Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 140/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6260 Statut
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy: article: art. 5, art. 35 ust. 1 i ust. 3, art. 31, art. 36 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1875
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jedn.
article: art. 147
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 29 listopada 2005 r., nr XXVII/165/05 w sprawie uchwalenia Statutu Sołectwa położonego w Gminie stwierdza nieważność § 9 ust. 1 i § 10 ust. 2 w zakresie użytego w nich zwrotu "w szczególności" oraz § 9 ust. 1 tiret 2, § 10 ust. 2 pkt 11, § 11ust. 1, § 13, § 14, § 15, § 16, § 17, § 18, § 19, § 20, § 21, § 22, § 23, § 24, § 25 i § 40 ust. 3 w zakresie zwrotu " a w sprawach finansowych Skarbnik Gminy" zaskarżonej uchwały.


UZASADNIENIE

Rada Miejska 29 listopada 2005 r. podjęła, na podstawie

art. 35 ust. 1 i 3 oraz art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.), uchwałę Nr XXVII/165/05

w sprawie uchwalenia Statutu Sołectwa położonego w Gminie.

Prokurator Rejonowy wniósł na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zaskarżając ją w części obejmującej:

- § 9 ust. 1 oraz § 10 ust. 2 w zakresie fragmentu: "w szczególności", jako podjęty z istotnym naruszeniem art. 35 i 36 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

- § 9 pkt 1 w zakresie, w jakim przepis ten przyznaje kompetencje w zakresie wyboru sołtysa i rady sołeckiej zebraniu wiejskiemu, a także § 14, § 15 ust. 2 i 4 oraz 5, § 18 ust. 1, § 19 ust. 2 i 3, § 20 ust. 1, oraz § 21 ust. 2 w zakresie w jakim przepisy te odnoszą się do zebrania wiejskiego, jako organu elekcyjnego, jako podjętych

z istotnym naruszeniem art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

o samorządzie gminnym;

- § 10 ust. 2 pkt 12 tejże uchwały, który nakłada na sołtysów obowiązek dokonywania poboru inkasa niektórych lokalnych podatków i opłat, zgodnie z odrębnymi uchwałami rady podjętymi w oparciu o przepisy szczególne, jako podjętych

z rażącym naruszeniem art. 18 ust. 2 pkt 8 oraz art. 35 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia

8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, a także art. 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa. Zarzut ten sprecyzowany został w piśmie Prokuratora Okręgowego z dnia [...] marca 2019 r., który wskazał jako zaskarżony § 10 ust. 2 pkt 11 zamiast § 10 ust. 2 pkt 12 uchwały.

- § 11 ust. 1 w zakresie, w jakim przepis ten nakłada na sołtysa obowiązek uczestnictwa w sesjach Rady Gminy, jako podjęty z rażącym naruszeniem art. 37a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 7 Konstytucji;

- § 17 ust. 1 poprzez przyjęcie, że: "Zebranie Wiejskie jest upoważnione do przeprowadzania wyborów oraz podejmowania uchwał w obecności co najmniej 1/10 uprawnionych do głosowania osób", a w § 17 ust. 2, że: "W przypadku braku

określonego w ust. 1 quorum następne zebranie odbywa się po upływie 30 min., bez względu na liczbę obecnych na zebraniu", jako podjęte z istotnym naruszeniem

art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, albowiem ustawa o samorządzie gminnym nie wprowadza dla ważności wyboru sołtysa oraz rady sołeckiej żadnego kworum, a zatem każde wybory, bez względu na frekwencję, będą ważne i wyłonią sołtysa oraz członków rady sołeckiej.

Stawiając powyższe zarzuty Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały we wskazanej części.

W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał, że w § 9 ust. 1 zaskarżonej uchwały Rada dokonała określenia kompetencji zebrania wiejskiego posługując

się zwrotem: "w szczególności". Uprawnienie rady gminy do definiowania zadań zebrania wiejskiego wynika z art. 35 ust. 3 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym, na podstawie którego rada gminy zobowiązana jest określić w statucie jednostki pomocniczej organizację i zadania organów jednostki pomocniczej, którym obok sołtysa jest zebranie wiejskie. Rada podejmując przedmiotową uchwałę zobowiązana była do precyzyjnej realizacji normy kompetencyjnej. Tym samym była władna do określenia konkretnego zakresu spraw, których realizacja będzie należała do organów sołectwa (zebrania wiejskiego). Zdaniem skarżącego, zadania zebrania wiejskiego, czyli organu jednostki pomocniczej powinny być szczegółowo i wyraźnie wymienione w statucie sołectwa. Użycie zwrotu "w szczególności" w odniesieniu do zadań tego organu stwarza szerokie pole do interpretacji zakresu tych zadań.

