Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 684/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3, art. 32
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] odmawiającą umorzenia M. S. należności z tytułu składek.

Decyzję podjęto w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 28 lutego 2019 r. M. S. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek, wskazując na ograniczone możliwości płatnicze oraz trudną sytuację osobistą i zdrowotną. Podała, że jest osobą samotną, wdową utrzymującą się wyłącznie z renty rodzinnej po mężu, gdyż zły stan zdrowia uniemożliwia jej wykonywanie pracy.

Ww. decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. w pkt 1 - na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.); dalej: "u.s.u.s.", oraz w pkt 2, na podstawie na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 3a

i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365); dalej: "rozporządzenie" - organ odmówił zobowiązanej umorzenia należności z tytułu składek jako osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym składek na ubezpieczenia społeczne za okres: 12/2007 r., 04/2008 r. - 06/2008 r., 08/2008 r. - 12/2009 r. w łącznej kwocie [...]zł; oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres: 12/2007 r. - 02/2008 r., 04/2008 r. - 06/2008 r., 08/2008 r. - 12/2009 r. w łącznej kwocie [...]zł.

W ocenie organu, należności o umorzenie których strona zawnioskowała nie uległy przedawnieniu, a w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.), zaś strona nie wykazała

- zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. - iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jej gospodarstwa domowego, jak też nie wykazała, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń oraz, że przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wnioskiem z dnia 10 marca 2021 r. strona zwróciła się do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku strona zarzuciła, że organ nie ustalił w sposób wyczerpujący przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości, tj. wpływu choroby, możliwości zarobkowych i sytuacji materialnej, oraz błędnie ocenił okoliczności uzasadniające umorzenie składek. Strona wskazała, że jest w wieku przedemerytalnym ([...] lat) i w pogarszającym się stanie zdrowia. Wyjaśniła, że pracowała od 1985 r. do 2018 r., jednak stan zdrowia nie pozwolił jej na dalszą pracę i zmusił do stałego, intensywnego leczenia. Poinformowała, że choruje od 2015 r. i, że przez 5 lat była pod opieką różnych lekarzy, a w 2020 r. została skierowana na leczenie operacyjne kręgosłupa do Kliniki Neurologicznej z terminem operacji na luty 2020 r., jednak z uwagi na panującą pandemię, termin operacji został odwołany i jest niemożliwy do ponownego ustalenia. Strona wyjaśniła przy tym, że wprawdzie nie jest to operacja ratująca życie, ale choroba ma poważny przebieg i możliwe jest, że po operacji i tak nie będzie mogła być już czynna zawodowo. Oświadczyła też, że niemożność wykonywania pracy zawodowej drastycznie zmieniła jej sytuację finansową. Dodała, że taki stan utrzymuje się i ma charakter definitywny. Ponadto strona wskazała, że w 2009 r. zaciągnęła kredyt hipoteczny na zakup mieszkania z K. S.. W 2010 r. zawarła z nim związek małżeński, a w 2015 r. mąż zmarł. Dodała, że w okresie gdy pracowała możliwe było spłacanie kredytu hipotecznego, a od 2018 r. nie pracuje, co spowodowało zadłużenie wobec banku. Wyjaśniła też, że w kupionym mieszkaniu mieszkała wspólnie z mężem do jego śmierci, ale w międzyczasie - umową darowizny - małżonkowie przekazali je córce strony - A. P. (obecnie H. ). Strona podała, że w mieszkaniu zamieszkuje sama, choć formalnie jego właścicielem jest córka, która mieszka gdzie indziej. Strona dodała, że to ona ponosi koszty utrzymania mieszkania i mediów i w przypadku zaprzestania spłat rat kredytu mieszkaniowego zostałoby wszczęte wobec niej postępowanie egzekucyjne i w efekcie mogłaby zostać pozbawiona miejsca zamieszkania.

