Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 464/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka Sędziowie Anna Lech (spr.) NSA Leszek Włoskiewicz Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2005r. sygn. akt VI SA/Wa 1793/05 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa K. S.A. w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za używanie tachografu nie odpowiadającego przepisom szczególnym oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 1793/05 uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] oraz poprzedzającą decyzję z dnia [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za używanie tachografu nieodpowiadającego przepisom szczególnym.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

w dniu 2 marca 2005 r. funkcjonariusz Wojewódzkiego Inspektoratu Drogowego w [...] skontrolował pojazd samochodowy JELCZ nr rejestracyjny [...] należący do Przedsiębiorstwa K. Spółka Akcyjna w [...]. W świetle protokołu kontroli w pojeździe był zainstalowany przyrząd kontrolno-pomiarowy (tachograf) marki Kienzle, na tabliczce pomiarowej którego widniała informacja o przeprowadzeniu w dniu 28 marca 2003 r. badania metrologicznego (legalizacji). W ocenie kontrolującego, w dacie kontroli, to jest w dniu 2 marca 2005 r. upłynął okres legalizacji urządzenia pomiarowego. Wprawdzie na tachografy badanie legalizacyjne zachowuje ważność na 24 miesiące, jednakże na mocy § 30 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz.U. Nr 77, poz. 730) okres ważności dowodu legalizacji wyrażony w miesiącach liczy się od pierwszego dnia tego miesiąca, w którym legalizacja została dokonana, a zatem skontrolowany tachograf utracił ważność z dniem 28 lutego 2005 r.

Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] nałożono na Spółkę karę pieniężną w kwocie 2 000 zł z tytułu zainstalowania w pojeździe przyrządu kontrolnego nieodpowiadającego obowiązującym przepisom, na podstawie przepisów art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6, art. 92 ust. 4 oraz lp. 1.11.7 ust. 2 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088).

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej Spółki Główny Inspektor Transportu Drogowego w decyzji z dnia [...] nr [...] podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, co do utraty w dacie kontroli ważności tachografu w świetle przepisu § 30 powołanego rozporządzenia w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych. Stąd, zdaniem organu odwoławczego, istniały podstawy do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej.

W skardze na tę decyzję skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie § 30 ust. 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych i podniosła, że powyższy przepis jest sprzeczny z pkt 3a Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85/EWG w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Zgodnie z tym przepisem kontrole okresowe urządzeń zamontowanych w pojazdach są przeprowadzane co 2 lata. Wskazała również na niezgodność przepisu § 30 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych z przepisem § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 lutego 2005 r. w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym – tachografów samochodowych (Dz.U. Nr 33, poz. 295). W myśl tego przepisu sprawdzanie urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe zarejestrowanym na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w ust. 3 lit. b rozdziału VI załącznika I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym wykonuje się nie rzadziej niż co 24 miesiące, licząc od daty naniesionej na tabliczkę pomiarową, o ile wcześniej nie nastąpi uszkodzenie urządzenia rejestrującego, przekroczenie dopuszczalnych wartości błędów, uszkodzenie bądź utrata cechy nałożonej w czasie sprawdzania lub tabliczki pomiarowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że powołane wyżej rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych wydane zostało na podstawie art. 9 pkt 1, 2, 4 i 5 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach (Dz.U. Nr 63, poz. 636 ze zm.), który między innymi upoważniał ministra właściwego do spraw gospodarki do określenia okresów ważności legalizacji określonych rodzajów przyrządów pomiarowych, uwzględniając w szczególności warunki użytkowania tych przyrządów i przewidywane obszary ich zastosowań.

Wykonując delegację zawartą w art. 9 pkt 4 minister właściwy do spraw gospodarki upoważniony był jedynie do określenia okresów ważności legalizacji poszczególnych urządzeń pomiarowych (na przykład 24 miesiące, jak to ma miejsce w odniesieniu do tachografów – lp. 30 załącznika do powołanego rozporządzenia). Natomiast art. 9 pkt 4 nie zawierał delegacji dla uregulowania w omawianym rozporządzeniu kwestii sposobu liczenia terminu początkowego, od którego biegnie, a co za tym idzie, i kończy się okres ważności danej legalizacji, a tym bardziej w sposób odmienny od zasad ustalonych w art. 112 kc. W myśl tego przepisu, termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. Zważywszy na brak w odrębnych ustawach przepisu normującego kwestię początku i końca terminu oznaczonego w tygodniach, miesiącach i latach art. 112 kc ma więc tutaj odpowiednie zastosowania dla stosunków prawnych kształtowanych innymi ustawami, w tym także regulującymi dziedziny prawa administracyjnego. Analogiczne zasady, jednakże dla terminów procesowych, wynikają z przepisu art. 57 § 3 kpa i dlatego Sąd odmówił zastosowania przepisu § 30 ust. 2 pkt 1 cytowanego rozporządzenia w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych, na podstawie którego wydana została zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji, uznając iż sporna kwestia, dotycząca daty początkowej, od której liczy się okres ważności dowodu legalizacji, podlega ocenie na podstawie art. 112 kc. W konkluzji Sąd stwierdził, że na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP istnieje podstawa do odmowy zastosowania przez Sąd § 30 ust. 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia, w świetle którego okres ważności dowodu legalizacji wyrażony w miesiącach liczy się od pierwszego dnia tego miesiąca, w którym legalizacja została dokonana, gdyż przepis ten wykracza poza zakres upoważnienia wynikającego z art. 9 pkt 4 powołanej ustawy – Prawo o miarach, a ponadto stanowi odmienne uregulowanie od przewidzianego w art. 112 kc.

