Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 926/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski Protokolant sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. Ś. i Ł. Ś. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla Miasta [...] z [...] kwietnia 2019 roku nr [...]; 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących M. Ś. i Ł. Ś. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 926/19

Uzasadnienie

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] (dalej PINB) decyzją nr [...] z [...].04.2019r. wydaną na podstawie art. 48 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202, z późn. zm., dalej p.b.) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 j.t.) nakazał właścicielom nieruchomości przy [...] nr [...] w [...] (działka nr [...]; ark. [...]; obręb [...]), tj. M. i Ł. Ś. (dalej skarżący), rozbiórkę garażu o powierzchni zabudowy około 50,6m2, wybudowanego na powyższej nieruchomości, bez wymaganego pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w dniu [...] sierpnia 2017 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] wpłynęło pismo S. B. cyt. ,,Zwracam się z prośbą o kontrolę posesji przy [...] w [...] ([...]). Przypuszczam, że 1.Budowa posadowiona w granicy sąsiedniej działki narusza interesy. 2.Budowa przekracza linię zabudowy uchwaloną w planie".

W dniu [...] września 2017 r. pracownicy PINB przeprowadzili z udziałem skarżących kontrolę na terenie nieruchomości przy [...] nr [...] w [...] (działka nr [...]; ark. [...]; obręb [...]). W jej trakcie ustalono, że do lewego boku budynku mieszkalnego na długości około 6,73m (w kierunku nieruchomości nr [...] - dz. nr [...]) oraz do frontowej części budynku od strony ulicy dobudowano garaż dwustanowiskowy, w kształcie litery L - o powierzchni zabudowy około 50,6 m2. Garaż posiada maksymalną wysokość 2,6m, dwie bramy garażowe. Usytuowany jest w granicy z sąsiednią nieruchomością (posesja nr [...] przy [...] - dz. nr [...]) oraz w granicy z ulicą. Garaż ten wykonano w technologii tradycyjnej: ściany murowane, posadzka betonowa, dach konstrukcja stalowo - drewniana, elementy konstrukcyjne dachu - belki stalowe osadzono w gniazdach ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego, pokrycie dachu - papa, od frontu garażu zamontowano dwie bramy garażowe. Budynek posiada instalację elektryczną natomiast nie posiada wentylacji. W ścianie bocznej budynku mieszkalnego wykonano drzwi łączące garaż z pomieszczeniem gospodarczym w budynku mieszkalnym. Skarżący uczestniczący w kontroli oświadczyli, że budynek został wybudowany pierwotnie zgodnie z projektem w zakresie zagospodarowania terenu po stronie północno – zachodniej, tj. wykonano wiatę zgodnie z projektem, natomiast do stanu obecnego doprowadzono poprzez przebudowę wiaty na garaż dwustanowiskowy wznosząc ściany w technologii murowanej z bloczków wapienno - gipsowych. Przebudowy dokonano około 5 lat temu.

W aktach sprawy znajdują się zdjęcia lotnicze dotyczące nieruchomości przy [...] nr [...] z lat 2010, 2012, 2014, 2016. Na zdjęciu z 2010 roku w miejscu gdzie obecnie znajduje się garaż brak jest jakiegokolwiek obiektu budowlanego, natomiast na zdjęciu z 2012 roku widnieje już garaż.

Biorąc pod uwagę oświadczenie właścicieli złożone do protokołu z dnia [...] września 2017 roku oraz zdjęcia lotnicze uznano, że przedmiotowy garaż został wybudowany po 2010 roku a przed 2012 rokiem.

W celu ustalenia legalności wyżej wymienionego obiektu pełniącego funkcję garażu, wystąpiono do Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta [...] z prośbą o nadesłanie wszelkiej dokumentacji dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. W otrzymanych materiałach archiwalnych nie odnaleziono akt, które zawierałyby dokumenty świadczące o legalności wyżej opisywanego garażu.

PINB wyjaśnił, że przedmiotem tego postępowania jest ocena legalności robót budowlanych, związanych z wybudowaniem około 2012 roku, budynku garażowego dobudowanego do budynku mieszkalnego, znajdującego się na nieruchomości przy [...] nr [...] w [...] (dz. nr [...] ; ark. [...]; obręb [...]). Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 p.b. roboty budowlane polegające na budowie wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki, wymaga dokonania zgłoszenia. Powyższe wyłączenie z wyrażonej w art. 28 ust. 1 p.b. zasady ogólnej, stanowiącej o rozpoczynaniu robót budowlanych jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, nie znajduje jednak zastosowania w niniejszej sprawie bowiem sporny budynek garażowy nie jest obiektem wolno stojącym, lecz obiektem dobudowanym do budynku mieszkalnego. Dlatego inwestor winien poprzedzić wzniesienie w/w budynku garażowego uzyskaniem decyzji organu administracji architektoniczno - budowlanej o pozwoleniu na jego budowę.

W sytuacji wybudowania garażu bez wymaganego pozwolenia na budowę zastosowanie znajduje przepis art. 48 p.b., który zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowanego lub jego części, wybudowanego lub budowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis ten znajduje zastosowanie o ile w sprawie nie zajdą przesłanki (wymienione w art. 48 ust. 2 p.b.), umożliwiające wszczęcie procedury zmierzającej do rozważenia możliwości zalegalizowania samowolnych robót budowlanych. Przesłanki te to:

1. zgodność budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:

a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo

b) ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2. brak naruszenia przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.

Ustalono, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla terenów w rejonie [...] i [...] uchwalonym przez Radę Miasta [...] w dniu [...] listopada 2011 roku (uchwała nr [...]), który wszedł w życie dnia [...] grudnia 2011 roku (publikacja [...], poz. [...]).

W ww. planie obowiązująca linia zabudowy dla działek od strony [...] przebiega po elewacji frontowej budynku mieszkalnego - zgodnie z załącznikiem graficznym w odległości 5 m od granicy z działką drogową (ulica in. [...]).

W § 10 pkt 1 litera b ww. planu widnieje zapis "dla terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej ustala się lokalizację jednego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolno stojącego oraz jednego wolno stojącego budynku garażowego albo gospodarczego na działce budowlanej ..." . W § 10 pkt 3 lit. b widnieje zapis "w zakresie wymaganych parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy ... powierzchnię zabudowy budynku gospodarczego lub garażu nie większą niż 40 m2".

Analizując powyższe zapisy i zestawiając je z usytuowaniem przedmiotowego garażu na działce nr [...] PINB doszedł do wniosku, iż wybudowanie spornego garażu naruszyło postanowienia ww. planu miejscowego w zakresie ustalenia na tej nieruchomości obowiązującej linii zabudowy. Obowiązująca linia zabudowy wyznaczona jest w odległości 5m od granicy z działką nr [...] - działka drogowa. Przedmiotowy garaż wybudowano przed obowiązującą linia zabudowy - niezgodnie z wyznaczoną obowiązującą linią zabudowy. Wspomniany plan dopuszcza budowę wolno stojącego garażu o powierzchni zabudowy nie większej niż 40 m2 natomiast przedmiotowy garaż ma powierzchnię zabudowy około 50,6 m2 i jest dobudowany do budynku mieszkalnego - ma z nim dwie wspólne ściany, a elementy stalowe konstrukcji dachu osadzone są w gniazdach w ścianie zewnętrznej budynku mieszkalnego. Wobec powyższego żaden z wymienionych parametrów nie został zachowany.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] stwierdził, iż brak jest podstaw do wszczęcia procedury umożliwiającej zalegalizowanie samowolnej budowy przedmiotowego garażu. Budowa ta narusza bowiem ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisy techniczno - budowlane, jak chce art. 48 ust. 2 p.b., w stopniu uniemożliwiającym doprowadzenie tego obiektu do zgodności z tymi przepisami.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2012 r. (sygn. akt II OSK 722/11) wskazano, że: "Generalnym warunkiem umożliwiającym legalizację wzniesionego już obiektu jest nie tylko zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ale także brak sprzeczności z innymi przepisami, w tym normami techniczno-budowlanymi." Budowa przedmiotowego obiektu narusza przepisy § 10 pkt 1 litera b, § 10 pkt 3 lit. b oraz § 12 ust. 1 - 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 poz. 1422 z późn. zm.), poświęcone wymaganiom w zakresie sytuowania budynków (w tym garaży) w stosunku do granic działki. Wspomniane przepisy w ust. 1 wymagają sytuowania budynku z zachowaniem cztero lub trzymetrowej odległości budynku od granicy działki własnej, co w niniejszej sprawie nie zostało zachowane, gdyż garaż wybudowany jest przy granicy z działką nr [...]. Garaż jest usytuowany w odległości, o której mowa w ust. 2 wspomnianego paragrafu, tj. bezpośrednio przy granicy, gdy obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje takiej możliwości. Sporny garaż w zakresie swojego usytuowania, w stosunku do granic działki, nie spełnia także wymagań zawartych w§ 12 ust. 4 pkt 1 - 3 wspomnianego rozporządzenia, bowiem: działka nr [...] posiada szerokość większą niż 16 m — pkt 1 (pomiar szerokości działki dokonany na podstawie danych którymi dysponuje Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego w [...] wskazuje szerokość działki wynoszącą około 24m), sporny garaż nie jest nadbudową budynku - pkt 2, garaż posiada długość większą niż 6,5m - pkt 3.

