Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 131/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 31  ust. 1,  art. 45  ust. 2  pkt 10
journal: Dz.U. 2016 poz 1643
law: Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Adam Lipiński (spr.), Protokolant specjalista Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Straży Granicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] października 2017 r. o zwolnieniu M.D. ze służby stałej w Straży Granicznej z dniem [...] listopada 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał co następuje.

Rozkaz personalny organu pierwszej instancji został wydany na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1643, ze zm.) i został opatrzony rygorem natychmiastowej wykonalności (art. 108 § 1 Kpa). Przyczyną tego rozstrzygnięcia było toczące się przeciwko M.D. postępowanie karne, zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] lutego 2017 r. sygn. akt [...]. Wyrokiem tym orzeczono, że oskarżony M.D. wypełnił znamiona występku z art. 273 Kk (użycie dokumentu poświadczającego nieprawdę) i postępowanie karne wobec niego zostało warunkowo umorzone na okres próby jednego roku, na podstawie art. 66 § 1 i art. 67 § 1 Kk.

W ocenie Komendanta Głównego SG powyższy prawomocny wyrok karny, uznający winę funkcjonariusza co do popełnienia czynu karnego o znamionach przestępstwa, uniemożliwia dalsze pełnienie przez niego służby i dlatego należało go z tej służby zwolnić.

Organ argumentował, iż charakter czynu określonego w art. 273 kk wskazuje, że czyn ten jest popełniany wyłącznie z winy umyślnej. W opinii publicznej jest postrzegany, jako czyn o wysokim stopniu społecznej szkodliwości, poddany jest szczególnej krytyce i napiętnowaniu, tym bardziej, gdy jego sprawcą jest funkcjonariusz publiczny, który zobligowany jest stać na straży praworządności. Funkcjonariuszy obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych - aby móc skutecznie wykonywać swoje obowiązki służbowe, muszą pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o prowadzenie działalności sprzecznej z prawem. Popełnienie przez funkcjonariusza przestępstwa powoduje utratę przymiotu nieposzlakowanej opinii, niezbędnej do bycia funkcjonariuszem Straży Granicznej. To z kolei powoduje, że w sprawie przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu funkcjonariusza (jego sytuacji rodzinnej) jest interes społeczny, tzn. dobro Straży Granicznej, któremu to interesowi ustawodawca dał normatywny wyraz w treści art. 31 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, stawiając wymóg, aby funkcjonariusze mieli nieposzlakowaną opinię. Dlatego jakiekolwiek wątpliwości, co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza, jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych.

Z uwagi na ważny interes służby, wyrażający się szczególnym statusem i zadaniami Straży Granicznej - które winny być realizowane wyłącznie przez osoby spełniające warunki określone przepisami ustawy o Straży Granicznej - rozkazowi personalnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności podyktowane zostało.

Odnosząc się natomiast do podnoszonych przez funkcjonariusza kwestii dotyczących dokonanej przez sąd karny oceny pobudek działania funkcjonariusza (celem umożliwienia używania przez niego łodzi w celu realizacji akcji ratowniczych lub powodziowych), jak również do podnoszonego przez funkcjonariusza bliskiego znikomemu stopnia społecznej szkodliwości czynu, organ pierwszej instancji wskazał, iż funkcjonariusz SG winien działać jedynie na podstawie obowiązujących przepisów i w ich granicach. Niedopuszczalne jest w żadnym wypadku naruszanie obowiązujących przepisów, nawet mając na celu dobro służby. Takie zachowanie bez wątpienia narusza zaufanie obywateli do formacji i nie może być zaakceptowane. Podobne stanowisko należy zająć wobec uwag funkcjonariusza w zakresie, jego zdaniem, bliskiego znikomemu stopnia społecznej szkodliwości czynu. Taką ocenę popełnionego przez [...] SG M.D. czynu zawarł również w swoim wyroku Sąd Okręgowy w S. Jednakże podkreślenia wymaga, że dokonanie przez sąd oceny, że stopień winy i społecznej szkodliwości czynu, którego dopuścił się funkcjonariusz nie był znaczny, nie determinuje rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 45 ust. 2 pkt 10 ustawy o Straży Granicznej. Przesłanki orzekania w postępowaniu karnym są inne niż przesłanki orzekania w postępowaniu opartym o przedmiotowy przepis. Zatem ocena dokonana przez organ w tym zakresie, ukierunkowana na dbałość o dobry wizerunek formacji, może być odmienna.

