Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 82/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 5 ust. 1, art. 18 ust. 1-2
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 35
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
article: § 39
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Protokolant: Asystent sędziego Marzena Cybulska - Kulesza, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2022 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 3 sierpnia 2020 r., nr 001/6680/9011/2020 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Lęborku (dalej również jako: "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku"), zawiadomieniem z dnia 30 sierpnia 2019 r. (nr 0209-00000017119/19) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego (PROW 2007-2013) przyznanych B. K. (dalej zwanemu także "stroną" lub "skarżącym") na mocy ostatecznych decyzji:

1. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku z dnia 3 października 2013 r. (nr 0209-2013-001884) o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013;

2. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku z dnia 28 października 2014 r. (nr 0209-2014-001145) o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014;

3. Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 28 września 2016 r. (nr 0209-2016-001723) o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku z dnia 10 czerwca 2016 r. (nr 0209-2016-001569) i przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015;

4. Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 listopada 2018 r. (nr 108/2018) o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni z dnia 28 lipca 2017 r. (nr 0209-2017-001832) uchylającej w całości zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wLęborku z dnia 9 maja 2017 r. (nr 0209-2017-001573) i przyznającej płatności rolnośrodowiskowe na rok 2016.

Po przeprowadzonym w sprawie postępowaniu decyzją z dnia 3 kwietnia 2020 r. (nr 0209-00000005054/20) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości 4.162,40 zł oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej płatności rolnośrodowiskowej:

- na 2015 rok w zakresie wariantu 4.10 - w wysokości 137,50 zł,

- na 2016 rok w zakresie wariantu 5.1 - w wysokości 41,10 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności przedstawił szczegółowo stan faktyczny sprawy, wskazując w tym zakresie, że dniu 11 maja 2013 r. B. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Lęborku wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku decyzją z dnia 3 października 2013 r. (nr 0209-2013-001884) przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w wysokości 72.975 zł, w tym z tytułu:

- wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków o stawce 1.200,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 31,89 ha/rok - kwotę w wysokości 40.778,36 zł;

- wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 o stawce 1.370,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 6,22 ha/rok - kwotę w wysokości 9.011,04 zł.

Przedmiotowa decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 11 października 2013 r., natomiast środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 22 października 2013 r.

Na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm. - zwanego w dalszej części decyzji "rozporządzeniem PRŚ") oraz zgodnie z zapisami zawartymi w części IX wniosku (oświadczenia i zobowiązania), strona zobowiązała się m.in. do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W dniu 27 marca 2014 r. B. K. w Biurze Powiatowym ARiMR w Lęborku złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r.

Również w dniu 27 marca 2014 r. zostało złożone oświadczenia przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części lub stada zwierząt ras lokalnych, z którego wynika, że w dniu 1 stycznia 2014 r. B. K. - zgodnie z § 32 ust. 1 ust. 2 rozporządzenia PRŚ - przejął posiadanie działek rolnych lub ich części o powierzchni 22,00 ha, które były objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w zakresie: pakiet 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami NATURA 2000 Wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - 22,00 ha, powziętym przez G. K. Jednocześnie B. K. zobowiązał się do: 1. kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na działkach rolnych/w stadzie zwierząt, podjętego przez G. K. do końca okresu objętego tym zobowiązaniem tj. do dnia 14 marca 2018 r.; 2. zapłaty na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa równowartości kwoty płatności rolnośrodowiskowej, uzyskanej przez rolnika, któremu została przyznana płatność rolnośrodowiskowa, jaką rolnik ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby w trakcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego wystąpiły okoliczności zobowiązujące do zwrotu płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013.

Ponadto Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku decyzją z dnia 28 października 2014 r. (nr 0209-2014-001145) przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w wysokości 72.975,30 zł, w tym z tytułu:

- wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 o stawce 1.370,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 6,09 ha/rok - kwotę w wysokości 8 343,30 zł;

- wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków o stawce 1.200,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 53,86 ha/rok - kwotę w wysokości 64.632,00 zł.

Decyzja została doręczona w dniu 30 października 2014 r., natomiast przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia 19 listopada 2014 r.

W dniu 15 czerwca 2015 r. B. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Lęborku wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r. i Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku decyzją z dnia 10 czerwca 2016 r. (nr 0209-2016-001569) przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2015 w łącznej wysokości 74.603,40 zł, w tym:

- wariant: 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości 64.632,00 zł;

- wariant: 4.10 Użytki przyrodnicze w wysokości 2.409,00 zł;

- wariant: 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w wysokości 7.562,40 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 520,60 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

W odniesieniu do wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 organ wskazał, iż wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną działek rolnych (6,09 ha) a powierzchnią stwierdzoną (5,90 ha) w toku prowadzonego postępowania wynosi 3,22 %. Zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., w przypadku różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynoszącą więcej niż 3 % lub 2 ha, ale nie więcej niż 20 %, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej, która wynosiła 5,90 ha, jednakże pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy.

Decyzja została doręczona w dniu 14 czerwca 2016 r., natomiast przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia 21 czerwca 2016 r.

Od powyższej decyzji B. K. złożył odwołanie, w którym zarzucił błędne ustalenie należnej kwoty płatności z tytułu realizacji wariantu 5.1 oraz brak refundacji kosztów transakcyjnych. Wskazując, że powierzchnia działki rolnej [...] wynosi 6,09 ha i jest ona zgodna z maksymalnym kwalifikowanym obszarem PEG, który został mu przekazany w Informacji dotyczącej działek deklarowanych do płatności. Dodając, że działka jest okresowo zalewana i stąd możliwe są różnice w jej powierzchni. Jednocześnie zawnioskował o zwrot kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej dla siedlisk przyrodniczych w ramach pakietu 4.10.

Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni rozpatrując sprawę ustalił, że powierzchnia stwierdzona do przyznania płatności rolnośrodowiskowej z tytułu realizacji wariantu 4.1 wynosi 53,86 ha, wariantu 4.10 wynosi 4,38 ha, a wariantu 5.1 wynosi 6,09 ha i jest zgodna z żądaniem wnioskodawcy. Powierzchnie te zostały ustalone w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., który stanowi, iż: "System identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Należy to określić zgodnie z istniejącymi normami unijnymi."

Mając na względzie powyższe Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni uchylił w całości zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku i przyznał B. K. płatność rolnośrodowiskową z tytułu realizacji:

- wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości 64.632,00 zł do powierzchni deklarowanej i stwierdzonej równej 53,86 ha;

- wariantu 4.10 Użytki przyrodnicze w wysokości 3 409,00 zł do powierzchni deklarowanej i stwierdzonej równej 4,38 ha, w tym kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej w wysokości 1.000 zł oraz

- wariantu 5.1 Ochrona siedlisk łęgowych ptaków - NATURA 2000 w wysokości 8.343,30 zł do powierzchni deklarowanej i stwierdzonej równej 6,09 ha.

W dniu 15 czerwca 2016 r. B. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Lęborku wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2016 r. i Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku decyzją z dnia 9 maja 2017 r. (nr 0209-2017-001573) przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2016 w łącznej wysokości 62.524,00 zł, w tym:

- wariant: 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości 52.032,00 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 8.400 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;

- wariant: 4.10 Użytki przyrodnicze w wysokości 2.409 zł;

- wariant: 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w wysokości 8.083 zł.

W odniesieniu do wariantu 4.1 organ wskazał, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną działek rolnych (53,86 ha) a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania (50,36 ha) wynosi 6,95 %. Zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., w przypadku różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynoszącą więcej niż 3 % lub 2 ha, ale nie więcej niż 20 %, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej, która wynosiła 50,36 ha, jednakże pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy.

Decyzja została doręczona w dniu 10 maja 2017 r., natomiast przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia 22 maja 2017 r.

Od powyższej decyzji B. K. złożył odwołanie, w którym podniósł, iż organ w swojej decyzji powołał się na raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w stosunku do którego złożył w ustawowym terminie zastrzeżenia. Tym samym, w jego ocenie, opieranie się na wynikach z czynności kontrolnych przed rozpatrzeniem jego zastrzeżeń jest nie uzasadnione. Do pisma odwoławczego dołączył pismo z dnia 20 kwietnia 2017 r. zatytułowane Zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych nr [...], przekazanego pismem nr [...] z dnia 27 marca 2017 r. (otrzymanego dnia 07.04.2017 r.).

Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że zarzut strony w zakresie powierzchni zatwierdzonej do płatności na rok 2016 podlega częściowo uwzględnieniu, dlatego decyzją z dnia 28 lipca 2017 r. (nr 0209-2016-001832) uchylił w całości zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku i przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową z tytułu realizacji:

- wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości 63.768,00 zł do powierzchni stwierdzonej 53,14 ha przy powierzchni deklarowanej przez rolnika - 53,86 ha;

- wariantu 4.10 Użytki przyrodnicze w wysokości 1.996,50 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 275 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia (powierzchnia stwierdzona 4,13 ha przy powierzchni deklarowanej przez rolnika 4,38 ha), oraz

- wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w wysokości 7.932,30 zł do powierzchni stwierdzonej 5,79 ha przy powierzchni deklarowanej przez rolnika - 5,90 ha.

