Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1275/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33  par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: K.p.a.) w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689) utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] nr [...], którym oddalono w całości zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, jeśli jest wymagane.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wobec J.W. (dalej: zobowiązana, strona, skarżąca) wszczęto postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...] nr [...] obejmujący zaległe opłaty abonamentowe za okres od stycznia 2015 r. do czerwca 2020 r., odsetki za zwłokę oraz koszty upomnienia.

Pismem z dnia 26 listopada 2020 r. pełnomocnik zobowiązanej złożył zarzuty na powyższe postępowanie egzekucyjne, wskazując art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a..

Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. pismem z dnia 7 grudnia 2020 r. na podstawie art. 34 u.p.e.a. przekazał wierzycielowi zarzuty zobowiązanej z dnia 26 listopada 2020 r., w celu wydania stosownego postanowienia. W dniu [...] dokonano zajęcia rachunku bankowego, a odpis tytułu wykonawczego wraz z zajęciem został doręczony dorosłemu domownikowi w dniu [...]. Jednocześnie organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Stanowisko wierzyciela w sprawie złożonych zarzutów zostało zawarte w postanowieniu z dnia [...] nr [...], którym oddalono w całości zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia stronie upomnienia.

W załączeniu do tego postanowienia zostały przekazane dowody w sprawie tj.: kserokopia "Wniosku o zezwolenie na używanie urządzenia radio-odbiorczego lub telewizyjnego" z dnia 6 stycznia 1970 r. oraz kserokopia odcinka "Z" nr [...]; duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia [...]; kserokopia Upomnienia Nr [...] z dnia [...] oraz kserokopia zwrotnej korespondencji zawierającej ww. upomnienie.

W zażaleniu na stanowisko wierzyciela z dnia [...] zarzucono:

- błędne ustalenie, że zobowiązana w okresie objętym tytułem wykonawczym jako posiadacz odbiornika RTV miała obowiązek opłacania abonamentu, w sytuacji kiedy zobowiązana nie była i nie jest posiadaczem odbiornika ani radiofonicznego ani telewizyjnego, a tym samym go nie używa; nie dokonywała rejestracji odbiornika, a ponadto nie został jej nadany indywidualny numer identyfikacyjny, a tym bardziej o nadaniu takiego numeru nie została powiadomiona przez operatora publicznego;

- naruszenie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego poprzez uznanie, że pomimo braku rejestracji i braku doręczenia indywidualnego numeru identyfikacyjnego istnieje dowód rejestracji odbiornika RTV przez zobowiązaną;

- naruszenie § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia poprzez uznanie, że doszło do skutecznego powiadomienia zobowiązanej o nadaniu numeru mimo braku jakiegokolwiek dowodu nadania pisma zawierającego zawiadomienie;

- naruszenie przepisów postępowania przez błędną wykładnię art. 42 i art. 44 k.p.a., a w konsekwencji uznanie, że doszło do skutecznego doręczenia upomnienia, w sytuacji, kiedy korespondencja zawierająca upomnienie nie została wysłana na adres zamieszkania zobowiązanej, która od 2007 r. na stałe mieszka w Irlandii i w żaden sposób nie mogła odebrać w dniu [...] upomnienia, o którym mowa w tytule wykonawczym.

Wobec powyższego wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i uznanie zarzutów w całości.

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. nie uwzględnił powyższego zażalenia. W postanowieniu z dnia [...] nr [...] wskazał na wstępie, że w zażaleniu podtrzymano zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia, podnosząc w szczególności, że zobowiązana nie posiada w Polsce żadnych ruchomości, w tym odbiorników telewizyjnych czy radiofonicznych, nie dokonywała nigdy rejestracji odbiornika rtv, a wierzyciel nie wskazuje kiedy taka rejestracja miała miejsce. Strona od 2007 r. zamieszkuje w Irlandii i nigdy nie mieszkała pod adresem os. [...] w J. Jako osoba, która nie zgłaszała rejestracji odbiornika nie miała obowiązku zgłaszać jakichkolwiek zmian, w tym zmiany adresu. Wierzyciel w ocenie zobowiązanej nigdy nie zawiadomił o nadaniu jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników RTV. W zażaleniu zaakcentowano także, iż załączony do zaskarżonego postanowienia duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta opatrzony datą [...] nie stanowi dowodu przesłania tego wydruku zobowiązanej tym bardziej, iż wydruk zawiera nieaktualne dane adresowe (od 2007 r. strona mieszka na stałe w Irlandii).

W zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku organ II instancji podkreślił, iż przymus rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego wynika z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (aktualnie t.j. Dz.U z 2020 r., poz. 1689). Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy, opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych, przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Oznacza to, że każdy, kto posiada odbiorniki radiowe i telewizyjne, musi je zarejestrować i opłacać abonament, jeżeli nie jest z tego obowiązku ustawowo zwolniony. Stosownie do art. 2 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej rozpoczyna się zatem od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).

W tym miejscu wierzyciel zaznaczył, iż ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych jest aktualnym aktem prawnym regulującym kwestie związane z opłatami za korzystanie z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i jako obecnie obowiązująca wskazywana jest w prowadzonych postępowaniach mających na celu wyegzekwowanie należności z tytułu abonamentu. Nie oznacza to jednakże, iż postępowania nie mogą być wszczęte wobec osób zobowiązanych, które dokonały rejestracji używanych odbiorników przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r., bowiem obowiązująca wcześniej ustawa, tj. ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 805), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r., a także wydane w celu jej wykonania rozporządzenia, nakładały na użytkowników odbiorników RTV obowiązek ich rejestracji oraz zgłaszania zmian mających wpływ na dokonaną rejestrację (np. aktualizację danych adresowych, wyrejestrowanie odbiorników, zgłoszenie uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych).

Odnosząc się zatem do wniesionego zażalenia wierzyciel stwierdził, iż zajmując stanowisko w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku w zaskarżonym postanowieniu wskazano, że w dniu [...] w Urzędzie Pocztowym J. T.W. dokonał formalności dotyczących rejestracji odbiornika telewizyjnego na dane: T.W., ul. [...], [...] J. Do zaskarżonego postanowienia załączono dowód na tę okoliczność, przy czym pomyłkowo wskazano w ww. postanowieniu, iż T.W. dokonał formalności dotyczących rejestracji odbiorników telewizyjnego i radiofonicznego podczas, gdy z dokumentu rejestracji wyraźnie wynika, że rejestracja dotyczyła odbiornika telewizyjnego. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat, która stanowiła dowód zarejestrowania przedmiotowego odbiornika. Z akt sprawy wynika również, iż zobowiązana (J.F. obecnie: J.W.) świadomie w dniu [...] zwróciła się z wnioskiem o zmianę danych, ze względu na zgon T.W. Do zaskarżonego postanowienia załączono Odcinek "Z", który zawiera podpis zobowiązanej.

W tym miejscu wierzyciel wskazał, iż imienna książeczka radiofoniczna posiadała druki: "Z" - odcinek służący do zgłaszania zmian formalnoprawnych takich jak: zmiana adresu zamieszkania, rodzaju posiadanych odbiorników, odcinek "W - przewidziany do zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników oraz odcinek "U" - służący do wystąpienia przez abonenta, który wyczerpał dowody wpłat, do uzyskania nowej książeczki radiofonicznej celem kontynuowania regulowania opłat abonamentowych (wydanie kolejnej książeczki radiofonicznej po wyczerpaniu dowodów wpłat w poprzednio wydanej stanowiło kontynuację opłat w ramach zgłoszonej rejestracji odbiorników).

Zatem skoro zobowiązana posiadała wiedzę o konieczności zgłoszenia zmiany danych i zdecydowała się to zrobić w 1996 r., to również w sytuacji zaprzestania korzystania z odbiorników w 2007 r. (wyjazd do Irlandii) winna dopełnić odpowiednich czynności w placówce pocztowej. W przypadku zaistnienia okoliczności, z powodu których zaprzestano używania odbiornika telewizyjnego należało w placówce pocztowej dopełnić formalności wyrejestrowania zgodnie z obowiązującymi w danym okresie czasu aktami prawnymi. Zatem w rozpatrywanej sprawie jedynie okazanie dowodu na okoliczność wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego w 2007 r. miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela w zakresie dochodzonych zaległości abonamentowych.

Organ II instancji podkreślił przy tym, że doprecyzowanie przepisów dotyczących zgłaszania przez abonentów zmian formalno-prawnych, w tym aktualizacji danych adresowych oraz wyrejestrowania odbiorników, znajdowało/znajduje się w treści rozporządzeń, które są i były aktami wykonawczymi wydawanymi w celu realizacji ustaw. Ponadto zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych rozporządzeniami formularzach znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników. Każdy użytkownik odbiorników RTV miał zatem dostęp do obowiązujących przepisów, a tym samym Poczta Polska S.A. spełniła wobec abonentów obowiązek informacyjny.