Minister, rozpatrując odwołanie, wskazał na art. 45 ust. 2 pkt 10 ustawy o Straży Granicznej (który stanowi, że funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadkach popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia pozostawanie w służbie) i podkreślił, iż przepis ten jest szczególną regulacją prawną, która ma na celu eliminowanie ze struktur formacji funkcjonariuszy popadających w konflikt z prawem, którego przestrzeganie mają kontrolować oraz przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić formację wiarygodności w oczach opinii publicznej. Zwolnienie w powyższym trybie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało uznaniu administracyjnemu. Decyzja o zwolnieniu powinna zatem uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes funkcjonariusza. Zwolnienie może nastąpić w przypadku kumulatywnego spełnienia dwóch wymienionych w nim przesłanek: oczywistego popełnienia przez funkcjonariusza czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego oraz niemożności pozostania w służbie ze względu na popełnione przestępstwo. Wiąże się ono zatem z utratą przez funkcjonariusza przymiotu nieposzlakowanej opinii. Szczególny charakter służb mundurowych umożliwia odmienne i bardziej rygorystyczne, niż w przypadku pozostałych zwodów i funkcji, ukształtowanie statusu służbowego, w tym jego utraty.

W ocenie organu drugiej instancji kluczowe znaczenie w sprawie ma wyrok Sądu Okręgowego w S., [...] Wydział [...] z dnia [...] lutego 2017 r., sygn. akt [...], w którym sąd ten stwierdził popełnienie przez M.D. czynu o znamionach występku z art. 273 Kk i na podstawie 66 § 1 i art. 67 § 1 Kk warunkowo umorzył postępowanie na okres próby roku.

Orzecie o warunkowym umorzeniu postępowania nie ma charekteru skazującego i nie pociąga za sobą prawnych skutków skazania, jednak oznacza bezsprzeczne przypisanie oskarżonemu winy.

Potwierdzenie takiego stanowiska można odnaleźć w orzecznictwie sądów administracyjnych. Na przykład w wyroku z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 254/17 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa może wynikać z orzeczenia o warunkowym "morzeniu postępowania karnego. Warunkowe umorzenie postępowania karnego jest bowiem możliwe tylko wówczas, gdy wina i okoliczności popełnienia, przez sprawcę zarzucanego mu czynu nie budzą wątpliwości i są oczywiste. Ponadto w wyroku z dnia 1 września 2016 r. sygn. akt I OSK 660/15 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że: "warunkowe umorzenie postępowania oznacza przypisanie oskarżonemu popełnienia przestępstwa (A. Zoll, "Komentarz do Kodeksu karnego", LEX 2012). Warunkowe umorzenie postępowania jest więc środkiem probacyjnym, który jest stosowany wtedy, gdy okoliczności czynu i wina sprawcy nie budzą wątpliwości (art. 66 § 1 Kk). Odstąpienie od wymierzenia katy następuje nie dlatego, że istnieje wątpliwość co do popełnienia czynu przez oskarżonego, ale dlatego, że sąd uznaje, iż zastosowany środek, ze względu na charakter czynu i postawę sprawcy, będzie wystarczający do osiągnięcia celu postępowania karnego.

