Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 149/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 8, art. 101 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 5 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta m.st. Warszawy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem m.st. Warszawy a Wójtem Gminy Baranowo w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. W. o przyznanie zasiłku okresowego postanawia: wskazać Prezydenta m.st. Warszawy jako organ właściwy w sprawie


UZASADNIENIE

Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Wola m.st. Warszawy, działający z upoważnienia Prezydenta m.st. Warszawy wnioskiem z dnia 23 maja 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem m.st. Warszawy a Wójtem Gminy Baranowo w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. W. o przyznanie zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że A. W. podaniem z dnia 22 marca 2017 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Wola m.st. Warszawy o przyznanie mu zasiłku okresowego. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że A. W. zameldowany jest na pobyt stały w gminie Baranów. W gminie tej jednak zainteresowany nie posiada żadnej rodziny, od której mógłby uzyskać pomoc, gdyż jego rodzice nie żyją. W latach 2008-2017 mieszkał i pracował w Wielkiej Brytanii. Po powrocie do kraju, z uwagi na brak jakiegokolwiek dochodu zamieszkał w Ośrodku Charytatywnym dla osób bezdomnych "[...]" prowadzonym przez Caritas Archidiecezji Warszawskiej. OPS Dzielnicy Wola m.st. Warszawy pismem z dnia 7 kwietnia 2017 r. przekazał podanie A. W., do rozpatrzenia zgodnie z właściwością do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Baranowie. Przy piśmie z dnia 25 kwietnia 2017 r. GOPS w Baranowie zwrócił nadesłaną dokumentację podnosząc, że nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku A. W., gdyż obecnie centrum życiowe zainteresowanego koncentruje się w Warszawie.

Dyrektor OPS Dzielnicy Wola m.st. Warszawy występując o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, podkreślił, że A. W. jest osobą bezdomną. Zainteresowany przebywa bowiem w ośrodku dla bezdomnych. Pobytu w takiej placówce nie można traktować jako zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, gdyż ma on wyłącznie charakter czasowy. Zamieszkiwanie w ośrodku nie spełnia wymogów miejsca zamieszkania. Dlatego przyjąć należy, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku A. W. o przyznanie zasiłku okresowego jest Wójt Gminy Baranowo.

W odpowiedzi na wniosek Kierownik GOPS w Baranowie, działający z upoważnienia Wójta Gminy Baranowo, podniósł, że A. W. od 15 lat nie zamieszkuje na terenie gminy Baranowo. Ponadto sam zainteresowany oświadczył, że nie chce wracać do Baranowa. W Warszawie jest bowiem zarejestrowany w Urzędzie Pracy m.st. Warszawy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Ewentualny przyjazd A. W. do GOPS w Baranowie celem ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej byłby utrudniony i związany z kosztami, gdyż A. W. nie posiada on żadnych dochodów. Z tych względów w ocenie Kierownika GOPS w Baranowie w sprawie uzasadnione jest ustalenie właściwości miejscowej według miejsca pobytu osoby potrzebującej wsparcia, tj. na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. - dalej jako "u.p.s."). Dlatego organem właściwym do rozpoznania wniosku A. W. o przyznanie zasiłku okresowego jest Prezydent m.st. Warszawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.- dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem m.st. Warszawy a Wójtem Gminy Baranowo jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku A. W. o przyznanie zasiłku okresowego.

Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpatrzenia sprawy dotyczącej świadczeń z pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s., ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).

W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). Wyjątek przewidziany w ostatnio wskazanym przepisie (art. 101 ust. 3) może mieć zastosowanie w sprawach przyznawania świadczeń przewidzianych w art. 37-42 i 47-50, w tym zasiłku okresowego, o którym mowa w art. 38 u.p.s. (art. 101 ust. 4 u.p.s.).

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że A. W. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Takie ustalenie potwierdzają oba organy pozostające w sporze. Bezspornym ponadto jest, że zainteresowany jest zameldowany na pobyt stały w miejscowości Gaczyska, znajdującej się na terenie objętym właściwością miejscową Wójta Gminy Baranowo. Z akt sprawy wynika, że A. W. nie wiąże swej przyszłości z gminą zameldowania. Na tym terenie nie mieszka od ponad 15 lat. Dodatkowo nie deklaruje chęci powrotu do miejsca swojego zameldowania, gdyż na terenie gminy Baranowo mieszka jedynie jego wuj. Po powrocie do kraju, z uwagi na brak jakiegokolwiek dochodu zamieszkał w Ośrodku Charytatywnym dla osób bezdomnych "[...]" prowadzonym przez Caritas Archidiecezji Warszawskiej w Warszawie. A. W. nie posiada żadnego majątku oraz nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Ponadto zainteresowany jako bezrobotny zarejestrował się w Urzędzie Pracy m.st. Warszawy, co wskazuje, że za pośrednictwem tego organu zatrudnienia poszukuje pracy, a także że na pobliskim terenie koncentruje swą aktywność życiową.

W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sytuacja osobista A. W. uzasadnia przyjęcie szczególnej właściwości organu, określonej w art. 101 ust. 3 u.p.s. Przepis ten jako właściwą do rozpoznania wniosku o przyznanie określonego świadczenia z pomocy społecznej przewiduje gminę miejsca pobytu wnioskodawcy. Uzasadnia to wskazanie Prezydenta m.st. Warszawy jako organu miejscowo właściwego do rozpoznania wniosku A. W. o przyznanie mu wnioskowanego zasiłku okresowego.

Dodać należy, że z mocy art. 101 ust. 7 u.p.s. gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest zobowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Gmina Baranowo będzie zatem zobowiązana do zwrotu na rzecz Gminy m.st. Warszawy kwot przyznanych A. W. świadczeń z pomocy społecznej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.