Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1242/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-01-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1, art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: § 35, § 36 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 7, art. 61 § 1 i 4, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek -Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. R. i K. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki zbiornika I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...]; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokat M. K. wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł /słownie: dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 /słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1242/17

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z dnia [...] listopada 2016 r.

Nr [...] dotycząca rozbiórki zbiornika do usuwania i gromadzenia wydalin pochodzenia zwierzęcego.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i pozostałych akt administracyjnych sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej PINB) po wszczęciu [...] czerwca 2016 r. postępowania, decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...] - działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r.,

poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1

i art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm., dalej: u.P.b.) nakazał K. i Z. R. rozbiórkę betonowej płyty do składowania obornika wraz z betonowymi ścianami, zlokalizowanej na działce ewid. nr 1012/1 położonej w miejscowości K.

Organ podał, że przeprowadzona [...] maja 2016 r. na wniosek S. M. kontrola na w/w działce wykazała, iż w jej północno-zachodnim narożniku znajduje się płyta do składowania obornika o wymiarach 2,20 x 3,20 m, zlokalizowana przy północnej ścianie budynku inwentarskiego, w odległości około 0,50 m od granicy

z działką nr 1006 i około 0,30 m od granicy z działką nr 1011, w odległości około

21 m od budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr 1008 i około 19 m od budynku mieszkalnego na działce nr 1014 oraz w odległości około 12 m od studni zlokalizowanej na działce nr 1012/1. Płyta posiada betonowe dno i betonowe ściany. Z uwagi na ukształtowanie terenu dno płyty posadowione zostało około 1,20-1,30 m poniżej poziomu terenu. Ściany płyty wykonano jako ściany fundamentowe do poziomu terenu, a następnie ułożono warstwę pustaków. W toku kontroli stwierdzono, że płyta jest w nieodpowiednim stanie technicznym, ściany płyty oraz mur z pustaków posiadają liczne ubytki i pęknięcia (od strony południowej mur uległ całkowitemu zniszczeniu, wykruszeniu do poziomu terenu).

PINB ustalił, że płyta wykonana została bez pozwolenia na budowę w 1976 r. przez K. i Z. R., a więc pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.).

Wskazując na art. 28 ust. 1 tej ustawy oraz § 44 ust. 1 pkt 4 lit. d) tego rozporządzenia organ wyjaśnił, że pozwolenia na budowę wymagało między innymi wykonanie inwestycji budowlanych mogących wprowadzić lub zwiększyć uciążliwości, pogarszających warunki sanitarne, bezpieczeństwa ludzi lub mienia albo warunki wykorzystania terenów sąsiednich. Zdaniem organu płytę do składowania obornika należy zaliczyć do takich inwestycji. Brak wymaganego pozwolenia na budowę przedmiotowej płyty skutkuje przeprowadzeniem postępowania w zakresie legalności jej budowy.

Art. 103 ust. 2 u.P.b. z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane stanowi, iż do obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie obowiązującej obecnie ustawy Prawo budowlane, stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. przepisy u.P.b.

z 1974 r. W ocenie organu płyta do składowania obornika nie stanowi obiektu budowlanego ani jego części, a jest jedynie urządzeniem technicznym zapewniającym użytkowanie obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, dlatego

w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdują przepisy obowiązującej u.P.b.

i przepisów wykonawczych do niej. Postępowanie należy przeprowadzić na podstawie jej art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2, mających zastosowanie w przypadku wykonania robót budowlanych bez wymaganego zgłoszenia.

PINB stwierdził, że przedmiotowa płyta narusza przepisy techniczne określone w § 6 ust. 5 pkt 1 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, stanowiącego, że odległość płyt do składowania obornika powinna wynosić co najmniej 25 m od pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich, jednak nie mniej niż 30 m od otworów okiennych i drzwiowych w tych pomieszczeniach i 4 m od granicy działki sąsiedniej.

Nie stwierdzono podstaw do zalegalizowania przedmiotowej płyty. Niezgodność jej budowy z warunkami technicznymi obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 u.P.b.

W odwołaniu od decyzji PINB K. i Z. R. podnieśli, że gnojownik został wybudowany 42 lata temu i związany był z bytem rodziny. Usunięcie go doprowadzi do likwidacji gospodarstwa, co wiązać się będzie się z pogorszeniem życia.

