Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 565/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędzia WSA Piotr Borowiecki Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2007 r. sprawy ze skargi M. Ch. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...]grudnia 2006 nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę


UZASADNIENIE

M. C. w dniu [...] lipca 2006 r. przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W..

Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że M. C. uzyskał z testu kwalifikacyjnego 187 (sto osiemdziesiąt siedem) punktów, wobec czego otrzymał negatywny wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską.

W dniu [...] sierpnia 2006 r. M. C. złożył odwołanie od powyższej uchwały, wnosząc o weryfikację jego testu oraz uznanie, iż podczas egzaminu uzyskał 198 punktów tj. wynik pozytywny, albowiem w jego ocenie na pytania testowe o numerach 38, 58, 71, 76, 112, 149, 155, 198, 209 możliwe było udzielenie więcej niż jednej prawidłowej odpowiedzi, bądź też żadna z odpowiedzi nie była właściwa. Skarżący podniósł ponadto, iż zakres przedmiotowy testu wykraczał poza ustawowy zakres materiału obowiązujący kandydata ubiegającego się o przyjęcie na aplikację, gdyż pytania nr 227 i 228 dotyczyły wiedzy ogólniej, nie zaś zagadnień prawnych.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.), uchylił § 1 zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w części dotyczącej uzyskanej punktacji i ustalił, że M. C. uzyskał podczas egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2006 r. łącznie 188 (sto osiemdziesiąt osiem) punktów utrzymując w mocy zaskarżoną uchwałę w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu decyzji organ odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu stwierdził, iż na uwzględnienie zasługuje jedynie zarzut skarżącego dotyczący pytania nr 38. Nie został natomiast uwzględniony zarzut błędnego sformułowania pytań o numerach 58, 71, 76, 112, 149, 155, 198, 209 tj. zarzut naruszenia art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych bowiem, na pytania te zdaniem Ministra możliwa i poprawna była tylko jedna - zgodna z kluczem odpowiedź. Odnośnie natomiast zarzutu dotyczącego pytań o nr 227 i 228 Minister wskazał, że dotyczyły one zagadnień uregulowanych w aktach prawnych z zakresu prawa europejskiego, a nie wiedzy ogólnej, jak zarzucił skarżący.

W skardze na tę decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. C. zarzucił organowi:

1. naruszenie przepisu art. 339 ust. 1 oraz art. 339 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002r., Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.), poprzez nieprzyznanie punktów za udzielenie prawidłowych odpowiedzi, co miało decydujący wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało decydujący wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Skarżący wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji ponawiając zarzuty przedstawione w odwołaniu odnośnie pytań testu o numerach: 71, 76, 112, 149 i 198.

Odnośnie pytania nr 71 skarżący wskazał, iż Komisja Egzaminacyjna uznała, że prawidłową odpowiedź "A". Tymczasem za prawidłową należy uznać odpowiedź "C". Zgodnie bowiem z art. 457 Kodeksu cywilnego termin spełnienia świadczenia oznaczony przez czynność prawną poczytuje się w razie wątpliwości za zastrzeżony na korzyść dłużnika. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 1997 r. (III CKN 47/96, nie opublik.) podkreślił, że jeżeli termin spełnienia świadczenia został ustalony na konkretną datę, a nie okres zamykający się konkretną datą, oznacza to, że termin ten zastrzeżony jest na korzyść obu stron czynności prawnej, czyli przed nadejściem terminu ani wierzyciel nie może domagać się spełnienia świadczenia, ani dłużnik nie może tego świadczenia spełnić. Nie można zatem uznać, że termin w takiej czynności prawnej został zastrzeżony na korzyść jednej ze stron. Ponadto skarżący podkreślił, iż art. 457 Kodeksu cywilnego nakazuje uznać termin za zastrzeżony na korzyść dłużnika w razie wystąpienia wątpliwości. W omawianej sytuacji wątpliwości natomiast nie ma, bowiem została podana konkretna data spełnienia świadczenia. Zatem jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "C".

