Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 253/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 36, art  41 a ust 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1551
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień, Asesor WSA Zbigniew Kruszewski, Protokolant Asystent sędziego Grzegorz Oracz, po rozpoznaniu w dniu 20 września 2018 r. na rozprawie sprawy ze skargi Gospodarstwa [...] spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Gospodarstwo "N: sp. z o.o. wniosło skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2018 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i modernizacji Rolnictwa z [...] grudnia 2017 r. na podstawie, której orzeczono o zmianie decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w zakresie dotyczącym: płatności za zazielenienie – 2015 r. w wysokości 132.135,02 zł, wynikającej z pomniejszenia o kwotę w wysokości 1819,20 zł ze względu na zastosowany współczynnika korygującego w ten sposób, że przyznano wnioskodawcy płatność za zazielenienie- 2015 w wysokości 91.492,51 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1255,09 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz Jednolitej Płatności Obszarowej – 2015 r. w wysokości 197.001,92 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 2.712,28 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, Płatności redystrybucyjnej – 2015 r. w wysokości 4.533,52 zł wynikającej z pomniejszenia o kwotę 62,42 zł w ten sposób, że przyznano wnioskodawcy Jednolitą Płatność Obszarową – 2015 r. w wysokości 197.011,61 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 2.702,59 zł oraz Płatność za zazielenienie – 2015 w wysokości 4.530,82 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 62, 15 zł.

Rozstrzygnięcia organów zapadły na podstawie następującego stanu faktycznego sprawy.

W dniu 12 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR (zwanego dalej Biurem Powiatowym ARiMR) został złożony wniosek przez H.B. - pełnomocnika podmiotu Gospodarstwo "N" sp. z o.o. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Strona zadeklarowała, że ubiega się o płatności w ramach m.in. następujących schematów pomocowych:

jednolita płatności obszarowej - zwana dalej płatnością JPO,

płatność dodatkowa (redystrybucyjna) - zwana dalej płatnością RDST,

- płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatnością za zazielenianie) - zwana dalej płatnością PZZ.

Łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych ww. wniosku wyniosła 440,19 ha w tym gruntów ornych 411,44 ha. Wraz z wnioskiem o przyznanie płatności pełnomocnik strony, złożył załączniki graficzne, na którym zaznaczone zostały działki rolne deklarowane do płatności oraz oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poddał wniosek kontroli administracyjnej zgodnie z art. 36 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1551 ze zm.) – dalej "ustawa". Wspomniana powyżej kontrola administracyjna odbywa się m.in. w oparciu o system identyfikacji działek rolnych ustanawiany na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych zgodnie z art. 70 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr .165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, ze zm.) - zwanego dalej Rozporządzeniem (UE) nr 1306/2013. Art. 70 Rozporządzenia (UE) 1306/2013 stanowi, że system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki.

W dniu [...] lutego 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał Gospodarstwu "N" sp. z o.o. decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Decyzją tą przyznano stronie płatności z tytułu:

- z tytułu płatności JPO w wysokości 197.001,92 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 2712,28 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- z tytułu płatności PZZ w wysokości 132.135,02 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 1819,20 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- z tytułu płatności RDST w wysokości 4.533,52 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o 62,42 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego.

Ponadto przyznano wnioskodawcy zwrot dyscypliny finansowej w wysokości 4033,44 zł.

W dniu 1 czerwca 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR na podstawie art. 61 § 4 kpa w zw. z art. 41 a ust. 2 i art. 3 ust. 4 ustawy wysłał do strony zawiadomienie nr [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany decyzji nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że zgodnie z art. 75 ust. 1 akapit pierwszy, ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 płatności w ramach systemów wsparcia i środków dokonuje się w okresie od dnia 1 grudnia do dnia 30 czerwca następnego roku kalendarzowego. Płatności, o których mowa w ust. 1, nie dokonuje się przed zakończeniem weryfikacji warunków kwalifikowalności dokonywanej przez państwa członkowskie.

Wobec przytoczonego przepisu z uwagi na fakt, że płatność za zazielenienie na rok 2015 nie została wypłacona i nie upłynął termin jej wypłaty, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zastosował regulacje zawarte w art. 41 a ust. 1 ustawy zgodnie z którymi, w przypadku gdy w wyniku ustaleń dokonanych w ramach kontroli administracyjnych lub kontroli na miejscu zostanie stwierdzone że:

1. płatność bezpośrednia lub płatność niezwiązana do tytoniu została przyznana w niewłaściwej wysokości i istnieje konieczność zmiany jej wysokości lub

2. istnieje konieczność dokonania zmniejszenia danej płatności lub wykluczenia z płatności, w tym wynikająca ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności lub nałożenia pozostałych kar administracyjnych lub zastosowaniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 lub art. 11 ust. 1 tego rozporządzenia

- organ, który wydał decyzję w sprawie o przyznanie tej płatności, może ją zmienić lub uchylić bez zgody strony jeżeli płatność ta nie została jeszcze wypłacona i nie upłynął jej termin wypłaty określony w art. 75 ust. 1 akapit pierwszy Rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.

Nadto Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że w przypadku zmiany płatności za zazielenienie na rok 2015 z uwagi na zastosowanie współczynnika korygującego zachodzi konieczność zmiany pozostałych płatności w ramach systemów wsparcie bezpośredniego. Zatem we wskazanym powyżej zakresie zastosowanie ma przepis art. 3 ust. 4 zgodnie z którym, w przypadku, o którym mowa w art. 155 kpa, organ który wydał decyzję ostateczną w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, na mocy której strona nabyła prawo, może ją zmienić również bez zgody strony, jeżeli nie ograniczy to praw nabytych przez stronę.

W oparciu o wskazane przepisy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...] zmienił decyzję z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Ww. decyzją Kierownik Biura Powiatowego ARiMR na podstawie art. 41a ust. 1 ustawy zmniejszył płatność za zazielenienie z kwoty 132135,02 zł do kwoty 9.2071,81 zł. Natomiast na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy zwiększył: jednolitą płatność obszarową (JPO) z kwoty 19.7001,92 zł do kwoty 19.7011,45 zł, płatność redystrybucyjną z kwoty 4.533,52 zł do kwoty 4.533,74 zł.

Uzasadniając swoje stanowisko Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że jednolita płatność obszarowa (JPO), oraz płatność redystrybucyjna zostały przyznane zgodnie z art. 3 ust. 4, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 14, art. 41 a ust. 1 ustawy.

Odnosząc się natomiast do zmniejszenia płatności za zazielenienie organ wskazał, że uwzględniając regulacje zawarte w art. 46 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz art. 26 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, wyliczono, że obszar zatwierdzony do płatności za zazielenienie został zmniejszony o 133,48 ha, co wynikało z ustaleń dokonanych przez organ w toku prowadzonego postępowania. I tak, stwierdzono, że powierzchnia zadeklarowanych gruntów ornych wynosi 411,44 ha, zadeklarowany obszar proekologiczny zajmuje powierzchnię 7,2242 ha, co stanowi 1,76 % gruntów ornych. Do wyliczenia gruntów ornych w gospodarstwie nie są wliczane powierzchnie (TUZ) - (440,19 ha - 28,75 ha = 411,44 ha). Dodatkowo nie uwzględniono obszarów Proekologicznych zadeklarowanych na (TUZ) z uwagi iż obszary takie nie są kwalifikowane do obszarów EFA zgodnie z art. 46 ust 2 lit c Rozporządzenia (UE) 1307/2013.

Tym samym zadeklarowany obszar proekologiczny nie spełnia warunku 5% powierzchni, o którym mowa w art. 46 ust .1 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, a w związku z tym zastosowano redukcję płatności PZZ zgodnie z art. 26 ust. 2 Rozporządzenia (UE) nr 640/2014. Wyliczony na podstawie wymienionych danych, współczynnik różnicy wynosi 0,64883, a początkowa kwota płatności za zazielenienie wyniosła 93.334,92 zł. Następnie kwota ta została zmniejszona z uwagi zastosowanie współczynnika korygującego o którym mowa w art. 8 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 o kwotę 1263,11 zł.

Skarżąca spółka wywiodła odwołanie od powyższej decyzji, w którym wniosła o odstąpienie od naliczania kary administracyjnej poprzez obniżenie płatności. Wskazała, że wymagania dotyczące zazielenienia zostały wprowadzone w ubiegłym roku i nie zostały przez stronę poprawnie zrozumiane. Brak wymaganego obszaru proekologicznego nie wynikał z celowego działania mającego za zadanie wyłudzić nienależne dopłaty, lecz z niewiedzy pracownika spowodowanej błędnym zrozumieniem nowowprowadzonych przepisów. Ponadto strona wskazała również, iż na stronie internetowej ARiMR umieściła zapis mówiący o tym, że cyt. "Do wniosków składanych w latach 2015 i 2016 nie stosuje się dodatkowych kar administracyjnych z art. 28 rozporządzenia (UE) Nr 640/2014 (...)"

