Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 533/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184 w zw. z art. 174 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 134 ust. 1 i 151
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2001 nr 97 poz 1050
law: Ustawa z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach.
article: § 4, 11, 56 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2004 nr 207 poz 2109
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. WSA Robert Sawuła (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 963/11 w sprawie ze skargi [...] S.A. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za prawo wieczystego użytkowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 24 listopada 2011 r. IV SA/Po 963/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA w Poznaniu) oddalił skargę [...] S.A. (dalej także jako "Spółka") na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za prawo wieczystego użytkowania. Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:

Decyzją z [...] lipca 2008 r. nr [...], zmienioną następnie decyzją z 28 lipca 2009 r., Burmistrz Miasta K. zatwierdził na wniosek użytkownika wieczystego ­ [...] S.A. projekt podziału działek oznaczonych nr ewid. 650/2, 651, 653, 655, 656, 657/2, 658, 659, 660/1, 662, 663, 3844/34 położonych w K. przy ul. N., przy czym działki o nr ewid. 4409, 4424, 4439 i 4440 przeszły na własność Gminy Miasto K. pod drogi publiczne.

Podaniem z 26 listopada 2009 r. Spółka zwróciła się do Starosty Powiatu K. z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za przejęte na własność przez Gminę Miasto K. działek wydzielonych pod drogi publiczne.

Postanowieniem z [...] lutego 2010 r. Starosta zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na zlecenie przez Gminę K. wyceny prawa użytkowania wieczystego celem zaoferowania Spółce kwoty odszkodowania. Postępowanie podjęte zostało postanowieniem z [...] marca 2010 r., a to w związku z przedłożeniem wnioskodawcy przez Gminę K. wyceny opracowanej przez rzeczoznawcę – B. F. Analizując otrzymany operat Spółka zleciła opracowanie kolejnego operatu. Operat autorstwa rzeczoznawcy – J. P. złożono do akt sprawy. W sprawie przeprowadzono rozprawę administracyjną.

Z uwagi na brak porozumienia między Gminą Miasto K. i Spółką w sprawie wysokości odszkodowania Starosta Powiatu K. decyzją z [...] lutego 2011 r. nr [...] ustalił odszkodowanie na rzecz Spółki w kwocie 428.050 zł za prawo użytkowania wieczystego działek położonych w K. oznaczonych nr ewid. 4409 o pow. 0,3966 ha, nr 4424 o pow. 0,1829 ha, nr 4439 o pow. 0,2328 ha, które z mocy prawa przeszły na własność Gminy Miejskiej K. z przeznaczeniem pod drogi publiczne gminne wskutek decyzji Burmistrza K. o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości. Do zapłaty odszkodowania zobowiązano Gminę Miejską K. w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja miała stać się ostateczną. W podstawie prawnej powołano się na dyspozycję art. 98 ust. 3, art. 129 ust. 1 i 5, art. 130, art. 132 ust. 1a i 2, art. 134 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102 z 2010 r., poz. 651 ze zm., zwana dalej "Ugn").

W uzasadnieniu decyzji podano, że wskutek uwzględnienia wniosku użytkownika wieczystego i wydania przez Burmistrza Gminy K. decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, część nowo wydzielonych działek przeszła z mocy prawa na własność Gminy. Wobec niedojścia stron do umownego ustalenia odszkodowania niezbędne było jego ustalenie w drodze decyzji administracyjnej. Wobec tego zlecono opracowanie rzeczoznawcy majątkowemu - Irenie Jakubiak operatu szacunkowego. W przedłożonym operacie z 30 grudnia 2009 r. wartość prawa użytkowania wieczystego ustalono na 428.050 zł. Dokument ten został przez organ I instancji oceniony jako odpowiadający wymogom ustawy o gospodarce nieruchomościami (Ugn) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości oraz zasad sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004, Nr 207, poz. 2109, dalej: "rozp. RM z 2004"). W ocenie organu sporządzony operat dawał zatem podstawę do uznania, że kwota tam ustalona odpowiada wartości rynkowej prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z art. 156 ust. 3 Ugn aktualność operatu szacunkowego została potwierdzona przez rzeczoznawcę majątkowego 10 lutego 2011 r.