Nadto strona zakwestionowała stanowisko organu, że spłata kredytu mieszkaniowego nie należy do podstawowego utrzymania, gdyż nie miałaby gdzie mieszkać. Wskazała, że koszty związane z utrzymaniem (czynsz, energia, gaz) i alimenty płacone na syna dają sumę zbliżoną do minimum socjalnego. Dodała, że wzrosły koszty leczenia i nadal pozostają koszty związane ze spłatą kredytu mieszkaniowego w wysokości [...] zł miesięcznie. Ponadto wskazała, że zalega z czynszem za mieszkanie i długi rosną. Nadmieniła, że zawarła również porozumienie z [...] Bankiem [...] w sprawie zadłużenia z tytułu karty kredytowej, z której środki wykorzystała na leczenie. Dodała, że mimo wysiłku, aby uregulować zadłużenie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w układzie ratalnym, nie była w stanie temu sprostać, więc umowa została rozwiązana. Strona podniosła, że pracowała na etacie i prowadziła działalność gospodarczą przez wiele lat, jednocześnie wychowała 3 dzieci, które obecnie są dorosłe, pracują i biorą udział w tym systemie, partycypując w kosztach bieżących wypłat z ZUS. Strona wskazała, że pobiera rentę po mężu i należności wobec ZUS nie będą miały wpływu na jej przyszłe świadczenie, gdyż skorzystała z uprawnień, które jej przysługują. Nadmieniła, że renta rodzinna jest świadczeniem, które pomaga jej przetrwać bardzo trudną i złożoną sytuację życiową i nie można traktować jej jako osobisty dochód z pracy.

Według strony, organ nie dokonał wnikliwej analizy jej stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej, a konieczność spłaty należności pozbawi ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Podniosła też, że nie ma szansy na realną poprawę obecnej sytuacji finansowej i nie jest w stanie spłacić należności, a dotykające ją trudności mają charakter pogłębiający się.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2021 r. organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2021 r.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, w pierwszej kolejności organ wskazał na dane wynikające ze złożonego przez stronę 10 listopada 2020 r. oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, a mianowicie, że zobowiązana:

- jest wdową i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe;

- pobiera rentę rodzinną w wysokości [...] zł brutto i [...] zł netto;

- nie pracuje zarobkowo i nie posiada dochodu z innych źródeł, ani nie pobiera zasiłku z urzędu pracy;

- nie korzysta z pomocy społecznej;

- wykazała stałe miesięczne wydatki: czynsz – [...] zł, opłaty eksploatacyjne – [...] zł, koszty leczenia – [...] zł, inne wydatki – [...] zł;

- wykazała zobowiązania pieniężne od sierpnia 2020 r. z tytułu zaciągniętych kredytów w miesięcznej wysokości [...] zł, z tytułu alimentów w miesięcznej wysokości [...] zł, które spłaca w postępowaniu egzekucyjnym w miesięcznej wysokości [...] zł;

- nie posiada nieruchomości i innych składników majątkowych;

- jest właścicielem samochodu osobowego marki Opel Astra rok produkcji 1998;

- poinformowała, że od stycznia 2020 r. nie otrzymuje już świadczenia rehabilitacyjnego z uwagi na zły stan zdrowia (w lutym 2020 r. miała planowaną operację kręgosłupa, lecz ze względu na COVID-19 nie było możliwe jej przeprowadzenie) i nie może podjąć pracy zarobkowej oraz poprawić swojej sytuacji finansowej i uregulować zaległości;

- zmuszona była restrukturyzować wysokość rat kredytu hipotecznego i obniżyć ich wysokość z powodu braku środków na spłatę, co wydłużyło okres spłaty;

- syn, na którego płaci alimenty kontynuuje naukę.

Organ wskazał także, że korzystając z danych wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych (CEiDG, CEPiK, Baza Danych Ksiąg Wieczystych), ustalił, iż strona:

- do 31 grudnia 2009 r. prowadziła działalność gospodarczą;

- od 15 marca 2015 r. pobiera rentę rodzinną w aktualnej wysokości [...] zł brutto, ze świadczenia komornik sądowy pobiera kwotę [...]zł, do wypłaty pozostaje [...] zł;

- nie jest właścicielem nieruchomości, a jest właścicielem ww. samochodu osobowego.

Dalej organ odniósł się do kwestii przedawnienia należności i wyjaśnił, że - zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. - bieg terminu przedawnienia liczy się od dnia, w którym należności stały się wymagalne, oraz że - zgodnie z przepisami u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w okresie od 24 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2011 r. - należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat. Wskazał, że przy obliczaniu terminu przedawnienia należy uwzględnić regulacje ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378), zgodnie z którymi okres przedawnienia należności z tytułu składek skrócony został z 10 do 5 lat. Tym samym, przedawnienie należności z tytułu składek oraz nienależnie opłaconych składek, którego bieg rozpocznie się w dniu 1 stycznia 2012 r. lub później będzie wynosił 5 lat, chyba że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpiłoby wcześniej.

