Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 734/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Orzeczono o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 250, art. 133 § 1 oraz art. 106 § 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 113 § 1, art. 8, art. 107 § 3 , art. 77, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 124 ust. 1, art. 124b ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 64 ust. 3, art. 31 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 10.02.2021 r. A. (zwana dalej Spółką) - zwróciła się do Starosty [...] o wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz.1990 ze zm.), zwanej dalej u.g.n., o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w obręb ewidencyjnym [...], stanowiącej współwłasność A. C. i M . B., oznaczonej jako działka nr [...], przez zezwolenie na przeprowadzenie sieci elektroenergetycznej składającej się z kabla niskiego napięcia i wymiany słupa niskiego napięcia na nowy, wskazując, że:

- projektowany kabel nN o długości 23 m prowadzony będzie po północno-wschodniej części działki nr 288/5 w odległości 0,5 m od północnej granicy działki, natomiast wymiana stanowiska słupowego będzie realizowana w miejscu istniejącego słupa, czyli około 22 m od wschodniej granicy i około 1 m od północnej granicy;

- przedmiotowa inwestycja jest realizowana w ramach zadania inwestycyjnego celu publicznego pod nazwą: "PBW skablowania odcinka linii kV GPZ Piaski (KPK) - p.22 [...]", a podstawowym celem tego przedsięwzięcia jest stworzenie możliwości właściwego programowania struktur sieciowych dla prawidłowego i niezawodnego zasilania odbiorców energii elektrycznej i bezpieczeństwa energetycznego.

Mając na uwadze powyższe Starosta [...], działając na podstawie art. 124 ust. 1, 2, 4-7 u.g.n., decyzją z dnia 10.06.2021 r.:

1. ograniczył sposób korzystania z ww. nieruchomości przez udzielenie Spółce zezwolenia na przeprowadzenie kablowej linii elektroenergetycznej nN przez działkę nr [...], w pasie o długości 23,0 m w odległości 0,5 m od północnej granicy działki nr [...] wraz z wymianą istniejącego słupa linii nN, położonego w odległości 22,0 m od wschodniej granicy i 1,0 m od północnej granicy działki nr [...], wskazując że powierzchnia terenu trwale ograniczonego wynosi 0,0023 ha;

2. zobowiązał właścicieli nieruchomości do udostępnienia części nieruchomości w zakresie wskazanym w pkt 1, w celu wykonania czynności związanych z założeniem, a następnie z konserwacją oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń, o których mowa w pkt 1;

3. zobowiązał Spółkę do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu robót wymienionych w pkt 1

4. informując, że jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego stanie się niemożliwe albo spowoduje nadmierne trudności lub koszty, bądź na skutek zrealizowania inwestycji zmniejszy się wartość nieruchomości, właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie od A. za wynikłe z tego tytułu szkody (pkt 4).

W odwołaniu od ww. decyzji M .B. podniósł zarzuty naruszenia przepisów art. 124 ust. 3 u.g.n. poprzez uznanie, że doszło do faktycznych rokowań pomiędzy inwestorem a właścicielem nieruchomości, w sytuacji, gdy miały one charakter pozorny ze strony A.

Wojewoda [...], utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji co do tego, że:

- zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] przyjętym uchwałą nr Xl/128/2019 Rady Gminy [...] z dnia 19.09.2019 r., ogłoszoną w Dz. Urz. Woj. z dnia 9.10.2019r., poz. 3911 - działka nr [...] położona jest na terenach oznaczonych na planie symbolem MNP4 - tereny zabudowy mieszkaniowej i/lub pensjonatowej oraz R - tereny rolnicze;

- zgodnie z § 55 pkt 6 powyższej uchwały na obszarze objętym planem dopuszcza się budowę, przebudowę i rozbudowę sieci energetycznych;

- zgodnie z ewidencją gruntów działka nr [...] stanowi grunty orne klasy RIVb-RVI oraz pastwiska trwałe PsV.