Odnośnie pytania nr 76 skarżący podtrzymał stanowisko, że za prawidłową należało uznać odpowiedź "A", a nie odpowiedź "B" uznaną za prawidłową przez Komisję Egzaminacyjną. Według bowiem art. 656 § 1 Kodeksu cywilnego umowa o roboty budowlane jest w rzeczywistości rodzajem umowy o dzieło. Zgodnie zaś z tezą wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1998 r. (II CKN 653/97, OSNC 1998/12/207) "Zasadniczym kryterium rozróżnienia umowy o dzieło i umowy o roboty budowlane jest ocena realizowanej inwestycji stosownie do wymagań Prawa budowlanego". Aby odpowiedzieć więc na pytanie, czy umowa o wykonanie chodnika jest umową o dzieło czy umową o roboty budowlane konieczna jest analiza przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2003 r. Nr 207 poz. 2016 z późn. zm.). Nie ulega natomiast wątpliwości, iż wszelkie umowy zawierane w celu wykonania czynności budowlanych, do których stosuje się Prawo budowlane, będą umowami o roboty budowlane. Skoro przedmiotem umowy było wykonanie chodnika, to zawarto umowę o roboty budowlane a nie umowę o dzieło. Fakt, czy budowa chodnika wchodziła w skład większej inwestycji, czy była samodzielną inwestycją, dla określenia rodzaju umowy, nie ma natomiast obecnie znaczenia. Pod pojęciem chodnika, według "Słownika języka polskiego", należy bowiem rozumieć: "przejście dla pieszych, często wyłożone płytami kamiennymi itp.; zwłaszcza: część ulicy po obu stronach jezdni przeznaczona dla ruchu pieszego" (Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1978). Nieprawdziwy w ocenie skarżącego jest zatem zarzut Ministra Sprawiedliwości, iż pytanie nie zawierało żadnych elementów wskazujących na to, że może chodzić o roboty budowlane a nie umowę o dzieło. Tym elementem był sam przedmiot umowy: wykonanie chodnika. W związku z powyższym jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "A".

Odnośnie pytania nr 112 skarżący ponownie stwierdził, że odpowiedzią prawidłową była nie tylko wskazana w kluczu odpowiedź "C", lecz za prawidłową należy uznać także odpowiedź "A". Zgodnie bowiem z art. 509 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym regułą jest jednoosobowy skład sądu, a orzekanie w innym niż jednoosobowym składzie jest wyjątkiem od tej reguły. Z punktu widzenia logiki, jako jednej z dziedzin nauk prawniczych, zdanie: "W sprawach podlegających rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu nieprocesowym, sąd orzeka w składzie jednego sędziego bez udziału ławników", należy uznać więc za prawdziwe. Aby pytanie było sformułowane zgodne z wymogami art. 339 ust. 1 ustawy, powinno nakazywać wskazanie najpełniejszej odpowiedzi. Wówczas odpowiedź "C" byłaby jedyną prawidłową odpowiedzią. W obecnym jednak brzmieniu tego pytania również odpowiedź "A" jest prawdziwa, a więc prawidłowa. W związku z tym należy uznać, że pytanie 112 zostało wadliwie skonstruowane.