Zgodnie z treścią § 11 obowiązującego rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676) o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9 oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego przez złożenie, w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub przesłanie przesyłką listową z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Formalności dopełnia się poprzez złożenie w placówce pocztowej "Zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych" bądź za pośrednictwem strony internetowej Poczty Polskiej S.A. W okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r., o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym, jak również o zaprzestaniu używania odbiorników rtv użytkownik powinien niezwłocznie powiadomić właściwą placówkę Poczty Polskiej poprzez złożenie "Formularza zgłoszenia zmiany danych" (zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r, w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązującego do 31 grudnia 2013 r. (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342). Wcześniej, zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. (Dz. U, Nr 141 z 2005 r., poz. 1190) czy rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) zmianę danych zawartych we wniosku rejestracyjnym należało zgłosić na odcinku "Z" lub "W" stanowiącym integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych (zasady postępowania w określonych sytuacjach opisane były na drugiej stronie książeczki radiofonicznej).

Czynności zmiany danych w myśl rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) zobowiązana dopełniła w 1996 r. W celu zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników w 2007 r. użytkownik był zobowiązany do wypełnienia i przedłożenia w placówce pocztowej odcinka "W" (t.j. odcinka wyrejestrowania) znajdującego się w książeczce radiofonicznej (odcinki składały się z dwóch części, tj. dla abonenta i dla poczty). Pracownik sprawdzał prawidłowość wypełnienia składanego dokumentu i odnotowywał zgłoszoną zmianę w systemie. Dokument potwierdzony odciskiem datownika i podpisem wydawał abonentowi, natomiast kopia dokumentu przekazywana była do właściwej komórki celem archiwizacji. Zatem w sytuacji dopełnienia ww. formalności powyższy fakt zostałby odnotowany.

W tym miejscu wierzyciel przywołał wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/GI 997/18, który przychylił się do stanowiska Poczty Polskiej S.A. dotyczącego formalności, jakich abonent powinien dopełnić celem wyrejestrowania odbiorników, jak również w kwestii udokumentowania tych czynności. Sąd stwierdził, że na dzień wydania postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela, podmiot ten nie dysponował dokumentem potwierdzającym dopełnienie przez skarżącego formalności przewidzianych prawem związanych z wyrejestrowaniem odbiornika rtv... [...], ... To na skarżącym ciąży obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. Powszechnie, w doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się, że w sytuacji gdy zobowiązany podnosi zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., powinien przedstawić dowody potwierdzające tę okoliczność. Na zobowiązanym bowiem spoczywa ciężar dowodu, gdyż to zobowiązany, wnosząc zarzut egzekucyjny, usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie ustaleń w tym zakresie. W orzeczeniu tym Sąd podzielił w pełni pogląd WSA w Gliwicach wyrażony w wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/GI 927/15, że regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać taki dokument, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika...".

W kontekście powyższego stwierdzono, że roszczenie strony powinno być poparte dowodem wyrejestrowania (które wydawano abonentom na potwierdzenie tego faktu), czego jednak zobowiązana nie dopełniła. To na stronie spoczywa ciężar wykazania okoliczności znoszących w 2007 r. powstały obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. Zaznaczono przy tym, że rejestracja odbiorników dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiornika lub dopełnienia formalności związanych ze zwolnieniem z opłat abonamentowych.

Dalej, odnośnie zarzutu nieistnienia obowiązku, wskazano, iż rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342), które weszło w życie dnia 13 grudnia 2007 r., Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych (w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, tj. do dnia 13 grudnia 2008 r.) indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie. Zobowiązanej został przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...], który zastąpił książeczkę opłat abonamentowych nr [...]. Dowód w postaci duplikatu "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" został załączony do postanowienia z dnia [...]. Użytkownicy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych oraz ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania). Na podstawie obowiązujących przepisów nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Poczta Polska realizując rozporządzenie nie dokonywała powtórnej rejestracji odbiorników, potwierdzonej dotychczasowymi dowodami zarejestrowania w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej, jak również nie wzywała zarejestrowanych posiadaczy odbiorników do potwierdzenia ich użytkowania.

Wejście w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych spowodowało zmianę technologii realizacji usługi radiofonicznej. Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych, które zostały wycofane z użytku, indywidualnych numerów identyfikacyjnych. Od grudnia 2008 r. zarówno abonenci już zarejestrowani, jak i nowi, zaewidencjonowani pozostają pod indywidualnymi numerami, które stanowią osiem ostatnich cyfr w numerze konta bankowego przyporządkowanego danemu abonentowi w celu wnoszenia opłat abonamentowych.

Jednocześnie wierzyciel zaznaczył, że Poczta Polska realizując rozporządzenie nie dokonywała powtórnej rejestracji odbiorników, potwierdzonej dotychczasowymi dowodami zarejestrowania w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej, jak również nie wzywała zarejestrowanych posiadaczy odbiorników do potwierdzenia ich użytkowania. To na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych, o zaprzestaniu korzystania z odbiorników RTV lub posiadaniu uprawnień do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych.

