Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 631/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 1 pkt 4, ust. 1c, ust. 1d, ust. 1e, ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 627
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.
article: art. 38 pkt 1, art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 8 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , Protokolant Pomocnik sekretarza Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 102 ust. 1 pkt 4 i art. 102 ust. 1 lit. e ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 627 ze zm.) w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] Wschodniego z dnia [...] r. o zatrzymaniu M W prawa jazdy kategorii B1, B nr[...], nr druku L [...] wydanego w dniu 23 września 2010 r. przez Starostę[...] Wschodniego na okres 6 miesięcy od daty zwrotu oraz nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że Starosta[...] Wschodni decyzją z dnia [...] r. orzekł o zatrzymaniu M W prawa jazdy kategorii B1, B wydanego w dniu 23 września 2010 r. przez Starostę [...] Wschodniego i nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

W odwołaniu skarżący zarzucił:

- dowolne i bezzasadne ustalenie, że jako kierujący pojazdem przekroczył prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym;

- art. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 541 ze zm.), zwanej dalej ustawą zmieniającą z dnia 20 marca 2015 r., poprzez jego niezastosowanie i niedostrzeżenie przez organ konieczności dysponowania informacją o zatrzymaniu prawa jazdy za pokwitowaniem przez policjanta jako obowiązującej do dnia 31 grudnia 2016 r. przesłanki wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy;

- art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami poprzez wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy pomimo braku zatrzymania prawa jazdy za pokwitowaniem przez policjanta;

- dowolne i bezzasadne ustalenie, że skarżący kierował pojazdem pomimo wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy albo pomimo zatrzymania prawa jazdy za pokwitowaniem przez policjanta;

- art. 102 ust. 1d ustawy o kierujących pojazdami poprzez wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 6 miesięcy pomimo niespełnienia hipotezy normy prawnej zawartej w tym przepisie.

Organ II instancji uznając za zasadne zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy na okres 6 miesięcy wskazał, że w dniu 25 marca 2016 r. o godz. 18:35 w Ł skarżący przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym (na ulicy[...]). Nie zatrzymano prawa jazdy, albowiem kierujący nie posiadał przy sobie dokumentu prawa jazdy, co wynika z pisma Komendanta Miejskiego Policji w Ł z dnia 25 marca 2016 r. W dniu 30 marca 2016 r. skarżący przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym (na ulicy[...]). W piśmie z dnia 29 kwietnia 2016 r. Komendant Wojewódzki Policji w Ł wskazał, że skarżący kierował pojazdem w okolicznościach, o których mowa w art. 102 ust. 1d ustawy o kierujących pojazdami. W ocenie organu II instancji nie jest spornym, iż skarżący dwukrotnie w odstępnie 5 dni przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Starosta przed drugim z wymienionych zdarzeń nie zdążył jeszcze wydać decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stosownie do art. 102 ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami. Ustawodawca przewidział tego typu sytuację w art. 102 ust. 1d ustawy o kierujących pojazdami. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności w zakresie zatrzymania prawa jazdy w myśl art. 108 § 1 k.p.a. wynika z powołanego wyżej przepisu prawa materialnego. Organ I instancji – stosownie do art. 102 ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami – prawidłowo zobowiązał skarżącego do zwrotu prawa jazdy.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ II instancji podniósł, że organ administracji, orzekający w sprawie zatrzymania prawa jazdy, koncentruje się na "informacji o zatrzymaniu prawa jazdy" na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Natomiast przedmiotem czynności Policji w postępowaniu mandatowym i ewentualnie – sądu orzekającego w sprawie o wykroczenie, są okoliczności zdarzenia drogowego, polegającego na niezastosowaniu się do ograniczenia prędkości (art. 92a k.w.). Ani starosta, ani kolegium nie posiadają uprawnień do badania okoliczności zdarzenia drogowego i prawidłowości postępowania organów kontroli ruchu drogowego, ponieważ w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami organy administracji nie ustalają winy kierowcy. Organy administracji mają obowiązek stosować akty normatywne, które zostały wprowadzone do porządku prawnego i to bez względu na hipotetyczne wątpliwości, co do ich zgodności z Konstytucją RP.

