Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2025/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 20, art. 138, art. 298
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 11/13 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 11/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w [...] utrzymał w mocy decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w O. z dnia [...] stycznia 2012 r. ustalającą wymiar kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu z terenu Sklepu [...] nr [...] przy ul. [...] w O.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w O., decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. ustalił dla [...] S.A. wymiar kary biegnącej w wysokości 175,04 zł na dobę, za przekroczenie w porze nocy o 8,1 dB dopuszczalnego poziomu hałasu przenikającego do środowiska z terenu Sklepu [...] nr [...] przy ul. [...] w O., określonego decyzją Prezydenta Miasta Olsztyna z dnia [...] września 2010 r. Jednocześnie organ ustalił termin, od którego kara biegnąca będzie naliczana, na dzień 12 grudnia 2011 r.

Rozpatrując sprawę w związku z wniesionym odwołaniem Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że Prezydent Miasta Olsztyn ostateczną decyzją z dnia [...] września 2010 r. ustalił dopuszczalny poziom dźwięku (wyrażony równoważnym poziomem dźwięku A) przenikający do środowiska w porze nocy, ze źródeł znajdujących się na terenie sklepu [...] Nr [...], w wysokości 45 dB. Decyzja ta została skierowana do [...] S.A. [...]. Pomiary kontrolne hałasu przenikającego do środowiska w wyniku eksploatacji urządzeń zainstalowanych w tym sklepie przeprowadzone przez Akredytowane Laboratorium Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w O. w dniu 12 grudnia 2011 r. wykazały przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w porze nocy, określonego ww. decyzją Prezydenta Miasta Olsztyn. Pomiary hałasu przeprowadzono w dwóch punktach pomiarowych: punkt nr 1 został zlokalizowany na granicy terenu chronionego akustycznie i terenu na którym znajduje się sklep, a punkt nr 2 zlokalizowany został w świetle zamkniętego okna, przy elewacji bloku znajdującego się przy ul. [...]. Przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w porze nocy, wynoszące 8,1 dB, stwierdzono w punkcie pomiarowym nr 1, natomiast w punkcie pomiarowym nr 2 nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu. Pismem z dnia 5 stycznia 2012 r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zawiadomił [...] S.A. o stwierdzonym przekroczeniu dopuszczalnego poziomu hałasu oraz o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia wymiaru kary biegnącej.

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w O. prawidłowo, na podstawie przepisów art. 298 ust. 1 pkt 5, art. 299 ust. 1 pkt 1, art. 300, i art. 315 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25 poz. 150 ze zm.) oraz przepisów obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 21 października 2010 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu na rok 2011 (M.P. Nr 78, poz. 965), decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. ustalił dla [...] S.A. wymiar kary biegnącej. Stwierdzone w porze nocy przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu wyrażonego równoważnym poziomem dźwięku A wynosi 8,1 dB. Jest to przekroczenie w skali doby. Zgodnie z ww. obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 21 października 2010 r. jednostkowa stawka kary za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w porze nocy w przedziale "powyżej 5 dB do 10 dB" wynosi 21,61 zł za każdy dB przekroczenia. Zatem wymiar kary biegnącej wynosi: 8,1 dB/dobę x 21,61 zł/dB = 175,04 zł/dobę i jest zgodny z ustaleniami organu pierwszej instancji.

W ocenie organu odwoławczego, za bezzasadny należało uznać zarzut wadliwego ustalenia stanu faktycznego. Pomiary hałasu przeprowadzone zgodnie z metodyką referencyjną zawartą w załączniku nr 6 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości, emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz. U. Nr 206, poz. 1291) przez Akredytowane Laboratorium Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w O. w dniu 12 grudnia 2011 r. w porze nocy bezspornie wykazały przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, określonego decyzją Prezydenta Miasta Olsztyn z dnia [...] września 2010 r., zatem organ miał podstawy do zastosowania art. 299 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska i do stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu, a następnie wydania zaskarżonej decyzji.

