Postanowienie NSA, sygn. akt II FSK 960/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 216, art. 230
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 233 § 2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędziowie NSA Stanisław Bogucki, WSA del. Jacek Niedzielski (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Pawłowska, po rozpoznaniu w dniu 3 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. Z. I. w Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Wr 1821/06 w sprawie ze skargi R. Z. I. w Z na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia 28 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2006 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1.1. Zaskarżonym postanowieniem z 5 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Wr 1821/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił na posiedzeniu niejawnym skargę Rejonowego Zarządu Infrastruktury w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z 28 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji Wójta Gminy B. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

1.2. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez Sąd pierwszej instancji stanie faktycznym. Skargę na wyżej oznaczoną decyzję sporządził i listem poleconym nadanym w dniu 7 listopada 2006 r. (data stempla pocztowego), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w imieniu Rejonowego Zarządu Infrastruktury Z. radca prawny.

Przelewem z dnia 8 stycznia 2007 r. strona skarżąca wpłaciła na rachunek bankowy Sądu kwotę 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi wszczynającej postępowanie sądowoadministracyjne pod sygn. akt I SA/Wr 1821/06.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że na podstawie art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Wyżej wskazana ustawa procesowa zawiera również przepisy regulujące tryb, terminy oraz rygory usuwania braków pism sądowych, w tym skarg, w zakresie ich warunków formalnych, oraz uiszczania należnych od tych pism opłat (odpowiednio art. 49 i 220). Od przewidzianego w tych unormowaniach trybu wzywania do uiszczenia należnych opłat sądowych, na które składają się - stosownie do art. 212 ustawy - wpis i opłata kancelaryjna, prawodawca wprowadził w art. 221 wyjątek. Zgodnie z art. 221 ustawy procesowej pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej.

Z powołanych przepisów prawa wynika, iż w przypadku pisma wniesionego przez adwokata lub radcę prawnego, w tym skargi, podlegającego opłacie stałej, nie ma zastosowania procedura przewidziana w art. 220 ustawy. Nie mniej jednak dla opłacenia pism wskazanych profesjonalnych pełnomocników stałą kwotą opłaty sądowej, a zatem i skargi wpisem sądowym w stałej wysokości, w uregulowaniu postępowania sądowoadministracyjnego został wyznaczony termin. Termin ten - zdaniem Sądu - wynika z art. 53 § 1 P.p.s.a. i dotyczy skutecznego wniesienia skargi. Jeżeli bowiem uiszczenie wpisu stałego jest warunkiem skutecznego wniesienia przez adwokata lub radcę prawnego skargi, a ustawodawca nie przewidział szczególnego terminu na dokonanie tej czynności przez tych pełnomocników, to czynność wniesienia skargi obejmuje również uiszczenie stałej opłaty sądowej. Zatem cezurą czasową dotyczącą uiszczenia wpisu stałego od skargi jest ustawowo określony termin wniesienia skargi, tj. trzydzieści dni od dnia doręczenia stronie zaskarżanego aktu. Stanowisko to znajduje uzasadnienie również w rządzących postępowaniem sądowoadministracyjnym zasadach ekonomiki i szybkości postępowania, wynikających z art. 7 ustawy procesowej. Nie przypisanie do czynności procesowej, od której dokonania uzależniona jest dopuszczalność merytorycznego załatwienia skargi, terminu i w konsekwencji skutku procesowego uchybienia tego terminu, powodowałoby powstanie po stronie skarżących nieuzasadnionych możliwości przedłużania postępowania przed sądem administracyjnym. W ocenie Sądu taka sytuacja jest nie do zaakceptowania. Dlatego przyjął Sąd, iż wolą ustawodawcy było ograniczenie możliwości opłacenia przez adwokata lub radcę prawnego skargi wpisem sądowym w stałej wysokości terminem określonym w powołanym przepisie art. 53 § 1 P.p.s.a..