W skardze na powyższą decyzję M W wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji z uwagi na wydanie ich z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie o ich uchylenie w całości, oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1. naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 20 maja 2015 r. poprzez niedostrzeżenie przez organ konieczności dysponowania informacją o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy za pokwitowaniem przez policjanta jako obowiązującej do dnia 31 grudnia 2016 r. przesłanki wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy i w konsekwencji jego niezastosowanie;

2. dowolne i bezzasadne ustalenie, że w niniejszej sprawie została wystawiona informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym;

3. naruszenie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami poprzez wydanie decyzji administracyjnej o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy pomimo braku zatrzymania skarżącemu prawa jazdy za pokwitowaniem przez policjanta oraz braku informacji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy za pokwitowaniem przez policjanta;

4. dowolne i bezzasadne ustalenie, że skarżący jako kierujący pojazdem w dniach 25 i 30 marca 2016 r. przekroczył prędkość o więcej niż 50km/h na obszarze zabudowanym;

5. dowolne i bezzasadne ustalenie, że skarżący w dniu 30 marca 2016 r. kierował pojazdem pomimo wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy albo pomimo zatrzymania prawa jazdy za pokwitowaniem przez policjanta;

6. naruszenie art. 102 ust. 1d ustawy o kierujących pojazdami poprzez wydanie decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 6 miesięcy pomimo niespełnienia hipotezy normy prawnej zawartej w tym przepisie.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że w dniu 30 marca 2016 r. nie kierował (obiektywnie nie mógł kierować) pojazdem pomimo wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 lub 5, gdyż decyzja administracyjna o zatrzymaniu prawa jazdy została wydana w dniu [...] r. W dniu 30 marca 2016 r. skarżący nie kierował pojazdem pomimo zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym, gdyż nie zostało zatrzymane prawo jazdy za pokwitowaniem przez policjanta. Nie zachodzi zatem żadna z przesłanek obostrzających warunki decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy w zakresie okresu jej obowiązywania.

Zdaniem skarżącego ustalenia co do tego, że w dniu 25 marca 2016 r. przekroczył prędkość dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, a następnie ponownie przekroczył prędkość w ten sposób w dniu 30 marca 2016 r., zostały dokonane całkowicie dowolnie i bezpodstawnie, wyłącznie w oparciu o pisma Policji, choć organ przypisuje tym pismom stwierdzenia, które nie zostały w nich wyrażone. Pisma te nie mogą stanowić żadnego, tym bardziej wiarygodnego i dopuszczalnego, jako podstawa ustaleń faktycznych, dowodu popełnienia wykroczenia polegającego na przekroczeniu prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W niniejszej sprawie nie został wystawiony mandat karny ani nie został wydany prawomocny wyrok sądu stwierdzający wystąpienie opisywanego zdarzenia. Prawomocnym rozstrzygnięciem nie jest wniosek o ukaranie skierowany przez policjanta ani pismo Policji do starosty.