Decyzja organu odwoławczego została doręczona w dniu 7 sierpnia 2017 r. i z dniem 7 września 2017 r. stała się ostateczna, bowiem strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

Następnie pismem z dnia 5 lipca 2018 r. B. K. złożył natomiast wniosek do Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego w Gdyni o zmianę decyzji z dnia 28 lipca 2017 r. (nr 0209-2017-001832) podnosząc, że organ błędnie ustalił wysokość należnej mu kwoty płatności. Do wniosku dołączył kopię raportu z czynności kontrolnych przeprowadzonych w jego gospodarstwie w dniach 17-26 maja 2017 r., wskazując na ustalenia dotyczące działek rolnych [...].1, [...].2, [...].3, [...].4, [...].5 oraz [...].6. Dodając, że przedmiotowe ustalenia znane były organowi odwoławczemu w dniu wydawania decyzji, stąd dziwi go fakt braku ich zastosowania. Podniósł także, że jego odwołanie z dnia 17 maja 2017 r. dotyczyło tylko i wyłącznie działek rolnych [...].5 i [...].7, przy czym organ odwoławczy wydając decyzję wykroczył poza zakres podnoszony przez niego i w części orzekł na jego niekorzyść, czym naruszył art. 139 k.p.a., dlatego wniósł o ponowne przeanalizowanie sprawy, korektę decyzji z dnia 28 lipca 2017 r. i uzupełnienie płatności o stosowną kwotę z zastosowaniem wnioskowanych płatności.

Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego oceniając prawidłowość wydanej decyzji wskazł, że funkcją odwołania jest doprowadzenie do kontroli decyzji organu I instancji przez ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy. Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest związany granicami odwołania i jeżeli strona zaskarżyła tylko część decyzji wydanej w pierwszej instancji, to nie oznacza to, iż decyzja w pozostałej części stała się ostateczna (por. wyrok SN z dnia 9 czerwca 1999 r., sygn. akt III RN 7/99, OSNAPiUS 2000/9/338). Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się do rozpatrzenia zarzutów strony podniesionych w odwołaniu i oceny ich zasadności, a powinien rozpatrzyć sprawę na nowo w jej całokształcie. W rezultacie zarzut strony w przedmiocie rozpatrzenia przez organ II instancji odwołania z wykroczeniem poza zakres kwestionowany przez stronę należy uznać za bezpodstawny.

Ustaleń w zakresie powierzchni kwalifikujących się do przyznania przedmiotowej płatności organ odwoławczy dokonał w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98,(WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 549 - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.") oraz wyniki czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie rolnika w dniach 17-26 maja 2017 r. Szczegółowe odniesienie się do zarzutów zawartych w piśmie odwoławczym z dnia 17 maja 2017 r. oraz uzasadnienie ustaleń dokonanych w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w toku całego postępowania w zakresie wnioskowanych przez stronę płatności znajdują się w treści decyzji z dnia 28 lipca 2017 r.

Zgodnie z art. 38 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014r., str. 69 ze zm. - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r."), całkowity obszar działki rolnej może być brany pod uwagę przy pomiarze, pod warunkiem że jest w pełni kwalifikowalny. W innych przypadkach uwzględnia się powierzchnię kwalifikowalną netto. W tym celu, w stosownych przypadkach, można stosować system proporcjonalny, o którym mowa w art. 10 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 640/2014. Celem kontroli na miejscu było stwierdzenie stanu faktycznego na dzień jej przeprowadzenia i zweryfikowanie w ten sposób deklaracji rolnika ubiegającego się o przyznanie określonej pomocy. Oznacza to, że powierzchnia zmierzona to powierzchnia użytków rolnych faktycznie kwalifikujących się do przyznania płatności, natomiast powierzchnia stwierdzona, to powierzchnia uwzględniająca tzw. tolerancję pomiaru, która jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej. Maksymalna tolerancja odnośnie każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,00 ha. Można uwzględniać całkowitą powierzchnię działki rolnej, pod warunkiem że jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami zwyczajowymi danego państwa członkowskiego lub regionu. W innych przypadkach uwzględnia się powierzchnię faktycznie użytkowaną, która w rozpoznawanej sprawie wynosiła, jak wskazano wyżej.

Dla zmiany lub uchylenia decyzji, o której mowa w art. 155 k.p.a., na mocy której strona nabyła prawo, niezbędne jest spełnienie czterech przesłanek: istnienie decyzji ostatecznej, za której uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji oraz brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych.

Bezspornym jest, iż decyzja z dnia 28 lipca 2017 r. jest decyzją ostateczną. Decyzję tę doręczono w dniu 7 sierpnia 2017 r., od której strona nie złożyła odwołania. Decyzja ta została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, które uniemożliwiły przyznanie B. K. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016. Ponadto B. K. niewątpliwie był stroną, która ma interes w sprawie. Jednakże Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni nie mógł uznać, by interes ten był słuszny z punktu widzenia przepisów chociażby rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. bądź rozporządzenia rolnośrodowiskowego regulujących m.in. kwestię obszarów kwalifikujących się do przyznania przedmiotowej płatności.

Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR mając na uwadze powyższe stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie ziściła się żadna z przesłanek określonych w art. 155 k.p.a., dlatego decyzją z dnia 12 września 2018 r. (nr 010/69120/9011/2018) odmówił zmiany decyzji z dnia 28 lipca 2017 r.

Od powyższej decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni B. K. wniósł odwołanie do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który w decyzji z dnia 8 listopada 2018 r. (nr 108/2018) stwierdził, że w sprawie wystąpiły przesłanki do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego w Gdyni z dnia 12 września 2018 r.

Wnioskiem z dnia 31 maja 2017 r. B. K. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej PROW 200 2013 na rok 2017 z tytułu realizacji:

- wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 53,86 ha,

- wariantu 4.10 Użytki przyrodnicze w wysokości na powierzchni 4,38 ha oraz

- wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 na powierzchni 5,90 ha.

Do wniosku strona załączyła materiał graficzny z zaznaczeniem poszczególnych działek rolnych i wskazaniem ich na odpowiednich działkach ewidencyjnych.

Po rozpatrzeniu materiału dowodowego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku decyzją z dnia 27 marca 2018 r. (nr 0209-2018-001383) przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową na rok 2017 z tytułu realizacji:

- wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości 63.768 zł, do powierzchni 53,14 ha,

- wariantu 4.10 Użytki przyrodnicze w wysokości 1.996,50 zł wynikającej z pomniejszenie płatności o kwotę w wysokości 275 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, do powierzchni 4,13 ha oraz

- wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w wysokości 7.891,20 zł, do powierzchni 5,76 ha.

W odniesieniu do wariantu 4.1 organ wskazał, iż wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną działek rolnych (53,86 ha) a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania (53,14 ha) wynosi 1,35 %. Zgodnie z art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., w przypadku różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynoszącą nie więcej niż 3 % lub 2 ha, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej, tj. do powierzchni 53,14 ha.

W przypadku wariantu 4.10 organ wskazał, iż wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną działek rolnych (4,38 ha) a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania (4,13 ha) wynosi 6,05 %. Zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., w przypadku różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynoszącą więcej niż 3 % lub 2 ha, ale nie więcej niż 20 %, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej, która wyniosła 4,13 ha, jednakże pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy.

Odnośnie wariantu 5.1 organ wskazał, iż wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną działek rolnych (5,90 ha) a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania (5,76 ha) wynosi 2,43 %. Zgodnie z art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., w przypadku różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynoszącą nie więcej niż 3 % lub 2 ha, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej, tj. do powierzchni 5,76 ha.

Decyzję doręczono stronie w dniu 3 kwietnia 2018 r.

Pismem z dnia 5 lipca 2018 r. B. K. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku o zmianę decyzji z dnia 27 marca 2018 r. (nr 0209-2018-001383), podnosząc że organ błędnie ustalił wysokość należnej mu kwoty płatności. Do wniosku dołączył kopię raportu z czynności kontrolnych przeprowadzonych w jego gospodarstwie w dniach 17-26 maja 2017 r., wskazując na ustalenia dotyczące działek rolnych [...].1, [...].2, [...].3, [...].4, [...].5 oraz [...].6. Dodał, że przedmiotowe ustalenia znane były organowi odwoławczemu w dniu wydania decyzji nr 0209-2018-001383, stąd dziwi go fakt braku ich zastosowania. Jednocześnie wskazał, iż powierzchnie deklarowane przez niego we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 były tożsame z tymi przekazanymi przez ARiMR w Informacji dotyczącej działek deklarowanych do płatności, dlatego nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji zastosowania się do informacji przekazanej przez ARiMR.

W rezultacie wniósł o ponowne przeanalizowanie sprawy i korektę decyzji z dnia 27 marca 2018 r. (nr 0209-2018-001383) oraz uzupełnienie płatności o stosowną kwotę z zastosowaniem wnioskowanych płatności.

Decyzją z dnia 16 lipca 2018 r. (nr 0209-00000016056/18) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku odmówił zmiany z dnia 27 marca 2018 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zobligowany był do zastosowania § 18 ust. 3 rozporządzenia, bowiem nie mógł dokonać płatności do powierzchni wykraczających poza działkę referencyjną, której powierzchnia była wyznaczona przy wykorzystaniu technologii GIS opartej na obrazie ortofotomapy, tj. systemu informacji geograficznej.

Decyzja została doręczona w dniu 20 lipca 2018 r.

