Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 967/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-2 par. 39 ust. 1-2 par. 4 ust. 2-3
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2011, 2012 i 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania wniesionego przez B.J. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] ARiMR z dnia [...] nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że 11 maja 2011 r. do Biura Powiatu [...] ARiMR wpłynął wniosek B.J. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 na rok 2011 do upraw w pakiecie 2 "rolnictwo ekologiczne" w wariancie :

- 2.10 "uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania" na areale [...] ha (działki rolne A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L i M).

W oparciu o ustalenia kontroli na miejscu oraz kontroli administracyjnej wniosku, Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR wydał w dniu [...] decyzję o przyznaniu Producentce płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 w pomniejszonej wysokości, do uprawy sadu w wariancie: - 2.10 do zatwierdzonego areału [...] ha w kwocie [...] zł (stawka płatności 1800,00 zł/ha), która została przekazana na konto Producentki 11 czerwca 2012 r. W decyzji wskazano, że Producentka w dniu 15 marca 2011 r. rozpoczęła 5-letni okres zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Producentka w latach 2012, 2013 i 2014 składała wnioski kontynuacyjne o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na te lata, w których zadeklarowała uprawę [...] w wariancie - 2.10 na areale [...] ha, na tych samych działkach rolnych co w roku 2011.

Po weryfikacjach wniosków Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR decyzją z dnia [...] przyznał Producentce płatność rolnośrodowiskową na rok 2012 w wysokości [...] zł a decyzją z dnia [...] przyznał płatność na rok 2013 również w wysokości [...] zł.

W dniach 28-30 lipca 2014 r. w gospodarstwie Producentki została przeprowadzona kontrola w zakresie Programu Rolnośrodowiskowego i kwalifikowalności powierzchni, o której Strona została telefonicznie powiadomiona. Kontrola ta wykazała nieprawidłowości w uprawach sadowniczych. Inspektorzy terenowi stwierdzili bowiem, że obsada drzewek owocowych na działkach rolnych A, B, C, D, E, F, I, J i K spełniających wymogi zapisane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262, ze zm.) – dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009 r." - jest mniejsza od wymaganej minimalnej obsady dla [...], tj. 125 sztuk drzewek na 1 ha (119 sztuk/ha - z zastosowaniem 5% tolerancji) - kod nieprawidłowości E7. Część drzewek nie była zgodna z normami (wysokość min. 0,80 m, grubość pnia nie mniejsza niż 8 mm na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia) - kod nieprawidłowości E2. Ustalenia te zostały udokumentowane materiałem zdjęciowym. I tak :

dla działki A na obszarze stwierdzonym [...] ha ilość drzewek spełniających wymogi wyniosła 215 sztuk, zaś prawidłowa obsada po uwzględnieniu 5% tolerancji powinna wynosić 328 sztuk,

dla działki B na obszarze stwierdzonym [...] ha ilość drzewek spełniających wymogi wyniosła 414 sztuk, zaś prawidłowa obsada po uwzględnieniu 5% tolerancji powinna wynosić 763 sztuk,

dla działki C na obszarze stwierdzonym [...] ha ilość drzewek spełniających wymogi wyniosła 420 sztuk, zaś prawidłowa obsada po uwzględnieniu 5% tolerancji powinna wynosić 902 sztuk,

dla działki D na obszarze stwierdzonym [...] ha ilość drzewek spełniających wymogi wyniosła 48 sztuk, zaś prawidłowa obsada po uwzględnieniu 5% tolerancji powinna wynosić 110 sztuk,

dla działki E na obszarze stwierdzonym [...] ha ilość drzewek spełniających wymogi wyniosła 17 sztuk, zaś prawidłowa obsada po uwzględnieniu 5% tolerancji powinna wynosić 42 sztuk,

dla działki F na obszarze stwierdzonym [...] ha ilość drzewek spełniających wymogi wyniosła 230 sztuk, zaś prawidłowa obsada po uwzględnieniu 5% tolerancji powinna wynosić 578 sztuk,

dla działki I na obszarze stwierdzonym [...] ha ilość drzewek spełniających wymogi wyniosła 26 sztuk, zaś prawidłowa obsada po uwzględnieniu 5% tolerancji powinna wynosić 61 sztuk,

dla działki J na obszarze stwierdzonym [...] ha ilość drzewek spełniających wymogi wyniosła 67 sztuk, zaś prawidłowa obsada po uwzględnieniu 5% tolerancji powinna wynosić 103 sztuk,

dla działki K na obszarze stwierdzonym [...] ha ilość drzewek spełniających wymogi wyniosła 99 sztuk, zaś prawidłowa obsada po uwzględnieniu 5% tolerancji powinna wynosić 226 sztuk.