Powyższe oznacza, że wybudowanie spornego garażu nastąpiło w sposób sprzeczny z przepisami regulującymi sytuowanie takiego obiektu w stosunku do granic działki. W ocenie PINB jest to naruszenie przepisów techniczno - budowlanych, które nie może zostać zniesione inaczej niż poprzez rozbiórkę spornego garażu. Dlatego konieczne było wydanie nakazu rozbiórki tego garażu. Wskazano, że w orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że wprawdzie wydanie nakazu rozbiórki winno być poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym, ale w przypadku, gdy to postępowanie nie może doprowadzić do zalegalizowania danego obiektu (np. jako niezgodnego z planem miejscowym albo niezgodnego z warunkami technicznymi) albo też sam inwestor nie podejmuje czynności prowadzących do legalizacji (np. nie przedkłada organowi żądanych dokumentów) to wówczas nie ma innej możliwości, jak bezwzględnie orzec o nakazie rozbiórki.

W dniu [...] kwietnia 2019 roku zrobiono zdjęcia garażu będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Z analizy ww. zdjęć wynika, że w ścianie bocznej zlokalizowanej przy granicy z nieruchomością nr [...] oraz w drugiej ścianie bocznej zdemontowano w istniejących otworach w górnym pasie ścian luksfery.

Organ nadzoru budowlanego uznał, iż stan faktyczny garażu wybudowanego na nieruchomości przy [...] w [...] nie uległ zmianie (pomimo demontażu luksferów w górnych pasach ścian bocznych) w takim zakresie, aby powodował zmianę kwalifikacji obiektu budowlanego będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Nadal jest to ten sam obiekt, którego dotyczyły czynności kontrolne z dnia [...] września 2017 roku.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wnieśli M. i Ł. Ś. wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżący podnieśli następujące zarzuty :

1. decyzja nie przyjmuje założenia, że wiata została wybudowana zgodnie z otrzymanym pozwoleniem na budowę. Zgodnie z tym pozwoleniem skarżący zbudowali wiatę w 2008 r. zgodnie z projektem. W późniejszym okresie, 2009 roku, wypełnili boki wiaty bloczkami betonowymi i pustakami szklanymi oraz wstawili bramy wjazdowe. Nie zgodzili z tym, że "przedmiotowy garaż został zbudowany po 2010 roku a przed 2012". Zarzucili też, że budowa nie jest samowolą (było pozwolenie na budowę wiaty).

2. Jeżeli nawet uznać, że budowa wiaty jest samowolą, to istnieją podstawy do jej legalizacji. Organ nieprawidłowo ustalił, że budynku garażowego nie można doprowadzić do stanu zgodnego z planem i przepisami w zakresie odległości, a tym samym przedwcześnie wydał decyzję o rozbiórce i odmówił zastosowania art. 49 p.b.

3. Zarzucono brak precyzyjnego określenia, co zostało wybudowane nielegalnie. Decyzja nie określa precyzyjnie co zostało wybudowane nielegalnie i bezpodstawnie nakazuje rozbiórkę całego obiektu, który przecież częściowo pokrywa się z wiatą, która została wybudowana legalnie.

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...].08.2019r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy opisał przebieg postępowania i m.in. wskazał, że w dniu [...].05.2018 r. przeprowadzono dalsze czynności kontrolne, w wyniku, których w podpisanym przez strony protokole - nie stwierdzono wykonania rozbiórki garażu oraz zamurowania otworu drzwiowego w ścianie bocznej - lewej. Właściciele zadeklarowali, że w terminie do końca czerwca 2018 r. dokonają rozbiórki.

W dniu [...].03.2019 r. pracownica PINB dla Miasta [...] sporządziła notatkę służbową, określającą powierzchnię zabudowy garażu dwustanowiskowego na [...] w [...]. Z notatki wynika, że długość garażu wzdłuż granicy z nieruchomością nr [...] - wynosi 11,70 m, długość garażu pomiędzy budynkiem mieszkalnym, a granicą od strony [...] - 4,97 m, szerokość w części frontowej garażu - 6.06 m, szerokość od strony tylnej - 3,04 m, a łączna powierzchnia - 50,58 m 2.

W toku sprawy, zgromadzono także dane z Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] w [...], z których wynika, że działka nr [...], ark: [...] obręb [...], przy [...] w [...], jest objęta Kw nr [...], a właścicielami są M. i Ł. Ś.. Ponadto w aktach sprawy znajdują się zdjęcia lotnicze dotyczące nieruchomości z lat 2010, 2012, 2014, 2016. Na zdjęciu z 2010 r. w miejscu gdzie teraz znajduje się garaż brak jest obiektu budowlanego, natomiast jest widoczny na zdjęciu z 2012 r. Akta sprawy uzupełniono także o uchwałę nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów w rejonie [...] w [...].

PINB w dniu [...].04.2019 r. stwierdził w terenie, że luksfery zdemontowano.

Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że obiekt budowlany będący przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego zakwalifikowano przez PINB jako garaż, a nie jako rozbudowana wiata.

Organ odwoławczy powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 października 2009 r. o sygn.. akt: II SA/Op 250/09, gdzie wyjaśniono, że "poszukując definicji wiaty można wskazać, że według "Uniwersalnego słownika języka polskiego" (wyd. PWN Warszawa 2003 r. str. 404) wiata to "lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, np. nad peronem kolejowym, parkingiem, magazynem, nad przystankiem tramwajowym". Podobne określenie wiaty zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. z 1999 r. Nr 112, poz. 1316) wydane na podstawie upoważnienia ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz. 439 ze zm.). Ustawa o statystyce publicznej służy wprawdzie innym celom niż przepisy prawa budowlanego i może w tej sytuacji mieć tylko posiłkowe znaczenie. Rozporządzenie powyższe określając pojęcia podstawowe stwierdza, że "za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron łub nawet ścian pozbawione".

Dalej wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z uwagi na brak legalnej definicji wiaty, za jej podstawowe cechy uznaje się przede wszystkim wsparcie budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem. Ponadto przyjmuje się, że częściowe wyposażenie w ściany nie zmienia charakteru obiektu, zwłaszcza jeżeli nie stanowią one elementu konstrukcyjnego, a konstrukcja nadal pozostaje słupowa, gdy funkcję nośną spełniają słupy, nie ściany (wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. II OSK 1481/14, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 października 2017 r., sygn. II SA/Sz 784/17).