Skarżący podniósł także, iż art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. w brzmieniu przytoczonym przez organ II instancji przestał obowiązywać z dniem 31 grudnia 2015 r. i nie może mieć zastosowania do stawianych skarżącemu zarzutów przekroczenia prędkości w marcu 2016 r. Według stanu prawnego obowiązującego w marcu 2016 r. podstawą wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy przez policjanta za pokwitowaniem. Takiej informacji w niniejszej sprawie nie ma. Nie mogłaby ona być zresztą wystawiona, gdyż skarżącemu nie zostało zatrzymane prawo jazdy za pokwitowaniem przez policjanta. Przepis art. 102 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Na gruncie rozpatrywanej sprawy nie miały miejsca przesłanki zatrzymania prawa jazdy, tym bardziej na okres 6 miesięcy. Podstawowa przesłanka, która nie została spełniona, to brak wymaganej zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. podstawy wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy – brak informacji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ponadto, skarżący zakwestionował popełnienie zarzucanego mu wykroczenia w dniu 25 marca 2016 r. podnosząc, że wykroczenie to nie zostało stwierdzone ani mandatem karnym, ani wyrokiem sądowym. Dowodu na kierowanie przez skarżącego pojazdem na obszarze zabudowanym z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h nie może stanowić pismo Policji z dnia 25 marca 2016 r. Pismo to wyraźnie wskazuje, że skarżącemu nie zatrzymano prawa jazdy. Pisma tego nie sposób traktować jako informacji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozostaje w błędzie twierdząc, że z pisma Policji z dnia 29 kwietnia 2016 r. wynika, jakoby skarżący miał w dniu 30 marca 2016 r. przekroczyć dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Pismo to stwierdza jedynie – całkowicie niezgodnie z prawdą – jakoby skarżący w dniu 30 kwietnia 2016 r. miał kierować pojazdem w okolicznościach, o których mowa w art. 102 ust. 1d ustawy o kierujących pojazdami. Przepisy lub ich interpretacja, zgodnie z którą starosta przy wydawaniu decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy ma obowiązek bezkrytycznie opierać się na treści tej informacji, budzą słuszne wątpliwości prawne, których przejawem są wnioski Prokuratora Generalnego oraz Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego. Nadto skarżący powołał się na stanowisko Ministra Infrastruktury i Budownictwa zajęte w piśmie z dnia 18 lipca 2016 r. skierowanym do Współprzewodniczącego Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując tej kontroli sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Ocena legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów wykazała, iż skarga jest nieuzasadniona. Organy administracji obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego wydanych w niniejszej sprawie decyzji. W szczególności sąd nie stwierdził zarzucanego w skardze "rażącego naruszenia prawa", stanowiącego określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować. Konieczne jest, aby stwierdzone naruszenie miało znacznie większą wagę aniżeli stabilność decyzji ostatecznej. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, tzn. taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa (por. np. wyroki NSA: z 8 marca 2012 r., I OSK 363/11; z 20 października 2011 r., II GSK 1056/10; z 7 października 2011 r., II OSK 1521/10; z 8 września 2011 r., I OSK 1566/10; z 2 marca 2011 r., II OSK 2226/10; z 17 grudnia 2014 r., II GSK 1933/13; z 12 stycznia 2016 r., II OSK 1098/14). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 lipca 2009 r., I OSK 1442/08, o istotnych wątpliwościach interpretacyjnych, ograniczających możliwości orzekania o rażącym naruszeniu prawa na gruncie art. 156 § 1 pkt 2, można mówić wówczas, gdy, po pierwsze, na gruncie reguł językowych i systemowych, znajdujących się na tym samym poziomie procesy wykładni, możliwe są do przejęcia i jednakowo dają się uzasadnić różne i w istotnej części przeciwstawne wyniki wykładni oraz po drugie, gdy weryfikacja celowościowo-funkcjonalna i aksjologiczna odwołuje się do tak istotnych celów, skutków czy wartości społecznych, przeważających wyniki wykładni językowo-systemowej, że ich nieuwzględnienie naruszałoby stan praworządności (państwa prawnego). Zależności te musiałyby zostać ponadto nałożone na określone elementy stanu faktycznego, które usprawiedliwiałyby uwzględnienie takiej korekty.

