Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 461/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2004-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit a, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.) Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Protokolant Robert Rozbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2004r. sprawy ze skargi I. i B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...]r. nr [...] II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r. działając na podstawie art. 1ust.1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209 z późn.zm.) oraz art. 104 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku B. M. i I. M. P. o nabycie prawa własności nieruchomości - odmówił wnioskodawcom nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ul. J. , działki nr [...] o powierzchni [...] m2 , stanowiącej własność Gminy- Miasta , ujawnionej w księdze wieczystej KW Nr [...].

Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji przytoczył treść przepisu art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i na tej podstawie uznał, że o rodzaju nieruchomości w stosunku do których przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie ich na własność, rozstrzyga dekret z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych ( Dz.U. z 1957 r. Nr 46, poz.341 z późn.zm. ). Art. 1 tego dekretu stanowi, że dekret ten dotyczy gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta .

Zdaniem organu orzekającego ustawa z dnia [...]r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, ma zastosowanie tylko i wyłącznie do takich nieruchomości, które posiadają obecnie charakter rolny lub są zabudowane na cele mieszkaniowe i znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta oraz były nadane w trybie osadnictwa rolniczego i zostały wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951r.

Tymczasem w niniejszej sprawie ustalono, że przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste na podstawie aktu notarialnego umowy użytkowania wieczystego Rep."A" [...] z dnia [...] r. Opisana w akcie notarialnym działka została oddana w użytkowanie wieczyste z przeznaczeniem pod zabudowę domu [...] [...], a nie w ramach dekretu o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych.

Od powyższej decyzji odwołali się B. M. i I. M. P. domagając się uchylenia decyzji organu I instancji. W ocenie stron, na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych, przysługuje im roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. numer [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w związku z art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209), po rozpatrzeniu odwołania stron, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżących i w uzasadnieniu decyzji wskazał, że ustawa z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ma zastosowanie tylko i wyłącznie do takich nieruchomości, które posiadają obecnie charakter rolny lub są zabudowane na cele mieszkaniowe i znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego wolnego Miasta oraz były nadane w trybie osadnictwa rolniczego tj. objęcie gospodarstwa rolnego lub poszczególnych działek w posiadanie nastąpiło na podstawie aktu nadania i późniejszego orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Brzmienie przepisu art.1 ust.1ww.ustawy w sposób wyraźny wskazuje, że wyraz "wymienionych" odnosi się wprost ( bezpośrednio ) do pojęcia "nieruchomości", a nie do obszarów Państwa Polskiego o jakich mowa w dekrecie, co wynika z rozdzielenia poszczególnych części zdania złożonego przecinkiem. Użycie przecinka w tym miejscu oznacza, że wyraz "wymienionych" ma bowiem zastosowanie do całego zdania poprzedzającego to słowo. Wspomniany dekret dotyczy zatem tylko takich nieruchomości, które są gospodarstwami rolnymi lub stanowią działki gruntowe i zostały nadane w trybie osadnictwa rolniczego na Obszarze Ziem Odzyskanych i b.Wolnego Miasta tj. w trybie dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta ( Dz.U. Nr 49, poz.279 z późn.zm.) lub wymienionego dekretu z dnia 6 września 1951r. Inna interpretacja ustawy prowadziłaby do niczym nie uzasadnionego uprzywilejowania szeroko zakreślonego kręgu użytkowników wieczystych Ziem Zachodnich w stosunku do użytkowników z innych obszarów Państwa polskiego i naruszyłaby konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotowa działka gruntu nigdy nie została nadana na własność w trybie osadnictwa rolniczego. Z tych względów Kolegium nie podzieliło poglądu przedstawionego przez odwołujących się.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego I. i B. P. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta jako niezgodnej z prawem. Skarżący podkreślili, że spełniają wszystkie przesłanki wynikające z ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, do nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny . Sprawy, w których skargi zostały wniesione przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy i postępowanie nie zostało zakończone, na podstawie art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1271, Nr 240, poz.2052 ), podlegają rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ).

Skargę uznać należy za zasadną. Skarżący trafnie zwrócił uwagę na błędną wykładnię przez organy obu instancji art. 1 ust.1 ustawy z dnia z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209, z 2002 r. Nr 113, poz.984 i z 2003 r. Nr 3, poz.24 ).

Przedmiotem sporu jest zakres podmiotowy i przedmiotowy stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych właścicieli nieruchomości. Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał brzmienie następujące: "Osobom fizycznym będącym w dniu [...] r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668):

1/ zabudowanych na cele mieszkaniowe,

2/ stanowiących nieruchomości rolne

przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości".

Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej. Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych jednoznacznie wskazuje, iż odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu [...]r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy /tj. [...]r./ użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie obszaru, których ma dotyczyć, wskazując, iż ustawodawcy chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951r. /.../ oraz spełniające dodatkowy warunek tj. 1) zabudowane na cele mieszkaniowe, 2) stanowiące nieruchomości rolne. Nie ulega wątpliwości, iż zapis "wymienionych w dekrecie z 6 września 1951r. /.../ stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów Państwa Polskiego...". Dlatego nie przekonuje wniosek, że odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 6 września 1951r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego. Byłoby to zresztą chybione z punktu widzenia celu ustawy z 26 lipca 2001r., gdyż przy takiej interpretacji ustawa dotyczyłaby uwłaszczenia osób już uwłaszczonych na podstawie w/w dekretu. Ponadto, gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić takie dodatkowe ograniczenie, uczynniłby to w sposób wyraźny i jednoznaczny.

Powyższe rozumowanie Sądu wspiera treść tego przepisu po zmianie ustawy dnia z 26 lipca 2001r. dokonanej ustawą z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. Nr 64, poz. 592/ w brzmieniu:

"Art.1.1. Osoby fizyczne będące w dniu [...] r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna.

2. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1.

3. Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego".

Nowa regulacja nie odwołuje się już do dekretu z 6 września 1951r., a obejmując swą hipotezą zarówno te same podmioty (osoby fizyczne będące w użytkowaniu wieczystym w okresie od [...]r.), jak i przedmiot (nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne), nie ogranicza już natomiast zasięgu stosowania ustawy do terytorium Państwa Polskiego, do którego odnosi się dekret z 6 września 1951r. tak jak to czyniła ustawa z 26 października 2001r., tzn. "Ziem Odzyskanych".

Zaskarżona decyzja, odmawiająca skarżącym nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości, której jest użytkownikiem wieczystym, oparta więc została na błędnej wykładni przepisu art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a zatem wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i dlatego też, podlega ona uchyleniu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ). Ponownie rozpatrując sprawę organy winny zastosować aktualnie obowiązujące przepisy i rozważyć spełnienie przez wnioskodawcę wszystkich przesłanek uprawniających do nabycia nieruchomości.

Orzeczenie w pkt 2 niniejszego wyroku wynika z regulacji zawartej w art. 152 powołanej powyżej ustawy.