Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 203/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15, 138 § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2014 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz skarżącego K. D. kwotę 10.419 (dziesięć tysięcy czterysta dziewiętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. po rozpatrzeniu odwołania K. G. od decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 83 ust. 1, ust. 6, art. 84 ust. 2, art.

85 ust. 2, ust. 4 - 6, art. 88 ust. 1- 3, ust. 7 i ust. 8, art. 89 ust. 1, ust. 3, ust. 6, ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 627

ze zm.), § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz.U. z 2009 r. Nr 219, poz. 2229), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie

stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. z 2004 r. Nr

228, poz. 2306 ze zm.), obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 12 października 2006 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za

zniszczenie zieleni na rok 2007 (M.P z 2006 r. Nr 73, poz. 733) oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 16 października 2007 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2008 (M.P z 2007 r. Nr 77, poz. 828) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzeł o wymierzeniu wobec K. D. i J. D. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew z terenu nieruchomości - działki nr [...], położonej w miejscowości M. gm. N., bez wymaganego zezwolenia w łącznej kwocie [...] zł (słownie: [...]).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości, zakwalifikowanej na cele budowlane, są K. G., K. D. oraz jego małżonka J. D. Na podstawie notatki z dnia [...] sierpnia 2009 r. na okoliczność wycinki drzew, sporządzonej przez pracownika Urzędu Gminy N. stwierdzono, że dwoje ze współwłaścicieli tj. K. i J. D., dokonali wycinki drzew, ponieważ nie mogli wykonać remontu stodoły po wichurze. Natomiast trzeci ze współwłaścicieli – K. G. oświadczyła, iż wycięcie drzew było zbędne dla dokonania naprawy budynku. Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., postanowił nie wymierzać kary pieniężnej współwłaścicielom

działki, ponieważ zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody, za usunięcie drzew, które posadzono lub wyrosły na nieruchomości po zakwalifikowaniu jej w planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane, nie pobiera się opłat za usunięcie nadto, nałożenie kary rażąco wysokiej stoi w sprzeczności z zapisem art. 7 kpa.

Decyzja powyższa, w konsekwencji wniesienia środka zaskarżenia została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r.

Rozpoznając ponownie sprawę, w dniu [...] czerwca 2011 r. przeprowadzono wizję lokalną na terenie nieruchomości nr [...] i dokonano ponownego pomierzenia pozostałych karp po wyciętych drzewach u ich górnej krawędzi. Po zapoznaniu się z aktami sprawy K. D. wniósł oświadczenie, że nie zgadza się z

zapisem w notatce z dnia [...] sierpnia 2009 r., w której stwierdzono, że to on wspólnie

z małżonką dokonał wycięcia tych drzew. Wójt Gminy B. uznał, że wobec braku jednoznacznego ustalenia faktycznych sprawców wycinki drzew nie było możliwe wymierzenie kary i w dniu [...] lipca 2011 r. wydał decyzję umarzającą postępowanie.

Decyzja powyższa również została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., a sprawa przekazana do

jej ponownego rozpoznania.

Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji przesłuchał strony: K. D., J. D. oraz K. G. Wójt

Gminy B. stwierdził ponownie, iż w sprawie brak jest jednoznacznych dowodów wskazujących, kto dokonał wycinki drzew - czy współwłaściciele czy osoby trzecie. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. organ orzekł o umorzeniu postępowania

w sprawie.

W wyniku wniesionego przez K. G. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...] lutego

2012 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Rozpatrując skargę K. G., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 797/12 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy B.

Ponownie rozpoznając sprawę Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. ponownie umorzył postępowanie administracyjne w sprawie, natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenie organowi pierwszej instancji.

Po przeprowadzeniu postępowania i przesłuchaniu świadków, Wójt Gminy B. ponownie decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż K. G.

w składanych przez nią pismach dotyczących wymierzenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia przedstawiała rozbieżne dane dotyczące liczby i gatunków wyciętych drzew. Natomiast, w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2011 r. trudno było ustalić jakie gatunki drzew zostały wycięte. Toteż organ wskazał, że nie mógł wymierzyć kary za nielegalne usunięcie drzew. Odnosząc się do notatki sporządzonej w dniu [...] września 2009 r. oraz [...] października 2011 r. organ wskazał, że K. D. i J. D. nie zostali uprzedzeni o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz odpowiedzialności z art. 233 kk za składanie fałszywych zeznań. Notatki te - zdaniem organu - mają charakter dowodowy potwierdzający fakt, że drzewa zostały wycięte. Organ pierwszej instancji wskazał,

że dokonał przesłuchania małżonków D. zachowując zasadę uprzedzenia

o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań, ale jest w stanie udowodnić

czy zeznania są prawdziwe czy fałszywe, dlatego też nie podejmował w tej sprawie żadnych działań. W ocenie organu K. G. w toku postępowania wskazywała na sprawcę, lecz nie była świadkiem tej wycinki, a o tym fakcie dowiedziała się od sąsiada. Nadto, ze wszystkich przesłuchań jednoznacznie nie wynika, kto dokonał wycinki drzew. Jedna osoba, która stwierdziła, że widziała jak wycinki dokonał K. D. – J. M. - pod koniec zeznania stwierdziła, że nie żyje z K. D. w przyjaznych stosunkach.

Organ pierwszej instancji podkreślił, że odpowiedzialność za bezprawne wycięcie drzew wymaga wskazania, że posiadacz nieruchomości dokonał bądź przynajmniej wiedział o usunięciu drzew z jego nieruchomości. W ocenie organu

sprawa ma skomplikowany charakter. Brak jest jednoznacznych, wiarygodnych dowodów na stwierdzenie, kto dokonał wycinki drzew czy właściciele czy osoby trzecie. Powołując się na zasadę określoną w art. 7 kpa organ pierwszej instancji wskazał, że nie może być wymierzona kara pieniężna za wycięcie drzew bez zezwolenia dla K. D. i J. D. i decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. G. Wskazała, że organ nie wyjaśnił kwestii dotyczącej składania fałszywych zeznań przez małżonków D. Zdaniem skarżącej organ zbagatelizował zeznania świadków J. M. i P. M., którzy uprzedzeni o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań zeznali, że wycinki drzew na działce nr [...] we wsi M. dokonał piłą motorową K. D., a przy wycince tej obecni byli J. D. i syn M. D. Ważnym świadkiem jest również, w ocenie skarżącej, M. K., która była obecna podczas oględzin, jednak nie została ona przesłuchana.