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) dalej jako k.p.a. w zw. art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 ze zm.), art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1-4, art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1551 ze zm.), art. 5 ust. 2 lit. a, art. 19 ust. 1 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (WE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności Dz. U. UE z 20 czerwca 2014 r. L 2014.181.48), art. 70 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE z 20 grudnia 2013r. L 2013.347.549), art. 46 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE Nr L 347, s. 608 z 20.12.2013 r., ze zm.), zwanego dalej Rozporządzeniem (UE) nr 1307/2013, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 43 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 płatność za zazielenienie jest przyznawana, jeżeli rolnik przestrzega praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, polegających na dywersyfikacji upraw, utrzymywaniu trwałych użytków zielonych oraz utrzymywaniu obszarów proekologicznych lub praktyk równoważnych. Stosownie do art. 23 ust. 2 Rozporządzenia (UE) nr 640/2014, jeżeli obszar zgłoszony do jednolitej płatność obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności za zazielenienie, stosuje się obszar zatwierdzony. W myśl art. 46 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, w przypadku, gdy grunty orne obejmują więcej niż 15 hektarów, rolnik zapewnia, aby od dnia 1 stycznia 2015 r. obszar odpowiadający przynajmniej 5% gruntów ornych był obszarem proekologicznym, natomiast w przypadku, gdy zostanie stwierdzone, że rolnik nie utrzymuje powierzchni obszarów proekologicznych na poziomie minimum 5% powierzchni gruntów ornych wówczas, zgodnie z art. 26 ust. 2 Rozporządzenia (UE) nr 640/2014, obszar całkowitej zatwierdzonej powierzchni gruntów ornych pomnożony przez współczynnik różnicy. Powołane przepisy prawa wskazują, że postawą ustalenia wysokości płatności za zazielenienia jest zatwierdzony obszar gruntów ornych oraz powierzchnia obszarów proekologicznych.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że do obliczenia powierzchni gruntów ornych nie uwzględnia się powierzchni gruntów ornych, na których prowadzona jest produkcja metodami ekologicznymi, zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, trwałych użytków zielonych (TUZ), traw lub upraw zielnych. Wyjaśnił, że w Gospodarstwie "N" sp. z o.o., jak wynika z wniosku zadeklarowano, rzepak o powierzchni 116,33 ha, ugór o powierzchni 3,02 ha, pszenicę o powierzchni 215,44 ha, kukurydzę o powierzchni 74,44 ha, oraz owies o powierzchni 2,21 ha, które to uprawy stanowią grunty orne w wysokości 411,44 ha. W świetle powyższej deklaracji gospodarstwo spełniło wymogi dotyczące zasad dywersyfikacji określone w art. 44 ust 1- 3 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. Natomiast powierzchnia obszarów proekologicznych, których powierzchnia wynika z art. 46 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, w analizowanym gospodarstwie powinna wynosić 20,57 ha (411,44 ha x5%).

W opinii Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo stwierdził, że zadeklarowany w złożonym wraz z wnioskiem oświadczeniu o powierzchni obszarów proekologicznych, obszar (7,2242ha) jest mniejszy niż wymagany w ww. art. 46 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 tj. 20,57 ha. Wyjaśniając powyższe organ II instancji wskazał, iż Gospodarstwo "N" sp. z o.o. jak wynika z wniosku zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności na 2015 rok 9 działek ewidencyjnych, na których znajdują się elementy proekologiczne, poprzez naniesienie znaku "x" w kolumnie 12, części VII formularza. Jednocześnie producent dołączył do wniosku "Oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych", w którym wykazał, deklarując istnienie w granicach 9 działek elementy proekologiczne oznaczone symbolami EFA 5.12, EFA 11.1, EFA 5.2, EFA5.3, EFA11.3, EFA 8.1, EFA 8.2, EFA 8.3, EFA 8.4, EFA 8.5, EFA 8.6. Po zweryfikowaniu wartości fizycznej zadeklarowanych elementów proekologicznych z wartościami widniejącymi w bazie referencyjnej organ ustalił, że obszar ekologiczny po zastosowaniu współczynnika przekształcenia i ważenia zajmuje powierzchnię 7,2242 ha, która to wielkość posłużyła do wyliczenia powierzchni o jaką zmniejszone zostało zazielenienie.

Ponieważ obszary proekologiczne powinny znajdować się na gruntach ornych w gospodarstwie, Dyrektor stwierdził, że prawidłowo zostały wykluczone z obszaru ekologicznego elementy EFA wskazane na działkach ewidencyjnych, na których zadeklarowany został trwały użytek zielony (TUZ) tj. na działkach nr [...] zadeklarowany w złożonym wniosku. Powyższe wynika z art. 46 ust. 2 lit c Rozporządzenia (UE) 1307/2013. Dodatkowo obszary EFA zadeklarowane na TUZ nie przylegają do gruntów ornych zgodnie z art. 46 ust 2 akapit 2 Rozporządzenia (UE) 1307/2013. Dodatkowo wskazał, iż na działce nr [...] podczas kontroli administracyjnej nie stwierdzono obszarów proekologicznych. Wskazany przez stronę obszar na załączniku graficznym oraz w złożonym oświadczeniu o powierzchni obszarów proekologicznych, jest terenem wyłączonym z płatności z uwagi na to, że jest to teren zalesiony o powierzchni 0,67 ha (zał. nr 1), Wykluczony obszar na działce nr [...] nie spełnia elementów krajobrazu takich jak zadrzewienia liniowe, zadrzewienia śródpolne oraz zadrzewienia grupowego do 0,3 ha zgodnie z przepisami Ustawy.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR organ I instancji prawidłowo na podstawie art. 46 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 wyliczył, że wymagany obszar proekologiczny powinien wynosić 20,57 ha. Z uwagi, iż obszar ekologiczny zatwierdzony w gospodarstwie wyniósł 7,2242 ha i jest mniejszy od wymaganego obszaru proekologicznego na poziomie 5 %, który to z kolei w rozpatrywanej sprawie wyniósł 20,57 ha, zastosowanie ma art. 26 ust. 2 Rozporządzenia (UE) nr 640/2014.

Na podstawie art. 26 ust. 2 Rozporządzenia (UE) nr 640/2014 wyliczono zmniejszenie obszaru zatwierdzonego:

440,19 ha - 133,48 = 306,71 ha

- 440,19 ha - powierzchnia stwierdzona podczas kontroli administracyjnej wyrażona w ha,

- 133,48 ha- zmniejszenie powierzchni w wyniku zastosowania art 26 ust 2,

- 306,71 ha - obszar wykorzystany do obliczenia płatności za zazielenienie.

Powyższe wyliczenia stanowiły podstawę ustalenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wysokości kwoty przyznawanej z tytułu zazielenienia i zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR zostały ustalone zgodnie z przytoczonymi przepisami prawa.

Z uwagi na powyższe początkowa kwota płatności za zazielenienie wyniosła 93.334,92 zł. Następnie kwota ta została pomniejszona z uwagi na zastosowanie współczynnika korygującego. W ocenie organu odwoławczego kwota przyznanej płatności za zazielenienie po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń została przez organ I instancji wyliczona prawidłowo i wynosi 92071,81 zł.

W skardze na decyzję organu odwoławczego zarzucono:

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuwzględnieniu prawidłowej powierzchni obszaru proekologicznego EFA wynikającego z braku przeprowadzenia kontroli w terenie w celu ustalenia faktycznej powierzchni EFA.

- korzystanie z danych podanych w dokumentach – informacji dotyczących występowania elementów proekologicznych (EFA) na działkach deklarowanych do płatności – otrzymanych przez Spółkę razem z wnioskiem spersonalizowanym na 2015 rok w sposób wybiórczy i nie mający poparcia w stanie faktycznym.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz wydanie decyzji przyznającej płatności zgodnie z wnioskiem.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 22 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Go 877/16 uchylił zaskarżona decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd wskazał, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] czerwca 2016 r. została wydana na podstawie art. 41a ust. 1 ustawy, który stanowi, iż w przypadku gdy w wyniku ustaleń dokonanych w ramach kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu zostanie stwierdzone, że płatność bezpośrednia lub płatność niezwiązana do tytoniu została przyznana w niewłaściwej wysokości i istnieje konieczność zmiany jej wysokości, organ, który wydał decyzję w sprawie o przyznanie tej płatności, może ją zmienić lub uchylić bez zgody strony, jeżeli płatność ta nie została jeszcze wypłacona i nie upłynął termin jej wypłaty określony w art. 75 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1306/2013. Przepis ten wszedł w życie z dniem 15 marca 2016 r., a został dodany ustawą z dnia 9 marca 2016 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2016.337), której art. 4 ust. 2 stanowi, iż do płatności, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 1, przyznanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się art. 41a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Co za tym idzie przepis ten mógł zostać zastosowany w rozpoznawanej sprawie.

Sąd podkreślił, że dokonane w oparciu o powyższy przepis zmniejszenie płatności dotyczyło płatności za zazielenienie, a wynikało ze stwierdzenia przez organy, iż skarżąca spółka nie spełniła wymogu utrzymywania powierzchni obszarów proekologicznych na poziomie minimum 5% powierzchni gruntów ornych.