W rezultacie organ odwoławczy stwierdził, że projektowana lokalizacja linii kablowej niskiego napięcia oraz związana z nią wymiana słupa została przewidziana w obowiązującym planie – wobec czego przedmiotowa działka, w jej północnej części, określonej na załączniku graficznym do wniosku, może być przeznaczona pod realizację celu publicznego, o którym mowa w art. 6 pkt 2 u.g.n. W rezultacie ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w sposób nie naruszający ustaleń planu miejscowego, obowiązującego na terenie planowanej inwestycji.

Odnosząc się do wymogu z art. 124 ust. 3 u.g.n. organ odwoławczy wskazał, że Spółka podjęła rokowania ze współwłaścicielami nieruchomości, gdyż od grudnia 2020 r. do stycznia 2021 r. pełnomocnik inwestora prowadził korespondencję z właścicielami nieruchomości w sprawie uzyskania prawa do dysponowania nieruchomością na wskazany cel, przesyłając wzór umowy w sprawie umieszczenia na nieruchomości urządzeń i przewodów służących do przesyłania energii elektrycznej za jednorazowym wynagrodzeniem w kwocie 372,00 zł. Świadczą o tym pisma kierowane zarówno do i A. M .B. (C.), jak i do M .B. z dnia 4.12.2020r. i z dnia 22.01.2021r., w których Spółka zaproponowała zawarcie umowy. W piśmie z dnia 22.01.2021 r. inwestor poinformował, że brak zwrotnej podpisanej umowy w terminie 14 dni oznaczał będzie odrzucenie oferowanych warunków i odmowę udzielenia zgody, a to zmusi inwestora do wystąpienia z wnioskiem do właściwego starosty o wydanie decyzji administracyjnej ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.

Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, że rokowania w niniejszej sprawie prowadzone były w sposób prawidłowy, a brak pozytywnego ich zakończenia uzasadniał złożenie wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n. Wyjaśniając brak przesłanek, które w jego ocenie uzasadniałyby uchylenie decyzji Wojewoda [...] wskazał, że Starosta [...] wyważył interes prywatny z interesem publicznym. Pomimo że interes stron przemawiał za konstytucyjnym prawem własności, organ prawidłowo uznał, że wobec nadrzędności interesu społecznego, jakim jest cel publiczny - przebudowa linii energetycznej średniego napięcia, sprawa nie mogła zostać załatwiona w sposób zgodny z interesem właścicieli nieruchomości. Końcowo wskazano, że projekt przebiegu linii nN został wykonany w sposób jak najmniej ingerujący w prawo własności. Ponadto budowa linii energetycznej niskiego napięcia, nie stworzy nowych ograniczeń w prawie własności poza tymi, które już wynikają z istniejącego obecnie na działce słupa, podlegającego wymianie na nowy oraz ustaleń planu miejscowego, obowiązującego na tym terenie, dopuszczającego budowę, przebudowę i rozbudowę sieci energetycznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, uzupełnionej pismem ustanowionego z urzędu radcy prawnego z dnia 12.11.2021 r., M .B. podniósł zarzuty naruszenia:

a) przepisów prawa materialnego, tj. art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez błędne zastosowanie w sprawie, pomimo tego, że:

- linia elektroenergetyczna, której dotyczy decyzja, już istnieje i funkcjonuje (co wynika z samego wniosku inwestora, w którym mowa o wymianie słupa energetycznego), a nawet była kilka lat temu modernizowana – podczas gdy ograniczenie prawa własności nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n. może odnosić się jedynie do przyszłych, dopiero planowanych budów lub wyjątkowo w trakcie realizacji inwestycji; wydanie na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. zezwolenia odnoszącego się do już istniejących urządzeń jest niedopuszczalne (wyrok NSA z 13.07.202 1 r. o sygn. akt I OSK 2637/20), w art. 124 ust. 1 u.g.n. mowa jest o zakładaniu i przeprowadzaniu na nieruchomości określonych ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń a nie o ich przebudowie (tak również Bończak-Kucharczyk Ewa, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany Lex 2021);

-brak jest interesu społecznego w przeprowadzeniu inwestycji, gdyż linia elektroenergetyczna ma być przeprowadzona w rozpatrywanym zakresie wyłącznie do posesji skarżącego i dodatkowo była ona około dwóch lata temu modernizowana;