Starosta podał również, że jako dowód w sprawie potraktowano przedłożony przez Spółkę operat autorstwa J. P. Oceniono go pod względem formalnym, jednak uwzględniając stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 maja 2009 r. "OSK 695/08", nie było możliwe, zdaniem organu, wkroczenie w merytoryczną zasadność obu opinii rzeczoznawców, ponieważ organ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły w sprawie wycen nieruchomości.

Odwołania od powyższej decyzji wniosły obie strony. Gmina Miasto K. zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odwołująca się zarzuciła, że Starosta nie uwzględnił sporządzonego na jej zlecenie operatu autorstwa B. F., która wartość prawa wieczystego użytkowania wyceniła na 350.751 zł. Nie odniósł się także starosta do tego dokumentu, pomimo że zajął stanowisko w przedmiocie operatu sporządzonego na zlecenie Spółki. W razie rozbieżności w opiniach odnośnie do tej samej nieruchomości, stosownie do art. 157 Ugn oceny ich prawidłowości dokonać powinna organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych, jednak o taką weryfikację nie wystąpiono. Ponadto, Gmina nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania na żądanie innej strony.

Natomiast Spółka zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji w punkcie I kwestionowanej decyzji w zakresie, w jakim nie przyznano jej odszkodowania powiększonego o podatek od towarów i usług oraz orzeczenia o należnym odszkodowaniu w kwocie 526.501,50 zł zawierającym podatek VAT. W jej ocenie kwota podana w operacie I. J. stanowiła kwotę netto, zatem Spółce powinna zostać wypłacona należność w wartości brutto, powiększonej o podatek VAT, ponieważ jest ona podatnikiem tego podatku. W przeciwnym wypadku przyznane odszkodowanie nie będzie spełniało kryterium wartości rynkowej. Podatek VAT ma bowiem charakter cenotwórczy, a zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.; dalej: "ustawa o VAT") opodatkowaniu tym podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, przy czym przez dostawę rozumie się także przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT).

Po rozpatrzeniu powyższych odwołań decyzją z [...] sierpnia 2011 r. nr [...], Wojewoda Wielkopolski uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm., zwana dalej: K.p.a.).

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w świetle dyspozycji art. 98 ust. 1 i ust. 3 Ugn w sprawie o ustalenie odszkodowania za działkę gruntu wydzieloną pod drogi, zasadnicze znaczenie ma fakt przejścia z mocy prawa na własność gminy, działki gruntu wydzielonej pod drogę publiczną. Dlatego obowiązkiem organu było zgromadzenie dowodów, które pozwalałyby w sposób jednoznaczny stwierdzić powyższą okoliczność, jednak Starosta Powiatu K. z obowiązku tego, w ocenie organu odwoławczego, nie wywiązał się. W aktach brak było miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w K. przy ul. N. i Wyzwolenia, co uniemożliwiało ustalenie przeznaczenia działek w planie zagospodarowania i charakteru dróg, a co jest konieczne z uwagi na treść art. 93 ust. 1 Ugn. W ocenie Wojewody, samo wskazanie w decyzji podziałowej, że dane działki przeznaczone są pod "ulice publiczne" nie oznaczało, że przeszły one z mocy prawa na własność gminy. Wprawdzie ustalono, że Gmina K. została ujawniona w księdze wieczystej nr [...] jako właściciel tych działek, niemniej kwestia ta każdorazowo winna być przedmiotem badania przez organ wydający decyzję o ustaleniu odszkodowania. W tym celu konieczne jest zgromadzenie pełnego materiału dowodowego, jak też odniesienie się do tego faktu w uzasadnieniu decyzji.

Organ odwoławczy przyznał, że Starosta z naruszeniem procedury administracyjnej nie zawiadomił Gminy o wszczęciu postępowania, jednak okoliczność ta nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ Gmina wiedziała o toczącym się postępowaniu m.in. z faktu, że przesłano jej kopię wniosku Spółki wszczynającego postępowanie.