WINB wskazaną na wstępie decyzją z [...] listopada 2016 r. – podjętą ma podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 u.P.b.

z 1994 r. - uchylił w całości decyzję PINB i jednocześnie nakazał K.

i Z. R. rozbiórkę zbiornika do usuwania i gromadzenia wydalin pochodzenia zwierzęcego znajdującego się na działce nr 1012/1 w K.

WINB stwierdził, że organ powiatowy błędnie zakwalifikował przedmiot prowadzonego postępowania jako płytę do składowania obornika. W rozpatrywanym przypadku mamy bowiem do czynienia z urządzeniem budowlanym - zbiornikiem do usuwania i gromadzenia wydalin pochodzenia zwierzęcego o jakim mowa

w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zbiornik ten nie jest obiektem budowlanym, a jedynie urządzeniem technicznym zapewniającym użytkowanie obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, dlatego sprawa podlega rozpatrzeniu w świetle obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz przepisów wykonawczych do niej. Z tej przyczyny konieczne było zreformowanie decyzji organu I instancji poprzez jej uchylenie i nakazanie rozbiórki urządzenia budowlanego – zbiornika do usuwania i gromadzenia wydalin pochodzenia zwierzęcego.

Zdaniem WINB, organ powiatowy prawidłowo wdrożył procedurę postępowania naprawczego w trybie regulacji zawartych w art. 50-51 u.P.b. Cytując treść tych unormowań organ zauważył, że w przedmiotowej sprawie roboty budowlane zostały zakończone i brak było podstaw do ich wstrzymywania. Zgodnie zatem z art. 51

ust. 7 u.P.b. należało zastosować przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2.

W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do wydania decyzji w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2, bowiem przedmiotowy zbiornik do usuwania i gromadzenia wydalin pochodzenia zwierzęcego naruszał w sposób niemożliwy do usunięcia przepisy warunków techniczno - budowlanych. Przesłanką wystarczającą do nakazania rozbiórki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 było naruszenie obowiązujących przepisów rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. Zgodnie z jego § 36, w zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej odległość urządzeń sanitarno-gospodarczych powinna wynosić co najmniej: 1) od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi - 5 m; 2) od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego - 2 m. W okolicznościach sprawy usytuowanie zbiornika w odległości około 0,50 m od granicy z działką nr 1006 oraz w odległości około 0,30 m od granicy z działką nr 1011 uniemożliwia podjęcie przez organ nadzoru budowlanego postępowania naprawczego.

WINB zauważył także, że przedmiotowy zbiornik narusza § 35 ww. rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem zbiorniki do usuwania i gromadzenia wydalin pochodzenia zwierzęcego powinny mieć dno i ściany nieprzepuszczalne, szczelne przekrycie

z zamykanym otworem do usuwania nieczystości i odpowietrzenie wyprowadzone co najmniej 0,5 m ponad poziom terenu. Brak przekrycia mógłby stanowić dla organu podstawę do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 u.P.b., jednakże wyeliminowanie naruszenia § 35 rozporządzenia nie pozwoliłby na doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem w zakresie jego lokalizacji w stosunku do działek sąsiednich. Nałożenie obowiązku wykonania szczelnego przekrycia wiązałoby się również

z nałożeniem obowiązku rozbiórki istniejącego zbiornika i wykonania go w innym miejscu, co przekracza dyspozycję art. 51 ust. 1 pkt 2 u.P.b.

W tej sytuacji zdaniem WINB, w związku z naruszeniem w sposób niemożliwy do usunięcia przepisów rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r., zastosowanie znajduje art. 51 ust. 1 pkt 1 u.P.b. nakazujący rozbiórkę będącego przedmiotem postępowania urządzenia budowlanego – zbiornika do usuwania i gromadzenia wydalin pochodzenia zwierzęcego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (pismo

z dnia 14 i 20 grudnia 2016 r.) K. i Z. R. podali, że posiadają tylko jedna krowę i zobowiązują się do skrócenia płyty betonowej o wymaganą odległość od granicy. Zwrócili się z prośbą o odstąpienie od decyzji o rozbiórce gnojownika, gdyż jest on niezbędny do prowadzenia gospodarstwa. Wyjaśnili, że został on wybudowany w 1976 r. i od tego czasu bez przerwy jest użytkowany bez zastrzeżeń sąsiadów. Zarówno działka nr 1012/1 jak i działka nr 1006 przylegająca od strony północno-wschodniej do gnojownika stanowią ich własność. Natomiast w odległości 40 cm od zbiornika od strony zachodniej znajduje się granica z działką nr 1011 stanowiącą własność J. S., którego poprzedniczka prawna nigdy nie miała zastrzeżeń odnośnie lokalizacji gnojownika. Skarżący powołali się także na ciężką sytuację materialną i rodzinną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione

w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

W kontekście powyższego skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja WINB jak i poprzedzająca ją decyzja PINB obarczone są wadami naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, co skutkowało koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

1. Kwestią zasadniczą w rozpoznawanej sprawie pozostaje prawidłowa kwalifikacja obiektu stanowiącego przedmiot postępowania.

