Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 353/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 61, art. 61a § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lipca 2019 r. sprawy ze skargi J. L. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w P. z dnia [...] 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Zarządu Zlewni Wód [...] w P. postanowieniem z dnia [...] 2018 r., nr [...] MG, na podstawie art. 61a §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2096, dalej: "k.p.a.") oraz art. 196 ust. 15 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018r., poz. 2268), odmówił wszczęcia postępowania o zmianę ewidencji poprzez zmianę funkcji rowu melioracyjnego [...] położonego w miejscowości K., gmina R., na rów drogowy oraz wykreślenia z ewidencji melioracji wodnych ww. rowu na odcinku od rzeki S. do drogi expressowej S-ll, tj. w km 0+000 - 0+830.

W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 13 września 2018r. J. L. wystąpił do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, przekazanego do Dyrektora Zarządu Zlewni Wód [...] w P. w dniu 24 września 2018r., o wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu lub na wniosek strony w sprawie aktualizacji ewidencji poprzez zmianę funkcji rowu melioracyjnego [...] na rów drogowy oraz wykreślenia ww. rowu z ewidencji na odcinku od rzeki S. do drogi expressowej [...], tj. w km 0+000 - 0+830 . Wnioskodawca wyjaśnił, że zgodnie z decyzją Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] z dnia [...] 2018r., nr [...], rów [...] na odcinku od km 0+000 do km 0+200 utracił funkcje urządzenia wodnego - rowu melioracji wodnej szczegółowej [...] i stanowi odbieralnik wód opadowych i roztopowych z dróg publicznych. W związku z powyższym wnioskuje o zmniejszenie stanu ewidencyjnego i zmianę funkcji rowu z melioracyjnego na rów drogowy.

Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. następnie wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 196 ust. 15 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne – (Dz.U. z 2018 r., poz. 2268), właściciel urządzenia melioracji wodnych zgłasza do Wód Polskich zmianę danych, o których mowa w ust. 12, w terminie 30 dni od dnia wystąpienia tych zmian. Wnioskowany do zdjęcia z ewidencji odcinek rowu [...], na odcinku od km 0+000 do km 0+200 rowu, zlokalizowany jest na działce nr ewid.[...], obręb K., gm. R. i stanowi własność Gminy R.. W związku z tym pismem z dnia 23 listopada 2018r. zwrócono się do właściciela ww. urządzenia melioracji wodnych o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia 04 grudnia 2018r. znak [...] Urząd Gminy R., jako właściciel nieruchomości, podtrzymał stanowisko, że rów [...] jest rowem melioracyjnym i z racji odwadniania przyległych gruntów rolniczych pełni funkcję melioracyjną. W świetle powyższego, w przedmiotowej sprawie nie są spełnione przesłanki zastosowania art. 196 ust. 15 ustawy 20 lipca 2017 roku Prawo wodne. Organ powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2018r. sygn. II OSK 2691/16, w którym stwierdzono, że: "Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest, według art. 61a § 1 k.p.a. wystąpienie przesłanki o charakterze podmiotowym lub przesłanki o charakterze przedmiotowym. Przesłanki te mają charakter samoistny, co oznacza, że wystąpienie jednej zamyka dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie. W sprawie istotne jest wystąpienie przesłanki przedmiotowej. Przesłanka przedmiotowa wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie jest spełniona, jeżeli przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie."

J. L. wniósł w terminie zażalenie na postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P., żądając jego uchylenia, rozpatrzenie wniosku czy to z urzędu, czy na wniosek strony, doprowadzenie ewidencji melioracji wodnych do stanu rzeczywistego. Skarżący podniósł, że w rozpatrywanej sprawie istnieje ostateczna decyzja administracyjna, której nie kwestionował właściciel działki (stanowisko Gminy R. właściciela działki [...] w aktach sprawy). Pisemne stanowisko z 04.12.2018 r., w którym Gmina kwestionuje ostateczną decyzję administracyjną, na podstawie której oparto rozstrzygnięcie jego wniosku, prowadzi do dysharmonii prawnej dla wielu podmiotów korzystających z danych z ewidencji. Także jednostki Państwowego Gospodarstwa Wodnego korzystają z ewidencji informując o obowiązku utrzymywania urządzeń melioracji wodnych. Stąd odmowa wszczęcia postępowania, czyli doprowadzenia do zgodności ewidencji ze stanem rzeczywistym, jest naruszeniem Konstytucji oraz zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a.