Od powyższej decyzji B. K. złożył odwołanie, w którym zarzucił organowi, że nie uzasadnił dlaczego nie uwzględnił wyników z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach 17-26 maja 2018 r. Odniósł się dalej do działek rolnych [...].1 i [...].2, w stosunku do których w raporcie z kontroli na miejscu nie było wskazanej powierzchni zmierzonej, a mimo to organ zmniejszył ich powierzchnię. Następnie podniósł, że nie wyjaśniono dlaczego zastosowano tolerancję pomiaru i dlaczego w przypadku działki rolnej [...].5 o powierzchni deklarowanej 14,50 ha zmniejszono jej obszar do 14,47 ha, skoro powierzchnia zmierzona wynosi tyle ile deklarowana. Wskazał również, że powierzchnie deklarowane przez niego we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 były tożsame z tymi przekazanymi przez ARiMR w Informacji dotyczącej działek deklarowanych do płatności, dlatego nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji zastosowania się do informacji przekazanej przez ARiMR.

Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni decyzją z dnia 16 października 2018 r. (nr 011/69120/9011/2018) utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku z dnia 16 lipca 2018 r., stwierdzając, że odpowiada ona prawu i brak jest podstaw do jej uchylenia.

Organ odwoławczy oceniając prawidłowość decyzji wskazał, że ustaleń w zakresie powierzchni kwalifikujących się do przyznania przedmiotowej płatności organ I instancji dokonał w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 549 - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.") oraz wyniki z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie rolnika w dniach 17–26 maja 2017 r.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2013 r., poz. 361, ze zm. - zwanego dalej "rozporządzeniem"), przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych uwzględnia się powierzchnię tych działek, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b/ rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Natomiast art. 5 ust. 2 lit. a/ rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. L 181/48 z 20.06.2014 - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r."), państwa członkowskie dopilnowują ponadto, aby zgłaszane działki rolne były identyfikowane w sposób pewny. W szczególności państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność były składane wraz z określonymi informacjami lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. Z powyższego wynika, że nie można dokonać płatności do powierzchni wykraczających poza działkę referencyjną, której powierzchnia ma być wyznaczona przy wykorzystaniu technologii GIS opartej na obrazie ortofotomapy (por. wyroki NSA z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 938/16 oraz II GSK 4957/16).

Zatem bez znaczenia pozostaje fakt, iż wskazana powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu wyniosła tyle co powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017, bowiem organ związany przepisami prawa nie może dokonać płatności do powierzchni większej niż powierzchnia maksymalnego obszaru kwalifikowanego, o której mowa w art. 5 ust. 2 lit. a/ rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Organ odwoławczy dodatkowo wyjaśnił, że przeprowadzona w dniach 17–26 maja 2017 r. kontrola na miejscu stwierdziła, iż zmierzona powierzchnia działek rolnych [...].3, [...].7, [...].4, [...].5 i [...].6 wynosi odpowiednio 5,76 ha; 1,82 ha; 6,82 ha; 14,50 ha i 4,13 ha. Powierzchnia stwierdzona ww. działek wskazana w raporcie faktycznie jest tożsama z tą zadeklarowaną we wniosku o przyznanie płatności, jednakże celem kontroli na miejscu jest stwierdzenie stanu faktycznego na dzień jej przeprowadzenia i zweryfikowanie w ten sposób deklaracji rolnika ubiegającego się o przyznanie określonej pomocy. Powierzchnia stwierdzona równa deklaracji stanowiła sumę powierzchni zmierzonej i tolerancji, która nie jest uwzględniania przy wyznaczeniu maksymalnego kwalifikowanego obszaru. W art. 38 rozporządzenia nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. określono m.in. jakie warunki jakościowe winny spełniać pomiary wykonywane w terenie w trakcie kontroli na miejscu. Przepis ten w szczególności definiuje jaka jest dopuszczalna wartość tolerancji pomiaru, która powinna uwzględniać 1,25-metrową strefę buforową wokół działki rolnej oraz maksymalnie 1,00 ha dla danej działki rolnej. Wyjaśnienia wymaga, iż tolerancja pomiaru służy ustaleniu dopuszczalnego marginesu błędu w deklarowanych przez rolnika powierzchniach działek, nie natomiast przyjęciu, iż rzeczywista powierzchnia danej działki rolnej jest większa niż faktycznie zmierzona. Należy zwrócić też uwagę, iż w raporcie z czynności kontrolnych zaznaczono, iż wartość powierzchni stwierdzonej może ulec zmianie w trakcie procedowania wniosku rolnika.

Odnosząc się do działek rolnych [...].1, [...].2, [...].3, [...].4, [...].5 i [...].6 położonych odpowiednio na działkach ewidencyjnych nr: [...].8, [...].9, [...].10, [...].11, [...].12 i [...].13 organ odwoławczy wskazał, że ustalona powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza (7,75 ha; 0,27 ha; 5,79 ha; 6,83 ha; 14,47 ha i 4,13 ha) była mniejsza niż ta zadeklarowana we wniosku (7,81 ha, 0,28 ha, 5,90 ha, 6,99 ha, 14,96 ha i 4,38 ha), zatem organ nie mógł przyznać płatności do powierzchni większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a/ rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza, w wyniku której powierzchnia kwalifikowana do płatności dla działek rolnych [...].1, [...].2, [...].3, [...].4, [...].5 i [...].6 została zmniejszona odpowiednio o: 0,06 ha; 0,01 ha; 0,14 ha; 0,16 ha; 0,49 ha i 0,25 ha, została ustalona na podstawie obowiązującej od dnia 4 października 2016 r. i 19 października 2016 r. ortofotomapy z oznaczeniem obszarów kwalifikowanych i niekwalifikowanych (sporządzonej na podstawie zdjęcia działek wykonanego w dniach 2 maja 2016 r. i 11 maja 2016 r.). Powyższe ustalenia potwierdziły również wyniki z czynności kontrolnych. W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego wykonano bowiem szereg fotografii, które potwierdziły poprawność dokonanych ustaleń.

I tak, w przypadku działki rolnej [...].1 organ prawidłowo wykluczył obszar 0,06 ha stanowiący pas zakrzewień (fot. 35); w przypadku działki rolnej [...].2 organ wykluczył obszar 0,14 ha stanowiący pas zadrzewień (fot. 5); w przypadku działki rolnej [...].4 obszar 0,16 ha stanowiący również pas zakrzewień (fot. 29-31); w przypadku działki rolnej [...].5 obszar 0,49 ha stanowiący liczne zakrzewienia oraz tereny nieużytkowane rolniczo (fot. 36-41, 45-48, 52-60). Natomiast w przypadku działki rolnej [...].6 organ wykluczył powierzchnię 0,25 ha. Porównując szkic sporządzony w trakcie czynności kontrolnych z załącznikiem graficznym dołączonym przez stronę do wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 dotyczącym ww. działki, organ odwoławczy zauważył, że powierzchnia stwierdzona przez organ I instancji odpowiada wyrysowi na materiale graficznym.

Na marginesie organ odwoławczy wskazał, że maksymalny kwalifikowany obszar wskazany w informacji dotyczącej działek deklarowanych do płatności określa jedynie maksymalną powierzchnię kwalifikującą się do płatności dla poszczególnych działek i nie oznacza, że taka powierzchnia jest przez beneficjenta użytkowana rolniczo. Powierzchnia gruntów rolnych na działce ewidencyjnej nie jest wartością stałą i może ulec zmianie z roku na rok. Strona, jako użytkownik działek rolnych, posiada najlepszą wiedzę o sposobie użytkowania i zmiany powierzchni, na której prowadzi działalność rolniczą. Otrzymując wstępnie wypełniony formularz wniosku ma obowiązek dokonać na nim zmian danych, gdy stwierdzi, że jakakolwiek zawarta tam informacja jest błędna. Ma zatem możliwość zanegowania wyznaczonego przez organ maksymalnego kwalifikowanego do płatności obszaru w ramach poszczególnych działek ewidencyjnych. Dla organu najważniejszym i podstawowym elementem umożliwiającym weryfikację i modyfikację danych przestrzennych jest wskazanie przez rolnika na załącznikach graficznych faktycznego użytkowania gruntów w celu uniknięcia nieprawidłowości w wypłacanych środkach.

Za informacje zamieszczone we wniosku oraz ich ewentualne niezgodności ze stanem faktycznym odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Ciąży na nim obowiązek prawidłowego wypełnienia wniosku, zgodnie z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami, których znajomość jest oświadczana przy jego składaniu. Z kolei, z uwagi na powtarzalność i liczbę wniosków, z których korzystają rolnicy każdego roku, skrupulatna kontrola każdego z nich nie tylko nie jest możliwa, ale także nie jest wymagana przez przepisy (niestosowanie art. 80 k.p.a.). W rezultacie zarzuty strony odnośnie wprowadzenia go w błąd poprzez zamieszczenie w Informacji dotyczącej działek deklarowanych do płatności nieaktualnych danych w zakresie powierzchni kwalifikujących się do przyznania płatności oraz uchylenia się od zastosowania art. 21 ustawy [...] należy uznać za bezpodstawne.

W uzasadnieniu decyzji wskazano ponadto przesłanki do zmiany lub uchylenia decyzji w trybie art. 155 k.p.a., stwierdzając, że bezspornym w sprawie jest, iż decyzja z dnia 27 marca 2018 r. jest decyzją ostateczną a B. K. niewątpliwie jest stroną, która ma interes w sprawie. Jednakże nie można uznać, by interes ten był słuszny z punktu widzenia przepisów, chociażby rozporządzenia nr 640/2014 bądź rozporządzenia PRŚ regulujących m.in. kwestię obszarów kwalifikujących się do przyznania przedmiotowej płatności, wskazując jednocześnie, że kwalifikujące się do przyznania płatności rolnośrodowiskowe na rok 2017 zostały ustalone prawidłowo.