Ze znajdujących się w aktach administracyjnych zawiadomień Komendanta Miejskiego Policji w Ł z dnia 25 marca 2016 r. oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 29 kwietnia 2016 r. skierowanych do organu I instancji wynika, iż skarżący w dniu 25 marca 2016 r. w Ł. na ul. [...] popełnił wykroczenie polegające na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W związku z wykroczeniem sporządzono wniosek do sądu. Nie zatrzymano prawa jazdy, gdyż skarżący nie posiadał przy sobie dokumentu prawa jazdy podczas kontroli. Z pisma Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł natomiast wynika, że w dniu 30 marca 2016 r. w Ł na ul. [...] skarżący kierując pojazdem został zatrzymany do kontroli drogowej w związku z popełnieniem naruszenia polegającego na kierowaniu pojazdem bez wymaganych dokumentów (kod K03). Zawiadomienie z dnia 25 marca 2016 r. wpłynęło do organu I instancji w dniu 4 kwietnia 2016 r. W związku z tym zawiadomieniem organ I instancji w dniu 11 kwietnia 2016 r. wszczął postępowanie w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 kwietnia 2016 r. Z kolei zawiadomienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł z dnia 29 kwietnia 2016 r. wpłynęło do organu I instancji w dniu 4 maja 2016 r., a więc zanim organ I instancji wydał decyzję w sprawie zatrzymania prawa jazdy w związku z informacją z dnia 25 marca 2016 r. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie wprawdzie stwierdził, że skarżący dwukrotnie, w odstępie 5 dni kierował pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, jednak z uwagi na fakt, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, iż organ ten w prawidłowy sposób ustalił stan faktyczny w tym zakresie, uchybienie organu II instancji nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie z przedstawionych poniżej względów.

Sporne w niniejszej sprawie było, czy zawiadomienia Komendanta Miejskiego Policji w Ł z dnia 25 marca 2016 r. oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 29 kwietnia 2016 r. mogły stanowić wystarczającą podstawę do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy na okres 6 miesięcy zważywszy na fakt, że prawo jazdy nie zostało zatrzymane podczas kontroli w dniu 25 marca 2016 r., gdyż skarżący go nie posiadał. Skarżący podnosił także, iż nie został wystawiony mandat karny i nie został wydany prawomocny wyrok uznający go za sprawcę wykroczenia drogowego. Argumentacja przedstawiona w skardze oraz załączone do niej pismo Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 18 lipca 2016 r. skierowane do Współprzewodniczącego Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego wskazują, że zdaniem skarżącego okoliczności te determinują brak możliwości wydania przez starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.

Sąd nie podziela tej interpretacji. Należy wskazać, że art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Czas, na który orzeka się o zatrzymaniu prawa jazdy, określa art. 102 ust. 1c i 1d tej ustawy. Zgodnie z art. 102 ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Z kolei art. 102 ust. 1d ustawy o kierujących pojazdami stanowi, że jeżeli osoba kierowała pojazdem pomimo wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu jej prawa jazdy na podstawie ust. 1 pkt 4 lub 5 albo zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, starosta wydaje decyzję administracyjną o przedłużeniu okresu, na który zatrzymano prawo jazdy, do 6 miesięcy. Jeżeli decyzja, o której mowa w ust. 1c, nie została jeszcze wydana, starosta wydaje tę decyzję na okres 6 miesięcy. Okres, o którym mowa w ust. 1c i 1d, oblicza się na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, przy czym dla ustalenia początku okresu jest właściwa data zwrotu dokumentu do organu właściwego w sprawach wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, a w przypadku zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym – data tej czynności. Jeżeli w chwili wydawania decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, prawo jazdy było już w posiadaniu starosty z innego tytułu, okres zatrzymania prawa jazdy liczy się od dnia wydania tej decyzji (art. 102 ust. 1e ustawy o kierujących pojazdami). Z kolei art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, że policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Przepis ten został dodany do ustawy Prawo o ruchu drogowym przez art. 4 pkt 7 lit. a tiret drugie ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. Ustawa ta w art. 5 pkt 7a i b wprowadziła także zmiany w ustawie o kierujących pojazdami dodając do art. 102 powołane wyżej: pkt 4 w ust. 1 oraz ust. 1c, ust. 1d i ust. 1e. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. do dnia 31 grudnia 2016 r. podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Z powyższej regulacji wynika, że o zatrzymaniu prawa jazdy organ orzeka obligatoryjnie. Ustawodawca jednoznacznie przesądził, że jedyną i wyłączną okolicznością, która obliguje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy do dnia 31 grudnia 2016 r. jest wskazana wyżej informacja, która stanowi źródło ustalenia stanu faktycznego w zakresie stwierdzenia okoliczności przekroczenia dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na terenie zabudowanym. Organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie prowadzi zatem własnych ustaleń dotyczących faktu przekroczenia prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, ale z woli ustawodawcy w okresie od 18 maja 2015 r. (data wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r.) do 31 grudnia 2016 r. zobowiązany jest oprzeć swoje rozstrzygnięcie na przekazanej mu przez Policję informacji.