Rozpatrując odwołanie K. G., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wskazało, że zgodnie z generalną zasadą, wyrażoną w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości, w przypadku gdy posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - za zgodą jej właściciela bądź też na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w

art. 49 § 1 kc - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

Usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego prawem zezwolenia bądź też ich zniszczenie pociąga za sobą konsekwencje w postaci wymierzenia przez

właściwy organ kary pieniężnej. Usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia jest więc deliktem administracyjnym, działaniem niezgodnym z prawem, którego popełnienie zagrożone jest sankcją w postaci kary administracyjnej. Rozstrzygnięcie

w kwestii wymierzenia kary nie pozostawiono uznaniu administracyjnemu. Jak

stanowi treść art. 88 ust. 1 ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:

1) zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane

niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu

mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności;

2) usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia;

3) zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych.

Organ odwoławczy wskazał, że stroną postępowania dotyczącego wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości, jak również postępowania w przedmiocie wymierzenia kary za usunięcie drzew bez

wymaganego zezwolenia, prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, jest właściciel tejże nieruchomości.

W przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wszczęte na skutek zawiadomienia skarżącej – K. G. o dokonaniu wycinki drzew z

terenu nieruchomości nr [...], położonej w miejscowości M. gm. N., bez wymaganego prawem zezwolenia. Skarżąca tak w dniu dokonania wycinki, jak i w dacie wszczęcia postępowania, była współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości. Obecnie K. G. nie jest już współwłaścicielem

rzeczonej nieruchomości, udział w sprawie przysługuje jej synowi M. G. Okoliczność powyższa, w ocenie Kolegium, nie powoduje jednak utraty statusu strony dotychczasowego uczestnika K. G. Przepisy kpa w kwestii następstwa procesowanego przewidują, iż w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni, jednakże w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych (art. 30 § 4 kpa). Sprawa w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej

za usunięcie drzew bez zezwolenia do tej kategorii nie należy.

Zdaniem organu odwoławczego odpowiedzialność administracyjna za bezprawne wycięcie drzew nie jest uzależniona od winy ukaranego, a organ ma obowiązek wymierzyć ją w ustawowej wysokości bez względu na motywy. Organy muszą zatem wykazać, że posiadacz nieruchomości dokonał usunięcia drzew, bądź przynajmniej wiedział o usuwaniu drzew z jego nieruchomości albo, że na usunięcie drzewa świadomie się godził i mu nie zapobiegł. Ukarany może bowiem ponosić odpowiedzialność nie tylko za własne działanie, ale i za wycięcie bez zezwolenia, przez inne osoby. Jeżeli sprawca uzyskał zgodę właściciela (użytkownika, posiadacza) nieruchomości (nawet dorozumianą) na usunięcie drzew rosnących na jego nieruchomości to wówczas ciężar ochrony przyrody za wycięcie drzew bez

wymaganego prawem zezwolenia ponosi właściciel (użytkownik, posiadacz) nieruchomości. Tylko wykazanie przez posiadacza nieruchomości, iż to nie on osobiście dokonał usunięcia drzew, usunięcia nie dokonała osoba trzecia działająca na jego zlecenie, czy też nie wiedział on o usunięciu drzewa przez osobę trzecią i nie mógł temu zapobiec zwalnia go z odpowiedzialności (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03.04.2009 r., sygn. akt II OSK 488/08, z dnia 11.03.2009

r., sygn. akt II OSK 329/08, wyroki WSA z dnia 31.03.2011 r., sygn. akt II SA/Gd 898/10, z 11.03.2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1528/10).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podkreśliło, iż istota postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Oznacza to, że organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, nie ograniczając się jedynie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, czy też do rozpatrzenia zarzutów czynionych pod jej adresem przez stronę. Zdaniem organu odwoławczego przeprowadzone w takim zakresie postępowanie prowadzi do wniosku, iż stanowisko organu pierwszej instancji umarzające postępowanie w sprawie jest błędne.

Organ odwoławczy wskazał, że niniejsza sprawa była przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 797/12 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] stycznia 2012 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż w istocie notatka służbowa z oględzin przeprowadzonych dniu [...] sierpnia 2009 r. na okoliczność nielegalnej wycinki drzew, nie spełnia wszystkich wymogów przewidzianych dla protokołu z oględzin, które wymieniono w rozporządzeniu

Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. Powyższe nie oznacza jednak, że ustalenie sprawcy nielegalnej wycinki drzew na terenie nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] jest niemożliwe, zaś uchybienia w zakresie przeprowadzonego w dniu [...] sierpnia 2009 r. dowodu z oględzin oraz sporządzonej

na tę okoliczność notatki służbowej, nie pozbawiają rzeczonej notatki waloru dowodu w sprawie. W wyroku Sąd zobowiązał organ pierwszej instancji do uzupełniania postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków na okoliczność, kto dokonał nielegalnego usunięcia drzew na działce. Jednakże nie zwolnił tego organu od ponownej oceny zgromadzonego dotychczas materiału

dowodowego (zwłaszcza notatki służbowej z dnia [...] sierpnia 2009 r., czy też notatki służbowej, sporządzonej na okoliczność dokonania wizji w terenie z dnia [...] czerwca 2011 r.) w konfrontacji z pozostałym materiałem dowodowym, w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) ocena prawna i wskazania

co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wskazało, że toku prowadzonego postępowania (w początkowej fazie przez Wójta Gminy N.) w dniu [...] sierpnia 2009 r., dokonano oględzin nieruchomości, której wyniki odzwierciedlono w notatce służbowej. Podczas oględzin dokonano pomiaru obwodu wyciętych drzew oraz stwierdzono ich gatunki. Wskazano, iż 3 topole o obwodzie 140 cm, 182 cm

oraz 190 cm zostały wycięte w roku 2007. Pozostałe drzewa usunięto w sezonie jesiennym 2008 roku. Podczas oględzin K. D. i jego żona J. D. oświadczyli, że "dokonali wycinki drzew ze względu na zagrożenie otaczającym budynkom oraz prowadzącej linii energetycznej". Ich zdaniem "wycięcie drzew było niezbędne, ponieważ uniemożliwiały dokonanie remontu stodoły po wichurze. Lokalizacja drzew uniemożliwiała dojazd do stodoły ciągnikiem ze

sprzętem specjalistycznym". Notatka ta została podpisana przez K. D., J. D., K. G. oraz pracownika Urzędu Gminy N. bez jakichkolwiek zastrzeżeń.