W ocenie organu odwoławczego opinia rzeczoznawcy majątkowego nie ma dla organu charakteru wiążącego i powinna zostać oceniona jak każdy inny dowód. Ostatecznie to organ decyduje o kwocie odszkodowania, dlatego powinien on również ocenić wiarygodność operatu szacunkowego, z którego korzysta. Tymczasem Starosta uchylić miał się od jakiejkolwiek oceny tego dokumentu. Ma to tym bardziej istotne znaczenie, że strony w toku postępowania zgłaszały zastrzeżenia do wydanej opinii i przedłożyły do akt operaty sporządzone na ich zlecenie. Dlatego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, w przekonaniu Wojewody wskazane byłoby dokonanie oceny wszystkich zgromadzonych w sprawie operatów z wyjaśnieniem, dlaczego uwzględniono jeden z nich, a innych nie. W przypadku zaś powzięcia wątpliwości co do poprawności operatów istnieje możliwość wystąpienia do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę poprawności ich sporządzenia, stosownie do art. 157 ust. 1 Ugn. Ponadto wnioskiem o ustalenie odszkodowania objęto cztery działki o nr: 4409, 4424, 4439, 4440, a Starosta orzekł jedynie w stosunku do trzech z nich o nr: 4409, 4424 oraz 4439 bez wskazania, że jest to częściowe rozstrzygnięcie sprawy.

Wojewoda nie podzielił natomiast zarzutu Spółki, jakoby odszkodowanie powinno zostać powiększone o kwotę podatku VAT. Rzeczoznawca nie ustala bowiem ceny sprzedaży danego prawa, lecz jego wartość rynkową, dlatego ewentualny obowiązek zapłaty podatku VAT nie ma wpływu na wartość rynkową nieruchomości, a traktować go należy jako jeden z kosztów zawarcia transakcji. Wtórne do odszkodowania obowiązki publicznoprawne nie mogą przekładać się na wartość rynkową nieruchomości, czyli jak stanowi art. 151 Ugn, na najbardziej prawdopodobną cenę możliwą do uzyskania na rynku.

Z uwagi na konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, brak rzetelnych i jednoznacznych ustaleń oraz kompletnego materiału dowodowego oraz obowiązek zapewnienia stronom prawa do dwuinstancyjnego postępowania uzasadnione w ocenie organu odwoławczego było uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W skardze na decyzję Wojewody Wielkopolskiego Spółka, wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, zarzuciła naruszenie art. 151 ust. 1 Ugn, art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT przez przyjęcie, że kwota ustalonego odszkodowania nie powinna zostać zwiększona o wartość należnego podatku VAT, względnie naruszenie "art. 77 k.p.c." przez wydanie decyzji w oparciu o operat szacunkowy obarczony błędem w zakresie nie uwzględnienia w cenach transakcyjnych oraz w wycenie nieruchomości podatku VAT. Stanowisko swe skarżąca wspierała poprzez odwołanie się do poglądu wyrażonego w wyroku z 9 listopada 2010 r. II SA/Wa 795/10.

Oddalając opisanym na wstępie wyrokiem skargę WSA w Poznaniu uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a organ odwoławczy zasadnie uznał, że Starosta nie dokonał rzetelnych i prawidłowych ustaleń, nie zebrał niezbędnego materiału dowodowego i nie dokonał jego należytej oceny, czym naruszył art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 K.p.a. W aktach sprawy rzeczywiście brakuje informacji, czy przedmiotowe działki wydzielone pod drogi w wyniku podziału nieruchomości przeszły z mocy prawa na własność gminy. Ustalenie to jest konieczne, ponieważ odszkodowanie przysługuje tylko za działkę gruntu wydzieloną pod drogę publiczną i przejętą na własność gminy. Brak planu miejscowego uniemożliwiał z kolei prawidłowe ustalenie przeznaczenia działek, a więc charakteru dróg, które zostały wydzielone w wyniku podziału nieruchomości. Samo wskazanie w decyzji podziałowej, że określone działki przeznaczone są pod drogi publiczne nie oznaczało, że przeszły one z mocy prawa na własność Gminy, która widnieje w księdze wieczystej jako ich właściciel. Nie dokonano także rzetelnej oceny operatów szacunkowych sporządzonych na potrzeby niniejszej sprawy tj. operatu z 18 maja 2010 r. autorstwa J. P., operatu z 6 kwietnia 2010 r. autorstwa B. F. oraz operatu autorstwa I. J.