Zdaniem skarżącego Dyrektor Zarządu Zlewni w P. dokonał błędnej wykładni zapisów art. 196 Prawa wodnego poprzez pominięcie zapisów art. 296 pkt 11 i 13 oraz art. 196 pkt 14 w powiązaniu do brzmienia art. 196 pkt 1 i 2. Z analizy całego art. 196 wynika, że enumeratywnie zostało unormowane jedynie zgłoszenie i zmiana danych wyłącznie dla urządzeń, które nie zostały wykonane na koszt Skarbu Państwa. Dodatkowo wskazano warunek zgłoszenia - dołączenie (czyli istnienie) kopii zgody wodnoprawnej określającej warunki korzystania z wód (brzmienie art. 196 pkt 13). Stosując zatem wyłącznie wykładnię językową - i to wybiórczo do dwóch punktów art. 196, organ uchyla się od ustawowych obowiązków prowadzenia ewidencji odpowiadającej stanowi, mając przy tym wiedzę o decyzji z dnia 18 czerwca 2018 r. o zmianie funkcji rowu z melioracyjnego na drogowy.

Zdaniem skarżącego organ pominął wykładnię celowościową, a na podkreślenie zasługuje fakt, iż melioracje wodne są zazwyczaj urządzeniami liniowymi, należącymi wielokrotnie do różnych właścicieli i niedopełnienie obowiązku jednego z nich może zaburzyć stan faktyczny ewidencji.

Ponadto w aktach sprawy nie znajduje się decyzja/postanowienie organu odnośnie wszczęcia i/lub zakończenia postępowania na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wobec właściciela działki [...], który nie wykonuje obowiązku nałożonego ustawą w związku z ostateczną decyzją z czerwca 2018 r. Zgodnie z tą decyzją, po jej uprawomocnieniu, właściciel winien w ciągu 30 dni zgłosić zmiany wynikające z tej decyzji do ewidencji, a w szczególności:

1. nieistnienie rowu w odcinku 0-200 (umorzenie odtworzenia),

2. zmiana funkcji z melioracyjnego na drogowy w odcinku 200 do 450.

Skarżący wskazał na zapisy art. 2 § 12 ust. 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym pozostająca we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego, gdzie organem egzekucyjnym i wierzycielem będzie Dyrektor Zarządu Zlewni w P., a zobowiązanym będzie Gmina R. reprezentowana przez Wójta [...]. Ponieważ organ nie doprowadził do wystąpienia przez właściciela działki do zgłoszenia zmiany danych w ewidencji wód, to na podstawie art. 6 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji składa skargę na bezczynność wierzyciela (czyli Dyrektora Zarządu Zlewni PGWWP w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucji. Skarżący podniósł, że swój interes i faktyczny i prawny wykazał w niniejszym zażaleniu. Istniejąca linia orzecznicza (WSA Gorzów Wlkp. 1 SA/Go 678/08 z 30.10.2008 r.) potwierdza to stanowisko zarówno co do skargi na bezczynność, jak i zażalenia na postanowienie, gdyż "niewykonywanie ustalonego w orzeczeniu .lub wynikającego z mocy prawa obowiązku podważa sens jego wprowadzania lub orzekania. Zasady ogólne postępowania administracyjnego są zasadami postępowania egzekucyjnego."

Zdaniem skarżącego w związku z fałszywą ewidencją zostało wydane postanowienie, w którym mimo wiedzy o stanie rzeczywistym w obszarze działek [...], nakłada się na niego obowiązek odtworzenia czegoś, co nie istnieje.

Analizując odmowę uznania za stronę, skarżący wskazał, iż stosowne artykuły i prawa wodnego i prawa cywilnego regulują obowiązki właścicieli działek przyległych do urządzeń wodnych/melioracyjnych. Stąd oparcie się wyłącznie na brzmieniu dwóch punktów art. 196 prawa wodnego w postanowieniu organu nie odzwierciedla zapisów art. 28 k.p.a.: "stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek." i istniejącej sytuacji. Zatem posiada przymiot strony.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód [...] w P. postanowieniem z dnia [...] 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podniósł, że zgodnie z regułą zawartą w art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Powołany przepis winien być interpretowany w powiązaniu z przepisami prawa materialnego, które wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji oraz normują inicjatywę co do powstania stosunku prawnego określonej treści. Stosownie zaś do art. 61a k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61a k.p.a., obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r., został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 6, poz. 18). Nowelizacja ta pozwala na wyraźniejsze rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Powołany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Skoro jednak na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, iż w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (wyrok WSA w Warszawie z dnia 04.12.2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1493/12).