Te same zarzuty Prokurator odniósł do zapisu zawartego w § 10 ust. 2 zaskarżonej uchwały, w którym to przepisie Rada Miejska dokonała określenia kompetycji sołtysa posługując się także zwrotem: "w szczególności".

Ponadto Prokurator zakwestionował zapis zawarty § 9 ust. 1 zaskarżonej uchwały w zakresie, w jakim przepis ten przyznaje zebraniu wiejskiemu kompetencje wyboru sołtysa oraz rady sołeckiej, co narusza przepis art. 36 ust. 2 ustawy

o samorządzie gminnym,

Konsekwencją wskazanych powyżej zapisów, które w ocenie skarżącego

w sposób istotny naruszają powszechnie obowiązujące prawo, jest przyjęcie przez Radę Miejską zapisów zawartych w § 14, § 15 ust. 2 i 4 oraz 5, § 18 ust. 1, § 19 ust. 2 i 3, § 20 ust. 1, oraz § 21 ust. 2 uchwały normujących kompetencje zebrania wiejskiego związane z wyborem sołtysa oraz rady sołeckiej, które również

w kontekście powyższych rozważań nie mogą się ostać.

Skarżący zanegował także zapis § 17 ust. 1 zaskarżonej uchwały oraz zapis

§ 17 ust. 2, które w ocenie Prokuratora, w istotny sposób naruszają dyspozycję art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym, ponieważ niedopuszczalne jest przyjęcie przez radę gminy w uchwale określającej statut sołectwa wymogu obecności minimum 1/10 uprawnionych do głosowania osób podczas wyborów sołtysa i rady sołeckiej, gdyż ustawa o samorządzie gminnym nie wprowadza dla ważności wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej żadnego kworum. Zatem każde wybory - bez względu na frekwencję - będą ważne.

Dalej Prokurator wskazał, że jak wynika z zapisu zawartego w § 11 ust. 1 statutu: "Sołtys bierze udział w sesjach Rady Miejskiej". Oznacza to, że Rada Miejska nałożyła na sołtysa obowiązek uczestnictwa w sesjach rady miejskiej. Tymczasem ustawodawca mocą art. 37a ustawy o samorządzie gminnym postanowił, że przewodniczący organu wykonawczego jednostki pomocniczej może uczestniczyć w pracach rady gminy na zasadach określonych w statucie gminy, bez prawa udziału w głosowaniu. Przewodniczący rady gminy jest każdorazowo zobowiązany do zawiadamiania, na takich samych zasadach jak radnych, przewodniczącego organu wykonawczego jednostki pomocniczej o sesji rady gminy.

Zgodnie zatem z przytoczonym przepisem ustawy o samorządzie gminnym, przewodniczący organu wykonawczego jednostki pomocniczej gminy (sołtys) może, ale nie musi uczestniczyć w pracach rady gminy. Ma on bowiem uprawnienie, a nie obowiązek uczestniczenia w pracach rady gminy - w sesjach rady i w pracach jej wewnętrznych organów.

Na koniec skarżący zanegował zapis zawarty w § 10 ust. 2 pkt 11 uchwały, który nakłada na sołtysów obowiązek dokonywania poboru inkasa niektórych lokalnych podatków i opłat, zgodnie z odrębnymi uchwałami rady podjętymi w oparciu o przepisy szczególne, jako podjęty z rażącym naruszeniem art. 18 ust. 2 pkt 8 oraz art 35 ust. 3 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym, a także art. 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zdaniem skarżącego, rada gminy może wyznaczyć na inkasentów sołtysów, ale nie można mówić o nakładaniu dla nich obowiązków poboru inkasa w statucie sołectwa. Co więcej, powierzenie komuś stanowiska (funkcji) inkasenta musi poprzedzać zgoda danego podmiotu na przyjęcie łączących się z tym obowiązków. Zatem nie budzi wątpliwości skarżącego istnienie po stronie rady gminy uprawnienia do określenia (wskazania) inkasentów do dokonywania poboru podatków, a także do ustalenia ich wynagrodzenia, natomiast rada nie posiada uprawnienia do nałożenia na sołtysów wyznaczonych obowiązków i regulowania ich w statucie sołectwa. Praktyka wyznaczania na inkasentów sołtysów stanowi jedynie utarty zwyczaj nie poparty żadnymi uregulowaniami prawnymi.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o uznanie jej za zasadną.