Dlatego wszelkie zgłaszane przez M.D. w toku postępowania administracyjnego uwagi, co do prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd Okręgowy w S. [...] Wydział [...] nie mogą mieć wpływu na ocenę przez organ zaistnienia przesłanki oczywistości popełnienia przestępstwa. Tym bardziej na powyższe nie mogą mieć wpływu rozważania zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego w L. [...] Wydział [...] z dnia [...] lipca 2016 r, sygn. akt [...], który to wyrok został prawomocnie uchylony wyrokiem Sądu Okręgowego w S. Organ pierwszej instancji był związany oceną dokonaną w prawomocnym wyroku Sąd Okręgowego w S., co skutkowało koniecznością oddalenia wniosków dowodowych składanych przez funkcjonariusza w toku postępowania w tym zakresie. Analogicznie, w toku postępowania odwoławczego nie jest zasadne analizowanie wnioskowanych dokumentów - apelacji od ww. wyroku I instancji i treści wyroku Sądu Rejonowego w L.

W ocenie Ministra, organ pierwszej instancji zasadnie uznał iż charakter popełnionego przez funkcjonariusza czynu karnego uniemożliwia pełnienie przez niego służby.

Czyn określony w art. 273 Kk (użycie dokumentu poświadczającego nieprawdę) zawsze jest popełniany z winy umyślnej. Jest też postrzegany w opinii publicznej, jako czyn o wysokim stopniu społecznej szkodliwości. Poddany jest szczególnej krytyce i napiętnowaniu, tym bardziej, gdy jego sprawcą jest funkcjonariusz publiczny, który zobligowany jest stać na straży praworządności. Funkcjonariuszy obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych - aby móc skutecznie wykonywać swoje obowiązki służbowe, muszą pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o prowadzenie działalności sprzecznej z prawem. Popełnienie przez funkcjonariusza przestępstwa powoduje utratę przymiotu nieposzlakowanej opinii, niezbędnej do bycia funkcjonariuszem Straży Granicznej. To z kolei powoduje, że w sprawie przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu funkcjonariusza (jego sytuacji rodzinnej) jest interes społeczny, tzn. dobro Straży Granicznej, któremu to interesowi ustawodawca dał normatywny wyraz w art. 31 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, stawiając wymóg, aby funkcjonariusze mieli nieposzlakowaną opinię.

Organy obu instancji nie podważyły doświadczenia, ani kwalifikacji uzyskanych przez M.D. zarówno w toku służby, jak i poza nią. W sprawie nie zanegowano prawidłowej postawy funkcjonariusza w służbie przed popełnieniem czynu, czego potwierdzeniem są pozytywne opinie służbowe, wnioski o podwyższenie dodatku służbowego/funkcyjnego, czy też rozkazy w przedmiocie udzielenia wyróżnienia.

Jednakże powyższe okoliczności nie mogą mieć decydującego znaczenia w niniejszej sprawie. Popełniając wymienione wyżej przestępstwo, M.D. sprzeniewierzył się obowiązkom funkcjonariusza Straży Granicznej i niejako przekreślił swoje dotychczasowe osiągnięcia w kontekście utraty nieposzlakowanej opinii.

Dlatego też organ pierwszej instancji zasadnie odmówił przeprowadzenia w sprawie dowodów w postaci dołączenia do akt postępowania rozkazów o wyróżnieniu, podwyższeniu dodatku funkcyjnego, powierzeniu obowiązków, kopii świadectw, zaświadczeń oraz dyplomów ze szkoleń, przesłuchania strony, przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, czy też uzyskania zapylania o karalność oraz dodatkowych opinii przełożonych, uznając, że wskazane w nich okoliczności nie mają znaczenia dla sprawy. Te same wnioski pojawiły się także na etapie postępowania odwoławczego i Minister uznał je za całkowicie niezasadne z uwagi na brak wpływu na wydane rozstrzygnięcie.

W przedmiotowej sprawie Komendant Główny Straży Granicznej, wydając rozkaz personalny, zasadnie uwzględnił interes społeczny, tożsamy w tym wypadku z interesem służby, oraz słuszny interes funkcjonariusza, dając jednak prymat temu pierwszemu.