W tym zakresie organ powołał się na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Wr 223/19, w którym stwierdzono, że nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie może zostać utożsamione z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych. Stanowiło to bowiem jedynie element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie imienną książeczkę abonamentową zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem i temu miało też służyć przesłanie dotychczasowym użytkownikom odbiorników RTV zawiadomienia o indywidualnym numerze abonenta. W orzeczeniu tym Sąd podkreślił także, iż użyte w § 6 ust. rozporządzenia wyrażenie "powiadamia użytkownika przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia" oznacza, że zawiadomienie to można przesłać (nawet) w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres. Ustawodawca nie określił bowiem, żadnej szczegółowej formy "powiadamiania". Zresztą i tak, skoro obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy o opłatach abonamentowych, to nawet w sytuacji gdyby skarżący rzeczywiście nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, to okoliczność ta i tak nie uwalniałaby go od (nałożonego przecież ustawą) obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.

Dalej wskazano, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] zostało przesłane pismem z dnia [...] na adres, którym Poczta Polska w tym okresie dysponowała - zgodny z adresem zameldowania zobowiązanej.

Zatem w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązana była obciążona obowiązkiem uiszczania opłat abonamentowych z uwagi na brak skutecznego wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego przed 2008 r.

Zdaniem wierzyciela, skoro wspomniane rozporządzenie z dnia 25 września 2007 r. nie posługuje się pojęciem "doręczenia", lecz "przesłania" zawiadomienia, to Poczta Polska przesyłając skarżącej zawiadomienie w zwykłej przesyłce listowej, prawidłowo wykonała ciążące na niej obowiązki.

Na poparcie powyższego przywołano wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19, w którym wskazano w szczególności, że z treści przywołanych przepisów nie wynika, aby doręczenie powiadomienia dokonywane poprzez przesłane użytkownikowi zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności Poczty Polskiej będącej operatorem wyznaczonym (wcześniej publicznym), który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzającego jego odbiór przez zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt. II GSK 1297/15). Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (por. wyroki NSA: z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt. II GSK 2262/15 oraz z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt. II GSK 913/15). W aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, które to zawiadomienie stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika RTV w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. (podobnie NSA w wyroku z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18).

W dalszych wywodach zaskarżonego postanowienia zauważono, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie to nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Nadto zaakcentowano, że przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., normujące w § 6 tryb nadawania i przesyłania użytkownikom odbiorników RTV zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, nie odwoływały się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym.

W konkluzji powyższych rozważań stwierdzono, że Poczta Polska S.A. nie jest zobowiązana do legitymowania się potwierdzeniem doręczenia przedmiotowego zawiadomienia, a jego nieotrzymanie nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników RTV od obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych.

Dalej organ wskazał, że Poczta Polska S.A. posiada w swoich zasobach archiwalnych elektroniczną wersję "Zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych", bowiem nadanie tych numerów i generowanie zawiadomień informujących o tym fakcie następowało przy pomocy programów informatycznych zawierających bazę zarejestrowanych abonentów (dowód: wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający przesłanie dnia [...] do J.F. (obecnie J.W.) pakietu startowego (P) zawierającego zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat. Umieszczenie przedmiotowego znacznika w historii korespondencji kierowanej do abonenta potwierdza wysłanie w danym dniu zawiadomienia o nadaniu numeru. Powyższe stanowi swoisty rejestr wysłania przedmiotowego zawiadomienia, a zatem spełnienia obowiązku wynikającego z § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r.

Następnie organ wskazał, że Poczta Polska S.A. po zgłoszeniu przez abonenta rejestracji odbiorników RTV i wnoszeniu opłat bądź zaprzestaniu ich wnoszenia nie dokonuje weryfikacji stanu faktycznego. To na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych, zaprzestaniu korzystania z odbiorników lub posiadaniu uprawnień do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych. W tym zakresie przywołano wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19, w którym odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 wskazano, że opłata abonamentowa ma charakter powszechny a jej wyliczenie nie następuje w formie decyzji, ale w drodze czynności materialno - technicznej, w trybie pozaprocesowym lub w drodze samo obliczenia (por. wyroki NSA: z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt I GSK 1806/18, z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15, z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15, z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16). W orzeczeniu tym NSA za chybione uznał stwierdzenie o obowiązku przypominania zobowiązanemu o braku wpływu bieżących opłat abonamentowych jak również o usprawiedliwionym przeświadczeniu strony nie tylko o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, ale i o braku obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych.