Jak wynika z protokołu przeprowadzonych [...] maja 2016 r. oględzin, jest to przylegająca do budynku inwentarskiego płyta o wymiarach 2,20 x 3,20 m, posadowiona ok. 1,20 – 1,30 m poniżej poziomu terenu, otoczona wyprowadzonymi do jego poziomu ścianami. W dacie oględzin na płycie składowany był obornik

i wg twierdzeń skarżących, była ona cały czas od wybudowania w roku 1976 wykorzystywana jako gnojownik (w skardze powołali się na jego niezbędność związaną z prowadzonym przez nich gospodarstwem rolnym i hodowaną krową).

Okoliczności te jednoznacznie wskazują na prawidłowość dokonanej przez PINB kwalifikacji obiektu jako płyty do składowania obornika, w którym to przedmiocie organ ten wszczął postępowanie i wydał [...] lipca 2016 r. decyzję.

Jako niezrozumiałe i nie znajdujące akceptacji Sądu jawi się w tej mierze stanowisko WINB, który stwierdził - wskazując na uznanie przez organ I instancji, że płyta do składowania obornika jest urządzeniem budowlanym związanym

z budynkiem inwentarskim, a nie jest obiektem budowalnym – że w tym przypadku mamy do czynienia z urządzeniem budowlanym w postaci zbiornika do usuwania

i gromadzenia wydalin pochodzenia zwierzęcego o jakim mowa w rozporządzeniu

z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych (...).

Mimo że w wymiernym zakresie znajduje to przełożenie na znacznie mniejsze odległości jakie wg przepisów tego rozporządzenia (§ 36 ust. 2) muszą być zachowane względem granic działek sąsiednich (2 m) oraz od okien i drzwi zewnętrznych do znajdujących się na nich pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi (5 m) niż w przypadku płyty do składowania obornika (wg § 6 ust. 5 pkt 1 i 4 w/w rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r., co najmniej 25 m od pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich, jednak nie mniej niż 30 m od otworów okiennych i drzwiowych w tych pomieszczeniach i 4 m od granicy działki sąsiedniej), to taka kwalifikacja wobec stwierdzonych naocznie cech spornego obiektu nie została w żaden sposób uzasadniona.

W ocenie Sądu, skoro nie ma to żadnego znaczenia dla zastosowanego zarówno przez organ I jak i II instancji rygoru rozbiórki, trudno pod jakimkolwiek względem odnosić do tych cech wymogi § 35 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r., zgodnie

z którymi zbiorniki do usuwania i gromadzenia wydalin pochodzenia zwierzęcego powinny mieć dno i ściany nieprzepuszczalne, szczelne przekrycie z zamykanym otworem do usuwania nieczystości i odpowietrzenie wyprowadzone co najmniej

0,5 m ponad poziom terenu. Podkreślić przy tym należy, że regulacje § 35 i § 36 rozporządzenia objęte są systematyką Działu II - Zabudowa i zagospodarowanie działki budowlanej - Rozdziału 7 - Zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe,

a taki sposób wykorzystania spornego obiektu nie wynika ani z jego właściwości

i parametrów technicznych, ani z oświadczenia skarżących, ani z dokonanych przez PINB oględzin.

W tym zakresie, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, Sąd w pełni podziela stanowisko PINB co do uznania tego obiektu za płytę do składowania obornika;

2. Obok kwalifikacji obiektu, niezbędne staje się ustalenie właściwych do zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego.