Dodać trzeba, że w wyroku z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt K 24/15 (OTK-A 2016/77) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym:

a) w zakresie, w jakim przewiduje stosowanie wobec tej samej osoby, za ten sam czyn, sankcji administracyjnej w postaci zatrzymania prawa jazdy i odpowiedzialności prawnokarnej za wykroczenie, jest zgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego 22 listopada 1984 r. w Strasburgu (Dz.U. z 2003 r., Nr 42, poz. 364) i art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167),

b) w zakresie, w jakim nie przewiduje sytuacji usprawiedliwiających – ze względu na stan wyższej konieczności – kierowanie pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, jest niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji.

Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący wskazywał na jakiekolwiek okoliczności usprawiedliwiające przekroczenie prędkości. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 października 2016 r. nie ma więc żadnego wpływu na sytuację skarżącego.

Zdaniem sądu należy w pełni podzielić stanowisko organu, iż zawiadomienia z dnia 25 marca 2016 r. i 29 kwietnia 2016 r. w świetle przytoczonej wyżej regulacji prawnej stanowią wystarczającą podstawę do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Fakt prowadzenia na drodze publicznej pojazdu bez posiadania przy sobie prawa jazdy, tj. wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 38 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który to przepis stanowi, że kierujący pojazdem jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu wymagane dla danego rodzaju pojazdu lub kierującego dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem, nie może zwalniać kierowcy z odpowiedzialności administracyjnoprawnej i chronić go przed skutkami nieprzestrzegania obowiązujących przepisów ruchu drogowego. Nie może być bowiem tak, że osoba posiadająca dokument prawa jazdy i okazująca go w czasie kontroli drogowej policjantowi zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 38 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest traktowana w takich samych okolicznościach gorzej niż osoba nie posiadająca takiego dokumentu lub tylko twierdząca, że go nie posiada. Nie można przecież wykluczyć takiej sytuacji, że kierowcy składaliby niezgodne z prawdą oświadczenia o braku dokumentu, aby uniemożliwić jego zatrzymanie. Uznanie za prawidłowe stanowiska skarżącego w tym zakresie wywołałoby skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Jeśli kierowca przekracza dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h w terenie zabudowanym, to obowiązkiem policjanta jest zatrzymanie prawa jazdy za pokwitowaniem. Złożenie przez kierowcę oświadczenia o nieposiadaniu prawa jazdy nie może powodować zwolnienia go od administracyjnoprawnych skutków nieprawidłowego postępowania. W przypadku niewydania prawa jazdy ze względu na złożenie przez kierowcę oświadczenia o jego braku Policja zobowiązana jest poinformować starostę (prezydenta miasta) o zaistniałej sytuacji i treści oświadczenia kierowcy. W pismach z dnia 25 marca 2016 r. i 29 kwietnia 2016 r. Komendant Miejski Policji w Ł oraz Komendant Wojewódzki Policji zawarli powyższe wyjaśnienia. Policja, a także organ administracji wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie posiadają uprawnień umożliwiających badanie prawdziwości oświadczenia o przyczynie nieposiadania przez kierowcę prawa jazdy. W ocenie sądu jest rzeczą oczywistą, że konstrukcja obowiązującego do dnia 31 grudnia 2016 r. przepisu art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym nie miała na celu – poprzez literalną interpretację tego przepisu – umożliwienie kierowcom uniknięcia sankcji w postaci zatrzymania prawa jazdy. Ustawodawca tak formułując powyższy przepis uwzględniał bowiem obowiązek każdego kierowcy wynikający z art. 38 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym i nie przewidywał oczywiście, że kierowcy naruszając przepis art. 38 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, będą wykorzystywać to naruszenie jako argument w postępowaniu o zatrzymanie prawa jazdy.

To, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. do 31 grudnia 2016 r. decyzję na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje na podstawie informacji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym ma tylko takie znaczenie, że dotyczy źródła wiedzy starosty o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Zgodnie z art. 102 ust. 1b ustawy o kierujących pojazdami, dodanym do tej ustawy przez art. 5 pkt 7 lit. b ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r., administrator centralnej ewidencji kierowców przekazuje staroście informacje w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 5, będące podstawą wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy. Przepis ten wchodzi w życie 1 stycznia 2017 r. (zgodnie z art. 9 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r.). Z tego wynika, że do 31 grudnia 2016 r. starosta wydaje decyzję na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami na podstawie informacji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym (czyli od Policji), a od 1 stycznia 2017 r. na podstawie informacji od administratora centralnej ewidencji kierowców na podstawie art. 102 ust. 1b ustawy o kierujących pojazdami. Oznacza to, że również po 31 grudnia 2016 r. podstawę do wydania przez starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stanowi wyłącznie informacja tylko, że pochodząca z innego źródła – od administratora centralnej ewidencji kierowców i dotyczy to również sytuacji, gdy prawo jazdy nie zostało fizycznie zatrzymane. W obowiązującym od wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. (18 maja 2015 r.) stanie prawnym zarówno przed 31 grudnia 2016 r., jak i po tej dacie w sytuacji, gdy został ujawniony czyn polegający na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, a kierujący pojazdem nie posiadał przy sobie prawa jazdy, starosta wydaje decyzję na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie bowiem z powołanym wyżej art. 102 ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami starosta zobowiązuje kierującego do zwrotu prawa jazdy jeżeli dokument nie został zatrzymany. Oznacza to, że decyzja taka jak w niniejszej sprawie może być również wydana w sytuacji, gdy przy zatrzymaniu przez policjanta kierujący nie ma przy sobie prawa jazdy. Brak prawa jazdy podczas kontroli wpływa jedynie na sposób obliczenia okresu zatrzymania prawa jazdy, który zgodnie z powołanym wyżej art. 102 ust. 1e ustawy o kierujących pojazdami biegnie w taki wypadku od daty zwrotu dokumentu do organu właściwego.

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 102 ust. 1d zdanie 2 ustawy o kierujących pojazdami jeżeli decyzja, o której mowa w ust. 1c (decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy wydana w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami na okres 3 miesięcy), nie została jeszcze wydana, starosta wydaje tę decyzję na okres 6 miesięcy. Ustawodawca przewidział zatem sytuację, w której starosta z różnych względów nie wydał jeszcze decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy na podstawie art. 102 ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami. W takim wypadku z woli ustawodawcy starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 6 miesięcy. Do sytuacji, w której osoba kierowała pojazdem pomimo wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 albo zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym odnosi się natomiast zdanie 1 art. 102 ust. 1d ustawy o kierujących pojazdami. W takim wypadku ustawodawca postanowił, że starosta wydaje decyzję o przedłużeniu okresu, na który zatrzymano prawo jazdy, do 6 miesięcy.

W rozpoznawanej sprawie niezatrzymanie przez policjanta skarżącemu prawa jazdy za pokwitowaniem w trybie art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym w dniu 25 marca 2016 r. było następstwem działania samego skarżącego, który miał go przy sobie wówczas nie posiadać. Zdarzenie uzasadniające wydanie przez organ decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 6 miesięcy na podstawie art. 102 ust. 1d ustawy o kierujących pojazdami zostało natomiast ujawnione zaledwie pięć dni później. W dniu 30 marca 2016 r. organ I instancji nie otrzymał jeszcze informacji o zdarzeniu z dnia 25 marca 2016 r. Z akt sprawy wynika, że Wydział Wykroczeń i Przestępstw w Ruchu Drogowym Komendy Miejskiej Policji w Ł podejmował czynności mające na celu ustalenie, czy skarżący posiada dokument uprawniający do kierowania pojazdami mechanicznymi, czy ma uprawnienia wydane w innym kraju, jakiej kategorii i kiedy wydany, czy został on czasowo zatrzymany lub czy skarżący nie zgłaszał jego utraty czy zagubienia i w związku z tym we wniosku z dnia 31 marca 2016 r. wystąpił o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych Wydziału Praw Jazdy i Rejestracji Pojazdów [...]. Wniosek ten wpłynął do Wydziału Praw Jazdy i Rejestracji Pojazdów [...] w dniach 1 i 5 kwietnia 2016 r. W tych okolicznościach oczywistym jest, że organ I instancji nie mógł wydać decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami przed ujawnieniem w wyniku kontroli drogowej w dniu 30 marca 2016 r., że skarżący kieruje pojazdem w sytuacji, gdy spełnione zostały już przesłanki do wydania przez starostę decyzji na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami.