Przenosząc powyższe do niniejszej sprawy organ podkreślił, że organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania o zmianę ewidencji melioracji wodnych poprzez zmianę funkcji rowu melioracyjnego [...] na rów drogowy i wykreślenie z niej wymienionego rowu podnosząc, że podanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. Z akt sprawy wynika, że wniosek o zmianę wpisu w ewidencji melioracji wodnych, prowadzonej przez Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P., złożył J. L., tymczasem zgodnie z art. 196 ust. 15 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne "Właściciel urządzenia melioracji wodnych zgłasza do Wód Polskich zmianę danych, o których mowa w ust. 12, w terminie 30 dni od dnia wystąpienia tych zmian". Zgodnie z art. 196 ust. 12 ustawy Prawo wodne Zgłoszenie, o którym mowa, obejmuje: imię i nazwisko oraz adres albo nazwę i siedzibę właściciela urządzenia melioracji wodnych, sposób korzystania z wód, rodzaj urządzenia melioracji wodnych, jego parametry i stan techniczny, obszar zmeliorowany, lokalizację urządzenia, w tym nazwę lub numer obrębu ewidencyjnego, numer lub numery działek ewidencyjnych oraz współrzędne. Co istotne, właścicielem działki o nr ew. 194 obręb K. gmina R., na której znajduje się sporny odcinek rowu [...], jest Gmina R., tym samym zmiany w ewidencji melioracji wodnych prowadzonej przez Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Poznaniu można dokonać tylko na wniosek Wójta Gminy R..

Skoro zatem z wnioskiem o zmianę danych wystąpiła osoba nie będąca właścicielem, brak było podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego przez Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. w trybie art. 196 ust. 15 ustawy Prawo wodne, a argumentacja podniesiona przez skarżącego w zażaleniu nie znajduje uzasadnienia w niniejszym przypadku.

Kończąc organ wyjaśnił, że podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest według art. 61a §1 k.p.a. wystąpienie przesłanki o charakterze podmiotowym lub przesłanki o charakterze przedmiotowym. Przesłanki te mają charakter samoistny, co oznacza, ze wystąpienie jednej zamyka dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2018 r. II OSK 2691/16).

J. L. wywiódł na to rozstrzygniecie skargę pismem z dnia 21 marca 2019 r., uzupełnioną pismem z dnia 2 kwietnia 2019 r.

Skarżący ponownie zarzucił naruszenie art. 61a k.p.a. przez jego niewłaściwe (bezpodstawne) zastosowanie w niniejszej sprawie w sytuacji istnienia w obrocie prawnym postanowienia z dnia [...].2019 r., nr [...], w sprawie uzgodnienia w zakresie melioracji wodnych inwestycji polegającej na legalizacji samowoli budowlanej z 1976 r. - budowa stawu wraz z towarzyszącymi urządzeniami wpustowymi i spustowymi, grobli i mnicha wodnego na jego działce, gdyż zalecenia organu II instancji opierają się na ewidencji urządzeń melioracyjnych, a nie na stanie faktycznym. Wiążące organ I instancji zalecenia organu w ww. postanowieniu są następujące: "Ponownie rozpatrując sprawę rzeczą organu będzie ustalenie stanu faktycznego i ustalenie zasięgu oddziaływania urządzenia melioracji wodnej, tj. rowu, na działkę nr [...].", co w dostatecznym stopniu potwierdza posiadanie przez niego interesu prawnego we wszczęciu niniejszego postępowania. Ustalenia odnośnie stanu faktycznego rowu są znane organom z urzędu i wynikają z decyzji Prezesa GWWP z 18.06.2018 r.

Skarżący zarzucił ponadto naruszenie art. 61a k.p.a. w związku z art. 2 § 2 ust. 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. pominięcie jego wniosku o wszczęcie postępowania z urzędu i wyegzekwowania obowiązku wynikającego z art. 196 ust. 15 ustawy prawo wodne.

Zdaniem skarżącego organ nie wywiązał się z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, naruszając tym samym art 7, art. 8, art 77 par. 1, art 78, art. 80 i art. 107 par,3 w zw. z art. 140 i art 144 k.p.a. Skarżący wskazał na brak zgromadzenia całego materiału dowodowego, w tym stanowiska właścicieli innych działek, na których położony jest rów drogowy, dokonanie ustaleń jedynie wobec fragmentu rowu w km 0+00 do 0+200, a pominięcie ustaleń dla fragmentu rowu w km 0+200 do 0+830 oraz brak ustaleń, czy rów drogowy został wykonany na koszt skarbu państwa.

