Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2522/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 3, 15 ust. 2 i 3, 8 ust. 6 pkt 3, 6 ust. 1, 7 ust. 1
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.
article: art. 107 par. 3, 156 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, 152, 200, 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Przemysław Żmich (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi T. T. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącej T. T. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpatrzeniu odwołania R. S., I. L., J. Z., T. T., A. T., decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] kwietnia 1967 r., nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2 z całości o powierzchni [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej hip. Nr [...], jako własność A. S.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 1967 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa z nieruchomości o pow. [...] m2 położonej w K. przy ul. [...], części o pow. [...] m2, ujawnionej w księdze wieczystej nr hip [...] jako własność A. S. Jednocześnie decyzją tą przyznano odszkodowanie spadkobiercom A. S.

Pismem z dnia 26 lipca 2007 r. M. S., T. T., R. S., J. T., W. O., A. W., B. T., H. W., B. W., J. Z., D. Z., A. T., A. Z. i I. L. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] kwietnia 1967 r., nr [...].

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] kwietnia 1967 r., nr [...].

Odwołanie od tej decyzji wnieśli R. S., I. L. oraz J. Z., T. T., A. T. W uzasadnieniu odwołania zarzucono, że nie wezwano na rozprawę biegłych, gdyż rozprawa wywłaszczeniowo-odszkodowawcza nie była przeprowadzona oraz, że postępowanie przeprowadzono bez udziału stron postępowania - spadkobierców A. S. Ponadto skarżący zarzucili, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało przeprowadzone bez udziału następców prawnych A. S., których adresy były znane organowi wywłaszczeniowemu z tytułu wcześniejszych wywłaszczeń części tej samej nieruchomości.

Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie ocenie podlegała decyzja wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Zaś zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy na obszarze miasta lub osiedla mogła być również wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości niezbędny dla planowej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. O wywłaszczenie dla tych celów mógł ubiegać się tylko właściwy organ administracji prezydium rady narodowej danego miasta (osiedla). Na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy na obszarze miasta, osiedla lub gromady mogła być również wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości z przeznaczeniem dla organizacji spółdzielczej i dla organizacji kółek rolniczych, o ile było to uzasadnione interesem społecznym lub państwowym. O wywłaszczenie dla tych organizacji mógł ubiegać się właściwy organ administracji prezydium wojewódzkiej lub powiatowej (miejskiej) rady narodowej na wniosek właściwej statutowo wojewódzkiej lub centralnej organizacji spółdzielczej, a na potrzeby organizacji kółek rolniczych - na wniosek wojewódzkiego związku kółek rolniczych. W przedmiotowej sprawie, o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości wystąpił Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. na wniosek Wojewódzkiego Związku [...], któremu przedmiotowa nieruchomość była niezbędna pod budowę bazy magazynowo-produkcyjnej dla Budowlanej Spółdzielni [...] nr [...] w K. Niezbędność wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na wskazany cel potwierdza decyzja nr [...] z dnia [...] listopada 1966 r., nr [...] wydana przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. Powyższą decyzją wydaną zgodnie z Planem Ogólnym miasta K. zatwierdzonym uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] kwietnia 1966 r., nr [...] ustalono lokalizację inwestycji - budowę bazy magazynowo - produkcyjnej na terenie położonym w K. przy ul. [...] róg [...]. Ponadto Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. w piśmie z dnia 8 grudnia 1966 r., nr [...] wyraziło zgodę na zmianę sposobu użytkowania i przejęcie powyższych gruntów, zgodnie z decyzją lokalizacyjną z dnia [...] listopada 1966 r. W czasie kiedy dokonano wywłaszczenia obowiązywał dekret z dnia 1 października 1947 r. o planowej gospodarce narodowej (Dz. U. z 1947 r. Nr 64, poz. 373) i zgodnie z tym dekretem każde zadanie gospodarcze mogło być realizowane wyłącznie w ramach ustalonego dekretem planu gospodarczego na dany rok lub na dłuższy okres. Decyzja ustalająca lokalizację inwestycji jedynie precyzowała i realizowała zamierzenia planu gospodarczego zgodnie z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie mogła być wydana, jeżeli dana inwestycja nie była przewidziana w zatwierdzonych planach gospodarczych. Zatem niezbędność i odpowiedniość wywłaszczanej nieruchomości ustalano nie w chwili wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego i wydawania decyzji wywłaszczeniowej, lecz wcześniej - w chwili uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego, ustalającego dla danej nieruchomości ściśle określone przeznaczenie. Wobec powyższego przepisy ustawy regulowały jedynie końcowy etap realizacji określonego wcześniej planu gospodarczego i nie pozwalały na podważenie ustaleń, w tym ustaleń dotyczących niezbędności i odpowiedniości - dokonanych w planie zagospodarowania przestrzennego. Ze względu na powyższe Wojewoda [...] prawidłowo ocenił, iż wywłaszczona nieruchomość była niezbędna pod budowę bazy magazynowo- produkcyjnej dla Budowlanej Spółdzielni [...] nr [...] w K. Tym samym spełniona została przesłanka dopuszczalności wywłaszczenia wskazana w art. 3 ust. 3 ustawy.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy. Umowa taka mogła być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Ustalenie ceny kupna nieruchomości następowało w oparciu o opinię biegłych z listy prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy obowiązek określony w ust. 1 nie ciążył na ubiegającym się o wywłaszczenie, jeżeli prowadzenie rokowań z właścicielem o dobrowolne odstąpienie nieruchomości natraﬁło na przeszkody trudne do pokonania, w szczególności jeżeli osoba właściciela lub jego miejsce pobytu są nieznane. W księdze wieczystej urządzonej dla wywłaszczonej nieruchomości nadal wpisany był zmarły w 1941 r. właściciel A. S. Jak wynika z postanowienia spadkowego Sądu Grodzkiego w K. z dnia [...] listopada 1949 r., sygn. akt [...] spadkobiercami po zmarłym byli J. O., A. T., J. T., S. T., J. S. oraz K. S. Mając na uwadze, to że ubiegający się o wywłaszczenie nie dysponował postanowieniem spadkowym po A. S. wystąpił pismem z dnia 21 grudnia 1966 r. do spadkobierców A. S. na ręce K. S. (jednego ze spadkobierców A. S.) z ofertą dobrowolnego odstąpienia nieruchomości za cenę [...] zł. Z zachowanych akt archiwalnych wynika, iż oferta została odebrana przez K. S. w dniu 24 grudnia 1966 r., jednakże pozostała bez odpowiedzi. Tym samym nie można stwierdzić rażącego naruszenia przepisu art. 6 ust. 1 i ust. 4 ustawy.

Zgodnie z art. 15 ustawy wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie. Przedmiotowy wniosek Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. z dnia 23 czerwca 1967 r., nr [...] o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości zawierał wszystkie wymagane treścią przepisu elementy. Na podstawie art. 16 ustawy o wszczęciu postępowania organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiał, za dowodem doręczenia, właściciela nieruchomości i osoby, którym na nieruchomości służyły prawa rzeczowe ograniczone. Odpis zawiadomienia wywieszało się na tablicy ogłoszeń właściwej rady narodowej gromadzkiej (miejskiej, osiedla). Zawiadomieniem z dnia 8 lutego 1967 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych powiadomiło strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, jak również o terminie i miejscu rozprawy, którą wyznaczono na dzień 7 marca 1967 r. Powyższe zawiadomienie zostało skierowane do spadkobierców A. S. na ręce K. S. W niepełnych aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia powyższego zawiadomienia, jednakże z protokołu rozprawy wynika, że strony i osoby zainteresowane o terminie i miejscu rozprawy były należycie powiadomione.