W skardze na powyższą decyzję Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 662 § 1 Kodeksu cywilnego i art. 61 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, art. 298 ust. 1 pkt 5, art. 299 ust. 1 pkt 1, art. 300 i art. 315 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz art. 8, art. 80 i art. 84 § 1 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W uzasadnieniu Sąd podniósł, że z materiału dowodowego sprawy wynika, iż ustalenia wymiaru kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu z terenu Sklepu [...] nr [...] dokonano zgodnie z właściwymi przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.). Następnie Sąd wskazał na przepisy art. 298 ust. 1 pkt 1 i 5, art. 300 ust. 1, 2, 4 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz art. 315 pkt 1 i 2 tej ustawy i wyjaśnił, że skarżąca Spółka przekroczyła dopuszczalny poziom dźwięku przenikający do środowiska w porze nocy ze źródeł znajdujących się na terenie przedmiotowego sklepu, ustalony w ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Olsztyn z dnia [...] września 2010 r. na 45 dB w porze nocy. Kontrolne pomiary przeprowadzone przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w O. w dniu [...] grudnia 2011 r. wykazały przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu o 8,1 dB w porze nocy. O wynikach kontroli poinformowano skarżącą.

W tych okolicznościach organ pierwszej instancji obowiązany był, stosownie do art. 300 ust. 1 ww. ustawy, do wszczęcia postępowania i wydania decyzji określającej wymiar kary biegnącej. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że organ pismem z dnia 5 stycznia 2012 r. powiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania. Organ pierwszej instancji w oparciu o art. 298 ust. 1 pkt 5 i art. 300 ustawy decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. ustalił dla [...] S.A. (obecnie [...] S.A.) wymiar kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w porze nocy, jak również termin jej naliczania od dnia zakończeniu pomiarów. Wysokość kary została ustalona zgodnie z przepisami obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 21 października 2010 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2011 (M.P. Nr 78 poz. 965).

Zdaniem Sądu skarżąca Spółka przekroczyła dopuszczalny poziom dźwięku przenikającego do środowiskowa w porze nocnej ze źródeł znajdujących się na terenie spornego sklepu o 8,1 dB (decyzja Prezydenta Miasta Olsztyn z dnia [...] września 2010 r. ustaliła ten dźwięk na 45 dB w porze nocnej), co wykazały pomiary dokonane przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w O.

W świetle powyższego Sąd stwierdził, że chybione są zarzuty skargi naruszenia art. 298 ust. 1 pkt 5, art. 299 ust. 1 pkt 1, art. 300 i 315 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Zdaniem Sądu nieuprawniony jest również zarzut, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. w związku z art. 662 § 1 Kodeksu cywilnego i art. 61 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, albowiem Spółka posiada tytuł prawny do nieruchomości w rozumieniu art. 3 pkt 31 ustawy Prawo ochrony środowiska w postaci umowy najmu zawartej w dniu 23 grudnia 2008 r. z G.P., użytkownikiem wieczystym gruntu (działka nr [...]) i właścicielem posadowionego na tym gruncie budynku.

Nadto Sąd wskazał, że kwestia podmiotu odpowiedzialnego za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu została rozstrzygnięta na etapie wydawania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu i dopóki decyzja ta, która jest ostateczna, funkcjonuje w obrocie prawnym, to korzysta z przymiotu zgodności z prawem, a organy orzekające w niniejszej sprawie nie były uprawnione do weryfikacji ustaleń tej decyzji.

Badając sprawę Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez organ wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem uznał, iż organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy w sprawie.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Sąd wniesioną skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca Spółka zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości. Orzeczeniu temu zarzucono naruszenie:

1. art. 156 § 1 pkt 4, 5 i 6 K.p.a. w związku z art. 662 § 1, 681 i 684 Kodeksu cywilnego i art. 61 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) poprzez niewłaściwą wykładnię - obok podstawy nieważności decyzji organu pierwszej instancji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 (została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie), zachodzi także podstawa wymieniona w pkt 5 tego przepisu - była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (bo skarżącej jako najemcy nie przysługiwało prawo, ani nie obciążał obowiązek wykonania prac ograniczających emisję hałasu) i pkt 6 - w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (bo wynajmujący mógłby zarzucać najemcy zniszczenie lub uszkodzenie jego rzeczy) - co Sąd pierwszej instancji niewłaściwie skontrolował;

2. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie - uzasadnienie decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2012 r. cechuje brak logicznego związku i zgodności z rozstrzygnięciem i jego treścią, rozbieżność wywodów z rozstrzygnięciem, niedokładność wywodów i ich zbytnia zwięzłość, niekompletność motywów, nieczytelność, co czyni zaskarżony wyrok oddalający skargę błędnym, z czego Sąd pierwszej instancji także nie wyciągnął skutków;

3. art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 84 § 1 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie - Sąd pierwszej instancji uchybił obowiązkowi skontrolowania wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.). Dopiero na podstawie tak zebranego materiału dowodowego zobowiązane były organy ocenić czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.), a w powyższy sposób uchybiono także pozostałym wymienionym wyżej przepisom postępowania (zwłaszcza wymogowi pogłębiania zaufania i wyjaśniania zasadności przesłanek). Pomiar hałasu wykonany przez Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w R. (w sprawozdaniu z dnia 4 maja 2011 r.) neguje przekroczenie poziomu dopuszczalnego hałasu. Dodatkowo, w celu ograniczenia emisji hałasu do środowiska z terenu sklepu [...] [...] zostały w dniu 6 stycznia 2012 r. (a zatem przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji) wykonane dalsze prace;

4. art. 298 ust. 1 pkt 5, art. 299 ust. 1 pkt 1, art. 300 ust. 1, 2 i 4 oraz art. 315 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tj. Dz. U. z 2008r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), poprzez niewłaściwe zastosowanie – Sąd pierwszej instancji zaakceptował wymierzenie skarżącej kary biegnącej, chociaż skarżąca nie dopuściła się przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu;

5. art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie – Sąd pierwszej instancji winien stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji, jako że zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a.

W ocenie skarżącej Spółki z powyższych podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia wypływa bezpośredni ich związek z treścią zaskarżonego wyroku, wyrażający się następującą zależnością - gdyby nie doszło do wymienionych wyżej naruszeń, nie zostałby wydany zaskarżony, wadliwy wyrok - stąd wniosek skarżącej o istotnym wpływie wymienionych wyżej naruszeń przepisów postępowania na zaskarżony wyrok.

Mając na uwadze powyższe skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na jej rzecz kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi według norm prawem przewidzianych (wraz z kosztami zastępstwa pełnionego przez radcę prawnego).

W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie przytoczonych wyżej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia enumeratywnie wymienionych w § 2 tego przepisu przesłanek nieważności, zatem przedmiotową skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie podstawowy zarzut skargi kasacyjnej zmierza do wykazania, iż skarżąca kasacyjnie Spółka nie powinna być adresatem decyzji ustalającej wymiar kary biegnącej, albowiem jest wyłącznie najemcą obiektu, w którym doszło do przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu w godzinach nocnych. Tym samym [...] S.A. nie odpowiada za poziom hałasu w Sklepie [...] nr [...] przy ul. [...] w O., a wydana w niniejszej sprawie decyzja dotknięta jest wadą nieważności, w tym w szczególności została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Stroną, jak podniesiono, winien być G.P., jako uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego (własność) do władania instalacją.

Poglądu tego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie można zaakceptować.

W przedmiotowej sprawie jest niesporne, iż lokal w którym znajduje się Sklep [...] nr [...] w O. przy ul [...] wynajmowany jest przez skarżącą kasacyjnie Spółkę na prowadzenie działalności gospodarczej od G.P. w oparciu o umowę najmu z dnia 23 grudnia 2008 r. Jednocześnie nie jest także kwestionowane, że wobec skarżącej kasacyjnie Spółki wydano ostateczną decyzję Prezydenta Miasta Olsztyna z dnia [...] września 2010 r. znak: [...] o dopuszczalnym poziomie hałasu ze źródeł znajdujących się w przedmiotowym sklepie. Ustalono ten poziom w godzinach nocnych na 45 dB.

Natomiast pomiary rozpoczęte w dniu 12 grudnia 2011 r. przez zespół pomiarowy Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska jednoznacznie potwierdziły, iż poziom hałasu w trakcie pracy instalacji chłodniczej oraz wentylacyjnej w godzinach nocnych wynosił 53,1 dB co wskazało na przekroczenie w Sklepie [...] nr [...] w O. przy ul. [...] dopuszczalnej normy hałasu określonej w decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu o tej porze o 8,1 dB.