Wobec powyższego Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni decyzją z dnia 16 października 2018 r. (nr 011/69120/9011/2018) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku z dnia 16 lipca 2018 r. o odmowie zmiany decyzji.

Ponieważ kontrola administracyjna wniosku oraz kontrola na miejscu wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2017 r. stwierdziła zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na części deklarowanej powierzchni objętej zobowiązaniem, pismem z dnia 28 czerwca 2018 r. zawiadomiono B. K. o nieprawidłowościach, jakie wystąpiły przy realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 w wariancie 4.1, 5.1 i 4.10 w latach 2013-2016. W piśmie tym poinformowano o przyczynach wystąpienia nieprawidłowości i o tym, że wyliczoną kwotę nieprawidłowości - nienależnie pobranej płatność PRŚ - można dobrowolnie zwrócić na wskazany nr rachunku bankowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

B. K. nie dokonał dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności, natomiast w odpowiedzi na ww. pismo przysłał do Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku pismo z dnia 6 lipca 2018 r. z prośbą o ponowne przeanalizowanie wszystkich dowodów w sprawie, w szczególności zwrócenie uwagi na fakt, że "zobowiązanie rolnośrodowiskowe dotyczy kilku działek rolnych i było realizowane przez cały wymagany okres na tych działkach. Różnica w powierzchni, na której realizowane było zobowiązanie nie wynika z faktu zaprzestania użytkowania jakiejkolwiek działki, lecz tylko z różnic powierzchni PEG". Według niego realizował on zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte w 2013 r. na tych samych działkach rolnych, do których otrzymał pierwszą płatność rolnośrodowiskową przez cały okres trwania zobowiązania nie zmieniając ich sposobu użytkowania. Poszczególne działki rolne w kolejnych latach nadal w całości objęte były działaniami rolnośrodowiskowymi, a zmianie uległa tylko powierzchnia kwalifikowana do płatności albowiem składając wniosek kontynuacyjny dostosował się do przesłanej mu informacji przez Agencję. Nie powinien zatem ponosić negatywnych skutków jej zastosowania. W związku z powyższym, w jego opinii, nie doszło do zmiany realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego i nie ma podstaw do ustalania kwoty nienależnie pobranych płatności, gdyż nie zaniechał realizacji programu rolnośrodowiskowego na jakiejkolwiek działce. W treści tego pisma poinformował ponadto, że stosownie do art. 155 k.p.a. zwrócił się do Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni o zmianę decyzji organu odwoławczego nr 0209-2017-001832 (płatność na 2016 r.) oraz do kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku o zmianę decyzji nr 0209-2018-001383 (płatność na 2017 r.). Podsumowując swoje pismo zawnioskował o zaniechanie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku, po otrzymaniu decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni z dnia 12 września 2018 r. (nr 010/69120/9011/2018) o odmowie zmiany decyzji Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni nr 0209-2016-001832 oraz po otrzymaniu w tej sprawie decyzji Prezesa ARiMR z dnia 8 listopada 2018 r. (nr 108/2018) o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego w Gdyni nr 010/69120/9011/2018 dotyczącej przyznanej płatności PRŚ na rok 2016 oraz po wydaniu decyzji nr 0209-00000016056 z dnia 2 sierpnia 2018 r. o odmowie zmiany swojej decyzji nr 0209-2018-001383 oraz po otrzymaniu decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni nr 011/69120/9011/2018 o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku nr 0209-00000016056, zawiadomieniem z dnia 30 sierpnia 2019 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego (PROW 2007-2013). Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone za potwierdzeniem odbioru w dniu 4 września 2019 r.

W dniu 12 września 2019 r. (data wpływu pisma) strona wniosła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku o ponowne przeanalizowanie sprawy i umorzenie postępowania wszczętego ww. zawiadomieniem, wskazując na wszystkie okoliczności sprawy, jak w piśmie z dnia 6 lipca 2018 r., które były przedmiotem postępowania Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni w sprawie o odmowie zmiany decyzji ostatecznej Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni nr 0209-2016-001832 (decyzja z dnia 12 września 2018 r., nr 010/69120/9011/2018), a także przedmiotem postępowania Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który decyzją nr 108/2018 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni z dnia 12 września 2018 r.

Następnie organ - po przytoczeniu treści art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 173, ze zm.) oraz art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438, ze zm. - zwanej dalej "ustawą o Agencji") – wskazał, że z akt rozpatrywanej sprawy wynika, iż B. K. na mocy poszczególnych decyzji, tj. decyzji z dnia 3 października 2013 r. (nr 0209-2013-001884), z dnia 28 października 2014 r. (nr 0209-2014-001145), z dnia 10 czerwca 2016 r. (nr 0209-2016-001569), z dnia 9 maja 2017 r. (nr 0209-2017-001573), zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów, płatności rolnośrodowiskowe na lata 2013-2016, tymczasem w roku 2017 kontrola administracyjna oraz kontrola na miejscu w gospodarstwie B. K. wykazała zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na części deklarowanej powierzchni objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

Zgodnie z § 39 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.), płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

Stosownie zaś do § 39 ust. 2 ww. rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

1) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, w szczególności w związku z dokonaniem wymiany działek, o której mowa w art. 10 ust. 4 rozporządzenia nr 65/2011, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana w ramach danego wariantu (dla zobowiązań podjętych do dnia 14 marca 2014 r.); czy też nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana w ramach danego wariantu (dla zobowiązań podjętych od dnia 15 marca 2014 r.);

2) zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem (dla zobowiązań podjętych do dnia 15 marca 2014 r.); czy też zmniejszył obszar gruntów ornych, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, do powierzchni mniejszej niż powierzchnia, do której została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa w ramach tego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach tego pakietu, która odpowiada procentowemu stosunkowi:

a) powierzchni stanowiącej różnicę między:

- powierzchnią, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskową, a

- powierzchnią stanowiącą różnicę między:

- powierzchnią obszaru gruntów ornych, na którym powinien być realizowany ten pakiet, a

-powierzchnią obszaru gruntów ornych objętego zmniejszeniem,

b) do powierzchni, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskową (dla zobowiązań podjętych od dnia 15 marca 2014 r.);

2a) zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant (dla zobowiązań podjętych od dnia 15 marca 2014 r.);

3) zmniejszył liczbę zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana:

a) pierwsza płatność rolnośrodowiskową lub

b) płatność rolnośrodowiskową za 2011 r. - w przypadku gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach tego pakietu zostało podjęte przed dniem 15 marca 2011 r.;

przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do zwierząt objętych zmniejszeniem oraz zwierząt, które zostały zastąpione przez te zwierzęta na podstawie § 8 ust. 1 (dla zobowiązań podjętych na podstawie rozporządzeń PRS 2009 i PRS 2013);

4) nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt (dla zobowiązań podjętych na podstawie rozporządzeń PRS 2009 i PRS 2013).

Organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności stwierdzono, iż z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na części deklarowanej powierzchni objętej zobowiązaniem powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości 4.162,40 zł, wyjaśniając, że na kwotę podlegającą zwrotowi składają się następujące płatności:

Za 2013 rok:

- wariant 4.1 - powierzchnia gruntów objętych zobowiązaniem - 31,89 ha,

powierzchnia, za którą powinien być dokonany zwrot = pow. w 2013 r. (31,89 ha) - pow. w 2017 r. (31,14 ha) = 0,75 ha,

0,75 ha (pow. zaniechania prowadzenia działalności rol.) x 1.200 zł (stawka) = 900,00 zł;

- wariant 5.1 - powierzchnia gruntów objętych zobowiązaniem - 6,22 ha,

powierzchnia, za którą powinien być dokonany zwrot = pow. w 2013 r. (6,22 ha) - pow. 2017 r. (5,76 ha) = 0,46 ha,

0,46 ha (pow. zaniechania prowadzenia działalności rol.) x 1.370 zł (stawka) = 630,20 zł.

Za 2014 rok:

Przejęcie zobowiązania o pow. 22 ha w zakresie pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami NATURA 2000 - wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków;

- wariant 4.1 - powierzchnia gruntów objętych zobowiązaniem - 53,86 ha,

powierzchnia, za którą powinien być dokonany zwrot = pow. w 2014 r. (53,86 ha) - pow. w 2017 r. (53,14 ha) = 0,72 ha,

0,72 ha (pow. zaniechania prowadzenia działalności rol.) x 1.200 zł (stawka) = 864 zł;

- wariant 5.1 - powierzchnia gruntów objętych zobowiązaniem - 6,22 ha;,

powierzchnia, za którą powinien być dokonany zwrot = pow. w 2014 r. (6,09 ha) - pow. w 2017 r. (5,76 ha) = 0,33 ha,

0,33 ha (pow. zaniechania prowadzenia działalności roi.) x 1.370 zł (stawka) = 452,10 zł.