Tylko na działkach rolnych G, H, L i M o łącznej powierzchni [...] ha sad spełniał wszystkie wymogi Programu Rolnośrodowiskowego.

Producentka nie zgłosiła żadnych zastrzeżeń do raportu z kontroli na miejscu.

Na podstawie wyników ww. kontroli Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. decyzją nr [...] z dnia [...] przyznał Producentce płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w pomniejszonej wysokości do powierzchni stwierdzonej sadu [...] ha (działki rolne G, H, L i M) w kwocie [...] zł (stawka płatności 1.540,00 zł/ha). Organ zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego dla pozostałych działek rolnych zastosował obniżkę płatności o 100% za niespełnienie wymogu utrzymania minimalnej obsady drzewek (kod E7). Producentka nie złożyła odwołania od tej decyzji.

Ww. organ ARiMR, zawiadomieniem z dnia 11 marca 2015r. poinformował Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w Programie Rolnośrodowiskowym.

W odpowiedzi, Producentka w piśmie z 17 marca 2015 r. wyjaśniła, że przez cały czas trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego starannie prowadziła uprawę sadu, wykonywała zabiegi pielęgnacyjne, zabezpieczała drzewka przed zwierzyną leśną specjalistyczną osłonką, zaś uszkodzone i uschnięte sadzonki wymieniała. W roku 2014 Producentka po wymianie drzewek wiosną planowała dosadzenie nowych sadzonek w miejsce zniszczonych przez dzikie zwierzęta i uschniętych - w terminie jesiennym. Z tego powodu kontrola na miejscu przeprowadzona w lipcu 2014 r. wykazała braki w obsadzie plantacji drzewek owocowych.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. ww. decyzją z dnia [...] ustalił Producentce kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł.

W odwołaniu od tej decyzji Producentka wniosła o weryfikację zaskarżonej decyzji podnosząc, że podejmowała wszystkie czynności w celu utrzymania trwałości zobowiązania. Także kontrole przeprowadzone przez Jednostkę Certyfikującą w latach 2011-2013 oraz Wojewódzki Inspektorat Roślin i Nasiennictwa w K. nie wykazały żadnych zaniedbań i uchybień co do sposobu prowadzenia plantacji drzew owocowych. Producentka zakwestionowała stwierdzenie organu I instancji, że zaniechała wszelkich działań w utrzymaniu podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, co skutkuje obowiązkiem zwrotu pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011-2013.

Uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm.) - zwanej dalej "ustawą", Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

W myśl art. 29 ust. 2 ww. ustawy, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Wypłacone Producentce nienależnie środki publiczne w wariancie 2.10/2.9 za lata 2011-2013 z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego pochodzą ze środków z funduszy Unii Europejskiej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR.

Organ odwoławczy wskazał, że Producentka otrzymała płatność rolnośrodowiskową za rok 2011 na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] w łącznej kwocie [...] zł, która została przekazana w dniu 11 czerwca na jej rachunek bankowy i Strona rozpoczęła swoje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe od dnia 15 marca 2011 r. w pakiecie rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.10.

Na podstawie § 2.1. rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. "płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a) rozporządzenia nr 73/2009 - zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny (...);

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych (...) wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005 r., str. 1, ze zm.) zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu".

W myśl § 3 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego "podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; (...);

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia".

Stosownie do § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zobowiązany jest do przestrzegania wymogów określonych dla danego pakietu i wariantu zapisanych w załączniku nr 3 do rozporządzenia, tj. wykonywania co roku zabiegów uprawowych lub pielęgnacyjnych na plantacji oraz utrzymania minimalnej obsady drzewek - dla [...] 125 sztuk na 1 hektar. Ponadto w myśl § 9 ust. 2 pkt. 3 lit. a) i b) ww. rozporządzenia, wszystkie uprawiane drzewa muszą być ukorzenione i muszą spełniać wymagania dotyczące wysokości i grubości oraz średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego w każdym roku prowadzenia plantacji.

Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a tego rozporządzenia: "W przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 [tj. pakietu Rolnictwo ekologiczne] płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli: a) wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, (...) - w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego.".

Stosownie do art. 39 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 "płatności rolnośrodowiskowych udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe". Ustęp 3 tego artykułu stanowi, że "płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie".

W myśl § 50 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13.03.2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 361 ze zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym" - rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w wariancie 2.10/2.9 na podstawie rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 26 lutego 2009 r., może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tego wariantu w przepisach tegoż rozporządzenia.

Składając w kolejnych latach 2012-2014 wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej Producentka potwierdziła, że kontynuuje podjęte zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jednak kontrola przeprowadzona w dniach 28-30 lipca 2014 r. wykazała, że nie przestrzegała ona wymogów obowiązujących w Programie Rolnośrodowiskowym dla pakietu 2, w wariancie 2.9. Z tego powodu organ ARiMR przyznał Stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w pomniejszonej wysokości - tylko do działek rolnych G, H, L i M, na których były spełnione wszystkie wymogi dotyczące uprawy sadu. Producentka nie odwołała się od tej decyzji, tym samym – zdaniem organu odwoławczego - zgodziła się z zawartymi w niej ustaleniami.

W myśl art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r. poz. 173) - zwanej dalej "ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich", "pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych (...). Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem. (...) Właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.".

Ponadto, zgodnie z § 28 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., "płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego (...) lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskową podlega zwrotowi również w przypadku, gdy: 1) rolnik:

a) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu (...),

b) zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem".

W oparciu o ust. 3 paragrafu 28, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Także zgodnie z § 39 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskową podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu (...), przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych, objętych danym wariantem,

zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe (...).

Natomiast na podstawie art. 18 ust. 1 obowiązującego od roku 2011 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, str. 8 z 28.01.2011 r. ze zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (UE) nr 65/2011", w sytuacji stwierdzenia braku spełnienia odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że wobec stwierdzenia w roku 2014 niespełnienia przez Producentkę któregokolwiek z wymogów w ramach określonych pakietów i ich wariantów, na podstawie art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, płatność rolnośrodowiskową przyznana w latach 2011-2013 podlega odzyskaniu w części, której dotyczy niespełnienie wymogu.

W przypadku wariantu 2.10/2.9 w oparciu o art. 18 rozporządzenia nr 65/2011 na podstawie załącznika nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., zwrotowi podlega płatność przyznana do działek rolnych, na których w roku kolejnym stwierdzono nieprawidłowości - nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady) - tj. 100% przyznanej płatności za lata 2011-2013.

Organ odwoławczy stwierdził, iż na podstawie wyników z ww. kontroli na miejscu, która wykazała, że nie zostało dotrzymane przestrzeganie warunków uczestnictwa w Programie Rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji, w oparciu o ww. przepisy Producentka zobowiązana jest do zwrotu:

1. za rok 2011 - w wariancie 2.10:

- sankcja 100% (zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. za niewypełnienie wymogu E7 w 2014 r.) przyznanej płatności do działek rolnych A, B, C, D, E, F, I, J i K o łącznej powierzchni [...] ha x 1800,00 zł/ha (stawka płatności) w wysokości [...] zł,

2. za rok 2012 - w wariancie 2.10:

- sankcja 100% przyznanej płatności do działek rolnych A, B, C, D, E, F, I, J i K o łącznej powierzchni [...] ha x 1800,00 zł/ha (stawka płatności) w wysokości [...] zł,

3. za rok 2013 - w wariancie 2.10:

- sankcja 100% przyznanej płatności do działek rolnych A, B, C, D, E, F, I, J i K o łącznej powierzchni [...] ha x 1800,00 zł/ha (stawka płatności) w wysokości [...] zł.

Łącznie kwota do zwrotu za lata 2011-2013 wynosi [...] zł.

