Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1088/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152, art. 190, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 35 ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: par. 12 ust. 3, ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Dnia 4 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda - Lenczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak - Kolczyńska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2014 roku sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę oficyny budynku mieszkalno – usługowego i budynku gospodarczego oraz zatwierdzenia projektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej A. D. kwotę 800 (osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 28, art. 31, art. 32 ust. 1, art. 33 ust. 1 i 4, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, ze zm.) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013r., poz. 267), po rozpatrzeniu wniosku E. i W. K. o pozwolenie na budowę i rozbiórkę z dnia 26 lutego 2008r. (doprecyzowanego w dniu 4 czerwca 2010r.), udzielił pozwolenia na rozbiórkę oficyny budynku mieszkalno-usługowego i budynku gospodarczego zlokalizowanych na działce w W. ul A 64, nr ewid. 502, w granicy z działką nr ewid. 501 oraz zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej rozbudowę budynku mieszkalno-usługowego o część mieszkalną o projektowanej powierzchni zabudowy 136,40 m², projektowanej powierzchni użytkowej 211,30 m² i projektowanej kubaturze 845,0 m³, wg projektu indywidualnego na działce nr ewid. 502, położonej w miejscowości W. ul. A 64.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] organ I instancji zatwierdził projekt i udzielił pozwolenia na budowę. Na skutek odwołania organ II instancji decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolejna decyzja organu I instancji z dnia [...] w postępowaniu odwoławczym została utrzymana w mocy, jednakże na skutek kontroli sądowo administracyjnej została wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 kwietnia 2009r. sygn. akt II SA/Łd 1000/08, który uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wyroku sąd podkreślił, że aczkolwiek nie ma zakazu budowy przy granicy nieruchomości sąsiedniej, to jednak pozytywnie można rozstrzygnąć wniosek tej strony, która wykaże w toku postępowania, że budowa przy granicy z nieruchomością sąsiednią nie narusza zasad współżycia społecznego, jak też nie zakłóci korzystania z sąsiedniej nieruchomości ponad przeciętną miarę, wynikającą z jej społecznego przeznaczenia. W ocenie sądu, konkluzja organu, iż koncepcja rozbudowy według projektu przedłożonego przez inwestorów jest uzasadniona, bowiem lokalizacja obiektu w odległości 3,00 m od granicy jest nie do zaakceptowania przez inwestorów, zaś usytuowanie go przy ul B będzie dlań niekorzystne ekonomicznie, a linia zabudowy od tej ulicy wynosi około 60 m od krawędzi jezdni, co powoduje brak możliwości zachowania odległości 3 m od granicy działki, jest nieuprawniona i co najmniej przedwczesna. Sąd wskazał nadto, że brak akceptacji przez inwestorów dla lokalizacji obiektu w odległości 3 m od granicy, nie stanowi żadnego uzasadnienia dla "braku możliwości" zachowania odległości, określonej w § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, zaś kwestie ekonomiczne winny być wyważone i należycie ocenione z uwzględnieniem interesu prawnego właścicieli nieruchomości sąsiedniej. Podnosząc, że fragment ściany będzie "dostawiony" do budynku na nieruchomości, zwrócono uwagę na treść § 204 ust. 5 rozporządzenia i konieczność sporządzenia ekspertyzy technicznej obiektu istniejącego, jak również, stosownie do art. 31 ust. 1ustawy Prawo budowlane, na kwestie dotyczące rozbiórki (koniecznej, jak wynika to z projektu zagospodarowania działki).

Odnosząc się do zarzutów skargi, związanych z problemem zacienienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, usytuowanych w budynku mieszkalnym, sąd wskazał, że ocena dokonana w tej kwestii przez organy nie budzi wątpliwości i bak jest uzasadnienia dla wniosku o powołanie biegłego.

W wyniku przywołanego wyroku, postanowieniem Starosty [...] z dnia [...] inwestorzy zostali obowiązani do uzupełnienia materiału sprawy w odniesieniu do braku :

- zgodności projektu zagospodarowania działki z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 – dalej jako: rozporządzenie),

- ekspertyzy technicznej stanu obiektu istniejącego oraz stanu konstrukcji elementów budynku z uwzględnieniem podłoża gruntowego,

- decyzji o wpisie projektanta do centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane,

- projektu rozbiórki istniejącego budynku gospodarczego zgodnie z projektem zagospodarowania działki.