Za 2015 rok:

- wariant 4.1 - powierzchnia gruntów objętych zobowiązaniem - 53,86 ha,

powierzchnia, za którą powinien być dokonany zwrot = pow. w 2015 r. (53,86 ha) - pow. w 2017 r. (53,14 ha) = 0,72 ha,

0,72 ha (pow. zaniechania prowadzenia działalności rol.) x 1.200zł (stawka) = 864 zł;

- wariant 5.1 - powierzchnia gruntów objętych zobowiązaniem - 6,22 ha,

powierzchnia, za którą powinien być dokonany zwrot = pow. w 2015 r. (6,09 ha) - pow. w 2017 r. (5,76 ha) = 0,33 ha,

0,33 ha (pow. zaniechania prowadzenia działalności rol.) x 1.370 zł (stawka) = 452,10 zł;

- wariant 4.10 - powierzchnia gruntów objętych zobowiązaniem - 4,38 ha,

powierzchnia, za którą powinien być dokonany zwrot = pow. w 2015 r. (4,38 ha) - pow. w 2017 r. (4,13 ha) = 0,33 ha,

0,25 ha (pow. zaniechania prowadzenia działalności rol.) x 550 zł (stawka) = 137,50 zł - podlega odstąpieniu.

Za 2016 rok:

- wariant 5.1 - powierzchnia gruntów objętych zobowiązaniem - 5,79 ha,

powierzchnia, za którą powinien być dokonany zwrot = pow. w 2016 r. (5,79 ha) - pow. w 2017 r. (5,76 ha) = 0,03 ha,

0,03 ha (pow. zaniechania prowadzenia działalności rol.) x 1.370 zł (stawka) = 41,10 zł - podlega odstąpieniu.

Mając na uwadze powyższe rozważania organ stwierdził, że kwota płatności w wysokości 4.162,40 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 i art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014 i jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 i art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014.

Organ podkreślił również, że przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały określone w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 i art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 i art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

- płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

- błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Organ podkreślił, że zasadą jest, iż płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco.

W niniejszej sprawie płatności, wypłacone w dniu:

• 22-10-2013 r. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku nr 0209-2013-001884 z dnia 03-10-2013 r.,

• 19-11-2014 r. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku nr 0209-2014-001145 z dnia 28-10-2014 r.,

• 21-10-2016 r. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku Nr 0209-2016-001569 z dnia 10-06-2016 r.,

• 22-05-2017 r., na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku Nr 0209-2017-001573 z dnia 09-05-2017 r.

- nie wynikały z pomyłki ARiMR, bowiem w dniu wydawania ww. decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż w kolejnych latach trwania zobowiązania, rolnik zaniecha prowadzenia działalności rolniczej na części deklarowanej powierzchni objętej zobowiązaniem.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, który stanowi, iż obowiązek zwrotu płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

W niniejszej sprawie wypłata płatności uznanych następnie za nienależnie pobrane nastąpiła w dniach: 22.10.2013 r. za 2013 r., 19.11.2014 r. za 2014 r., 21.10.2016 r. za 2015 r., 22.05.2017 r. za 2016 r., natomiast ostateczna decyzja Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni nr 011/69120/9011/2018 z dnia 16 października 2018 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku nr 0209-00000016056 z dnia 16 lipca 2018 r. o odmowie zmiany decyzji Kierownika Biura Powiatowego Lębork nr 0209-2018-001383 z dnia 23 marca 2018 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na 2017 r., stanowiąca pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona stronie w dniu 26 października 2018 r. Stwierdzenie zaniechania realizacji podjętego zobowiązania na części gruntów miało miejsce w dniu 26 października 2018 r. (data odebrania przez stronę ostatecznej decyzji organu odwoławczego n r 011/69120/9011/2018 z dnia 16 października 2018 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji przyznającej płatność PRŚ na 2017 r.), tak więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Jednocześnie w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż strona działała w dobrej wierze, co stanowić mogłoby podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, wykluczającego obowiązek zwrotu płatności pobranej nienależnie.

W konkluzji organ stwierdził, że kwota płatności w wysokości 4.162,40 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 i art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 i jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 i art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014.

Od powyższej decyzji B. K. złożył odwołanie do Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni, w którym zarzucał brak podstaw prawnych do wydania zaskarżonej decyzji lub niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa oraz błędne ustalenia do stanu faktycznego.

Rozpatrując przedmiotowe odwołanie, Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni decyzją z dnia 3 sierpnia 2020 r. (nr 001/6680/9011/2020) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Podzielając ustalenia organu I instancji organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w rozpatrywanej sprawie została ustalona kwota nienależnie pobranych płatności wypłaconych stronie za rok 2013, 2014, 2015, 2016, przy czym kwoty ustalone za rok 2013, 2014, 2015 przekraczają kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote wg kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. oraz art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r., dlatego w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Mając na uwadze powyższe organ winien odstąpić od ustalenia płatności za rok 2016 - wariant 5.1 - która wyniosła dla danej kampanii 41,10 zł, co nie przekracza kwoty 422,16 zł, co organ I instancji uczynił.

Organ odwoławczy zwrócił jednak uwagę, iż organ I instancji odstąpił również od ustalenia kwoty za rok 2015 w wariancie 4.10, która wyniosła 137,50 zł. Kwota ta nie przewyższa równowartości 100 euro ustalonej dla roku 2015, tj. 439,40 zł, jednak organ odwoławczy podkreślił, że jest to tylko składowa ustalonych nienależnie pobranych płatności za rok 2015, która w odniesieniu do całej kampanii 2015 wyniosła 1.453,60 zł (864,00 zł +452,10 zł + 137,50 zł). Mając jednak na uwadze art. 139 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni nie dokonał reformacji zaskarżonej decyzji lecz utrzyma ją w mocy.

B. K. zaskarżył w całości ww. decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono, iż została wydana z naruszeniem prawa polegającym na:

I. Naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

1) § 39 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - poprzez błędne uznanie, iż skarżący nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego,

2) § 39 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - poprzez błędne uznanie, iż skarżący zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe,

3) art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011 i art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) NR 809/2014 - poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, iż zachodzą okoliczności do ustalenia nienależnych płatności pomimo upływu 12 miesięcy od daty dokonania płatności,

4) art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 14 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności - poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, iż zachodzą okoliczności do ustalenia nienależnych płatności pomimo upływu 12 miesięcy od daty dokonania płatności,

5) w art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzaniach a Rady (WE) nr 1783/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 - poprzez jego pominięcie w zakresie ustanawiającym dla przedmiotowego roszczenia 4-letni okres przedawnienia.

II. Naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na: a) uznaniu, iż skarżący podczas wypełniania wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej kierował się niedbalstwem; b) uznanie, iż skarżący zaniechał działalności rolniczej na określonej powierzchni,

2) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej.

Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując, że zaskarżoną decyzją organ II instancji utrzymał w mocy decyzję kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Lęborku, w której stwierdzono, iż skarżący zaniechał w latach 2013-2016 prowadzenia działalności rolniczej na części deklarowanej powierzchni objętej Programem Rolnośrodowiskowym i ustalono kwotę 4.126,40 zł, jako nienależnie pobraną przez skarżącego. W ocenie organu II instancji, skarżący (rolnik) nie dochował warunków przyjętego na siebie zobowiązania rolnośrodowiskowego co do powierzchni zobowiązania, na której realizowany był powyższy program w wariantach 4.1, 5.1, 4.10, gdyż – jak stwierdzono – nie dokonał zmniejszenia powierzchni, na której powinien być realizowany przedmiotowy program. Wskazano, że przedmiotowa skarga jest niezasadna a przedstawione przez skarżącego zarzuty, które stanowią powielenie zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji, nie zasługują na uwzględnienie, bowiem analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji przeczy prezentowanemu przez skarżącego stanowisku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpatrując skargę B. K. wyrokiem z dnia 9 marca 2021 r. (sygn. akt III SA/Gd 1045/20) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku z dnia 3 kwietnia 2020 r. oraz orzekł o kosztach postępowania.

Uchylając decyzje organów obu instancji WSA w Gdańsku stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia art. 15zzs ust. 9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm. - dalej jako: "ustawa o COVID-19").

Zdaniem WSA w Gdańsku organ odwoławczy rozpatrując odwołanie strony z urzędu zobowiązany był dostrzec, że organ I instancji wydał w sprawie decyzję już po wejściu w życie ww. przepisu, który uniemożliwiał - w czasie trwania stanu epidemii - wydanie decyzji innej niż w całości uwzględniającej żądanie strony. Stan epidemii w sposób oczywisty ograniczał bowiem możliwości obrony swych praw przez strony postępowania administracyjnego, a więc tylko decyzja w całości uwzględniająca żądanie strony mogła zostać w tym czasie wydana - wówczas bowiem strona nie potrzebuje chronić swoich interesów. W świetle powyższego, zdaniem Sądu nie budziło wątpliwości, że przepis ten nie odnosi się wyłącznie do możliwości wydania decyzji w postępowaniu wszczętym na wniosek strony, ale także do decyzji wydanej w postępowaniu wszczętym z urzędu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 października 2021 r. (sygn. akt I GSK 482/21) uwzględnił skargę kasacyjną, uchylając tym samym zaskarżony wyrok i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku.

W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że przede wszystkim zasadny okazał się zarzut błędnej wykładni art. 15zzs ust. 9 ustawy o COVID-19. Zdaniem NSA, Sąd I instancji błędnie przyjął, że przepis ten stoi na przeszkodzie wydania decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Zgodnie z tym przepisem - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji organu I instancji - "w okresie, o którym mowa w ust. 1, organ lub podmiot może z urzędu wydać odpowiednio decyzję w całości uwzględniającą żądanie strony lub uczestnika postępowania, zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, wyrazić stanowisko albo wydać interpretację indywidualną".

