprawiedliwe dla każdej ze stron, szczególnie mając na uwadze, że niezapowiedziane zmiany w regulaminie świadczeń dla studentów spowodowały brak możliwości dostosowania się do nowych zasad gromadzenia punktów.

Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] w T. decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 91 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, § 17 ust. 2 i § 25 zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia [...] października 2019 r. Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w T. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że szczegółowe zasady przyznawania świadczeń studentom określone zostały w Regulaminie. Odnosząc się do argumentów wymienionych w odwołaniu, należy zauważyć, że zgodnie z § 25 Regulaminu studenci ubiegający się o stypendium rektora w kategorii stypendia naukowe umieszczani są na liście rankingowej w kolejności malejącej uzyskanych punktów, a dla każdego kierunku i poziomu studiów tworzy się odrębną listę rankingową. Liczba punktów, jaką uzyskał Skarżący oraz pozycja na liście rankingowej, nie kwalifikują go do uzyskania stypendium rektora. Zgodnie z § 19 Regulaminu, jeżeli liczba autorów referatów i posterów na konferencjach jest większa niż 3, liczba punktów za dane osiągnięcie podana w tabeli jest dzielona przez liczbę autorów. Liczba punktów za osiągnięcia naukowe lub artystyczne jest sumą punktów za trzy najwyżej punktowane osiągnięcia.

Ze względu na specyficzny charakter decyzji o przyznaniu stypendium rektora, faktyczną podstawę decyzji stanowią wyniki oraz osiągnięcia uzyskane przez studenta w poprzednim roku akademickim, ale są one oceniane w dacie orzekania przez organ, który jest zobowiązany orzekać według stanu prawnego obowiązującego w dacie przyznawania stypendium rektora. Nienaganna praca w ramach Studenckiego Koła Naukowego nie jest dodatkowo punktowanym osiągnięciem naukowym branym pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie stypendium rektora.

W związku z powyższym uznać należy, że nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skargę na powyższą decyzję złożył Skarżący, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu Skarżący podtrzymał argumentację zwartą w odwołaniu. Należy W jego ocenie wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o nowe brzmienie Regulaminu narusza szereg zasad wyrażonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego - zasadę praworządności, zasadę pogłębiania zaufania obywateli do Państwa, zasadę utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw oraz zasadę informowania stron, tj. art. 6, 8 i 9 kpa. Zmiana regulaminu bez ustanowienia vacatio legis i bez umożliwienia zapoznania się z tymi zasadami wcześniej narusza zasadę ochrony praw dobrze (słusznie) nabytych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odwołał się do art. 86 i art. 95 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W myśl § 5 pkt 5 i 9 Regulaminu, Komisja Stypendialna i Odwoławcza Komisja Stypendialna powoływana jest przez rektora, który określa także liczbę członków komisji w porozumieniu z właściwym organem Samorządu Studenckiego Uniwersytetu. Zgodnie zaś z § 5 ust. 12 Regulaminu, decyzje komisji zapadają bezwzględną większością głosów w co najmniej trzyosobowych składach orzekających wyznaczonych przez przewodniczącego. Przewodniczącym składu orzekającego jest przewodniczący lub wiceprzewodniczący komisji.

Na kadencję od 1.10.2020 r. do 30.09.2021 r. OKS została powołana w składzie sześcioosobowym, na funkcję Przewodniczącego powołano [...], zaś na Wiceprzewodniczącego [...]. [...] został wyznaczony także na przewodniczącego składu orzekającego OKS. Odwołania studentów wydziałów w części b. [...] (tj. C. M. im. [...] w B.) od decyzji w sprawach stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych, stypendium rektora i zapomóg, rozpatrywał trzyosobowy skład orzekający OKS, powołany przez Przewodniczącą. Na posiedzeniu OKS 13.11.2020 r. skład orzekający utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane.

W pierwszej kolejności należy wskazać, co nie wynika w żaden sposób z treści zaskarżonej decyzji, że niniejsza sprawa była już raz rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, który wyrokiem z 18.08.2020 r. w sprawie II SA/Bd 352/20, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że "w aktach administracyjnych w poddanej kontroli Sądu decyzji brak jest dokumentów potwierdzających powołanie członków Odwoławczej Komisji Stypendialnej, jak również brak jest protokołu posiedzenia, na którym rozpoznano odwołanie od decyzji organu I instancji. Brak jest także dokumentów potwierdzających powołanie członków Komisji Stypendialnej, która podjęła decyzję w I instancji oraz protokołu z jej posiedzenia, co uniemożliwia kontrolę, czy skład tej Komisji spełnia wymagania Regulaminu. Kontroli takiej nie przeprowadził również organ odwoławczy". Pomimo wskazania na konieczność dołączenia do akt administracyjnych wszystkich ww. dokumentów związanych z prawidłowością powołania członków organów oraz dokumentów, z których wynikałby sposób podjęcia rozstrzygnięcia (protokół posiedzenia) organ zupełnie zignorował powyższe wskazania Sądu, których treścią był związany zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej powoływana jako "ppsa"). Zgodnie z cyt. przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Tymczasem w aktach sprawy znajdują się jedynie:

- pismo Rektora [...] w T. z [...] .10.2019 r. powołujące Odwoławczą Komisję Stypendialną [...] w T. (dalej jako OKS) i wskazujące jej skład, powołujące na jej przewodniczącego [...] i upoważniające go do wyznaczenia wiceprzewodniczących, składów orzekających i zakresu ich działania,

- pismo Rektora [...] z [...].10.2020 r. powołujące OKS na kadencję od 1.10.2020 r. do 30.09.2021 r. i powołujące jako jej przewodniczącą [...], która wyznaczy wiceprzewodniczącego,

- pismo Przewodniczącej OKS z [...].10.2020 r., w którym wyznaczyła ona na wiceprzewodniczącego [...] i upoważniła go równocześnie do podpisywania decyzji na okres od 15.10.2020 r. do 30.09.2021 r.,

- pismo Przewodniczącej OKS z [...].10.2020 r. powołujące na wiceprzewodniczącego [...] i wyznaczające go na przewodniczącego składu orzekającego OKS oraz ustalające, że odwołania studentów od decyzji m.in. w sprawach stypendium rektora rozpatrywać będzie OKS w składzie [...], [...] i [...],

- protokół z posiedzenia OKS z [...] .11.2020 r., tj. podczas którego wydano zaskarżona decyzję.

Jak wynika z powyższego, w dalszym ciągu nie można w oparciu o ww. dokumenty ustalić, jaki był skład Komisji Stypendialnej wydającej decyzję jako organ I instancji oraz czy osoba podpisująca ją ([...]) miała do tego umocowanie. Brak jest również protokołu z posiedzenia tej komisji, z którego wynikałby sposób głosowania jej członków oraz dokumentu potwierdzającego wyznaczenie jej składu. Zgodnie z § 5 pkt 12 zd. 1 Regulaminu, decyzje komisji, o których mowa w ust. 2 i 3, zapadają bezwzględną większością głosów w co najmniej trzyosobowych składach orzekających wyznaczonych przez przewodniczącego.

Tym samym organ odwoławczy nie zastosował się do wskazań wynikających z cyt. wyżej wyroku WSA w Bydgoszczy w sprawie II SA/Bd 352/20. W jego uzasadnieniu wprost wskazano, że: "Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ II instancji winien uwzględnić wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w tym zwłaszcza podjąć rozstrzygnięcie w składzie określonym przepisami prawa z jednoczesnym wykazaniem w aktach sprawy i motywach decyzji prawidłowości składu orzekającego, a także z uwzględnieniem koniecznego wymogu podjęcia decyzji przez organ kolegialny, co wyklucza przekazywanie kompetencji w tym zakresie na jego przewodniczącego. Okoliczności rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez organ kolegialny powinny wynikać z protokołu działania organu w tym zakresie podpisanego przez członków tego organu. Organ odwoławczy winien również zbadać w ww. zakresie prawidłowość wydania decyzji przez organ I instancji.".

Ponownie rozpoznając sprawę organ dołączy do akt sprawy wszystkie niezbędna dokumenty, których brak był podstawą do uchylenia decyzji i wyda rozstrzygnięcie w prawidłowym składzie wynikającym z Regulaminu. W szczególności w aktach sprawy winna znaleźć się cała stosowna dokumentacja, z której będzie wynikał sposób powołania składu organu orzekającego i protokół z posiedzenia, na którym zapadło rozstrzygnięcie.

Ponownie zatem przedwczesne było rozpoznawanie przez Sąd zarzutów skargi, ponieważ dopiero po ustaleniu, że przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia wyżej omówionych przepisów proceduralnych, możliwa będzie merytoryczna ocena zaskarżonej decyzji pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów prawa materialnego.

W tym stanie rzeczy mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ppsa, należało uchylić decyzje organów obu instancji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ppsa z uwzględnieniem uiszczonego przez Skarżącego wpisu w kwocie 200 zł.

Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.