[...]INB zauważył, że sporny obiekt nie posiada cech charakteryzujących wiatę, lecz jest budynkiem pełniącym funkcję garażu. W myśl § 102 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r. nr 75 poz. 690) garaż służy do przechowywania i bieżącej, niezawodowej obsługi samochodów osobowych, stanowiący samodzielny obiekt budowlany lub część innego obiektu, będący garażem zamkniętym - z pełną obudową zewnętrzną i zamykanymi otworami, bądź garażem otwartym - bez ścian zewnętrznych albo ze ścianami niepełnymi lub ażurowymi.

Wobec powyższego PINB dla Miasta [...] właściwie dokonał rozróżnienia obiektu budowlanego i prowadził postępowanie administracyjne wobec wybudowanego garażu, bowiem nawet jeżeli wcześniej skarżący wybudowali wiatę, to na skutek dokonanych przez nich przeróbek powstał obiekt spełniający definicję budynku. Zatem przedmiotem niniejszego postępowania jest obecnie istniejący garaż.

Zgodnie z prawem budowlanym, garaż mieści się w granicach definicji budynku, ponieważ jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Bez znaczenia pozostaje demontaż ze ścian luksferów (por. wyrok WSA w Poznaniu, z dnia 17 lipca 2019 r. o sygn. akt: II SA/Po 255/19).

Uwzględniając powyższe, do budowy garażu zastosowanie ma art. 28 ust. 1 p.b., w myśl którego: "roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31". Natomiast zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 pkt 2 p.b. nie wymaga pozwolenia na budowę budowa wolnostojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy założeniu, że łączna liczba tych obiektów na działce nie przekracza dwóch na każde 500 m2 powierzchni tej działki. Jak wynika z akt sprawy, powierzchnia przedmiotowego obiektu wynosi ok. 50,6 m2, zatem jest większa od tej, co do której Prawo budowlane nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.

Wskazano, iż przedmiotowy obiekt został wykonany bez uzyskania pozwolenia na budowę oraz bez zgłoszenia do organu architektoniczno-budowlanego.

Z oświadczenia skarżących zamieszczonego w protokole nr [...] z czynności kontrolnych przeprowadzonych przez PINB w dniu [...].09.2017 r.. wynika, że garaż powstał ok. 5 lat wcześniej. Zatem skoro właściciele składali oświadczenie w 2017 r. było to w 2012 r.

Wobec powyższego w zaskarżonej decyzji słusznie organ I instancji stwierdził, opierając się na oświadczeniu skarżących oraz dokumentacji lotniczej, że garaż powstał pomiędzy 2010 r., a 2012 r. Ze zdjęć lotniczych wynika, że w 2010 r. w miejscu gdzie teraz znajduje się garaż brak jest obiektu budowlanego, natomiast na zdjęciu z 2012 r. garaż już widnieje. Zdjęcia lotnicze potwierdzają oświadczenie właścicieli o latach powstania budynku, zamieszczone w protokole z kontroli inspektora nadzoru budowlanego z dnia [...].09.2017 r. Dlatego nieuzasadnione są zarzuty skarżących w zakresie błędnego ustalenia przez PINB daty powstania budynku.

[...]INB zauważył, że organ I instancji przed wydaniem decyzji rozważył, czy w sprawie istniały podstawy do przeprowadzenia procesu legalizacji budowy.

Działka, na której znajduje się przedmiotowy obiekt, objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który wszedł w życie [...] grudnia 2011 r. (publikacja [...], poz. [...]). Zgodnie z uchwałą nr [...], Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów w rejonie [...] w [...] dla zabudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego - ustala się wolnostojący budynek gospodarczy lub garażowy (§10 pkt 1 planu), przy czym powierzchnia zabudowy budynku gospodarczego lub garażu nie może być większa niż 40 m2 (§ 10 pkt 3 lit. b oraz § 10 pkt 1 lit. b planu). Podkreślono, że obiekt nie tylko nie spełnia warunków wielkości - określonych w planie, ale także narusza linię zabudowy. W przedmiotowym planie miejscowym obowiązująca linia zabudowy dla działek od strony [...] przebiega po elewacji frontowej budynku mieszkalnego w odległości 5 m od granicy z działką drogową Przedmiotowy garaż wybudowano przed obowiązującą linią zabudowy - a więc niezgodnie z ustaleniami planu miejscowego. Ponadto miejscowy plan dopuszcza budowę wolnostojącego garażu o powierzchni zabudowy nie więcej niż 40 m 2, podczas gdy przedmiotowy garaż ma powierzchnię ok. 50,6 m 2.

Ważne jest także to, że budowa obiektu narusza również przepisy § 12 ust. 1 - 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz.U. z 2015 poz. 1422 z późn. zm.). Zgodnie z § 12 ust. 1 w/w rozporządzenia usytuowanie budynków w stosunku do granic działki wymaga zachowania cztero lub trzymetrowej odległości budynku od granicy działki własnej - co w niniejszej sprawie nie zostało zachowane - garaż wybudowany jest przy granicy działki nr ged. [...] Garaż jest usytuowany w stosunku do granic działki niezgodnie z ust. 4 pkt 1-3 § 12 wspomnianego rozporządzenia, gdyż działka nr [...] posiada szerokość większą niż 16 m - pkt 1 (wg danych Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego w [...] jej szerokość wynosi ok. 24 m), sporny garaż nie jest nadbudową budynku istniejącego - pkt 2, garaż posiada długość większą niż 6,5 m - pkt 3.

Konsekwencją powyższych ustaleń, związanych z niemożnością zastosowania w sprawie art. 48 ust. 2 p.b jest słuszne zastosowanie do stanu faktycznego, przez PINB dla Miasta [...] - przepisu art. 48 ust. 1 p.b.

Zatem nieuzasadniony jest zarzut odwołujących nieprzeprowadzenia procesu legalizacji. Poza tym skarżący zdawali sobie sprawę z tego, że wybudowali garaż, bez wymaganej zgody i w toku postępowania składali deklarację dokonania rozbiórki, jednak powyższego nie czynili do dnia wydania niniejszej decyzji.

Ponieważ budowa powstałego garażu narusza przepisy techniczno-budowlane i jest sprzeczna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - organ zobowiązany był do wydania decyzji o rozbiórce na podstawie art. 48 ust. 1 p.b.

Obowiązki właściwie zostały nałożone przez organ I instancji na skarżących jako inwestorów i właścicieli nieruchomości, co wynika z treści art. 52 p.b., zgodnie z którym adresatem obowiązków nakładanych m.in. na podstawie art. 48 p.b. jest inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.

Organ I instancji w decyzji o rozbiórce z dnia [...].04.2019 r. wskazał podstawę prawną wydanej decyzji, określił jakiego obiektu rozbiórka ma dotyczyć, gdzie znajduje się przedmiot rozbiórki oraz kto ma wykonać obowiązki nałożone w decyzji organu. Dlatego nie zgodzono się z zarzutem, że nie dokonano sprecyzowania co zostało nielegalnie zbudowane.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. Ś. i Ł. Ś. wnosząc o :

1. jej uchylenie oraz w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] nr [...], znak [...] z dnia [...] kwietnia 2019r. i orzeczenie, co do istoty sprawy bądź ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi;

2. na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci zdjęcia wiaty z 2009 roku na okoliczność, iż obiekt został wybudowany pierwotnie jako wiata, zgodnie z projektem budowlanym, który został zatwierdzony w ramach pozwolenia na budowę.

3. na podstawie art. 200 p.p.s.a., o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono :

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niepodjęcie przez organ wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności ustalenia cech charakterystycznych oraz daty powstania obiektu wybudowanego na działce nr [...], ark.:[...], obręb [...] przy [...] nr [...] w [...] ;

2. art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ustalenie niezgodne ze stanem faktycznym, że obiekt wybudowany na w/w działce nie posiada cech charakteryzujących wiatę, co doprowadziło do uznania, że spełnia funkcję garażu, a także że nastąpiło to bez wymaganego pozwolenia na budowę,

3. art. 107 § 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie decyzji nie spełnia warunków określonych w wyżej wymienionym przepisie.

II. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

1. § 102 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w niniejszej sprawie do kwalifikacji prawnej obiektu wybudowanego na działce nr [...], ark.:[...], obręb [...] przy ul. [...] nr [...];

2. art. 28 oraz art. 29 p.b. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w niniejszej sprawie, które polegało na przyjęciu, że cały obiekt wybudowany na wyżej opisanej działce został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, a także

3. art. 48 ust. 2 i 3 p.b. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie obiekt wybudowany na w/w działce nie spełnia podstaw do jego zalegalizowania, gdyż narusza przepisy techniczno-budowlane oraz jest sprzeczny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, w sytuacji gdy Organ nie dokonał oceny, które z wykonanych robót nastąpiły z naruszeniem przepisów i mogą być oceniane przez pryzmat naruszonego przepisu;

4. §12 ust. 1-6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez uznanie, że budowa obiektu wybudowanego na w/w działce narusza przepisy tego rozporządzenia w związku z jej niewłaściwym usytuowaniem na terenie nieruchomości, w sytuacji gdy organ nie dokonał oceny, które z wykonanych robót nastąpiły z naruszeniem przepisów i mogą być oceniane przez pryzmat naruszonego przepisu;

a w konsekwencji powyższych naruszeń również naruszenia:

5. art. 48 ust. 1 p.b. poprzez nakazanie rozbiórki obiektu wybudowanego na w/w działce, co nastąpiło przedwcześnie i w sposób nieuzasadniony objęło cały obiekt podczas, gdy w niniejszej sprawie obiekt należy kwalifikować jako wiatę, a nawet w przypadku nieuwzględnienia powyższego organ nie dokonał oceny, które z wykonanych robót nastąpiły z naruszeniem przepisów i mogą być oceniane przez pryzmat naruszonego przepisu;

W uzasadnieniu skargi m.in. zarzucono, że decydujące znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy ma klasyfikacja obiektu. Obiekt będący przedmiotem postępowania administracyjnego został zakwalifikowany przez PINB jako garaż, a nie jako rozbudowana wiata.

U podstaw tego stwierdzenia legło ustalenie, że obiekt nie posiada cech charakteryzujących wiatę, co skarżący zakwestionowali. Tymczasem dla oceny czy obiekt ma charakter wiaty decydujące znaczenie ma ustalenie konstrukcji tego obiektu. Jeżeli jest ona słupowa, a funkcję nośną spełniają słupy, a nie ściany, to dany obiekt należy uznać za wiatę, który mieści się w pojęciu budowli, a nie budynku. Organ dokonując klasyfikacji obiektu obowiązany był więc ocenić jego konstrukcję, a nie tylko opierać się wizualnym aspekcie budowli (w tym posiadaniu ścian). Organ obowiązany był ocenić, czy wybudowane ściany są tylko osłonowe, jak wskazują skarżący, czy pełnią funkcję konstrukcyjną.

W świetle podnoszonych zarzutów [...]INB powinien był zbadać, czy ścianki murowane pełniły funkcję konstrukcyjną, czy jedynie wypełnienie przestrzeni nie zmieniające charakteru obiektu. Wiata może posiadać ściany, jeżeli nie zmienia to charakteru jej słupowej konstrukcji.

Organ dyskwalifikując obiekt jako wiatę powołał się na przepisy §102 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002r. nr 75, poz. 690), z którego wynika funkcja garażu, ale i elementu, które powinien mieć. Organ występowania tych elementów nie zbadał, ustalając jedynie powierzchnię i wymiary obiektu, a to nie jest wystarczające do uznania go za garaż. Zarzucono, iż [...]INB nie ustalił, czy budynek posiada wentylację, jaką szerokość i wysokość mają poszczególne wrota garażowe, nie wykazał czy instalacja elektryczna jest instalacją oświetleniową, a także czy ma zapewnioną instalację przeciwpożarową.

Skarżący od początku wskazywali, że obiekt został wykonany w konstrukcji słupowej, z zadaszeniem, zgodnie z zatwierdzonym projektem architektoniczno-budowlanym. Dopiero później obiekt został wyposażony w ściany osłonowe, które jednakże nie zmieniły jego słupowej konstrukcji. Z opisu wykonanych prac (tj. wykonanie w pierwszej kolejności wiaty na słupach a następnie wypełnienie przestrzeni między słupami) jednoznacznie wynika, iż ściany nie stanowią elementu konstrukcyjnego wiaty a stanowią jedynie element wypełnienia przestrzeni. Sam fakt dobudowania ścian nie zmienia charakteru obiektu jeżeli nie stanowią one elementu konstrukcyjnego, a konstrukcja pozostaje nadal słupowa. Organ nie wykazał również na jakiej podstawie doszedł do przekonania, że obiekt nie posiada cech wiaty, a także nie wykazał, że przedmiotowy obiekt można uznać za garaż. Sam fakt posiadania ścian nie może być wystarczający.

W konsekwencji, w ocenie skarżących, przy wydaniu zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji doszło do naruszenia zasad postępowania w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych, a także obowiązku zgromadzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i prowadzenia oceny materiału dowodowego. W konsekwencji tego uzasadnienie decyzji nie spełnia warunków określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Zaskarżona decyzja jest jednak wadliwa przede wszystkim z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego i wydanie decyzji o nakazie rozbiórki całego obiektu, pomimo jego co najmniej częściowej zgodności z prawem oraz przedwczesnego przyjęcia, że proces legalizacji obiektu jest niemożliwy do przeprowadzenia.

Zdaniem skarżących nawet w przypadku uznania, ze z uwagi na wypełnienie ścian obiekt można kwalifikować jako budynek, to jednak nie zaszły przesłanki do nakazania jego rozbiórki.

Zwrócono uwagę, że zarówno wniosek o wydanie pozwolenia na budowę, jak i decyzja nr [...] z dnia [...] stycznia 2007r. o warunkach zabudowy ([...]), dotyczyły inwestycji polegającej na budowie "budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie wolnostojącej z garażem". Na podstawie w/w wniosku skarżący uzyskali decyzję pozwolenie na budowę z dnia [...] września 2007r. nr [...] sygn. [...] wydaną przez Prezydenta Miasta [...].

Organ ustalił na podstawie zdjęć lotniczych nieruchomości, iż garaż wykonano w okresie między 2010 a 2012 rokiem. Jednocześnie [...]INB dokonując oceny zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (m.in. miejscowym planem) dokonał oceny w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który wszedł w życie dopiero w dniu [...] grudnia 2011r. ([...], poz. [...]) podjęty uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 2011r.

Zauważono, że warunki zabudowy oraz zatwierdzony projekt dla przedmiotowej nieruchomości obejmowały dom jednorodzinny z garażem, natomiast na mapie dla celów projektowych wrysowano wiatę w miejscu, w którym faktycznie została ona wybudowana.

Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2001 roku (IV SA 952/99,niepubl.) "inwestorowi nie można uczynić zarzutu dopuszczenia się samowoli budowlanej, jeżeli w dacie rozpoczęcia robót legitymował się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę".

Dysponując pozwoleniem na budowę skarżący byli uprawnieni do wybudowania przedmiotowego obiektu, który powstał jako wiata - wskazana w projekcie - w graniach nim objętych. Oznacza to, że co do tego elementu nie można stwierdzać samowoli budowlanej, a także że wyznacza on zakres zgodności z prawem czyli pozwoleniem na budowę i projektem, do którego skarżący mogliby zostać ewentualnie przymuszeni poprzez wydanie nakazu rozbiórki.