Organ drugiej instancji, odnosząc się do podnoszonych przez funkcjonariusza kwestii dotyczących dokonanej przez sąd karny oceny pobudek działania funkcjonariusza (celem umożliwienia użycia łodzi, w celu realizacji akcji ratowniczych lub powodziowych), jak również do podnoszonego przez funkcjonariusza znikomemu stopnia społecznej szkodliwości czynu, podkreślił, że funkcjonariusz Straży Granicznej winien działać jedynie na podstawie obowiązujących przepisów w ich granicach. Niedopuszczalne jest w żadnym wypadku naruszanie obowiązujących przepisów nawet mając na celu dobro służby. Takie zachowanie bez wątpienia narusza zaufanie obywateli do formacji i nie może być zaakceptowane. Ponadto dokonanie przez sąd karny oceny - że stopień winy i społecznej szkodliwości czynu, którego dopuścił się funkcjonariusz, nie był znaczny - nie determinuje rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 45 ust. 2 pkt 10 ustawy o Straży Granicznej. Przesłanki orzekania w postępowaniu karnym są inne, niż przesłanki orzekania w postępowaniu opartym o przedmiotowy przepis. Zatem ocena dokonana przez organ w tym zakresie, ukierunkowana na dbałość o dobry wizerunek formacji, może być odmienna.

W kwestii pisma strony, które w dniu 20 listopada 2017 r. wpłynęło do organu odwoławczego jako uzupełnienie odwołania, Minister zaznaczył, że zagadnienia ustalenie uposażenia i stanowiska służbowego funkcjonariusza pozostają poza przedmiotem postępowania w sprawie zwolnienia ze służby. Prowadzone postępowanie ogranicza się wyłącznie do stwierdzenia zasadności zastosowania względem funkcjonariusza przesłanki dotyczącej zwolnienia ze służby.

W ocenie Ministra, Komendant Główny SG dokładnie wyjaśnił stan faktyczny i prawny sprawy, co pozwoliło w konsekwencji na podjęcie decyzji w przedmiocie zwolnienia zgodnie z normą prawną wyrażoną w art. 45 ust. 2 pkt 10 ustawy o Straży Granicznej. Dokonana w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego ocena materiału dowodowego jest wyczerpująca - wskazano fakty, które uznano za udowodnione, dowody, na których się oparto oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w uzasadnieniu prawnym wskazał i przeanalizował podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 Kpa). W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie zgromadzono wystarczający materiał dowodowy do stwierdzenia, iż w sprawie zachodzi przesłanka z art. 45 ust. 2 pkt 10 ustawy o Straży Granicznej, czyli nie naruszono art. 77 Kpa. Organ nie miał natomiast obowiązku dokonywania czynności dowodowych wnioskowanych przez stronę, jeżeli uznał, iż materiał dowody jest kompletny a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie.

Organ odwoławczy nie znalazł ponadto podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego rozkazu personalnego. Nadanie temu rozkazowi rygoru natychmiastowej wykonalności było zasadne, gdyż uwzględniało ważny interes społeczny wyrażający się koniecznością niezwłocznego rozwiązania stosunku służbowego z funkcjonariuszem nieposiadającym przymiotu nieposzlakowanej opinii i jak najszybsze odsunięcie go od możliwości wykonywania czynności służbowych.

M. D. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (pismo z 8 stycznia 2018 r.) oraz w dalszych pismach procesowych (z 15 i 28 lutego 2018 r.) zakwestionował zasadność rozstrzygnięć organów obu instancji w niniejszej sprawie, wnosząc o ich uchylenie.

W jego ocenie norma art. 45 ust. 2 pkt 10 ustawy o Straży Granicznej dotyczy innych przypadków – chodzi tu o osoby popełniające przestępstwo z niskich pobudek, chęci zysku (np. kradzież), po spożyciu alkoholu (np. prowadzenie pojazdów), lub przeciwko życiu i zdrowiu (pobicia, napady), albo korupcyjne, złapane na gorącym uczynku.

