Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 5/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 27 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. przy udziale - sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...]; 2. orzeka, że do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 5/07

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., działając na podstawie art. 26 pkt 11 i 12 w związku z art. 27 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (tj. Dz. U. z 2004r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.), zwolnił M. Z. ze służby z dniem następnym po upływie 3 miesięcy od daty doręczenia decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż M. Z. rozpoczął służbę w administracji celnej 27 stycznia 1995r. i przed zwolnieniem zajmował stanowisko [...] w Oddziale Celnym I w Urzędzie Celnym w Ł. Podał, iż w dniu 19 września 2005r. Prokuratur Prokuratury Okręgowej w Ł. zarzucił skarżącemu, iż w okresie co najmniej od stycznia do końca października 2003r., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu z innymi funkcjonariuszami celnymi, jako funkcjonariusz celny Oddziału Nr 1 przy ulicy A w Ł. brał udział w zorganizowanej grupie mającej na celu popełnianie przestępstw polegających na dokonywaniu odpraw celnych z naruszeniem przepisów prawa w zamian za przyjmowanie korzyści majątkowej, tj. o czyn z art. 25 § 1 kk oraz, iż w okresie co najmniej od stycznia do końca października 2003r. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czynem ciągłym i w porozumieniu z innymi funkcjonariuszami celnymi, w ramach zorganizowanej grupy przestępczej opisanej w zarzucie pierwszym , w związku z wykonywaniem obowiązków funkcjonariusza celnego Oddziału Nr 1 przy ulicy A w Ł., przyjmował korzyści majątkowe w zamian za naruszenie przepisów prawa przy dokonywaniu kilkudziesięciu odpraw celnych towarów odprawianych przez objęte śledztwem firmy, w ten sposób, że wykorzystując pełnioną przez siebie funkcję [...] kierował do określonych odpraw celnych, które miały być przeprowadzone z naruszeniem prawa, określonych funkcjonariuszy celnych zaangażowanych w ten przestępczy proceder, tj. o czyn z art. 228 § 3 kk w zw. z art. 65 kk, w zw. z art. 12 kk. Jednocześnie mając na względzie konieczność zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania zastosowano wobec pod M. Z. środek zapobiegawczy w postaci poręczenia majątkowego, a następnie postanowieniem z dnia [...] Prokurator Prokuratury Okręgowej w Ł. uzupełnił zastosowany środek zapobiegawczy o zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych.

Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż zgodnie z art. 2 ustawy o Służbie Celnej jednym z podstawowych przymiotów jaki musi posiadać funkcjonariusz celny aby pełnić służbę jest nieposzlakowana opinia. Przez określenie to należy, zdaniem organu rozumieć, że osoba pełniąca obowiązki funkcjonariusza celnego pozostaje poza podejrzeniami o nieuczciwość, stronniczość, interesowność czy nierzetelność. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w Ł., postawione skarżącemu zarzuty a także zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdzający ich słuszność świadczy, iż M. Z. naruszył dobro służby celnej przez nieuczciwe i nierzetelne wykonywanie powierzonych zadań. Organ wskazał, iż funkcjonariusz celny jest funkcjonariuszem publicznym, którego celem jest przestrzeganie ustalonego porządku prawnego i dla realizacji tego zadania musi on sprostać ponadprzeciętnym wymaganiom personalnym, kwalifikacyjnym i osobowościowym. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w Ł., charakter zarzucanych skarżącemu czynów, ich waga i znaczenie powoduje, iż nie jest on w stanie sprostać wymaganiom stawianym funkcjonariuszom celnym i w sposób pełnowartościowy realizować zadania tej służby.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. Z. nie zgodził się z argumentacją przedstawioną przez Dyrektora Izby Celnej w Ł. w decyzji z dnia [...] Wskazał, iż zgodnie z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP powinien być uznawany za osobę niewinną, bowiem nie zapadł w jego sprawie jeszcze prawomocny wyrok, tymczasem treść decyzji z góry przesądza o jego winie. Podniósł, iż śledztwo w sprawie, w której jest osobą podejrzaną jest nadal w toku, a do sądu nie wpłynął jeszcze nawet akt oskarżenia. Dodał, iż przez cały okres zatrudnienia w Urzędzie Celnym wzorowo wypełniał swoje obowiązki służbowe, za co był wielokrotnie nagradzany. W ocenie M. Z. przyjmowanie na tym etapie postępowania, że nie jest w stanie sprostać wymaganiom stawianym funkcjonariuszom celnym jest przedwczesnym ferowaniem wyroku, którego sąd jeszcze nie wydał. Wskazał, iż w postanowieniu o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego z dnia [...] zawarte jest stwierdzenie o braku dowodów na to, że przyjmował jakiekolwiek korzyści majątkowe w związku z pełnioną służbą. W postanowieniu tym podniesiono również, że postępowanie prokuratorskie jest jeszcze w toku, a sam fakt jego wszczęcia nie może świadczyć o popełnieniu zarzucanego czynu. Dodał, iż w dniu 25 października 2006r wniesione zostało przez jego obrońcę zażalenie na postanowienie Prokuratora o zawieszeniu w czynnościach służbowych.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 26 pkt 11 i 12 oraz art. 81 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (tj. Dz. U. z 2004r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Organ wskazał, iż doniosłość zadań nałożonych przez ustawodawcę na Służbę Celną sprawia, iż mogą być one realizowane wyłącznie przez osoby spełniające szczegółowe kryteria. Dobro służby wymaga, zdaniem organu, aby w gronie funkcjonariuszy celnych znajdowały się wyłącznie osoby wolne od jakichkolwiek podejrzeń, jednoznacznie etyczne i praworządne, co znajduje odzwierciedlenie w treści art. 2 ustawy o Służbie Celnej. Organ wskazał, iż M. Z., stojąc w obliczu tak poważnych zarzutów, do których zresztą sam się przyznaje – nie może posiadać nieposzlakowanej opinii. W ocenie Dyrektora Izby, pozostawanie skarżącego w Służbie godziłoby w wizerunek całej – nie tylko celnej – administracji, jak również w morale pozostałych funkcjonariuszy i pracowników. Organ podkreślił także, iż funkcjonariusze celni pełnią służbę z upoważnienia dyrektora izby celnej, muszą zatem cieszyć się jego zaufaniem, a M. Z. takie zaufanie utracił, co czyni uprawnionym zwolnienie go ze służby. Dodatkowo organ wskazał, iż wydana w sprawie decyzja oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym, bowiem w przepisach art. 26 ust. 11 i 12 ustawy o Służbie Celnej ustawodawca użył zwrotu "może zwolnić". Oznacza to, iż organ działając na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujący uznaniowy charakter rozstrzygnięcia jest zobowiązany załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. W ocenie Dyrektora Izby Celnej, pozostawanie w Służbie Celnej funkcjonariusza, który nie spełnia jednego z podstawowych, określonych przepisami prawa wymogów, stoi w oczywistej sprzeczności z interesem społecznym. Stan taki byłby niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa.

Skargę do Sądu na powyższe rozstrzygnięcie wniósł M. Z. i wskazał, iż decyzje Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] i [...] z góry przesądzają, że jest on osobą winną, mimo iż art. 42 ust. 2 Konstytucji RP gwarantuje każdemu obywatelowi domniemanie niewinności do czasu wydania prawomocnego wyroku w sprawie. Podkreślił, iż śledztwo w sprawie karnej pozostaje nadal w toku, a w Prokuraturze był przesłuchiwany tylko jeden raz i nie wzywano go jeszcze w celu uzupełnienia materiału dowodowego. Podał, iż w jego odczuciu istotny jest fakt, iż nie przyznaje się on do popełnienia zarzucanych mu czynów, wobec czego pogląd wyrażony w decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] o przyznaniu się przez niego do winy jest błędny. Wskazał, iż nadal wyrok w sprawie nie zapadł i nie ma nawet wniesionego aktu oskarżenia do sądu, a wobec tego nie można mu zarzucać nieuczciwości, stronniczości, interesowności czy nierzetelności. Podkreślił, iż pracując w służbie celnej otrzymywał liczne nagrody za poświecenie i oddanie pracy, a do feralnego września 2005 nie wpływały na niego żadne skargi ani zażalenia petentów czy współpracowników.