W dniu [...] czerwca 2011 r. przeprowadzono kolejne oględziny nieruchomości. W ich trakcie dokonano pomiaru obwodu pozostałych po wycince drzew karp oraz starano się ustalić gatunki drzew. Wskazano również na złożone w trakcie przez K. D. oświadczenia: uzasadnił on wycięcie drzew tym, że topola i wiąz od strony północnej zagrażały linii energetycznej, a pozostałe drzewa budynkowi stodoły. Notatkę odzwierciedlającą przebieg oględzin podpisali obecni

przy przeprowadzaniu dowodu K. D. i J. D.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że po zapadłym w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ pierwszej instancji, w celu uzupełnienia postępowania dowodowego, przeprowadził dowody z zeznań świadków na okoliczność, kto dokonał nielegalnego usunięcia

drzew na działce nr [...]. Zeznania bądź oświadczenia składane przez świadków: M. K., M. D., M. M., Z. T., W. T., M. T., R. B., C. B., S. R., M. K., K. P., M. T., zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., nie posiadają istotnego waloru dowodowego w sprawie. Osoby te wskazywały na brak wiedzy co do okoliczności wycinki i osób jej dokonujących. Natomiast świadek J. M. zeznał, iż widział jak drzewa na działce nr [...] zrzynał K. D. "Nie pamięta dokładnej daty wycinki drzew. Drzewa mogły mieć ok. 50 lat. Drzewa wycinał K. D. piłą spalinową, ubrany był na roboczo. Przy wycince obecna była jego małżonka J. D.". Również świadek P. M. zeznał, iż codziennie przechodził koło tej działki. Nie widział konkretnie, kto wycinał drzewa, widział natomiast, że przy dokonywaniu wycinki obecni byli K. D. i jego syn M. D. Pośrednio na sprawcę wycinki wskazywali I. Z., która

słyszała, że wycinki dokonał K. D. Również świadkowie M. G. i A. G. zeznając wskazali, iż co prawda nie byli obecni przy usuwaniu drzew, jednakże w rozmowach przeprowadzanych z K. D., niejednokrotnie potwierdzał on wycięcie przez siebie tych drzew.

Powyżej wskazane okoliczności faktyczne, w ocenie Kolegium, pozwalają na przesądzenie iż osobami odpowiedzialnymi za wycięcie 8 sztuk drzew z terenu nieruchomości nr [...], położonej w miejscowości M. gm. N. są K. D. i J. D. Osoby te w toku postępowania przyznawały się do wycinki drzew z terenu rzeczonej nieruchomości, wskazując zarówno gatunki drzew jak i przyczyny ich usunięcia. W tej sytuacji, złożone [...] lipca 2011 r. oświadczenie K. D., jakoby podpisując notatkę, nie

zwrócił uwagi na zapis wskazujący, że to on wraz z żoną dokonał nielegalnej

wycinki drzew, i że z takim zapisem się nie zgadza. Organ wskazał, że zauważyć należy, na co zwrócił uwagę w swoim wyroku WSA w Warszawie, iż okoliczność wycięcia drzew przez małżonków D. nie była przez nich kwestionowana przez prawie dwa lata od daty sporządzenia notatki służbowej z pierwszych

oględzin. Nie negowali oni również wskazanych wprost w treści decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] czerwca 2010 r. organu, że to dwoje ze współwłaścicieli tj. K. i J. D., dokonali wycinki drzew, ponieważ nie mogli

wykonać remontu stodoły po wichurze.

Usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego prawem zezwolenia bądź też ich zniszczenie, pociąga za sobą konsekwencje w postaci wymierzenia przez właściwy organ kary pieniężnej. Przy czym organ podkreślił, iż kara jest sankcją za działanie bez wymaganego prawem zezwolenia. Toteż jej wymierzenie nie może nastąpić w przypadku gdy określone działanie takiego zezwolenia nie wymagało. Przypadki, w których usunięcie drzew nie wymaga zezwolenia wymienione zostały enumeratywnie w art. 83 ust 6 ustawy, jednak nie miały jednak miejsca w przedmiotowej sprawie. Wyniki postępowania wskazują, iż wiek wyciętych drzew przekraczał 10 lat.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wskazało, że z treści art.

89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na postawie stawek dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew, określanych w drodze rozporządzenia przez Ministra właściwego do spraw środowiska. Z kolei, jak stanowi § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo

drzew lub krzewów, administracyjną karę pieniężną nakłada się po stwierdzeniu usunięcia drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia lub po zniszczeniu terenów zieleni, zadrzewienia, drzewa lub krzewu oraz po przeprowadzeniu

oględzin, z których sporządza się protokół.

W przedmiotowej sprawie oględzin nieruchomości o nr ewid. [...] na okoliczność wycięcia drzew bez wymaganego zezwolenia dokonywano dwukrotnie. Podczas oględzin przeprowadzonych z udziałem stron w dniu [...] sierpnia 2009 r. stwierdzono usunięcie 8 sztuk drzew: wiąz 1 szt. - o obwodzie 140 cm, lipa 1szt. - o obwodzie 76 cm, jesion 1 szt. - o obwodzie 160 cm, lipa 1 szt. - o obwodzie 100 cm, lipa 1 szt. - o obwodzie; 125 cm, topola 1 szt. - o obwodzie 140 cm, topola 1 szt. - o obwodzie 182 cm oraz topola 1 szt. - o obwodzie 190 cm.

Ustalono również, iż 3 topole o obwodzie 140 cm, 182 cm oraz 190 cm zostały wycięte w roku 2007. Pozostałe drzewa usunięto w jesieni 2008 r. Powyższych ustaleń strony nie kwestionowały w toku postępowania.

Wyniki kolejnych oględzin, przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2011 r. podczas których dokonano pomiaru pozostałych po wycince karp (dokumentacja

fotograficzna sporządzona podczas oględzin wykazała brak kłód po wyciętych drzewach), wykazały wycięcie drzew o obwodach: wiąz 1 szt. - o obwodzie 11 cm, lipa 1 szt. - o obwodzie 54 cm, jesion 1 szt. - o obwodzie 140 cm, lipa 1 szt. o obwodzie 139 cm, lipca 1 szt. - o obwodzie 139 cm, topola 1 szt. - o obwodzie 136 cm, topola 1 szt. - o obwodzie 169 cm, topola 1 szt. o obwodzie 170 cm.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wskazało, że administracyjna karę pieniężną ustala w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów. Przy czym co do zasady obwód pnia mierzy się na wysokości

130 cm. Natomiast jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się przyjmując najmniejszy promień pnia pomniejszając wyliczony obwód o 10 %.

Organ podkreślił, że art. 85 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody stanowi delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw środowiska do określenia w drodze rozporządzenia stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz współczynników różnicujących stawki w zależności od obwodu pnia.

Kwestie powyższe reguluje rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i

gatunków drzew (Dz.U. z 2004 r. Nr 228, poz. 2306 ze zm.). Przy czym, stosownie

do ust. 7 powoływanego przepisu ustawy, stawki opłat podlegają z dniem 1 stycznia każdego roku waloryzacji o prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, przyjęty w ustawie budżetowej.

W dalszej części uzasadnienia na stronie 9 organ przedstawił stosowne wyliczenia dotyczące wysokości kary.