Zgodnie z art. 43 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 płatność za zazielenienie jest przyznawana, jeżeli rolnik przestrzega praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, polegających na dywersyfikacji upraw, utrzymywaniu trwałych użytków zielonych oraz utrzymywaniu obszarów proekologicznych łub praktyk równoważnych, natomiast w myśl art. 46 ust. 1 tego Rozporządzenia, w przypadku, gdy grunty orne obejmują więcej niż 15 hektarów, rolnik zapewnia, aby od dnia 1 stycznia 2015 r. obszar odpowiadający przynajmniej 5% gruntów ornych był obszarem proekologicznym, natomiast w przypadku, gdy zostanie stwierdzone, że rolnik nie utrzymuje powierzchni obszarów proekologicznych na poziomie minimum 5% powierzchni gruntów ornych wówczas, zgodnie z art. 26 ust. 2 Rozporządzenia (UE) nr 640/2014, obszar całkowitej zatwierdzonej powierzchni gruntów ornych pomnożony przez współczynnik różnicy.

Sąd stwierdził dalej, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy przyjęły, iż obszar proekologiczny zajmuje powierzchnię 7,2242 ha, co stanowi 1,76 % gruntów ornych, a więc nie spełnia warunku 5% powierzchni gruntów ornych.

Sąd podkreślił również, że przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia prawidłowości poczynionych przez organy administracji ustaleń odnośnie wielkości obszaru proekologicznego, a zatem decydujące znaczenia ma ocena prawidłowości postępowania dowodowego, w wyniku którego ustalona została rozbieżność pomiędzy wielkością powierzchni wskazaną we wniosku o przyznanie płatności, a wielkością powierzchni, stwierdzoną przez organy na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej.

W ocenie Sądu źródłem informacji dotyczących zadeklarowanych działek rolnych jest wniosek rolnika o przyznanie płatności. W celu weryfikacji zgodności deklarowanej przez rolników powierzchni działek rolnych z kryteriami warunkującymi przyznanie płatności przewidziano dwa rodzaje weryfikacji zgodności wniosków z kryteriami kwalifikowalności, tj. kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Stosownie do art. 74 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania (...) - Dz.Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, ze zm. - zgodnie z art. 59, państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Kontrole te uzupełniane są przez kontrole na miejscu.

Kontroli administracyjnej poddawane są wszystkie wnioski o przyznanie płatności, natomiast przeprowadzenie kontroli na miejscu nie jest regułą. W sytuacji wykrycia nieprawidłowości w trakcie kontroli administracyjnej oraz w sytuacji gdy na podstawie systemu informacji geograficznej organ nie może ustalić rzeczywistej powierzchni działek rolnych uprawnionych do przyznania płatności, ma on możliwość przeprowadzenia kontroli na miejscu celem dokładniejszej weryfikacji podanych przez wnioskodawcę danych. Kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie.

Sąd stwierdził, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie została przeprowadzona kontrola na miejscu, a decyzja zmieniająca decyzję o przyznaniu płatności z dnia [...] lutego 2016r. nr [...], została wydana w wyniku kontroli administracyjnej przeprowadzanej wyłącznie w oparciu o system o identyfikacji i rejestracji działek rolnych (LPIS).

Sąd nie zakwestionował jednak takiej metody przeprowadzenia kontroli administracyjnej i możliwości weryfikacji powierzchni działek rolnych deklarowanych do płatności wyłącznie na podstawie ortofotomapy. W ocenie jednak Sądu wyniki takiej kontroli powinny znaleźć odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji wraz z odwołaniem do konkretnych dowodów.

W myśl bowiem art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość wymogom wynikającym z przywołanych regulacji, gdyż nie wskazano w nim jakie dowody przeprowadzono oraz które argumenty wynikające z przeprowadzonych dowodów organ uznał za przesądzające.

Aby ocenić prawidłowość zmniejszenia powierzchni wskazywanych przez rolnika we wniosku konieczne jest by przyczyny tego zmniejszenia były konkretne i przedstawione w sposób jasny, czytelny i zrozumiały. W niniejszej sprawie organ uzasadniając decyzję winien zatem jasno wskazać dlaczego i w oparciu o jakie dowody dokonał zmniejszenia obszaru proekologicznego w odniesieniu do konkretnych działek. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano jedynie, że pominięto powierzchnię działek ewidencyjnych, na których zadeklarowany został trwały użytek zielony (TUZ) tj. na działkach nr [...], a na działce nr [...] podczas kontroli administracyjnej nie stwierdzono obszarów proekologicznych.

Sąd podkreślił jednak, że jak wynika z tabeli zamieszczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organy dokonały zmniejszenia obszarów proekologicznych także na działkach [...], nie wyjaśniając przyczyn zmniejszenia powierzchni na tych działkach. Organ w ogóle nie odwołał się do właściwych map odpowiednich dla przedmiotowych działek, a załączona do decyzji mapa działki nr [...] jest mało czytelna. Tymczasem organ winien szczegółowo, odrębnie dla każdej działki rolnej, wskazać, które powierzchnie kwestionuje i z jakiego powodu nie stanowią one obszarów proekologicznych.

Sąd przypomniał, że ustawa o płatnościach bezpośrednich wprowadza pewne modyfikacje zasad procedowania w stosunku do reguł przewidzianych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Bezsporne przy tym jest, że na podstawie art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach zostały wyłączone niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikających z k.p.a. Należy jednak podkreślić, że w tych samych przepisach ustawodawca zdecydował, iż organ ma stać na straży praworządności, wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz, na żądanie stron, udzielać im niezbędnych informacji i zapewnić czynny udziału w postępowaniu.

Obowiązek strzeżenia praworządności, a następnie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, oznacza, że ten materiał dowodowy musi pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, a w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony.

Sąd podkreślił, że skoro w art. 41a ust. 1 ustawy o płatnościach, jest mowa o konieczności dokonania zmniejszenia danej płatności w wyniku ustaleń dokonanych w ramach kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu, to nie ulega wątpliwości, że kontrola taka winna odbyć z uwzględnieniem wszystkich obowiązujących w tym względzie przepisów, a w szczególności, powołanego wyżej art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach, który nakazuje wyczerpujące rozpatrzenie przez organ orzekający całego materiału dowodowego. Organ decydujący o wysokości płatności ma obowiązek dokonania analizy materiału dowodowego, w szczególności materiałów z kontroli, i własnego odniesienia się do zgłaszanych przez rolnika w trakcie postępowania zarzutów odnośnie trybu i sposobu przeprowadzonych czynności kontrolnych. Jeżeli wynik kontroli, co do powierzchni działek jest kwestionowany przez rolnika i wskazuje on konkretne argumenty przemawiające za tym, iż wynik kontroli administracyjnej jest nieprawidłowy, na organie, który zobowiązany jest stać na straży praworządności, spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy kwestionowany pomiar dokonany był prawidłowo. Weryfikacji ustaleń, co do powierzchni działek rolnych służy także kontrola na miejscu. Jej celem jest ustalenie w sposób jednoznaczny, jaka jest rzeczywista powierzchnia działki rolnej uprawnionej do płatności (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2015 r., II GSK 824/14, LEX nr 1775180)

Sąd podzielił wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że określona w art. 8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji nakazuje szczególnie starannie uzasadniać te decyzje, w których obywatelowi odmawia się zadośćuczynienia jego żądaniom, bowiem "obywatel ma być przekonany a nie pokonany", ma zastosowanie także w sprawach płatności na rzecz rolników. Jej przestrzeganie jest szczególnie istotne w sytuacjach, kiedy organ uznaje, że obszar zgłoszony do pomocy jest niezgodny z rzeczywistą powierzchnią uprawnioną do płatności i nakłada z tego tytułu sankcję (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2015 r., II GSK 824/14, LEX nr 1775180). Organ prowadzący postępowanie w przedmiocie płatności i opierając rozstrzygnięcie o ustalenia poczynione w wyniku kontroli, które są kwestionowane, jest zobowiązany wyjaśnić rolnikowi powody, dla których istnieje rozbieżność pomiędzy poprzednimi wynikami kontroli, a ustaleniami obecnej kontroli. Obowiązek ten wynika z treści art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2015 r., II GSK 2351/13).

Ostatecznie Sąd stwierdził, że ustalenia w powyższym zakresie przedstawione w sposób jasny, precyzyjny i zrozumiały, powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a. Ponieważ uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala na pełną weryfikację poprawności ustalenia obszarów proekologicznych, należało uznać, że w sprawie doszło do naruszenia przytoczonych wyżej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych też przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

Dyrektor Oddziału ARiMR ponownie analizując sprawę wziął pod uwagę uzasadnienie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim sygn. akt II SA/Go 877/16 i decyzją z [...].05.2017 r. uchylił decyzji organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...].07.2017 r. wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Decyzją przyznano stronie płatności z tytułu: z tytułu płatności JPO w wysokości 197011,56 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 2702,64 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego; z tytułu płatności PZZ w wysokości 91675,61 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 1257,62 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego; z tytułu płatności RDST w wysokości 4530,82 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o 62,15 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego. Ponadto przyznano Gospodarstwu "N" sp. z o.o. zwrot dyscypliny finansowej w wysokości 3531,68 zł.