Sytuacja skarżącego jest inna, bowiem postępowanie karne zostało prawomocnym wyrokiem sądu karnego warunkowo umorzone, zaś orzeczony okres próby upłynął w dniu [...] lutego 2018 r. Warunkowe umorzenie nie jest równoznaczne ze skazaniem, a zatem skarżący powinien być traktowany jako niewinny, zwłaszcza wobec pozytywnego dla niego upływu okresu próby oraz z uwagi na fakt, iż jest obywatelem o nieposzlakowanej opinii i swoim dotychczasowym zachowaniem daje gwarancję przestrzegania porządku prawnego, zwłaszcza z uwagi na swoją 19-letnią nienaganną służbą. Także przypisany mu czyn, posiadał stopień społecznej szkodliwości bliski znikomemu, na co wskazał sąd karny w uzasadnieniu, zaś warunkowe umorzenie postępowania jest możliwe jedynie wobec osoby dającej gwarancje przestrzegania prawa i o nieposzlakowanej opinii (art. 66 § Kk). Dlatego, w ocenie skarżącego, nadal spełnia on przesłanki wskazane w art. 31 ustawy o Straży Granicznej, niezbędne do dalszego pełnienia służby, co wskazuje na niezasadne zastosowanie wobec niego art. 45 ust. 2 pkt 10 ustawy o Straży Granicznej. Nadto wyrok Sądu Okręgowego w S. warunkowo umarzający postępowanie karne zamknął skarżącemu drogę do wniesienia kasacji do Sądu Najwyższego i do uniewinnienia.

Rozstrzygnięciom obu instancji skarżący zarzucił:

- niezgodne z prawem przyjęcie, iż wystąpienie przesłanek art. 45 ust. 2 pkt. 10 ustawy o Straży Granicznej stanowi obligatoryjną podstawę do zwolnienia funkcjonariusza ze służby;

- niezgodne z prawem przyjęcie, iż spełniono wszystkie przesłanki z art. 45 ust. 2 pkt. o Straży Granicznej - w tym konkretnym przypadku: postanowienie o warunkowym umorzeniu stoi w sprzeczności z uzasadnieniem wyroku, gdzie w uzasadnieniu wskazuje się brak umyślności niezbędny do zaistnienia czynu oraz potwierdza się, że skarżący uczestniczył w rejsach a w treści zarzutu, że nie. Nie wykazano w żaden sposób (przez Komendanta Głównego SG) utraty nieposzlakowanej opinii dla umorzenie warunkowego;

- nie zrealizowanie wniosków dowodowych mogących potwierdzić brak utraty nieposzlakowanej opinii;

- nie uwzględnienie wniosków dowodowych z dnia [...] października 2017 r. i [...] listopada 2017 r.;

- nieprawidłowe określenie stopnia służbowego (zostałem pominięty przy awansie [...] listopada 2017 r. posiadając etat umożliwiający awans na [...], gdyż jak uznał Komendant [...] Oddziału SG nie sporządzono na czas aktualnej opinii służbowej za sporządzenie której sam był odpowiedzialny);

- nieprawidłowe ustalenie stanowiska służbowego na czas pozostawania w dyspozycji Komendanta [...] Oddziału SG;

- nieprawidłowe ustalenie dodatku służbowego z tytułu wysługi lat - 16%;

- nieprawidłowe ustalenie uposażenia na ostatnim zajmowanym stanowisku poprzez nieuwzględnienie wysługi lat, z tytułu prowadzenia osobiście gospodarstwa rolnego;

- nadanie rozkazowi rygoru natychmiastowej wykonalności;

- brak umożliwienia spotkania z przełożonym, w sprawach osobowych Komendantem Głównym SG;

- nie zrealizowanie pozostałych wniosków dowodowych, dotyczących karalności i wzorowej służby, wyroku uniewinniającego.

- błędne przyjęcie, iż art. 45 ust. 2 pkt. 10 ustawy o Straży Granicznej został powołany aby usuwać funkcjonariuszy po zakończonym procesie karnym, podczas gdy jego celem miało być usuwanie przed zakończeniem dla dobra służby;

- błędne przyjęcie; iż skoro umorzenie warunkowe nie pociąga za, sobą prawnych skutków skazania to jednak powoduje utratę nieposzlakowanej opinii (która nie posiada jednoznacznej definicji);

- błędne przyjęcie, iż rozkaz dotyczy tylko zwolnienia ze służby przez organ odwoławczy gdy ustalenie wysokości wynagrodzenia i wysługi ma ogromne znaczenie do celów emerytalnych;

- brak rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia z obowiązku pozostania w rezerwie kadrowej Straży Granicznej;

- naruszenie art. 77 Kpa;

- naruszenie art. 7 Kpa;

- naruszenie art. 10 Kpa;

- całkowite pominięcie faktu, iż w okresie [...] lutego 2017 do [...] listopada 2017 roku czyi przez 9 miesięcy jako pełnoprawny funkcjonariusz Straży Granicznej skarżący pozostawał w dyspozycji Komendanta [...] Oddziału SG gotowy do natychmiastowego podjęcia służby.