Wskazano, że "zasadniczym celem legalizacji, której możliwość przeprowadzenia organ w niniejszej sprawie przedwcześnie wykluczył, jest doprowadzenie wykonanych samowolnie robót do stanu zgodności z prawem. Dopiero w sytuacji, gdy nie jest to możliwe z powodów merytorycznych, powinna nastąpić rozbiórka obiektu" (tak wyrok NSA z dnia 10 maja 2019 roku, II OSK 1567/17. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił ponadto, że "kwestia kwalifikacji robót wykonanych z wykorzystaniem części poprzednio istniejącego obiektu nie jest jednoznaczna i w każdym przypadku powinna być oceniana indywidualnie". Celem postępowania legalizacyjnego jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Jak wynika z poczynionych w toku postępowania administracyjnego ustaleń roboty były prowadzone w dwóch etapach. W pierwszej kolejności wybudowano wiatę, zgodnie z projektem, a następnie przestrzeń pomiędzy słupami wypełniono ścianami. Zdaniem skarżących w toku postępowania organ obowiązany był precyzyjnie ustalić zakres robót przeprowadzonych przez skarżących, prawidłowo je zakwalifikować i rozważyć czy ma do nich zastosowanie art. 48 i art. 49 p.b.

Przed wydaniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji skarżący usnęli ze ścian luksfery, uznając że w ten sposób czynią zadość zobowiązaniu do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego ze stanem pierwotnym, czyli z pozwoleniem na budowę, jednakże nie poinformowano ich, że jest to niewystarczające dla uznania, że stan obiektu uległ zmianie w stopniu powodującym zmianę jego kwalifikacji.

W konsekwencji objęcie nakazem rozbiórki w ramach decyzji numer [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. całego obiektu, tj. "garażu o powierzchni zabudowy około 50,6 m2" nastąpiło przedwcześnie i z naruszeniem przepisów prawa, bowiem przepisy dotyczące rozbiórki mogły być stosowane jedynie do części obiektu, która powstała bez wymaganego pozwolenia. Wiata stanowiąca szkielet obiektu z pewnością powstała w oparciu o wiążące postanowienia pozwolenia na budowę, a zatem nie można jej uznawać za samowolę budowlaną i stosować do niej art. 48 i art. 49 p.b.

W braku ustalenia zakresu samowolnie wykonanych robót przedwczesnym jest przyjęcie, że obiekt nie jest zgodny z postanowieniami planu miejscowego, a także że narusza przepisy § 12 ust 1-6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 poźn. 1422 z późn. zm.). Wskazano, że dane dotyczące linii zabudowy oraz odległości od granic nieruchomości organ ocenił w odniesieniu do garażu, pomijając okoliczność, że stanowiąca jego szkielet w postaci wiaty został wybudowany legalnie. Do takiego stanu, jako stanu zgodnego z prawem, skarżący powinni go doprowadzić w ramach ewentualnej rozbiórki.

Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności z którą sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...].08.2019r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] nr [...] z [...].04.2019r. nakazującą właścicielom nieruchomości przy [...] nr [...] w [...] (działka nr [...]; ark. [...]; obręb [...]), tj. M. i Ł. Ś. rozbiórkę garażu o powierzchni zabudowy około 50,6m2, wybudowanego na powyższej nieruchomości, bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 48 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202, z późn. zm., dalej p.b.)

Istotne w sprawie jest to, że najprawdopodobniej (czego organy jednoznacznie nie ustaliły) na przedmiotowej nieruchomości pierwotnie skarżący zgodnie z posiadanym pozwoleniem na budowę domu mieszkalnego i załączonym do tegoż pozwolenia projektem, w latach 2008-2009 wybudowali wiatę, którą następnie w 2012 r. przebudowali do stanu obecnego bez pozwolenia na budowę.

Przez budowę należy rozumieć nie tylko wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, lecz także odbudowę, rozbudowę czy nadbudowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6). Budową natomiast nie jest przebudowa zdefiniowana w art. 3 pkt 7a p.b. Do przebudowy nie ma więc zastosowania art. 48, stosuje się zaś art. 50 i 51 p.b.

Przez używane w ustawie – Prawo budowlane wyrażenie "pozwolenie na budowę" należy rozumieć decyzję administracyjną zezwalającą na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego (art. 3 pkt 12). Artykuł 48 p.b. nie dotyczy jednak robót budowlanych, które nie są budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 p.b., a wymagają stosownego pozwolenia. Takie przypadki samowoli budowlanej, jak już wspomniano, są regulowane przepisami art. 50–51 p.b. (por. wyrok WSA w Białymstoku z 9.02.2012 r., II SA/Bk 668/11, LEX nr 1125239).

Choć pojęcie samowoli budowlanej nie zostało ustawowo zdefiniowane, używane jest powszechnie zarówno w doktrynie, jak i judykaturze. Przyjmuje się, że z samowolą budowlaną mamy do czynienia wówczas, gdy roboty budowlane są lub zostały przeprowadzone bez uprzedniego uzyskania wymaganego prawem pozwolenia na budowę albo bez uprzedniego zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ (por.: Prawo budowlane. Komentarz, red. Z. Niewiadomski, Legalis 2013, komentarz do art. 48; S. Serafin, Zagadnienia techniczne w prawie budowlanym, Warszawa 2005, s. 184). Samowola budowlana może dotyczyć zarówno budowy, jak i robót budowlanych niebędących budową – o ile przepisy prawa łączą z ich prowadzeniem określone obowiązki uzyskania pozwolenia lub zgłoszenia do właściwego organu.

Samowolą budowlaną, jednakże taką, do której nie ma zastosowania art. 48 p.b., są też takie przypadki nielegalnego wykonywania robót budowlanych, w których inwestor samowolnie odstąpi w sposób istotny od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w odpowiednich przepisach prawa. Budowa obiektu z istotnymi odstępstwami od warunków pozwolenia na budowę, a bez uzyskania decyzji o zmianie tego pozwolenia, jest samowolą budowlaną w części dotyczącej tych odstępstw (por. wyrok WSA w Szczecinie z 30.12.2010 r., II SA/Sz 648/10, LEX nr 754876). Samowolne jest także wykonywanie robót budowlanych w zakresie wymagającym pozwolenia (np. przebudowa), podczas gdy inwestor dokonał zgłoszenia robót o innym charakterze (np. remont). Za samowolne uznane może być rozpoczęcie robót budowlanych jeszcze przed uzyskaniem stosownego pozwolenia (por. wyrok WSA w Białymstoku z 19.04.2012 r., II SA/Bk 784/11, LEX nr 1152467).

Artykuł 48 p.b. odnosi się do budowy obiektu budowlanego (lub jego części) bez wymaganego pozwolenia na budowę. Na skutek nowelizacji z 20.02.2015 r. art.48 p.b. odnosi się obecnie również do przypadku budowy obiektu budowlanego (lub jego części) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia, ale tylko w przypadku budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a p.b.

Pozostałe budowy prowadzone bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu podlegają regulacjom art. 49b p.b., inne zaś przypadki nielegalnego wykonywania robót budowlanych (w tym także bez uprzedniego uzyskania pozwolenia albo bez uprzedniego zgłoszenia) regulowane są przepisami art. 50–51 p.b. (R. Dziwiński, P. Ziemski, Prawo budowlane. Komentarz, LEX/el. 2006, komentarz do art. 48 p.b.). Każdy przypadek samowoli budowlanej podlega mniej lub bardziej rygorystycznym przepisom prawa mającym zasadniczo doprowadzić do jej sanowania (legalizacji). Zastosowanie jednego z trzech trybów postępowania (art. 48, 49b lub art. 50–51 p.b.) zależy od charakteru (rodzaju) samowoli budowlanej.