M. Z. wskazał również na treść art. 26a ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusza celnego, który utracił zaufanie przełożonych można przenieść do pracy w tej samej lub innej miejscowości w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej. Funkcjonariusz taki może zostać przeniesiony do służby cywilnej, a art. 27 pkt 2 przewiduje możliwość zwolnienia funkcjonariusza ze służby z zachowaniem prawa do uposażenia. Skarżący podkreślił, iż Dyrektor Izby Celnej miał możliwość zastosowania wobec niego mniej dolegliwych sankcji, jednak zwolnił go ze służby i postawił go na równi z pracownikami urzędu, którym postawiono podobne zarzuty, ale przyznali się do winy i byli aresztowani. Skarżący podniósł, iż zarzuty pod jego adresem postawiono w oparciu o zeznania tylko jednej osoby – byłego pracownika Izby Celnej, co nie powinno stanowić argumentu za jednoznacznym potraktowaniem go jako człowieka niegodnego zaufania. Wskazał, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej została wydana przed rozpatrzeniem przez sąd zażalenia na postanowienie Prokuratury w sprawie zawieszenia go w czynnościach służbowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał, iż w decyzji błędnie podano, że skarżący w toku postępowania karnego przyznał się do zarzucanych mu czynów, ponieważ faktycznie nie przyznał się do winy i zapis w decyzji był wynikiem omyłki. Za bezzasadny uznał zarzut wydania decyzji przed zakończeniem postępowania odwoławczego prowadzonego w sądzie rejonowym w sprawie zastosowania środka zapobiegawczego, gdyż postępowanie zakończyło się ostatecznie w dniu [...], a sąd wydał rozstrzygniecie w dniu [...].

Na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007r. pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej w Ł. wyjaśnił, iż skarżący nie został zapoznany z wyjaśnieniami osób, na które powołuje się organ w decyzji z dnia [...] ponieważ Prokurator odmówił ich ujawnienia i wydania. Wskazał również, iż w sprawie karnej nie został jeszcze przygotowany akt oskarżenia, a Dyrektor Izby Celnej w Ł. nie posiada informacji, czy w sprawie karnej prowadzone są jeszcze jakieś czynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego orzeczenia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania administracyjnego, a powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 26 ust. 11 i 12 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (tj. Dz. U. z 2004r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku gdy wymaga tego dobro służby (pkt 11) lub w przypadku utraty zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności w przypadku funkcjonariusza celnego wykonującego czynności z zakresu kontroli celnej lub związane z nadawaniem towarom przeznaczenia celnego (pkt 12).

Dyrektor Izby Celnej w Ł. uznał, iż wobec stawianych M. Z. przez Prokuraturę Okręgową w Ł. zarzutów, dobro służby celnej wymaga, aby wykluczyć skarżącego z grona funkcjonariuszy celnych. Organ podniósł, iż funkcjonariusz celny pełni służbę z upoważnienia dyrektora izby celnej, a zatem musi cieszyć się jego zaufaniem. Z uwagi na toczące się postępowanie karne skarżący zaufanie takie utracił, co również czyni uprawnionym, w ocenie organu, zwolnienie M. Z. ze służby celnej.

Zdaniem Sądu, powyższa argumentacja nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

Należy zgodzić się z organem, iż użycie w tym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, iż zwolnienie funkcjonariusza w oparciu o tę podstawę prawną ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. Organ administracji, działając na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest zobowiązany załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Jednakże, jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, organ musi ponadto przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a zatem podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przed podjęciem rozstrzygnięcia zobowiązany jest wnikliwie i wszechstronnie zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 kpa.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Organ administracyjny działając w granicach uznania administracyjnego zanim zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, a przed wydaniem orzeczenia (art. 7, 10 § 1 oraz art. 77 k.p.a.) rozpatrzyć stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie.

Należy stwierdzić, iż w rozpatrywanej sprawie organ orzekający nie przestrzegał tych reguł procesowych. Przede wszystkim nie przeprowadził własnego postępowania dowodowego i nie poczynił żadnych samodzielnych ustaleń wskazujących na to, że skarżący dopuścił się jakichkolwiek uchybień uniemożliwiających dalsze jego pozostawanie w służbie, w szczególności czynów pozwalających na przyjęcie, że utracił nieposzlakowaną opinię niezbędną do dalszego wykonywania obowiązków funkcjonariusza celnego. Organ orzekający poprzestał tylko na informacji prokuratury w sprawie przedstawienia skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa i zastosowania wobec niego środków zapobiegawczych w postaci poręczenia majątkowego i zawieszenia w czynnościach służbowych. Tymczasem, sam fakt wszczęcia postępowania karnego i zastosowania środków zapobiegawczych nie może jeszcze świadczyć o tym, że podejrzany rzeczywiście dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa czy też aby utracił - jak to określono w zaskarżonej decyzji - przymiot nieposzlakowanej opinii wymaganej od funkcjonariusza Służby Celnej. Wynika to nie tylko z jednej z naczelnych dyrektyw postępowania karnego, tj. zasady domniemania niewinności, ale także z art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu.