W wyniku wniesionego odwołania organ odwoławczy decyzją z [...].09.2017 r. ponownie uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji wskazał, że w stanie faktycznym sprawy po wydaniu przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...].05.2017 roku decyzji o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji z dnia [...].06.2016 r. o zmianie decyzji nr [...] z dnia [...].02.2016 roku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, winien był wydać decyzję kończącą wszczęte przez siebie z urzędu postępowanie nadzwyczajne w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji z dnia [...].02.2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Niedopuszczalnym było natomiast orzekanie raz jeszcze w sprawie przyznania płatności na podstawie art. 104 Kpa nie uchylając jednocześnie poprzednio wydanej decyzji ostatecznej wydanej w tym samym przedmiocie.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z [...].12.2017r. o zmianie decyzji nr [...] z dnia [...].02.2016 r. zmniejszył płatność za zazielenienie z kwoty 132.135,02 zł do kwoty 91.492,51 zł. Nadto organ I instancji na podstawie art. 3 ust. 4 o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rozstrzygnął poprzez zmianę; - jednolitą płatność obszarową (JPO) z kwoty 197001,92 zł do kwoty 197011,61 zł, - płatność redystrybucyjną z kwoty 4533,52 zł do kwoty 4530,82 zł.

Odnosząc się do zmniejszenia płatności za zazielenienie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że uwzględniając regulacje zawarte w art. 46 ust. 1 oraz ust. 2 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz art. 26 list. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, wyliczono, że obszar zatwierdzony do płatności za zazielenienie został zmniejszony o 135,41 ha, co wynikało z ustaleń dokonanych przez organ w toku prowadzonego postępowania. Stosując przepis art. 46 ust 1 Rozporządzenia (UE) 1307/2013 organ ustalił, że powierzchnia wszystkich gruntów ornych w gospodarstwie wyniosła 414,08 ha. Wynika to z dodania do zadeklarowanej przez rolnika powierzchni (gruntów ornych) również stwierdzoną przez organ powierzchnię gruntów ornych nie zgłoszoną do płatności JPO, a zajętą przez elementy krajobrazu, (szczegółowy opis wskazany został w tabeli na str. 12-13 decyzji). Organ stwierdził, że powierzchnia gruntów ornych w gospodarstwie wynosi 414,08 ha, stwierdzony obszar proekologiczny zajmuje powierzchnię 7,1630 ha, co stanowi 1,73 % gruntów ornych. Jednocześnie organ I instancji wskazał na fakt, że stwierdzona wartość procentowa obszaru proekologicznego w gospodarstwie obejmuje swym zasięgiem również obszary, których strona nie wykazała na materiale graficznym, a które zostały stwierdzone w oparciu o dokładną analizę działek w systemie identyfikacji działek rolnych.

Z uwagi na powyższe tj. wyliczenie, że obszar proekologiczny zajmuje mniej niż 5 % i nie spełnia warunku o którym mowa w art. 46 ust. 1 Rozporządzenia nr 1307/2013, organ I instancji zastosował redukcję płatności PZZ zgodnie z art. 26 ust. 2 Rozporządzenia nr 640/2014. Wyliczony na podstawie wymienionych danych, współczynnik różnicy wynosi 0,65403, a początkowa kwota płatności za zazielenienie wyniosła 92.747,60 zł. Następnie kwota ta została zmniejszona z uwagi zastosowanie współczynnika korygującego o którym mowa w art. 8 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 o kwotę 1.255,09 zł.

Od decyzji organu I instancji wniesione zostało odwołanie, w którym zarzucono:

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuwzględnieniu prawidłowej powierzchni obszaru proekologicznego EFA z powodu braku przeprowadzenia kontroli w terenie, co narusza zapis rozporządzenia komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.,

- korzystanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z danych podanych w dokumentach - informacji dotyczących występowania elementów proekologicznych (EFA) na działkach deklarowanych do płatności - które to strona otrzymała wraz z wnioskiem spersonalizowanym w sposób wybiórczy bez uzasadnienia stanem faktycznym.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wydanie decyzji przyznającej płatność zgodnie z wnioskiem.

Organ odwoławczy decyzją z [...].03.2018 r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że zgodnie z art. 43 Rozporządzenia (UE) nr 1307/13 płatność za zazielenienie jest przyznawana, jeżeli rolnik przestrzega praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, polegających na dywersyfikacji upraw, utrzymywaniu trwałych użytków zielonych oraz utrzymywaniu obszarów proekologicznych lub praktyk równoważnych. Stosownie do art. 23 ust. 2 Rozporządzenia (UE) nr 640/2014, jeżeli obszar zgłoszony do jednolitej płatność obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności za zazielenienie, stosuje się obszar zatwierdzony. W myśl natomiast art. 46 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, w przypadku, gdy grunty orne obejmują więcej niż 15 hektarów, rolnik zapewnia, aby od dnia 1 stycznia 2015 r. obszar odpowiadający przynajmniej 5% gruntów ornych był obszarem proekologicznym, natomiast w przypadku, gdy zostanie stwierdzone, że rolnik nie utrzymuje powierzchni obszarów proekologicznych na poziomie minimum 5% powierzchni gruntów ornych wówczas, zgodnie z art. 26 ust. 2 Rozporządzenia (UE) nr 640/2014, obszar wykorzystywany do obliczania płatności z tytułu zazielenienia zmniejsza się o 50% całkowitej zatwierdzonej powierzchni gruntów ornych pomnożony przez współczynnik różnicy. Podkreślono, że przytoczone przepisy prawa wyraźnie wskazują, że postawą ustalenia wysokości płatności za zazielenienia jest zatwierdzony obszar gruntów ornych oraz powierzchnia obszarów proekologicznych.

Dalej wskazano, że do obliczenia powierzchni gruntów ornych nie uwzględnia się powierzchni gruntów ornych, na których prowadzona jest produkcja metodami ekologicznymi, zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym trwałych użytków zielonych (TUZ), traw lub upraw zielnych.

Jednocześnie z obowiązku utrzymywania obszarów proekologicznych zwolnione są gospodarstwa, w "których cała produkcja jest prowadzona zgodnie z wymogami rolnictwa ekologicznego oraz gospodarstwa, które zostały włączone do systemu dla małych gospodarstw. Z realizacji praktyki utrzymania obszarów proekologicznych wyłączone są także gospodarstwa (art. 46 ust. 3 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013), w których:

- ponad 75% kwalifikujących się użytków rolnych to trwałe użytki zielone, grunty wykorzystywane do produkcji trawy lub innych pasz zielnych lub uprawy rosnące pod wodą przez większą cześć roku lub przez znaczną część cyklu uprawy, lub połączenie ww. sposobów uprawy, pod warunkiem, że pozostałe grunty orne nie przekraczają 30 ha,

- powyżej 75% gruntów ornych jest wykorzystywanych do produkcji trawy lub innych pasz zielnych, stanowią grunt ugorowany, objętych uprawami roślin strączkowych lub połączenie ww. sposobów uprawy, pod warunkiem, że pozostałe grunty orne, nie przekraczają 30 ha.

Organ wyjaśnił dalej, że w Gospodarstwie "N" sp. z o.o., jak wynika z wniosku, zadeklarowano rzepak o powierzchni 116,33 ha, ugór o powierzchni 3,02 ha, pszenicę o powierzchni 215,44 ha, kukurydzę o powierzchni 74,44 ha, owies o powierzchni 2,21 ha oraz 2,6409 ha elementów proekologicznych. Z uwagi na powyższe powierzchnia gruntów ornych w granicach gospodarstwa wyniosła 414,08 ha. Obszar wynoszący 2,6409 ha stanowi stwierdzone przez organ powierzchnie elementów proekologicznych znajdujących się w gospodarstwie, które zgodnie z art. 46 ust 1 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 należy dodać do powierzchni gruntów ornych zadeklarowanych do płatności (JPO) (po zastosowaniu współczynnika przekształcenia i ważenia).

Zatem gospodarstwo wnioskodawcy spełniło wymogi dotyczące zasad dywersyfikacji określone w art. 44 ust. 1-3 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. Jednak nie było zwolnione z obowiązku utrzymywania obszarów proekologicznych, których powierzchnia wynika z art. 46 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 i w analizowanym gospodarstwie powinna wynosić 20,704 ha (414,08 ha x 5%).

Z decyzji z dnia [...].12.2017 r. wynika, że powierzchnia obszarów proekologicznych stwierdzona podczas analizy sprawy przez organ I instancji w gospodarstwie wynosi 7,1630 ha. Tym samym w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR organ I instancji prawidłowo wskazał, iż obszar proekologiczny stwierdzony w gospodarstwie jest mniejsza niż wymagany w art. 46 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 tj. 20,704 ha. Co więcej różnica pomiędzy stwierdzonym obszarem proekologicznym, a wymaganym wynosi 13,541 ha.