Odnośnie pytania nr 149 skarżący podtrzymał stanowisko, że za jedyną prawidłową uznać należy odpowiedź "A", a nie odpowiedź "B" uznaną za prawidłową przez Komisję Egzaminacyjną. Skarżący wskazał, że pojęcie warrantu subskrypcyjnego zostało zdefiniowane w art. 453 § 2 Kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z jego brzmieniem warrantem subskrypcyjnym jest papier wartościowy imienny lub na okaziciela, uprawniający jego posiadacza do zapisu lub objęcia akcji. W takim przypadku wyłączone jest prawo poboru akcji tej emisji dla dotychczasowych akcjonariuszy. Warrant subskrypcyjny jest więc papierem wartościowym emitowanym przez spółkę akcyjną, poprzez który zobowiązuje się ona do sprzedaży posiadaczowi tego dokumentu określonej ilości akcji przyszłej emisji w ustalonym terminie i w ustalonej cenie. Akcje, na które są wystawione warranty, nie istnieją jeszcze w czasie emisji warrantów subskrypcyjnych, zaś ich emisja wiąże się z wyłączeniem przysługującego dotychczasowym akcjonariuszom prawa pierwszeństwa (prawa poboru). Warrant subskrypcyjny stanowi więc swego rodzaju prawo poboru akcji nowej emisji dla uprawnionych z warrantu. Uprawnieni z warrantu subskrypcyjnego z chwilą objęcia akcji stają się więc pełnowartościowymi akcjonariuszami. Tymczasem odpowiedź "B", która została uznana za prawidłową według klucza, sugeruje, że warrant subskrypcyjny uprawnia do zapisu lub objęcia akcji z wyłączeniem prawa poboru, czyli akcje, które obejmują uprawnieni z warrantu subskrypcyjnego, są akcjami z wyłączeniem prawa poboru, a co za tym idzie prawa poboru akcji przyszłej emisji zostają pozbawione osoby uprawnione do objęcia akcji z warrantu subsykrypcyjnego, a nie, jak nakazuje art. 453 § 2 k.s.h., dotychczasowi akcjonariusze. Uznana za prawidłową odpowiedź "B" stanowi bowiem niedokładny cytat z przepisu art. 453 § 2 k.s.h. Tekst odpowiedzi "B" został pozbawiony przecinka po słowach "lub objęcia akcji" a przed słowami "z wyłączeniem prawa poboru". Brak przecinka całkowicie zmienia zatem sens tego zdania i powoduje, że tekst odpowiedzi "B" nie jest legalną definicją warrantu subskrypcyjnego. Zatem w tej sytuacji jedyną prawidłową, opartą na zasadach logicznego myślenia, odpowiedzią było zakreślenie punktu "A", w myśl którego warrantami są: " papiery wartościowe imienne lub na okaziciela, uprawniające do zapisu lub objęcia akcji z prawem poboru". Zarówno bowiem wykładnia celowościowa omawianego przepisu jak i wykładnia językowa nakazują uznać, iż przecinek po słowach "lub objęcia akcji" a przed słowami "z wyłączeniem prawa poboru" został tam umieszczony celowo. Taki wniosek można wysnuć również z załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. 2002 r. Nr 100 poz. 908), którego § 7 mówi, że zdania w ustawie redaguje się zgodnie z powszechnie przyjętymi regułami składni języka polskiego, unikając zdań wielokrotnie złożonych. Wynika z tego, że każdy, nawet najdrobniejszy znak interpunkcyjny został umieszczony w treści przepisu rozmyślnie i w konkretnym celu. Skarżący zarzucił, że Minister Sprawiedliwości nie odniósł się merytorycznie do zarzutów dotyczących tego pytania w uzasadnieniu decyzji i nie wyjaśnił, dlaczego jego zdaniem argumentacja przedstawiona w odwołaniu nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnośnie pytania nr 198 skarżący ponownie natomiast podniósł, że za prawidłową należy uznać odpowiedź "A". Z treści pytania nr 198 nie wynika bowiem na podstawie jakich przepisów należy udzielić odpowiedzi na to pytanie, w związku z czym odpowiedź powinna być udzielona na podstawie całokształtu przepisów, a nie jedynie na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach. Dotyczy ono więc wszystkich osób prawnych, w tym również gmin, powiatów i województw. Zgodnie natomiast z ustawą z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2001 nr 142, poz. 1591) gminy mogą tworzyć stowarzyszenia, w tym również z powiatami i województwami (art. 84 ust. 1). Zgodnie zaś z art. 2 ust. 2 omawianej ustawy, gmina ma osobowość prawną (podobnie z resztą jak powiat czy województwo). Zatem skoro gmina, powiat, województwo są osobami prawnymi, i mogą tworzyć stowarzyszenia, zatem z uwagi na fakt, iż w pytaniu nie zostało sprecyzowane, że odpowiedzi należy udzielić na podstawie Prawa o stowarzyszeniach, jedyną właściwą odpowiedzią jest odpowiedź "A" - osoba prawna może być członkiem stowarzyszenia.