Zgodnie z art. 17 ustawy zainteresowani mieli prawo w ciągu 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia lub w ciągu 21 dni od dnia wywieszenia obwieszczenia przeglądać w biurze organu do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej wniosek o wszczęciu postępowania wraz z załącznikami oraz zgłaszać wnioski. Z akt sprawy nie wynika, aby zostały zgłoszone jakieś żądania, czy wnioski lub też, aby zostało przedłożone postanowienie o nabyciu praw do spadku po byłym właścicielu. Zgodnie z art. 19 ustawy osoba nie ujawniona jako właściciel w księdze wieczystej lub zbiorze dokumentów, która w toku postępowania zgłosiła i udowodniła swoje prawo własności do nieruchomości mogła zostać dopuszczona przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej do uczestniczenia postępowaniu w charakterze strony.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy decyzję wydawano po przeprowadzeniu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. W przedmiotowej sprawie rozprawa odbyła się w wyznaczonym terminie. Jednocześnie nikt ze spadkobierców A. S. nie stawił się na rozprawę. Wojewoda [...] prawidłowo zatem uznał, że decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] kwietnia 1967 r., nr [...], w części wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości wydana została prawidłowo.

Odnosząc się do kwestii prawidłowości ustalenia i przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość Minister zauważył, że zgodnie z treścią art. 21 ustawy odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalano na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez właściwy organ. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Wojewoda [...] prawidłowo stwierdził, że brak biegłych na rozprawie nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Z treści art. 21 ustawy wynikał obowiązek przeprowadzenia rozprawy. Ustalenie więc odszkodowania i dokonanie wywłaszczenia bez przeprowadzania rozprawy mogłoby ewentualnie podlegać ocenie pod kątem wystąpienia podstawy stwierdzenia nieważności, przewidzianej art. 156 § 1 pkt 2 kpa, natomiast brak biegłych na rozprawie stanowi wprawdzie naruszenie art. 21 ustawy, jednakże nie może być oceniany w kategoriach przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Minister zauważył, że biegły brał udział w postępowaniu wywłaszczeniowo-odszkodowawczym poprzez sporządzenie operatu szacunkowego. W przedmiotowej sprawie zachowała się bowiem opinia szacunkowa sporządzona przez inż. S. U. - biegłego z listy wojewody - z dnia 19 stycznia 1967 r. Jak wynika z opisu nieruchomości zawartego w opinii szacunkowej, organ był zobligowany do ustalenia odszkodowania w trybie art. 8 ust. 6 pkt 3 ustawy. Zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 3 ustawy, jeżeli wywłaszczeniu podlegała część gruntu w mieście lub osiedlu, a pozostała część wynosiła nie mniej niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej w danej miejscowości na budowę domu jednorodzinnego wolnostojącego, odszkodowanie obliczało się jak za grunt rolny klasy I w streﬁe miejskiej okręgu I. Ponadto zgodnie z zarządzeniem Ministra Rolnictwa z dnia [...] września 1962 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. Nr 72, poz. 335), cena za 1 hektar wynosiła 36000 zł, czyli za m2 - 3,60 zł. W przedmiotowej sprawie powierzchnia wywłaszczonego gruntu została pomnożona przez kwotę 3,60 zł (892x3,60=3211). Taka też kwota została podana w opinii biegłego. Opinia ta stanowiła faktyczną podstawę rozstrzygnięcia o wysokości odszkodowania przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Zatem odszkodowanie przyznawane w trybie ustawy było ustalane wg. sztywnych obowiązujących stawek za m2 powierzchni gruntu (grunt rolny klasy I w streﬁe miejskiej okręgu I). Ze względu na to, że sporządzenie wyceny wartości wywłaszczanych gruntów dokonywano w oparciu o jednolite i sztywne stawki przewidziane przepisami, które nie podlegały negocjacjom oraz zważywszy na związanie biegłych przy sporządzaniu wycen wartości nieruchomości ówczesnymi przepisami Minister zauważył, że obliczenie należnego za wywłaszczenie nieruchomości odszkodowania miało charakter prostego działania matematycznego, polegającego na przemnożeniu obowiązujących stawek przez liczbę metrów kwadratowych powierzchni wywłaszczonego gruntu. Zatem, wziąwszy pod uwagę zasady dokonywania wyceny wywłaszczanych nieruchomości określone powyższymi, Minister stwierdził, że odszkodowanie w wysokości [...] zł przyznane za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone prawidłowo.