W ocenie WSA w Poznaniu stanowisko Spółki co do konieczności zwiększenia wartości odszkodowania o kwotę należnego podatku VAT było niezasadne. Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi bowiem wartość rynkowa nieruchomości, czyli w myśl art. 151 Ugn najbardziej prawdopodobna cena, możliwa do uzyskania na rynku. W znajdujących zastosowanie w sprawie przepisach nie ma mowy o tym, żeby do kwoty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia (przejęcia z mocy prawa) należało dodać kwotę należnych podatków oraz danin. Uprawnienie do takiego wywodu Sąd I instancji znalazł w dyspozycji § 11 rozp. RM z 2004, wedle którego przy ustalaniu wartości rynkowej nieruchomości nie uwzględnia się amortyzacji, kredytu i jego kosztów, podatku dochodowego oraz innych opłat i podatków związanych ze sprzedażą nieruchomości. Wprawdzie cyt. przepis odnosi się do ustalania ceny w podejściu tzw. dochodowym, a nie porównawczym, jakie miało zastosowanie w sprawie, ale oba podejścia mają na celu ustalenie wartości rynkowej nieruchomości, co prowadzi do wniosku, że podstawowe zasady ustalania takiej wartości muszą być jednakowe, a w konsekwencji stosowane w podejściu porównawczym ceny transakcyjne stanowiące podstawę określania wartości rynkowej nie powinny zawierać podatku VAT. Zdaniem WSA w Poznaniu pojęcie wartość rynkowa i cena sprzedaży nie są pojęciami tożsamymi, a ewentualny obowiązek zapłaty podatku VAT od odszkodowania nie ma wpływu na wartość rynkową nieruchomości. W konkluzji stwierdzono, że brak jest podstaw do takiej interpretacji norm zawartych w Ugn, które na etapie ustalania odszkodowania nakazywałyby powiększanie odszkodowania o podatek VAT. Takie działanie miałoby charakter postulatywny wobec ustawodawcy, o czym przekonywać ma lektura orzeczeń sądów administracyjnych, które w uzasadnieniu wyroku przywołano.

Skargę kasacyjną od wyroku IV SA/Po 963/11 z 24 listopada 2011 r. wniosła Spółka, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, a to:

1. art. 151 ust. 1 w zw. z art. 134 Ugn oraz § 11, § 36 ust. 1 – 4 w zw. z § 36 ust. 5 rozp. RM z 2004 r., przez ich błędną wykładnię,

2. art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach, art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, § 4, § 56 ust. 1 i 3 rozp. RM z 2004 r., art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez ich niezastosowanie.

W ocenie Autora skargi kasacyjnej sąd I instancji dokonując wykładni przepisów art. 134 ust. 1 i art. 151 Ugn pominął pojęcie "ceny", które zostało zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach. Ostatnio powołanego przepisu WSA w Poznaniu nie zastosował, pomimo że stanowi on iż "w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług". To zaś w ocenie skarżącego kasacyjnie oznacza, że wartość transakcyjna uwzględniana przy wycenie nieruchomości powinna uwzględniać podatek VAT. Zarzucono, że sąd wojewódzki rozróżnił pojęcie wartości rynkowej i ceny sprzedaży, jednak pominął treść przepisów, z których wynika, że wartość nieruchomości ustalana jest na podstawie cen transakcyjnych. Przez to zaniżona została wartość odszkodowania, a strona będzie jeszcze zobowiązana do zapłaty podatku VAT. Taka sytuacja i sposób ustalania odszkodowania ma w ocenie Spółki pozostawać w sprzeczności z art. 21 ust. 1 Konstytucji. Strona skarżąca poddała rozwadze Sądu kasacyjnego zawieszenie postępowania w sprawie z uwagi na toczące się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym pod sygn. K.4/10 dotyczące zbadania konstytucyjności § 36 ust. 1 i 4 rozp. RM z 2004 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 Ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, opubl. ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).