Podsumowując Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wskazało, że sprawców usunięcia drzew z terenu nieruchomości - działka nr [...], położonej w miejscowości M., K. D. i J. D. obciąża administracyjna kara pieniężna za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia w łącznej kwocie [...] zł.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł w imieniu K. D. profesjonalny pełnomocnik.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa procesowego, to jest art. 7, 9, 10, 30 § 4 kpa w zw. z art. 28, art. 104 § 1 i 2 i art. 105 w zw. z art. 107 §1 i 3 kpa,

art. 153 ppsa, które to uchybienia doprowadziły także do naruszenia art. 87 ust. i 2

w zw. z art. 88 ust. 1 i 8, 89 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, § 2 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września

2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów

zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów oraz art. 68 § 1 ustawy z dnia 29

sierpnia 1997 r. - ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749) w zw. z art. 67 w zw. z art. 60 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U.

z 2009 r. Nr 157, poz. 1240) w zw. z art. 402 ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001

r. prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150).

W oparciu o podniesione zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazał, że organ

odwoławczy uchylając decyzję o umorzeniu postępowania i orzekając o

wymierzeniu skarżącemu K. D. kary pieniężnej rozstrzygnął sprawę co do istoty. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych pełnomocnik skarżącego wskazał, że rozstrzygnięcie takie jest wadliwe bo oznacza wydanie decyzji z pominięciem ustawowej zasady dwuinstancyjności postępowania.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 30 § 4 kpa, pełnomocnik skarżącego wskazał, że w sytuacji przekazania udziałów w nieruchomości synowi, K. G. utraciła posiadany przymiot strony, który zgodnie z treścią art. 30 § 4

kpa uzyskał jej syn i który powinien wstąpić w jej miejsce lub być wezwanym do udziału w postępowaniu.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego decyzja nie spełnia wymogów art. 107 § 1

i 3 kpa. Uzasadnienie decyzji nie wskazuje jasno daty wycinki. Protokół z dnia [...] sierpnia 2009 r. nie został sporządzony zgodnie z wymogami rozporządzenia

Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez

wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo

drzew lub krzewów.

Ustalenie daty wycinki drzew ma znaczenie prawne. Zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody nie można wydać decyzji w sprawie ustalenia wysokości opłaty, jeżeli od końca roku, w którym usunięto drzewa lub krzewy, upłynęło 5 lat. Zdaniem pełnomocnika skarżącego w stosunku do trzech topoli, których wycięcie ustalono na rok 2007 r. wydanie decyzji jest niemożliwe ze względu na

przedawnienie.

W dalszej części uzasadnienia skargi pełnomocnik skarżącego przywołał przepisy ustawy o finansach publicznych oraz ustawy ordynacja podatkowa.

Podsumowując pełnomocnik skarżącego wskazał, że orzeczona kara ma ogromną wysokość, której w żaden sposób skarżący nie jest w stanie opłacić, ze swojego majątku i dochodów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy wydawaniu tak

zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej doszło do naruszeń prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na okoliczność, że w przedmiotowej sprawie organ drugiej instancji wydał decyzję reformatoryjną, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 2 kpa, należało w pierwszej kolejności dokonać oceny czy w sprawie zaistniały przesłanki ustawowe do wydania takiego rozstrzygnięcia administracyjnego.

Wprawdzie wydanie przez organ odwoławczy decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i rozstrzygającej sprawę co do meritum powinno być podstawowym sposobem rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym, gdyż pozwala to

na realizację zasady szybkości postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 12 kpa, należy jednak wskazać w tym miejscu na konieczność respektowania zasady dwuinstancyjności postępowania, o jakiej mowa w art. 15 kpa, będącej konkretyzacją art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - i jednocześnie elementem szerszej zasady sprawiedliwości proceduralnej - który stanowi gwarancję obiektywnej i realnej kontroli instancyjnej, której celem jest zapobieganie pomyłkom i arbitralności w pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może zatem orzec co do istoty sprawy, jeżeli zostałoby w ten sposób ograniczone prawo strony do dwukrotnego

rozpatrzenia jej sprawy. Jeżeli organ pierwszej instancji umorzy postępowanie administracyjne z uwagi na jego bezprzedmiotowość - tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, w której jako podstawę umorzenia postępowania Wójt G. wskazał art. 105 § 1 kpa - to organ odwoławczy nie może uchylić tej decyzji i orzec w tym zakresie co do istoty sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2

kpa, gdyż tak wydana decyzja narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Decyzje merytoryczne rozstrzygające sprawę co do jej istoty i decyzje umarzające postępowanie, są to dwa różne rodzaje rozstrzygnięć administracyjnych, których nie można dowolnie używać w postępowaniu administracyjnym. Organ drugiej instancji, uchylając decyzję o umorzeniu postępowania i rozstrzygając w tym zakresie merytorycznie (co do istoty sprawy), zmienia materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ulega zmianie przedmiotowa tożsamość sprawy (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2011, s. 179-180). Istota dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu tej sprawy, co w tym przypadku nie ma miejsca, gdyż zaskarżona decyzja Kolegium z dnia [...] listopada 2013 r. jest decyzją jednoinstancyjną, chociaż wydaną przez organ drugiej instancji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 listopada 1992 r., V SA 721/92; z

dnia 8 grudnia 2004 r., I SA 2257/03; z dnia 21 lipca 2010 r., I OSK 1335/09; z dnia 9 listopada 2012 r., II OSK 801/12 - dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem w niniejszej sprawie strona została pozbawiona możliwości złożenia odwołania od tej decyzji Kolegium nakładającej na nią obowiązek uiszczenia wymierzonej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia. Poprzez to bowiem, że obowiązek został na nią nałożony decyzją organu odwoławczego, jedynym środkiem, z którego mogła skorzystać było złożenie skargi do sądu. Powyższe wskazuje, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem fundamentalnej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określonej w art. 15 kpa. Organ pierwszej instancji umarzając postępowanie uznaje, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe, czyli nie

ma sprawy administracyjnej i do wykazania jej braku zmierza jej wyjaśnienie zawarte w uzasadnieniu. Tak więc w takim przypadku organ odwoławczy uchylając decyzję umarzającą postępowanie i rozstrzygając sprawę co do istoty, w zasadzie musi przeprowadzić od nowa całe postępowanie wyjaśniające, pozbawiając tym samym strony prawa do odwołania, co narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14

października 1999 r., IV SA 1313/98, Lex nr 48725). Organ odwoławczy tymczasem może przeprowadzić jedynie uzupełniające (w pewnym zakresie) postępowanie wyjaśniające zgodnie z art. 136 kpa. Jeżeli zaś rozstrzygnięcie sprawy wymaga

przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części (obecnie: "a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie"), powinien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji zgodnie z art. 138 § 2 kpa, bowiem to właśnie instytucja rozstrzygnięcia kasacyjnego organu drugiej instancji chroni prawo strony do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy, a więc prawo strony do realizacji zasady wyrażonej w art. 15 kpa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 maja 2007 r., I OSK 1859/06; z dnia 14 października 2008 r., II SA/Wr 51/08 i z dnia 9 listopada 2012 r., II OSK 801/12 - dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadą jest zatem skoncentrowanie postępowania dowodowego w ramach postępowania pierwszoinstancyjnego. Granice rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji wyznacza zaskarżone rozstrzygnięcie pierwszej instancji (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 listopada 2006 r., I OSK 451/06 i z dnia 1 kwietnia 2010 r., II OSK 2060/09 - dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pi). W kontrolowanej sprawie organ odwoławczy przyjął za własne ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organ pierwszej instancji, uznając tym samym, że doszło do dokładnego i pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 797/12, gdy tymczasem konieczny do wyjaśnienia sprawy, zgromadzony w aktach postępowania administracyjnego przez organ pierwszej instancji, materiał dowodowo-wyjaśniający jest niewystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż organ pierwszej instancji nie wykonał w sposób prawidłowy zaleceń zawartych w powyższym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września