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał również, iż na podstawie art. 230 ustawy procesowej od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym od zażalenia, pobiera się wpis stały lub stosunkowy. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, a w innych sprawach - wpis stały. W sytuacji, gdy - tak jak w przedmiotowej sprawie - przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie organu drugiej instancji uchylające akt pierwszoinstancyjny, którym stronie została określona wysokość zobowiązania podatkowego, i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, a stwierdzenie konieczności ponownego przeprowadzenia pierwszoinstancyjnego postępowania podatkowego. Zatem wpis należny od złożonego w imieniu Rejonowego Zarządu Infrastruktury Z. środka zaskarżenia jest wpisem stałym.

Stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, wpis stały od skargi w sprawach z zakresu zobowiązań podatkowych wynosi 500 zł.

1.3. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż stanowiącą przedmiot zaskarżenia decyzję, doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 9 października 2006 r. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 83 § 1 i 2 tej ustawy procesowej terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, to jest regulacji zawartej w art. 110 -115 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), przy czym jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Po myśli przepisu art. 111 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia, natomiast jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. Zatem termin do wniesienia środka zaskarżenia, a w niniejszej sprawie również dla opłacenia jej wpisem stałym, rozpoczynał bieg w dniu 10 października 2006 r. i kończył się z upływem dnia 9 listopada 2006 r. Tymczasem kwota 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi, przesłanej listem poleconym w dniu 7 listopada 2006 r., została przelana na rachunek bankowy Sądu - stosownie do powyższych ustaleń - dopiero w dniu 8 stycznia 2007 r., tj. sześćdziesiąt dni po upływie ustawowo zakreślonego terminu.

Powyższa konstatacja oraz fakt, iż wpłatę dokonaną w dniu 8 stycznia 2007 r. należało uznać, z uwagi na jej podjęcie w postępowaniu sądowym po upływie terminu, w oparciu o uregulowanie wynikające z art. 85 P.p.s.a. za bezskuteczną, co uzasadniało przyjęcie, że skarga Rejonowego Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia 28 września 2006 jako nieopłacona w terminie podlegała, na podstawie wyżej cytowanego przepisu art. 221 P.p.s.a., odrzuceniu.

2.1. W skardze kasacyjnej pełnomocnik Regionalnego Zarządu Infrastruktury w Z. (radca prawny )zaskarżył postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w szczególności:

1. przepisów art. 230 i 231 zdanie pierwsze P.p.s.a oraz § l i § 2 ust.3 rozporządzeni przez przyjęcie, że wpis od skargi na decyzję organu II instancji uchylającą i przekazującą do ponownego rozpoznania decyzję organu I instancji określającą wysokość świadczenia pieniężnego z tytułu podatku rolnego jest wpisem stałym;

2. przepisu art. 221 P.p.s.a. przez przyjęcie, że skarga na powołaną wyżej decyzję podlegała odrzuceniu bez wezwania, pomimo, że nie była objęta wpisem stałym.

Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sad Administracyjny oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym, kosztów zastępstwa procesowego.

2.2 Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że zaskarżone postanowienie narusza powołane na wstępie przepisy postępowania, albowiem wbrew poglądowi w nim przyjętemu przedmiotem zaskarżonej decyzji oraz skargi, jest należność pieniężna, a zatem w takiej sytuacji pobiera się wpis stosunkowy (art. 230 i 231 P.p.s.a. w związku z §1 rozporządzenia. W konsekwencji ,skoro skarga nie podlega opłacie stałej ,brak było podstaw do jej odrzucenia w trybie art. 221, 231 P.p.s.a.

2.3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. nie skorzystało z przysługującego mu uprawnienia do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do treści przepisu art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził, aby zaistniały przesłanki dające podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Oznacza to związanie sądu odwoławczego zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego postanowienia.

Granice skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wyznaczają zatem- wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 221, 230 i 231 P.p.s.a.

