Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 960/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 157 par. 3, art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej A. D. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 960/10

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Minister Gospodarki utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2010r. W uzasadnieniu wskazanego orzeczenia wywiódł, co następuje.

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w dniu [...] sierpnia 1949r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. D. w Z. powstałego z połączeń przez okupanta drukarń: "E. [...]", "M.", "G.", "L." [...] (opublikowanego w Monitorze Polskim Nr [...], poz. [...]). Przyczyną odmowy był brak po stronie wnioskodawców legitymacji do wystąpienia z wnioskiem w rozumieniu art. 28 kpa. Wnioskodawcy nie godząc się ze stanowiskiem Ministra złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że posiadają oczywisty interes prawny w stwierdzeniu nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność J. H. Tylko na tej podstawie będą mogli wykreślić z działu II księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości Skarb Państwa lub wystąpić o odszkodowanie za utraconą nieruchomość. Ponadto powołali wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004r. sygn. akt OSK 232/04 oraz Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2009r. sygn. akt V CSK 182/09, z których wywodzą, że stwierdzenie w dniu [...] sierpnia 2003r. nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] marca 1951r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa pn. D. w Z. niewątpliwie uzasadnia stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w dniu [...] sierpnia 1949r. w sprawie przejęcia na własność Państwa wymienionego przedsiębiorstwa wraz z nieruchomością gruntową stanowiącą własność J. H.

Minister nie podzielił stanowiska zaprezentowanego w powołanych wyżej wyrokach: NSA i SN, prezentując pogląd prawny wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2009r. sygn. akt IV S.A/Wa 787/99.

Obecnie rozpoznając ponownie sprawę Minister podkreślił, że przedmiotem postępowania było badanie uprawnień wnioskodawców (spadkobierców J. H.) do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego. W ocenie Ministra osoby te nie wykazały, że przysługuje im przymiot strony w rozumieniu art.. 28 kpa. Tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym. Istnienie interesu prawnego wymaga, aby uprawnienia danego podmiotu znajdowały konkretyzację w postępowaniu administracyjnym z mocy wyraźnego przepisu prawa materialnego o charakterze publicznym. Jeżeli podmiot wnoszący żądanie nie ma interesu prawnego, winna nastąpić odmowa wszczęcia postępowania w oparciu o art. 157 §3 kpa.

W ocenie Ministra uprawnienie do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego posiadają właściciele połączonych przez okupanta drukarń "E. [...]", "M.", "G.", "L., w wyniku czego powstało jedno pod nazwą D. w Z. Wnioskodawcy nie mogą się wykazać żadnym tytułem do tych drukarń.

Nadto przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa nie przewidywały, aby w orzeczeniu o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa znajdował się jego opis. Dopiero w protokole zdawczo-odbiorczym, następnie zatwierdzonym, znajdował się dokładny opis wszystkich składników majątkowych. O przejściu poszczególnych składników na rzecz Państwa przesądzało orzeczenie zatwierdzające protokół zdawczo-odbiorczy. W niniejszej sprawie takie orzeczenie zatwierdzające protokół zostało wydane w dniu [...] marca 1951 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa pn. D. i było przedmiotem kontroli nadzorczej. W efekcie Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r. stwierdził jego nieważność w części dotyczącej nieruchomości gruntowej stanowiącej własność J. H. Wnioskodawcy wykazali swój interes prawny jedynie w tamtym postępowaniu.

W ocenie Ministra przedmiotowa nieruchomość została upaństwowiona innym orzeczeniem tj. orzeczeniem Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] marca 1951r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa pn. D. w Z.

Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wniosła spadkobierczyni J. H. A. D. reprezentowana przez pełnomocnika. Skarżąca żąda uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 28 kpa poprzez uznanie, że wnioskodawczyni nie ma interesu prawnego w wystąpieniu z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, gdyż nie jest właścicielem ani pełnomocnikiem właścicieli przejętych drukarń. Skarga podnosi, że orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego nie stanowiło samodzielnego orzeczenia o skutku przenoszącym własność. Takim orzeczeniem była decyzja właściwego ministra wydawana na podstawie art. 2 ust. 7 ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.). Nadto wnioskodawcy mają interes prawny w stwierdzeniu nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego w części zaskarżonej bowiem na tej postawie będą mogli wykreślić z księgi wieczystej spornej nieruchomości Skarb Państwa jako właściciela.