Mając na uwadze powyższe organ II instancji zaaprobował wyrażone w postanowieniu z dnia [...], że zarzut nieistnienia obowiązku nie jest zasadny.

Dalej stwierdzono, że w zaskarżonym postanowieniu wierzyciel zasadnie wskazał, że wypełniając obowiązek określony w art. 15 § 1 u.p.e.a. Poczta Polska S.A. skierowała do strony upomnienie [...] z dnia [...] wzywające do dobrowolnego uregulowania należności z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2015 r. do czerwca 2020 r. (wysłane listem poleconym nr [...] za elektronicznym potwierdzeniem odbioru na adres: [...], [...] J.), Upomnienie uznano za doręczone z dniem [...] w myśl art. 44 § 4 K.p.a. Kserokopie przedmiotowego upomnienia oraz koperty, w której zostało przesłane upomnienie (zawierającej datowniki placówki pocztowej potwierdzające dwukrotną awizację przesyłki oraz zwrot przesyłki do nadawcy opatrzonej oznaczeniem EPO co oznacza elektroniczne potwierdzenie odbioru) załączono do zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo do postanowienia z dnia [...] załączono także wydruk raportu ze zintegrowanego systemu teleinformatycznego, który jest informacją elektroniczną wygenerowaną na podstawie danych przechowywanych w systemie Poczty Polskiej S.A. Jak wynika z przedstawionego raportu ZST śledzenia przesyłki poleconej nr [...] oraz adnotacji na kopercie zawierającej przedmiotowe upomnienie przesyłka została awizowana w dniu [...] z powodu niemożności doręczenia oraz awizowana powtórnie w dniu [...]. Z powodu nieudanego doręczenia, podjęto decyzję o zwrocie przesyłki do nadawcy dnia [...]. Wydruk ze zintegrowanego systemu teleinformatycznego to jedyny i zarazem wystarczający dowód awizowania przesyłki, uzyskany poprzez wydrukowanie obrazu w formacie PDF (dowód: kserokopia dokumentu elektronicznego wygenerowanego w dniu 23 grudnia 2020 r. z systemu Poczty Polskiej S.A.). Zauważono przy tym, że aby przewidziane w art. 44 § 4 K.p.a. domniemanie doręczenia było skuteczne, przesyłka zawierająca pismo musi być zaadresowana na prawidłowy adres, co w niniejszej sprawie zostało spełnione.

Wobec powyższego zaaprobowano oddalenie zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia.

Organ II instancji podtrzymał całość argumentacji przedstawionej w postanowieniu z dnia [...] i stwierdził, że strona jest zobowiązana do uiszczenia opłat abonamentowych za okres objęty tytułem wykonawczym z dnia [...] nr [...].

W skardze na powyższe postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, reprezentujący skarżącą adwokat zarzucił naruszenie prawa materialnego:

1. § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego poprzez uznanie, że pomimo braku rejestracji i braku doręczenia indywidualnego numeru identyfikacyjnego istnieje dowód rejestracji odbiornika RTV, podczas gdy brak dowodów, aby skarżąca w ogóle posiadała odbiornik RTV;

3) naruszenie § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia poprzez uznanie, że doszło do skutecznego powiadomienia skarżącej o nadaniu numeru mimo braku jakiegokolwiek dowodu nadania pisma zawierającego zawiadomienie, wydruk z bazy danych o abonentach załączony do zaskarżonego postanowienia nie stanowi dowodu wysłania zawiadomienia, bowiem jak wynika z nagłówka wydrukowanego pliku, dotyczy on zmiany danych adresowych;

4) naruszenie przepisów postępowania poprzez błędną wykładnię art. 42 i art. 44 K.p.a. i uznanie, że doszło do skutecznego doręczenia upomnienia, w sytuacji kiedy korespondencja zawierająca upomnienie nie została wysłana na adres zamieszkania skarżącej, która od 2007 r. na stałe mieszka w Irlandii i w żaden sposób nie mogła odebrać w dniu [...] upomnienia wysłanego na adres, pod którym skarżąca nigdy nie mieszkała, a ponadto (jak wskazuje organ w uzasadnieniu swojego postanowienia) nastąpiło nieudane doręczenie przesyłki z uwagi na co konieczny był jej zwrot do nadawcy;

5) błędne ustalenie, że zobowiązana w okresie objętym tytułem wykonawczym jako posiadacz odbiornika RTV miała obowiązek opłacania abonamentu, w sytuacji kiedy zobowiązana nie była i nie jest posiadaczem odbiornika ani radiofonicznego ani telewizyjnego, a tym samym go nie używa, nie dokonywała rejestracji odbiornika, a ponadto nie otrzymała powiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego (organ wskazał, że takie powiadomienie wysłał przesyłką zwykłą, lecz nie ma żadnego dowodu nadania tej przesyłki).