Od decyzji Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r., nr [...] T. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy poprzez nie zawiadomienie o wszczęciu postępowania zakończonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] kwietnia 1967 r., nr [...] właścicieli wywłaszczanej nieruchomości, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa i winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji wywłaszczeniowej; 2) art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy poprzez niezawiadomienie właścicieli wywłaszczanej nieruchomości o miejscu i terminie rozprawy, co stanowi rażące naruszenie art. 18 ust. 2 ustawy w rozumieniu art. 156 § l pkt 2 Kpa; 3) art. 156 § 1 pkt 2 Kpa przez jego niezastosowanie sprowadzające się do wyrażenia przez organy I i II instancji błędnego poglądu prawnego, że brak udziału w postępowaniu bez własnej winy którejkolwiek ze stron postępowania może być przesłanką wznowienia postępowania, przy czym nie stanowi to podstawy wznowienia postępowania, co pozostaje w sprzeczności z poglądami doktryny i jednoznacznym stanowiskiem orzecznictwa - że o wszczęciu postępowania w sprawie wywłaszczenia powinien być zawiadomiony właściciel nieruchomości za dowodem doręczenia, przy czym brak takiego zawiadomienia rażąco narusza prawo w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu; 4) art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, w warunkach nie wystąpienia przez ubiegającego się o wywłaszczenie przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego do właścicieli nieruchomości wywłaszczanej o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, co stanowi rażące naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy i winno skutkować unieważnieniem decyzji wywłaszczeniowej; 5) art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 21 ustawy poprzez utrzymanie, w mocy decyzji Wojewody [...], w sytuacji gdy, w przeprowadzonej, w toku postępowania wywłaszczeniowego rozprawie nie brał udziału biegły oraz nie został on wysłuchany, co stanowi rażące naruszenie art. 21 ustawy; 6) art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy przez odmowę unieważnienia decyzji wywłaszczeniowej mimo, iż jej właściciele nie otrzymali odszkodowania, co stanowi rażące naruszenie przepisu art. 7 ust. 1 ustawy i podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa; 7) art. 7 i art. 77 § 1 Kpa poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie; 8) art. 80 Kpa przez dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadą swobodnej oceny dowodów poprzez pominięcie zawnioskowanych przez skarżących dokumentów oraz zmarginalizowanie ich twierdzeń oraz stanowisk zawartych w kolejnych pismach, co do prawidłowości przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. W skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o oddalenie skargi i jednocześnie podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Sąd podziela stanowisko Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, który twierdzi, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka z art. 3 ust. 3 ustawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że przedmiotowy grunt położony przy ul. [...] był objęty społecznym procesem inwestycyjnym polegającym na budowie bazy magazynowo – produkcyjnej dla Budowlanej Spółdzielni [...] Nr [...] w K., która na mocy decyzji Prez. MRN podlegała przedkwaterowaniu z dotychczasowych pomieszczeń, z uwagi na rozpoczęcie budowy budynku ZUS (decyzja lokalizacyjna Nr [...], pismo, Prezydium PRN w K. z dnia 8 grudnia 1966 r.). O wywłaszczenie ubiegał się właściwy organ miejskiej rady narodowej na wniosek wojewódzkiej organizacji spółdzielczej (pismo Wojewódzkiego Związku Spółdzielni Pracy w K. Nr [...], wniosek Prezydium MRN w K. z dnia 23 stycznia 1967 r.).