W ocenie sądu taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż w rozpoznawanej sprawie zasadnym było wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 6 miesięcy na podstawie powołanego wyżej art. 102 ust. 1d ustawy o kierujących pojazdami pomimo tego, iż starosta nie wydał decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami i nie zatrzymano prawa jazdy za pokwitowaniem na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Nadto podkreślić trzeba, że skarżący kwestionował wyłącznie podstawę ustalenia przez organy obu instancji, iż w dniu 25 marca 2016 r. przekroczył prędkość o więcej niż 50 km/h. Wskazywał przy tym jedynie, że nie został wystawiony mandat karny i nie został wydany prawomocny wyrok uznający go za sprawcę wykroczenia. Innej argumentacji nie przedstawił. W związku z tym wskazać należy, że świetle przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1713 ze zm.), zwanej dalej k.p.w., nałożenie grzywny w drodze mandatu jest zawsze uzależnione od zgody sprawcy. Z art. 97 § 2 i 3 w zw. z art. 99 k.p.w. wynika, że sprawca wykroczenia może odmówić przyjęcia mandatu karnego. Funkcjonariusz Policji nakładający grzywnę ma w związku z tym obowiązek wskazać wysokość grzywny, określić wykroczenie, za które ma być nałożona, a także pouczyć sprawcę o prawie odmowy przyjęcia mandatu oraz o konsekwencjach tej odmowy, czyli o tym, że sprawa będzie wówczas skierowana do sądu. Jeżeli skarżący skutecznie zakwestionuje w postępowaniu przed sądem fakt popełnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, to okoliczność ta może co najwyżej stanowić przesłankę wzruszenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie nadzwyczajnym w przyszłości.

Poza tym wspomnieć należy, że w myśl art. 102 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, jeżeli sprawa o naruszenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, została skierowana do rozpoznania przez sąd lub organ orzekający o sprawie w postępowaniu dyscyplinarnym i nie zakończyła się prawomocnym rozstrzygnięciem w okresie 3 miesięcy od dnia zatrzymania dokumentu, a w przypadku, o którym mowa w ust. 1d – w okresie 6 miesięcy, podlega on zwrotowi. Oznacza to, że fakt prowadzenia postępowania przed sądem powszechnym pozostaje bez wpływu na możliwość wydania decyzji przez starostę o zatrzymaniu dokumentu. Upływ wskazanych wyżej terminów, bez względu na wynik postępowania przed sądem, stanowi przesłankę zwrotu zatrzymanego przez organ, w drodze decyzji, dokumentu. Dodać również należy, że w rzeczywistości poszczególne punkty art. 7 ust. 1 przywołanej wyżej ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy kodeks karny oraz niektórych innych ustaw odnoszą się do różnych stanów faktycznych i prawnych, a w konsekwencji sytuacji stanowiącej przedmiot sprawy dotyczy pkt 2, nie zaś pkt 1. Przesądza on zaś w obecnym stanie prawnym jednoznacznie, że jedyną i wyłączną okolicznością, która obliguje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, jest informacja, o której mowa powyżej. Zatem zatrzymanie prawa jazdy nie wymaga uprzedniego prawomocnego rozstrzygnięcia co do zarzucanego wykroczenia.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

k.p.