- pozorności realizacji obowiązku przeprowadzenia rokowań w sprawie, w sytuacji gdy nie doszło do spotkania stron, inwestor nie podjął próby ustalenia rozwiązania satysfakcjonującego strony, nie wyjaśniono/wskazano przebiegu instalacji na nieruchomości, nie rozważono możliwości przeprowadzenia instalacji z drugiej strony nieruchomości skarżącego, podczas gdy obowiązek, o którym mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. jest spełniony wówczas, gdy strony posiadają odmienne stanowiska i mimo prób ustalenia rozwiązania satysfakcjonującego dla obu, nie osiągnięto porozumienia (wyrok WSA w Gdańsku o sygn. akt II SA/Gd 251/21) a WSA w Poznaniu uznał w wyroku z 23.01.2020 r. o sygn. akt II SA/Po 65/19, LEX nr 2773851, że: "Zastosowanie przez ustawodawcę w art. 124 ust. 3 u.g.n. wymogu, by udzielenie zezwolenia, o którym mowa w jej art. 124 ust. 1 poprzedzały rokowania, a nie np. złożenie przez inwestora właścicielowi nieruchomości oferty, musi być rozumiane precyzyjnie. Wniosek składany w tym trybie muszą poprzedzać rzeczywiste negocjacje, a nie tylko jednostronna propozycja dotycząca treści proponowanej umowy. Odmienne rozumienie przedmiotowego przepisu sprowadza obowiązek prowadzenia rokowań, które mają przecież również służyć wyjaśnianiu sprawy i pogłębianiu zaufania obywatela, oraz poszukiwaniu kompromisowego rozwiązania, do blankietowego złożenia przez inwestora określonej nawet najniższej oferty - bez jakiegokolwiek woli kompromisowego uregulowania sprawy, z uwzględnieniem słusznych interesów właściciela nieruchomości";

- w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono wprost, czy jest to instalacja napowietrzna czy ziemna (nie wynika to w szczególności wprost z decyzji) oraz nie wskazano w sposób dokładny przebiegu instalacji zgodnie z mapą, na której naniesiony byłby jej przebieg, w sytuacji gdy w decyzji wydawanej na podstawie art. 124 u.g.n. zakres ograniczenia prawa własności musi być ściśle określony, co oznacza, że musi ona wskazywać jednoznacznie przebieg inwestycji przez nieruchomość, jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela;

- decyzja organu I instancji została wydana z datą 10.06.2020 r. - jest to data sprzed zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego (16.03.2021 r.), jak również sprzed daty wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, złożonego w dniu 10.02.2021 r.); w wyroku WSA w Lublinie z 25.09.2008 r. o sygn. III SA/Lu 245/08, LEX nr 523932 przyjęto, że nieprawidłowa data wydania decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności tej decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.); w konsekwencji organ II instancji, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, naruszył również art.138 § 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji i § 2 – poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji - w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a, oraz art. 157 § 2 k.p,a. - z uwagi na rażące uchybienie prawa;

b) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 80 K.p.a. poprzez błędną ocenę całokształtu okoliczności sprawy i pominięcie, że inwestycja dotyczy działającej już instalacji oraz, że w związku z tym, że przedmiotowy jej odcinek dotyczy wyłącznie jednej nieruchomości - nieruchomości skarżącego, bez dalszego przedłużenia do innych posesji, nie realizuje celu publicznego w stopniu usprawiedliwiającym ingerencję w prawo własności skarżącego;

- art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez brak podjęcia przez Starostę [...] oraz Wojewodę [...]ego wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego, wydanie decyzji bez wszechstronnego wyjaśnienia całokształtu sprawy w szczególności w zakresie dopuszczalności ograniczenia prawa właściciela w celu modernizacji istniejącej już instalacji (co wynika z wniosku inwestora) i poprzez nieuzasadnione przyjęcie że pomiędzy stronami doszło do rokowań, podczas gdy miały one charakter pozorny gdyż inwestor wysłał do właściciela nieruchomości określone pismo z nienegocjowalną ofertą;

- art. 138 § 1 pkt 2 oraz § 2 K.p.a. poprzez utrzymanie przez Wojewodę [...]ego w mocy decyzji organu I instancji pomimo istniejących podstaw do jej uchylenia, ponieważ ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wyraźnie wynika, że konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych czynności wyjaśniających (w szczególności dotyczących kwestii istnienia już instalacji elektroenergetycznej, której ma dotyczyć decyzja oraz kwestii braku rokowań), mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oraz pomimo wydania decyzji Starosty [...] z datą [...] - tj. sprzed zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego (16.03.2021 r.), jak również sprzed daty wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., złożonego w dniu 10.02.2021 r..