Dlatego też mając na uwadze powyższe ustalenia kontrolne wobec przekroczenia, określonego w decyzji Prezydenta Miasta Olsztyna z dnia [...] września 2010 r., progu poziomu hałasu w godzinach nocnych (art. 298 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo ochrony środowiska, tj. Dz. U. Nr 25 z 2008 r., poz. 150 ze zm.), Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w O. skierował do skarżącej kasacyjnie Spółki decyzję o ustaleniu, na podstawie art. 300 i 315 ustawy Prawo ochrony środowiska, wymiaru kary biegnącej w wysokości 175,04 zł/dobę począwszy od pierwszego dnia kontroli, tj. od dnia 12 grudnia 2011 r.

Nie budzi jakichkolwiek wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż adresatem decyzji o wymierzeniu kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu z terenu sklepu [...] nr [...] w O. przy ul. [...] określonego w decyzji Prezydenta Miasta Olsztyna z dnia [...] września 2010 r. znak. [...] o dopuszczalnym poziomie hałasu powinna być skarżąca kasacyjnie Spółka.

Należy w pełni podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż powołana wyżej decyzja Prezydenta Miasta Olsztyna z dnia [...] września 2010 r. o dopuszczalnym poziomie hałasu w porze nocnej ze źródeł znajdujących się na terenie Sklepu [...] prowadzonego przez skarżącą kasacyjnie Spółkę, przesądziła na etapie wydawania tejże decyzji kwestię podmiotu odpowiedzialnego za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu. To skarżąca kasacyjnie Spółka w tych okolicznościach, zobowiązana jest na mocy ww. decyzji do przestrzegania wskazanych wymagań ochrony środowiska w zakresie poziomu dopuszczalnego hałasu w godzinach nocnych ze źródeł znajdujących się na terenie prowadzonego sklepu [...], a nie jak zaznaczono w kasacji wynajmujący stronie powierzchnię sklepową właściciel instalacji. Tak więc dopóki w obrocie prawnym pozostaje ta ostateczna decyzja Prezydenta Miasta Olsztyna z dnia [...] września 2010 r., to korzysta ona z przymiotu zgodności z prawem i wbrew stanowisku zawartemu w motywach skargi kasacyjnej nie może ona podlegać ocenie sądu administracyjnego w ramach dokonywania sądowej kontroli legalności ostatecznej decyzji o ustaleniu wymiaru kary biegnącej, gdyż nie pozostaje w granicach sprawy (art. 135 P.p.s.a.), której dotyczy skarga. Tym bardziej ocenie takiej nie może podlegać decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Olsztyna z dnia [...] września 2010 r.

Ponadto dodać należy, iż zgodnie z art. 275 ustawy Prawo ochrony środowiska do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska.

Ustalając krąg podmiotów zobowiązanych do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych niezbędne staje się sięgnięcie do art. 3 pkt 20 ustawy Prawo ochrony środowiska - zawierającego ustawową definicję tego pojęcia. A więc stosownie do tej normy przez podmiot korzystający ze środowiska rozumie się:

a) przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 i Nr 180, poz. 1280), a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego oraz osoby wykonujące zawód medyczny w ramach indywidualnej praktyki lub indywidualnej specjalistycznej praktyki,

b) jednostkę organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,

c) osobę fizyczną niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia;

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej w art. 4 ust. 1 stanowi, iż przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą.

W tej sprawie zatem niewątpliwie przedsiębiorcą jest osoba prawą, tj. [...] S.A. – prowadząca działalność handlową w Sklepie [...] w O. przy ul. [...] – na rzecz której wydano decyzję z dnia [...] września 2010 r. o dopuszczalnym poziomie hałasu emitowanego do środowiska z terenu ww. Sklepu. Dlatego też to skarżąca kasacyjnie Spółka jest tym podmiotem, który korzysta ze środowiska i w tym zakresie zobowiązana jest do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych.

Wskazywanie na przesłankę bycia najemcą obiektu, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza nie pozwala na zmianę wyrażonego wyżej poglądu. Jak wynika z dyspozycji art. 138 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, eksploatacja instalacji oraz urządzenia zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska jest, z zastrzeżeniem art. 139, obowiązkiem ich właściciela, chyba że wykaże on, iż władającym instalacją lub urządzeniem jest na podstawie tytułu prawnego inny podmiot.

