Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1276/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 235
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: § 4 ust. 1, § 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. S.A. w [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Spółki A. (dalej zwana też Spółką) jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej : PWIS) z dnia [...] czerwca 2021 r., znak [...], wydana w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej u pracownicy W. K.: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołanego sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych.

Organ w zaskarżonej do Sądu decyzji administracyjnej przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne : Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej : PPIS) dnia [...] maja 2019 r. otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych u pani W. K. W toku postępowania pierwszoinstancyjnego ustalono, że pani W. K. zatrudniona była w Spółce A. w [...] od [...] września 1982 r. do dnia dzisiejszego na różnych stanowiskach, początkowo jako uczeń, a następnie jako [...]. Podczas pracy strona była narażona na obciążenie narządu ruchu, wykonując ruchy monotypowe nadgarstków podczas takich czynności jak: wiercenie, piłowanie, regeneracja narzędzi, punktowanie, windowanie, przycinanie elementów, grawerowanie, cięcie piłką ręczną, szlifowanie, skrobanie, skręcanie, montaż, demontaż. Lekarz Medycyny Pracy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy orzeczeniem lekarskim nr [...], z dnia [...] marca 2021 r., potwierdził rozpoznanie u W. K. choroby zawodowej wymienionej w pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych. Dokumentacja medyczna nie potwierdziła innych schorzeń predysponujących do rozwoju zespołu cieśni nadgarstka W. K.

PPIS po zakończeniu postępowania dowodowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], znak: [...], stwierdził u W. K. chorobę zawodową: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z dnia 25 listopada 2013 r. poz. 1367; zwane dalej rozporządzeniem).

Od powyższej decyzji PPIS Spółka złożyła odwołanie z zachowaniem przepisanego prawem terminu, w którym wniosła o uchylenie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, alternatywnie o orzeczenie o braku stwierdzenia choroby zawodowej u W. K. Według Strony Organ nie dokonał oceny dowodu jakim jest orzeczenie lekarskie, a jedynie przywołał jego treść, ponadto nie został wykazany ani uprawdopodobniony związek przyczynowo- skutkowy pomiędzy chorobą pani K., a wykonywaną pracą. Strona zarzuciła również brak wskazania, które czynności manualne doprowadziły do choroby Pani K. i które czynności należy wyeliminować ze stanowiska pracy, aby nie dochodziło do ucisku na nerw pośrodkowy w kanale nadgarstka pracownika.

PWIS opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję PPIS. Według Organu z zebranych w sprawie dowodów wynika, że Strona pracowała w warunkach narażenia zawodowego. Stwierdzono powtarzające się ruchy nadgarstka, praca monotonna, czynności powtarzane nie więcej niż 40 raz na minutę. Ruch nadgarstka występował przy wykonywaniu prac precyzyjnych z małymi elementami, przy pakowaniu, przy montażu, demontażu, przykręcaniu detali, przemywaniu detali spirytusem. Występował przy tym ucisk na kciuk podczas wykonywanych czynności a także chwytanie palcami, pakowanie, sklejanie, lutowanie. Stwierdzono także prace z użyciem siły oraz ruch obrotowy i użycie siły. Zgodnie z orzeczeniem lekarskim stwierdzone u W. K. dolegliwości stanowią chorobę zawodową określoną w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych. Organ odwoławczy ocenił, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie spełnia wymagania formalne, jest spójne, wyczerpujące i logiczne. Nie zawiera wewnętrznych sprzeczności. Warunkiem potwierdzenia w środowisku pracy narażenia zawodowego koniecznego do powstania zespołu cieśni nadgarstka jest stwierdzenie wykonywania podczas czynności zawodowych przez zainteresowaną ruchów monotypowych w obrębie nadgarstków w zakresie zginania, prostowania w tym stawie oraz ruchów skręcania lub odkręcania i jednoczesne używanie siły. Takie czynności w ramach obowiązków pracy zostały potwierdzone w dochodzeniu przeprowadzonym pzez PPIS w [...] na stanowiskach pracy D. K. Biegli rozpoznali chorobę w sensie medycznym, którą powiązali z narażeniem zawodowym. Nie dopatrzyli się innych chorób współistniejących, które mogłoby wywołać lub przyczynić się do powstania choroby. Przeprowadzone postępowanie diagnostyczno-orzecznicze obejmowało badanie laboratoryjne, konsultacje specjalistów w dziedzinie neurologii i ortopedii oraz wnikliwą analizę zgromadzonej dokumentacji medycznej. Podkreślono także brak pozazawodowych przyczyn zdiagnozowanego schorzenia. Wykonywanie czynności miały charakter monotypowy, a więc czynności rutynowych, powtarzających się, szybkich i niezmiennych ruchów, połączone z dużym naciskiem. Praca stwarzała warunki, w których mogło dojść do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego nacisku na pień nerwu a w konsekwencji do wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka. Zostały zatem spełnione wszystkie przesłanki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej przytoczone przez PPIS.