Skarżąca podnosi, że zgodnie z przepisami w sprawie nacjonalizacji były wydawane dwa orzeczenia, pierwsze o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa, drugie-zatwierdzające protokół zdawczo-odbiorczy, przy czym zatwierdzony protokół stanowił integralną część orzeczenia o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na rzecz Państwa. Ponadto stosownie do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 kwietnia 1946 r. o określeniu trybu ujawnienia w księgach hipotecznych, rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia na własność Państwa i osób prawnych prawa publicznego przedsiębiorstw, nieruchomości i praw hipotekowanych, tytułem do ujawnienia przejścia prawa własności był odpis orzeczenia nacjonalizacyjnego, nie zaś zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy. Z powyższego wynika, że drugie z orzeczeń nie stanowiło samodzielnego orzeczenia o skutku przenoszącym własność, takim orzeczeniem była pierwsza decyzja nacjonalizacyjna, której stwierdzenia nieważności w odpowiedniej części żąda skarżąca.

Skarżąca wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w wysokości 3400zł.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnośnie wysokości kosztów zastępstwa procesowego stwierdził, że roszczenie nie ma charakteru pieniężnego, wobec czego wysokość tych kosztów powinna być znacznie niższa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Innymi słowy, sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cytowanej dalej jako p.p.s.a., wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu mając na uwadze wszelkie aspekty sprawy, nie zaś jedynie argumentację podniesioną przez skarżącą. Nie mniej jednak w tym wypadku należy stwierdzić, iż zasadnicza część wywodów przedstawionych w skardze zasługuje na uwzględnienie i prowadzi do wyeliminowania zaskarżonej, jak również poprzedzającej ją decyzji.

Na wstępie należy podkreślić, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż obowiązkiem organów administracji publicznej w tego rodzaju postępowaniu nadzwyczajnym było przeprowadzenie kontroli ważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego wydanego w dniu [...] sierpnia 1949r. w części dotyczącej przejęcia na własność

Państwa przedsiębiorstwa D. w Z. Warunkiem dokonania takiej weryfikacji jest złożenie stosownego wniosku przez podmiot posiadający przymiot strony, co podlega kontroli w pierwszej kolejności. W tym miejscu wymaga wskazania, że wszczęcie postępowania nieważnościowego w świetle art. 157 § 3 k.p.a., w oparciu o który zapadło kontrolowane rozstrzygnięcie, wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Wstępne postępowanie, które winno poprzedzić odmowę wszczęcia postępowania nieważnościowego z uwagi na jego niedopuszczalność, może zatem dotyczyć jedynie kwestii formalnych, np. czy żądanie zostało wniesione przez legitymowany podmiot i czy ma on zdolność do czynności prawnych (przesłanki podmiotowe odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego), a także czy w obrocie prawnym znajduje się akt, którego unieważnienia domaga się wnioskodawca (przesłanka przedmiotowa odmowy). Nie może ono natomiast dotyczyć wyjaśnienia kwestii, czy przyczyny nieważności decyzji rzeczywiście miały miejsce.

I właśnie na tym etapie postępowania organ wydał rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, odmawiając spadkobiercom J. H. uprawnienia podmiotowego do żądania wszczęcia postępowania.

Stanowisko organu w tym zakresie należy uznać za wadliwe. W ocenie Sądu bowiem spadkobiercy właścicielki nieruchomości przejętej jako składnik zracjonalizowanego przedsiębiorstwa mają interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania nadzorczego w stosunku do orzeczenia o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa, nie zaś tylko wobec orzeczenia o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego, gdzie owa nieruchomość została wymieniona i opisana.