Stosownie do art. 112 kc, który normuje kwestię liczenia terminów, okres ważności tachografu upływał z dniem 28 marca 2005 r. Tak więc, w dacie kontroli w dniu 2 marca 2005 r. skarżąca legitymowała się ważnym dowodem legalizacji tachografu.

W tej sytuacji Sąd uznał, że nie było podstaw do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za używanie tachografu nieodpowiadającego przepisom szczególnym, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego reprezentowany przez radcę prawnego P. S. i zaskarżył wyrok w całości zarzucając temu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, a to § 30 ust. 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych poprzez odmowę jego zastosowania, co było wynikiem wadliwego uznania, iż przepis ten wydano z naruszeniem delegacji ustawowej, to jest art. 9 pkt 4 powołanej ustawy – Prawo o miarach, czym z kolei naruszono art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

W ramach tej podstawy kasacyjnej zarzucił też naruszenie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez uznanie, iż Sąd może odmówić zastosowania aktu podstawowego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, względnie rozstrzygnięcie co do istoty, a także orzeczenie o kosztach postępowania, w tym o kosztach zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że uważa za błędną wykładnię dokonaną przez Sąd, że § 30 powołanego wyżej rozporządzenia narusza delegację ustawową z art. 9 pkt 4 ustawy – Prawo o miarach, przez to, że upoważnienie zawarte w tym przepisie nie uprawniało do określenia odmiennych niż w przepisach prawa cywilnego zasad obliczania terminów. Pogląd ten nie jest słuszny, zasadza się bowiem na mylnym rozróżnieniu instytucji: terminu ważności legalizacji oraz sposobu obliczania tego terminu, podczas gdy w istocie określenie sposobu liczenia terminu określa także długość terminu. Jeżeli więc ustawodawca upoważnił właściwego ministra do ustalenia okresów ważności legalizacji, to posłużenie się techniką polegającą na ustaleniu tych terminów i wskazaniem sposobu ich obliczania upoważnienia tego nie naruszyło.

Co do zarzutu naruszenia art. 178 Konstytucji RP skarżący podniósł, że związanie ustawami oznacza również związanie aktami wydanymi na ich podstawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

w dacie wydania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] obowiązywało rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz.U. Nr 77, poz. 730). Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie art. 9 pkt 1, 2, 4 i 5 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach (Dz.U. Nr 63, poz. 636; z 2001 r. Nr 154, poz. 1800; z 2002 r. Nr 155, poz. 1286 i Nr 166, poz. 1360; z 2003 r. Nr 170, poz. 1652), który stanowił w dacie wydania tego rozporządzenia, że "minister właściwy do spraw gospodarki określi, w drodze rozporządzenia:

1) warunki i tryb zgłaszania przyrządów pomiarowych do prawnej kontroli metrologicznej, ustalając w szczególności podmioty uprawnione do zgłaszania przyrządów pomiarowych, miejsce dokonywania kontroli metrologicznych, zakres badań oraz warunki techniczne użytkowania i wymaganą dokumentację, jak również obowiązki zgłaszającego,

2) szczegółowy tryb wykonywania prawnej kontroli metrologicznej, uwzględniający procedury oceny zgodności (moduły) dla określonych rodzajów przyrządów pomiarowych przed ich wprowadzeniem do obrotu lub użytkowania oraz sposób dokumentowania zatwierdzenia typu, okres ważności decyzji zatwierdzenia typu, jak również zasady wydawania decyzji zatwierdzenia typu ograniczonych: krótszym okresem ważności, liczbą przyrządów pomiarowych lub warunkami technicznymi ich użytkowania, a także warunki i tryb cofania decyzji zatwierdzenia typu,

(...)