Na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. Prokurator Okręgowy wniósł dodatkowo o stwierdzenie nieważności § 40 ust. 3 zaskarżonej uchwały w części dotyczącej scedowania kontroli i nadzoru w sprawach finansowych na Skarbnika Gminy, co stanowi przekroczenie delegacji ustawowej, albowiem obowiązki te powinien wykonywać Wójt Gminy. Ponadto wniósł o stwierdzenie nieważności wszystkich paragrafów zawartych w rozdziale 4 zatytułowanym "Ordynacja wyborcza do wyborów Sołtysa i Rady Sołeckiej" z uwagi na zarzuty podniesione w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.").

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W tej kwestii odwołać się należy do przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 994 ze zm. – dalej jako "u.s.g."), w której mowa o dwóch rodzajach naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą być to naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 u.s.g.). Zgodnie ze stanowiskiem doktryny oraz utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, do istotnego naruszenia prawa należy zaliczyć naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102; wyroki NSA z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, Lex nr 25639). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie prawa, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.). Natomiast w przypadku nieistotnego naruszenia nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej pozostawała uchwała Rady Miejskiej z dnia 29 listopada 2005 r. Nr XXVII/165/05

w sprawie uchwalenia Statutu Sołectwa położonego w Gminie. Podstawę prawną uchwały stanowiły między innymi przepisy art. 35 ust. 1

i 3 u.s.g. Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. W świetle natomiast art. 35 ust. 3 statut jednostki pomocniczej określa w szczególności: 1) nazwę i obszar jednostki pomocniczej; 2) zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej; 3) organizację i zadania organów jednostki pomocniczej; 4) zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji; 5) zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej. Użycie przez ustawodawcę w powyższym przepisie zwrotu "w szczególności" oznacza, że poza wskazanymi obligatoryjnymi regulacjami, statut jednostki pomocniczej gminy, jakim jest sołectwo, może zawierać regulacje dodatkowe. Z powyższego nie można jednak wywieść uprawnienia gminy do określenia kompetencji sołectwa również w formie katalogu otwartego. W orzecznictwie sądów administracyjnych panuje ugruntowany pogląd,

z którym Sąd orzekający w niniejszej sprawie się zgadza, że zadania sołectwa, sposób ich realizacji, w tym również zadania organów sołectwa, powinny zostać uregulowane w statucie w sposób wyczerpujący, w formie zamkniętego katalogu zadań i form działania sołectwa, jego organów i aparatu pomocniczego. Wynika to wprost z przywołanego wyżej art. 35 ust. 3 pkt 3 u.s.g., w którym ustawodawca wyraźnie wskazał na konieczność uregulowania w statucie kwestii związanych

z organizacją i zadaniami organów sołectwa. Przyjęcie odmiennego stanowiska umożliwiłoby przekazywanie organom sołectwa zadań w trybie pozastatutowym, zarówno przez radę gminy, jak i przez organ wykonawczy gminy,

a taki porządek ustrojowy sołectwa byłby sprzeczny z upoważnieniem ustawowym zawartym w art. 35 ust. 3 pkt 3 u.s.g. (por. wyrok WSA w Krakowie z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1451/17; wyrok WSA w Łodzi z 20 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 27/19, baza orzeczeń CBOIS).