Sąd podziela też stanowisko Ministra co do tego, że wniosek wywłaszczeniowy pochodził od ubiegającego się o wywłaszczenie – Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. (art. 3 ust. 3 w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy), zawierał konieczne informacje i dokumenty, o których mowa w art. 15 ust. 2 i 3 ustawy, co wynika z dokumentów archiwalnych nadesłanych organowi nadzoru wraz z pismem Archiwum Państwowego w K. z dnia 11 stycznia 2008 r., nr [...].

Trafnie też wskazał Minister, że w postępowaniu wywłaszczeniowym organ sporządził zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy (pismo Prezydium WRN w K. z dnia 8 lutego 1967 r.). Z akt sprawy wynika, że miała miejsce rozprawa administracyjna (protokół z dnia 7 marca 1967 r.).

Trafnie też wskazał organ, że odszkodowanie za wywłaszczenie zostało ustalone prawidłowo. Z akt sprawy wynika, że biegły S. U. przeprowadził oględziny na gruncie (protokół z dnia 4 stycznia 1967 r.). Z wyceny gruntu wynika, że szacowane grunty miały charakter rolny. Biegły miał na uwadze przepisy art. 8 ust. 6 pkt 3 ustawy w zw. z przepisami zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] września 1962 r. w sprawie ceny warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M. P. Nr 72, poz. 335 ze zm.). Trzeba mieć na uwadze, że biegły szacował nieruchomość według najwyższej, możliwej stawki [...] zł za 1 ha gruntu położonego w okręgu I strefie miejskiej, klasa gruntu I. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że brak udziału biegłego na rozprawie nie mógł być zakwalifikowany jako rażące naruszenie prawa. Trzeba wskazać, że ówczesne przepisy nie dawały biegłemu z zakresu szacowania nieruchomości swobody w zakresie wyceny gruntu rolnego. Wycena biegłego, jeżeli chodzi o szacowanie takiego gruntu, oparta była nie na jego swobodnym doborze rynku nieruchomości porównawczych i określeniu cech nieruchomości wpływających na wartość działki (biegły nie określał wartości rynkowej gruntu), ale miała oparcie na sztywnych kryteriach wynikających z przepisów art. 8 ustawy i zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] września 1962 r., w tym działaniach matematycznych. Wobec tego jako rażącego naruszenia prawa nie można było zakwalifikować tego, że wycena była sporządzona przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego i że w rozprawie nie brał udziału biegły. Wobec tego nie można podzielić stanowiska T. T., że odszkodowanie zostało ustalone w sposób rażąco naruszający prawo.

Zastrzeżenia Sądu budzi natomiast stanowisko Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej i Wojewody [...], którzy przyjęli, że w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy, ponieważ w księdze wieczystej ujawniony był zmarły właściciel, ubiegający o wywłaszczenie nie dysponował postanowieniem spadkowym, a pismem z dnia 21 grudnia 1966 r. Zarząd Budowlanej Spółdzielni [...] Nr [...] w K. wystąpił z ofertą dobrowolnego odstąpienia nieruchomości za cenę [...] zł do spadkobierców A. S. na ręce K. S., który tą ofertę odebrał 24 grudnia 1966 r.