Podkreślono również, że do wniosku o przyznanie płatności na 2015 dołączono "Oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych", w którym wykazano, deklarując istnienie w granicach 8 działek oraz zlokalizowane na niej działki rolne, na których strona zadeklarowała elementy proekologiczne oznaczone symbolami:

EFA 1 - grunty ugorowane na działce ewidencyjnej nr [...] - uprawa: Ugór, EFA 4 - zadrzewienia liniowe nr [...] - działka rolna "AD 1", EFA 5.1 - zadrzewienia grupowe/zadrzewienia śródpolne na działce ewidencyjnej nr [...], EFA 5.2 - zadrzewienia grupo we/zadrzewienia śródpolne na działce ewidencyjnej nr [...], EFA 5.3 - zadrzewienia grupowe/zadrzewienia śródpolne na działce ewidencyjnej nr [...], EFA 5.4 - zadrzewienia grupowe/ zadrzewienia śródpolne na działce ewidencyjnej nr [...], EFA 5.5 - zadrzewienia grupowe/ zadrzewienia śródpolne na działce ewidencyjnej nr [...], EFA 8.1 - rowy na działce ewidencyjnej nr [...], EFA 8.2 - rowy na działce ewidencyjnej nr [...],

EFA 8.2 - rowy na działce ewidencyjnej nr [...] - działka rolna "PI", "Ul", "01","N1", "Ml", LI", KI" uprawa TUZ. EFA 8.3 - rowy na działce ewidencyjnej nr [...] - działka rolna "AF1" uprawa TUZ, EFA 8.4 - rowy na działce ewidencyjnej nr [...] - działka rolna "AF1" uprawa TUZ, EFA 8.5 - rowy na działce ewidencyjnej nr [...] - działka rolna "AF1" uprawa TUZ, EFA 8.6 - rowy na działce ewidencyjnej nr [...] - działka rolna "AF1" uprawa TUZ, EFA 8.6 - rowy na działce ewidencyjnej nr [...] - działka rolna "R1","R2" uprawa TUZ, EFA 8.7 - rowy na działce ewidencyjnej nr [...] - działka rolna "AD1" EFA 8.8 - rowy na działce ewidencyjnej nr [...] - działka rolna "AH1", EFA 8.9 - rowy na działce ewidencyjnej nr [...], - działka rolna "Ali", EFA 11.1 - pasy gruntów kwalifikujących się do płatności wzdłuż obrzeży lasów na działce ewidencyjnej nr [...], EFA 11.2 - pasy gruntów kwalifikujących się do płatności wzdłuż obrzeży lasów na działce ewidencyjnej nr [...], EFA 11.2 - pasy gruntów kwalifikujących się do płatności wzdłuż obrzeży lasów na działce ewidencyjnej nr [...], EFA 11.3 - pasy gruntów kwalifikujących się do płatności wzdłuż obrzeży lasów na działce ewidencyjnej nr [...], EFA 11.3 - pasy gruntów kwalifikujących się do płatności wzdłuż obrzeży lasów na działce ewidencyjnej nr [...].

Do wniosku dołączono również załączniki graficzne, na których w sposób dokładny wskazał położenie m.in. działek rolnych oraz zlokalizowane na konkretnych działkach obszary proekologiczne. Powyższe wskazania dokonane przez Stronę było wypełnieniem przepisu prawa wynikającego z § 4 ust. 3 Rozporządzenia w sprawie wniosku, z którego wprost wynika, że zobowiązany do przestrzegania praktyki, zaznacza obszary uznawane za proekologiczne, które zadeklarował we wniosku.

Organ podkreślił, że pomimo, iż strona w sposób precyzyjny wskazał obszary występujące w gospodarstwie organ analizując sprawę stwierdził rozbieżności pomiędzy deklaracją rolnika, a danymi referencyjnymi, zawartymi w systemie identyfikacji działek.

Ta właśnie kwestia w zakresie ustalenia wielkości obszaru proekologicznego poczynionych przez organ I instancji stanowi przedmiot sporu. Zatem decydujące znaczenie w niniejszej sprawie ma ocena prawidłowości postępowania dowodowego w wyniku którego ustalone zostały rozbieżności pomiędzy wielkością powierzchni EFA wskazanej we wniosku o przyznanie płatności, a wielkością powierzchni EFA, stwierdzoną przez organ na podstawie przeprowadzonej analizy zgromadzonego materiału oraz kontroli administracyjnej.

Organ podkreślił również, że WSA w wyroku w sprawie akt II SA/Go 877/16, nie kwestionował przeprowadzenia kontroli wyłącznie w oparciu o system identyfikacji i rejestracji działek (LPIS), stwierdził jednak, że wyniki takiej kontroli muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji wraz z odwołaniem do konkretnych analizowanych działek.

Jednocześnie analizując zgromadzone dokumenty oraz dane z kontroli administracyjnej przeprowadzonej w niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stanął na stanowisku, że nie było konieczności przeprowadzenia w gospodarstwie strony kontroli na miejscu albowiem dane z kontroli administracyjnej w precyzyjny i szczegółowy sposób ukazały rozbieżności pomiędzy wielkością powierzchni wskazana we wniosku o przyznanie płatności z dnia [...].06.2015 r. oraz dołączonych załączników graficznych, a wielkością powierzchni stwierdzoną przez organy na podstawie tej kontroli.

Odnosząc się do stwierdzonych rozbieżności organ wskazał, że w przypadku elementów EFA oznaczonych jako:

- zadrzewienia grupowe/zadrzewienia śródpolne - EFA 5.1, EFA 5.2, EFA 5.3 (dz. ew. nr [...]), - zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo organ I instancji wyłączył z obszaru ekologicznego elementy EFA - zadrzewienia grupowe/zadrzewienia śródpolne wskazane na działce ewidencyjnej nr [...]. Wyjaśniając powyższe wyłączenie wskazano, że deklarowane obszary EFA muszą spełniać minimalne/maksymalne wielkości określone w przepisach unijnych dla poszczególnych obiektów EFA. Oznacza to, że w przypadku zadrzewień grupowych o wielkościach zadeklarowanych przez stronę odpowiednio EFA 5.1 - 3362,00 m2 EFA 5.2 - 80000,00 m2 EFA 5.3 20000,00 m2 nie jest możliwe nawet częściowe wliczenie takiego elementu do powierzchni EFA. Wynika to z regulacji określonej w art. 46 ust. 2 lit c Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 w związku z art. 45 ust 1 i 4 lit d Rozporządzenia (UE) 639/2014, który to przepis stanowi, iż kwalifikowanym proekologicznym elementem jest między innymi zadrzewienie grupowe charakteryzujące się pełnym zwarciem drzewostanu maksymalnej powierzchni 0,3 ha (3000,00 m2 ). Stwierdzono również, że organ I instancji prawidłowo dokonał weryfikacji oraz oceny kwalifikowalności innych elementów znajdujących się w granicach zadeklarowanej działki ewidencyjnej nr [...]. W wyniku analizy w oparciu o zaktualizowaną bazę referencyjną prawidłowo uznał trzy inne elementy spełniające wymóg EFA 5 - zadrzewienie grupowe zagajnik śródpolny tj. obszar mniejszy niż 0,3 ha. Co więcej dokonana ponowna analiza oraz wizualizacja (załączniki EFA 5.1, EFA 5.2, EFA 5.3 w aktach sprawy) wskazały na prawidłowo wyznaczony obszar w zakresie opisywanych elementów EFA tj. EFA 5.1 - 1520,72 m2, EFA 5.2 - 1438,82 m2, EFA 5.3 - 402,46 m2;

- zadrzewienia grupowe/zadrzewienia śródpolne EFA 5.4, (dz. ew. nr [...]) - zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo organ I instancji wyłączył z obszaru ekologicznego elementy EFA - zadrzewienia grupowe/zadrzewienia śródpolne wskazane przez stronę na działce ewidencyjnej nr [...]. Wyjaśniając powyższe wyłączenie wskazano, że deklarowane obszary EFA muszą spełniać minimalne/maksymalne wielkości określone w przepisach unijnych dla poszczególnych obiektów EFA. Oznacza to, że w przypadku zadrzewień grupowych o wielkościach zadeklarowanych przez stronę tj. EFA 5.4 - 9000,00 m2 nie jest możliwe nawet częściowe wliczenie takiego elementu do powierzchni EFA. Powyższe wynika z regulacji określonej w art. 46 ust. 2 lit c Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 w związku z art. 45 ust 1 i 4 lit d Rozporządzenia (UE) 639/2014, który stanowi, że kwalifikowanym proekologicznym elementem jest między innymi zadrzewienie grupowe charakteryzujące się pełnym zwarciem drzewostanu maksymalnej powierzchni 0,3 ha (3000,00 m2). Wskazano, że organ I instancji dokonał prawidłowej weryfikacji oraz oceny kwalifikowalności innych elementów znajdujących się w granicach zadeklarowanej działki ewidencyjnej nr [...]. W wyniku analizy w oparciu o zaktualizowaną bazę referencyjną prawidłowo zdanie uznał inny element spełniający wymóg EFA 5 - zadrzewienie grupowe zagajnik śródpolny tj. obszar mniejszy niż 0,3 ha. Co więcej dokonana ponowna analiza oraz wizualizacja wskazała na prawidłowo wyznaczony obszar w zakresie opisywanych elementów EFA 5.4 - 1056,00 m2;