Wobec powyższego, w ocenie Sądu użycie przez Radę Miejską zwrotu "w szczególności" przy określaniu kompetencji zebrania wiejskiego (§ 9 ust. 1 uchwały) oraz sołtysa (§ 10 ust. 2) stanowi istotne naruszenie prawa. Tym samym zarzuty Prokuratora w powyższym zakresie należy uznać za uzasadnione.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi dotyczącego § 9 ust. 1 tiret drugie zaskarżonej uchwały, w świetle którego do kompetencji zebrania wiejskiego należy wybór, odwołanie sołtysa i rady sołeckiej, wskazać trzeba, że zgodnie

z art. 36 ust. 1 u.s.g. zebranie wiejskie jest organem uchwałodawczym w sołectwie, natomiast sołtys – organem wykonawczym, którego działalność wspomaga rada sołecka. Zgodnie natomiast z art. 36 ust. 2 u.s.g. sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. W aktualnym stanie prawnym brak jest przepisu, z którego wynikałyby uprawnienia zebrania wiejskiego do dokonywania wyboru oraz do odwoływania sołtysa czy też rady sołeckiej. Z treści art. 36 ust. 2 wynika, że prawo wybierania tych organów przysługuje osobom fizycznym mającym status stałego mieszkańca sołectwa i uprawnionym do głosowania w wyborach powszechnych. Zebranie wiejskie jest zaś bytem odrębnym od ogółu uprawnionych do głosowania mieszkańców danej jednostki pomocniczej, mimo iż skład obu tych gremiów pokrywa się. Przyznanie zebraniu wiejskiemu charakteru elekcyjnego pozostaje w sprzeczności z regulacją art. 36 ust. 1 u.s.g., w którym ustawodawca nadał zebraniu wiejskiemu wyłącznie uprawnienia uchwałodawcze. Gdyby bowiem ustawodawca zechciał, aby wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej dokonywało zebranie wiejskie to stosowany zapis znalazłby się w art. 36 ust. 2 u.s.g., poszerzając uprawnienia organu uchwałodawczego o kompetencje elekcyjne.

Ustawa o samorządzie gminnym nie zawiera jednocześnie jakichkolwiek przepisów pozwalających na przyjęcie konstrukcji domniemania właściwości zebrania wiejskiego w sprawach nieuregulowanych ustawą (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu: z 15 września 2009 r., sygn. akt II SA/Op 225/09;

z 18 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Op 592/06; wyrok WSA w Olsztynie z 14 lutego 2017 r. sygn. II SA/Ol 1429/16, baza orzeczeń CBOIS). Wobec tego zarzut Prokuratora w ww. zakresie należało uznać za zasadny. Konsekwencją zaś uznania zapisu § 9 ust. 1 tiret drugie za niezgodny z prawem było stwierdzenie nieważności całego Rozdziału 4 zaskarżonej uchwały zatytułowanego "Ordynacja wyborcza do wyborów Sołtysa i Rady Sołeckiej", obejmującego przepisy § 13, § 14, § 15, § 16, § 17, § 18, § 19, § 20, § 21, § 22, § 23, § 24 oraz § 25, dotyczące dalszego przebiegu procesu wyboru sołtysa i rady sołeckiej. W ocenie Sądu, konieczne było wyeliminowanie wszystkich postanowień statutu regulujących tryb wyboru ww. organów, nawet tych, które nie dotyczyły kompetencji zebrania wiejskiego w tym zakresie, ponieważ nie mogłyby one samodzielnie i efektywnie funkcjonować w obrocie prawnym.

Za uzasadniony Sąd uznał również zarzut Prokuratora naruszenia obowiązujących przepisów prawa poprzez nałożenie na sołtysa w § 10 ust. 2 pkt 11 zaskarżonej uchwały obowiązku dokonywania poboru inkasa niektórych lokalnych podatków i opłat zgodnie z odrębnymi uchwałami Rady podjętymi w oparciu

o przepisy szczególne.

