Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1116/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-10-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 2  pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 16 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A sp. z o. o. z/s w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od gier za wrzesień 2012 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżąca spółka w skardze na oznaczoną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Celnej we W., wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Swój wniosek uzasadniła tym, że obecnie nie posiada żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby te koszty pokryć. Decyzjami administracyjnymi została pozbawiona całego majątku. Zamknięte zostały salony gier, a znajdujące się w nich automaty w całości, razem z gotówką, zostały zabezpieczone. Bilans spółki wykazuje wyłącznie stratę.

Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, kapitał zakładowy spółki wynosi 4.000.000,00 zł, środki trwałe wynoszą natomiast 5.841.741,70 zł. Strata, którą spółka poniosła za ostatni rok obrotowy, tj. 2012 r., wynosi 4.341.561,56 zł. Strona podała w oświadczeniu, że posiada nieruchomość o nr [...], która obciążona jest hipoteką na kwotę 1.200.000,00 zł.

Na wezwanie referendarza sądowego, skarżąca przedłożyła dokumenty, z których wynika, że za 2012 r. spółka uzyskała przychody netto w kwocie 209.445.238,25 zł, zaś do czerwca 2013 r. przychody wyniosły 48.698.130,12 zł. Odnotowana została także strata w kwocie 3.600.963,04 zł. Strona uzyskuje przychody, poza branżą gier losowych, także ze sprzedaży walut w kantorze i z najmu lokali. Spółka ma liczne niezapłacone zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, jak i publicznym. Zobowiązania w podatku od gier są egzekwowane w postępowaniu egzekucyjnym przez zajęcie rachunków bankowych i rzeczy ruchomych, tj. automatów do gier. Mimo wezwania, strona nie przedłożyła wydruków historii posiadanych rachunków bankowych.

Postanowieniem z dnia 9 września 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w żądanym zakresie.

W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), poprzez błędną ocenę dołączonych do wniosku dokumentów. Podniosła, że Minister Finansów prowadzi szereg postępowań o cofnięcie skarżącej zezwoleń na prowadzenie salonów gier oraz kasyna gry na automatach. Mimo, iż decyzje o ich cofnięciu nie stały się ostateczne, jak i nie nadano im rygoru natychmiastowej wykonalności, urzędnicy odmówili opieczętowania druków raportów dziennych/miesięcznych wpłat, wypłat i rezultatów gier. W efekcie skarżąca nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej, zaś jej działalność ogranicza się wyłącznie do prowadzenia szeregu spraw sądowych, administracyjnych i sądowo-administracyjnych. Skarżąca zwróciła też uwagę na wzrost stawki podatku od gier, wskutek którego jej działalność stała się nieopłacalna. Podkreśliła, że nową stawkę wprowadzono z naruszeniem wymaganych procedur notyfikacyjnych. Skarżąca liczyła się z możliwością zaistnienia sporów sądowych, w związku z czym posiadała środki na ten cel. Nie miała jednak żadnego wpływu na pozaprawne działania organów celnych, które dokonały zamknięcia salonów gier na podstawie niewykonalnych decyzji wydanych w I instancji. W rezultacie skarżąca nie posiada obecnie oszczędności, ani realnego majątku do sprzedaży pozwalającego na uregulowanie wpisów sądowych. Mimo zamknięcia salonów gier musiała bowiem zapłacić wynagrodzenia pracownikom, a także uregulować składki ubezpieczeniowe ZUS oraz podatek od wynagrodzeń pracowniczych.

Skarżąca wskazała, iż poniosła gigantyczne nakłady na inwestycje w pomieszczenia salonów gier, które wynajmowała od kontrahentów. Nakładów tych nie da się odsprzedać, zaś posiadane automaty są bezwartościowe. Próby ich spieniężenia przyniosły zaledwie kilka tysięcy złotych.

Skarżąca podkreśliła, że prowadzona przez nią działalność nie jest "znacznych rozmiarów". Jakkolwiek w latach poprzednich osiągała ona spore przychody, to jednak wskutek zwiększenia podatku od gier działalność ta przynosiła straty. Obecnie przychody ze sprzedaży usług na automatach od kilku miesięcy są równe zeru. Zdaniem skarżącej, analiza dokumentów za 2012 r. jest bezcelowa, gdyż większość salonów została przymusowo zamknięta w 2013 r. Natomiast przychód za maj 2013 r. w kwocie 65.094 zł oraz za czerwiec 2013 r. w kwocie 10.770 zł nie świadczy o możliwości poniesienia kosztów sądowych.

Do sprzeciwu strona załączyła wydruki z posiadanego rachunku bankowego za miesiące czerwiec, lipiec i sierpień, a także kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia 11 czerwca 2013 r. (II Kp 134/13).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Mając powyższe na uwadze, Sąd ponownie rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych.

W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Prawo pomocy, według art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo, zaś rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać to prawo jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Podkreślić przede wszystkim należy, że przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego, a ocena sytuacji materialnej strony postępowania musi uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie czy w kasie, ale też czy ma realną możliwość ich zdobycia i czy dokładając należytej staranności podjęła wszelkie działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków.