W dniu 7 października 2009r. do organu wpłynęło pismo inwestorów z wymaganą ekspertyzą techniczną - potwierdzającą, iż rozbudowa budynku nie spowoduje naruszenia konstrukcji i statyki budynków sąsiednich - wykonaną przez uprawnionego projektanta i jednocześnie biegłego sądowego. Jednocześnie inwestorzy nie zgodzili się z twierdzeniem, że przedstawiony przez nich projekt zagospodarowania działki jest niezgodny z rozporządzeniem, gdyż projektowana rozbudowa nie może być zlokalizowana w odległości 3 m od granicy działki sąsiedniej ze względu na fakt, iż działka jest wąska, co praktycznie uniemożliwiłoby komunikację na działce nr ewid. 502.

W dniu 16 listopada 2009r. przeprowadzono oględziny ustalając, iż na działce nr ewid. 502 znajduje się budynek mieszkalno - usługowy z przybudowaną drewnianą oficyną, budynek gospodarczy przeznaczone do rozbiórki (zgodnie z projektem zagospodarowania działki) oraz wybudowany budynek gospodarczy zlokalizowany w granicy działki nr ewid. gruntu 503 - oznaczony na projekcie zagospodarowania działki jako realizowany w perspektywie - projektowany (budowany na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...]). Stwierdzono, że odległość pomiędzy projektowaną rozbudową a istniejącym budynkiem gospodarczym (wg projektu zagospodarowania działki) wynosi 4 m, a zgodnie z pomiarem przeprowadzonym podczas oględzin - ok. 3,3 m.

Kolejnym postanowieniem zobowiązano inwestorów do uzupełnienia materiałów sprawy, z uwagi na rozbieżności w pomiarach, poprzez złożenie dokumentu o braku zgodności projektu zagospodarowania działki z rozporządzeniem, prawidłowego szkicu zacieniania (nieprawidłowe wymiary okien w pomieszczeniach sąsiedniego budynku) oraz projektu zagospodarowania działki (wymiary niezgodne ze stanem faktycznym). Reasumując dotychczasowe ustalenia i przebieg czynności, organ I instancji podał, iż stosownie do § 12 rozporządzenia dopuszczalne jest sytuowanie budynku bezpośrednio w granicy z działką sąsiednią, lub w odległości 1,5 m od granicy jeżeli "... nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa ust.1 pkt. 2 ze względu na rozmiar działki." W ust.1 pkt. 2 jest natomiast mowa o odległości 3,00m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. Natomiast z załączonego projektu wynika, że ściana zwrócona w stronę sąsiada nie posiada żadnych otworów okiennych i drzwiowych. Wybudowanie nowoprojektowanej inwestycji w odległości 1,5 m lub 3 m od granicy z działką sąsiednią spowoduje brak zachowania min. szerokości ciągów komunikacyjnych dla działki budowlanej oraz budynków określonych we wskazanym wyżej przepisie.

W kwestii zacienienia – do projektu załączono poprawiony szkic i opis. Wynika z nich, iż szerokość okna w budynku sąsiednim wynosi 90 cm, a odległość okna od ściany 1 m. Działka inwestorów znajduje się zgodnie z decyzją warunkach zabudowy w zabudowie mieszkaniowo - usługowej. W ust. 1 pkt 5 decyzji o warunkach zabudowy określającym wysokość nowoprojektowanej zabudowy zaznaczono, iż należy zapewnić na działkach sąsiednich prawidłowe oświetlenie i nasłonecznienie w zabudowie śródmiejskiej. Odległości, o których mowa w § 13 rozporządzenia, w zabudowie śródmiejskiej mogą być zmniejszone nie więcej niż o połowę, zgodnie z § 60 rozporządzenia. Organ wskazał, iż przywołane przepisy mają zastosowanie do projektowanej rozbudowy budynku mieszkalno - usługowego o część mieszkalną ponieważ, jak wynika z ust. 1 pkt 5 decyzji o warunkach zabudowy, działka na której projektuje się inwestycję, znajduje się w zabudowie śródmiejskiej. Prawidłowe nasłonecznienie oraz brak zacieniania wynika z załączonego szkicu zacieniania oraz opisu, gdyż kąt wyznaczony zgodnie z cytowanym wyżej przepisem wynosi 47° i zawiera się pomiędzy 30°- 60°, natomiast nasłonecznienie pomieszczeń będzie następowało w godzinach 11°° - 17°°.