W sprawie niesporne jest, że przedmiotowa płyta do składowania obornika została wybudowana przez skarżących w 1976 bez pozwolenia na budowę. Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że na budowę tego obiektu inwestorzy powinni uzyskać pozwolenie na budowę, albowiem obiekt taki mógł wprowadzić lub zwiększyć uciążliwości pogarszające warunki sanitarne albo warunki wykorzystania terenów sąsiednich - art. 28 ust. 1 u.P.b. z 1974 r. w zw. z § 44 ust. 1 pkt 4 lit. d) rozporządzenia z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego (dla porównania należy wskazać, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1

lit. b) obowiązującej u.P.b. z 1994 r., budowa płyty do składowania obornika nie wymaga pozwolenia na budowę, niemniej jej art. 30 ust. 1 pkt 1 statuuje obowiązek zgłoszenia jej budowy organowi administracji architektoniczno – budowlanej).

PINB oraz WINB zgodnie uznali, że zarówno płyta do składowania obornika jak i zbiornik do usuwania i gromadzenia wydalin pochodzenia zwierzęcego nie są obiektami budowlanymi, a jedynie urządzeniami technicznymi zapewniającymi użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem. Wywiedziono

z tego, że skoro stosownie do art. 103 ust. 2 aktualnie obowiązującej u.P.b. z 1994 r. do obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. przepisy u.P.b. z 1974 r., to w sytuacji, gdy płyta /zbiornik nie stanowi obiektu budowlanego i jest jedynie urządzeniem technicznym zapewniającym użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem, przepis ten nie ma zastosowania i sprawa podlega rozpatrzeniu w świetle obowiązującej u.P.b. i przepisów wykonawczych do niej (co skutkuje wydaniem nakazu rozbiórki).

Stanowisko to zdaniem Sądu nie zasługuje na akceptację. Organy kwalifikując sporny obiekt jako urządzenie techniczne zapewniające zgodne z przeznaczeniem użytkowanie przylegającego do niego budynku inwentarskiego całkowicie pominęły dokonane w toku postępowania ustalenia, że budynek ten został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] lipca

1975 r. znak: [...], które nie obejmowało budowy płyty do składowania obornika. Mimo zatem że budynek inwentarski stanowi obecnie wraz z płytą funkcjonalną całość, nie pozwala to na uznanie płyty za urządzenie techniczne warunkujące możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. Jak wynika

z powyższego, był on bowiem zaprojektowany i przewidziany do samodzielnego wykorzystywania, skoro wg projektu budowlanego nie obejmował wspomnianej płyty, którą w tym przypadku należy również uznać za odrębny obiekt.

Przemawiają za tym dodatkowo przepisy powołanego przez PINB rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r.

w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. O ile nawet przyjąć by ich zastosowanie w sprawie wraz z przepisami u.P.b. z 1994 r. (którego to poglądu Sąd nie podziela), należy zauważyć, że wprawdzie wg jego § 1 ust. 1, ustala ono warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i związane z nimi urządzenia budowlane oraz ich usytuowanie, niemniej w § 3 wskazuje wprost, że przez budowle rolnicze należy rozumieć w szczególności zamknięte zbiorniki na płynne odchody zwierzęce, płyty do składowania obornika, silosy na kiszonki, silosy na zboże i pasze, komory fermentacyjne i zbiorniki biogazu rolniczego.

Wbrew zatem stanowisku organu I i II instancji i niezależnie od uznania spornego obiektu czy to za płytę do składowania obornika (które to stanowisko Sąd podziela) czy za zbiornik do usuwania i gromadzenia wydalin pochodzenia zwierzęcego, brak jest przesłanek do kwalifikowania go za urządzenie budowlane (techniczne). Skoro przedmiotowa płyta do składowania obornika jest budowlą rolniczą, jest także obiektem budowlanym o jakim mowa w art. 3 pkt 1 u.P.b.

z 1994 r., do którego ze względu na datę jego budowy – stosownie do powołanego wyżej art. 103 ust. 2 tej ustawy – zastosowanie będą miały przepisy u.P.b. z 1974 r.

Nakazuje to wzięcie pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy art. 37 ust. 1 tej ustawy, stosownie do którego obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Dla wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu niezbędne jest zatem uprzednie zbadanie, czy spełnione są wskazane w powyższym przepisie przesłanki. Takich ustaleń w sprawie poddanej kontroli Sądu nie poczyniono.