Spółka reprezentowana przez radcę prawnego wniosła do WSA w Rzeszowie skargę na opisaną wyżej ostateczną decyzję Organu odwoławczego. Decyzja ta została zaskarżona w całości i zarzucono jej naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci :

1) art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia wszelkich istotnych okoliczności sprawy i błędne ustalenie stanu faktycznego z uwagi na brak wnikliwej analizy czynności manualnych wykonywanych w toku pracy zawodowej przez Panią W. K. w pod kątem wystąpienia narażenia na ucisk w obrębie nadgarstka, a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że Pani K. wykonywała ruchy monotypowe w obrębie nadgarstków w zakresie zginania, prostowania w tym stawie oraz skręcenia i odkręcania z jednoczesnym użyciem siły, które doprowadziły do wystąpienia u niej zespołu cieśni nadgarstka,

2) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną oceną dowodów w postaci orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] marca 2021 r. uznanie go za wiążące, logiczne, wyczerpujący i pozbawione wewnętrznych sprzeczności, podczas gdy orzeczeniu tym bez dokładnej analizy czynności wykonywanych w miejscu pracy przez panią K. ani częstotliwości błędnie przyjęto, że rodzaj wykonywanych czynności manualnych angażował ręce i miał wpływ na rozwój patologii zawodowej,

3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie wystąpienia związku przyczynowoskutkowego pomiędzy schorzeniem pani K., a środowiskiem pracy,

4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji podczas gdy istniały ewidentne podstawy do jej uchylenia.