Skarżący zarzucił ponadto, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasady praworządności, wyrażonej w art. 6 k.p.a., zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a., a także art. 11 oraz art. 77 k.p.a.

W ocenie skarżącego Minister Sprawiedliwości odniósł się do zarzutów odwołania wyrywkowo, bez przeprowadzenia dokładnej egzegezy przepisów prawnych, która była niezbędna do merytorycznego rozpatrzenia odwołania.

Skarżący podniósł też, że w toku rozpoznania sprawy doszło do naruszenia art. 36 § 1 k.p.a., bowiem po upływie terminu do wydania decyzji, Minister Sprawiedliwości nie zawiadomił go o przyczynie niezałatwienia sprawy i nie wskazał nowego terminu jej załatwienia.

Argumentacja odnośnie zakwestionowanych w skardze pytań testu nr 71, 76, 149 i 198 została dodatkowo pogłębiona w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego z dnia 7 maja 2007 r. oraz w załączniku do protokołu rozprawy.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wskazując, że pytania konkursowe spełniały kryteria określone treścią art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. W ocenie organu zawarte w skardze zarzuty dotyczące niejednoznaczności zakwestionowanych w skardze pytań należy uznać za nieuzasadnione, wynikają one z niewłaściwego zrozumienia pytań przez skarżącego i poszukiwania odpowiedzi na nie poza treścią pytania.

Odnośnie zarzutów dotyczących pytania nr 71 organ wskazał, że prawidłową odpowiedź należało wywieźć z art. 475 k.c. Wątpliwości, o których mowa w tym przepisie, nie dotyczą jednak terminu (jak twierdzi skarżący), ale tego, na czyją korzyść został on zastrzeżony. Tak więc jeśli strony oznaczyły przez czynność prawną termin i istnieją wątpliwości, na czyją korzyść został on zastrzeżony, to zgodnie z art. 457 k.c. istnieje domniemanie, iż został on ustanowiony na korzyść dłużnika. Oznacza to, że dłużnik uprawniony jest, ale nie zobowiązany, spełnić świadczenie przed nadejściem terminu. Pytanie zawierało natomiast wyraźne stwierdzenie, że w umowie sprzedaży termin został oznaczony jedynie co do wydania rzeczy, a nie co do zapłaty ceny, bądź obydwu tych świadczeń jednocześnie. Wobec tego uznać należy, że termin ten został ustalony na korzyść dłużnika zobowiązanego do wydania samochodu.

Za bezzasadne Minister Sprawiedliwości uznał także zarzuty dotyczący pytania nr 76 podkreślając ponownie, że pytanie to nie zawierało żadnych elementów wskazujących na to, iż może chodzić o roboty budowlane, a nie o umowę o dzieło. Niezasadne jest więc powoływanie się przez skarżącego na orzeczenia Sądu Najwyższego i Sądu Apelacyjnego w Warszawie. W pytaniu nie mogło chodzić o chodnik asfaltowy wchodzący w skład większej inwestycji, gdyż wtedy przedmiotem umowy byłoby nie wykonanie chodnika, lecz inwestycji. Dla udzielenia prawidłowej odpowiedzi na to pytanie istotnym było zwrócenie uwagi na użycie w nim konkretnych sformułowań "...umowy nazwanej przez strony umową zlecenia..." i zważenie, że skoro strony już umowę zawarły, nie przywiązując przy tym uwagi do jej nazwy, a co z tego wynika – spełnienia istotnych wymogów rozstrzygających o jej charakterze – to nie mogła być to umowa o roboty budowlane. Skarżący poczynił natomiast dodatkowe, zbyt daleko idące założenia co do istotnych okoliczności nie zawartych w pytaniu, co w efekcie doprowadziło do wyboru niewłaściwej propozycji odpowiedzi.