Poszczególne tryby dotyczące legalizacji samowoli budowlanej zasadniczo wzajemnie się wykluczają, dotyczą bowiem innych przypadków samowoli budowlanej i nie mogą być łączone w jednym postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z 23.03.2011 r., II OSK 504/10, LEX nr 1080329). Organ na wstępie musi więc przede wszystkim ustalić, z jakim charakterem samowoli budowlanej ma do czynienia w konkretnej sprawie (czy budowa wymagała pozwolenia na budowę lub była budową, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, wymagającą zgłoszenia – art. 48, czy budowa wymagała zgłoszenia, a nie była budową, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a – art. 49b, czy też nastąpił inny przypadek nielegalnego prowadzenia robót budowlanych – art. 50–51), aby móc następnie prawidłowo zastosować odpowiedni tryb postępowania (por. wyrok WSA w Białymstoku z 20.01.2011 r., II SA/Bk 519/10, LEX nr 752343). Jeżeli w trakcie postępowania prowadzonego w jednym z wyżej wskazanych trybów okaże się, że samowola spełnia przesłanki właściwe dla prowadzenia postępowania w innym trybie, postępowanie prowadzone na podstawie przepisu niemającego zastosowania do stanu faktycznego sprawy powinno zostać umorzone, organ zaś powinien wszcząć postępowanie w trybie właściwym (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 3.12.2010 r., II SA/Wr 526/10, LEX nr 755644). Obowiązuje bowiem zasada, że każde postępowanie administracyjne musi być prowadzone w ściśle określonym przedmiocie, odrębne zaś tryby postępowania obejmują każdy z rodzajów samowoli budowlanej. Ustalenie więc podczas toczącego się postępowania, że było ono wobec wadliwego ustalenia jego przedmiotu prowadzone niewłaściwie, skutkuje tym, że niezbędne jest orzeczenie o umorzeniu tego wadliwego postępowania i w konsekwencji – podjęcie nowego postępowania już po prawidłowym ustaleniu jego przedmiotu.

W myśl art.3 pkt 7a p.b. przez przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak : kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Niewątpliwie w kontrolowanej sprawie dokonana przez skarżących przebudowa, jeżeli miała miejsce zgodnie z ich oświadczeniami, doprowadziła do zmiany parametrów użytkowych obiektu, jednak bez zmiany określonych w tym przepisie parametrów charakterystycznych. Skarżący bowiem – jeżeli wybudowali wiatę - w istniejącej wcześniej wiacie wybudowali ściany oraz zamontowali bramy wjazdowe zmieniając funkcję tego obiektu na garaż. Dlatego też, jeżeli zaistniała opisana sytuacja, roboty budowlane zrealizowane przez skarżących w 2012r. należałoby zakwalifikować jako przebudowę w rozumieniu art.3 pkt 7a p.b. wcześniej istniejącej wiaty na obiekt pełniący funkcję garażu.

W myśl art.28 ust.1 p.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art.29-31 p.b. Natomiast zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 pkt 2 p.b. w brzmieniu obowiązującym w 2012r. nie wymaga pozwolenia na budowę budowa wolnostojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy założeniu, że łączna liczba tych obiektów na działce nie przekracza dwóch na każde 500 nr powierzchni tej działki. Aktualnie przepis ten brzmi tak samo z tą różnicą, że powierzchnię wymienionych w nim obiektów zwiększono do 35 m2.

Jak wynika z akt sprawy, powierzchnia przedmiotowego obiektu wynosi ok. 50,6 m2, zatem jest większa od tej, co do której Prawo budowlane nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto sporny obiekt nie jest wolno stojący. Należy więc uznać, że do wybudowania spornego garażu niezbędne było uzyskanie pozwolenia na budowę.

W ocenie Sądu organy na podstawie zebranego materiału dowodowego prawidłowo ustaliły, że przedmiotowy obiekt w aktualnym stanie powstał pomiędzy 2010 r. a 2012 r. Takie ustalenia potwierdzają załączone do akt sprawy zdjęcia lotnicze z lat 2010 i 2012 ( znajdują się na stronach od 20 do 24 akt adm.).

W ocenie Sądu w tym zakresie szczególne znaczenie ma oświadczenie skarżących złożone podczas kontroli w dniu [...] września 2017 r. Uczestniczący w kontroli właściciele nieruchomości oświadczyli wówczas, że budynek został wybudowany pierwotnie zgodnie z projektem w zakresie zagospodarowania terenu po stronie północno – zachodniej, tj. wykonano wiatę zgodnie z projektem, natomiast do stanu obecnego doprowadzono poprzez przebudowę wiaty na garaż dwustanowiskowy wznosząc ściany w technologii murowanej z bloczków wapienno - gipsowych. Skarżący wyjaśnili wówczas, że przebudowę obiektu dokonali około 5 lat temu. W ocenie Sądu brak jest podstaw, by kwestionować wiarygodność tego oświadczenia znajdującego potwierdzenie w powołanych wyżej zdjęciach lotniczych. Dlatego według Sądu orzekającego jeżeli miała miejsce przebudowa, to nastąpiła w 2012r.

W świetle tych ustaleń organy prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego z 1994r.

Co istotne, skarżący będący jednocześnie inwestorami i właścicielami przedmiotowej nieruchomości, wcześniej uzyskali decyzję Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...].09.2007r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę na przedmiotowej nieruchomości budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...]; ark. [...]; obręb [...] (wówczas [...]). Ze sporządzonego w sierpniu 2007r. projektu architektoniczno- budowlanego domu jednorodzinnego z garażem wynika, że przewidziana była także budowa wiaty nad miejscami parkingowymi, którą najprawdopodobniej zrealizowano w latach 2008-2009. Organy nadzoru budowlanego obu instancji nie dokonały jednak ustaleń i ocen w tym zakresie. Nie ustaliły przede wszystkim, czy wspomniana wiata został wybudowana, a jeżeli tak, to czy zgodnie z pozwoleniem na budowę, a także czy później została przebudowana i nie oceniły jaki wpływ na wynik sprawy miałby ten fakt.

Przyjmując założenie, że wspomnianą wiatę wybudowano, a następnie przebudowano ją na garaż, to w ocenie Sądu przebudowa miał miejsce w 2012 r.

W ocenie Sądu orzekającego w stanie aktualnym organy prawidłowo oceniły, że przedmiotowy obiekt nie jest wiatą, lecz garażem.

Wprawdzie ustawa Prawo budowlane nie definiuje pojęcia wiaty, jednakże określenie wiaty zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. z 1999 r. Nr 112, poz. 1316) wydane na podstawie upoważnienia ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz. 439 ze zm.). Ustawa o statystyce publicznej służy wprawdzie innym celom niż przepisy prawa budowlanego i może w tej sytuacji mieć tylko posiłkowe znaczenie jednak wobec braku innej definicji stanowi punkt odniesienia do oceny, czy dany obiekt stanowi wiatę. Rozporządzenie powyższe określając pojęcia podstawowe stwierdza, że "za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet ścian pozbawione".

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z uwagi na brak legalnej definicji wiaty, za jej podstawowe cechy uznaje się przede wszystkim wsparcie budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem. Ponadto przyjmuje się, że wiata powinna posiadać lekką konstrukcję i brak wydzielenia z przestrzeni przy pomocy przegród budowlanych. Częściowe wyposażenie w ściany nie zmienia charakteru obiektu, zwłaszcza jeżeli nie stanowią one elementu konstrukcyjnego, a konstrukcja nadal pozostaje słupowa, gdy funkcję nośną spełniają słupy, nie ściany. Wiata nie może być obiektem zamkniętym, a więc obudowanym ze wszystkich stron. Wiata może też przylegać do budynku. Kwalifikacja obiektu budowlanego do pojęcia wiaty wymaga m.in. uwzględnienia jego funkcji.(wyroki NSA z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. II OSK 1481/14, z dnia 07 czerwca 2017 r. o sygn. II OSK 575/17, z 26 kwietnia 2019r. o sygn. II OSK 1091/18, z 24 września 2019r. o sygn. II OSK 2266/18, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 października 2017 r., sygn. II SA/Sz 784/17, wyrok WSA w Warszawie z 13 grudnia 2017r. o sygn. VII SA/Wa 453/17, wyrok WSA w Poznaniu z 10 kwietnia 2019r. o sygn. II SA/Po 1022/18, wyrok WSA w Opolu z 24 stycznia 2019r. o sygn. II SA/Op 408/18).