Sąd zwraca uwagę, że w dacie kierowania oferty do K. S. istniało już postanowienie spadkowe z dnia [...] listopada 1949 r., sygn. akt [...], które wskazywało spadkobierców A. S. – J. O., A. T., J. T., S. S., J. S. i K. S. Z zaświadczenia z Kw p.n. K. Nr hip.[...], którym dysponował ubiegający się o wywłaszczenie, a które nosi datę wcześniejszą, niż oferta kierowana do K. S. wynika wyraźnie, że otwarte jest postępowanie spadkowe po A. S. O tym, że po A. S. są spadkobiercy wiedziało Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K., które popierało wniosek Spółdzielni o wywłaszczenie części nieruchomości przy ul. [...], co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wcześniejszego wniosku o wywłaszczenie innej nieruchomości (wniosek z dnia 7 października 1964 r.). We wniosku tym podane są też adresy spadkobierców. Świadomośc istnienia spadkobierców po A. S. miał też biegły sporządzający opinię szacunkową, która nosi datę wcześniejszą, niż data skierowania oferty do K. S.. Z akt sprawy nie wynika, że K. S. był pełnomocnikiem pozostałych spadkobierców. W żadnym z pism kierowanych do K. S. nie wskazano nawet, że jest on pełnomocnikiem. Brak chociażby dowodów pośrednich wskazujących na, to, że K. S. był pełnomocnikiem pozostałych spadkobierców A. S. Uszło uwadze Ministra, że we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 4 stycznia 2011 r. spadkobiercy po A. S., w tym bezpośredni spadkobierca po K. S. (A. Z.) wskazali, że K. S. nie miał umocowania do działania w imieniu pozostałych spadkobierców.

Z powyższego wynika, że ubiegający się o wywłaszczenie miał – obiektywnie rzecz biorąc – wiedzę o śmierci A. S., miał wiedzę o spadkobiercach po tej osobie i o ich adresach zamieszkania. Wobec tego w niniejszej sprawie nie istniały trudne do pokonania przeszkody, o których mowa w art. 6 ust. 4 ustawy, uniemożliwiające realizację obowiązku z art. 6 ust. 1 ustawy. Konsekwencją powyższego oraz tego, że brak dowodu na to, iż K. S. był pełnomocnikiem pozostałych spadkobierców po A. S., jest to, że ubiegający się o wywłaszczenie nie wystąpił do pięciu spadkobierców po A. S. o dobrowolne odstąpienie nieruchomości w trybie z art. 6 ust. 1 ustawy.

Sąd zwraca uwagę, że obowiązek wyczerpania trybu nabycia nieruchomości, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy był materialnoprawnym warunkiem dopuszczalności wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Brak realizacji tego obowiązku przez ubiegającego się o wywłaszczenie obligował organ do oddalenia wniosku o wywłaszczenie na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy).

Wobec powyższego w niniejszej sprawie – zdaniem Sądu – decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] kwietnia 1967 r., nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2 została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 6 ust. 1 ustawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd podziela stanowisko Ministra, że kwestia niezawiadomienia właścicieli wywłaszczanej nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, czy o terminie rozprawy sprowadza się do braku zapewnienia udziału stronom we wszystkich stadiach postępowania, co można by zakwalifikować jako podstawę do wznowienia postępowania wywłaszczeniowego (art. 145 § 1 pkt 4 Kpa), a nie jako przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 1 Kpa. Sąd zwraca uwagę, że nadzwyczajne tryby postępowania nie są w stosunku do siebie konkurencyjne. Kwalifikowane wady postępowania usuwane są w ramach wznowienia postępowania, a kwalifikowane wady decyzji w postępowaniu nieważnościowym. Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, co do tego, że decyzja wywłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 1 ustawy, z tego powodu, że właściciele nie otrzymali odszkodowania. Wypłata odszkodowania jest bowiem zdarzeniem następczym w stosunku do ustalenia odszkodowania, które było niezbędnym elementem decyzji wywłaszczeniowej. Zagadnienie to pozostaje zatem poza oceną legalności decyzji wywłaszczeniowej, która dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] weźmie pod uwagę zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną. Organ wyjaśni, czy w sprawie nie występują przeszkody do stwierdzenia nieważności decyzji, o których mowa w art. 156 § 2 Kpa. W zależności od poczynionych ustaleń organ podejmie dalsze czynności lub wyda stosowny akt, który uzasadni zgodnie z wymogami z art. 107 § 3 Kpa.

Mając to na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 z dnia 13 marca 2012 r.) orzekł, jak w sentencji wyroku.