Skarżący zarzucił również naruszenie prawa materialnego i procesowego, tj. art. 107 § 3 k.p.a. i art 196 ust 13 w zw. z art. 196 ust 12, art i 96 ust. 11 i art 199 ust. 2 Prawa wodnego w związku ze zmianą przepisów art. 196 ust. 11. Zarzucił ponadto naruszenie prawa procesowego i materialnego, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w nawiązaniu do art. 566 ust. 1 prawa wodnego w powiązaniu do art.6 ust. 2 pkt.2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji, wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów. Zgodnie z art. 566 pkt. 1 ustawy prawo wodne Przepisy wykonawcze wydane na podstawie (...) art. 78 ust. 3, (...) ustawy uchylanej w art. 573 zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych (...) jednak nie dłużej niż przez 18 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy".

W pismem procesowym z dnia 21 czerwca 2019 r. skarżący podniósł, że organy pominęły, iż rów [...] położony jest wielu działkach i Gmina R. nie jest wyłącznym właścicielem działek, na których rów ten przebiega. GDDKiA jest właścicielem działek [...] i [...], na których rów ten jest położony. Załączył dane z księgi wieczystej nr [...] z 21.06.2019 r., wykaz gruntów należących do Gminy R. z 21.10.2018 r., dane dot. przebiegu rowu pozyskane z Urzędu Marszałkowskiego Województwa W. z [...].2016 r.

Pismem procesowym z dnia 27 czerwca 2019 r. skarżący przesłał stanowisko Wojewody W. – pismo z dnia 25 czerwca 2019 r. znak [...], wskazując, że organ ten potwierdza możliwość wyegzekwowania obowiązku zgłoszenia zmian w ewidencji wód przez Gminę R. – właściciela działek nr [...] i [...] oraz przez GDDKiA – właściciela działek nr [...] i [...].

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód [...] w P. odpowiadając na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości postanowienia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód [...] w P., który postanowieniem z dnia [...] 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni Wód [...] w P. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany ewidencji poprzez zmianę funkcji rowu melioracyjnego [...] położonego w miejscowości K., gmina R., na rów drogowy oraz wykreślenia z ewidencji melioracji wodnych ww. rowu na odcinku od rzeki S. do drogi expressowej [...], tj. w km 0+000 - 0+830.

Podstawę rozstrzygnięć w niniejszej sprawie stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Nowelizacja k.p.a., wprowadzająca art. 61a § 1, w zamyśle ustawodawcy miała zagwarantować wyraźniejsze niż dotychczas rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego (jego wszczęcie), od etapu merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Omawiany przepis kreuje zatem po stronie organu obowiązek przeprowadzenia wstępnej analizy zgłoszonego żądania pod kątem ewentualnego wystąpienia przesłanek uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną (przesłanka podmiotowa) lub z innych uzasadnionych przyczyn (przesłanka odnosząca się do przedmiotu sprawy) postępowanie nie może być wszczęte. Analizowany przepis wskazuje dwie samodzielne i niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania.

W przedmiotowej sprawie organy obu instancji uznały, że zachodzi przesłanka podmiotowa uniemożliwiająca wszczęcie postępowania. Istota sporu dotyczy zatem uznania przez organy administracji, że postępowanie w sprawie zmiany w ewidencji urządzeń melioracji wodnych nie może zostać wszczęte, bowiem wnioskodawca J. L. nie był podmiotem uprawnionym do żądania wszczęcia postępowania w tak zakreślonym przedmiocie. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zakres niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej nie obejmuje zarzucanej bezczynności organów w zakresie braku reakcji na wniosek skarżącego o przeprowadzenie aktualizacji ewidencji z urzędu, w ramach ciążących na organach prowadzących ewidencję obowiązków jej utrzymywania w aktualności, czy też wyegzekwowania obowiązków w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tym zakresie skarżący, o ile uważa, że sprawy te powinny podlegać kontroli sądu administracyjnego, może wywieść odrębne skargi na bezczynność.

Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności przedmiotowej skargi przypomnieć należy, że żądanie zmiany w ewidencji dotyczyło zmiany funkcji rowu melioracyjnego [...] położonego w miejscowości K., gmina R., na rów drogowy oraz wykreślenia z ewidencji urządzeń melioracji wodnych ww. rowu na odcinku od rzeki [...] do drogi expressowej [...], tj. w km 0+000 - 0+830. Z akt sprawy wynika, że rów [...] stanowi urządzenie melioracji wodnych (art. 197 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego) i na wskazanym odcinku obejmuje działkę o numerze geodezyjnym 194 obr. K. gm. R., będącą własnością Gminy R.. Mając to na uwadze organy obu instancji zgodnie uznały, że podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o aktualizację wpisu w ewidencji urządzeń wodnych we wnioskowanym zakresie jest Wójt Gminy R., który wykonuje prawa właścicielskie w stosunku do przedmiotowej działki.