Organ wyjaśnił też, że doręczenie Stronie decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności skutkuje obowiązkiem zwrotu kwoty wskazanej w tej decyzji w terminie 60 dni od daty jej doręczenia. W razie niewpłacenia tej kwoty we wskazanym terminie, od dnia następującego po upływie tego terminu do dnia zwrotu nienależnie/nadmiernie pobranej płatności, od kwoty tej nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Organ odwoławczy podkreślił, że kontrola w gospodarstwie Strony przeprowadzona w roku 2014 była prawidłowo wykonana. W kontroli tej uczestniczyła Producentka, która nie wniosła żadnych zastrzeżeń ani uwag. Ustalenia inspektorów terenowych miały wpływ na wielkość przyznanej płatności rolnośrodowiskowej za 2014 rok oraz stały się podstawą do przeprowadzenia niniejszego postępowania.

Odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu, organ II instancji wyjaśnił, że przed przystąpieniem do 5-letniego Programu Rolnośrodowiskowego Producentka powinna dokładnie zapoznać się z jego zasadami i warunkami oraz wymogami, które musi spełnić aby otrzymywać co roku płatność rolnośrodowiskową i wywiązać się z podjętego zobowiązania. Producentka powinna również uzyskać wszelkie potrzebne informacje dotyczące programu i upraw sadowniczych od doradcy rolnośrodowiskowego, który sporządził plan rolnośrodowiskowy dla gospodarstwa. Poza tym na stronie internetowej ARiMR (www.arimr.gov.pl) zamieszczane są co roku informacje na temat Programu Rolnośrodowiskowego, z którymi Producentka ma możliwość zapoznania się. Na stronie tej ARiMR podaje również jakie warunki należy spełnić w przypadku wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w gospodarstwie aby organ mógł zwolnić rolnika z obowiązku zwrotu uzyskanych płatności w latach wcześniejszych w przypadku niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Zgłoszenie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w Programie Rolnośrodowiskowym i dostarczenie dowodów w ustawowym terminie, jest koniecznym warunkiem do uznania danego zdarzenia jako siły wyższej. Ponadto organ zauważył, że w przypadku żerowania dzikich zwierząt na młodych sadzonkach drzewek, gdy zastosowane osłonki nie spełniają swojej roli, lepszym zabezpieczeniem przed zwierzętami byłoby ogrodzenie całego sadu, natomiast zastosowanie systemu nawadniania drzewek owocowych zapobiegłoby ich wysychaniu.

Organ odwoławczy podkreślił także, iż ustanowiony w art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 obowiązek zwrotu otrzymanego wsparcia w Programie Rolnośrodowiskowym za lata ubiegłe uzasadniony dlatego, że niespełnienie wymaganych wymogów określonych w przepisach krajowych dla upraw w wariantach Programu Rolnośrodowiskowego z powodu niedbałości rolnika powoduje, że pomoc przyznana do tych upraw w latach wcześniejszych nie spełniła swojej roli. Przepis ten jest ściśle związany z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., w którym określone są obniżki jakie należy stosować w przypadku niedopełnienia danego wymogu.

Organ wskazał też, że kontrole przeprowadzane przez Jednostkę Certyfikującą (JC) oraz Wojewódzki Inspektorat Roślin i Nasiennictwa nie weryfikują prowadzonej działalności rolniczej pod kątem spełnienia wymogów Programu Rolnośrodowiskowego określonych w ww. rozporządzeniach rolnośrodowiskowych z 2009 lub 2013 r. dla przyznania wsparcia finansowego w kolejnym roku działalności rolnośrodowiskowej.

Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że płatności rolnośrodowiskowe są przyznawane na wniosek rolnika złożony na urzędowym formularzu, a integralną częścią wniosku są oświadczenia i zobowiązania zawarte na stronie 4/4, w tym oświadczenie że rolnik zna zasady oraz tryb realizacji Programu Rolnośrodowiskowego i jest świadomy konsekwencji i sankcji jeśli nie wykona zobowiązań wynikających z realizacji tego programu. Producent jest zobowiązany również do bieżącego usuwania wszelkich nieprawidłowości, o czym powinien na bieżąco informować ARiMR, również o wszelkich okolicznościach, które wystąpiły w gospodarstwie i mogły mieć wpływ na przyznanie płatności. Zdaniem organu, Producentka zdawała więc sobie sprawę z tego, że niedopełnienie w danym roku jakiegokolwiek wymogu dotyczącego upraw prowadzonych w ramach 5-letniego Programu Rolnośrodowiskowego będzie się wiązało z koniecznością zwrotu środków finansowych wypłaconych za wcześniejsze lata.