Przy nie budzącym wątpliwości samowolnym wykonaniu przedmiotowej płyty, do wydania na podstawie powyższego przepisu nakazu rozbiórki nie jest wystarczające stwierdzenie, że została ona zrealizowana sprzecznie z obowiązującymi w dacie budowy przepisami. Abstrahując od zgodności z obowiązującymi w tym czasie na przedmiotowym terenie przepisami o planowaniu przestrzennym, w odniesieniu do warunku zawartego w ust. 1 pkt 2 tego artykułu należy wyraźnie podkreślić, że zgodnie z ukształtowanym w tym zakresie orzecznictwem sądowym, okoliczności wymienione w tym przepisie, tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia muszą być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Nie wystarczy samo wskazanie, że takie niebezpieczeństwo lub pogorszenie wystąpiło, lecz należy je ściśle określić i podać, na czym ono polega i w czym organ upatruje związane z tym zagrożenie. Zagrożenie to musi być realne, a nie tylko teoretyczne. Stosownie do tego wydanie decyzji o rozbiórce powinno mieć miejsce nie wtedy, gdy zachodzi taka możliwość, lecz wówczas, gdy występuje taka konieczność (por. wyroki WSA

w Warszawie z dnia 15 maja 2014 r. VIII SA/Wa 140/14, 9 stycznia 2013 r.

VII SA/Wa 857/12 i 12 października 2010 r. VIII SA/Wa 409/10). O spowodowaniu zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia nie przesądza też samo naruszenie przepisów techniczno - budowlanych, w tym dotyczących usytuowania obiektów (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 26 listopada 2013 r.

II SA/Rz 850/13 i WSA w Kielcach z dnia 20 maja 2010 r. II SA/Ke 213/10).

W okolicznościach sprawy należy mieć przede wszystkim na uwadze fakt, że stan niezakłóconego istnienia i użytkowania płyty obornikowej na działce skarżących

nr 1012/1 miał miejsce przez prawie 40 lat, a w istocie jedynymi zgłaszanymi względem niego zarzutami są te podnoszone przez S. M. (na wniosek której zostało zainicjowane postępowanie), a które oprócz bezprawnego i bez zachowania wymaganych odległości od granic działek sąsiednich wykonania płyty wskazują na jej położenie w granicy z drogą dojazdową do jej działek nr 1002 i 1005, na której to drodze leży rozgrzebany przez kury obornik wydzielając nieprzyjemny zapach i uniemożliwiając swobodne przemieszczanie się po niej (pismo S. M. z dnia [...] sierpnia 2016 r. – k. 8 akt sprawy organu I instancji).

Wiąże się to z koniecznością przeprowadzenia przez organy uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, w ramach którego należy również uzupełnić akta administracyjne sprawy o inicjujący postępowanie w sprawie wniosek S. M. (z zawartego w zawiadomieniu PINB z dnia [...] czerwca 2016 r. o wszczęciu postępowania stwierdzenia "na wniosek S. M. ... wszczyna postępowanie administracyjne" oraz powołanego w nim art. 61 § 1 i 4 K.p.a. w istocie nie wynika, czy postępowanie zostało wszczęte na wniosek czy z urzędu) oraz

o dokumenty dotyczące wydanego 7 lipca 1975 r. pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego, przedłożone przez Z. R. w toku kontroli przeprowadzonej [...] maja 2016 r. (na okoliczność potwierdzenia, że nie obejmowało ono płyty do składowania obornika).

Sąd zwraca przy tym dodatkowo uwagę na zły stan techniczny przedmiotowej płyty mający w szczególności odniesienie do stwierdzonych w toku kontroli ubytków

i pęknięć widocznych na jej wyniesionych do poziomu terenu ścianach bocznych.

W związku z tym, jeżeli w toku postępowania uzupełniającego okaże się, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki płyty, zasadnym będzie rozważenie możliwości zastosowania w sprawie art. 40 u.P.b. z 1974 r.; zgodnie z jego treścią, "w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie

z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami".

Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że wydane w sprawie decyzje skutkujące nakazem rozbiórki stanowiącego przedmiot postępowania obiektu zapadły bez prawidłowego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a więc z naruszeniem przepisów postępowania

(w postaci art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) oraz wymienionych wyżej przepisów prawa materialnego (niewłaściwie zastosowanych przepisów u.P.b. z 1994 r. i aktów wykonawczych do niej oraz błędnie niezastosowanych przepisów u.P.b. z 1974 r.).

Z uwagi na powyżej opisane uchybienia, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1

lit. a) i c) P.p.s.a. zobowiązany był do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji uwzględnią wskazania co do dalszego postępowania, które wynikają wprost

z uzasadnienia niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania należnych adwokatowi ustanowionemu dla skarżących w ramach prawa pomocy orzeczono na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715 ze zm.).