Skarżąca Strona w uzasadnieniu tych zarzutów podniosła, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przed wydaniem decyzji o rozpoznaniu choroby zawodowej nie udowodniło wystąpienia narażenia zawodowego w środowisku pracy Pani K. Nie została bowiem przeprowadzona dostateczna analiza czynności manualnych wykonywanych w miejscu pracy pod kątem takiego narażenia na ucisk w obrębie nadgarstka, które mogłoby powodować zespół cieśni nadgarstka. W toku postępowania dowodowego ustalono jakie czynności Pani K. wykonywała na zajmowanych dotychczas stanowiskach pracy [...] wskazując, iż były to zadania takie jak: wiercenie, piłowanie, regeneracja narzędzi, punktowanie, gwintowanie, przecinanie elementów, grawerowanie, gięcie, cięcie piłką ręczną, szlifowanie, skrobanie, rozwiercanie, skręcanie, wszelkiego rodzaju montaże, demontaże. Nie określono przy tym jednocześnie, które z nich polegają na wykonywaniu ruchów monotypowych w obrębie nadgarstka oraz czy ruchy te wykonywane były w takiej częstotliwości, że mogły wywołać ZCN. Ustalono jedynie, że podczas wykonywania tych czynności występują ruchy nadgarstka, a takie stwierdzenie, nie może być wystarczające do uznania zaistnienia narażenia zawodowego. Tymczasem w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 4 marca 2020 r., o sygn. II SA/Rz 56/20, wyjaśniano za opinią lekarską, że: "ruch w stawie nadgarstkowym odbywa się w dwóch płaszczyznach: wokół osi długiej, zginanie i prostowanie dłoniowo-grzbietowe oraz osi krótkiej, odwodzenie i przywodzenie. Wzrost ciśnienia w obrębie kanału nadgarstka i w konsekwencji chorobogenny ucisk na nerw przez struktury towarzyszące powoduje wyłącznie ruch w płaszczyźnie zginania i prostowania o wartościach maksymalnych. (...) O zawodowej etiologii ZCN przesądzają ruchy wokół osi długiej - zginanie i prostowanie, przy czym powinny one mieć maksymalną amplitudę (wychylenie)". Organ II instancji błędnie dokonał oceny dowodu jakim jest orzeczenie lekarskie z dnia [...] marca 2021 r. W przedmiotowym orzeczeniu bez dokładnych ustaleń dot. środowiska pracy Pani K. niejako z góry przyjęto, że za powstanie ZCN odpowiadają czynniki zaistniałe w środowisku zawodowym. Organ II instancji błędnie uznał, że orzeczenie lekarskie wydane odnośnie Pani W. K. jest wystarczające i spójne, podczas, gdy zawiera jedynie ogólne i niepoparte ustaleniami faktycznymi stwierdzenie, iż: "Biorąc pod uwagę okres narażenia zawodowego oraz rodzaj wykonywanych czynności manualnych angażujących ręce oraz brak schorzeń współistniejących, należy uznać, iż środowisko pracy opiniowanej miało decydujący wpływ na rozwój wnioskowanej patologii zawodowej". , skoro w niniejszej sprawie nie zostało wykazane ponad wszelką wątpliwość zaistnienie narażenia zawodowego związanego ze sposobem wykonywania pracy, brak jest również możliwości stwierdzenia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym, a zespołem cieśni nadgarstka zdiagnozowanym u Pani K. Nie została też wzięta pod uwagę okoliczność wypadku przy pracy Pani K., w związku z którym przebywała ona na dłuższym zwolnieniu chorobowym w okresie [...] (vide: decyzja organu I instancji str. 4). brak wskazania, które czynności manualne doprowadziły do choroby Pani K. i na którym stanowisku pracy stwarzają dla Skarżącego jako pracodawcy szereg wątpliwości co do sposobu realizacji obowiązków wynikających z Kodeksu Pracy związanych z zapobieganiem chorobom zawodowym i eliminowaniem czynników szkodliwych. Pracodawca winien bowiem, co do zasady, w przypadku stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika przenieść go na inne stanowisko lub zreorganizować dotychczasowe stanowisko pracy. Pracodawca, który poważnie podchodzi do stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej i chce dopełnić wszelkich obowiązków związanych z takim stwierdzeniem nie może być poszkodowany przez błędy organów sanitarnych wynikające z naruszenia przepisów postępowania i braku dokonania dogłębnej oceny dowodów i wyczerpującego rozpatrzenia sprawy. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie decyzji organ II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Organ w odpowiedzi na zarzuty skargi wniósł o oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Dla rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka jako choroby zawodowej istotne jest wskazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy. Ocena warunków pracy pozwoliła przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana spowodowała powstanie choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni nadgarstka. Podczas zatrudnienia w Spółce A. w [...] Strona wykonywała prace obciążające kończyny górne o charakterystyce statycznej i dynamicznej, wymagające ruchów monotypowych, które stwarzały ryzyko powstania stwierdzonej choroby zawodowej. Lekarze orzekający w wydanych opiniach powołali się na wynik kompleksowych badań lekarskich oraz dokonaną analizę oceny narażenia zawodowego przedstawionej w "Karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej", w której m. in. wskazano, że podczas pracy pracownik był narażony na obciążenia narządu ruchu wykonując czynności manualne angażujące ręce takie jak wiercenie, piłowanie, regeneracja narzędzi, punktowanie, gwintowanie, przycinanie elementów, grawerowanie, gięcie ciecie piłką ręczną, szlifowanie, skrobanie rozwiercanie, skręcani, wszelkiego rodzaju. Czynności te wykonywane były przez większość zmiany roboczej i wymagały użycia siły. Charakter wykonywanych zadań pociągał za sobą: powtarzające się ruchy nadgarstka, ucisk na kciuk, chwytanie palcami, powtarzanie ruchów, praca z uniesionymi kończynami górnymi, prace z użyciem siły, ruch obrotowy i użycie siły, ruchy zginania i prostowania nadgarstka, ruchy nadgarstka w przekraczającym zakresie normy - prostowanie i zginanie o kąt większy niż 45 stopni - mogły występować na stanowisku montera aparatury precyzyjnej. Opiniowana w gabinecie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] demonstrowała czynności wykonywane rękoma przy pomocy osprzętu. Przeprowadzona demonstracja potwierdziła wpływ sposobu wykonywania pracy na stwierdzoną u niej chorobę w obrębie nadgarstków. Biegli wydając orzeczenie dysponowali dokumentacją przygotowaną przez PPIS zawierającą opis narażenia zawodowego Pani W. K., włącznie z opisem narażenia jakie występowało na stanowisku: [...] (od 2017-2019 r.). Wszystkie wykonywane czynności choć inaczej nazywane i wykonywane na różnie nazwanych stanowiskach powodowały wykonywanie ruchów w obrębie kończyn górnych w narażeniu na obciążenie statyczne, dynamiczne i powtarzalność. Jak można sobie wyobrazić ręce wykonywały określone, różne co do nazwy i rodzaju operacje, ale przy pomocy tych samych ruchów, czyli: zginania, prostowania, odginania, odwracania, odchylania, chwytania palcami. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie może być też mowy o upływie 1 - rocznego terminu, o którym mowa w pozycji 20 pkt 1 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, gdyż termin ten odnosi się do okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Pierwsze dolegliwości w obrębie ręki prawej pojawiły się u badanej około 8 lat temu, a więc w okresie zatrudnienia w skarżącej Spółce w warunkach stwarzających ryzyko powstania zespołu cieśni nadgarstka.