2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 797/12, a do czego był obowiązany na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), w świetle którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu

wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Naruszenie zaś przez organy administracyjne zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu powoduje - w razie złożenia skargi - konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji

[zob. R. Hauser (red.), M Wierzbowski (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, s. 594 oraz T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 696]. Przeprowadzenie postępowania w pierwszej instancji z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego bądź popełnienie istotnych uchybień w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego, stanowi podstawę do wydania decyzji kasacyjnej i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Wydanie decyzji merytorycznej w postępowaniu odwoławczym nie może sanować tego rodzaju uchybień, ponieważ naruszałoby zawartą w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która wymaga, aby każda sprawa była nie tylko rozstrzygnięta, ale i rozpoznana przez dwa organy administracji różnych instancji.

Punktem wyjścia dla oceny decyzji organu pierwszej instancji jest

stwierdzenie, że jej stan prawny ukształtowany został w dniu 11 września 2012 r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanym w sprawie o sygn. akt

IV SA/Wa 797/12 ze skargi K. G., którym uchylona została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lutego 2012 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] stycznia 2012 r. umarzająca postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie

drzew bez wymaganego zezwolenia.

W uzasadnieniu powołanego wyroku Sąd stwierdził, że notatka służbowa z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2009 r. na okoliczność nielegalnej wycinki drzew, nie spełnia wszystkich wymogów przewidzianych dla protokołu z oględzin, które wymieniono w § 2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew i krzewów (Dz. U. z 2004 r. Nr 219, poz. 2229). Nie podano w niej imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby sporządzającej protokół (§ 2 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia). Nie wskazano także daty usunięcia drzew (§ 2 ust. 2 pkt 4 lit. c rozporządzenia), a wyłącznie przybliżony czas tego zdarzenia. Jak również zasadnie wywodzi Kolegium, J. D.

nie została zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin, co stanowiło naruszenie art. 79 § 1 kpa. Opisane przez organ odwoławczy

uchybienia w zakresie przeprowadzonego w dniu [...] sierpnia 2009 r. dowodu z

oględzin oraz sporządzonej na tę okoliczność notatki służbowej, nie pozbawiają rzeczonej notatki waloru dowodu w sprawie. Obowiązkiem organów administracji, zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, było dokonanie oceny tego dowodu w konfrontacji z pozostałym materiałem dowodowym, w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego. Te zaś w ocenie Sądu nie pozwalały na zaakceptowanie i uznanie za wiarygodne - zasadniczo odmiennych od treści opisanej notatki służbowej - zeznań złożonych przez K. D. i J. D. ponad dwa lata po dacie rzeczonych oględzin, bez poprzedzenia lub chociażby uzupełniania

tych zeznań dodatkowym materiałem dowodowym. W dalszej części uzasadnienia Sąd zwrócić uwagę, że w podpisanej przez wszystkie strony postępowania notatce z dnia [...] sierpnia 2009 r. zawarto nie tylko ustalenia dotyczące rodzaju i gatunku usuniętych drzew, obwodu ich pnia i sprawców usunięcia ale również - powołując się na wyjaśniania małżonków - przedstawiono przyczyny usunięcia drzew. W tej

sytuacji, złożone w dniu [...] lipca 2011 r. oświadczenie K. D.,

jakoby podpisując notatkę, nie zwrócił uwagi na zapis wskazujący, że to on wraz z żoną dokonał nielegalnej wycinki drzew, winno przez organ został wnikliwie przeanalizowane. Dalej Sąd wskazał, że okoliczność wycięcia drzew przez

małżonków D. została powołana w uzasadnieniu doręczonej stronom decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] czerwca 2010 r. Ponadto, w aktach postępowania administracyjnego znajduje się notatka służbowa z dnia [...] czerwca 2011 r. sporządzona na okoliczność dokonania wizji w terenie na działce nr ew. [...]. W jej treści podano, iż w trakcie rozmowy przeprowadzonej [...] czerwca 2011 r. K. D. oświadczył, że K. G. została poinformowana przez niego o zamiarze wycięcia drzew, co miało miejsce w 2007 r. Podał także, iż wycięcie drzew uzasadnione było zagrożeniem linii i budynku stodoły. Opisana notatka podpisana została przez oboje małżonków.

Okoliczność wycięcia drzew przez małżonków D. nie była zatem przez nich kwestionowana przez prawie dwa lata od daty sporządzenia notatki służbowej z pierwszych oględzin.

W opisanych okolicznościach uznanie za wiarygodne zeznań złożonych przez K. D. w dniu [...] września 2011 r. oraz przez J. D.

w dniu [...] października 2011 r, było przedwczesne.

Dalej Sąd podniósł, że w świetle art. 86 kpa przesłuchanie strony

postępowania dopuszczane jest w sytuacji, gdy po wyczerpaniu środków

dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem organy administracji przyznały przymiot wiarygodności zeznaniom małżonków D., sprzecznym z zeznaniami skarżącej oraz treścią notatek służbowych z dnia [...] sierpnia 2009 r. i z dnia [...] czerwca 2011 r., nie podejmując wcześniej próby ustalenia spornej okoliczności za pomocą dowodów z przesłuchań świadków, chociaż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. samo wskazywało na taką potrzebę w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r.

Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, że istotną kwestią wymagającą wyjaśnienia, do której zobowiązany będzie organ pierwszej instancji prowadzący ponownie postępowanie winno być uzupełnienie postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków na okoliczność, kto dokonał nielegalnego usunięcia drzew na działce oznaczonej numerem ew. [...]. W szczególności przesłuchani powinni zostać mieszkańcy nieruchomości sąsiednich w stosunku do tej działki. Zasadne może okazać się również przesłuchanie

pracowników organu administracji, którzy byli obecni przy oględzinach w dniu [...] sierpnia 2009 r. i w dniu [...] czerwca 2011 r. Dokonane w ten sposób ustalenia i ich ocena, bądź brak możliwości ich poczynienia w oparciu o zebrane dowody, powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu ponownie wydanej decyzji. Dopiero, jeżeli materiał dowodowy uzupełniony zgodnie powyższymi wskazaniami nadal nie będzie pozwalać na ustalenie, kto dokonał nielegalnego usunięcia drzew z terenu przedmiotowej nieruchomości, obowiązkiem organu administracji będzie umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa.