W obowiązujących ustawach podatkowych przewidziano możliwość wykorzystywania sołtysa do poboru podatków stanowiących dochody budżetów jednostek samorządu terytorialnego, przy czym podjęcie decyzji co do zarządzenia poboru podatku w drodze inkasa, określenia inkasentów i wysokości wynagrodzenia za inkaso powierzono radom gmin w drodze aktów prawa miejscowego (uchwał). Podmioty, na które rady gmin nałożą obowiązek poboru podatku w drodze inkasa, są zobligowane do jego wykonywania. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwrócono uwagę na konieczność ścisłego korzystania przez organy stanowiące gmin z przyznanych im w przedstawionym zakresie kompetencji. Istnieje po stronie rady gminy uprawnienia do określenia (wskazania) inkasentów do dokonywania poboru podatków leśnego, rolnego i od nieruchomości od osób fizycznych, a także ustalenia ich wynagrodzenia (art. 6b ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym,

art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym, art. 6 ust. 12 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych), jednakże wskazanie inkasentów powinno mieć postać konkretnego określenia, odnoszącego

się do zindywidualizowanego podmiotu – przez podanie imienia i nazwiska

w przypadku osoby fizycznej. Obowiązek inkasenta do pobrania podatku i wpłacenia go we właściwym terminie do organu podatkowego wynika z przepisów dotyczących poszczególnych rodzajów podatków, które przewidują taką możliwość pobierania danego podatku w drodze inkasa i procedury ustanawiania podmiotów inkasentami. Nadanie statusu inkasenta nie wynika zatem z art. 9 Ordynacji podatkowej i samego faktu wykonywania takich czynności. Zgodnie bowiem z tym przepisem inkasentem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana do pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.

Nie można tym samym tego podmiotu kreować w sposób abstrakcyjny, wiążąc go na przykład z pełnieniem określonej funkcji publicznej. Do tego zaś zmierza zaskarżony przez Prokuratora § 10 ust. 2 pkt 11 statutu. Innymi słowy, inkasent nie może być abstrakcyjnym, niedookreślonym jednoznacznie podmiotem, ani dla organu podatkowego, ani dla osoby uiszczającej daninę (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Go 227/16; wyrok NSA z 11 stycznia 2008 r., sygn. akt II FSK 1526/06, baza orzeczeń CBOIS). Rada gminy uprawniona jest do ustalenia w drodze uchwały organizacji i zakresu działania jednostki pomocniczej, a w tym – stosownie do art. 35 ust. 3 pkt 4 u.s.g. – do określenia organizacji i zadań organów jednostki pomocniczej, co czynić musi w granicach określonych przez przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Sformułowanie ogólnej kompetencji do pobrania podatku bądź innych opłat z odesłaniem do właściwej uchwały rady gminy, zdaniem Sądu, wykracza poza zakres ustawowej delegacji określonej w przywołanym przepisie.

Dalej, odnosząc się do zarzutu istotnego naruszenia prawa poprzez nałożenie w § 11 ust. 1 na sołtysa obowiązku brania udziału w sesjach Rady Miejskiej, Sąd wskazuje, że przepis art. 37a u.s.g. przewiduje, iż przewodniczący organu wykonawczego jednostki pomocniczej może uczestniczyć w pracach rady gminy na zasadach określonych w statucie gminy, natomiast nie ma on takiego obowiązku. Zobligowanie sołtysa do uczestniczenia w sesjach Rady Miejskiej niewątpliwie narusza wskazany przepis art. 37a u.s.g., a tym samym czyni zarzut Prokuratora zasadnym.

W ocenie Sądu, nie mógł się ostać w obrocie prawnym również § 40 ust. 3 zaskarżonej uchwały, w zakresie w jakim przyznaje skarbnikowi gminy kompetencje do sprawowania kontroli i nadzoru nad działalnością organów sołectwa w sprawach finansowych. Zgodnie z treścią art. 35 ust. 3 pkt 5 u.s.g. w statucie jednostki pomocniczej gminy (sołectwa) konieczne jest określenie zakresu i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej. W świetle art. 11a ust. 1 u.s.g. organami gminy są rada gminy oraz wójt (burmistrz, prezydent miasta); skarbnik gminy jest natomiast wyłącznie głównym księgowym budżetu, powoływanym i odwoływanym przez radę gminy na wniosek wójta (art. 18 ust. 2 pkt 3 u.s.g.). Powierzenie zatem skarbnikowi uprawnień do kontrolowania i nadzorowania działalności organów sołectwa w sprawach finansowych, który bez wątpienia nie jest organem gminy, stoi w sprzeczności z art. 35 ust. 3 pkt 5 u.s.g.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a, Sąd uwzględnił skargę i stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części wskazanej w sentencji wyroku.