Wobec tak sformułowanych zarzutów wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z dnia [...] oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że oddalając zarzuty zobowiązanej organ stosuje domniemanie, że skoro T.W. zarejestrował odbiornik RTV, to znaczy, że jest on używany przez skarżącą, pomimo tego, że skarżąca nigdy nie mieszkała pod adresem rejestracji odbiornika, a od 2007 r. nie mieszka w Polsce. Jednocześnie podniesiono, że organ w żaden sposób nie wykazał, aby doręczył stronie zawiadomienie o nadaniu indywidulanego numeru rejestracyjnego. Wierzyciel wskazał jedynie, że zawiadomienie takie (pakiet startowy) wysłano zwykłą przesyłką, co rzekomo ma wynikać z załączonego wydruku z bazy danych o abonentach. Jednak wydruk ten, jak wskazuje jego nazwa, dotyczy zmian danych adresowych, zawiera też datę 2014-12 (nie wiadomo czego ta data dotyczy) oraz zapis, że w dniu 16 maja 2008 r. rzekomo nadano jakąś przesyłkę (N), przy czym również nie wiadomo co ta przesyłka miała zawierać.

W § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego postanowiono, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłat abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej, niż przez okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Ustawa o opłacie abonamentowej w art. 2 ust. 3 wiąże obowiązek powstania zobowiązania w tej opłacie z faktem rejestracji odbiornika i pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym tej rejestracji dokonano. Powyższe oznacza, że po upływie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie przepisów rozporządzenia, książeczki nie mogą stanowić dowodu zarejestrowania odbiornika i tym samym dowodu powstawania zobowiązań w opłacie abonamentowej po upływie tego okresu. W § 5 ust. 2 Rozporządzenia postanowiono, że operator publiczny w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1 indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika - osobę posiadającą odbiornik, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zgodnie zaś z § 3 pkt 2 w/w Rozporządzenia dowodem zarejestrowania odbiorników jest zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi. W niniejszej sprawie nie wykazano bezspornie, że organ dopełnił w terminie tego obowiązku.

Organ dokonał również błędnej wykładni art. 42 i art. 44 K.p.a. i wadliwie uznał, że doszło do skutecznego doręczenia upomnienia, w sytuacji kiedy korespondencja zawierająca upomnienie nie została wysłana na adres zamieszkania strony, która od 2007 roku na stałe mieszka w Irlandii i w żaden sposób nie mogła odebrać w dniu [...] upomnienia wysłanego na adres, pod którym skarżąca nigdy nie mieszkała.

W odpowiedzi na skargę wierzyciel podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] którym organ ten utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...], obejmującym nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz o oddaleniu zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia.

Stosownie do art. 1 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 p.u.s.a.).

Szczegółowy zakres przedmiotowy kontroli sądowoadministracyjnej został sformułowany w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z aktualnym brzmieniem, nadanym przez art. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r., zmieniającej p.p.s.a. (Dz. U z 2019 r., poz. 2070), które weszło w życie z dniem 30 lipca 2020 r., sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Wypada w tym względzie zauważyć, że przed nowelizacją przepis nie dopuszczał zaskarżenia postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Aktualnie przepis nie przewiduje wyłączeń tego rodzaju. W niniejszej sprawie została złożona skarga na postanowienie wierzyciela w przedmiocie oddalenia zgłoszonych przez zobowiązaną w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów nieistnienia obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia. Z racji tego, że wniesienie skargi nastąpiło po dacie wspomnianej wyżej nowelizacji, nie ulega wątpliwości, że jest ona dopuszczalna i jako taka podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd.

Przystępując w dalszej kolejności do merytorycznej analizy niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej stanowią podstawowy środek służący ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) - wnosi się je do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują z kolei przepisy art. 34 u.p.e.a.

Poprzez wniesienie zarzutu zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego, w stosunku do którego obowiązuje generalne domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por.: P. M. Przybysz, Komentarz do art. 33 u.p.e.a., [w:] P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, WKP 2021). Jak stanowi art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4)brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości lub części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zaprezentowane wyżej przesłanki tworzą katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty znajdujące oparcie w jednej z wymienionych przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez wierzyciela i następnie organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 3 grudnia 2013 r., z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13 wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie :http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie należy zwrócić uwagę na obecny w judykaturze pogląd prawny, iż podstawy poszczególnych zarzutów wyłączają się wzajemnie (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3535/15), co oznacza, że nie można przywoływać jednej okoliczności jako podstawy dwóch lub więcej zarzutów.