W świetle powyższych kryteriów na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Sąd orzekający nie miał żadnych wątpliwości, że kontrolowany obiekt obecnie nie stanowi wiaty. Przede wszystkim dlatego, że obiekt ten ze wszystkich stron jest wydzielony z przestrzeni przegrodami budowlanymi oraz dachem wskutek czego jest całkowicie wydzielony z przestrzeni. Ponadto owo wydzielenie nie ma charakteru lekkiego, lecz dokonano go za pomocą ścian wykonanych w technologii murowanej z bloczków wapienno - gipsowych. Analizowany obiekt jest więc wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, tzn. ścian murowanych, które strukturalnie wydzielają budynek z przestrzeni. Funkcjonalnie jest on wykorzystywany jako garaż dla samochodów, co wynika choćby z fotografii jego wnętrza. Wszystko to świadczy, że obiekt ten nie stanowi wiaty. Sąd podziela ocenę organów nadzoru budowlanego, że aktualnie obiekt ten stanowi garaż w świetle przepisów prawa budowlanego, a w szczególności w myśl definicji garażu określonej w § 102 rozporządzenia MI z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Istotne jest także to, że obiekt ten funkcjonalnie wykorzystywany jest jako garaż i niewątpliwie od 2012 r. – najprawdopodobniej wskutek przebudowy - nie jest już wiatą. Bez znaczenia pozostaje też demontaż ze ścian luksferów (por. wyrok WSA w Poznaniu, z dnia 17 lipca 2019 r. o sygn. akt: II SA/Po 255/19).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przeważa stanowisko, a Sąd orzekający w niniejszej sprawie je podziela, że wiatę zalicza się do budowli (art. 3 pkt 3 p.b.), gdyż zakres tego pojęcia wyrażony przykładowym wyliczeniem obiektów stanowiących budowle obejmuje również inne, niewymienione przez ustawodawcę obiekty budowlane, podobne do tych wymienionych, a jednocześnie niebędące budynkiem lub obiektem architektury (por. m.in. wyrok NSA z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 2049/09, publ. LEX nr 590575, wyrok WSA w Opolu z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt II SA/Op 250/09, publ. LEX nr 573811, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2476/11, publ. LEX nr 1146260, wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 973/10, publ. LEX nr 753719).

Skarżący nie posiadali żadnych dokumentów wskazujących na legalność budowy garażu. Istnienia takich dokumentów nie wykazało także postępowanie dowodowe przeprowadzone w sprawie. Dlatego PINB zakwalifikował przedmiot niniejszego postępowania i prowadził postępowanie na podstawie art. 48 p.b. Zgodnie bowiem z przepisami art. 48-49 p.b. właściwy organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego, bez wymaganego pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia (dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a), albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązku dostarczenia niezbędnych do legalizacji dokumentów.

Uregulowana w art. 48 p.b. procedura legalizacyjna nie zawiera norm uznaniowych, lecz normy bezwzględnie obowiązujące, których zastosowanie nie zależy od woli organu nadzoru budowlanego. W razie ustalenia, że obiekt budowlany powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę i wdrożenia procedury z art. 48 p.b., a następnie nie wywiązania się przez inwestora z obowiązku przedłożenia zażądanych dokumentów, ustawodawca nie pozostawił organowi wyboru w zakresie treści rozstrzygnięcia, obligując go do orzeczenia nakazu rozbiórki (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2011 r., II OSK 1757/10, wyrok WSA w Opolu z dnia 22 listopada 2012, II SA/Op 271/12; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 15 lutego 2012 r., II SA/Sz 1343/11).

Sąd podkreśla, że decyzja o nakazie rozbiórki nie jest decyzją uznaniową i w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek organ jest zobowiązany ją wydać.

Sąd jednak zaznacza, że nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie. W ramach procedury legalizacyjnej właściciel nieruchomości ma możliwość doprowadzenia obiektu (lub jego części) do stanu zgodnego z prawem. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności i swobody. Wykonanie nałożonych obowiązków po wdrożeniu procedury z art. 48 p.b., jest obligatoryjnym elementem procesu legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Brzmienie art. 48 ust. 4 p.b. jednoznacznie wskazuje, że niewywiązanie się przez inwestora z obowiązku przedłożenia żądanych dokumentów obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. Żaden przepis ustawy Prawo budowlane nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki.

Sąd stoi na stanowisku, że przedmiotowa przebudowa (jeżeli miała miejsce) została dokonana przez skarżących samowolnie bez pozwolenia na budowę, gdyż takowego pomimo fachowej reprezentacji nie przedłożyli.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 p.b. organ nadzoru budowlanego nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Zgodnie z art. 48 ust. 2 p.b., jeżeli obiekt budowlany jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada obowiązek przedłożenia wskazanych w ustawie dokumentów w celu przeprowadzenia tzw. postępowania legalizacyjnego. Zatem, aby móc skorzystać ze wskazanego w art. 48. ust. 2 p.b. trybu, muszą zostać łącznie spełnione następujące przesłanki:

1. obiekt powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia;

2. obiekt jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (m. in. miejscowy plan);

3. obiekt nie narusza przepisów (w szczególności techniczno - budowlanych) w zakresie, który uniemożliwiałby doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami.

Organy słusznie wskazały, że niewypełnienie chociażby jednej z wymienionych w/w artykule przesłanek, uniemożliwia wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 48 ust. 2 p.b., a więc wyklucza możliwość przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Niemożność przeprowadzenia procesu legalizacji budowy, obliguje organ do wydania decyzji nakazującej dokonanie rozbiórki.

Organy obu instancji uznały, że legalizacja powstałego garażu jest niemożliwa z uwagi aktualnie obowiązujący (a także w chwili realizacji przebudowy) plan miejscowy. Z akt sprawy wynika bowiem, że działka, na której znajduje się obiekt będący przedmiotem postępowania, objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który wszedł w życie [...] grudnia 2011 r. (publikacja [...], poz. [...]). Zgodnie z uchwałą nr [...], Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów w rejonie ulic [...] w [...] dla zabudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego - ustala się wolnostojący budynek gospodarczy lub garażowy (§10 pkt 1 planu), przy czym powierzchnia zabudowy budynku gospodarczego lub garażu nie może być większa niż 40 m2 (§ 10 pkt 3 lit. b oraz § 10 pkt 1 lit. b planu). Dokonując dalszej analizy związanej ze zgodnością wybudowanego garażu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, należy podkreślić, że obiekt nie tylko nie spełnia warunków wielkości - określonych w planie, ale i również narusza linię zabudowy. W przedmiotowym planie zagospodarowania przestrzennego obowiązująca linia zabudowy dla działek od strony [...] przebiega po elewacji frontowej budynku mieszkalnego w odległości 5 m od granicy z działką drogową, natomiast przedmiotowy garaż wybudowano przed obowiązującą linią zabudowy - a zatem niezgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza budowę wolnostojącego garażu o powierzchni zabudowy nie więcej niż 40 m 2, podczas gdy przedmiotowy garaż ma powierzchnię ok. 50,6 m i nie jest wolnostojący.