Minister Sprawiedliwości nie zgodził się też z argumentacją skarżącego odnośnie pytania nr 112 wskazując, że odpowiedź "C" wynika wprost z treści art. 509 k.p.c. Nie jest bowiem prawdą, iż w postępowaniu nieprocesowym sąd rejonowy orzeka w składzie jednego sędziego bez udziału ławników (gdyż np. w sprawach o przysposobienie orzeka w składzie sędziego i 2 ławników), jak i nie jest prawdą, iż w sprawach tych orzeka w składzie jednego sędziego i 2 ławników (gdyż np. w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku orzeka w składzie 1 sędziego). Prawidłowa jest zatem wyłącznie odpowiedź "C".

Odnośnie zakwestionowanego pytania nr 149 organ podkreślił, że legalną definicję warrantów subskrypcyjnych zawiera art. 453 § 2 k.s.h., który stanowi wprost, że jest to papier wartościowy imienny lub na okaziciela, uprawniający ich posiadacza do zapisu lub objęcia akcji z wyłączeniem prawa poboru. Błędność pozostałych odpowiedzi jest zatem oczywista, w związku z czym nie można uznać, iż prawidłowa jest udzielona przez skarżącego odpowiedź "A". Przedstawiona przez skarżącego argumentacja, jakoby brak przecinka w tekście odpowiedzi "B" zmieniał sens pytania, jest natomiast nieuzasadniona i świadczy o niewłaściwym podejściu do tego pytania. Pytanie zasadzało się bowiem na konkretnym przepisie, którego znajomość pozwalała na wskazanie poprawnej odpowiedzi.

Minister Sprawiedliwości za niezasadne uznał także zarzuty odnośnie pytania nr 198 wskazując ponownie, że ogólne odniesienie członkostwa osoby prawnej do każdego stowarzyszenia, jak i treść odpowiedzi "B" będącej cytatem art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach wskazuje, że prawidłowa odpowiedź winna być udzielona na gruncie przepisów tej ustawy będącej podstawowym aktem prawnym normującym prawo zrzeszania się w stowarzyszeniach. Stosownie zaś do przepisu art. 10 ust. 3 tej ustawy, osoba prawna może być jedynie wspierającym członkiem stowarzyszenia. Na gruncie tej ustawy nie jest, więc dopuszczalne utworzenie stowarzyszenia osób prawnych ani też swoistego rodzaju stowarzyszenia mieszanego, którego członkami i założycielami mogłyby być zarówno osoby fizyczne, jaki osoby prawne. Treść pytania nr 198 i proponowanych odpowiedzi w żadnym razie nie sugerowała więc odesłania do stowarzyszeń samorządowych, o których mowa w ustawie o samorządzie gminnym, czy ustawie o samorządzie powiatowym. Szukanie więc odpowiedzi na gruncie przepisów tych ustaw było nieuprawnione i wykraczało poza ramy pytania.

Minister Sprawiedliwości uznał za niezasadne także zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów procesowych przy rozpoznaniu

odwołania podkreślając, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo wykazał dlaczego zarzuty skarżącego uznał za bezzasadne, a rozpoznając sprawę dokonał wnikliwej analizy całości dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem oraz szczegółowo odniósł się do przedstawionych w odwołaniu zarzutów. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 35 § 1 k.p.a. organ stwierdził, iż dochował wszelkiej staranności, aby odwołanie zostało załatwione bez zbędnej zwłoki, a niedochowanie terminu w toku prowadzonego postępowania odwoławczego wynikało z ilości i zakresu nadesłanych odwołań, które uniemożliwiły załatwienie sprawy w ustawowym terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga M. C. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia.

M. C. wniósł do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od uchwały Komisji Egzaminacyjnej ustalającej negatywny wynik konkursu z uwagi na uzyskanie z egzaminu 188 punktów, tj. poniżej wymaganego minimum 190 punktów.

Egzamin konkursowy w którym brał udział skarżący, odbył się w roku 2006, co oznacza, że w stosunku do skarżącego miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) w jej ostatecznym kształcie nadanym ustawą z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361).