W zakresie projektu zagospodarowania działki organ wypowiedział się, iż na projekcie zagospodarowania działki zaznaczono wymiary istniejących oraz projektowanych budynków w odniesieniu do końcowych części budynku. Organ dokonał pomiaru szerokości działki w miejscu końca oficyny drewnianej zlokalizowanej w granicy z działką nr ewid. 501. Biorąc pod uwagę fakt, że wymiar całkowitej szerokości działki wyznaczony przez projektanta w miejscu kończących się budynków wynosi 14,80 m, a pomiar dokonany podczas oględzin wynosi 13,80 m oraz fakt, że zgodnie z projektem zagospodarowania działka nr ewid. 502 rozszerza się w stronę ul. B uznał, że projekt zagospodarowania działki został wykonany przez projektanta prawidłowo. Nadto inwestorzy, zgodnie z art. 32 ust. 4 ustawy, złożyli wniosek w sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu oraz złożyli oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji udzielił pozwolenia na budowę, jednakże decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] uwzględniając odwołanie A. D. uchylił decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 14 czerwca 2010r. inwestorzy dostarczyli również 4 egz. projektu zagospodarowania działki sporządzonego na kopii aktualnej mapy zasadniczej do celów projektowych.

W dniu [...] organ I instancji zatwierdził projekt i udzielił pozwolenia na budowę. Wyjaśnił, iż wbrew stanowisku A. D. zachodzą przestanki uzasadniające rozbudowę budynku mieszkalno-usługowego o część mieszkalną w granicy działki. Takie usytuowanie nowej zabudowy jest uzasadnione wąskimi rozmiarami działki inwestorów (ok. 14 m, co potwierdziły dokonane w trakcie postępowania dowodowego oględziny).

W odwołaniu od powyższej decyzji A. D. zarzuciła naruszenie: § 12 ust. 3 pkt. 1 rozporządzenia poprzez niewłaściwe zastosowanie przez organ administracyjny tego przepisu w odniesieniu do inwestycji obejmującej rozbudowę budynku mieszkalno-usługowego o część mieszkalną, podczas gdy projektowana inwestycja jest usytuowana w zabudowie mieszkalno-usługowej, a nie w zabudowie jednorodzinnej, do której ten przepis ma zastosowanie; § 13 ust. 1 pkt. 1 i ust. 4 rozporządzenia poprzez mylne zastosowanie przepisów dotyczących zacienienia w odniesieniu do zabudowy śródmiejskiej, podczas gdy działki o nr ewid. 501 i 502 nie są faktycznie usytuowane na obszarze funkcjonalnego śródmieścia miasta W., ani nie przewiduje się takiej funkcji dla nich w planie zagospodarowania przestrzennego; nadto § 14 ust. 1 rozporządzenia poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu dla projektowanej inwestycji, obejmującej rozbudowę budynku mieszkalno-usługowego o część mieszkalną, który to istniejący budynek posiada dostęp do drogi publicznej, gdyż jest usytuowany w granicy z drogą powiatową (ul. A), jak również posiada dojście i dojazd z drogi powiatowej (ul. B) i taka sytuacja będzie miała miejsce również po dokonaniu rozbudowy tegoż obiektu. Dalej niedostateczne wyjaśnienie faktycznej i prawnej możliwości posadowienia części mieszkalnej rozbudowywanego budynku w granicy na długości 21,72 m, nie odnosząc się jednocześnie do zapisów decyzji z dnia [...] o warunkach zabudowy dla projektowanego obiektu, w której nie przewidziano rozbudowy tegoż budynku w granicy działki nr ewid. 502, jak również poprzez nieprecyzyjne wskazanie podstawy prawnej umożliwiającej inwestorom tego rodzaju rozbudowę.

Decyzją z dnia [...] Nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Ponownie analizując akta sprawy organ II instancji stwierdził, iż inwestor do wniosku o zatwierdzenie projektu i udzielenie pozwolenia załączył wymagane dokumenty, wyliczone w art. 33 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Po weryfikacji załączonego materiału dowodowego Wojewoda stwierdził, że inwestor uzyskał wymagane opinie, uzgodnienia i pozwolenia. Załączony projekt zagospodarowania terenu sporządzony został na kopii zaktualizowanej mapy zasadniczej mogącej służyć do celów projektowych (pieczęcie na mapie) oraz zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy.