W związku z tym, że przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie zmian w ewidencji urządzeń melioracji wodnych, w pierwszej kolejności należało zatem ustalić, czy skarżący posiada status strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy dany podmiot ma interes prawny, nie decyduje zatem sama wola podmiotu, który z różnych przyczyn może być zainteresowany prowadzeniem postępowania. Interes prawny nie jest bowiem tożsamy z interesem faktycznym, który oznacza, że określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz to zainteresowanie nie znajduje oparcia w przepisach prawa, które stanowiłyby podstawę żądania stosownych czynności organu.

W postępowaniu dotyczącym wprowadzenia zmian w ewidencji urządzeń melioracji wodnych, normy materialnoprawne określające krąg stron postępowania zawiera przepis art. 196 pkt 15 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, właściciel urządzenia melioracji wodnych zgłasza do Wód Polskich zmiany danych, o danych, o których mowa w ust. 12, w terminie 30 dni od dnia wystąpienia tych zmian. Zgodnie z art. 196 pkt 12 w zw. z pkt 11 zgłoszenie to obejmuje: imię i nazwisko oraz adres albo nazwę i siedzibę właściciela urządzenia melioracji wodnych, sposób korzystania z wód, rodzaj urządzenia melioracji wodnych, jego parametry i stan techniczny, obszar zmeliorowany, lokalizację urządzenia, w tym nazwę lub numer obrębu ewidencyjnego, numer lub numery działek ewidencyjnych oraz współrzędne.

Obowiązujące przepisy ograniczają zatem krąg podmiotów uprawnionych do żądania aktualizacji ewidencji urządzeń melioracji wodnych. Krąg ten jest zamknięty. Jednocześnie przepisy te należy odczytać jako kształtujące legitymację prawną do żądania wszczęcia postępowania aktualizacyjnego w ewidencji gruntów, wskazujące, kto w tym postępowaniu posiada interes prawny (por. m.in. wyrok w sprawie III SA/Kr 1728/17, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako CBOSA).

W konsekwencji należy przyjąć, że podmiot uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o aktualizację danych w ewidencji urządzeń wodnych czy urządzeń melioracji (podmiot posiadający interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a.) określają przepisy ustawy Prawo wodne oraz rozporządzenia ewidencyjnego. Te zaś, jak wyżej wskazano, czynią uprawnionym do wszczęcia postępowania wyłącznie podmioty legitymujące się tytułem własności do nieruchomości objętej żądaniem zmiany. Skoro z wnioskiem o zmianę danych wystąpiła osoba nie będąca właścicielem urządzenia melioracji wodnych, to brak było podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego przez Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. w trybie art. 196 ustawy Prawo wodne. Właściciel nieruchomości sąsiedniej nie ma interesu prawnego, aby zainicjować i uczestniczyć w takim postępowaniu. Ocena prawna organu w sprawie niniejszej jest zatem prawidłowa, co wyklucza uwzględnienie skargi.

Nie przesądzały o istnieniu interesu prawnego skarżącego okoliczności związane z treścią decyzji Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] 2018r., nr [...], a argumentacja podniesiona przez skarżącego nie znajduje uzasadnienia w niniejszym przypadku.

Z tych przyczyn Sąd skargę oddalił, zgodnie z art. 151 p.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Odnosząc się w tym miejscu do zgłoszonego przez skarżącego wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie stwierdzić należy, iż żądanie to nie znajduje oparcia w przepisach regulujących tryb i zasady postępowania przed sądami administracyjnym. Zgodnie z § 32 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r.- Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 177), to przewodniczący wydziału orzeczniczego kieruje sprawy, o których mowa w art. 119p.p.s.a., do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten, podobnie jak i art. 119 pkt 3 p.p.s.a., nie przewiduje w tym zakresie wniosku stron postępowania o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zgodnie z art. 122 p.p.s.a., to Sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie, jednakże w niniejszej sprawie z uwagi na jej charakter nie skorzystano z tej możliwości. Nadto należy wskazać, że skarżący przedstawił uzupełnienie skargi, w której zawarto obszerną polemikę ze stanowiskiem organów i z którą Sąd mógł się zapoznać.