Badając kwestionowane postanowienie pod kątem wskazanych zarzutów, w pierwszym rzędzie należało zwrócić uwagę na charakter zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji, to znaczy, czy jej przedmiotem była "należność pieniężna" w rozumieniu art. 216 P.p.s.a. Stosownie bowiem do tego przepisu, jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia.

W tym kontekście należy podkreślić, iż użyte a art. 216 P.p.s.a. sformułowanie "jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna" , jest wyrażeniem nieostrym i stanowi pewnego rodzaju uproszczenie. Przedmiotem zaskarżenia nie mogą bowiem być należności pieniężne, ale akty i czynności wymienione a art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a., którymi takie należności zostały określone lub ustalone. Dlatego bardziej właściwe jest określanie spraw, o których mowa w art. 216 P.p.s.a. jako spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną, bądź stwierdzającą jej istnienie( por. uchwała NSA z 28 stycznia 2008 r. I FPS 7/07 ).

Zaznaczyć również należy, że zgodnie z art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sadem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Z treści § wskazanego przepisu wnosić należy, że do pism inicjujących postępowanie sadowe zalicza się m. in. skargę. W myśl art. 231 P.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, natomiast w innych sprawach pobiera się wpis stały.

3.2. Rozpatrując zasadność pierwszego i głównego zarzutu sformułowanego w skardze kasacyjnej pod kątem powyższych uwag podkreślić należy, że rozstrzygnięcie organu drugiej instancji polegało na uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Kasacyjna decyzja organu odwoławczego, wydana na w trybie art. 233 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( tj. Dz. U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm. ) nie jest zatem aktem prawnym, który kreuje bądź stwierdza istnienie określonej należności pieniężnej. Taka decyzja zgodnie z powołanym przepisem, uchyla w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Powodem jej wydania jest konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w sprawie ( w całości lub w znacznej części ), w celu rozstrzygnięcia sprawy. Akt ten ma charakter procesowy ( kasacyjny ) i nie kształtuje bezpośrednio zobowiązań materialno prawnych podatnika. Innymi słowy w tego rodzaju decyzja nie ustala się ani nie stwierdza istnienia po stronie podatnika skonkretyzowanego zobowiązania do zapłaty należności pieniężnej. Jej moc wiążąca ogranicza się do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji.

Skoro zatem z treści zaskarżonej decyzji wynika, że nie dotyczyła ona nałożenia na podatnika obowiązku podatkowego, lecz obowiązku ponownego rozpoznania sprawy, to w takiej sytuacji należny jest wpis stały.

Powyższa kwestia była już przedmiotem rozstrzygnięć sadów administracyjnych. W zakresie podstawy prawnej uchylenia decyzji administracyjnej z art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, wypowiedział się Naczelny Sad Administracyjny w postanowieniu z 13 kwietnia 2007 r. sygn. akt II FZ 168/07, formułując następującą tezę: "Wpis od skargi na decyzję, o której mowa w art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm. ), jest wpisem stałym, określanym na podstawie § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm. )" ( opubl. w ONSAiWSA 2008/1/11 ).

W kontekście przedstawionych rozważań należy uznać, że również drugi z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie ma uzasadnionych podstaw.

W przypadku zawodowych pełnomocników, takich jak adwokaci i radcowie prawni, wykonanie obowiązku prawidłowego wniesienia opłaty stałej, stosownie do treści art. 221 P.p.s.a. opatrzone jest rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania lub odrzucenia bez wezwania do uiszczenia takiej opłaty.

Podkreślić należy, że uchybienie obowiązkowi należytego opłacenia pisma podlegającego opłacie stałej przez adwokata lub radcę prawnego może polegać zarówno na niewniesieniu takiej opłaty lub wniesieniu jej w innej wysokości niż określona w przepisach rozporządzenia.

Trafnie zatem wskazał sąd pierwszej instancji, że ze względu na nienależyte opłacenie skargi przez radcę prawnego podlegała ona odrzuceniu na podstawie art. 221 P.p.s.a.

3.3.Uwzględniając powyższe, skarga kasacyjna jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.