Dodatkowo skarżący wskazał, że decyzja spowoduje poważne ograniczenia w sposobie korzystania z jego nieruchomości oraz - w sposób znaczny - obniży jej wartość, gdyż planowana inwestycja znajduje się pomiędzy drogą gminną dojazdową do posesji a jego współnieruchomością, co uniemożliwi wybudowanie trwałego ogrodzenia, położenie kostki brukowej oraz przeprowadzenie innych inwestycji budowlanych przewidzianych w dalszym czasie.

Mając na uwadze powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o:

- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze zdjęć części jego nieruchomości (2 szt.) na okoliczność wskazania że zaskarżona decyzja dotyczy istniejącej już instalacji (na zdjęciach widoczny jest przebieg instalacji i podlegający wymianie słup elektroenergetyczny - modernizowany około dwóch lat temu), nie realizuje ona interesu publicznego gdyż w rozpatrywanym jej przebiegu dotyczy wyłącznie nieruchomości skarżącego;

- uchylenie w całości decyzji organów obu instancji;

- o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, które to koszty nie zostały opłacone w całości lub w części.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Wojewody [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżącego przez zezwolenie na przeprowadzenie sieci elektroenergetycznej składającej się z kabla niskiego napięcia i wymiany słupa niskiego napięcia na nowy.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, to jest art. 77, art. 77 § 1, art. 80, art. 8, art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie trafna okazała się argumentacja M .B. o wydaniu decyzji bez wszechstronnego wyjaśnienia całokształtu sprawy, w szczególności w zakresie dopuszczalności ingerencji w jego prawa w celu modernizacji istniejącej już instalacji oraz błędnej oceny całokształtu okoliczności sprawy wobec pominięcia, że inwestycja dotyczy działającej już instalacji.

Na wstępie zauważyć trzeba, że niniejsza sprawa dotyczy – istotnego z punktu widzenia właściciela nieruchomości – ograniczenia przysługującego prawa własności, które musi pozostawać w zgodzie z przewidzianymi w tym zakresie standardami, wynikającymi z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tym ostatnim przepisem ograniczenia praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo praw i wolności innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Jakkolwiek Konstytucja odsyła w sposób ogólny do ustawy, to nie budzi wątpliwości konieczność zastosowania przez organ administracji odpowiedniego przepisu w sytuacji, gdy ustawodawca w jednym akcie prawnym przewidział odrębne rozwiązania – w zależności od zaistniałych w konkretnej sprawie okoliczności faktycznych i prawnych.

W tym miejscu należy odwołać się do przepisów u.g.n., które determinowały zakres prowadzonego przez organy postępowania. Mianowicie, zgodnie z art.124 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz.1990 ze zm.), zwanej dalej u.g.n., powołanym w podstawie materialnoprawnej decyzji, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