- zadrzewienia grupowe/zadrzewienia śródpolne EFA 5.5 (dz. ew. nr [...]), - zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo organ I instancji wyłączył z obszaru ekologicznego elementy EFA - zadrzewienia grupowe/zadrzewienia śródpolne na działce ewidencyjnej wskazane na działce ewidencyjnej nr [...]. Wyjaśniając powyższe wyłączenie wskazano, iż deklarowane obszary EFA muszą spełniać minimalne/maksymalne wielkości określone w przepisach unijnych dla poszczególnych obiektów EFA. Oznacza to, że w przypadku zadrzewień grupowych o wielkościach zadeklarowanych przez stronę tj. EFA 5.5 - 7000,00 m2 nie jest możliwe nawet częściowe wliczenie takiego elementu do powierzchni EFA. Powyższe wynika z regulacji określonej w art. 46 ust. 2 lit c Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 w związku z art. 45 ust 1 i 4 lit d Rozporządzenia (UE) 639/2014, który stanowi, że kwalifikowanym proekologicznym elementem jest między innymi zadrzewienie grupowe charakteryzujące się pełnym zwarciem drzewostanu maksymalnej powierzchni 0,3 ha (3000,00 m2) . Dokonując ponownej analizy organ II instancji potwierdził prawidłowość dokonanej weryfikacji, obszar zadeklarowany EFA 5.5 z uwagi na swoją wielkość nie spełniał wymogu maksymalnej powierzchni 0,3 ha (załącznik EFA 5.5 a aktach sprawy), tym samym prawidłowo został wyłączony. Jednocześnie wskazano, iż na zadeklarowanej działce ewidencyjnej nr [...] nie występują obszary EFA odpowiadające deklaracji EFA 5;

- rowy na działce ewidencyjnej - EFA 8.2, (dz. ew. nr [...]), EFA 8.3, EFA 8.4, EFA 8.5, EFA 8.6 - ( dz. ew. nr [...]), EFA 8.6 - (dz. ew. nr [...]), zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo organ I instancji wyłączył z obszaru ekologicznego elementy EFA wskazane na działkach ewidencyjnych, na których zadeklarowany został trwały użytek zielony. Wyjaśniając powyższe wyłączenie wskazano, że zgodnie z akapitem pierwszym art. 46 ust. 2 lit. c i art. 46 ust. 2 akapit drugi Rozporządzenia nr 1307/2013, który stanowi, iż z wyjątkiem obszarów gospodarstwa rolnego, o których mowa w akapicie czwartym lit. g) i h) niniejszego ustępu, obszary proekologiczne znajdują się na gruntach ornych danego gospodarstwa rolnego. W ocenie organu odwoławczego prawidłowo zostały wykluczone z obszaru ekologicznego elementy w/w elementy EFA 8.2, (dz. ew. nr [...]), EFA 8.3, EFA 8.4, EFA 8.5, EFA 8.6 - (dz. ew. nr [...]), EFA 8.6 - (dz. ew. nr [...]), wskazane na zadeklarowanym trwałym użytku zielonym (TUZ);

- rowy na działce ewidencyjnej - EFA 8.1, EFA 8.2 (dz. ew. [...]) zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo organ I instancji wyłączył z obszaru ekologicznego zadeklarowane elementy EFA 8.1 EFA 8.2. Wyjaśniając powyższe wyłączenie wskazał, że deklarowane obszary EFA - rowy, powinny znajdować się na gruntach ornych w gospodarstwie, a w rozpatrywanym przypadku zlokalizowane zostały w części działki ewidencyjnej nr [...] wyłączonym przez stronę z produkcji. Tym samym organ I instancji prawidłowo wyłączył z obszaru ekologicznego w/w elementy. Wynika to z zastosowania regulacji określonej w akapicie pierwszym art. 46 ust. 2 lit. c i art. 46 ust. 2 akapit drugi Rozporządzenia nr 1307/2013, która stanowi, iż z wyjątkiem obszarów gospodarstwa rolnego, o których mowa w akapicie czwartym lit. g) i h) niniejszego ustępu, obszary proekologiczne znajdują się na gruntach ornych danego gospodarstwa rolnego lub przylegające do niej.

Organ odwoławczy wskazał również, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, dokonał weryfikacji oraz oceny kwalifikowalności innych elementów znajdujących się w granicach zadeklarowanej działki ewidencyjnej nr [...]. W wyniku tej analizy w oparciu o zaktualizowaną bazę referencyjną prawidłowo uznał inne elementy spełniające wymóg EFA 8 - rowy na działce ewidencyjnej [...] wyznaczając ich wielkość odpowiednio EFA 8.1 - 98,3 m, EFA 8.2 - 179,07 m. pomiędzy działkami rolnymi "AC" oraz "AA" (vide załącznik EFA 8.1 EFA 8.2 - dz. ew. [...] pomiar.);

- pasy gruntów kwalifikujących się do płatności wzdłuż obrzeży lasów na działce ewidencyjnej EFA 11.3 (dz. ew. [...]), zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo organ I instancji zmniejszył zadeklarowany element EFA z wielkości 4798,00 m na 4458,00 m (EFA 11.3). Zmniejszenie nastąpiło, ponieważ zgodnie z aktualną ortofotomapą długość pasów gruntów kwalifikujących się do płatności wzdłuż obrzeży lasów na działce ewidencyjnej [...] jest inna niż wynikająca z deklaracji strony.

Z przeprowadzonej przez Organ II instancji analizy ortofotomapy wynikało, że różnica pomiędzy deklaracja złożoną we wniosku odnośnie długości EFA 11.3 wynikała ze zmniejszenia długości pasów wzdłuż obrzeży lasu przy granicy działek rolnych "AA", "Z", "Y" oraz "AC" zadeklarowanych na działce ewidencyjnej nr [...]. (załącznik EFA 11.3 gdzie kolorami oznaczono pasy gruntów uznane oraz te, które zostały wyłączone). Co więcej przeprowadzona analiza potwierdziła ustalone przez Organ I instancji elementy proekologiczne oznaczone jako EFA 11.3 w wielkości 4458,00 m.

W przypadku pozostałych obszarów proekologicznych tj. EFA1, EFA 4, EFA8.7, EFA8.8, EFA 8.9, EFA 11.1, EFA 11.2 (dz. ew. nr 110), EFA11.2 (dz. ew. nr [...]), EFA11.3 nie stwierdzono rozbieżności i zajmowały obszar zgodny z deklaracją strony zawartą w złożonym wniosku.

Z tych też przyczyn w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR organ I instancji prawidłowo na podstawie art. 46 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 wyliczył, że wymagany obszar proekologiczny powinien wynosić 20,704 ha 414,08 ha x 5 % = 20,704 ha.

Ponieważ obszar ekologiczny zatwierdzony w gospodarstwie, wskazany w złożonym wniosku zgodnie z § 4 ust. 3 Rozporządzenia w sprawie wniosku, wyniósł 7,1630 ha i był mniejszy od wymaganego obszaru proekologicznego na poziomie 5 %, który w rozpatrywanej sprawie wyniósł 20,704 ha zastosowanie miał art. 26 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014. Zgodnie z przywołanym artykułem gdy zostanie stwierdzone, że rolnik nie utrzymuje powierzchni obszarów proekologicznych na poziomie minimum 5% powierzchni gruntów ornych wówczas, obszar wykorzystywany do obliczania płatności z tytułu zazielenienia zmniejsza się o 50% całkowitej zatwierdzonej powierzchni gruntów ornych pomnożony przez współczynnik różnicy, który stanowi różnicy między wymaganym obszarem proekologicznym, a zatwierdzonym obszarem proekologicznym w wymaganym obszarze proekologicznym.

W wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego:

- Rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, polegającego na nieuwzględnienie prawidłowej powierzchni obszaru proekologicznego EFA z powodu braku przeprowadzenia kontroli w terenie w celu ustalenia faktycznej powierzchni EFA, tym samym naruszenie w/w zapisów;

- korzystanie z danych podanych w dokumentach - informacji dotyczących występowania elementów proekologicznych (EFA) na działkach deklarowanych do płatności - otrzymana przez spółkę razem z wnioskiem spersonalizowanym na rok 2015 w sposób wybiórczy i nie uzasadniony stanem faktycznym.

Zarzucono również naruszenie art. 7, 77, 107 §3 kpa, poprzez brak jednoznacznego wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów. W ocenie strony skarżącej wskazane uchybienia stanowią naruszenie prawa mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia albowiem doprowadziło do niewyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i na zasadzie art. 135 p.p.s.a poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W razie uwzględnienia zarzuty naruszenia prawa materialnego, na podstawie art. 145 a § 1 p.p.s.a. wniesiono o: zobowiązanie organu do wydania w określonym przez Sąd terminie decyzji i zobowiązanie organu do wydania decyzji zgodnie z wnioskiem. Wniesiono również o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2119), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa.