W niniejszej sprawie żadnej z wymienionych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania Sąd się nie dopatrzył, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów. Na wstępie zaznaczyć należy, że wniosek o ewentualne zawieszenie postępowania zawarty w skardze kasacyjnej stał się bezprzedmiotowy, a to z tego względu, że powoływane przez skarżącego kasacyjnie postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym (TK) zakończyło się. Wyrokiem z 16 października 2012 r. K 4/10 (OTK-A 2012 nr 9, poz. 106) TK uznał m. in., że § 36 ust. 1 i 4 rozp. RM z 2004 jest zgodny z art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, z art. 134 ust. 3 i 4 oraz art. 152 ust. 3 w zw. z art. 151 ust. 1 i art. 153 ust. 1 Ugn, a przez to z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zasadniczym zarzutem sformułowanym w skardze kasacyjnej jest to, że sąd I instancji wadliwie zaakceptował stanowisko zaprezentowane w decyzji organu odwoławczego, wedle którego wartość odszkodowania należało podwyższyć o podatek VAT. Skarżąca kasacyjnie Spółka podnosi, że wysokość odszkodowania ustalona z pominięciem podatku VAT nie odzwierciedlać ma wartości rynkowej nieruchomości. Wbrew wywodom prezentowanym przez Kasatora uznać należy, że WSA w Poznaniu zasadnie opowiedział się przeciwko takiemu poglądowi, jaki prezentowany jest w skardze kasacyjnej.

Sąd I instancji trafnie wskazał, że podstawę ustalenia wartości odszkodowania stanowi co do reguły, wartość rynkowa nieruchomości (art. 134 ust. 1 Ugn), wartość tę, zgodnie z dyspozycją art. 151 ust. 1 Ugn stanowi najbardziej prawdopodobna cena tej nieruchomości, możliwa do uzyskania na rynku, określona z uwzględnieniem cen transakcyjnych. Zasadnie wskazano w kwestionowanym skargą kasacyjną wyroku, że w żadnym z przepisów Ugn określających podstawy określenia wysokości odszkodowania, w tym z tytułu przejęcia nieruchomości pod drogi publiczne w wyniku podziału nieruchomości, nie wskazano, aby do kwoty odszkodowania należało dodawać kwotę należnych podatków i danin publicznych, w tym przede wszystkim podatku VAT. Stanowisko to prezentowane jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), jak i wojewódzkich sądów administracyjnych. W wyroku z 7 maja 2013 r. I OSK 1904/11 (opublik. cbosa.gov.pl) wyraźnie wskazano, że ustawa o VAT nie determinuje wysokości odszkodowania, a jedynie należności z tytułu tego rodzaju podatku. Należy odróżnić ustawowo określone reguły ustalania wysokości odszkodowania od ustawowych reguł ustalania należności obciążających to odszkodowanie. Podatek od towarów i usług nie stanowi ustawowo określonej składowej wysokości odszkodowania należnego na podstawie Ugn. Pogląd o braku możliwości powiększania wartości nieruchomości przejętej na cele publiczne o inne składniki zaprezentował także NSA w wyroku z 19 stycznia 2012 r. I OSK 990/11 (Lex nr 1113279) wskazując w szczególności, że żaden z przepisów prawa nie przewiduje możliwości powiększenia należnego odszkodowania za nieruchomość przejętą przez Skarb Państwa o inne jeszcze składniki np. o wartość szkody wyrządzonej przejęciem własności nieruchomości, polegającej na utracie przez dotychczasowego właściciela możliwości prowadzenia na tej nieruchomości działalności gospodarczej lub o wartość podatku, który były właściciel musi odprowadzić od przyznanego mu odszkodowania. Z tych przyczyn sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 151 ust. 1 w zw. z art. 134 Ugn nie są uzasadnione.