Nadto wymaga odnotowania, iż w aktualnym stanie prawnym, ukształtowanym w ramach nowelizacji postępowania egzekucyjnego w administracji z dnia 11 września 2019 r. (Dz. U. 2019 r., poz. 2070), która weszła w życie w dniu 30 lipca 2020 r., skuteczność wniesienia zarzutów nie jest już uzależniona od zachowania terminu siedmiodniowego, liczonego od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Ten ostatni, zgodnie z dyspozycją art. 35 § 1 u.p.e.a., wpływa aktualnie jedynie na kwestię zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które miało miejsce w niniejszej sprawie.

Co warte podkreślenia, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest ograniczony zarzutami podniesionymi w skardze, lecz zawsze pozostaje związany granicami sprawy rozpoznawanej przez organ. W przypadku zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny wyznaczają wskazane przez stronę zobowiązaną zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Sąd nie może objąć kontrolą innej sprawy niż ta, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10).

W analizowanej sprawie skarżąca zgłosiła zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.).

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych za okres objęty postępowaniem egzekucyjnym wskazać należy, że w niniejszej sprawie wierzyciel wykazał, iż miała miejsce rejestracja odbiornika telewizyjnego na imię i nazwisko zobowiązanej. Do przekazanych sądowi akt administracyjnych załączono potwierdzone za zgodność z oryginałem: kserokopię wniosku T.W. o zezwolenie na używanie urządzenia odbiorczego – telewizora z dnia [...] (wydano wówczas książeczkę nr [...]) oraz kserokopię odcinka "Z" z książeczki radiofonicznej nr [...], który potwierdza, że skarżąca w związku ze śmiercią ojca T.W. dopełniła obowiązku aktualizacyjnego i zarejestrowała się w miejsce zmarłego ojca jako użytkownik odbiornika telewizyjnego.

Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (aktualnie t.j. Dz.U z 2020 r., poz. 1689), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.

Według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (por. wyrok TK z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83 oraz wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 wskazanej ostatnio ustawy). Trybunał Konstytucyjny uznał również, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek.

W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania.

Zatem jeśli organ wykazał dokonanie rejestracji odbiornika telewizyjnego, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14, z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14; z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13 oraz WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 57/14).

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika zawarte w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r., poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz §11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym powyżej wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt I GSK 637/21 konstrukcja powołanych wyżej uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego, a obowiązek ten nie może być przerzucany na wierzyciela. Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanego jest zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia.

Bezsporne jest, że w niniejszej sprawie skarżąca nie przedłożyła dowodu wyrejestrowania odbiornika TV, czego winna była dokonać w razie zaprzestania użytkowania telewizora w związku z wyjazdem w 2007 r. do Irlandii. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że skutków zarejestrowania odbiornika i niewyrejestrowania go w opisany powyżej sposób nie niweczą takie okoliczności jak: wykazanie, że abonent nie jest już właścicielem nieruchomości, względnie nie zamieszkuje pod adresem, pod którym zarejestrował odbiornik. Obowiązek w zakresie opłat abonamentowych nie wynika bowiem z domniemania odbioru programu poprzez odbiornik zlokalizowany pod określonym adresem.

Nawiązując do pozostałej argumentacji strony skarżącej wskazać należy, że w aktach administracyjnych znajduje się również duplikat zawiadomienia skarżącej (użytkownika odbiornika zarejestrowanego wg imiennej książeczki opłaty abonamentowej nr [...]) na adres zgodny z adresem rejestracji odbiornika TV

o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego ([...]) opatrzony podpisem (faksymilą) Kierownika Wydziału Abonamentu RTV – I.F. i datą [...].

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że Poczta Polska S.A., uprawniona na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 a ustawy o opłatach abonamentowych do otrzymywania danych z rejestru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397 i 2294 oraz z 2020 r. poz. 695) pozyskała z właściwego rejestru aktualny adres zameldowania skarżącej ( [...], [...] J.), z czego wynika, że wraz z wyjazdem do Irlandii, w której według oświadczenia skarżąca zamieszkuje na stałe, strona nie dopełniła formalności wymeldowania się z lokalu położonego pod wskazanym wyżej adresem. Jest to jednocześnie adres, który strona wskazała dokonując rejestracji odbiornika i adres, pod który wysyłano korespondencję dla abonentki.

w

Sąd stwierdza, że obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie ma wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV. Skutkiem rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. była bowiem utrata wyłącznie mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych. Poza tym, zgodnie z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r., operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zaakcentowania wymaga, że użyte w § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia wyrażenie "powiadomienie" oznacza, iż przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. m.in. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2116/16).