Odpowiadając na zarzuty odwołania organ podał, że przez zabudowę śródmiejską należy rozumieć zgrupowanie intensywnej zabudowy na obszarze funkcjonalnego śródmieścia, którego to obszar stanowi faktyczne lub przewidywane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego centrum miasta lub dzielnicy miasta, o czym stanowi § 3 pkt 1 rozporządzenia. Przedmiotowa działka znajduje się w zabudowie śródmiejskiej, co wynika z punktu 1.5 decyzji o warunkach zabudowy. Natomiast zabudowa jednorodzinna jest terminem o węższym znaczeniu niż termin zabudowa mieszkaniowo-usługowa. W kwestii usytuowania projektowanej rozbudowy organ wyjaśnił, iż w decyzji o warunkach zabudowy wskazano, iż rozbudowa ta winna być wykonana zgodnie z warunkami technicznymi, w tym z zachowaniem wymogów § 12 i § 13 rozporządzenia. A akt ten dopuszcza sytuowanie budynku bezpośrednio w granicy z sąsiednią działką lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m, a także przy spełnieniu § 14 ust. 1, który stanowi o tym, że do działek budowlanych oraz budynków i urządzeń z nimi związanych należy zapewnić dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej, odpowiednie do przeznaczenia i sposobu ich użytkowania oraz wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej, określonych w przepisach odrębnych. Organ sprecyzował, że na działce inwestycyjnej znajduje się w budowie budynek gospodarczy o szerokości 4 m, oddalony od projektowanej rozbudowy 4,0 m, której szerokość wynosi 6,80 m. Przy szerokość działki 14,80 m, odsunięcie obiektu o 3 m od granicy skutkowałoby pozostawieniem 1m odległości między budynkiem projektowanym a budynkiem gospodarczym. Taki stan naruszałby ustalenia z § 14 ust. 1 w/w rozporządzenia. Co do przesłaniania, Wojewoda wskazał, iż z projektu budowlanego wynika, iż budynek sąsiedni na działce nr ewid. 501 zlokalizowany jest o orientacji W-Z, natomiast budynek projektowany na działce nr ewid. 502 będzie zlokalizowany o orientacji Pn - Pd. Takie zlokalizowanie projektowanego budynku na działce zapewni na sąsiedniej działce nasłonecznienie pomieszczeń w budynku z otworami okiennymi od strony południowej w godzinach od 13°°-17°°. Ten czas nasłonecznienia pomieszczeń mieszkalnych w budynku sąsiednim jest zgodny z w/w rozporządzeniem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. D. powtórzyła zarzuty odwołania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi skargę oddalił wskazując, iż w sprawie zaistniały podstawy do zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Organy administracji szczegółowo ustaliły stan faktyczny sprawy i dokonały jego prawidłowej analizy w świetle mających zastosowanie przepisów ustawy i przepisów wykonawczych, w szczególności postanowień rozporządzenia. Dalej, sąd zgodził się z organem, iż zachowane zostały wymagania co do wyznaczonej, decyzją o warunkach zabudowy z [...], nieprzekraczalnej linii zabudowy w granicy działki nr ewid. 502 z działką nr ewid. 201/2 (droga powiatowa). Usytuowanie budynku tak, by elewacja frontowa budynku mieszkalno-usługowego przylegała do granicy działki nr ewid. 502 z działką nr ewid. 201/2 na odcinku nie krótszym niż obecnie, wypełnia wskazania organu z 2006r., iż wymogi obowiązującej linii zabudowy uznaje się za spełnione, jeżeli elewacja frontowa budynku mieszkalno-usługowego przylega do granicy działki nr ewid. 502 z działką nr ewid. 201/2 na odcinku nie krótszym niż obecnie. Zaznaczył, iż warunki zabudowy wynikające z punktów od 2 do 6 decyzji ustalającej warunki zabudowy także zostały spełnione. Nie został przekroczony wskaźnik wielkości powierzchni zabudowy, określony na nie więcej niż 35% oraz udział powierzchni biologicznie czynnej – nie mniej niż 50%. Podobnie zachowano wymagania co do wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej budynku mieszkalno-usługowego, geometrii dachu, wysokości zabudowy i szerokości elewacji frontowej rozbudowanego budynku.

Sąd stwierdził, że wbrew twierdzeniu skarżącej nie ma żadnych przeszkód do zastosowania w niniejszej sprawie § 13 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 rozporządzenia. Przepis ten nie został tym samym zastosowany mylnie, obie działki, tak skarżącej, jak i inwestycyjna, są usytuowane w zabudowie śródmiejskiej. I zgodnie z § 13 rozporządzenia, jak wynika z projektu i załącznika graficznego, między ramionami kąta 60º wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego nie znajduje się przesłaniająca część budynku projektowanego, co przedstawiono graficznie. Zgodnie z §13 rozporządzenia, w celu zapewnienia na działce sąsiedniej prawidłowego oświetlenia i nasłonecznienia w zabudowie śródmiejskiej, czas nasłonecznienia w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 8°° - 16°°, natomiast pokoje mieszkalne w godzinach 7°° - 17°° wynosi co najmniej 3 godziny, czas nasłonecznienia w zabudowie śródmiejskiej wynosi 1,5 godziny. Usytuowanie budynków, nie pozostaje bez znaczenia a ustalono, że budynek na działce nr ewid. 501 zlokalizowany jest o orientacji W - Z, natomiast budynek projektowany na działce nr ewid. 502 - orientacja Pn - Pd. Z powyższego wynika, iż tak posadowiony planowany budynek zapewni na sąsiedniej działce nasłonecznienie pomieszczeń w budynku z otworami okiennymi od strony południowej w godzinach od 13°°-17°°, a taki czas nasłonecznienia jest zgodny z rozporządzeniem.