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie. Cyt. przepis stanowi, że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Pojęciem "słusznego odszkodowania" wielokrotnie zajmował się Trybunał Konstytucyjny stwierdzając, że odszkodowanie słuszne to odszkodowanie sprawiedliwe czyli ekwiwalentne (wyrok z 8 maja 1990 r., K 1/90, OTK 1990, nr 1 poz. 2). W późniejszym czasie Trybunał odstąpił od poglądu o charakterze pełnego odszkodowania. W wyroku z 20 lipca 2004 r., SK 11/02 (OTK-A 2004, nr 7, poz. 66) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że Konstytucja nie precyzuje pojęcia "słusznego odszkodowania", które jest związane z wartością wywłaszczanej nieruchomości. Ponadto podkreślił też, że znamiennym jest, że prawodawca konstytucyjny nie posłużył się określeniem "pełne odszkodowanie", lecz zastosował termin "słuszne", który ma bardziej elastyczny charakter. Z tego wynika, że - zdaniem Trybunału Konstytucyjnego - mogą istnieć sytuacje szczególne, gdy inna ważna wartość konstytucyjna pozwoli uznać za słuszne również odszkodowanie nie w pełni ekwiwalentne. Ze względu na wartości znajdujące wyraz w Konstytucji dla ustalenia znaczenia tego pojęcia należy również uwzględnić kontekst następstw ustalenia odszkodowania dla budżetu państwa. Wywłaszczenie bowiem - jak wywodził Trybunał - następuje na cele publiczne tzn. ze względu na dobro wspólne. Z tych przyczyn - zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, odszkodowanie w pełni ekwiwalentne może nie odpowiadać zasadzie słuszności, natomiast odszkodowanie nie w pełni ekwiwalentne może być uznane za odszkodowanie słuszne.

W wyroku I OSK 1904/11 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że normodawca w szeregu regulacjach nakazuje uwzględniać w kwocie do zapłaty oznaczony podatek, np. przy kosztach zastępstwa procesowego w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu (por. § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz. U. Nr 163, poz. 13548 ze zm.). Brak jest natomiast podstawy prawnej do konstruowania normy prawa materialnego nakładającej obowiązek doliczenia podatku VAT do ustalonej w decyzji kwoty odszkodowania. Takiej normy, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie można wywodzić z dyspozycji art. 21 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Obowiązek zapłaty przez skarżącą podatku VAT z tytułu ewentualnego uzyskania odszkodowania, co w warunkach kontrolowanej przez sąd I instancji sprawy administracyjnej, jeszcze nie nastąpiło, nie ma wpływu na wartość rynkową nieruchomości w rozumieniu art. 151 ust. 1 Ugn. Podobne stanowisko zajmował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 18 stycznia 2013 r. – I OSK 1449/11 oraz I OSK 1690/11.

Wskazany w skardze kasacyjnej przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050 ze zm.), stanowiący że "użyte w ustawie określenia oznaczają: (...) cena - wartość wyrażoną w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę; w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem akcyzowym", nie miał w sprawie zastosowania, przeto nie mógł go naruszyć sąd I instancji. W konsekwencji chybiony jest także zarzut naruszenia § 4 rozp. RM z 2004 odnośnie zobowiązania rzeczoznawcy znajomości cen transakcyjnych, a także § 11 rozp. RM, gdy chodzi o argumentację, jaką posłużył się sąd I instancji w zakresie braku podstaw do doliczania podatku VAT do kwoty ustalonego odszkodowania. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnienia sformułowanego zarzutu naruszenia § 56 ust. 1 i 3 rozp. RM z 2004. Nie jest sprawą Naczelnego Sądu Administracyjnego domyślanie się, stawianie hipotez co do argumentacji Kasatora. Powyższe wynika z art. 183 § 1 Ppsa, statuującego zasadę, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Powyższe wywody prowadza do wniosku, że skarga kasacyjna nie była usprawiedliwiona, przeto podlegała oddaleniu na zasadzie art. 184 Ppsa.