Wyeliminowanie zatem z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd administracyjny, że doszło do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Kryteria powyższe zostały określone przepisami art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Eliminacja zaskarżonego aktu następuje także w sytuacji, gdy zaskarżony akt dotknięty jest wadą nieważności; podstawą orzekania jest wówczas art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane zarzuty oraz argumenty uzasadnienia skargi, Sąd stwierdził brak podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Podkreślić należy, że organy przeprowadziły rzetelne i skrupulatne postepowanie dowodowe. W toku postepowania zgromadzony został obszerny materiał dowodowy, który poddany został wszechstronnej i wyczerpującej analizie. Wnioski wyprowadzone z tej analizy są logiczne i spójne. Tym samym stwierdzić należy, że organy obu instancji przeprowadziły postępowanie w zgodzie z zasadami ogólnymi wyrażonymi w kap, w szczególności z art. 7, art. 8 i art. 77 kpa. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 kpa, zawierają bowiem wskazanie faktów, które organy uznały za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodów których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Podkreślić również należy, że stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sąd, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przypomnieć zatem należy, że rozpoznawana obecnie sprawa była już przedmiotem oceny w postępowaniu przed sądem administracyjny. Wyrokiem z 22 grudnia 2016 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Go 877/16 tutejszy sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Ponieważ motywy rozstrzygnięci, które legły u podstaw wyroku zostały szeroko przytoczone w części wstępnej uzasadnienia w tym miejscu wypada jedynie zwrócić uwagę na dwa jego najistotniejsze elementy, które są istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Po pierwsze Sąd wskazał, że źródłem informacji dotyczących zadeklarowanych działek rolnych jest wniosek rolnika o przyznanie płatności. W celu weryfikacji zgodności deklarowanej przez rolników powierzchni działek rolnych z kryteriami warunkującymi przyznanie płatności przewidziano dwa rodzaje weryfikacji zgodności wniosków z kryteriami kwalifikowalności, tj. kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Stosownie do art. 74 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania (...) - Dz.Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, ze zm. - zgodnie z art. 59, państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Kontrole te uzupełniane są przez kontrole na miejscu.

Kontroli administracyjnej poddawane są wszystkie wnioski o przyznanie płatności, natomiast przeprowadzenie kontroli na miejscu nie jest regułą. W sytuacji wykrycia nieprawidłowości w trakcie kontroli administracyjnej oraz w sytuacji gdy na podstawie systemu informacji geograficznej organ nie może ustalić rzeczywistej powierzchni działek rolnych uprawnionych do przyznania płatności, ma on możliwość przeprowadzenia kontroli na miejscu celem dokładniejszej weryfikacji podanych przez wnioskodawcę danych. Kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie.

Sąd stwierdził dalej, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie została przeprowadzona kontrola na miejscu, a decyzja zmieniająca decyzję o przyznaniu płatności z dnia [...] lutego 2016r. nr [...], została wydana w wyniku kontroli administracyjnej przeprowadzanej wyłącznie w oparciu o system o identyfikacji i rejestracji działek rolnych (LPIS).

Jednocześnie Sąd nie zakwestionował jednak takiej metody przeprowadzenia kontroli administracyjnej i możliwości weryfikacji powierzchni działek rolnych deklarowanych do płatności wyłącznie na podstawie ortofotomapy. W ocenie jednak Sądu wyniki takiej kontroli powinny znaleźć odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji wraz z odwołaniem do konkretnych dowodów. Sąd stwierdził, że ustalenia w powyższym zakresie przedstawione w sposób jasny, precyzyjny i zrozumiały, powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a. Ponieważ uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala na pełną weryfikację poprawności ustalenia obszarów proekologicznych, należało uznać, że w sprawie doszło do naruszenia przytoczonych wyżej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z przytoczonego uzasadnienia wyroku z 22 grudnia 2016 r. wynika zatem, że kwestia metody przeprowadzenia kontroli administracyjnej i możliwości weryfikacji powierzchni działek rolnych deklarowanych do płatności wyłącznie na podstawie ortofotomapy została już przez Sąd przesądzona i zaaprobowana jako prawidłowa. Z tych też powodów, uwzględniając brzmienie art. 153 P.p.s.a. oceną tą Sąd w niniejszej sprawie był związany, co powoduje, że podniesione w tym względzie w skardze zarzuty uznać należało za całkowicie niezasadne.

Do rozważenia Sądu pozostała zatem kwestia, czy wyniki takiej kontroli znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji wraz z odwołaniem do konkretnych dowodów, czy ustalenia w powyższym zakresie przedstawione zostały w sposób jasny, precyzyjny i zrozumiały tak, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a.?

W ocenie Sądu uzasadnienia decyzji obu instancji spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...].12.21 r. została wydana na podstawie art. 41a ust. 1 ustawy, który stanowi, iż w przypadku gdy w wyniku ustaleń dokonanych w ramach kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu zostanie stwierdzone, że płatność bezpośrednia lub płatność niezwiązana do tytoniu została przyznana w niewłaściwej wysokości i istnieje konieczność zmiany jej wysokości, organ, który wydał decyzję w sprawie o przyznanie tej płatności, może ją zmienić lub uchylić bez zgody strony, jeżeli płatność ta nie została jeszcze wypłacona i nie upłynął termin jej wypłaty określony w art. 75 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1306/2013. Przepis ten wszedł w życie z dniem 15 marca 2016 r., a został dodany ustawą z dnia 9 marca 2016 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2016.337), której art. 4 ust. 2 stanowi, iż do płatności, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 1, przyznanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się art. 41a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Co za tym idzie przepis ten mógł zostać zastosowany w rozpoznawanej sprawie.

Podkreślić należy, że dokonane w oparciu o powyższy przepis zmniejszenie płatności dotyczyło płatności za zazielenienie, a wynikało ze stwierdzenia przez organy, iż skarżąca spółka nie spełniła wymogu utrzymywania powierzchni obszarów proekologicznych na poziomie minimum 5% powierzchni gruntów ornych.

Zgodnie z art. 43 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 płatność za zazielenienie jest przyznawana, jeżeli rolnik przestrzega praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, polegających na dywersyfikacji upraw, utrzymywaniu trwałych użytków zielonych oraz utrzymywaniu obszarów proekologicznych łub praktyk równoważnych, natomiast w myśl art. 46 ust. 1 tego Rozporządzenia, w przypadku, gdy grunty orne obejmują więcej niż 15 hektarów, rolnik zapewnia, aby od dnia 1 stycznia 2015 r. obszar odpowiadający przynajmniej 5% gruntów ornych był obszarem proekologicznym, natomiast w przypadku, gdy zostanie stwierdzone, że rolnik nie utrzymuje powierzchni obszarów proekologicznych na poziomie minimum 5% powierzchni gruntów ornych wówczas, zgodnie z art. 26 ust. 2 Rozporządzenia (UE) nr 640/2014, obszar całkowitej zatwierdzonej powierzchni gruntów ornych pomnożony przez współczynnik różnicy.

Organy przyjęły, że obszar proekologiczny zajmuje powierzchnię 7,2242 ha, co stanowi 1,76 % gruntów ornych, a więc nie spełnia warunku 5% powierzchni gruntów ornych.

Przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia prawidłowości poczynionych przez organy administracji ustaleń odnośnie wielkości obszaru proekologicznego, a zatem decydujące znaczenia ma ocena prawidłowości postępowania dowodowego, w wyniku którego ustalona została rozbieżność pomiędzy wielkością powierzchni wskazaną we wniosku o przyznanie płatności, a wielkością powierzchni, stwierdzoną przez organy na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej.

Ustalenia organów uznać należało za prawidłowe. W szczegółowy i precyzyjny sposób wskazały organy, że: - zadrzewienia grupowe/zadrzewienia śródpolne - EFA 5.1, EFA 5.2, EFA 5.3 (dz. ew. nr [...]), wyłączone zostały z obszaru ekologicznego elementy EFA - zadrzewienia grupowe/zadrzewienia śródpolne wskazane na działce ewidencyjnej nr [...]. Wyjaśniając powyższe wyłączenie wskazano, że deklarowane obszary EFA muszą spełniać minimalne/maksymalne wielkości określone w przepisach unijnych dla poszczególnych obiektów EFA. Oznacza to, że w przypadku zadrzewień grupowych o wielkościach zadeklarowanych przez stronę odpowiednio EFA 5.1 - 3362,00 m2 EFA 5.2 - 80000,00 m2 EFA 5.3 20000,00 m2 nie jest możliwe nawet częściowe wliczenie takiego elementu do powierzchni EFA. Wynika to z regulacji określonej w art. 46 ust. 2 lit c Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 w związku z art. 45 ust 1 i 4 lit d Rozporządzenia (UE) 639/2014, który stanowi, że kwalifikowanym proekologicznym elementem jest między innymi zadrzewienie grupowe charakteryzujące się pełnym zwarciem drzewostanu maksymalnej powierzchni 0,3 ha (3000,00 m2 ). Prawidłowo dokonano weryfikacji oraz oceny kwalifikowalności innych elementów znajdujących się w granicach zadeklarowanej działki ewidencyjnej nr [...]. W wyniku analizy w oparciu o zaktualizowaną bazę referencyjną prawidłowo uznano trzy inne elementy spełniające wymóg EFA 5 - zadrzewienie grupowe zagajnik śródpolny tj. obszar mniejszy niż 0,3 ha. Co więcej dokonana ponowna analiza oraz wizualizacja (załączniki EFA 5.1, EFA 5.2, EFA 5.3 w aktach sprawy) wskazały na prawidłowo wyznaczony obszar w zakresie opisywanych elementów EFA tj. EFA 5.1 - 1520,72 m2, EFA 5.2 - 1438,82 m2, EFA 5.3 - 402,46 m2;