W ocenie Sądu, w świetle tych przepisów, postępowanie konkursowe jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, którego wynik ma bezpośredni wpływ na możliwość wszczęcia kolejnego postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich. Wynika to z brzmienia art. 33 ust. 1 ustawy o radcach prawnych stanowiącego, iż nabór na aplikację radcowską przeprowadza się w drodze egzaminu konkursowego na tę aplikację, a uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu, zgodnie z ust. 3 cyt. artykułu, uprawnia kandydata do złożenia, w przeciągu 2 lat od dnia ogłoszenia wyników konkursu, wniosku o wpis na listę aplikantów. Samo postępowanie konkursowe w stosunku do określonej osoby rozpoczyna zgłoszenie o przystąpieniu do egzaminu konkursowego na aplikację (art. 333 ust. 1 ustawy). Zgłoszenie nieodpowiadające warunkom formalnym określonym w ust. 2 cyt. wyżej artykułu, wymaga od przewodniczącego komisji konkursowej wezwania do usunięcia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 k.p.a., a w dalszej konsekwencji skutkuje pozostawieniem zgłoszenia bez rozpoznania – art. 333 ust. 4 i ust. 5. O tym, iż w przypadku postępowania konkursowego mamy do czynienia z samodzielnym postępowaniem administracyjnym, decyduje również możliwość uruchomienia przez kandydata faktycznej weryfikacji raz ustalonego wyniku egzaminu. Jak stanowi art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych wynik egzaminu konkursowego kandydata ustala, w drodze uchwały specjalnie do tego celu powołany, na podstawie art. 331 ust. 1 ustawy, przez Ministra Sprawiedliwości, organ - komisja egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej, od uchwały której to komisji przysługuje zainteresowanemu odwołanie dotyczące wyników egzaminu do Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości jest zaś organem wyższego stopnia w stosunku do komisji (art. 3310 ust. 2 i art. 331 ust. 2 ustawy o radcach prawnych).

Sformułowanie "organ wyższego stopnia", zawarte w tym przepisie, po pierwsze nadaje komisji egzaminacyjnej rangę organu administracji publicznej pierwszej instancji, a po drugie wyraźnie nawiązuje do treści art. 127 § 2 k.p.a., zgodnie z którym właściwym do rozpoznania odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia.

Przywołane wyżej przepisy w sposób jednoznaczny wskazują więc, że postępowanie konkursowe jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, w którym decyduje się czy stronie wszczynającej to postępowanie (zgłoszeniem o przystąpieniu do egzaminu) przyznane zostanie uprawnienie złożenia wniosku o wpisanie na listę aplikantów radcowskich, czy też nie. O uprawnieniu tym decyduje powołany w tym celu przez organ państwowy inny organ, od którego rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej przysługuje odwołanie. Równocześnie przepisy ustawy o radcach prawnych, ani nie określają wprost tego rozstrzygnięcia jako decyzji, ani też nie precyzują trybu składania odwołania (nie ma terminu do złożenia odwołania). Tym niemniej z przywoływanych przepisów wynika, że mamy tu do czynienia z rozstrzygnięciem o charakterze decyzji administracyjnej, a w konsekwencji zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego bez konieczności stwierdzania tego w akcie prawnym.

Tak więc dla ubiegania się przez osobę zainteresowaną o wpis na listę aplikantów radcowskich, możliwość dochodzenia, w odrębnym postępowaniu administracyjnym (w drodze odwołania od uchwały komisji), ponownego ustalenia wyniku egzaminu ma niezwykle istotne znaczenie, zważywszy iż w tak rozumianym postępowaniu od decyzji Ministra Sprawiedliwości przysługuje skarga do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

M. C. w niniejszej sprawie skorzystał z obu tych możliwości.

Skarżący w skardze zarzucił, że zakwestionowane przez niego pytania zostały skonstruowane z naruszeniem art. 339 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych,