Spółka pismem z dnia 27 sierpnia 2021 r. wniosła do WSA o przeprowadzenie w sprawie rozprawy oraz o zwrot kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga jako niezasadna, została przez Sąd oddalona w całości.

Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przedmiotem skargi uczyniono w niniejszej sprawie decyzję administracyjną o stwierdzeniu u uczestniczki postępowania sądowoadministracyjnego choroby zawodowej wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1367; zwane dalej rozporządzeniem).

Zdaniem Sądu, Organy obu instancji działając w niniejszej sprawie wszechstronnie zebrały i rozpatrzyły konieczny do wydania decyzji materiał dowodowy, który pozwalał na zastosowanie odpowiednich norm prawa materialnego. Innymi słowy, nie można było dopatrzyć się jakichkolwiek uchybień realizacji zasady prawdy obiektywnej – art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.. Zatem przedłożone wraz ze skargą akta administracyjne mogły stanowić oparcie dla działań kontrolnych WSA.

Ze względu na wyżej ustalony przedmiot skargi Spółki, dla przedstawienia materialnoprawnego tła rozstrzygnięcia PWIS należy wstępnie wyjaśnić, że władcze stwierdzenie choroby zawodowej bądź też braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje mocą decyzji wydawanej przez organy inspekcji sanitarnej. Ustawodawca poprzez treść art. 235¹ K.p. za chorobę zawodową uznaje chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem (podkr. Sądu), że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia, postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej wszczyna z urzędu właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, po uzyskaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić nie tylko w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym ale także po zakończeniu pracy w takim narażeniu. Z art. 235² K.p. wynika, iż stwierdzenie choroby zawodowej może nastąpić wyłącznie w przypadku wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Obowiązujące regulacje obligują organy inspekcji sanitarnej, aby wydając orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej wykazały jednocześnie trzy pozytywne przesłanki. Po pierwsze, rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych. Choroba nie wymieniona w tym wykazie nie jest chorobą zawodową. Po drugie, choroba ta powinna zostać stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową. I po trzecie, wyniki oceny warunków pracy mają pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba spowodowana została narażeniem zawodowym. W konsekwencji, brak jednego z tych elementów będzie oznaczał konieczność wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Z uwagi na powyżej wskazane przesłanki definicyjne, przyjmuje się w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, że w każdej sprawie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej zachodzi konieczność zbadania warunków wykonywania pracy przez osobę, u której podejrzewa się chorobę zawodową, przez cały okres jej zatrudnienia pod kątem ustalenia, czy i w których zakładach pracy występował tzw. czynnik narażenia zawodowego - czy to związany ze sposobem wykonywania pracy, czy też określony czynnik szkodliwy dla zdrowia występujący w środowisku pracy. Istotą sprawy w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest bowiem potwierdzenie, że określone schorzenie kwalifikowane jako choroba zawodowa ma swoje źródło w środowisku pracy. Jednocześnie, nie należy od organu każdorazowo wymagać bezspornego wykazania związku między warunkami pracy w warunkach narażenia a stwierdzoną dolegliwością (zob. wyrok NSA z 21 listopad 2017 r., o sygn. II OSK 120/17, LEX). W razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową. Domniemanie to upada, tylko wtedy, jeżeli zebrany materiał dowodowy pozwala jednoznacznie lub z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo - skutkowy, to znaczy wskazać inną niż zawodowa etiologię choroby (tak WSA w Gliwicach w wyroku z 15 listopada 2017 r., sygn. IV SA/GI 444/17, LEX).