W ocenie NSA, skarżący kasacyjnie organ prawidłowo odczytał treść ww. normy prawnej, stwierdzając, że "wydanie decyzji w całości uwzględniającej żądanie strony" odnieść można wyłącznie do spraw wszczętych na wniosek. Jak słusznie zauważył organ, "żądania strony" nie można utożsamiać z "interesem strony". Nie jest więc tak, jak to przyjął Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, że w okresie od 31 marca 2020 r. do 16 maja 2020 r. nie było możliwe wydanie jakichkolwiek decyzji niekorzystnych dla strony postępowania administracyjnego, a jedynie takich, które nie były zgodne z wnioskiem strony. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych zostało wszczęte z urzędu - zawiadomienie o wszczęciu tego postępowania zostało wydane 30 sierpnia 2019 r. i doręczone stronie 4 września 2019 r.

Co istotne, w dniu 18 kwietnia 2020 r. nastąpiła nowelizacja omawianego przepisu, polegająca m.in. na wykreśleniu z jego treści wyrażenia "z urzędu". Zdaniem NSA wskazuje to na zamiar ustawodawcy doprecyzowania zakresu tej normy prawnej. Nowelizacja usuwa bowiem wszelkie wątpliwości, że omawiany przepis dotyczy wyłącznie spraw wszczętych na wniosek strony postępowania administracyjnego, a nie spraw toczących się z urzędu.

Zatem NSA stwierdził, że brzmienie tego przepisu w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie wyklucza jego rozumienia w taki sam sposób. Przeciwnie, przyjąć należy, że przepis miał zastosowanie tylko w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek strony. Nie jest bowiem możliwe wydanie decyzji "uwzględniającej żądanie strony" w sprawie wszczętej z urzędu, gdzie brak jest takiego żądania. Zdaniem NSA, Sąd I instancji dokonał zatem błędnej wykładni omawianego przepisu utożsamiając żądanie strony z jej interesem.

W tych okolicznościach, NSA stwierdził, że WSA w Gdańsku ponownie rozpoznając sprawę, powinien dokonać kontroli legalności zaskarżonej decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni z dnia 3 sierpnia 2020 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego – pod względem jej zgodności z prawem, poprzez ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem postępowania i wydania przez organy ARiMR w niniejszej sprawie decyzji było ustalenie kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego płatności rolnośrodowiskowych w latach 2013-2016.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm. – dalej także "ustawa o ARiMR") ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Według ust. 2 tego przepisu właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, czyli kierownik Biura Powiatowego ARiMR.

Odnosząc się do analizy znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów należy zauważyć, że postępowanie w zakresie zbadania, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy unijnych lub krajowych oraz ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków jest samodzielnym trybem, w którym następuje określenie zmniejszeń lub nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących ze środków unijnych, także krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie zadań realizowanych z funduszy unijnych. Nienależne pobranie środków ma miejsce wówczas, gdy pomoc zostaje wypłacona, a wnioskodawca (beneficjent) nie realizuje podjętego zobowiązania w całym okresie objętym danym programem (zob. np. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 1449/15). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że wywiązanie się przez rolnika z obowiązków przyjętych w ramach programu rolnośrodowiskowego ocenić trzeba w całym okresie 5-letniego zobowiązania, a stwierdzenie uchybień w realizacji tego programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania i powoduje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności za cały okres ich pobierania. Obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowych ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma charakter wieloletni i beneficjent pomocy jest zobowiązany do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się z obowiązku spełniania warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej w jednym roku nie jest podstawą do uznania, że producent rolny wywiązał się z zobowiązania i może zatrzymać płatność dotyczącą tego roku. Wywiązywanie się z obowiązków przyjętych w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być oceniane w okresie całego 5-letniego okresu zobowiązania. Wymogi nałożone na stronę w programie rolnośrodowiskowym wiążą stronę przez cały okres trwania zobowiązania (zob. wyrok NSA z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 3030/16).

Zasada, zgodnie z którą beneficjent zobowiązany jest do zwrotu nienależnie dokonanej płatności, ustalona została w art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L2011.25.8). Przepis ten stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Wyjątki w tym zakresie przewidziane zostały jedynie w okolicznościach określonych w ust. 3, które w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą (o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia). Natomiast uprawnienie dla państw członkowskich Unii Europejskiej do nakładania kar oraz pomniejszania płatności związanych z nieprawidłowym wykonywaniem zobowiązań rolnośrodowiskowych wynika z art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 65/2011. Przepis art. 18 ust. 1 określa materialnoprawne podstawy orzeczenia wskazując, w przypadku jakich uchybień pomoc jest zmniejszana lub w ogóle nie jest przyznawana. Regulacja ta wskazuje również, że w przypadku zobowiązań wieloletnich zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Z kolei art. 18 ust. 2 ww. rozporządzenia ma charakter kompetencyjny, skierowany do państw członkowskich. Zgodnie z tym przepisem państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki, lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków.

W dniu 27 czerwca 2014 r. weszło w życie rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L2014.181.48). W rozporządzeniu tym odpowiednikiem art. 18 rozporządzenia nr 65/2011 jest art. 35, zgodnie z którym odmawia się wnioskowanego wsparcia bądź cofa się je w całości, jeżeli nie spełniono kryteriów kwalifikowalności (ust. 1). Odmawia się wnioskowanego wsparcia bądź cofa się je w całości lub w części, jeżeli nie spełniono następujących zobowiązań lub innych obowiązków: a) zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich; lub b) w stosownych przypadkach, innych obowiązków dotyczących operacji, ustanowionych w przepisach Unii, w przepisach krajowych lub w programie rozwoju obszarów wiejskich, w szczególności w przepisach w zakresie zamówień publicznych, pomocy państwa oraz innych obowiązkowych normach i wymogach (ust. 2). Przy podejmowaniu decyzji o kwocie wsparcia podlegającego odmowie lub wycofaniu w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań lub innych obowiązków, o których mowa w ust. 2, państwa członkowskie biorą pod uwagę dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia określonych w ust. 2. Dotkliwość niezgodności zależy w szczególności od znaczenia jej konsekwencji, z uwzględnieniem celów, którym miały służyć niespełnione zobowiązania lub obowiązki. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. Trwałość zależy w szczególności od czasu trwania skutków lub możliwości likwidacji tych skutków przy użyciu racjonalnych środków. Powtarzalność zależy od tego, czy stwierdzono wcześniej podobne niezgodności, w ostatnich czterech latach lub w całym okresie programowania 2014-2020, w przypadku tego samego beneficjenta i takiego samego środka lub rodzaju operacji lub - w przypadku okresu programowania 2007-2013 - podobnego środka (ust. 3). W przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację (ust. 4). Jeżeli ogólna ocena w oparciu o kryteria określone w ust. 3 prowadzi do ustalenia poważnej niezgodności, wsparcia odmawia się lub cofa się je w całości. Beneficjenta dodatkowo wyklucza się z takiego samego środka lub rodzaju operacji w roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność, oraz w kolejnym roku kalendarzowym (ust. 5). Jeżeli ustalono, że beneficjent przedstawił fałszywe dowody w celu otrzymania wsparcia lub w wyniku zaniedbania nie dostarczył niezbędnych informacji, wsparcia odmawia się lub cofa się je w całości. Beneficjenta dodatkowo wyklucza się z takiego samego środka lub rodzaju operacji w roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność, oraz w kolejnym roku kalendarzowym (ust. 6). Jeśli cofnięcia i kary administracyjne, o których mowa w ust. 1, 2, 4, 5 i 6, nie mogą być w całości odliczone w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z art. 28 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 908/2014 anuluje się saldo pozostałe do spłaty (ust. 7).

Zauważyć trzeba, że powołane przepisy unijne nie stanowią jednak samoistnej podstawy do orzekania o zmniejszeniu płatności, czy też nakładania obowiązku zwrotu płatności wypłaconych w latach poprzednich w ramach programów wieloletnich, ponieważ to państwa członkowskie określają zakres sposób i metody pomniejszania płatności, czy też dochodzenia ich zwrotu w tej części, w której są uznawane za nienależne. W treści art. 18 rozporządzenia nr 65/2011 (obecnie art. 35 rozporządzenia nr 640/2014) brak jest co prawda wyrażonego wprost upoważnienia do wydania przez państwa członkowskie przepisów uzupełniających, jednakże uznać należy, że regulacja zawarta w art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011 stanowiąc, że państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności - zakłada "doprecyzowanie" w prawie krajowym tych podstaw. Należy mianowicie mieć na względzie, że powołane regulacje unijne nie dookreślają nie tylko właściwości organów krajowych i związanych z tym kwestii, ale i nie stanowią, jak ustalić "odnośną" kwotę nienależnej płatności do zwrotu celem odzyskiwania wsparcia. Na gruncie powyższych regulacji w orzecznictwie sądowym prezentowane jest jednolite stanowisko, że mimo braku w przepisach rozporządzenia unijnego wskazania wprost na potrzebę wydania przez państwo członkowskie przepisów wykonawczych - z aktu tego pośrednio wynika konieczność wydania przepisów krajowych, bez których nie ma możliwości zapewnienia stosowania i pełnej skuteczności rozporządzenia nr 65/2011 (odpowiednio rozporządzenia nr 640/2014). Przyjmuje się zatem, że przepis art. 18 rozporządzenia nr 65/2011 (odpowiednio art. 35 rozporządzenia nr 640/2014) ma charakter kompetencyjny, wymagający uszczegółowienia w krajowym porządku prawnym (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 1281/17).