W myśl przepisu art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Pytanie skonstruowane zgodnie z art. 339 ust. 1 ustawy zawiera więc tylko jedną prawidłową odpowiedź, która musi pozostawać w zgodności z jego kontekstem. Zatem, w odniesieniu do pytań nr 71, 76, 112, 149, 198 skarżący nie może, co do zasady wywodzić, że prawidłowe są zarówno odpowiedzi do testu przygotowane przez zespół konkursowy, o którym mowa w art. 332 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, jak i odpowiedzi wskazane przez niego, gdyż takie podejście nie mieści się w ogólnym założeniu metodologicznym na jakim zbudowany jest przepis art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Nie może ulegać wątpliwości, że pytanie egzaminacyjne powinno być zredagowane dostatecznie precyzyjnie, aby uniknąć wątpliwości ze strony osoby egzaminowanej co do zakresu przedmiotowego danego pytania.

Poprawna odpowiedź na testowe pytanie, w zakresie o którym mowa w art. 339 ust. 1 ustawy, musi pozostawać w zgodności z kontekstem pytania. Zatem należy odrzucić istnienie innej prawidłowej odpowiedzi poza wskazaną przez zespół konkursowy, jeżeli powodowałoby to potrzebę wyjścia poza granice zakreślone pytaniem. Jeżeli więc odpowiedź jest właściwa wyłącznie dla konkretnej sytuacji nie opisanej w pytaniu z testu wyboru, bądź wychodzi poza jednoznacznie zakreślony kontekst i logikę pytania, to znaczy nie jest to na użytek w/w egzaminu odpowiedź prawidłowa. Odpada też w takiej sytuacji zarzut opracowania testu wyboru z naruszeniem przepisów ustawy.

Poza tym wymaga podkreślenia, że sąd administracyjny nie jest organem, który niejako w trzeciej instancji dokonuje sprawdzenia testu. Jak już wskazano wyżej uprawniony jest wyłącznie do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem materialnym i procesowym. W przypadku dokonywania kontroli decyzji Ministra Sprawiedliwości wydanych na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, Sąd ma w pierwszym rzędzie zbadać, czy organ uczynił zadość obowiązkowi ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc czy dokonał powtórnej analizy akt sprawy pod kątem ustalonego, a kwestionowanego przez stronę postępowania (kandydata) wyniku egzaminu oraz czy to rozpatrzenie nie ma charakteru skrótowego, pobieżnego, czy nie zawiera sprzeczności albo oczywistych błędów, gdy idzie o ocenę zgromadzonych dowodów.

Organowi nie można – w ocenie Sądu – postawić zarzutu, że sprawę niniejszą załatwił z naruszeniem norm procesowych. Jak wynika z obszernego i szczegółowego uzasadnienia decyzji, organ przeanalizował całość dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem i ustosunkował się do wszystkich zarzutów skarżącego, które ukierunkowały jego działanie. Ostatecznie nie stwierdził, iż w sprawie miały miejsce uchybienia, które mogłyby zaważyć na indywidualnym wyniku konkursu.

Nie nasuwa wątpliwości w ocenie Sądu stanowisko organu co do odpowiedzi na pytanie nr 71. W pytaniu chodziło o termin oznaczony przez czynność prawną, a zatem o sytuację objętą hipotezą przepisu art. 457 k.c. co oznacza, że poprawna była odpowiedź "A" (sprzedawca może spełnić świadczenie przed upływem terminu). Bez znaczenia z tego punktu widzenia jest to, że w rachubę wchodziła konkretna data (30 czerwca 2006 r.).

Nie sposób też podważać stanowiska organu, który nie podzielił argumentacji skarżącego co do odpowiedzi na pytanie nr 76 testu wyboru. Jak słusznie wskazał organ pytanie to nie zawierało żadnych elementów wskazujących na to, że może chodzić o roboty budowlane, a nie o umowę o dzieło. Odwoływanie się przez skarżącego do zapisów prawa budowlanego świadczy o niezrozumieniu tego pytania.