Z art. 138 ustawy Prawo ochrony środowiska wynika, że po spełnieniu określonych wymagań formalnych właściciel instalacji lub urządzenia, może skutecznie uwolnić się od odpowiedzialności za prawidłowość ich eksploatacji, a co za tym idzie, również zezwolenie na korzystanie ze środowiska będzie zobowiązany uzyskać inny podmiot niż właściciel. Następstwem takiego stanu będzie również to, że obowiązek uiszczenia opłat za korzystanie ze środowiska będzie mógł spoczywać na innym podmiocie niż właściciel instalacji lub urządzenia.

Generalnie jednak eksploatacja urządzeń i instalacji obciąża nie tylko właściciela, ale również i inne podmioty dysponujące tytułem prawnym do instalacji i urządzenia. Zgodnie z art. 3 pkt 41 ustawy Prawo ochrony środowiska, pod pojęciem tytułu prawnego - rozumie się prawo własności, użytkowanie wieczyste, trwały zarząd, ograniczone prawo rzeczowe albo stosunek zobowiązaniowy.

Zatem tytułem prawnym do instalacji może być również prawo uzyskane na podstawie stosunku zobowiązaniowego takiego jak najem, dzierżawa, leasing, czy też użyczenie regulowane na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Tak więc skarżąca kasacyjnie Spółka, dysponująca tytułem prawnym (wskazana wyżej umowa najmu) do władania instalacją w Sklepie [...] w O. przy ul. [...] przy jednoczesnym zobowiązaniu jej decyzją Prezydenta Miasta Olsztyna z dnia [...] września 2010 r., do przestrzegania dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego do środowiska z terenu ww. Sklepu w godzinach nocnych nie może skutecznie wskazywać na właściciela instalacji jako tego, który jest stroną postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za przekroczenie tych norm hałasu emitowanego z terenu przedmiotowego Sklepu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, właściciel instalacji skutecznie uwolnił się od odpowiedzialności za prawidłowość eksploatacji przedmiotowej instalacji, a więc nie może, wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, odpowiadać za poziom emisji hałasu do środowiska we wskazywanym Sklepie. Nie można było zatem również w takiej sytuacji kierować do właściciela instalacji decyzji ustalającej wymiar kary biegnącej.

Dlatego też, w tych okolicznościach sprawy, zasadnie adresatem decyzji wymierzającej karę biegnącą uczyniono [...] S.A. jako podmiot korzystający ze środowiska oraz zobowiązany do eksploatacji instalacji zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska na podstawie posiadanego tytułu prawnego.

Dlatego też całkowicie chybione są zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie. Niezależnie od tego, iż Sąd pierwszej instancji nie stosował tych przepisów to również nie można przede wszystkim Sądowi temu zarzucić, iż naruszył ww. normy poprzez ich niezastosowanie, albowiem nie było, w okolicznościach tej sprawy, takiej potrzeby.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie Spółki, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował konstrukcję prawną z art. 151 P.p.s.a. oddalenia wniesionej skargi, albowiem kwestionowana decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2012 r. odpowiada prawu.

Decyzja wymierzająca skarżącej kasacyjnie Spółce karę biegnącą za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu z terenu Sklepu [...] nr [...] w O. przy ul. [...], określonego w decyzji Prezydenta Miasta Olsztyna z dnia [...] września 2010 r. nie została, wbrew stanowisku strony, skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, o czym już wyżej wskazano. Tym samym nie została ona wydana z wadą kwalifikowaną o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.

Nie można również przyjąć, by decyzja powyższa zawierała wadę z pkt 5 art. 156 § 1 K.p.a., a więc, że byłaby niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność miała charakter trwały jak też, że w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą - art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a.

Przesłanka niewykonalności decyzji z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. rozumiana jest szeroko (por. wyroki sygn. akt: II GSK 689/09 z dnia 29 września 2010; II OSK 1796/07 z dnia 13 stycznia 2009 r.; II OSK 1365/07 z dnia 13 listopada 2008 r.; II OSK 590/07 z dnia 3 czerwca 2008 r. dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) i obejmuje zarówno niewykonalność prawną jak i faktyczną.

Niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do decyzji z uwagi na istniejący w obowiązującym porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostający w sprzeczności z wydaną decyzją. Natomiast niewykonalność faktyczna decyzji to trwała niemożność jej wykonania z pozaprawnych przyczyn obiektywnych o charakterze nieusuwalnym. Ten nieusuwalny charakter niemożności wykonania decyzji ma niezwykle istotne znaczenie przy ocenie istnienia przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. Nie stanowią bowiem o faktycznej niewykonalności decyzji różnego rodzaju trudności w wykonaniu obowiązku nałożonego decyzją. Jednakże w rozpoznawanej sprawie żaden z tych przypadków niewykonalności spornej decyzji nie występuje, a na pewno przesłanki tej nie stanowi fakt bycia najemcą powierzchni sklepowej, w której prowadzona jest działalność gospodarcza w sytuacji występowania przez skarżącą kasacyjnie Spółkę generalnie w roli podmiotu korzystającego ze środowiska oraz zobowiązanego do eksploatacji instalacji zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska na podstawie posiadanego tytułu prawnego.

Nie można również uznać, by już samo podjęcie wykonania przedmiotowej decyzji przez stronę miałoby znamiona czynu zagrożonego sankcją karną przepisami Kodeksu karnego lub innych pozakodeksowych przepisów karnych. Twierdzenia skargi kasacyjnej, iż wynajmujący mógłby zarzucać najemcy zniszczenie lub uszkodzenie jego rzeczy, nie wyczerpuje znamion art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a., a więc niewykonalności decyzji o charakterze prawnym, a w konsekwencji nie może odnieść zamierzonego skutku. Poza tym jedynie informacyjnie zaznaczyć należy, iż prawidłowa realizacja umowy najmu takiej jak w tej sprawie wymaga od najemcy podejmowania drobnych nakładów w związku ze zwykłym użytkowaniem rzeczy, a te koszty obciążają najemcę.

Cytowane w skardze kasacyjnej przepisy Kodeksu cywilnego a to art. 662 § 1, 681 i 684 dotyczące realizacji umowy najmu nie mogą uzasadniać zaistnienia przesłanek kwalifikowanej wadliwości przedmiotowej decyzji w opisanym wyżej zakresie. Jak wskazuje skarżąca kasacyjnie Spółka, utrzymanie instalacji w sprawności spoczywa na właścicielu instalacji, albowiem art. 662 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, że wynajmujący powinien wydać najemcy w stanie przydatnym do umówionego użytku i utrzymywać ją w takim stanie przez czas trwania najmu. Niezależnie od tego, iż kwestia prawidłowości realizacji przedmiotowej umowy najmu pozostaje poza zakresem oceny organów administracji w postępowaniu publicznoprawnym, jak również sądu administracyjnego, to przede wszystkim w rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma to, iż sprawa niniejsza rozstrzygana jest w oparciu o przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska, zaś podstawowe znaczenie dla zastosowania norm materialnoprawnych w zakresie wymierzenia kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu wynikającego z decyzji administracyjnej ma ustalenie podmiotu korzystającego ze środowiska oraz zobowiązanego do eksploatacji instalacji zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska na podstawie posiadanego tytułu prawnego, a te kwestie, jak wyżej zaznaczono, ustalono w sposób właściwy.

Niesporne pozostaje również to, iż w niniejszym postępowaniu, jak już wyżej zasygnalizowano, mają bezpośrednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Są to przepisy szczególne wobec uregulowań ustawy Prawo budowlane w zakresie utrzymania obiektów budowlanych. Tym samym w żadnym wypadku normy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w tym wskazywany w kasacji przepis art. 61 pkt 1 ustawy Prawo budowlane dotyczący utrzymania obiektów budowlanych nie mógł znaleźć zastosowania do stanu faktycznego niniejszej sprawy w zakresie przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu.