Skarżący nadmienił także, iż inny współoskarżony (którego imię i nazwisko podał) pomimo umorzenia warunkowego czynów z art. 272 i 273 Kk zdążył się przenieść do Ministerstwa Obrony Narodowej gdzie otrzymał etat, awans i nie prowadzi się żadnych czynności w celu zwolnienia go ze służby. Obie formacje cechuje taka samą nieposzlakowana opinia - jest jednak odmiennie oceniana.

Skarżący wskazał także, iż warunkowe umorzenie postępowania karnego nie wzrusza domniemania niewinności (art. 5 § 1 i 2 Kpk) i jest jedynie prowizorycznym przypisaniem czynu o znamionach przestępstwa (nie przestępstwa) i winy ale tylko do celów działań organu a nie winy procesowej. W polskim prawie jedynie wyrok skazujący może być interpretowany jako wzruszenie domniemania niewinności.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zwolnienie funkcjonariusza Straży Granicznej ze służby na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 10 ustawy z 1990 r. o Straży Granicznej uwarunkowane jest łącznym spełnieniem trzech przesłanek:

1) popełnieniem czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa (przestępstwa skarbowego),

2) oczywistością popełnienia czynu,

3) charakterem czynu powodującym, że dalsze pozostanie funkcjonariusza w służbie jest niemożliwe.

W toku postępowania prowadzonego w przedmiocie zwolnienia ze służby na tej podstawie organ winien wykazać, że funkcjonariusz w sposób oczywisty dokonał czynu o znamionach przestępstwa, a jego nieprzydatność do służby jest bezpośrednią konsekwencją jego zachowania. Decyzja administracyjna podejmowana w takich sprawach ma charakter uznaniowy. To z kolei oznacza, że sądowoadministracyjna kontrola takich rozstrzygnięć jest ograniczona. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do ingerowania w kwestie celowości i słuszności dokonanego przez przełożonych rozstrzygnięcia - wyboru sposobu załatwienia sprawy. Sąd bada tym samym, czy rozstrzygnięcie organu nie zostało oparte na niedozwolonych kryteriach oraz czy jego argumentacja nie jest dowolna i arbitralna. Sąd administracyjny nie może analizować celowości i słuszności zwolnienia danego funkcjonariusza, a także czy ze względów słusznościowych mógłby on nadal pozostać w gronie funkcjonariuszy (porównaj wyrok WSA z 23 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 34/17).

W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w S., [...] Wydział [...] z dnia [...] lutego 2017 r., sygn. akt [...], w którym sąd ten stwierdził popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach występku z art. 273 Kk (użycie dokumentu poświadczającego nieprawdę) i na podstawie art. 66 § 1 i art. 67 § 1 Kk warunkowo umorzył postępowanie na okres próby roku.

Trafnie argumentowały w swoich rozstrzygnięciach organy obu instancji, iż warunkowe umorzenie postępowania karnego w oparciu o art. 66 § 1 i art. 67 § 1 Kk może być zastosowane wobec sprawcy, któremu przypisano winę popełnienia przestępstwa.

Tak też należy rozumieć wyrok Sądu Okręgowego w S., [...] Wydział [...] z dnia [...] lutego 2017 r. Jest to wyrok przypisujący skarżącemu winę popełnienia występku określonego w art. 273 Kk (użycie dokumentu poświadczającego nieprawdę) i odstępujący od wymierzenia mu kary w zamian za zastosowanie wobec niego środka probacyjnego.