W tym zakresie szczególnego podkreślenia wymaga, że ograniczenie prawa własności nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n. może odnosić się jedynie do przyszłych, dopiero planowanych budów lub wyjątkowo w trakcie realizacji inwestycji. Jak trafnie akcentuje skarżący, wydanie na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. zezwolenia odnoszącego się do już istniejących urządzeń jest niedopuszczalne (zob. wyrok NSA z dnia 22.08.2017r., sygn. akt I OSK 2960/15, LEX nr 2401731). Zezwolenie może dotyczyć również rozbudowy, jeśli obejmuje ona np. budowę nowych odcinków przewodów lub nowych urządzeń. Można również uznać, że dotyczy ich przebudowy, ale w takim zakresie, w jakim przekracza ona zwykłe prace konserwatorskie, bieżące remonty czy usuwanie awarii (por. wyroki NSA: z dnia 13.07.2021 r. o sygn. akt I OSK 2637/20, z dnia 31.05.2017 r., sygn. akt I OSK 2618/16, dostępne pod adresem internetowym - https://orzeczenia.gov.pl.). Z kolei w wyroku z dnia 4.10.2017 r., sygn. akt I OSK 3182/15 NSA precyzuje, że przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. obejmuje zarówno roboty inwestycyjne celu publicznego realizowane od podstaw, jak i polegające na przebudowie już istniejącej inwestycji celu publicznego w zakresie przekraczającym zwykłe prace konserwatorskie, bieżące remonty czy usuwanie awarii, których to robót dotyczy art. 124b ust. 1 u.g.n. Inna interpretacja uniemożliwiałaby przebudowę jakiejkolwiek linii energetycznej, skoro art. 124b u.g.n. dotyczy wyłącznie prac związanych z bieżącą konserwacją, remontem czy usuwaniem awarii (por. wyrok NSA z 31 maja 2017 r., I OSK 2618/16, LEX nr 2300850). Zgodnie bowiem z art. 6 pkt 2 u.g.n. celem publicznym jest "budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń". Jak zatem akcentuje NSA, nie powinno ulegać wątpliwości, że celem publicznym jest zarówno budowa, jak i przebudowa inwestycji liniowej, której zadaniem jest utrzymanie zdolności przesyłu, w tym wypadku energii elektrycznej. Budowa i przebudowa są rodzajami robót budowlanych (zob. art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego). Przebudowę inwestycji liniowej należy taktować jako rodzaj nowej inwestycji służącej utrzymaniu "ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej", a utrzymywanie tych przewodów i urządzeń również stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n.

Jest to o tyle istotne, że sama konserwacja urządzeń przesyłowych i ich remont uregulowana jest odrębnie w art. 124b u.g.n. – stanowiącym odmienną podstawę prawną do władczej ingerencji w prawo własności nieruchomości. Zgodnie bowiem z tym przepisem:

"1. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.

2. Decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1.

2a. Decyzji, o której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

3. Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio.

4. Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania".

Jak wynika z poz. "a" wniosku inwestora (k. 38) ograniczenie sposobu korzystania z działki skarżącego w trybie art. 124 u.g.n. ma polegać na "prawie wstępu na w/w nieruchomość w celu wykonania prac budowlano montażowych związanych z ułożeniem kabla nN, wymiana istniejącego słupa na nowoprojektowany słup typu E, a nadto w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją kabli energetycznych średniego napięcia 15kV osób upoważnionych".

Z kolei w poz. 1 decyzji z dnia [...] organ I instancji "ograniczył sposób korzystania z ww. nieruchomości przez udzielenie Spółce zezwolenia na przeprowadzenie kablowej linii elektroenergetycznej nN przez działkę nr [...], w pasie o długości 23,0 m w odległości 0,5 m od północnej granicy działki nr [...] wraz z wymianą istniejącego słupa linii nN, położonego w odległości 22,0 m od wschodniej granicy i 1,0 m od północnej granicy działki nr [...], wskazując że powierzchnia terenu trwale ograniczonego wynosi 0,0023 ha. Dodatkowo w uzasadnieniu wskazano, że "analizując zaplanowane przeprowadzenie linii kablowej nN stwierdzić należy, że dla przedmiotowej nieruchomości nie ma żadnych ograniczeń w zakresie innego ich zagospodarowania oprócz aktualnego".

Tymczasem powołany w podstawie prawnej ww. rozstrzygnięcia art. 124 ust. 1 u.g.n. stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania m. in. energii elektrycznej.