Zatem dla organów administracyjnych ponownie rozpatrujących sprawę charakter wiążący ma ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powołanym wyroku i która to ocena zdeterminowała stanowisko sądu administracyjnego w rozpatrywanej sprawie.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ pierwszej instancji przesłuchał mieszkańców sąsiednich nieruchomości w stosunku do działki będącej przedmiotem niniejszego postępowania oraz wyjaśnienie złożył pracownik organu, który był

obecny przy oględzinach w dniu [...] sierpnia 2009 r. Nie zostali jednak przesłuchani pracownicy organu, którzy byli obecni przy oględzinach w dniu [...] czerwca 2011 r., a

których wyjaśnienia mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w myśl art. 75 § 1 kpa. Analizując decyzję organu pierwszej instancji Sąd stwierdza, że wbrew

wymogom art. 107 § 3 kpa, pozbawiona jest ona argumentacji merytorycznej, a jej uzasadnienie faktyczne ogranicza się jedynie do opisania przebiegu

dotychczasowego postępowania i przytoczenia treści przesłuchiwanych świadków, bez wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu którym innym dowodom odmówił wiarygodności i

mocy dowodowej. Wskazane jest w tym miejscu wyjaśnić, że prowadzone postępowanie po przytoczonym wyżej wyroku kasacyjnym nie jest nowym postępowaniem, czy postępowaniem w nowej sprawie, czego zdaje się nie dostrzega organ pierwszej instancji, bowiem postępowanie prowadził jak w odrębnej sprawie, o czym świadczy chociażby zawiadomienie o wszczęciu postępowania w dniu 11 grudnia 2012 r. Tymczasem poczynione uprzednio ustalenia nie dezaktualizują się, a zgromadzony dotychczas materiał dowodowy w sprawie nie traci waloru

dowodowego. Natomiast organ pierwszej instancji przy ponownym orzekaniu nie dokonał wnikliwej i wyczerpującej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organu pierwszej instancji będzie także dokonanie rzetelnej i wnikliwej analizy zeznań świadków m. in. A. G. i M. G. przesłuchanych w dniu [...] lutego 2013 r. oraz P. M. i J. M. przesłuchanych w dniu [...] stycznia 2013 r., którzy wprost wskazują, kto dokonał usunięcia drzew z terenu nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Obowiązkiem organu będzie zatem dokonanie oceny tych dowodów w konfrontacji z pozostałym materiałem dowodowym w oparciu o zasady logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia.

Przypomnienia wymaga również, że w świetle art. 6 kpa znajdującego odzwierciedlenie w art. 7 Konstytucji RP, organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Z powyższych względów zupełnie niezrozumiała jest niechęć merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy organu pierwszej instancji, którym w tej sprawie jest Wójt Gminy B., która jednak nie może decydować o zaniechaniu wymierzenia kary administracyjnej za wycięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Nie można też zgodzić się z twierdzeniem, że nałożenie tej kary byłoby społecznie szkodliwe, sprzeczne z interesem społecznym, czy z zasadami

współżycia społecznego. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r., poz. 627 z późn. zm.) nie dają podstaw do zastosowania zasad współżycia społecznego przy wymiarze administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew. Oznacza to, że przepis art. 5 Kodeksu cywilnego nie może mieć zastosowania, zaś oparcie na nim rozstrzygnięcia przez organ będzie stanowić naruszenie prawa materialnego, tj. art. 88 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 89 ust. 1 powołanej ustawy. Konstrukcja nadużycia prawa, o jakiej mowa w art. 5 kc, ma zastosowanie, co do zasady, do dobrowolnych stosunków cywilnoprawnych, pomiędzy autonomicznymi, równorzędnymi podmiotami prawnymi, uregulowanych normami o cywilnoprawnym charakterze. Zasady współżycia społecznego w postępowaniu administracyjnym mogą być uwzględnione wyłącznie wówczas, gdy odsyłają do nich przepisy prawa. Ze względu na przynależność art. 5

kc do systemu prawa cywilnego, klauzula zgodności z zasadami współżycia społecznego nie może, co do zasady, być stosowana w ocenie uprawnień lub obowiązków powstających w obszarze normowanym przepisami prawa administracyjnego, w którym nie występuje jej odpowiednik, wobec czego zasady współżycia społecznego mogą być w tym obszarze uwzględnione wówczas, gdy odsyłają do nich szczegółowe przepisy prawa materialnego. Art. 6 kpa i art. 7 kpa wykluczają zastosowanie zasad współżycia społecznego w postępowaniu administracyjnym, bowiem nie mogą one stanowić podstawy decyzji administracyjnej, nie mogą modyfikować przepisów prawa administracyjnego oraz stanowić dyrektywy wykładni przepisów prawa materialnego stosowanych w trybie postępowania administracyjnego.

Wskazać należy, że wyłączną podstawą prawną wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew jest art. 88 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Zatem organ administracyjny nie działa w ramach uznania administracyjnego, lecz ma bezwzględny obowiązek wymierzenia takiej kary w przypadku poczynienia przez

niego ustaleń co do usunięcia drzew przez posiadacza nieruchomości bez wymaganego zezwolenia. Wystąpienie przesłanek do wymierzenia kary skutkuje tym, że wydanie przez organ decyzji staje się obligatoryjne. Z brzmienia omawianego przepisu wynika wprost, że karze takiej podlega osoba mająca możliwość uzyskania zezwolenia, lecz nie występuje o nie przed usunięciem drzew. Nie ulega wątpliwości,

że podmiotem tym nie może być osoba nie będąca posiadaczem nieruchomości. Wynika to wprost z art. 83 ust. 1 wskazanej ustawy, który stanowi, że usunięcie

drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Skoro więc tylko posiadacz może uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew, to nikt inny nie może ponosić odpowiedzialności administracyjnej za ich usunięcie bez zezwolenia. W orzecznictwie, jak i w literaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym kara za takie usunięcie może być nałożona wyłącznie na posiadacza nieruchomości, na której rosły drzewa [zob. J. Sommer (red.), Opłaty i kary pieniężne w ochronie środowiska, Wrocław 1993, s. 28; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2000 r., SA/Rz 2248/99, LEX nr 46135 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 stycznia 2006 r., II SA/Ol 781/05, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 października 2013 r., II SA/GI 757/13 i powołane w nim orzecznictwo - dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl]. Inny tok rozumowania pozbawiony byłby wręcz sensu, bo nie można na nikogo nakładać kary za wycięcie drzewa bez zezwolenia, o kim z góry wiadomo, że takiego zezwolenia nigdy nie otrzyma, gdyż

nie jest ani właścicielem, ani posiadaczem nieruchomości, na której rosną drzewa.