Na takie rozumienie instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 września 2016 r., sygn. akt I OSK 660/15: "warunkowe umorzenie postępowania oznacza przypisanie oskarżonemu popełnienia przestępstwa (A. Zoll, "Komentarz do Kodeksu karnego", LEX 2012). Warunkowe umorzenie postępowania jest więc środkiem probacyjnym, który jest stosowany wtedy, gdy okoliczności czynu i wina sprawcy nie budzą wątpliwości (art. 66 § 1 Kk). Odstąpienie od wymierzenia katy następuje nie dlatego, że istnieje wątpliwość co do popełnienia czynu przez oskarżonego, ale dlatego, że sąd uznaje, iż zastosowany środek, ze względu na charakter czynu i postawę sprawcy, będzie wystarczający do osiągnięcia celu postępowania karnego.

Dlatego w niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo uznały, iż skarżący popełnił przestępstwo stanowiące występek określony w art. 273 Kk (użycie dokumentu poświadczającego nieprawdę), albowiem świadczy o tym sentencja prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w S., [...] Wydział [...] z dnia [...] lutego 2017 r. Wina skarżącego w tym zakresie nie może budzić żadnej wątpliwości – inaczej nie było by możliwe zastosowanie wobec niego instytucji warunkowego umorzenia postępowania, zgodnie z art. 66 § 1 i art. 67 § 1 Kk. Natomiast przeciwne twierdzenia pozostają w sprzeczności z powyższym prawomocnym wyrokiem i już z tego powodu nie mogą zostać uwzględnione.

Wyrok Sądu Okręgowego w S. jest zatem wiążący w zakresie przypisania skarżącemu winy a zatem stanowi bezsprzecznie wypełnienie dwóch pierwszych przesłanek normy art. 45 ust. 2 pkt 10 ustawy o Straży Granicznej - (1) popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa (2) oczywistości popełnienia czynu. W wyroku z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 254/17 Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził zasadę, że oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa może wynikać z orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego. Warunkowe umorzenie postępowania karnego jest bowiem możliwe tylko wówczas, gdy wina i okoliczności popełnienia, przez sprawcę zarzucanego mu czynu nie budzi, wątpliwości i są oczywiste.

Natomiast uzasadniając trzecią przesłankę - warunkującą prawidłowe zastosowanie wobec skarżącego dyspozycji art. 45 ust. 2 pkt 10 ustawy o Straży Granicznej, to jest (3) charakter czynu powoduje, że dalsze pozostanie funkcjonariusza w służbie jest niemożliwe - organ zważył następujące wartości:

Z jednej strony, charakter popełnionego przestępstwa – tu występku określonego w art. 273 Kk (użycie dokumentu poświadczającego nieprawdę), który to występek może być popełniony jedynie z winy umyślnej i nadto jest wysoce negatywnie oceniany społecznie, gdy jego sprawcą jest funkcjonariusz publiczny, zobligowany do stania na straży praworządności i przestrzegania prawa. Obowiązek legitymowania się przez funkcjonariusza SG przymiotem nieposzlakowanej opinii i zaufaniem społecznym (wartości wskazane w art. 31 ust. 1 ustawy pragmatycznej).

Z drugiej strony organ ważył dobrą opinię skarżącego na przestrzeni 19 lat służby, doświadczenie w służbie i jego interes w pozostawaniu w służbie, związany z sytuacją rodzinną.

Organy obu instancji wyłączyły tu przyczyny, dla których skarżący dokonał występku z art. 273 Kk (jak wynika z uzasadnienia prawomocnego wyroku sądu karnego, skarżący posłużył się dokumentem poświadczającym nieprawdę celem umożliwienia mu używania łodzi, w celu realizacji akcji ratowniczych lub powodziowych). W ocenie obu organów funkcjonariusz SG winien działać jedynie na podstawie obowiązujących przepisów w ich granicach. Niedopuszczalne jest naruszanie obowiązujących przepisów nawet mając na celu dobro służby. Takie zachowanie bez wątpienia narusza zaufanie obywateli do formacji i nie może być zaakceptowane.