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd NSA zawarty w wyroku z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2262/15, iż "użytkownicy, którym nadano indywidualny numer identyfikacyjny przed dniem 12 grudnia 2008 r., w którym to upływał termin wskazany w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, kontynuują wnoszenie opłat abonamentowych, bez konieczności ponownej rejestracji odbiorników rtv oraz zastosowania trybu, o którym mowa w § 2 tego rozporządzenia. Zawiadomienie to, stanowi dowód zarejestrowania odbiorników w rozumieniu przepisu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (...) Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny (por. wyroki NSA z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18 oraz z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt GSK 1297/15). Użytkownicy, posiadający w dniu wejścia wżycie rozporządzenia z 25 września 2007 r. imienną książeczkę opłat abonamentowych, kontynuowali wnoszenie opłat abonamentowych, bez konieczności dokonywania ponownej rejestracji odbiorników rtv.(...) W tym kontekście nie zostały również naruszone przepisy prawa materialnego, tj. § 5 rozporządzenia oraz art. 2 ust. 1-3 ustawy o opłatach abonamentowych."

Z powołanego orzecznictwa należy wyprowadzić konkluzję, że Poczta Polska S.A. nie jest zobowiązana do legitymowania się potwierdzeniem doręczenia przedmiotowego zawiadomienia, gdyż prawodawca nakazał operatorowi przesłanie zawiadomień, nadto nie wskazał, że zawiadomienia należało wysłać przesyłką rejestrowaną. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Powyższe, ugruntowane stanowisko judykatury potwierdził NSA także w niedawno wydanym wyroku z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 891/21, stwierdzając, że obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV.

We wspomnianym orzeczeniu podkreślono jednocześnie, że sam fakt nieposiadania odbiornika nie zwalnia jeszcze od opłat abonamentowych. Trzeba bowiem, w takiej sytuacji, złożyć dyspozycję wyrejestrowania odbiorników RTV w placówce pocztowej, listownie lub przez stronę internetową operatora. Dopiero wtedy jest się zwolnionym z opłat abonamentowych.

Rejestracja odbiorników dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła zatem mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiornika lub dopełnienia formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z § 3 obowiązującego w 2007 r., w którym skarżąca miała wyjechać do Irlandii, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych posiadacz imiennej książeczki abonamentowej zobowiązany był powiadomić placówkę operatora publicznego, o której mowa w § 1, o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany lub zaistnienia zdarzenia. Dopełnienia tych formalności skarżąca nie wykazała, a – jak podkreślono w odpowiedzi na skargę – dogłębne przeszukanie zasobów archiwalnych, zapisów systemowych oraz adnotacji w bazie abonentów również nie potwierdziło wyrejestrowania odbiornika.

Jak więc wykazano powyżej oddalenie zarzutu nieistnienia obowiązku było zasadne.

Słusznie także nie uwzględniono zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia.

w

Wierzyciel z uwagi na brak realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] w dniu [...] listem poleconym z elektronicznym potwierdzeniem odbioru nr [...] skierował do skarżącej na adres: ul. [...], [...] J., upomnienie nr [...] obejmujące zaległość za okres od stycznia 2015 r. do czerwca 2020 r. Przedmiotowe upomnienie zostało wystawione na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. W upomnieniu zostało wskazane, że zaległą kwotę należy wpłacić w ciągu 7 dni, licząc od dnia doręczenia niniejszego upomnienia oraz, że w przypadku nieuregulowania należności we wskazanym terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej, co spowoduje obciążenie dodatkowymi kosztami prowadzonej egzekucji.

W myśl art. 44 § 1 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., tj. adresatowi pod prawidłowo oznaczonym adresem jego miejsca zamieszkania, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy, operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1041 ze zm.) przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczenia pisma przez operatora pocztowego. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Zgodnie z art. 44 § 4 K.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Przedmiotowe upomnienie po dwukrotnej awizacji poprzez pozostawienie awiza w skrzynce oddawczej adresata w dniu [...] oraz w dniu [...], zostało zwrócone wierzycielowi jako niepodjęte w terminie w dniu [...], co udokumentowano w aktach sprawy potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopią upomnienia nr [...] oraz potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopią koperty zwrotnej, w której przesłano upomnienie Nr [...]. W związku z tym wymogi z art. 44 § 2 i § 3 K.p.a. zostały spełnione, a uznanie przesyłki za doręczoną w dniu [...] było zgodne z art. 44 § 4 K.p.a. W nawiązaniu do argumentacji skargi wskazać należy, że doręczenie w trybie art. 44 K.p.a. stanowi tzw. fikcję prawną polegającą na uznaniu doręczenia za dokonane, mimo że strona postępowania nie zapoznała się z treścią kierowanej do niej korespondencji (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 484/13).

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.