Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1175/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-12-05 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245, art. 246  par. 1 pkt 2, art. 258 par. 1 i  par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku BM o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc luty 2004r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V.Mielcarek


UZASADNIENIE

Wpis od skargi wynosi [...].

Wobec tego skarżący B M, reprezentowany przez adwokata J M złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że jest rolnikiem i dzierżawi [...] ziemi. Opłaca składki KRUS. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z trójką dzieci. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Żona i dzieci również nie mają żadnego majątku. Małżonka skarżącego otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości [...], skarżący z tytułu działalności rolniczej uzyskuje około [...]. Żona skarżącego prowadzi wspólnie z wnioskodawcą gospodarstwo rolne.

Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy BM w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie posiada lokat, kont i rachunków bankowych. Ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...], przy czym czynsz [...], woda [...], opał [...], energia elektryczna [...], telefon [...], wyżywienie [...], rata kredytu [...]. Kredyt został zaciągnięty na zakup samochodu osobowego marki R, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...]. Termin spłaty kredytu mija z dniem [...], przy czym skarżący nie wskazał kiedy został zaciągnięty. Skarżący podał, że w.w samochód posiada jego żona. Oświadczył, że nie pobiera żadnych stypendiów, zasiłków, dopłat do nieruchomości rolnej z Unii Europejskiej, pobiera natomiast zasiłek rodzinny z opieki społecznej w wysokości [...]. Wskazał, że mieszkanie wraz gospodarstwem rolnym o powierzchni [...] przeliczeniowego należy do KF i z tego tytułu opłaca czynsz w wysokości [...] miesięcznie. Żona prowadzi gospodarstwo rolne razem ze skarżącym i również jest ubezpieczona w KRUS. Do pisma załączył kopię nakazu płatniczego w sprawie wymiaru podatku rolnego od nieruchomości za [...].

W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje :

1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Jednakże koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a zatem ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Nadto należy zauważyć, że mający zastosowanie w sprawie wyżej cyt. art. 246 § 1 pkt 2 ustawy nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, "gdy osoba ta wykaże", iż w jej przypadku partycypowanie w kosztach procesu wiązałoby się z ryzykiem wystąpienia negatywnych konsekwencji, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy (por. post. NSA z dnia 21 kwietnia 2006r., sygn. akt II FZ 240/06). Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem, jak już wyżej wskazano, w istocie odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 w.w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony, która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06).

Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja B M odnosząca się co do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący osiąga bowiem dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości [...] oraz otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości [...]. Zatem łączny dochód skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi [...]. Natomiast na miesięczne utrzymanie przeznacza [...], a zatem kwotę wyższą od uzyskiwanych dochodów. Skarżący podał, że jednym ze składników kosztów jest rata kredytu w wysokości [...] zaciągniętego na zakup samochodu osobowego, który należy do jego żony. Skarżący nie wskazał kiedy kredyt ten został zaciągnięty, podał jedynie, że termin spłaty przypada na dzień [...]. Nadto godzi się zauważyć, że skoro małżonka skarżącego posiada samochód to ponosi również koszty jego utrzymania, których skarżący w ogóle nie uwzględnił w odpowiedzi (np. koszty paliwa, napraw, ubezpieczenia, badania technicznego), co powoduje, że faktyczne koszty miesięcznego utrzymania są wyższe od zadeklarowanych. Zatem ze złożonych przez skarżącego wyjaśnień wynika, że na utrzymanie wydaje wyższą kwotę od uzyskiwanych dochodów. Wnioskodawca nie podał skąd bierze środki finansowe na pokrycie miesięcznych wydatków. Oznacza to, że skarżący poza wykazanymi dochodami posiada jakieś inne dochody, których źródła nie wyjawił, ewentualnie jakieś oszczędności, z których ponosi w.w wydatki. Tak więc oświadczenia skarżącego w tym zakresie są niepełne, niespójne i sprzeczne.

Ponadto na uwagę zasługuje fakt, że skarżący w swoim wniosku całkowicie pominął okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jemu na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika - adwokata J M, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe, w tym wpis od skargi. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie adwokata, któremu pismem z dnia [...] B M udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżący powinien był w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym.

Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.

/-/V.Mielcarek