Za nieuzasadniony sąd uznał zarzut naruszenia § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia poprzez jego zastosowanie do inwestycji obejmującej rozbudowę budynku mieszkalno-usługowego o część mieszkalną, podczas gdy projektowana inwestycja jest usytuowana w zabudowie mieszkalno-usługowej, a nie w zabudowie jednorodzinnej, do której ten przepis ma zastosowanie. Prawidłowo wyjaśnił Wojewoda [...], iż termin "zabudowa jednorodzinna" jest terminem węższym niż "zabudowa mieszkaniowo- usługowa". Zabudowa jednorodzinna obejmuje bowiem jeden budynek mieszkalny jednorodzinny lub zespół takich budynków, wraz z budynkami garażowymi i gospodarczymi (§ 3 pkt 2 rozporządzenia). Natomiast zabudowa mieszkalno-usługowa to zarówno zabudowa wielorodzinna, jak i jednorodzinna. Niewątpliwie jest to zatem pojęcie szersze, które obejmuje również usługi, i w którym mieści się zabudowa jednorodzinna. Z tego względu możliwe było oparcie ustaleń o § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia. Istotne jest również, iż projekt budowlany wraz z załącznikami przygotowywane są przez uprawnione do tego podmioty - jednostki, które w ramach i na podstawie obowiązujących przepisów prawa konstruują projekt budowlany nieprzekraczający tych ram. Kompetencje organu administracji architektoniczno-budowlanej są ograniczone do sfery formalnej a nie merytorycznej i wprawdzie organ obowiązany był, co uczynił, przeanalizować całą dokumentację, nie jest jednakże uprawniony do kwestionowania ustaleń poczynionych przez projektanta.

W ocenie sądu usytuowanie projektowanego budynku mieszkalno-usługowego także znajduje potwierdzenie w obowiązujących uregulowaniach, w szczególności w postanowieniach rozporządzenia, które dopuszcza sytuowanie budynku bezpośrednio w granicy z sąsiednią działką lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m. A także przy spełnieniu § 14 ust. 1, który stanowi o tym, że do działek budowlanych oraz budynków i urządzeń z nimi związanych należy zapewnić dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej, odpowiednie do przeznaczenia i sposobu ich użytkowania oraz wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej, określonych w przepisach odrębnych. W niniejszej sprawie ustalono, iż obowiązująca linia zabudowy przebiega w granicy działki i drogi powiatowej, nieprzekraczalna linia ustalona została na ok. 60 m od granicy ulicy B – linie te wyznaczają granice rozbudowy. Na działce inwestycyjnej znajduje się także budynek gospodarczy w budowie, o szerokości 4 m, oddalony od projektowanej rozbudowy o 4,0 m, której szerokość wynosi 6,80 m. Ponieważ szerokość działki wynosi 14,80 m, to gdyby odsunąć ten obiekt o 3,0 m od granicy działki nr ewid. 501, to doszłoby do sytuacji, iż między projektowaną rozbudową a budynkiem gospodarczym pozostawałaby odległość tylko 1,0 m, a taka odległość uniemożliwiałaby dojazd do budynków, co z kolei naruszałoby przepis § 14 ust. 1 w/w rozporządzenia. A projekt budowlany i usytuowanie projektowanej inwestycji musi spełniać wymagania ustalone, czy to w planie zagospodarowania przestrzennego, czy też w decyzji o warunkach zabudowy wydanej dla konkretnego terenu i inwestycji, jak również powinno być zgodne z wymogami rozporządzenia.

Reasumując sąd stwierdził, iż w świetle wynikającego wprost z przepisu art. 35 ust. 4 ustawy zapisu, organ administracji-architektoniczno budowlanej nie mógł odmówić inwestorowi wydania zaskarżonej decyzji. Jeżeli inwestycja, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, spełnia wymagania określone w art. 35 ust. 1 i art. 32 ust. 4 ustawy, organ nie może rozstrzygnąć w sposób odmienny, tym bardziej, iż ustawodawca wykluczył możliwość nakładania na inwestora przez organ administracji architektoniczno- budowlanej dodatkowych obowiązków, poza określonymi w tych przepisach, a wobec ich spełnienia zobowiązuje do wydania decyzji.

Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej A. D., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2013r. sygn. akt II OSK 824/12 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 grudnia 2011r., sygn. akt II SA/Łd 984/11 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny jako zasadny ocenił zarzut skargi kasacyjnej naruszenia § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 marca 2009r. (Dz. U. Nr 56, poz. 461) poprzez jego niezastosowanie i brak analizy okoliczności w przepisie tym wymienionych. Sąd II instancji wyjaśnił, iż stosując przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie rozpoznający sprawę sąd I instancji nie uzasadnił zastosowania przepisów tego rozporządzenia w brzmieniu po dokonaniu jego nowelizacji przez rozporządzenie Ministra Infrastruktury zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 marca 2009 roku (Dz. U. Nr 56, poz. 461), które weszło w życie w dniu 8 lipca 2009r. Tymczasem, stosownie do brzmienia § 2 pkt 1 rozporządzenia zmieniającego, przepisów rozporządzenia nie stosuje się, jeżeli przed dniem wejścia w życie został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów. Sąd I instancji, a wcześniej organy administracji publicznej, zobowiązane zatem były do rozważenia i należytego uzasadnienia wyboru czy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy w brzmieniu dotychczasowym czy też po nowelizacji.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył nadto, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest uzasadnienia dla zastosowania przepisów znowelizowanych, podczas gdy wniosek o pozwolenie na budowę został złożony w dniu 26 lutego 2008r., a doprecyzowany w dniu 4 czerwca 2010r. Podkreślił, że zmiana przepisów ma charakter istotny dla rozpoznania niniejszej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż sąd pierwszej instancji nie uzasadnił wyboru przepisów w brzmieniu znowelizowanym czym naruszył przepisy ww. rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 marca 2009r., nie przesądza jednak o wadliwości zastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przepisów rozporządzenia w tym brzmieniu, jednak zastosowanie tych przepisów winno znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia wyroku, czego w niniejszej sprawie zabrakło a tym samym nie sposób dokonać oceny tegoż wyboru. Dalej wskazano, że w pierwszej kolejności koniecznym jest ustalenie, jakie przepisy znajdują w sprawie zastosowanie, a następnie sąd winien dokonać subsumcji ustalonego stanu faktycznego z właściwymi normami prawnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Przystępując do rozważań przypomnieć należy, iż przedmiotowa sprawa poddana była kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2013r. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 grudnia 2011r. i sprawę przekazał temu sądowi do ponownego rozpoznania. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po raz kolejny rozpatrując sprawę, związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, co wprost wynika z treści art. 190 p.p.s.a.

Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć osąd o pewnej wartości, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do wydania takiej, a nie innej decyzji. Nadto stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lipca 2013r., w sprawie II SA/Gd 347/13 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kwestię związania oceną prawną przypomnieć należało również z uwagi na motywy i wskazania zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, jaki zapadł w tej sprawie dnia 1 kwietnia 2009r. sygn. akt II SA/Łd 1000/08, którym to wyrokiem uchylono zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, udzielającą inwestorom pozwolenia na budowę.

W kontekście przywołanych przepisów, ponownie rozpoznając sprawę i realizując wskazania zawarte w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2013r. sąd stwierdził, że zaskarżonym rozstrzygnięciem naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu obligującym do jego wyeliminowania.

Kwestionowaną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] udzielającą pozwolenia na rozbiórkę oficyny budynku mieszkalno-usługowego i budynku gospodarczego oraz zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej rozbudowę budynku mieszkalno-usługowego o część mieszkalną o projektowanej powierzchni zabudowy 136,40 m², projektowanej powierzchni użytkowej 211,30 m² i projektowanej kubaturze 845,0 m³, wg projektu indywidualnego na działce nr ewid. 502, w granicy z działką nr ewid. 501 w miejscowości W. ul. A 64.

Materialno prawną podstawą kwestionowanego rozstrzygnięcia, co wynika jednoznacznie z jego treści były, poza wymienionymi w decyzji przepisami prawa budowlanego, m.in. przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w brzmieniu po dokonaniu jego nowelizacji przez rozporządzenie Ministra Infrastruktury zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 marca 2009 roku (Dz. U. Nr 56, poz. 461), które weszło w życie w dniu 8 lipca 2009r. Organ w uzasadnieniu odwołuje się w szczególności wprost do treści § 12 (odwołując się do nowo wprowadzonych pojęć: m.in. "16 m", "zabudowa jednorodzinna") nadanej przywołanym rozporządzeniem zmieniającym.