4) wzory znaków zatwierdzenia typu, uwzględniając wymiary, kształt, datę nadania oraz miejsce ich umieszczenia,

5) wzory dowodów oceny zgodności i legalizacji ponownej, uwzględniając wymiary, kształt, datę nadania, miejsce umieszczenia oraz okresy ich ważności".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że regulacja prawna zawarta w powołanym rozporządzeniu, a w szczególności przepis § 30 ust. 2 pkt 1 wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego i odmówił jego zastosowania. Sąd podał przy tym w uzasadnieniu wyroku treść upoważnienia z art. 9 powołanej ustawy – Prawo o miarach po zmianie tego artykułu, jaka nastąpiła z dniem 6 lipca 2004 r. na podstawie art. 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o zmianie ustawy – Prawo o miarach (Dz.U. Nr 141, poz. 1493), a więc już po wydaniu rozporządzenia z dnia 2 kwietnia 2004 r.

Kwestia ta jednak nie wymaga bliższego rozważenia, gdyż zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy powołanego wyżej rozporządzenia nie miały w ogóle zastosowania w niniejszej sprawie i nie mogły stanowić podstawy wymierzenia kary .

Rozporządzenie to w myśl § 42 weszło w życie w dniu 28 kwietnia 2004 r., a zatem może mieć zastosowanie do stanów prawnych i faktycznych powstałych po dniu jego wejścia w życie. Rozporządzenie to nie zawiera bowiem przepisów przejściowych, zaś wyjątek określony w § 41 nie dotyczy niniejszej sprawy.

Natomiast zainstalowany w pojeździe strony przyrząd kontrolno-pomiarowy marki Kienzle miał tabliczkę pomiarową informującą, że badanie metrologiczne (legalizacyjne) zostało przeprowadzone w dniu 28 marca 2003 r.

Zgodnie z art. 29 powołanej ustawy – Prawo o miarach, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. (z wyjątkiem niektórych przepisów niedotyczących niniejszej sprawy) do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych prawna kontrola metrologiczna odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych, nie dłużej jednak niż przez 1 rok od dnia wejścia w życie ustawy, a więc do dnia 1 stycznia 2004 r.

Skoro zatem legalizacja urządzenia miała miejsce w dniu 28 marca 2003 r., a więc przed wejściem w życie przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach, to miał w sprawie zastosowanie przepis art. 29 tej ustawy.

Ustalenia zatem wymaga jakie przepisy dotychczasowe miały zastosowanie do określenia okresu ważności dowodu legalizacji tachografu.

Od dnia wejścia Polski do Unii Europejskiej obowiązywało rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz.WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r.), które w rozdziale VI Badanie i Kontrola w ust. 3 lit. a stanowi, że okresowe badania przyrządów zamontowanych w pojazdach są przeprowadzane co dwa lata.

Niezależnie zatem od tego, jakie przepisy obowiązywały na terenie Polski, to od dnia uzyskania członkostwa w Unii Europejskiej pierwszeństwo mają przepisy powołanego wyżej rozporządzenia Rady (EWG).

Skoro zatem okres badania przyrządów w pojeździe wynosi dwa lata, to znaczy, że przeprowadzona w dniu 2 marca 2005 r. kontrola, z której wynikało, że legalizacja tachografu była dokonana w dniu 28 marca 2003 r. nie wykazała, iż transport drogowy wykonywany był przez stronę z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów prawa.

Nie jest trafne powołanie się przez organ na naruszenie przez stronę § 30 powołanego rozporządzenia, który wprawdzie w załączniku nr 35 poz. 30 określał, że przyrządy kontrolne – tachografy samochodowe mają okres ważności dowodów legalizacji pierwotnej i jednostkowej, a także legalizacji ponownej 24 miesiące, lecz w ust. 2 pkt 1 stanowił, że okres ważności dowodu legalizacji wyrażony w miesiącach liczy się od pierwszego dnia miesiąca, w którym legalizacja została dokonana.

Zastosowanie bowiem tego przepisu w niniejszej sprawie prowadziłoby do tego, że rozporządzenie, które weszło w życie w dniu 28 kwietnia 2004 r. odnosiłoby się do sposobu liczenia początku terminu, który nastąpił w dniu 28 marca 2003 r., a więc przed wejściem w życie rozporządzenia.

To z kolei powodowałoby, że określony w załączniku nr 35 okres ważności dowodu legalizacji uległby skróceniu w niektórych wypadkach o blisko miesiąc.

Ponieważ jednak Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, pominął w swoich rozważaniach kwestię spójności wewnętrznej przepisów rozporządzenia oraz zgodność z obowiązującym prawem Unii Europejskiej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu i na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.