Następnie organ wymienił czynności zawieszające bieg terminu przedawnienia należności figurujących na karcie kontowej strony. Wskazał, że: organ w toku prowadzonego postępowania dokonał czynności egzekucyjnych; 15 stycznia 2015 r. strona złożyła wnioski o umorzenie na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551), a 24 września 2019 r. uprawomocniła się decyzja o odmowie umorzenia składek po odwołaniu strony do sądu powszechnego od decyzji abolicyjnej; 9 maja 2019 r. strona podpisała umowę o rozłożenie zadłużenia na raty, zaś 9 stycznia 2020 r. układ ratalny został zerwany; postępowanie egzekucyjne nie zostało wznowione. W konsekwencji, organ ocenił, że należności figurujące na koncie strony nie uległy przedawnieniu.

Dalej, organ wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż w przypadku zobowiązanej nie zachodzą przesłanki określone w:

- art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., gdyż przesłanka ta nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

- art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s., ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe; nie nastąpiło zaspokojenie należności ani w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, ani w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

- art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., gdyż 31 grudnia 2009 r. strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, lecz nie wystąpiła równocześnie przesłanka braku majątku, albowiem strona posiada dochód z tytułu renty rodzinnej, której wysokość pozwala na prowadzenie postępowania egzekucyjnego oraz strona posiada następców prawnych;

- art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

- art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., gdyż naczelnik urzędu skarbowego bądź komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

- art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., albowiem nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż aktualnie nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione organy egzekucyjne.

W związku z tym, organ stwierdził, że brak jest przesłanek pozwalających na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku, na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Organ nie znalazł również podstaw do umorzenia obciążających stronę należności, na podstawie przepisów art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Analizując sytuację materialną strony, organ stwierdził, że dochód gospodarstwa domowego zobowiązanej jest wyższy zarówno od kwoty kryterium dochodowego z pomocy społecznej dla osoby samotnej w wysokości 701 zł (obowiązującej od 1 października 2018 r. zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358)), jak i od kwoty minimum socjalnego w wysokości 1.253,16 zł (ustalonej 2 kwietnia 2021 r. dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego na podstawie danych z GUS w IV kwartale 2020 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych). Organ wyliczył także, że po odliczeniu zadeklarowanych przez stronę stałych wydatków z tytułu utrzymania ([...] zł) oraz kosztów leczenia ([...] zł) do jej dyspozycji pozostaje [...] zł.

Organ odniósł się także do przedłożonego przez stronę zaświadczenia z dnia 8 sierpnia 2020 r. o zaleganiu z opłatą lokalu mieszkalnego w łącznej kwocie [...]zł, wskazując, że – wobec tego, iż należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej – ZUS nie może podejmować działań polepszających sytuację innych wierzycieli, w szczególności cywilnoprawnych. Zauważył przy tym, że ewentualne umorzenie nie spowoduje również znaczącej poprawy sytuacji materialnej strony, gdyż pozostali wierzyciele będą w dalszym ciągu dochodzić swoich należności.

Ustosunkowując się również do deklaracji strony co do spłaty kredytu hipotecznego w miesięcznej wysokości [...] zł, organ wyjaśnił, że obecnie brak jest potrąceń komorniczych na poczet zadłużenia z tytułu kredytu hipotecznego i stwierdził, że strona udokumentowała, iż raty kredytu są spłacane przez jej córkę - A. P., która w wyniku umowy darowizny stała się właścicielem mieszkania.

Nadto organ uznał, że podstawy umorzenia należności nie mogły stanowić wskazywane przez stronę okoliczności dotyczące spłaty zadłużenia karty kredytowej oraz prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego na poczet zaległości alimentacyjnych w miesięcznej wysokości [...] zł.

Organ - w odniesieniu do przedstawionego przez stronę porozumienia zawartego z [...] Bank [...] Spółka Akcyjna z dnia 18 stycznia 2021 r. w sprawie zadłużenia z tytułu umowy o kartę kredytową, w którym zobowiązała się ona do spłaty zadłużenia w 32 ratach kapitałowo-odsetkowych w miesięcznej wysokości [...] zł - wskazał, że okoliczność zaciągnięcia kredytu nie może być powodem umorzenia należności z tytułu składek z tej przyczyny, gdyż stałoby w sprzeczności z zasadami równości i sprawiedliwości społecznej wobec tych wszystkich, którzy pomimo złej sytuacji materialno-bytowej regulują posiadane zobowiązania publiczne w kwotach i terminach przewidzianych przepisami prawa.