Odpowiedź ("C" według klucza) na pytanie 112 wynika z kolei wprost z treści art. 509 k.p.c.

Sąd uznał za niezasadną także argumentację skarżącego odnośnie pytania nr 198 podzielając stanowisko organu, że odpowiedź na to pytanie winna być udzielona na gruncie przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity Dz. U. z 2002r., Nr 79, poz. 855 z późn. zm.), która jest podstawowym aktem prawnym normującym prawo zrzeszania się w stowarzyszeniach. Prawidłowa według klucza odpowiedź "B" na to pytanie była dosłownym przytoczeniem treści art. 10 ust. 3 tej ustawy, zgodnie z którym "osoba prawna może być jedynie wspierającym członkiem stowarzyszenia". Ogólne charakter tego pytania wskazywał na to, że dotyczyło ono wszystkich osób prawnych, a nie szczególnego rodzaju osób prawnych na których przykłady powołał się skarżący. Treść tego pytania i proponowanych odpowiedzi w żadnym razie nie sugerowała odesłania do stowarzyszeń samorządowych, o których mowa w ustawie o samorządzie gminnym, czy ustawie o samorządzie powiatowym. Należy bowiem pamiętać, że nie jest rzeczą zdającego rozważanie, bez wyraźnego polecenia w pytaniu testowym, sytuacji wyjątkowych, ani sytuacji szczególnych.

Pewne uzasadnione wątpliwości skarżącego mogła natomiast w ocenie Sądu wzbudzić treść pytania nr 149. Prawidłowa według klucza odpowiedź "B" na to pytanie zawierała definicję warrantu subskrypcyjnego z przepisu art. 453 § 2 k.s.h. jednak z pominięciem przecinka przed słowami "...z wyłączeniem prawa poboru...". Skarżący wskazywał na to, że pominiecie przecinka w tekście odpowiedzi "B" zmieniało sens zdania i powodowało, że tekst odpowiedzi nie był legalną definicją warrantu subskrypcyjnego. Zdanie nie poprzedzone przecinkiem sprawiało bowiem, że wyłączenie prawa poboru należało odnieść do osób uprawnionych z warrantu. Cechą charakterystyczną warrantu subskrypcyjnego jest natomiast wyłączenie prawa poboru dotychczasowych akcjonariuszy. W ocenie Sądu pominięcie przecinka w treści odpowiedzi "B" faktycznie mogło wzbudzić pewne uzasadnione wątpliwości u zdających, że jest to zabieg celowy mający spowodować zmianę sensu treści tego zdania w odniesieniu do brzmienia przepisu art. 453 § 2 k.s.h. Prawidłowa odpowiedź na to pytanie, stanowiąca definicję wariantu subskrypcyjnego z art. 453 § 2 k.s.h, powinna odzwierciedlać dokładną treść przepisu, z uwzględnieniem także znaków interpunkcyjnych, gdyż przecinek po słowach "lub objęcia akcji" a przed słowami "z wyłączeniem prawa poboru" został tam umieszczony niewątpliwie celowo, aby oddać istotę warrantu subskrypcyjnego, że wyłączenie prawa poboru nie odnosi się do posiadaczy warrantów.

Stanowisko organu odnośnie zastrzeżeń zgłoszonych przez skarżącego do treści tego pytania (pominięcie przecinka w treści definicji ustawowej) budzi więc pewne wątpliwości Sądu. Z uwagi jednak na wynik (188 punktów) uzyskany przez skarżącego z egzaminu konkursowego przedstawione powyżej wątpliwości odnośnie tego pytania konkursowego nie mogły mieć wpływu na ostateczną treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Reasumując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zaskarżoną decyzją w stopniu mającym wpływ na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie skarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. i odnosi się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu przez skarżącego, zawiera szczegółowe omówienie tych zarzutów oraz wyjaśnienie przyczyn, dla których organ ich nie uwzględnił.

Zasadne są natomiast zarzuty skarżącego dotyczące przewlekłości postępowania administracyjnego, jednak to naruszenie przepisów postępowania nie miało wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.