Tymczasem, co zaznaczył NSA, a podziela sąd ponownie rozstrzygający, w sprawie nie zastosowano § 2 pkt 1 przywołanego wyżej rozporządzenia, który to przepis wskazuje, że przepisów rozporządzenia zmieniającego nie stosuje się, jeżeli przed dniem wejścia w życie został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów.

W przedmiotowej sprawie, co zauważył NSA, wniosek został złożony w dniu 26 lutego 2008r., co potwierdzają akta sprawy i ustalenia organu przywołane w treści decyzji. Wniosek ten doprecyzowany został jedynie w dniu 4 czerwca 2010r., co jednoznacznie wynika z pisma inwestorów. Ta okoliczność obligowała organy do stosowania rozporządzenia w "starym" brzmieniu tj. przed nowelizacją dokonaną rozporządzeniem zmieniającym. Tymczasem, jak podkreślił to NSA, zmiana przepisów ma istotny charakter dla rozpoznania niniejszej sprawy, co w oczywisty sposób determinuje rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Podkreślić należy, że w myśl art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza w szczególności: zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Podkreślenia wymaga, że cytowany przepis wskazuje na obowiązek sprawdzenia przez organ zgodności zamierzeń inwestora przedstawionych w projekcie

z przepisami techniczno-budowlanymi, w myśl wymogów, w tym przypadku, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) – dalej powoływanego jako rozporządzenie, przed nowelizacją dokonaną rozporządzeniem zmieniającym z dnia 12 marca 2009 roku (Dz. U. Nr 56, poz. 461). W tym miejscu należy przywołać treść mającego zastosowanie w sprawie i istotnego, z punktu widzenia rozstrzygnięcia przepisu § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia, który stanowi, że jeżeli na sąsiedniej działce bezpośrednio przy granicy istnieje budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku, dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy tej granicy, przylegającej do istniejącej ściany, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Z cytowanego przepisu wynika, że usytuowanie ściany budynku bezpośrednio przy granicy działki, tak jak domaga się tego inwestor jest możliwe wyłącznie, gdy zarówno w istniejącej ścianie, jak i w planowanej, nie ma otworów okiennych lub drzwiowych, a ściana sytuowana (planowana) przylega do ściany już istniejącej. Sąd, w składzie orzekającym, podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2011r. sygn. akt II OSK 456/10, że użycie w przepisie § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia (przed nowelizacją) sformułowania "przylegającej do istniejącej ściany" należy rozumieć w ten sposób, że ściany obu budynków usytuowanych przy granicy będą się stykać całą powierzchnią, a wymóg ten nie jest zatem spełniony w sytuacji, gdy nowy budynek przylega tylko do niewielkiego fragmentu ściany budynku istniejącego (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2011r. sygn. akt II OSK 456/10, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 992584). Istotny i aprobowany przez sąd, z punktu widzenia wykładni wskazanego przepisu, jest również pogląd prezentowany w orzecznictwie, że przepis § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), odnosi się do budynków "sytuowanych", a więc zakres jego zastosowania dotyczy sytuacji projektowania i budowy nowych budynków lub innych działań określonych w § 2 wskazanego rozporządzenia, a więc m.in. rozbudowy i przebudowy istniejącego budynku, tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2006r. sygn. akt II OSK 1333/05, publ. ONSAiWSA 2007/4/99, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 289107).

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że przedstawiony przez inwestorów, a zaakceptowany przez organ projekt budowlany, nota bene po licznych korektach i uzupełnieniach, w tym dokonywanych w trybie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, nie spełnia warunku przylegania ( stykania się) całą powierzchnią do ściany istniejącej, a należącej do skarżącej.

Zdaniem sądu, nie można w okolicznościach przedmiotowej sprawy, akceptować zamierzeń inwestora (zabudowy w granicy, nie stykającej się z istniejącą ścianą na długości ponad 20 m) jedynie w oparciu o § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, w oderwaniu od zapisu ust. 4 pkt 2. Przemawia za tym nie tylko systematyka przepisu § 12 rozporządzenia, ale i wykładnia logiczna. Przepis § 12 ust. 3 rozporządzenia stanowi ogólną zasadę dopuszczalności sytuowania ściany budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w ust. 1 pkt 2, ze względu na rozmiary działki. Jeżeli natomiast na działce sąsiedniej do tej, na której inwestor planuje budowę, również w sytuacji opisanej w ust. 3, już istnieje budynek, to warunki sytuowania ściany nowo powstającego budynku określają zapisy ust. 4 pkt 1 i 2.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy, jak wskazano to wyżej, ma zastosowanie § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia i w tej sytuacji wadliwie organ uznał, że jedynie szerokość działki inwestorów, a co za tym idzie ich faktyczny i ekonomiczny interes jest tym elementem, który umożliwia uwzględnienie wniosku. Organ wskazywał przy tym, że szerokość działki inwestorów jest mniejsza niż 16 m, co o tyle nie ma znaczenia w sprawie, że wielkość ta (16 m), wprowadzona została w przepisie znowelizowanym, który nie ma w sprawie zastosowania.