Skorzystanie z rozwiązań przyjętych w art. 26 pkt 11 ustawy nie może zatem opierać się wyłącznie na subiektywnych przekonaniach dyrektora izby celnej lecz wymaga wskazania przez organ realnie istniejącego powodu, dla którego dalsze pozostawanie funkcjonariusza w służbie godzi w dobro tej służby. Chodzi tu przy tym o konkretne zdarzenia dotyczące zachowania się funkcjonariusza w służbie lub w życiu prywatnym bądź inne okoliczności, których powstanie obiektywnie utrudnia lub uniemożliwia należyte wykonywanie przez tego funkcjonariusza obowiązków służbowych i prowadzi do wniosku, że dalsze jego pozostawanie w służbie celnej godzi w dobro tej służby. Dlatego sam fakt wszczęcia postępowania karnego, bez analizy okoliczności konkretnego przypadku i bez zgromadzenia rzetelnych dowodów wskazujących na konkretne uchybienia funkcjonariusza celnego, nie może stanowić podstawy do rozwiązania stosunku pracy na podstawie art. 26 pkt 11 ustawy, zwłaszcza w sytuacji, gdy funkcjonariusz nie przyznaje się do popełnienia zarzucanych mu w postępowaniu karnym czynów. Na uwagę zasługuje okoliczność, iż postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie oparte zostało wyłącznie na pismach Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Ł., opisujących zarzuty stawiane skarżącemu i jak wynika z wyjaśnień złożonych na rozprawie przez pełnomocnika organu, Dyrektor Izby Celnej w Ł. ani też M. Z. nie mieli możliwości zapoznania się z treścią wyjaśnień osób, będących podstawą do postawienia skarżącemu zarzutów w postępowaniu karnym.

Podkreślić ponadto należy, że zgodnie z art. 23 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusza zawiesza się w pełnieniu obowiązków służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia publicznego. Jeżeli zatem przeciwko funkcjonariuszowi celnemu wszczęte jest takie postępowanie karne, to kierownik urzędu powinien przede wszystkim skorzystać z instytucji przewidzianej w powołanym przepisie. Natomiast jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenia, że czyn popełniony przez funkcjonariusza stanowi także naruszenie obowiązków służbowych, to istnieje możliwość wykorzystania środków przewidzianych w rozdziale 12 ustawy dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy. W niniejszej sprawie postępowanie dyscyplinarne zostało zawieszone do czasu zakończenia wszczętego przeciwko skarżącemu postępowania karnego. Oznacza to, iż organ dyscyplinarny wstrzymał się z przeprowadzeniem postępowania i ewentualnym wymierzeniem skarżącemu jednej z kar dyscyplinarnych, przyjmując, iż sam fakt wszczęcia postępowania karnego nie świadczy jeszcze o popełnieniu przez funkcjonariusza zarzucanych mu czynów. Natomiast Dyrektor Izby Celnej, bez dokonania koniecznych ustaleń dowodowych, uznał, że zachodzi przyczyna uzasadniająca zwolnienie skarżącego ze służby na podstawie art. 26 ust. 11 i 12 ustawy o Służbie Celnej. Taki sposób postępowania Dyrektora Izby Celnej w Ł. nosi cechy dowolności, a więc nie mieści się w dopuszczalnych granicach prawnych działań administracji (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2001r. w sprawie o sygn. akt II SA 2595/01, System Informacji Prawnej Lex nr 84446).