Organ - w związku z prowadzonym wobec strony postępowaniem egzekucyjnym na poczet zaległości alimentacyjnych - wskazał, że podstawą prawną regulującą zakres i zasady świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie jest Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Podkreślił, że obowiązkiem rodzica jest wychowywanie i zaspokajanie niezbędnych potrzeb dziecka, wobec czego ponoszenie kosztów utrzymania dzieci stanowi oczywistą konieczność i nie może być podstawą uzasadniającą umorzenie.

Organ stwierdził także, że w przypadku strony brak jest znamion ubóstwa oraz brak podstaw do uznania, że jej sytuacja ma charakter trwały i pogłębiający się. Wskazał, że świadczenie rentowe jest corocznie rewaloryzowane, strona ma [...] lat i do wieku emerytalnego pozostało jej 2 lata aktywności zawodowej, oraz że nie przedłożyła ona orzeczenia o niezdolności do pracy. Uznał także, że z uwagi na osiągany dochód, wiek i wysokość zadłużenia zobowiązana ma możliwość spłaty zadłużenia w układzie ratalnym. Organ podkreślił przy tym, że sama instytucja umorzenia nie może być wykorzystywana do poprawy jej sytuacji majątkowej czy też zabezpieczenia jej interesów.

W podsumowaniu organ stwierdził, że bardzo ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone przez stronę jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości na podstawie § 3 ust. 1 rozporządzenia. Przesłanka ta nie odnosi się bowiem do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny.

Organ wskazał także, że w przypadku strony nie zachodzi przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, analiza dokumentacji nie wykazała bowiem, że w sprawie miało miejsce poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązaną możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Także klęska żywiołowa czy nadzwyczajne wydarzenie nie były powodem wyrejestrowania działalności gospodarczej.

Organ stwierdził również brak zaistnienia przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Przywołał przedłożone przez stronę zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza L. sp. z o.o. zs. w W. z dnia 24 lipca 2017 r. z rozpoznaniem chorób ([...]) oraz wskazanie przez stronę planowanej a nieprzeprowadzonej w lutym 2020 r. operacji kręgosłupa oraz jej oświadczenie, że w dalszym ciągu nie jest zdolna do podjęcia pracy. Jednocześnie wskazał, że strona nie przedłożyła do akt sprawy orzeczenia o niezdolności do pracy ani dokumentacji potwierdzającej sprawowanie przez nią opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. W konsekwencji, organ uznał, że ww. problemy zdrowotne są utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Nadto opisane problemy zdrowotne nie pozbawiają strony możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, tj. renty rodzinnej, która jest wypłacana bez względu na stan zdrowia. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, choćby nawet uniemożliwiającej świadome pokierowanie własnym postępowaniem, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby.

Organ wskazał, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie zobowiązanej przyznał prymat interesowi publicznemu nad słusznym interesem strony. Podkreślił, że strona podjęła się wykonywania działalności gospodarczej, z racji której zobowiązała się do ponoszenia odpowiedzialności za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych (w tym należności z tytułu składek wobec ZUS), a działalność taką cechuje prowadzenie jej na ryzyko przedsiębiorcy.

Pismem z dnia 13 lipca 2021 r. zobowiązana wniosła do sądu skargę na ww. decyzję zarzucając, że - wbrew argumentacji organu - wykazała, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jej samodzielnego gospodarstwa domowego, oraz że wykazała, iż przewlekła choroba pozbawiła ją możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego spłacenie należności.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że organ dokonał błędnej oceny co do tego, że jedyny jej dochód - renta rodzinna po zmarłym mężu w wysokości [...] zł pozwala na spłatę należności, bez uszczerbku w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Wskazała, że podjęła taką próbę w 2019 r., lecz z uwagi na brak środków i pogarszający się stan zdrowia udało jej się spłacić jedynie 6 rat.

W ocenie skarżącej, wykazała ona, że spłata należności spowodowałaby niemożność regulowania zobowiązań z tytułu kredyty hipotecznego na zakup mieszkania, w którym zamieszkuje, co potwierdzają przedłożone dowody w postaci umów z [...]. Skarżąca zaakcentowała, że po odjęciu od kwoty renty rodzinnej spłacanej przez nią miesięcznej raty kredytu, pozostaje jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb jedynie [...] zł, tj. o ok. [...] zł więcej od kwoty minimum socjalnego, zaś stałe miesięczne wydatki w kwocie ok. [...] zł przewyższają o ok. [...] zł ww. kwotę minimum socjalnego.