W niniejszej sprawie zebrany przez Organy obu instancji materiał dowodowy pozwalał stwierdzić zaistnienie omówionych powyżej przesłanek pozwalających orzec w drodze decyzji administracyjnej powstanie u pracownicy Spółki choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Skarżąca Spółka podnosi, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przed wydaniem decyzji o rozpoznaniu choroby zawodowej nie udowodniło wystąpienia narażenia zawodowego w środowisku pracy W. K. Z tym zarzutem nie sposób się zgodzić. Organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje oparły się w na orzeczeniu lekarskim z dnia [...] marca 2021 r., o nr [...], o rozpoznaniu choroby zawodowej sporządzonym przez lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...], na Karcie Oceny Narażenia Zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, protokole z postępowania w sprawie choroby zawodowej, a także na oświadczeniach pracownicy Spółki W. K. opisujących charakter i rodzaje prac wykonywanych w czasie narażenia zawodowego.

W Karcie Oceny Narażenia Zawodowego w kolumnie pt.: Charakterystyka narażenia (czynniki szkodliwe/uciążliwe) wpisano ruchy monotypowe, obciążenie statyczne i dynamiczne rąk. Tak opisane czynniki szkodliwe uciążliwe występowały w czasie wykonywania pracy na wszystkich zajmowanych przez stronę stanowiskach pracy. Od [...] listopada 2017 r. do nadal, uczestniczka postępowania pracuje jako [...]. Praca na stanowisku montera aparatury precyzyjnej - brygadzisty obejmuje zaś m.in.: wykonywanie zadań produkcyjnych zgodnie z planem i obowiązującym procesem technologicznym, wykonywanie pierwszych sztuk wyrobów, instruktaż, wykonywanie sztuk specjalnych do prób harmonogramów ustaleń i badań w ścisłej współpracy z mistrzem ze specjalistą do spraw montażu, wykonywanie prac przy uruchamianiu i wdrożenie nowych wyrobów. Nie jest kwestionowane, że w okresie od [...] stycznia 2011 r. do [...] listopada 2017 r. W. K. pracowała jako [...]. Według treści zapisów Karty Narażenia Zawodowego w/w pracując na stanowisku montera aparatury precyzyjnej na Wydziale [...] Spółki wykonywała prace manualne przy wykorzystaniu narzędzi ręcznych i urządzeń. W hali montażu wykonywała obróbkę i montaż małych detali w gotowy wyrób. Praca polega na urabianiu mas i klejów, mieszaniu farb i rozpuszczalników, malowaniu, lakierowaniu, wkręcaniu detali, wciskaniu detali, lutowaniu i klejeniu detali, szyciu worków do amunicji. Pracownicy na tym stanowisku pracują z małymi elementami z użyciem pensety, cześć operacji wykonywanych jest pod lupą. W hali montażu wykonywana jest praca powtarzalna, wykonywane są powtarzalne ruchy monotypowe tylko dla wyrobu tzn. każdy wyrób charakteryzuje się własnym procesem technologicznym a operacje są podobne. Na Wydziale [...] oraz na Wydziale [...] realizowane są czynności powtarzalne w odstępach krótszych niż 5 minut, czynności występujące na stanowisku pracy montera aparatury precyzyjnej to składanie zespołów składający się z dwóch lub trzech detali a czynności te nie są powtarzane więcej niż 40 razy na minutę. Wyraźnie stwierdzono w tym względzie wykonywanie ruchów nadgarstka, które występują przy wykonywaniu prac precyzyjnych, przy pracach na małych elementach, przy pracy z narzędziami, gdzie trzeba nimi obracać, przy pakowaniu, przy wkręcaniu detali, przy myciu detali spirytusem, przy nakładaniu kraju, przy użyciu pędzelka oraz przy malowaniu z użyciem pistoletu malarskiego. Dla oceny zasadności podniesionych zarzutów ma istotne znaczenie ten fragment dokumentu, w których stwierdzono wyraźnie, że w czasie pracy przy małych prasach występuje ucisk na kciuk. Podczas czynności wykonywanych na stanowiskach pracy przy małych prasach należy przycisnąć dwoma kciukami jednocześnie aby prasa zadziałała. Występuje też chwytanie palcami, powtarzanie ruchów, jak również praca z użyciem siły. Obecny jest ruch obrotowy i użycie siły, ruchy zginania i prostowania nadgarstka. Stwierdzono także ruchy nadgarstka w zakresie przekraczającym zakres normalny, prostowanie i zginanie o kąt większy niż 45 stopni również występowały na stanowisku montera aparatury precyzyjnej. Stwierdzono także wykonywanie ruchów monotypowych. Za czynniki będące przyczyną choroby zawodowej uznano w Karcie wykonywanie ruchów monotypowych, a także występowanie obciążenia statycznego i dynamicznego rąk.