W rezultacie, wbrew dyspozycji cyt. przepisu, w którym występuje koniunkcja czynności "zakładania" i "przeprowadzania" przewodów i urządzeń, udzielone przez Starostę zezwolenie dotyczy jedynie "przeprowadzenia kablowej linii elektroenergetycznej nN" "wraz z wymianą istniejącego słupa linii nN. W podjętym rozstrzygnięciu nie wspomniano w żaden sposób o "zakładaniu" przewodów i urządzeń – co w połączeniu z ich "przeprowadzaniem" stanowi przesłankę niezbędną do prawidłowego zastosowania art. 124 ust. 1 u.g.n. Ponadto organ I instancji – podobnie jak Wojewoda [...] – nie stwierdził jednoznacznie, czy planowana inwestycja dotyczy budowy lub przebudowy urządzeń przesyłowych. Tymczasem obowiązkiem organów – zwłaszcza w kontekście twierdzeń o "wymianie" było wykluczenie – w sposób jednoznaczny – że zadeklarowane przedsięwzięcie nie stanowi w żadnej części konserwacji, bądź remontu, co uzasadniałoby użycie trybu z art. 124b ust. 1 u.g.n.

Zaakcentować przy tym należy, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że:

- "Zmiana układu sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia jest zamierzeniem inwestycyjnym koniecznym ze względów technicznych wynikających z budowy nowoprojektowanej sieci średniego napięcia",

- "Pomimo że interes stron przemawiał za konstytucyjnym prawem własności, organ prawidłowo uznał, że wobec nadrzędności interesu społecznego, jakim jest cel publiczny - przebudowa linii energetycznej średniego napięcia, sprawa nie mogła zostać załatwiona w sposób zgodny z interesem właścicieli nieruchomości".

W rezultacie pomimo, że podjęte rozstrzygnięcia dotyczą "przeprowadzenia kablowej linii elektroenergetycznej nN" (niskiego napięcia) w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest mowa o "przebudowie linii energetycznej średniego napięcia" – co mogło wywołać u skarżącego uzasadnione wątpliwości co do tożsamości przedsięwzięcia z zakresem wskazanym we wniosku inwestora. Tym samym organ odwoławczy naruszył również przepisy art. 8 K.p.a. (zasadę zaufania do władzy publicznej) i art. 107 § 3 K.p.a., który statuuje wymogi dla uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji administracyjnej.

W tym kontekście przedwczesne byłoby odniesienie się do pozostałych zarzutów skarżącego, w szczególności co do "pozorności" przeprowadzonych rokowań. Dopiero bowiem jednoznaczne zakwalifikowanie, przy pomocy terminów ustawowych ("zakładanie i przeprowadzenie", bądź "konserwacja, remont" przewodów i urządzeń), wskazanych przez inwestora we wniosku prac na działce skarżącego, z wyczerpującym i spójnym ich opisaniem – co należy uczynić w ponownie prowadzonym postępowaniu – umożliwi zastosowanie odpowiedniego trybu przewidzianego u.g.n. dla planowanego przedsięwzięcia. W tym zakresie obowiązkiem organów jest również precyzyjne wskazanie przebiegu sieci elektroenergetycznej oraz wyjaśnienie, czy instalacja będzie napowietrzna czy podziemna – na co trafnie wskazał skarżący.

Niezależenie od powyższego zauważyć trzeba, jak prawidłowo podniesiono w skardze, że w decyzji organu I instancji jako datę wydania określono "[...]" – pomimo że wniosek o jej wydanie został złożony w dniu 10.02.2021 r. – co, zdaniem Sądu, może wskazywać na oczywistą omyłkę. Nad nieprawidłowością tą organ odwoławczy przeszedł jednak do porządku dziennego, wskazując że "utrzymuje w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r.", nie uzyskując uprzednio sprostowania zakwestionowanej decyzji w trybie rektyfikacji określonym w art. 113 § 1 K.p.a. Nie można się natomiast zgodzić ze stanowiskiem strony o konieczności stwierdzenia nieważności/uchylenia decyzji tylko i wyłącznie z tego względu.

W odniesieniu do wniosku dowodowego skarżącego należy wskazać, ze sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy i nie przeprowadza postępowania dowodowego. Może jedynie z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 133 § 1 oraz art. 106 § 3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, z uwagi przede wszystkim na charakter wnioskowanego dowodu (fotografie) brak było takiej możliwości, zwłaszcza że Sąd orzekał w oparciu o przedstawione akta sprawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, uchylając na podstawie art. 135 również i decyzję organu I instancji.

Orzeczenie kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu zawarte w pkt II wyroku znajduje oparcie w art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 4 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3.10.2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 68).