Skarżąca zarzuciła organowi także nieprawidłową interpretację pisma z banku z dnia 17 września 2019 r., które – wbrew twierdzeniom organu – jest kierowane do skarżącej a nie do jej córki A. P.-H. (jak twierdzi skarżąca, bank przywoływał jej córkę z racji tego, że jest ona pierwszym właścicielem konta bankowego, którego skarżąca jest współwłaścicielem). W konsekwencji, organ nieprawidłowo uznał, że raty kredytu są spłacane przez córkę.

Skarżąca wskazała, że organ nie wziął pod uwagę, iż ze względu na nagłą śmierć męża oraz jej stan zdrowia, przestała pracować, co spowodowało konieczność obniżenia spłacanej przez nią raty kredytu mieszkaniowego z [...] zł miesięcznie do [...] zł.

Skarżąca podniosła również, że organ błędnie ocenił okoliczność potrąceń alimentacyjnych, które określił jako zaległości alimentacyjne, gdyż są to bieżące alimenty, wypłacane co miesiąc synowi, stanowiące jej oczywiste zobowiązania. Syn bowiem, pomimo iż nie mieszka ze skarżącą, uczy się.

Ponadto skarżąca wyjaśniła, że nie występowała o pomoc społeczną, gdyż uzyskiwane przez nią dochody przekraczają kryterium dochodowe dla osoby samotnej wynoszące [...] zł. Podała też, że z uwagi na nieprzeprowadzenie operacji kręgosłupa i konieczność pokrycia kosztów rehabilitacji, zmuszona była sprzedać samochód. Nie posiada innego majątku.

Skarżąca zaakcentowała, że sytuacja rodzinna i materialna, w jakiej się znajduje, nie nosi jeszcze znamion ubóstwa (jest na granicy minimum socjalnego), ale ma charakter stały i pogłębiający się. W związku z tym, że skarżąca jest w wieku przedemerytalnym, to nie ma szans na zmianę sytuacji, zaś odmowa umorzenia należności składkowych może spowodować niemożność zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Wyjaśnić na wstępie należy, że sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095). Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (rozprawa odmiejscowiona). Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodnicząca Wydziału I zarządzeniem z dnia 28 grudnia 2021 r. skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, gdyż strony postępowania wyraziły zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Sporna w sprawie jest kwestia spełnienia przez skarżącą przesłanek do uzyskania ulgi w postaci umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, jako osoba ubezpieczona będąca równocześnie płatnikiem tych składek.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie ocenia legalność działania organu rozstrzygającego sprawę. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.)); dalej: "p.p.s.a.". Natomiast, w przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd orzeka o jej oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

Przepis art. 28 ust. 1 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS z uwzględnieniem ust. 2-4. Jest to regulacja określająca prawo wierzyciela do zwolnienia dłużnika z długu podobna do regulacji funkcjonującej w obrocie cywilnym, określonej w art. 508 k.c. Zwolnienie z długu uzależnione jest wyłącznie od woli wierzyciela, natomiast dłużnik nie ma możliwości prawnych pozwalających na uzyskanie od wierzyciela oświadczenia w tym przedmiocie. Jednak w przypadku wierzycieli, będących podmiotami dysponującymi środkami publicznymi, do których należy ZUS, nie występuje dowolność w tym zakresie. W takim bowiem przypadku, ustawodawca - zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności - wprowadza daleko idące ograniczenia prawne.

Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z zestawienia opisanych sytuacji wynika, że ZUS może zrezygnować z egzekwowania należności tylko wówczas, gdy dalsze prowadzenie egzekucji jest bezcelowe lub nieopłacalne. Wyliczenie zawarte w ww. przepisie jest wyczerpujące, tzn. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas, oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tych składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

O ile powyższa regulacja, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne (stosownie do art. 32 u.s.u.s.) z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami tych składek, ustawa ta przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytuł składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wytyczne, którymi powinien się kierować organ podejmujący decyzję w takim przypadku, wskazane zostały w rozporządzeniu, w którym w § 3 ust. 1 przewidziano, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże,

że - ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną - nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1) lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialne, opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2). Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, jest kolejną przesłanką wymienioną w tym rozporządzeniu wykonawczym (pkt 3).

Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia; może w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz powinno być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.); dalej: "k.p.a.", wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Z kolei, sądowej kontroli legalności takiej decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego, wynikające z przepisów k.p.a., reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji organu w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżony akt pod względem jego zgodności tak z przepisami k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w u.s.u.s., oraz w oparciu o akta sprawy, sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie budzi wątpliwości sądu, że stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w sposób prawidłowy. Organ szczegółowo przeanalizował sprawę w kontekście przepisów dotyczących przedawnienia, a także dokonał wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanek uprawniających organ do umorzenia należności z tytułu składek. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozostawia wątpliwości co do faktów, które organ uznał za udowodnione.

W rozpatrywanej sprawie organ ustalił, że miesięczny dochód jednoosobowego gospodarstwa domowego skarżącej stanowi kwota [...]zł. Organ przyjął, zgodnie z oświadczeniem skarżącej, że ponosi ona stałe wydatki związane z utrzymaniem w kwocie [...]zł, obejmujące: czynsz – [...] zł, opłaty eksploatacyjne – [...] zł, koszty związane z leczeniem – [...] zł, inne wydatki – [...] zł. Po opłaceniu ww. miesięcznych wydatków, skarżącej pozostaje do dyspozycji kwota [...]zł. Organ ustalił przy tym, że skarżąca nie posiada nieruchomości (lokal mieszkalny, na który w 2009 r. zaciągnęła kredyt budowlano-hipoteczny w banku, przekazała w darowiźnie córce), jest zaś właścicielem samochodu osobowego marki [...] rok produkcji 1998. Stwierdził, że skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej, a obok zadłużenia wobec ZUS, wykazuje także zobowiązania cywilnoprawne, tj.: nieuregulowane zaległości z tytułu czynszu za mieszkanie, obciążające ją raty z tytułu kredytu bankowego i niespłaconej karty kredytowej, oraz dochodzone przez komornika sądowego zobowiązania alimentacyjne wobec syna.

Z dokonanych ustaleń wynika również, że w stosunku do skarżącej nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, wobec czego organ zasadnie uznał, że nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. W sprawie nie znajduje również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Nadto, zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, a to oznacza, że również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie ma zastosowania. Naczelnik urzędu skarbowego oraz komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, zatem w sprawie nie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt. 5 i 6 u.s.u.s. Zasadnie również organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzi okoliczność opisana w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., gdyż jakkolwiek 31 grudnia 2009 r. strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, to jednak nie wystąpiła równocześnie przesłanka braku majątku - strona uzyskuje dochód z tytułu renty rodzinnej, której wysokość pozwala na prowadzenie postępowania egzekucyjnego, a ponadto strona posiada następców prawnych.

Wobec tego, uprawnione było przyjęcie przez organ, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji w stosunku do skarżącej nie było podstaw do umorzenia należności z powodu całkowitej ich nieściągalności.

Organ rozpoznał sprawę także pod kątem wystąpienia okoliczności, o których mowa w powołanym § 3 ust. 1 rozporządzenia, a przedstawiona w tym zakresie analiza i stanowisko organu nie naruszają prawa.

Odnosząc się do przesłanki przewidzianej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, organ w przekonujący sposób wyjaśnił, że skarżąca nie wykazała jednoznacznie, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Podkreślić przy tym należy, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ, na podstawie przedłożonych do sprawy dokumentów oraz poczynionych ustaleń, poddał ocenie wszystkie okoliczności odnoszące się do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącej, i dokonał ich merytorycznej oceny. Organ ustalił, że jedynym źródłem utrzymania jednoosobowego gospodarstwa domowego skarżącej jest renta rodzinna w wysokości [...] zł brutto, z której po pobraniu przez komornika sądowego kwoty [...]zł, do wypłaty pozostaje [...] zł, a deklarowane przez skarżącą miesięczne wydatki na konieczne utrzymanie stanowią kwotę [...]zł. Organ zestawił uzyskiwany przez stronę dochód z kwotą kryterium dochodowego z pomocy społecznej dla osoby samotnej oraz z kwotą minimum socjalnego, prawidłowo stwierdzając, że dochód gospodarstwa domowego zobowiązanej kwoty te przewyższa.