We wspomnianej wyżej Opinii Lekarskiej uwzględniono czynniki narażenia zawodowego w postaci takich czynności wykonywanych przez pracownika jak wiercenie piłowanie, regeneracja narzędzi, punktowanie, gwintowanie, przycinanie elementów, grawerowanie, gięcie, cięcie piłką ręczną, szlifowanie, skrobanie, rozwiercanie, skręcanie, wszelkiego rodzaju montaże i demontaże. Te czynności wykonywane były przez większą część zmiany roboczej i wymagały użycia przez badaną pracownicę siły i nacisku kciuka. W powyższym dokumencie zapisano także, iż wykonane we wrześniu 2018 r. badanie neurofizjologiczne potwierdziło obustronny zespół cieśni nadgarstka u badanej. Badana poddała się zabiegowi operacyjnemu prawego kanału nadgarstka i lewego nadgarstka. Opiniujący lekarz nie miał żadnych wątpliwości, iż całość zgromadzonej dokumentacji medycznej stanowi podstawę do rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka o etiologii zawodowej. Wyraźnie też stwierdza, iż uwzględniając okres narażenia zawodowego oraz rodzaj wykonywanych czynności manualnych angażujących ręce oraz brak schorzeń współistniejących, należało uznać, że środowisko pracy miało decydujący wpływ na rozwój patologii zawodowej. W ten sposób biegły wykazał w sposób przekonujący kluczowy dla rozpoznania choroby zawodowej cieśni nadgarstka związek przyczynowo-skutkowy, czyli wyraźną więź pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy na różnych stanowiskach.

Orzeczenie lekarskie wbrew opinii pełnomocnika Spółki jest jednoznaczne co do stwierdzonej diagnozy, a także powiązania tej diagnozy z warunkami pracy. Lekarz specjalista w uzasadnieniu swej opinii stwierdza, iż opiniowana w gabinecie demonstrowała czynności wykonywane rękoma przy pomocy sprzętu, jakiego używała w pracy. Lekarz miał więc bezpośredni wgląd w sposób wykonywanych czynności. W orzeczeniu opisano też na czym polegały obowiązki pracownicy, a wiązały się one ewidentnie z koniecznością używania nadgarstków obu rąk, skoro polegały na wierceniu, piłowaniu, regeneracji narzędzi, punktowaniu, gwintowaniu, przycinaniu, grawerowaniu, gięciu cięciu piłką ręczną, szlifowaniu, skręcaniu wszelkiego rodzaju montażu i demontażu. W uzasadnieniu orzeczenia wskazuje się także okresy czasu, kiedy powstały pierwsze dolegliwości, a było to około 8 lat przed wydaniem orzeczenia. Organy nie miały prawa podważać powyższej opinii jako zupełnej, logicznej oraz spójnej z treścią karty oceny narażenia zawodowego. Jej metodyka nie nasuwała jakichkolwiek wątpliwości, więc nie było potrzeby aby dążyć do uzupełnienia czy wyjaśnienia kwestii niejasnych. Poruszona w skardze sprawa wypadku przy pracy i przebywania na dłuższym zwolnieniu chorobowym w okresie [...], w wyniku którego ucierpiały ręce Pani K. dodatkowo potwierdza występowanie w środowisku pracy strony czynników narażenia zawodowego. Dodać wypada, iż każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia (zob. wyrok NSA z 28 września 2021 r., sygn. II GSK 451/21, LEX nr 3252495.)