Zaskarżona decyzja opiera się poglądzie prawnym, że interes prawny w omawianym postępowaniu mają wyłącznie właściciele przejętej drukarni lub ich spadkobiercy. Tymczasem, jak wskazuje wyrok NSA z dnia 2 marca 2007r. (sygn. akt II OSK 347/06, Lex nr 340207) : "Nie ma jednoznacznych i uniwersalnych zasad w zakresie posiadania przymiotu strony i interesu prawnego na tle art. 28 k.p.a., które by można zastosować automatycznie w każdej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Nie zawsze bowiem osoba, która miała przymiot strony w postępowaniu zwykłym, musi mieć ten przymiot w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji i odwrotnie. W każdej sprawie te kwestie należy rozważyć indywidualnie, odpowiadając sobie na pytanie, jakiego interesu prawnego, czy

faktycznego, mogłyby dotyczyć skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, (...)." Analogiczne stanowisko przyjęte zostało w wyroku NSA z dnia 1 grudnia 1999 r., (sygn. akt IV SA 2520/98). Otóż Sąd uznał, że stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji.

O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, NSA przyjął, iż pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny na potrzeby postępowania administracyjnego oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Zdaniem NSA od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (tak również: /w:/ wyroku NSA w Warszawie z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83, niepublik.).

Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc - zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - ustalenia owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego.

W ocenie Sądu przyznanie legitymacji spadkobiercom J. H. do żądania wszczęcia postępowania nadzorczego również w stosunku do orzeczenia przejmującego na rzecz Skarbu Państwa przedsiębiorstwo wynika z pewnej specyfiki regulacji prawnych o charakterze materialnym i procesowym dotyczących szeroko pojętej nacjonalizacji gospodarki narodowej w poprzedniej rzeczywistości politycznej. Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi przejście własności majątku przedsiębiorstw dotychczas stanowiących własność prywatną na rzecz państwa polskiego była ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62 ze zm.).

Wskazane przepisy przewidywały wydanie dwóch orzeczeń niezbędnych do przeprowadzenia celu nacjonalizacji. Mianowicie, pierwszym w kolejności było orzeczenie stwierdzające nabycie przedsiębiorstwa z mocy prawa przez Państwo i było wydawane na podstawie art. 2 ust. 7 w zw. z art. 3 ust. 5 ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r., drugim natomiast orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego, wydawane w oparciu o § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Przy czym zatwierdzony protokół zdawczo-odbiorczy stawał się integralną częścią orzeczenia właściwego ministra o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego. Jak trafnie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 2 kwietnia 2007 r. (sygn. akt IV SA/Wa 67/07, LEX nr 337423) ,,(...) orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego, określającego składniki majątkowe przejmowanego przedsiębiorstwa nie stanowiło samodzielnego orzeczenia o skutku przenoszącym własność lub potwierdzającym przeniesienie własności z mocy prawa składników majątkowych wykazanych w protokole zdawczo-odbiorczym, na rzecz Państwa. Takim orzeczeniem, stwierdzającym nabycie przedsiębiorstwa z mocy prawa przez Państwo, na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.), jest orzeczenie właściwego, ze względu na rodzaj przedsiębiorstwa, ministra, wydawane na podstawie art. 2 ust. 7 w zw. z art. 3 ust. 5 ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r.

Normatywne określenie funkcji protokołu zdawczo-odbiorczego w przepisach § 71 i § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r., jako spisu składników majątkowych przejmowanego z mocy prawa przedsiębiorstwa, stanowiącego integralną część orzeczenia właściwego ministra o przejściu (art. 2 ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r.) lub przejęciu (art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r.) przedsiębiorstwa na własność Państwa, oznacza że orzeczenie zatwierdzające protokół zdawczo-odbiorczy stanowi jedynie prawnie określoną formę oceny prawidłowości sporządzenia tego protokołu i zarazem oceny zasadności zgłoszonych wobec tego protokołu uwag i zarzutów."