Co istotne w sprawie, organ nie pominął ani nie zbagatelizował powoływanych przez skarżącą innych zobowiązań, odnosząc się szczegółowo do każdego z przedstawionych dowodów i argumentów, i wyjaśniając, dlaczego nie mogą one stanowić uzasadnienia dla przyznania wnioskowanej ulgi. Natomiast skarżąca, formułując zarzuty skargi co do tej oceny, nie dostrzega, że to na niej jako na osobie ubiegającej się o przyznanie ulgi spoczywał zasadniczy obowiązek wyczerpującego wykazania i udokumentowania okoliczności, mających dowodzić zasadności złożonego wniosku. Stąd negatywne skutki przedłożenia niepełnej czy niezaktualizowanej dokumentacji, bądź złożenia samych oświadczeń, obciążają stronę.

Wbrew zarzutom skargi, sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organu, że przedstawione przez skarżącą umowy z [...] nie są dowodem potwierdzającym jej wydatki z tytułu opłat eksploatacyjnych, gdyż dokumentują jedynie okoliczność zawarcia przez stronę umów o dostarczanie energii elektrycznej i gazu. O ile bowiem umowa może świadczyć o tym, że na jej podstawie może dochodzić do rozliczeń pomiędzy jej kontrahentami, o tyle nie jest ona wystarczającym dowodem na okoliczność, że osoba przedstawiająca taką umowę ponosi - w konkretnych datach i wysokościach - określone wydatki. Zaznaczyć jednak należy, że organ uwzględnił okoliczność, że skarżąca ponosi koszty zakupu prądu i gazu, przyjmując w ramach stałych wydatków na utrzymanie - zgodnie z jej oświadczeniem - opłaty eksploatacyjne w kwocie [...]zł.

Z powyższych przyczyn sąd za prawidłowe uznał również stanowisko organu co do tego, że skarżąca nie wykazała, iż obecnie to ona - a nie jej córka, będąca od dłuższego czasu właścicielem lokalu mieszkalnego - spłaca raty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego. Odnośnie do kwestii zaciągniętego kredytu skarżąca przedstawiła do akt sprawy jedynie umowę mieszkaniowego kredytu budowlano-hipotecznego zawartą 30 grudnia 2009 r. pomiędzy bankiem, jako kredytodawcą, a skarżącą i K. S., jako kredytobiorcą, oraz pismo z dnia 17 września 2020 r. Z zawartej umowy wynika, że bank udzielił kredytobiorcy kredytu w kwocie [...]zł na okres 13 lat i 8 miesięcy, w warunkach promocyjnych

- promocja dla posiadaczy Eurokont z regularnymi miesięcznymi wpływami. Z kolei, z przedstawionego pisma z dnia 17 września 2020 r., wystosowanego w ramach postępowania o restrukturyzację zadłużenia z ww. umowy kredytowej, wynika, że: "W dniu 7 września br. Pani A. P. dokonuje wpłaty na poczet zadłużenia w kwocie [...]zł, deklarując we wniosku o restrukturyzację wpłaty w miesięcznych ratach po [...] zł". Żadnych innych dokumentów (np. potwierdzeń przelewów czy wydruków z rachunku bankowego), potwierdzających aktywne działanie samej skarżącej w zakresie spłaty ww. zobowiązania nie przedstawiono.

Wątpliwości sądu nie budzi także stanowisko organu co do tego, że fakt spłacania przez skarżącą karty kredytowej czy też istnienia zaległości w opłacaniu czynszu nie mogły stanowić okoliczności przemawiających za umorzeniem należności składkowych. Obciążające skarżącą zobowiązania cywilnoprawne nie mogą bowiem korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami ZUS, wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Względy społeczne, cel jakiemu wskazane zobowiązania publicznoprawne służą, wymagają, aby zobowiązania te były realizowane, a płatnik nie był pochopnie z nich zwalniany. ZUS nie może definitywnie rezygnować z dochodzenia swoich należności, kierując się wyłącznie subiektywnym przekonaniem płatnika o wyższości zobowiązań cywilnoprawnych nad należnościami składkowymi, czy też przekonaniem o zbędności ich regulowania wobec faktu skorzystania ze świadczenia po zmarłym mężu. Nadto instytucja umorzenia nie może być wykorzystywana do poprawy sytuacji majątkowej czy zabezpieczania interesów płatnika oraz jego wierzycieli, kosztem ZUS.

Sąd nie znalazł także podstaw do podważenia oceny organu, że obciążające skarżącą zobowiązania alimentacyjne nie uzasadniają umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, tym bardziej, że z oświadczeń skarżącej jasno wynika, iż obciążenia te mają charakter czasowy, albowiem służą wsparciu syna w związku z kontynuowaniem przez niego nauki.