Wyrazem realizacji regulacji unijnych są przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2020 r., poz. 1371 ze zm. - dalej "ustawa o wspieraniu rozwoju"), która w art. 1 pkt 2 wyraźnie stanowi, że określa warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy oraz pomocy technicznej w zakresie nieokreślonym w przepisach rozporządzenia nr 1698/2005 lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej. Na gruncie tej ustawy obowiązek zwrotu pobranych nienależnie płatności wynika wprost z jej art. 28 ust. 1, zgodnie z którym pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1 lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju, szczegółowe warunki i tryb zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Zasady przyznawania pomocy z tytułu zobowiązania rolnośrodowiskowego, wymogi jakie musi spełnić rolnik przy realizacji takiego zobowiązania, a także sankcje, jakie są przewidziane przy powstaniu nieprawidłowości w realizacji w postaci zmniejszenia tychże płatności, czy też w końcu obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm. – zwane dalej "rozporządzeniem").

Kwestie związane ze zwrotem płatności rolnośrodowiskowej ustawodawca krajowy uregulował w § 39 rozporządzenia. Zaznaczenia wymaga, że przepis ten od momentu wydania pierwszej decyzji o przyznaniu płatności w 2013 r. do momentu orzekania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych płatności ulegał zmianom. W rozpoznawanej sprawie winien on jednak znaleźć zastosowanie w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, co nastąpiło w dniu 4 września 2019 r. (data doręczenia skarżącemu zawiadomienia organu z dnia 30 sierpnia 2019 r. o wszczęciu postępowania w sprawie kwot nienależnie pobranych płatności). Stosownie bowiem do brzmienia § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 czerwca 2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1261), do przyznawania i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi po dniu 14 marca 2018 r. stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem. Co prawda organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie odwołał się do § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 324) - który stanowi, iż do pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" przyznawanej za realizację zobowiązania, o którym mowa w ust. 1, albo nowego zobowiązania, określonego w ust. 2, w kolejnych latach jego realizacji stosuje się przepisy dotychczasowe, przyjmując niejako na tej podstawie, że zwrot płatności dla zobowiązań podjętych przed dniem 15 marca 2014 r. następuje na podstawie przepisów rozporządzenia w brzmieniu sprzed wskazanej nowelizacji rozporządzenia z marca 2014 r., nie dostrzegając przy tym, iż kwestia zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" na gruncie rozporządzenia zmieniającego z dnia 12 marca 2014 r. została odrębnie (szczególnie) uregulowana w § 2, a zatem powoływany przez organ II instancji § 3 ust. 3 nie mógł znajdować zastosowania w tym zakresie – to jednak nie miało to wpływu na wynik sprawy, bowiem zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wydaną na podstawie prawidłowo powołanego i zastosowanego § 39 rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego płatności.

W myśl wskazanego § 39 rozporządzenia:

ust. 1. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

Ust. 2. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

1) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana w ramach danego wariantu;

2) zmniejszył obszar gruntów ornych, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, do powierzchni mniejszej niż powierzchnia, do której została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa w ramach tego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach tego pakietu, która odpowiada procentowemu stosunkowi:

a) powierzchni stanowiącej różnicę między:

– powierzchnią, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskowa, a

– powierzchnią stanowiącą różnicę między:

– powierzchnią obszaru gruntów ornych, na którym powinien być realizowany ten pakiet, a

– powierzchnią obszaru gruntów ornych objętego zmniejszeniem,

b) do powierzchni, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskowa;

2a) zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant;

3) zmniejszył liczbę zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana:

a) pierwsza płatność rolnośrodowiskowa lub

b) płatność rolnośrodowiskowa za 2011 r. - w przypadku gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach tego pakietu zostało podjęte przed dniem 15 marca 2011 r. - przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do zwierząt objętych zmniejszeniem oraz zwierząt, które zostały zastąpione przez te zwierzęta na podstawie § 8 ust. 1;

4) nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt.

ust. 3. W przypadku gdy w okresie dwóch lat od dnia zakończenia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 rolnik zmniejszył obsadę drzew poniżej minimalnej obsady drzew wbrew zobowiązaniu, o którym mowa w § 10 pkt 2 lit. c, płatność rolnośrodowiskowa przyznana za realizację tych wariantów podlega zwrotowi w części odpowiadającej procentowemu stosunkowi różnicy między minimalną obsadą drzew a utrzymywaną obsadą drzew do minimalnej obsady drzew.

ust. 4. Płatność rolnośrodowiskowa nie podlega zwrotowi:

1) w przypadku, o którym mowa w art. 44 ust. 3 rozporządzenia nr 1974/2006;

2) mimo zmniejszenia obszaru, na którym rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jeżeli zmniejszenie to nie przekracza 3% całkowitej powierzchni obszaru objętego tym zobowiązaniem i 2 ha oraz zostało dokonane przed dniem 15 marca 2012 r.

ust. 5. Kwota płatności rolnośrodowiskowej przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych podlega zwrotowi w części przekraczającej wysokość kwoty, jaka powinna być przeznaczona na ich refundację, jeżeli stwierdzona powierzchnia siedliska, dla którego sporządzono dokumentację przyrodniczą, jest mniejsza niż określona we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.

Ust. 6. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Skarżący w dniu 15 marca 2013 r. podjął, na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku z dnia 3 października 2013 r. (nr 0209-2013-001884), 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, w ramach realizacji:

1/ Wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków do powierzchni 31,89 ha (na skutek przejęcia zobowiązania od G. K. przejął dodatkowo zobowiązanie w ramach realizacji: 1. Wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków do powierzchni 22 ha) – łącznie 53,89 ha;

2/ Wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 do powierzchni 6,22 ha;

3/ oraz na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku z dnia 10 czerwca 2016 r. (nr 0209-2016-001569) rolnik podjął zobowiązanie w ramach realizacji Wariant: 4.10 Użytki przyrodnicze do powierzchni 4,38 ha.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia, zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany.

Skarżący nie dochował warunków przyjętego na siebie zobowiązania rolnośrodowiskowego co do powierzchni zobowiązania, na której realizowany był program rolnośrodowiskowy w Wariantach 4.1, 5.1, 4.10, gdyż – jak wynika za zgromadzonego materiału dowodowego (m.in. treści ostatecznych decyzji przyznających skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe w latach 2013-2016) – skarżący (rolnik) dokonał zmniejszenia powierzchni, na której powinien być realizowany 5-letni program rolnośrodowiskowy.

Naruszenie zobowiązania rolnośrodowiskowego skutkować musiało - w świetle przywołanego powyżej § 39 rozporządzenia, a w szczególności ust. 2 pkt 2a/ odnoszącego się do zmniejszenia przez rolnika obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienione w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5 - koniecznością zwrotu płatności przyznanych w tym zakresie za wskazany okres płatności. W takiej sytuacji zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant.

Odnosząc się w tym miejscu do podniesionego zarzutu przez skarżącego zarzutu naruszenia § 39 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia - poprzez zanegowanie przez organy, że skarżący realizuje całe zobowiązanie rolnośrodowiskowe i że zmniejszył obszar, na którym powinien (zobowiązał się) realizować to zobowiązanie – należy przedmiotowy zarzut oraz argumentację przedstawioną przez skarżącego uznać za niezasadne.

W tym kontekście należy podkreślić, że płatność rolnośrodowiskowa jest zobowiązaniem wieloletnim polegającym m.in. na tym, iż w ciągu całego okresu jego trwania mają zostać zachowane jego wymogi. Beneficjent programu rolnośrodowiskowego zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązywanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu rolnośrodowiskowego musi być oceniane w okresie całego pięcioletniego okresu zobowiązania. Wymogi nałożone na stronę w programie rolnośrodowiskowym wiążą stronę przez cały okres trwania zobowiązania. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności na ten rok lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego. Obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny.

Skarżący zobowiązał się do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego wskazując, że znane są mu zasady przyznawania płatności. W konsekwencji obowiązkiem skarżącego (rolnika) było coroczne wypełnienie wniosku na dany rok danymi zgodnymi ze stanem faktycznym, co potwierdzał swoim podpisem lub wysłaniem wniosku ze swojego konta, na które logował się unikalnym loginem. Rolnik winien rzetelnie wypełnić wniosek, gdyż to na podstawie danych w nim zawartych następuje wypłata środków finansowych przez agencję płatniczą.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że za rzetelność danych zawartych we wniosku odpowiada rolnik. Problematyka dotycząca wypełnienia przez rolnika wniosku o płatność na podstawie dostarczonych mu danych przez organy ARiMR była wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych i jak wyjaśniono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt II GSK 1369/17, z czym Sąd się zgadza: "(...) wskazać należy, że przekazane mu dane dotyczące maksymalnej powierzchni kwalifikowanej do płatności (PEG) muszą podlegać weryfikacji przez rolnika. To rolnik bowiem składa wniosek i wskazuje działki na których będzie prowadził określonego rodzaju działalność. Stąd też informacja ta nie ma charakteru bezwzględnie wiążącego w takim sensie, że stanowi gwarancję przyznania płatności do tej powierzchni, gdyż generowana jest na podstawie danych zawartych w systemie LPIS/GIS w określonym czasie. Przy czym dane z kart mogą nie odpowiadać stanowi rzeczywistemu w terenie, zwłaszcza jeśli, na działkach rolnych znajdują się tereny wykluczone, które w sposób naturalny mogą się powiększać (np. sukcesja naturalna lasów), jak i zmniejszać poprzez podejmowane przez rolników działania agrotechniczne. W związku z tym obszary działek do których przyznawane są płatności mogą ulegać zmianom w poszczególnych latach. Pamiętać należy, że organy ARiMR na podstawie przeprowadzonych kontroli mają prawo i obowiązek zweryfikować przekazane przez rolnika informacje z wniosku, w taki sposób, aby wnioskowane przez rolnika płatności nie zostały przyznane do gruntów, które nie są objęte systemem LIPS/GIS i nie kwalifikują się do płatności. Taka sytuacja prowadziłaby bowiem do naruszenia unijnych zasad przyznawania płatności". A zatem nawet jeżeli rolnik otrzyma materiał graficzny, z którego wynika nieprawidłowa powierzchnia PEG, nie zwalnia go to z obowiązku dokonania dokładnej weryfikacji stanu działek zgłaszanych do płatności w danym konkretnym roku, z uwzględnieniem faktycznie istniejącego w nim stanu użytkowania na gruncie. Obowiązkiem rolnika jest deklarowanie powierzchni faktycznej, odpowiadającej normom kwalifikującym go do przyznania płatności (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Wr 16/20).