Nie oznacza to, że taka interpretacja uwalnia sprawcę wycinki od konsekwencji prawnych czyniących zadość wyrządzonej szkodzie. Przecież konsekwencji

prawnych nie można utożsamiać wyłącznie z poniesieniem odpowiedzialności na gruncie prawa administracyjnego. Przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody określa ustawowe znamiona jednego z czynów karalnych przeciwko chronionym przez ustawę elementom środowiska. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że administracyjna odpowiedzialność posiadacza nieruchomości za bezprawne usunięcie drzew i krzewów jest zobiektywizowana, a więc nie jest uzależniona od winy ukaranego. Do przyjęcia odpowiedzialności danego podmiotu wystarczy wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem konkretnej osoby, a popełnieniem czynu niedozwolonego w postaci wycięcia czy zniszczenia drzew i krzewów. Należy zatem uznać, że odpowiedzialność za popełnienie omawianego deliktu administracyjnego oparta została na idei bezprawności czynu i w związku z tym jest odpowiedzialnością obiektywną. Oparcie odpowiedzialności na zasadzie odpowiedzialności obiektywnej oznacza, że

wystarczającą podstawą do zastosowania sankcji jest konkretne zachowanie

sprawcy czynu zabronionego, naganne z punktu widzenia treści normy prawnej oraz zobiektywizowanych zakazów bądź nakazów z niej wynikających. Bezprawność

czynu jest rozumiana jako zachowanie sprawcy niezgodne z przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2002 r., P 12/01, OTK-A 2002/4/50). W tej sytuacji organ administracji musi wykazać związek przyczynowy między działaniem określonego podmiotu a usunięciem drzew lub krzewów, gdyż w przeciwnym razie posiadacz nieruchomości ponosiłby odpowiedzialność administracyjną również wówczas, gdy usunięcie drzew lub krzewów zostało dokonane na skutek wykroczenia lub przestępstwa

popełnionego przez osobę trzecią, o której działaniu posiadacz nieruchomości nie wiedział i za którą nie ponosi odpowiedzialności.

Wysokość administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia określa przepis art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody - jako trzykrotność opłaty

za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6. Podkreślić należy, że kara ta nie ma charakteru odszkodowawczego, nie jest też zależna od oceny okoliczności czynu, jak w przypadku odpowiedzialności karnej. Jest to odpowiedzialność za delikt administracyjny, która opiera się na obiektywnym ustaleniu bezprawności działania, tj. naruszenia obowiązującej normy prawnej skutkującego nałożeniem kary. Ustawodawca nie przewidział możliwości indywidualizowania wysokości kary w zależności od okoliczności w jakich nastąpiło usunięcie drzewa czy sytuacji materialnej posiadacza (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 listopada 2013 r., II SA/Ke 780/13, dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych:

http://orzeczenia. nsa.gov.pl). Ustawodawca precyzyjnie wskazał sposób jej wyliczenia, uzależniony od gatunku drzewa i wymiaru obwodu pnia. Oznacza to, że ani organy, ani sąd administracyjny nie są władne do odstąpienia od wymierzenia

kary pieniężnej, czy też obniżenia jej wysokości adekwatnie do sytuacji majątkowej sprawcy samowolnego usunięcia drzew. Brak możliwości finansowych uiszczenia nałożonej kary, może mieć jednak wpływ na wynik postępowania egzekucyjnego, czego jednak nie można brać pod uwagę w tym postępowaniu dotyczącym wymierzenia kary pieniężnej za popełniony delikt administracyjny.

Za usuwanie bez zezwolenia drzew, w sposób nierozerwalny wiąże się

kwestia, kto powinien ponosić odpowiedzialność w sytuacji, gdy posiadaczem

nieruchomości jest więcej niż jeden podmiot. Ustawodawca w żadnym z przepisów

nie wypowiedział się w tej materii, w związku z czym nie można przyjąć, aby odpowiedzialność miała charakter solidarny, gdyż tej nie można domniemywać. Próbując rozwiązać ten problem, w orzecznictwie stwierdzono, że "karę administracyjną za wycięcie drzew można wymierzyć tylko temu posiadaczowi nieruchomości, któremu można przypisać zindywidualizowaną, osobistą odpowiedzialność za dokonanie tego deliktu. Odpowiedzialność ta nie może wynikać

z samego faktu współwłasności, a nawet współposiadania nieruchomości" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2007 r., IV SA/Wa 90/07, dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten wydaje się uzasadniony, gdyż z jednej

strony pozwala zindywidualizować odpowiedzialność administracyjną, z drugiej natomiast - koresponduje z tym, że każdy ze współposiadaczy nieruchomości

mógłby samodzielnie uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów, a skoro tak, to również każdy z nich winien odpowiadać za własne działania.

Wobec tego, że na etapie postępowania administracyjnego zarówno organy orzekające w sprawie, jak i K. D. i K. G. poddały w wątpliwość, kto powinien być stroną tego postępowania, wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że podmiotem mającym interes prawny w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 88 ustawy

o ochronie przyrody, a więc stroną postępowania, jest wyłącznie posiadacz nieruchomości, który dopuścił się czynu, za który ustawodawca przewidział w tym przepisie karę. Nie może natomiast być uznany za stronę w postępowaniu prowadzonym w sprawie wymierzenia kary pieniężnej inny podmiot (np. ten, na którego gruncie rosły drzewa, lub który zawiadomił organ o wycięciu drzew i domaga się zastosowania kary wobec innego podmiotu) - por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2007 r., II OSK 428/06; wyrok Wojewódzkiego

Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2010 r., VIII SA/Wa 803/09; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z dnia 27 listopada

2007 r., II SA/Kr 1189/06; z dnia 4 stycznia 2010 r., II SA/Kr 1565/09; z dnia 10 grudnia 2013 r., II SA/Kr 1208/13 - dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjąć więc należy, że w niniejszej sprawie postępowanie w sprawie wycięcia drzew bez wymaganego zezwolenia,

organ pierwszej instancji prowadził z urzędu, a nie na wniosek K. G.,

która powiadomiła jedynie organ o zaistniałym delikcie administracyjnym, co obligowało organ do wszczęcia postępowania, ale nie zmieniło jego charakteru, ani też zakresu stron tego postępowania, a w szczególności nie wpłynęło w żaden

sposób na uzyskanie przymiotu strony przez K. G. Skoro stroną kontrolowanego postępowania jest wyłącznie sprawca, który dopuścił się czynu przeciwko przyrodzie, organy orzekające w sprawie winny były przyjąć, że osoba zawiadamiająca organ o zaistniałym fakcie nie ma statusu strony. Brak jest bowiem dotychczas podstaw do przyjmowania, że składająca do organu zawiadomienie o popełnionym czynie, dopuściła się w tym postępowaniu samowolnego usunięcia drzew, zabronionego - co do zasady - przez ustawę o ochronie przyrody. Jednakże

ze względu na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia

11 września 2012 r., IV SA/Wa 797/12 wydany w sprawie ze skargi K. G., rozpoznający co do istoty sprawę, którego oceną prawną i wskazaniami związane są tak organy orzekające w sprawie, jak i Sąd, przyjąć należy, że

wyjątkowo w tej sprawie stronami postępowania administracyjnego są: K. D., J. D. i K. G.