Obowiązki wynikające z cytowanej normy Prawa budowlanego - należytego użytkowania i utrzymania obiektu - dotyczą w szczególności dokonywania okresowych przeglądów i ocen stanu technicznego, jak również niezbędnych robót konserwatorskich i remontowych zapewniających utrzymanie obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym. Nie można jednak w ramach tych czynności zobowiązywać do utrzymywania wymaganego poziomu hałasu, ustalonego w decyzji określającej dla danego podmiotu dopuszczalny poziom hałasu, albowiem są to generalnie wymagania dotyczące korzystania ze środowiska, a te nie mogą być oceniane inaczej jak tylko przez pryzmat przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska.

Dlatego też chybiony jest zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego wadliwą wykładnię.

Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej miały istotny wpływ na wynik postępowania należy wskazać, że także są one niezasadne. Zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. należy uznać za nieskuteczne, ponieważ właściwe organy zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący i prawidłowo go oceniły, stwierdzając, że stan faktyczny w tej sprawie odpowiada hipotezie określonej normy prawnej w zakresie ustalenia wymiaru kary biegnącej za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu oraz dokonując w tym zakresie właściwej subsumcji zastosowanych w tej sprawie przepisów prawa materialnego, co zasadnie orzekł Sąd pierwszej instancji podczas kontroli ustaleń stanu faktycznego w tej sprawie.

W szczególności należy wyjaśnić, iż organy orzekając w tej sprawie oparły się na wynikach badań przeprowadzonych w dniu 12 grudnia 2011 r., wykonanych przez uprawniony podmiot i wyniki te potwierdziły przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu. Wcześniejsze badania, wykonane przez skarżącą kasacyjnie Spółkę w dniu 4 maja 2011 r. nie miały znaczenia do rozstrzygnięcia w tej sprawie i nie mogły być brane pod uwagę przy rozstrzyganiu tej sprawy, gdyż stanowiły wyłącznie odzwierciedlenie stanu hałasu z eksploatacji urządzeń zainstalowanych w spornym Sklepie na dzień 4 maja 2011 r., a więc ponad pół roku przed ponownym badaniem hałasu dokonanym w tej sprawie.

Pomiary kontrolne hałasu przenikającego do środowiska w wyniku eksploatacji urządzeń zainstalowanych w Sklepie [...] przy ul. [...] w O. przeprowadzone przez Akredytowane Laboratorium Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w O. w dniu 12 grudnia 2011 r. w porze nocnej wykazały natomiast przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu określonego decyzją Prezydenta Miasta Olsztyna z dnia [...] września 2010 r. (art. 298 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo ochrony środowiska). Przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu w porze nocnej, wynoszące 8,1 dB na podstawie kontroli o jakiej mowa w art. 299 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, pozwalało w tej sprawie na zastosowanie art. 300 oraz art. 315 cytowanej ustawy i ustalenie wymiaru kary biegnącej. Przepisy te w rozpoznawanej sprawie zostały zastosowane w sposób prawidłowy.

Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w świetle dyspozycji art. 298 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo ochrony środowiska jest obligatoryjne w sytuacji przekroczenia dopuszczalnych emisji hałasu. Oznacza to, że decyzja administracyjna o wymierzeniu tej kary jest więc decyzją związaną (por. W. Radecki, Opłaty i kary pieniężne w ochronie środowiska, Komentarz do przepisów ustawy, Warszawa 2009, s. 117). Nie ulega wątpliwości, że wydanie przedmiotowej decyzji poprzedzone jest szczególnym postępowaniem określonym w art. 299 ustawy Prawo ochrony środowiska, które w tej sprawie przeprowadził właściwy organ.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca kasacyjnie Spółka w celu ograniczenia emisji hałasu do środowiska z terenu Sklepu [...] w O. przy ul. [...] w dniu 6 stycznia 2012 r., wykonała szereg prac redukujących hałas wywołany pracą układu wentylacji mechanicznej, o czym powiadomiła organ pierwszej instancji pismem z dnia 22 stycznia 2012 r. Jednakże wyniki pomiarów natężenia hałasu po wykonaniu prac modernizacyjnych nie mogły wpłynąć na wynik postępowania dotyczącego wymiaru kary biegnącej za przekroczenie poziomu hałasu ujawnionego w dniu 12 grudnia 2011 r., co trafnie przyznał organ odwoławczy.

Przedstawione zatem w motywach tego uzasadnienia stanowisko prowadzi do konkluzji, że zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.