Przekazywane zatem przez organ rolnikowi dane zawarte w "Informacji dotyczącej działek deklarowanych do płatności", w tym dotyczące maksymalnej powierzchni kwalifikowanej do płatności (PEG), muszą każdorazowo (corocznie) podlegać weryfikacji rolnika, z uwagi na to, że obszar terenów użytkowanych rolniczo podlega zmianom - może ulec powiększeniu np. na skutek rekultywacji, ale także zmniejszeniu na skutek przeznaczenia działek rolnych na cele nierolnicze, zmniejszenia powierzchni zasiewów czy pokrycia się terenu zadrzewieniami i zakrzaczeniami, jak nastąpiło to u skarżącego (w rozpatrywanej sytuacji trwałe użytki zielone podlegały bowiem zadrzewieniu i zakrzaczeniu, co potwierdzają ustalenia z kontroli na miejscu – vide: decyzja Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni z dnia 12 września 2018 r., nr 010/69120/9011/2018, a także ostateczna decyzja tego organu z dnia 28 lipca 2017 r., nr 0209-2017-001832, wydana w przedmiocie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016). Zgodzić należy się zatem w niniejszej sprawie z organem, że nie weryfikując powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo na dany rok a jedynie bazując na danych z lat ubiegłych - gdyż tym w istocie jest ww. przesłana skarżącemu "Informacja dotycząca działek deklarowanych do płatności" wraz ze spersonalizowanym wnioskiem – skarżący wykazał się co najmniej niedbalstwem.

Nie sposób też zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że skoro w odniesieniu do zobowiązania rolnośrodowiskowego mowa jest o jego realizacji na działkach rolnych, do których została przyznana pierwsza płatność, nie zaś o powierzchni tych działek, to należy przyjąć, że skoro skarżący w dalszym ciągu realizuje zobowiązania rolnośrodowiskowe na każdej z działek objętych zobowiązaniem podjętym w 2013 r., to cały czas istnieje kontynuacja tegoż zobowiązania. Stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, do których została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa, zaś zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia – o czym była już mowa - płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, a zatem m.in. w ramach: Pakietu 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 oraz Pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, które to skarżący w 2013 r. zobowiązał się realizować przez 5 lat.

Z powyżej przytoczonych przepisów niezbicie wynika, że zobowiązanie obejmuje określony obszar i jego niezachowanie stanowi podstawę do żądania od strony zwrotu płatności za "pozbawiony kontynuacji zobowiązania" obszar danej działki. A zatem sytuacja taka - wbrew twierdzeniu skarżącego - nie stanowi o istnieniu kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na obszarze części działki, na którym zadeklarowano we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej realizację 5-letniego zobowiązania.

W konsekwencji należy zatem podzielić stanowisko organów, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły przesłanki warunkujące zwrot pobranych płatności rolnośrodowiskowych w zakresie uregulowanym ww. rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, jak również wynikające z uregulowań unijnych, tj. art. 5 ust. 1 rozporządzenia 65/2011 oraz art. 7 ust. 1 rozporządzenia 809/2014.

Nie znajdują także zastosowania w ustalonym w sprawie stanie faktycznym – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze - uregulowania zawarte w art. 5 ust. 3 rozporządzenia 65/2011 oraz art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014. Brak jest bowiem – w ocenie Sądu - podstaw do "uchylenia" obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej beneficjentowi płatności z uwagi na to, że płatność ta została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu, a błąd ten nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

Jak zostało to już wskazane powyżej organ ARiMR wysyłając rolnikowi "Informację dotycząca działek deklarowanych do płatności" wskazuje jedynie na możliwe wartości powierzchni na dany rok, natomiast to po stronie rolnika leży ustalenie rzeczywistego areału upraw na dany rok i zadeklarowanie właściwej powierzchni działek rolnych (powierzchni kwalifikowanej do otrzymania płatności). W konsekwencji, za informacje zamieszczone we wniosku oraz ich ewentualne niezgodności ze stanem faktycznym odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Ciąży na nim obowiązek prawidłowego wypełnienia wniosku, zgodnie z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami, których znajomość jest oświadczana przy jego składaniu. Z kolei, z uwagi na powtarzalność i liczbę wniosków, z których korzystają rolnicy każdego roku, skrupulatna kontrola każdego z nich nie tylko nie jest możliwa przez organy, ale także nie jest wymagana przez przepisy.

W rezultacie zarzuty strony skarżącej odnośnie wprowadzenia go w błąd poprzez zamieszczenie w "Informacji dotyczącej działek deklarowanych do płatności" nieaktualnych danych w zakresie powierzchni kwalifikujących się do przyznania płatności należy uznać za bezpodstawne. W działaniu takim nie ma mowy o błędzie organu ARiMR.

W konsekwencji więc zarzut naruszenia przez organ art. 5 ust. 3 rozporządzenia 65/2011 oraz art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014, poprzez ich niezastosowanie w realiach niniejszej sprawy należało uznać za bezpodstawny.

Także podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzaniach a Rady (WE) nr 1783/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 - poprzez jego pominięcie w zakresie ustanawiającym dla przedmiotowego roszczenia 4-letniego okresu przedawnienia – należało uznać za nieuzasadniony.

Jak podkreślił organ odwoławczy korygując w tym zakresie pierwszoinstancyjną decyzję w niniejszej sprawie zastosowanie znajdował art. 3 ust. 1 rozporządzenia rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE.L1995.312.1 z 23 grudnia 1995 r. ze zm.), stanowiący, że:

"Okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.

W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1".

W związku z tym należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że za datę dopuszczenia się nieprawidłowości uznać należy dzień złożenia przez rolnika wniosku na rok 2016, tj. 17 czerwca 2016 r., gdyż wtedy po raz pierwszy w programie rolnośrodowiskowym rolnik złożył deklarację niezgodną ze stanem faktycznym, na podstawie której mogło dojść do wypłaty nienależnych płatności. Potwierdziła to w istocie decyzja przyznająca skarżącemu płatności za 2016 r., która stała się decyzją ostateczną. Nadmienić w tym miejscu należy jedynie, że strona nie ma obecnie możliwości kwestionowania ustaleń wynikających z tej decyzji w ramach skargi na decyzję wydaną w trybie art. 29 ustawy o ARiMR, bowiem sprawa przyznania płatności za 2016 r. wykracza poza zakres niniejszego postępowania. Kwestia dotycząca maksymalnej powierzchni gruntów kwalifikującej się do płatności oraz istnienie podstaw do zmniejszenia płatności zostały ostatecznie przesądzone w postępowaniu dotyczącym płatności za ten rok i niewątpliwie rzutują na kwestię oceny realizacji przyjętego przez skarżącego 5-letniego, opisanego powyżej zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W kontekście natomiast oceny spełnienia przesłanek przedawnienia w niniejszej sprawie należy wskazać, że 4-letni okres przedawnienia, który rozpoczął się – jak wskazano powyżej - w dniu złożenia przez skarżącego rolnika wniosku na rok 2016 upływał z dniem 17 czerwca 2020 r., przy czym – jak wynika z przywołanego wyżej przepisu art. 3 ust. 1 rozporządzenia rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 – bieg tego terminu przedawnienia przerywa każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości i po każdym takim przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

Niewątpliwie za taki akt w niniejszej sprawie należało uznać zawiadomienie o wszczęciu z urzędu przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lęborku postępowania wobec skarżącego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego (PROW 2007-2013) z dnia 30 sierpnia 2019 r. (doręczone skarżącemu w dniu 4 września 2019 r.), po którym to 4-letni okres przedawnienia zaczął biec od nowa. Mając to na uwadze stwierdzić należy, że organy orzekając w niniejszej sprawie nie naruszyły art. 3 ust. 1 rozporządzenia rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., gdyż wydały decyzje przed upływem wskazanego w nim terminu przedawnienia.

Reasumując, w ocenie Sądu organy w sposób zasadny oraz prawidłowy dokonały w zaskarżonych decyzjach ustalenia wysokości nienależnie pobranych przez skarżącego płatności, obrazując sposób ich wyliczenia w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., stwierdzając, że zarówno zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak też z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).