Na gruncie niniejszej sprawy rozważenia wymaga również, komu ma być wymierzona kara pieniężna w sytuacji wystąpienia zmian po stronie podmiotu na nieruchomości, którego rosły drzewa lub krzewy stanowiące przedmiot

postępowania. W przypadku deliktu administracyjnego wynikającego z art. 88 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy do poniesienia odpowiedzialności nie jest niezbędne posiadanie nieruchomości, na której rosły zniszczone drzewa. W związku z tym ewentualne zmiany po stronie posiadacza nieruchomości nie będą miały żadnego wpływu na krąg podmiotów uczestniczących w postępowaniu jako jego strony, będzie on bowiem ustalany na dzień zdarzenia będącego źródłem odpowiedzialności. W praktyce więcej wątpliwości pojawia się przy naruszeniach prawa polegających na usunięciu drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia (art. 88 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy) oraz na zniszczeniu drzew lub krzewów w związku z ich niewłaściwą pielęgnacją (art. 88 ust. 1 pkt 3 omawianej ustawy), gdyż podstawą poniesienia odpowiedzialności w tych przypadkach jest posiadanie przez ponoszącego odpowiedzialność tytułu prawnego do nieruchomości, na której rosły drzewa lub krzewy. Również jednak w tej sytuacji zmiany zaistniałe po stronie posiadacza nieruchomości nie będą wywierały wpływu na podmiot ponoszący odpowiedzialność administracyjną. Istotne z punktu widzenia prowadzonego

postępowania jest bowiem ustalenie, czy sprawca deliktu administracyjnego posiadał tytuł prawny do nieruchomości w dacie jego popełniania, a nie to, czy ma go w dacie prowadzonego postępowania w przedmiocie wymierzenia kary, gdyż przesłanki ponoszenia odpowiedzialności ustalane są na dzień zdarzenia (zob. K. Gruszecki, Zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów, Komentarz do art. 88 ustawy o ochronie przyrody, System Informacji Prawnej LEX). W tej sytuacji w dalszym postępowaniu konieczne będzie uwzględnienie przez organy orzekające w sprawie, że

M. G. nie może być stroną postępowania w przedmiocie wymierzenia

kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

Wyjaśnienia ponadto wymaga, że odpowiedzialność z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, tak jak każda odpowiedzialność prawna, jest zindywidualizowana i opierać się może tylko na jednej z form winy. Co prawda nieruchomość, z której wycięto drzewa, stanowi m. in. przedmiot majątkowej wspólności małżeńskiej, ale okoliczność ta może mieć znaczenie jedynie na etapie egzekucji decyzji administracyjnej, a nie na etapie orzekania przez organy o odpowiedzialności za dokonanie wycięcia drzew oraz o nałożeniu kary administracyjnej za to wycięcie. Raz jeszcze należy zatem powtórzyć, że karę tę można wymierzyć tylko temu posiadaczowi nieruchomości, któremu można przypisać zindywidualizowaną,

osobistą odpowiedzialność za dokonanie tego deliktu. Odpowiedzialność ta nie może wynikać z samego faktu współwłasności, a nawet współposiadania nieruchomości (zob. powołany już wcześniej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2007 r., IV SA/Wa 90/07).

Wskazać należy, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania

co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie

postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Uchybienie przez organ administracyjny przepisowi art. 153 tej ustawy powoduje konieczność - w razie złożenia na tej podstawie kolejnej skargi - uchylenia zaskarżonej decyzji. Rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu

administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej

kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji. Z powyższego przepisu wynika wprost, że ilekroć dana sprawa jest przedmiotem rozpoznania przez sąd lub organ, jest on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie

zostanie ono uchylone, nie ulegnie istotnej zmianie stan faktyczny sprawy lub nie ulegną zmianie przepisy prawa.

Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego

sądu oraz organu administracji państwowej zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Nawet w przypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.

W wyniku wydania wyroku o charakterze kasacyjnym sprawa wraca do

stadium postępowania przed organem administracyjnym. Oznacza to obowiązek powtórnego rozpoznania tej sprawy przez ten organ i wydania decyzji, z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w wyroku. Podkreślenia wymaga, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są

zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Organ administracji rozpoznający sprawę ponownie nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny, niż wynikający z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu. Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 153 powołanej ustawy może dotyczyć tylko trzech sytuacji. Pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że

stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, natomiast drugi z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd, Również dopuszczalna jest utrata mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w wydanym w tej samej sprawie wyroku sądu administracyjnego, w sytuacji, w której - po wydaniu tego wyroku i po wydaniu aktu administracyjnego w warunkach wykonania dyspozycji z art. 153 powołanej ustawy - podjęta zostanie uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego zawierająca

odmienną wykładnię prawa (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2013 r., I SA/Wr 1551/13 - dostępna na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z żadną z wymienionych wyżej sytuacji. Nie powinno budzić najmniejszych wątpliwości, że celem sprawowanej

przez sądy administracyjne kontroli jest przede wszystkim zapewnienie stanu poszanowania i jednolitości prawa, a nie tylko rozumianej w sposób formalny zgodności powtórnie kwestionowanego aktu administracyjnego z dokonaną

wcześniej, w związku z uchyleniem pierwotnie wydanego aktu, wykładnią prawa. Efektywność tej kontroli wymaga zatem, aby w sytuacji takiej, jak opisana, uznać związanie składu orzekającego w tej sprawie ze stanowiskiem zaprezentowanym w wyroku Sądu z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 797/12. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko zaprezentowane w powyższym wyroku Sądu z dnia 11

września 2012 r.

Uwzględniając powyższe, Sąd kontrolując zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję, nie mógł dokonać ich oceny z pominięciem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa

797/12. Zatem ponownie rozpoznając sprawę organ administracji, mając na uwadze wskazane naruszenia norm prawnych, uwzględni dokonaną ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania dokonane w tej sprawie przez Sąd zarówno w powołanym, jak i w tym wyroku.

Naruszeń proceduralnych, jakich dopuściły się organy orzekające w sprawie, uzasadnia uchylenie przez sąd administracyjny zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji. Jednocześnie należy zaznaczyć, że wskazane uchybienia uniemożliwiły Sądowi dokonanie merytorycznej oceny zarzutów skargi. Ocena taka byłaby bowiem wobec wadliwości przeprowadzonego przez organy postępowania przedwczesna, a nadto równoznaczna z zastąpieniem przez sąd jurysdykcji zastrzeżonej organom administracyjnym, których działanie sąd administracyjny jedynie kontroluje pod względem zgodności z prawem, a których w rozstrzyganiu spraw nie zastępuje.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 tej ustawy.