- zadrzewienia grupowe/zadrzewienia śródpolne EFA 5.4, (dz. ew. nr [...]) – prawidłowo organy wyłączyły z obszaru ekologicznego elementy EFA - zadrzewienia grupowe/zadrzewienia śródpolne wskazane przez stronę na działce ewidencyjnej nr [...], wskazują, że deklarowane obszary EFA muszą spełniać minimalne/maksymalne wielkości określone w przepisach unijnych dla poszczególnych obiektów EFA. Oznacza to, że w przypadku zadrzewień grupowych o wielkościach zadeklarowanych przez stronę tj. EFA 5.4 - 9000,00 m2 nie jest możliwe nawet częściowe wliczenie takiego elementu do powierzchni EFA. Powyższe wynika z regulacji określonej w art. 46 ust. 2 lit c Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 w związku z art. 45 ust 1 i 4 lit d Rozporządzenia (UE) 639/2014, który stanowi, że kwalifikowanym proekologicznym elementem jest między innymi zadrzewienie grupowe charakteryzujące się pełnym zwarciem drzewostanu maksymalnej powierzchni 0,3 ha (3000,00 m2). Dokonano prawidłowej weryfikacji oraz oceny kwalifikowalności innych elementów znajdujących się w granicach zadeklarowanej działki ewidencyjnej nr [...]. W wyniku analizy w oparciu o zaktualizowaną bazę referencyjną prawidłowo uznały organy inny element spełniający wymóg EFA 5 - zadrzewienie grupowe zagajnik śródpolny tj. obszar mniejszy niż 0,3 ha. Co więcej, dokonana ponowna analiza oraz wizualizacja wskazała na prawidłowo wyznaczony obszar w zakresie opisywanych elementów EFA 5.4 - 1056,00 m2;

- zadrzewienia grupowe/zadrzewienia śródpolne EFA 5.5 (dz. ew. nr [...]), - zdaniem Sądu prawidłowo wyłączono z obszaru ekologicznego elementy EFA - zadrzewienia grupowe/zadrzewienia śródpolne na działce ewidencyjnej wskazane na działce ewidencyjnej nr [...], ponieważ deklarowane obszary EFA muszą spełniać minimalne/maksymalne wielkości określone w przepisach unijnych dla poszczególnych obiektów EFA. Oznacza to, że w przypadku zadrzewień grupowych o wielkościach zadeklarowanych przez stronę tj. EFA 5.5 - 7000,00 m2 nie jest możliwe nawet częściowe wliczenie takiego elementu do powierzchni EFA. Powyższe wynika z regulacji określonej w art. 46 ust. 2 lit c Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 w związku z art. 45 ust 1 i 4 lit d Rozporządzenia (UE) 639/2014, który stanowi, że kwalifikowanym proekologicznym elementem jest między innymi zadrzewienie grupowe charakteryzujące się pełnym zwarciem drzewostanu maksymalnej powierzchni 0,3 ha (3000,00 m2) . Prawidłowo również organy potwierdził prawidłowość dokonanej weryfikacji, obszar zadeklarowany EFA 5.5 z uwagi na swoją wielkość nie spełniał wymogu maksymalnej powierzchni 0,3 ha (załącznik EFA 5.5 a aktach sprawy), tym samym prawidłowo został wyłączony. Jednocześnie wskazano, iż na zadeklarowanej działce ewidencyjnej nr [...] nie występują obszary EFA odpowiadające deklaracji EFA 5;

- rowy na działce ewidencyjnej - EFA 8.2, (dz. ew. nr [...]), EFA 8.3, EFA 8.4, EFA 8.5, EFA 8.6 - ( dz. ew. nr [...]), EFA 8.6 - (dz. ew. nr [...]), prawidłowo również organy wyłączyły z obszaru ekologicznego elementy EFA wskazane na działkach ewidencyjnych, na których zadeklarowany został trwały użytek zielony. Zgodnie bowiem z akapitem pierwszym art. 46 ust. 2 lit. c i art. 46 ust. 2 akapit drugi Rozporządzenia nr 1307/2013, który stanowi, iż z wyjątkiem obszarów gospodarstwa rolnego, o których mowa w akapicie czwartym lit. g) i h) niniejszego ustępu, obszary proekologiczne znajdują się na gruntach ornych danego gospodarstwa rolnego. W ocenie Sądu prawidłowo zostały wykluczone z obszaru ekologicznego elementy w/w elementy EFA 8.2, (dz. ew. nr [...]), EFA 8.3, EFA 8.4, EFA 8.5, EFA 8.6 - (dz. ew. nr [...]), EFA 8.6 - (dz. ew. nr [...]), wskazane na zadeklarowanym trwałym użytku zielonym (TUZ);

- również rowy na działce ewidencyjnej - EFA 8.1, EFA 8.2 (dz. ew. [...]) zostały prawidłowo wyłączone z obszaru ekologicznego zadeklarowane elementy EFA 8.1 EFA 8.2. Wyjaśniając powyższe wyłączenie stwierdzić należy, że deklarowane obszary EFA - rowy, powinny znajdować się na gruntach ornych w gospodarstwie, a w rozpatrywanym przypadku zlokalizowane zostały w części działki ewidencyjnej nr [...] wyłączonym przez stronę z produkcji. Tym samym organy prawidłowo wyłączył z obszaru ekologicznego w/w elementy. Wynika to z zastosowania regulacji określonej w akapicie pierwszym art. 46 ust. 2 lit. c i art. 46 ust. 2 akapit drugi Rozporządzenia nr 1307/2013, która stanowi, iż z wyjątkiem obszarów gospodarstwa rolnego, o których mowa w akapicie czwartym lit. g) i h) niniejszego ustępu, obszary proekologiczne znajdują się na gruntach ornych danego gospodarstwa rolnego lub przylegające do niej

Wskazać należy, że organy dokonały weryfikacji oraz oceny kwalifikowalności innych elementów znajdujących się w granicach zadeklarowanej działki ewidencyjnej nr [...]. W wyniku tej analizy w oparciu o zaktualizowaną bazę referencyjną prawidłowo zasadnie uznały inne elementy spełniające wymóg EFA 8 - rowy na działce ewidencyjnej [...] wyznaczając ich wielkość odpowiednio EFA 8.1 - 98,3 m, EFA 8.2 - 179,07 m. pomiędzy działkami rolnymi "AC" oraz "AA" (vide załącznik EFA 8.1 EFA 8.2 - dz. ew. [...] pomiar.).

W zakresie pasów gruntów kwalifikujących się do płatności wzdłuż obrzeży lasów na działce ewidencyjnej EFA 11.3 (dz. ew. [...]), prawidłowo organy zmniejszyły zadeklarowany element EFA z wielkości 4798,00 m na 4458,00 m (EFA 11.3). Zmniejszenie nastąpiło, ponieważ zgodnie z aktualną ortofotomapą długość pasów gruntów kwalifikujących się do płatności wzdłuż obrzeży lasów na działce ewidencyjnej [...] jest inna niż wynikająca z deklaracji strony. Z przeprowadzonej przez Organ II instancji analizy ortofotomapy wynikało, że różnica pomiędzy deklaracja złożoną we wniosku odnośnie długości EFA 11.3 wynikała ze zmniejszenia długości pasów wzdłuż obrzeży lasu przy granicy działek rolnych "AA", "Z", "Y" oraz "AC" zadeklarowanych na działce ewidencyjnej nr [...]. (załącznik EFA 11.3 gdzie kolorami oznaczono pasy gruntów uznane oraz te, które zostały wyłączone). Co więcej przeprowadzona analiza potwierdziła ustalone przez organ I instancji elementy proekologiczne oznaczone jako EFA 11.3 w wielkości 4458,00 m. W przypadku pozostałych obszarów proekologicznych tj. EFA1, EFA 4, EFA8.7, EFA8.8, EFA 8.9, EFA 11.1, EFA 11.2 (dz. ew. nr 110), EFA11.2 (dz. ew. nr [...]), EFA11.3 nie stwierdzono rozbieżności i zajmowały obszar zgodny z deklaracją strony zawartą w złożonym wniosku.

W oparciu o powyższe prawidłowe ustalenia organy w prawidłowy sposób, na podstawie art. 46 ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 wyliczył, że wymagany obszar proekologiczny powinien wynosić 20,704 ha 414,08 ha x 5 % = 20,704 ha.

Ponieważ obszar ekologiczny zatwierdzony w gospodarstwie, wskazany w złożonym wniosku zgodnie z § 4 ust. 3 Rozporządzenia w sprawie wniosku, wyniósł 7,1630 ha i był mniejszy od wymaganego obszaru proekologicznego na poziomie 5 %, który w rozpatrywanej sprawie wyniósł 20,704 ha zastosowanie miał art. 26 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014. Zgodnie z przywołanym przepisem, gdy zostanie stwierdzone, że rolnik nie utrzymuje powierzchni obszarów proekologicznych na poziomie minimum 5% powierzchni gruntów ornych wówczas, obszar wykorzystywany do obliczania płatności z tytułu zazielenienia zmniejsza się o 50% całkowitej zatwierdzonej powierzchni gruntów ornych pomnożony przez współczynnik różnicy, który stanowi różnicy między wymaganym obszarem proekologicznym, a zatwierdzonym obszarem proekologicznym w wymaganym obszarze proekologicznym.

Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.

-----------------------

Strona 26 z 45