Nadto obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych. Zatem koszty sądowe winny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami (postanowienie NSA z 21 marca 2006 r., II FZ 196/06). Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienie NSA z 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13).

Istotne jest również zastrzeżenie, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, LEX nr 1319081). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza bowiem konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (postanowienie NSA z dnia 29 maja 2013 r., II OZ 419/13, LEX nr 1319097). Oceniając wniosek skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki Sąd doszedł do wniosku, że nie zasługuje on na uwzględnienie, mając przy tym także na względzie, co ustalono z urzędu, że spółka zobligowana jest do uiszczenia wpisów od skarg jeszcze w 33 sprawach w łącznej wysokości 35.744 zł, zaś w niniejszej sprawie kwota wpisu wynosi 1.070,00zł.

Wskazać należy, że skarżąca spółka jeszcze do końca 2012 r. prowadziła działalność gospodarczą o dużych rozmiarach. Z jej sprawozdania finansowego na dzień 31 grudnia 2012 r. wynika bowiem, że przychody netto ze sprzedaży za ten rok wyniosły 209.445.238,25 zł. Skarżąca posiada kapitał zakładowy w kwocie 4.000.000 zł, aktywa trwałe o wartości 7.388.635,16 zł, w tym budynki i lokale - 1.316.268,79 zł oraz środki trwałe w budowie - 311.442,96 zł. Na koniec 2012 r. skarżąca posiadała ponadto aktywa obrotowe w wysokości 2.608.180,22 zł, zaś na dzień 30 czerwca 2013 r. w wysokości 332.693,37 zł.

W ocenie Sądu, analiza sytuacji finansowej skarżącej w 2012 r. i w 2013 r. daje podstawę do przyjęcia, że z uwagi na wysokie przychody w 2012 r. oraz z uwagi na posiadanie majątku sporych rozmiarów, skarżąca powinna dysponować środkami pozwalającymi jej na uiszczenie kosztów sądowych. Należy zauważyć, że w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny zdolności płatniczych podmiotu nie jest kategoria "dochodu", lecz "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Strata jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jej powstanie nie oznacza więc jeszcze utraty płynności finansowej (zob. postanowienia NSA z 5 września 2013 r., II OZ 707/13; postanowienie NSA z 25 września 2012 r., I GZ 228/12). Nie bez znaczenia jest również fakt, że spółka, mimo trudnej sytuacji finansowej, na którą się powołuje, w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Nie jest to już wprawdzie działalność o tak znacznych rozmiarach, niemniej jednak nie skłoniło to Spółki do jej zakończenia. W kwietniu 2013 r. przychody operacyjne wyniosły ponad 360.000 zł, w maju 2013 r. - ponad 66.000 zł, a w czerwcu 2013 r. - ponad 180.000 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 za maj i czerwiec 2013 r. wynika ponadto, że jeszcze w tych miesiącach, mimo zamknięcia salonów gier, Skarżąca dokonywała transakcji handlowych – w maju 2013 r. sprzedaż wyniosła 65.094 zł, zaś w czerwcu 2013 r. 10.770 zł. Nawet jednak, gdyby zaistniała sytuacja zagrożenia istnienia spółki, to od zarządu należałoby oczekiwać podjęcia stosownych kroków celem poprawy jej kondycji finansowej np. decyzji o dopłatach, a więc wyczerpania wszelkich możliwości zmierzających do pozyskania niezbędnych środków. Nie można natomiast w takich sytuacjach pozostawać bezczynnym i żądać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. Poza tym zwrócić należy uwagę, że spółka uzyskuje przychody nie tylko z prowadzenia salonów gier, ale także ze sprzedaży walut w kantorze i z wynajmu lokali.

Sąd nie podziela także argumentacji strony wskazującej na brak możliwości płatniczych z uwagi na zajęcie całego majątku przez organy egzekucyjne. Z dokumentów, które zostały przedłożone wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym zobowiązania podatkowe są egzekwowane poprzez zajęcie rachunków bankowych i automatów do gier. Skarżąca na wezwanie referendarza sądowego nie przedstawiła wydruków historii posiadanych rachunków bankowych. Dopiero w sprzeciwie strona przedłożyła wydruki z jednego rachunku bankowego. Z treści przedstawionych dokumentów wynika jednoznacznie, że na koncie od kilku miesięcy nie są dokonywane żadne operacje finansowe. Stan konta jest stały. Sąd nie jest więc w stanie ocenić, czy w toku egzekucji administracyjnej są ściągane z rachunków wszystkie wpływy spółki.

W opinii Sądu, argumentacja skarżącej w zakresie braku wymaganej notyfikacji Komisji Europejskiej zmiany stawki podatku od gier, jest bez znaczenia w sprawie, gdyż odnosi się w istocie do przedmiotu zaskarżenia, nie zaś do przesłanki przyznania prawa pomocy. Także twierdzenia skarżącej dotyczące poniesionych nakładów inwestycyjnych są nieistotne. Podkreślić należy, iż dokonywanie inwestycji jest nieodłączną cechą prowadzenia działalności gospodarczej.

Zdaniem Sądu, ocena sytuacji skarżącej w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją daje podstawę do uznania, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.