Za niewystarczającą Sąd uznał również argumentację organu, odnoszącą się do utraty przez skarżącego zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych (art. 26 pkt 12 ustawy o Służbie Celnej). Argumentacja ta opierała się bowiem na założeniu, iż M. Z. utracił nieposzlakowaną opinię do pełnienia obowiązków służbowych, co jak wykazano wyżej nie zostało poparte żadnymi ustaleniami. Ponadto, jak słusznie podniósł skarżący, zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, w przypadkach, o których mowa w art. 26 pkt 12, funkcjonariusza celnego można przenieść do pracy w tej samej lub innej miejscowości w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej. Funkcjonariusz taki może zostać przeniesiony do służby cywilnej. W rozpoznawanej sprawie organ celny w ogóle nie odniósł się do treści tego przepisu i nie wykazał, iż brak było możliwości zastosowania wobec skarżącego jednego z mniej dolegliwych środków, o których mowa w tym przepisie.

Warto zwrócić również uwagę na fakt, iż sytuacja, w jakiej znalazł się skarżący, a związana z wszczęciem wobec niego postępowania karnego, przewidziana została przez ustawodawcę w przepisach ustawy o Służbie Celnej. Artykuł 25 ust. 1 pkt 8a tej ustawy stanowi, iż funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Zgodnie natomiast z art. 23 ustawy, w razie wszczęcia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego w sprawie o przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia publicznego, funkcjonariusza zawiesza się w pełnieniu obowiązków służbowych. Przepisy te powinny stanowić gwarancję, iż funkcjonariusz, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne i nie przyznaje się do stawianych mu zarzutów, pozostawał będzie w służbie do czasu wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia do sądu (chyba, że ze względu na zastosowanie tymczasowego aresztowania lub wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, funkcjonariusz zostanie zwolniony ze służby w trybie art. 25 ust. 1 pkt 2 i 8b ustawy). Jest to o tyle istotne, iż zgodnie z art. 28 ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariuszowi celnemu, który został przeniesiony na niższe stanowisko, niższy stopień lub zwolniony ze służby w związku ze skazaniem prawomocnym wyrokiem lub wydaniem orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego, kierownik urzędu proponuje pełnienie służby na poprzednich warunkach w razie uchylenia prawomocnego wyroku skazującego lub orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego i wydania wyroku uniewinniającego lub orzeczenia o umorzeniu postępowania karnego. Przepis ten stosuje się także w razie uchylenia kary dyscyplinarnej przeniesienia na niższe stanowisko służbowe lub kary wydalenia ze służby – art. 29 ustawy. W myśl natomiast art. 61 ust. 2 ustawy o służbie celnej funkcjonariusza celnego, na jego wniosek, przywraca się do służby w wypadku:

1) uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu - jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a;

2) umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu - jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8b.

Cytowane wyżej przepisy gwarantują zatem funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby w związku z wniesieniem aktu oskarżenia, a następnie uniewinnionemu prawomocnym wyrokiem sądu, powrót do służby celnej. W przepisach tych nie została przewidziana sytuacja funkcjonariusza celnego zwolnionego w trybie art. 26 pkt 11 i 12 ustawy w związku z wszczęciem wobec niego postępowania karnego, a następnie umorzenia tego postępowania czy też uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu. Oznacza to, iż w przypadku uznania, iż samo wszczęcie wobec funkcjonariusza postępowania karnego daje możliwość zwolnienia takiego funkcjonariusza ze służby w trybie art. 26 pkt 11 i 12 ustawy, to jego sytuacja po umorzeniu postępowania karnego czy też uniewinnieniu prawomocnym wyrokiem sądu jest rażąco mniej korzystna od sytuacji funkcjonariusza, który został zwolniony ze służby w związku z wniesieniem przeciwko niemu aktu oskarżenia. Jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, skarżący nawet w przypadku umorzenia postępowania karnego i odstąpienia od sporządzenia przeciwko niemu aktu oskarżenia, nie będzie miał zagwarantowanego powrotu do służby celnej.

Dlatego też należy przyjąć, iż decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza w trybie art. 26 pkt 11 i 12 ustawy o Służbie Celnej, w sytuacji gdy funkcjonariusz nie przyznaje się do zarzutów stawianych mu w postępowaniu karnym, powinna opierać się na samodzielnych i szczegółowych ustaleniach organu celnego, które bezspornie wykazywałyby zasadność zastosowania tego trybu zwolnienia ze służby.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca tym wymaganiom nie odpowiada.

Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna zostały wydane z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 1 i 3 kpa.) i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Mając na względzie treść art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, że do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.