Tak więc organy nadzoru budowlanego trafnie przyjęły, że wybudowanie spornego garażu naruszyło postanowienia ww. planu miejscowego w zakresie ustalenia na tej nieruchomości obowiązującej linii zabudowy. Obowiązująca linia zabudowy wyznaczona jest w odległości 5m od granicy z działka nr [...] - działka drogowa. Przedmiotowy garaż wybudowano przed obowiązującą linia zabudowy - niezgodnie z wyznaczoną obowiązującą linią zabudowy. Ponadto plan miejscowy dopuszcza budowę wolno stojącego garażu o powierzchni zabudowy nie większej niż 40 m2 natomiast przedmiotowy garaż ma powierzchnię zabudowy około 50,6 m2 i jest dobudowany do budynku mieszkalnego - ma z nim dwie wspólne ściany, a elementy stalowe konstrukcji dachu osadzone są w gniazdach w ścianie zewnętrznej budynku mieszkalnego. Reasumując, sporna inwestycja zrealizowana pod rządami już obowiązującego planu miejscowego została wykonana z naruszeniem jego zapisów, gdyż plan dopuszczał budowę wolnostojących garaży, a przedmiotowy garaż jest dobudowany do budynku mieszkalnego. Ponadto plan dopuszcza budowę garaży o powierzchni zabudowy nie większej niż 40 m2 natomiast przedmiotowy garaż ma powierzchnię zabudowy około 50,6 m2.

Organy nadzoru budowlanego obu instancji trafnie uznały, że brak jest przesłanek do legalizacji zrealizowanego garażu w trybie art. 48 p.b. Jednak w ocenie Sądu orzekającego błędnie – gdyż co najmniej przedwcześnie - przyjęły, że w kontrolowanej sprawie zastosowanie w ogóle znajduje tryb unormowany w art.48 p.b. wychodząc z błędnego założenia, że skarżący wybudowali garaż bez pozwolenia na budowę. Tymczasem ze zgromadzonych dotychczas dowodów nie wynika niewątpliwie, że skarżący przedmiotowy garaż wybudowali od podstaw, lecz raczej, iż przebudowali na garaż wiatę wcześniej wybudowaną zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...].09.2007r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę na przedmiotowej nieruchomości budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Tym samym przedmiotem kontrolowanych robót budowlanych najprawdopodobniej nie jest budowa w rozumieniu art. 3 pkt 6 p.b. do której ewentualnie stosuje się procedurę legalizacyjną unormowaną w art.48 p.b. Jak już wspomniano wcześniej wydaje się na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że kontrolowane roboty budowlane stanowią przebudowę w rozumieniu art.3 pkt 7 a p.b. Tymczasem do przebudowy nie ma zastosowania art. 48 p.b., lecz stosuje się art. 50 i 51 p.b. Tak więc Sąd podziela ocenę organów obu instancji w zakresie niemożności legalizacji spornej inwestycji w trybie art.48 p.b. z tym dodatkowym zastrzeżeniem, że w tej sprawie ten tryb najprawdopodobniej w ogóle nie mógł być zastosowany z racji tego, że nie doszło tu do budowy garażu od podstaw wymagającego pozwolenia na budowę, lecz do przebudowy wiaty na garaż do której stosuje się ewentualnie legalizację unormowaną w art.50-51 p.b., a nie w art.49 p.b.

Jak już wspomniano organ nadzoru budowlanego na wstępie musi przede wszystkim ustalić z jakim charakterem samowoli budowlanej ma do czynienia w konkretnej sprawie (czy budowa wymagała pozwolenia na budowę lub była budową, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, wymagającą zgłoszenia – art. 48, czy budowa wymagała zgłoszenia, a nie była budową, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a – art. 49b, czy też nastąpił inny przypadek nielegalnego prowadzenia robót budowlanych – art. 50–51). W tym zakresie organy dokonały wadliwej, gdyż co najmniej przedwczesnej, oceny przyjmując bez pełnych ustaleń, że skarżący zrealizowali budowę, a nie przebudowę. W konsekwencji naruszyły zasady procesowe określone w art.7, 77 i 80 k.p.a. i najprawdopodobniej wadliwie dokonały oceny możliwości legalizacji w oparciu o art.48 p.b., a nie art.50-51 p.b.

Istotne jest także to, że PINB w swej decyzji nakazał skarżącym rozbiórkę garażu o powierzchni zabudowy około 50,6m2, wybudowanego na powyższej nieruchomości, bez wymaganego pozwolenia na budowę, a [...]INB to zaakceptował. W ocenie Sądu treść tej decyzji należy rozumieć w ten sposób, że zgodnie z nią należy całkowicie rozebrać kontrolowany obiekt.

W świetle powyższego organy obu instancji całkowicie zignorowały możliwość przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego, czyli wiaty jeżeli została ona wybudowana zgodnie z wówczas obowiązującym prawem. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wcześniej skarżący zapewne legalnie, gdyż zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...].09.2007r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę na przedmiotowej nieruchomości budynku mieszkalnego jednorodzinnego wybudowali wiatę. Co ważne, wówczas teren ten nie był objęty planem miejscowym. Należy mieć na uwadze, że celem postępowania legalizacyjnego jest doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. Oznacza to, że w realiach tej sprawy w razie ustalenia, że miała miejsce przebudowa o której była mowa wyżej i stwierdzenia niemożności jej legalizacji, należy rozważyć, czy nakaz rozbiórki powinien obejmować całkowitą rozbiórkę kwestionowanego obiektu, czy też może być orzeczony jedynie w zakresie niezbędnym do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z decyzją Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...].09.2007r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę na przedmiotowej nieruchomości budynku mieszkalnego jednorodzinnego, tj. do stanu wiaty.

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego jest najdalej idącą, najbardziej dolegliwą sankcją za naruszenie przepisów szeroko pojętego Prawa budowlanego i w związku z tym należy stosować ją jako ostateczność. Dlatego też w razie zastosowania przepisów art. 50- 51 p.b. należy wcześniej rozważyć wszystkie inne możliwości przewidziane przez prawo, aby nakaz rozbiórki był ostatecznością i to tylko w takim zakresie, jaki jest niezbędny do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Celem nadrzędnym nakazu rozbiórki obiektu budowlanego jest bowiem przywrócenie stanu zgodnego z prawem, a nie karanie inwestora za to, że naruszył przepisy prawa. Dopiero ustalenie, że przywrócenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem jest niemożliwe, uprawnia organ do orzeczenia nakazu rozbiórki.

Organy nadzoru budowlanego ponownie rozpoznając sprawę dokonają ustaleń faktycznych w sprawie przede wszystkim zmierzających do ustalenia, czy i kiedy skarżący wybudowali wiatę, a jeżeli tak, to czy budowa owej wiaty była zgodna z decyzją Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...].09.2007r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę na przedmiotowej nieruchomości budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W razie pozytywnych ustaleń i ocen w tym zakresie rozważą możliwość umorzenia niniejszego postępowania opartego na art.48 p.b. i wszczęcia postępowania zmierzającego do legalizacji spornego garażu w trybie naprawczym określonym w art.50-51 p.b., a w razie niemożności legalizacji do jego rozbiórki. Przy czym w takiej sytuacji organy ocenią, czy konieczna jest całkowita rozbiórka, czy też w zakresie przywracającym obiekt do stanu wiaty. Dokonując tej oceny uwzględnią fakt, że przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 443), na budowę, lecz nie na przebudowę, garażu wymagane było pozwolenie na budowę.

Jednocześnie organy ustalą i uwzględnią oraz ocenią fakt, czy w chwili wydania decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...].09.2007r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę na przedmiotowej nieruchomości budynku mieszkalnego jednorodzinnego, a później w chwieli ewentualnej budowy wiaty, dla tego terenu obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a jeżeli tak, to czy i jaki wpływ ma on na możliwość zalegalizowania spornego garażu w trybie art.50-51 p.b. bądź w innym trybie.

Ewentualnie orzekając nakaz rozbiórki organy rozważą możliwość częściowej rozbiórki garażu, tak aby go doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, a więc z w/w decyzją Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...].09.2007r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę na przedmiotowej nieruchomości budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Dokonując tej oceny rozważą też, czy ewentualna budowa wiaty (i przywrócenie do tego stanu w wyniku częściowej rozbiórki) narusza przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz.U. z 2015 poz. 1422 z późn. zm.).

W tym stanie rzeczy z przyczyn wskazanych i opisanych wyżej Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c p.p.s.a.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na zasadzie art. 200 p.p.s.a.