Zarzuty skargi Spółki niezasadnie podnoszą niewyjaśnienie charakteru wykonywanych czynności na poszczególnych stanowiskach pracy zainteresowanej. Otóż z karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, wynika jednoznacznie, iż W. K. w czasie pracy na stanowisku montera aparatury precyzyjnej wykonywała powtarzalne ruchy monotypowe przy wykorzystaniu narzędzi ręcznych i urządzeń. Potwierdzono również takie istotne dla rozpoznanego schorzenia czynniki jak wciskanie kciukiem, ucisk na kciuk, powtarzanie ruchów, pracę z użyciem siły, ruch obrotowy nadgarstków, ruchy zginania i prostowania nadgarstka, ruch nadgarstka w zakresie przekraczającym zakres normalny, prostowanie i zginanie o kąt większy niż 45 stopni. W karcie oceny narażenia zawodowego dokładnie opisano na czym polegała praca W. K. Czynniki narażenia zawodowego występowały na wszystkich stanowiskach pracy. Nie ograniczono się tylko do stwierdzenia ruchów nadgarstka, a także ustalono, że była używana siła poprzez ucisk na kciuk. Analiza opisu tych czynności zgodnie z kodeksową definicją choroby zawodowej potwierdza zatem wysokie prawdopodobieństwo, że choroba w postaci cieśni nadgarstka została spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy i w związku ze sposobem wykonywania pracy. Innymi słowy, karta narażenia zawodowego potwierdza w sposób ewidentny, iż W. K. była w środowisku pracy narażona na regularne obciążenia nadgarstków.

Organy Inspekcji nie pominęły też okoliczności związanych z okresem czasu wskazanym w przepisach w/w rozporządzenia, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia organ do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Jak wynika z rozporządzenia tym okresem czasu jest 1 rok w przypadku zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Z opinii lekarskiej o rozpoznaniu choroby zawodowej wynika zaś jednoznacznie, że wykonane we wrześniu 2018 r. badanie neurofizjologiczne potwierdziły obustronny zespół cieśni nadgarstka u badanej. W wyniku tego badana poddała się zabiegowi operacyjnemu [...]. W myśl art. 235 kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. W świetle zapisów karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej ruchy monotypowe obciążenie, statyczne i dynamiczne rąk występowało na wszystkich stanowiskach pracy W. K. w tym w ramach pracy wykonywanej na stanowisku [...] w okresie od [...] stycznia 2011 r. do [...] listopada 2017 r. Ponieważ pomiędzy czasem zakończenia pracy na stanowisku montera aparatury precyzyjnej, a wykonanym badaniem neurofizjologicznym potwierdzającym zespół cieśni nadgarstka nie upłynął okres jednego roku, to całkowicie uprawnione było stwierdzenie u W. K. przedmiotowej choroby zawodowej. W rezultacie, kwestia braku chronometrażu z czynności dokonywanych przez pracownicę na stanowisku pracy brygadzisty, czyli na aktualnym stanowisku pracy uczestniczki, który to dokument w dniu wydania decyzji PWIS według pełnomocnika nie został uwzględniony przez Organ nie miała wpływu na ustalony wynik postępowania. Reasumując, nie nastąpiło naruszenie powołanego wyżej przepisu kodeksu pracy w związku z przepisami k.p.a. o obowiązku dochodzenia do prawdy obiektywnej.

Sąd działając poza zarzutami skargi Spółki nie dostrzegł w działaniach Organów takich uchybień które musiałyby skutkować jej uwzględnieniem na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. Zatem decyzja PWIS jako legalna procesowo i materialnie winna pozostać w obrocie prawnym.

Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.