Zatem, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie niezasadny jest zarzut, iż organy obu instancji nie zważyły istotnych okoliczności sprawy.

W wyniku analizy powyższych wartości organy obu instancji uznały prymat interesu służby nad interesem prywatnym. Argumentowały w tym zakresie, iż popełnienie przez funkcjonariusza przestępstwa powoduje utratę przymiotu nieposzlakowanej opinii, niezbędnej do bycia funkcjonariuszem Straży Granicznej. To z kolei powoduje, że w sprawie przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu funkcjonariusza (jego sytuacji rodzinnej) jest interes społeczny, tzn. dobro Straży Granicznej, któremu to interesowi ustawodawca dał normatywny wyraz w treści art. 31 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, stawiając wymóg, aby funkcjonariusze mieli nieposzlakowaną opinię. Popełniając wymienione wyżej przestępstwo, skarżący sprzeniewierzył się obowiązkom funkcjonariusza Straży Granicznej i niejako przekreślił swoje dotychczasowe osiągnięcia w kontekście utraty nieposzlakowanej opinii.

Odnosząc się z kolei do faktu, iż sąd karny odstąpił od wymierzenia skarżącemu kary i umorzył postępowanie karne stosując wobec skarżącego środek probacyjny (jednoroczny okres próby), organy obu instancji prawidłowo wskazały, iż sąd karny traktował skarżącego tak samo jak każdego obywatela, tymczasem wobec organu skarżący musi być traktowany jak funkcjonariusz Straży Granicznej, do którego stosuje się surowsze rygory w zakresie nieposzlakowanej opinii (nie każdy obywatel spełnia przesłanki określone w art. 31 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej). Okoliczności, które uzasadniały zastosowanie wobec skarżącego instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego nie są tożsame i całkowicie równoważne z cechami wymaganymi od funkcjonariusza SG, wskazanymi w art. 31 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Dlatego organ mógł uznać, iż charakter popełnionego czynu powoduje, że dalsze pozostanie funkcjonariusza w służbie jest niemożliwe.

Z tych wszystkich wyżej wskazanych pzryczyn organy obu instancji uznały za zasadne relegowanie skarżącego ze służby.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie argumentacja zawarta w uzasadnieniach rozstrzygnięć zarówno Komendanta Głównego SG jak i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jest zasadna i wyczerpująca. Organy miały prawo zastosować wskazane w rozstrzygnięciach kryteria dla których uznały, iż charakter czynu powoduje, że dalsze pozostanie funkcjonariusza w służbie jest niemożliwe.

Zarzuty odmowy przeprowadzenia przez organy obu instancji dodatkowych dowodów nie są w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zasadne.

Po pierwsze nie są możliwe do dopuszczenia dowody, które mają na celu kwestionowane prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w S., [...] Wydział [...] z dnia [...] lutego 2017 r., sygn. akt [...], albowiem zarówno organy administracji jak i sądy administracyjne tym prawomocnym wyrokiem są związane.

Po drugie, okoliczności posiadania przez skarżącego dobrej opinii w 19 letniej służbie są przez organy obu instancji niekwestionowane a zatem dowodzenie przez skarżącego tej okoliczności jest zbędne, tym bardziej, iż argumentacja organu w zakresie konieczności usunięcia skarżącego ze służby skupia się na innej argumentacji – utraty przez niego nieposzlakowanej opinii i okolicznością wysoce negatywnej oceny w społeczeństwie takiej sytuacji gdy sprawcą czynu zabronionego (art. 273 Kk) jest funkcjonariusz publiczny, zobligowany do stania na straży praworządności i przestrzegania prawa.

Natomiast zarzuty dotyczące uposażenia czy awansu funkcjonariusza nie należą do przedmiotu tego postępowania.

Reasumując, zarzuty skargi są chybione.

Organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego jak i procesowego a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się uchybień, które mogły by skutkować stwierdzeniem nieważności postępowania, ani uchybień, które mogły by mieć istotny wpływ na treść wydanych w niniejszej sprawie przez organy rozstrzygnięć i dlatego na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.