Nadto, jak prawidłowo wskazał organ, zgromadzone w sprawie dowody nie wskazują na to, aby w sprawie zaszły wynikające z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia przesłanki umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogło pozbawić skarżącą możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. W badanej sprawie bowiem klęska żywiołowa lub nadzwyczajne wydarzenie nie były powodem ani powstania zaległości, ani wyrejestrowania działalności skarżącej. Zadłużenie powstało na skutek nieopłacania przez skarżącą w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Zobowiązania te dotyczą poszczególnych okresów od grudnia 2007 r. do grudnia 2009 r., a działalność gospodarczą skarżąca zakończyła z dniem 1 stycznia 2010 r.

Organ zasadnie również stwierdził, że w przypadku skarżącej nie zachodzi przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Skarżąca niewątpliwie bowiem nie powołała się na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawiałyby ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Natomiast, wskazując na swój zły stan zdrowia, skarżąca nie przedłożyła jednocześnie orzeczenia o niezdolności do pracy ze względu na swoją sytuację zdrowotną. Skarżąca ograniczyła się w tym zakresie do złożenia zaświadczenia lekarskiego z dnia 24 lipca 2017 r. (nie aktualizując go wbrew złożonej deklaracji) i skierowania do szpitala na operację kręgosłupa, które jednakże nie przesądzało ani o charakterze choroby, ani niemożności wykonywania jakiekolwiek pracy obecnie oraz w przyszłości. Nie bez znaczenia przy tym jest, że opisywane przez skarżącą problemy zdrowotne nie pozbawiają jej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, jakim jest - uzyskiwana niezależnie od stanu zdrowia skarżącej - renta rodzinna po zmarłym mężu.

Powyższe, w ocenie sądu, uprawniało organ do przyjęcia, że w sprawie brak jest podstaw do uznania, że sytuacja, w jakiej znajduje się skarżąca, odpowiada wymogom określonym w rozporządzeniu.

Według sądu, organ uwzględnił wszelkie dowody zebrane w sprawie i wynikające z nich okoliczności. Wbrew jednak oczekiwaniom skarżącej, wyciągnął z nich wnioski przemawiające za odmową umorzenia zaległych należności, stwierdzając ostatecznie, że sytuacja skarżącej nie nosi znamion ubóstwa oraz że brak jest podstaw do przyjęcia, że sytuacja materialna i zdrowotna ma charakter trwały, pogłębiający się i w żaden sposób nie rokuje możliwością spłaty należności. Wnioski te zostały należycie uargumentowane i znajdują właściwe odzwierciedlenie w treści uzasadnień decyzji. Nie budzą też zastrzeżeń z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego.

W przypadku, gdy skarżąca osiąga stały dochód z tytułu renty rodzinnej i jest w stanie samodzielnie, bez potrzeby korzystania z pomocy instytucji państwowych lub osób trzecich, ponosić koszty swojego utrzymania i zaspokajać swoje podstawowe potrzeby życiowe, nie można przyjąć, że znajduje się w tak szczególnej sytuacji, która przemawiałaby za uznaniem, że wystąpiły podstawy do zastosowania najdalej idącej formy pomocy w postaci całkowitej rezygnacji z dochodzenia tych należności. W tych warunkach przyznanie skarżącej wnioskowanej ulgi byłoby nieuprawnione i nie pozostawałoby w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela.

Podkreślić przy tym należy, że umorzenie zaległości wobec ZUS jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnych, np. gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązywanie się z zobowiązań wobec organu (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Łd 858/10, LEX nr 751728; dostępny są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taka sytuacja - jak wykazał organ - w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi.

Odnosząc się końcowo do zarzutu skargi, że organ błędnie ocenił okoliczność potrąceń alimentacyjnych - które określił jako zaległości alimentacyjne, podczas gdy są to bieżące alimenty, wypłacane co miesiąc synowi - sąd wskazuje, że ta okoliczność pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, tym bardziej, że skarżąca nie wyjaśniła dlaczego wypłata alimentów na rzecz syna następuje przez komornika w postępowaniu egzekucyjnym, a nie dobrowolnie, skoro w postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nalicza i pobiera koszty egzekucyjne, które dodatkowo obciążają budżet skarżącej.

Nadto, wskazać należy, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności, w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów, skarżąca może ponownie wystąpić do organu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia należności będzie rozstrzygana przez organ.

Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - sąd orzekł jak w sentencji.