Stosownie do § 71 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. przedsiębiorstwo przejęte w myśl art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej przechodziło na własność Państwa z dniem ogłoszenia orzeczenia ( w niniejszej sprawie przejęcie nastąpiło w oparciu o art. 2). Następny w kolejności przepis cytowanego rozporządzenia stanowił, że jednocześnie z ogłoszeniem orzeczenia o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa w myśl art. 2 lub 3 właściwy minister zarządzał objęcie przedsiębiorstwa i wyznaczał w tym celu odpowiednie osoby lub organizacje gospodarcze. Dopiero po tych aktach przystępowano do sporządzenia spisu majątku przedsiębiorstwa, a zatem w ujęciu przedmiotowym traktowane przedsiębiorstwo podlegało spisowi aktywów i pasywów. Następowała konkretyzacja jakie składniki składające się na przedsiębiorstwo już upaństwowione, przy uwzględnieniu brzmienia art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej, przechodzą na rzecz Skarbu Państwa. Nie mniej jednak przejście prawa własności składników majątkowych następowało już z dniem ogłoszenia orzeczenia o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa, niezależnie czy prawo rzeczowe przysługiwało podmiotowi prowadzącemu to przedsiębiorstwo (osobie fizycznej, spółce prawa handlowego czy innej dopuszczonej przez przepisy prawne formie prowadzenia działalności gospodarczej), czy osobie trzeciej, jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Skoro orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego nie odnosiło skutków w sferze prawa rzeczowego, lecz dopiero w połączeniu z orzeczeniem o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa konkretyzowało przedmiot nacjonalizacji, nie można odmówić właścicielowi składnika majątkowego objętego takim protokołem zdawczo-odbiorczym uprawnienia do zwalczania

orzeczenia stanowiącego podstawę sporządzenia protokołu. Gdyby bowiem przedsiębiorstwo nie zostało przejęte, nie byłoby podstaw prawnych do sporządzenia protokołu, obejmującego, jak w niniejszej sprawie, nieruchomość osoby trzeciej. W konsekwencji odjęcie prawa rzeczowego przysługującego do wszelkich składników znacjonalizowanego przedsiębiorstwa (w tym także stanowiących własność osób trzecich) następowało wskutek wydania orzeczenia o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa. Istnieje zatem związek pomiędzy orzeczeniem nacjonalizacyjnym, a sytuacją prawną osoby, która wskutek owej decyzji została pozbawiona prawa własności. Tym samym stanowisko i rozważania organu, leżące u podstaw uchylonej decyzji należało uznać za chybione.

Dodatkowo, co trafnie podnosili skarżący, nie bez znaczenia jest okoliczność, że zmiany w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości w zakresie wpisu właściciela nastąpiły w oparciu o orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego wydanego w dniu [...] sierpnia 1949r. Decyzja owa stanowiła podstawę wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, co było zgodne z obowiązującymi wówczas przepisami. Otóż zostało wydane jako akt wykonawczy do ustawy nacjonalizacyjnej rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 kwietnia 1946 r. o określeniu trybu ujawnienia w księgach hipotecznych, rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia na własność Państwa i osób prawnych prawa publicznego przedsiębiorstw, nieruchomości i praw hipotekowanych (Dz. U. 17, poz. 116). Stosownie do § 1 tego rozporządzenia tytułem do ujawnienia w księgach hipotecznych (gruntowych), rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia prawa własności przedsiębiorstw i nieruchomości do nich należących oraz praw hipotekowanych na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego, jest odpis orzeczenia o przejściu tych praw, wydanego przez ministra właściwego ze względu na rodzaj przedsiębiorstwa. Nie rozważając obecnie, czy powołany przepis dawał podstawę do wpisywania Skarbu Państwa jedynie wobec nieruchomości należących do przedsiębiorstwa, czy także stanowiących własność osób trzecich, należy stwierdzić, że został dokonany w księdze wieczystej obejmującej nieruchomość J. H. wpis prawa własności na rzecz Państwa. Podstawą zaś tego wpisu było orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949r. Konstrukcja prawna przyjęta dla regulacji praw własności w księgach wieczystych wynikająca z obowiązujących wówczas przepisów, w ocenie Sądu,

potwierdza istnienie związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy wydaniem orzeczenia nacjonalizacyjnego, a sytuacją prawną w sferze praw rzeczowych J. H., będącą skutkiem tegoż orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że spadkobiercy J. H. mają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949r. Z tego względu konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również ją poprzedzającej.

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja naruszyła przepisy postępowania, a to art. 28 kpa oraz art. 157 § 3 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i 205 § 2 cyt. ustawy. Przy czym wysokość wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym ustalono w oparciu o § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 163, poz. 1349 ze zm.), jako że przedmiotem sprawy nie była należność pieniężna.