Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 76/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 22 października 2015 r.; sygn. akt I SA/Kr 96/14 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] października 2014 r.; nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z 14 października 2014 r. odrzucił skargę W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] października 2014 r., w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w sprawie włączenia nowych dowodów sprawie, jako niedopuszczalną.

Pismem z [...] października 2014 r. skarżący złożył wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.

W "oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", zawartym we wniosku oraz w piśmie z 3 marca 2015 r. Wiesław Gaweł stwierdził, że gospodaruje sam, otrzymuje emeryturę w wysokości 900 zł. netto, która jest pomniejszana o alimenty, a z żoną, która egzekwuje od niego alimenty, pozostaje w separacji. Wyjaśnił, że jest po operacji serca i leczy się z powodu marskości wątroby. Oświadczył także, że nie posiada oszczędności, nieruchomości oraz przedmiotów o wartości pow. 3000 €.

Postanowieniem z 2 lipca 2015 r. Referendarz Sądowy WSA w K. oddalił wniosek.

W uzasadnieniu wskazał, że dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych W. G. . Został on wezwany do przesłania szeregu dokumentów, istotnych z punktu widzenia oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy. Z nałożonego obowiązku skarżący się nie wywiązał.

Mimo przedłużenia terminu do przedstawienia wymaganych dokumentów, Wiesław Gaweł nie udokumentował miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, poprzez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za ostatni okres rozliczeniowy, obrazujących wysokość czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, opał, wywóz, śmieci itp. Nie przedłożył również dokumentów obrazujących wysokość stałych opłat innego rodzaju (podatki, ubezpieczenie, telefon, telewizja itp.).

W wyniku wniesienia sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił wniosek W. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Wyjaśnił, iż pomimo wezwania Referendarza, strona nie udzieliła niezbędnych wyjaśnień, jak również nie przedstawiła żądanych dowodów dla udokumentowania sytuacji majątkowej i rodzinnej. Nie dokonała tego również na późniejszym etapie postępowania, także w chwili składania sprzeciwu. Wnioskodawca nie wykazał zatem w sposób dostateczny, że przyznanie mu pomocy we wnioskowanym zakresie jest zasadne. Niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 255 ppsa uniemożliwiło ustalenie sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej strony, w celu zbadania, czy zaistniały przesłanki do przyznania jej prawa pomocy.

W zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji Wiesław Gaweł wniósł o jego uchylenie. Wskazał, iż przed Sądem toczy się kilka spraw, a koszty związane z wymaganymi opłatami idą w tysiące złotych. Stwierdził, że swoją sytuację materialną uprawdopodobnił w toku postępowania przed Sądem I instancji, a snucie wątpliwości co do aktualnych dochodów, faktu pozostawania w separacji z żoną oraz wyprowadzenia się z domu syna, nie mają żadnych podstaw. Zdaniem autora zażalenia, podejrzenie o ukrytych dochodach jest nielogiczne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: ppsa) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 - 263 ppsa instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na osobie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 ppsa, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ppsa). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanki pozwalającej na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia Sąd odniósł się do wszystkich informacji przedstawionych przez skarżącego we wniosku.

Zapewnienia strony o trudnej sytuacji majątkowej, ogólnikowe i udokumentowane w sposób selektywny - nie mogą stanowić podstawy oceny sytuacji majątkowej. W orzecznictwie podnosi się trafnie, że to strona domagająca się przyznania prawa pomocy powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, bądź to nie znajdują pokrycia w aktach sprawy, bądź też pozostają w sprzeczności z innymi informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (v. postanowienia NSA: z 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04 oraz z 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06 - treść dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Do sądu należy natomiast ocena, czy okoliczności podawane przez stronę są prawdopodobne i czy uzasadniają uwzględnienie wniosku.

Należy stwierdzić, że złożone przez skarżącego oświadczenia, dotyczące jego sytuacji majątkowej, nie zostały poparte właściwym materiałem dowodowym. Zawartych we wniosku lakoniczne stwierdzenia, że z powodu wysokich opłat sądowo administracyjnych skarżący nie ma możliwości ich uiścić, czy też uiszczenie opłat spowodowałoby, że brakłoby mu środków na bieżące utrzymanie, nie mają pokrycia w materiałach źródłowych. Z tego powodu Wiesław Gaweł został wezwany przez Referendarza sądowego do przedłożenia dokumentacji uzupełniającej złożony wniosek. Pomimo przedłużenia terminu do złożenia stosownych dokumentów, nie udokumentował miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, poprzez nadesłanie kopii rachunków i faktur za ostatni okres rozliczeniowy, obrazujących wysokość czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i wywóz śmieci. Nie zostały również udokumentowane wydatki na leczenie. Sąd nie otrzymał również kopii wyroku orzekającego separację, czy też dokumentu potwierdzającego konieczność płacenia alimentów. Także w kwestii określenia wysokości emerytury skarżący przesłał nieaktualne dane. Założeniem z wezwania było uzyskanie informacji, jaki dochód realnie osiągnął skarżący w styczniu 2015 r., co mogłoby poświadczyć np. potwierdzenie przekazania emerytury na konto. Tymczasem skarżący nadesłał "Zaświadczenie ZUS, Inspektorat w O." z 1 lipca 2013 r., wymieniające kwotę do wypłaty w wysokości 900,74 zł., "Roczne obliczenie podatku przez organ rentowy", PIT - 40A za rok 2012; PIT - 40A, za rok 2010; PIT - 40A, za rok 2011.

W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że w świetle przedstawionych przez skarżącego oświadczeń i dokumentów nie była możliwa pełna ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Skarżący nie uprawdopodobnił, iż zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie jego wniosku, a więc przyjęcie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.