Dodatkowo już wskazać należy, że uwzględniając wniosek inwestora i uzasadniając pozytywne rozstrzygniecie o pozwoleniu na budowę szerokością działki (wskazując mniej niż 16 m) i interesem inwestora, organ nie rozważył należycie kwestii interesu skarżącej i uciążliwości zabudowy w granicy z tego punktu widzenia, na co wyraźnie zwracał uwagę w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w motywach prawomocnego wyroku z dnia 1 kwietnia 2009r. sygn. akt II SA/Łd 1000/08, uchybiając tym samym art. 153 p.p.s.a. Sąd akcentował wówczas, że pozytywnie można rozstrzygnąć wniosek tej strony, która wykaże w toku postępowania, że budowa przy granicy z nieruchomością sąsiednią nie narusza zasad współżycia społecznego, jak też nie zakłóci korzystania z sąsiedniej nieruchomości ponad przeciętną miarę, wynikającą z jej społecznego przeznaczenia i że argumenty podnoszone przez skarżącą nie zostały należycie rozważone. Należy przy tym podkreślić, że w orzecznictwie sądowym zawsze akcentowano, i pogląd ten jest nadal aktualny, że pozwolenie na budowę przy granicy, lub w zbliżeniu do niej może być wydane wyłącznie wyjątkowo, gdy istnieją ku temu szczególnie uzasadnione przyczyny. Nie jest przy tym dopuszczalne uwzględnienie interesu tylko jednej ze stron postępowania (inwestora), ze wskazaniem, że jej wniosek jest zasadny ze względów optymalnego zagospodarowania działki, bez szczegółowego wyjaśnienia, czy usprawiedliwione jest w okolicznościach sprawy, wyjątkowe, a co za tym idzie w istocie priorytetowe potraktowanie wniosku inwestora ( por. orzecznictwo cytowane w przywołanym wyroku, a nadto: wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2008r. sygn. akt II OSK 1955/06, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 510767, wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012r. sygn. akt II OSK 2312/10, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1138137).

Na marginesie wskazać należy, że również w aktualnym brzmieniu § 12 (po nowelizacji dokonanej rozporządzeniem z dnia 12 marca 2009r.), a szczególnie § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie byłoby możliwe zaakceptowanie projektu inwestorów ( por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2013r. sygn. akt II OSK 2024/11, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1354922).

W świetle brzmienia § 12 rozporządzenia mającego w sprawie zastosowanie, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia wywody organu i skarżącej dotyczące rozróżnienia i znaczenia pojęć zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i mieszkaniowo-usługowej, bowiem pojęcie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej zostało wprowadzone do cytowanego przepisu przywoływaną wyżej nowelizacją.

Mając na uwadze zarzuty podnoszone przez stronę skarżącą, przypomnieć również należy, że kwestia zacienienia przesądzona została w cytowanych już motywach wyroku tutejszego sądu z dnia 1 kwietnia 2009r., którymi zarówno organ jak i sąd, ponownie rozpatrujący sprawę, jest związany. Odnosząc się do zarzutów skargi, sąd wówczas wskazał, że ocena dokonana w tej kwestii przez organy nie budzi wątpliwości i bak jest uzasadnienia dla wniosku strony skarżącej o powołanie biegłego.

Odnosząc się do pozostałych argumentów podnoszonych przez skarżącą, to stwierdzić należy, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy i brzmienia prawidłowo zastosowanego § 12 rozporządzenie, nie odgrywają one zasadniczej roli.

Rozstrzygając ponownie sprawę organ zobligowany będzie do dokonania prawidłowej wykładni przepisu § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia, stosownie do wskazań niniejszego wyroku, a następnie prawidłowej subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego, co pozwoli na wydanie rozstrzygnięcia odpowiadającego prawu.

Mając na uwadze, że kwestionowanym rozstrzygnięciem naruszono przepisy prawa materialnego, sąd orzekł o jego uchyleniu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Podstawę prawną do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stanowił art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sąd rozstrzygnął w punkcie trzecim wyroku opierając się na regulacji art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

LP