W ocenie organu odwoławczego, w sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazujące na odstąpienie od ustalenia należności ze względu na ich przedawnienie - zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. W gospodarstwie Producentki nie wystąpiły też żadne zdarzenia zaliczane do kategorii siły wyższej/ nadzwyczajnych okoliczności podane w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15.12.2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, ze zm.). Zgodnie bowiem z przywołanymi przypisami, w przypadku wystąpienia jednej z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, nie jest wymagany częściowy lub pełny zwrot pomocy otrzymanej przez beneficjenta jeśli producent rolny złoży taką informację do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w ciągu 10 dni od dnia ustania tych okoliczności oraz dołączy dowody na potwierdzenie wystąpienia takiej sytuacji. W niniejszej sprawie Producentka nie przedstawiła żadnych dowodów na wystąpienie siły wyższej, w związku z czym nie było możliwości zastosowania ww. przepisów i zwolnienia Producentki z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności za lata 2011-2013.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że ww. kwota płatności rolnośrodowiskowej w wysokości [...] zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, którą rolnik zwraca powiększoną o odsetki. Jednocześnie jednak nie zachodziły w sprawie negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.

Organ odwoławczy pouczył też, że Strona może zwrócić się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności, rozłożenie płatności całości lub części na raty lub ich umorzenie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie B.J.- reprezentowana przez radcę prawnego - zaskarżonej decyzji organu odwoławczego zarzuciła:

1) naruszenie interesu Strony przez błędne przyjęcie, że kontrola przeprowadzona w dniach 28-30 lipca 2014 r. w gospodarstwie Skarżącej wykazała, że nie przestrzegała ona wymogów obowiązujących w Programie Rolnośrodowiskowym dla pakietu 2, w wariancie 2.9 od początku trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego, tj. od dnia 15 marca 2011 r.;

2) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie § 2 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że niezrealizowanie wskazanych w nim przesłanek w przypadku zaistnienia czynników niezależnych od beneficjenta implikuje sankcję w postaci obowiązku zwrotu płatności rolnośrodowiskowych przyznanych w latach 2011-2014;

b) naruszenie § 4 ust. 2 i 3 ww. rozporządzenia przez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji uznanie, iż Skarżąca nie realizowała zobowiązania od początku trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego, tj. od dnia 15 marca 2011 r.;

c) naruszenie § 28 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, iż sankcja w tym przepisie przewidziana ma zastosowanie również w przypadku niezrealizowania zobowiązania rolnośrodowiskowego jedynie w części;

d) naruszenie § 39 ww. rozporządzenia przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, iż sankcja w tym przepisie przewidziana ma zastosowanie również w przypadku niezrealizowania zobowiązania rolnośrodowiskowego jedynie w części.

Podnosząc takie zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ ARiMR swoje rozstrzygnięcie oparł na wynikach kontroli przeprowadzonej u Skarżącej w dniach 28-30 lipca 2014 r., w toku której organ ustalił, iż Skarżąca nie przestrzegała wymogów obowiązujących w Programie Rolnośrodowiskowym dla pakietu 2, w wariancie 2.9. – co skutkowało uznaniem, że Skarżąca nie realizowała w całości zobowiązania rolnośrodowiskowego, a zatem uzasadniało zastosowanie sankcji w postaci zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Nie zgadzając się z przyjętą przez organ wykładnią przepisów prawa, która doprowadziła do wydania zaskarżonej decyzji, Skarżąca przytoczyła przepisy § 28 ust. 1 i 2 oraz § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. i stwierdziła, że zgodnie z tymi przepisami, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi tylko wówczas, gdy rolnik nie realizuje w ogóle zobowiązania rolnośrodowiskowego lub, gdy nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu.

Skarżącej została przyznana płatność rolnośrodowiskowa dla działek A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, natomiast w toku ww. kontroli organ ustalił, iż obsada drzewek owocowych posadzonych na działkach rolnych A, B, C, D, E, F, I, J, K spełniających wymogi zapisane w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym z 2009 r. jest mniejsza od wymaganej minimalnej obsady dla [...], tj. 125 szt. drzewek na 1 ha. Ponadto organ ustalił, iż część drzewek nie jest zgodna z normami.

W ocenie Skarżącej, takie ustalenia nie pozwalają na stwierdzenie, iż w całości nie realizowała zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz, że nie przestrzegała żadnych wymogów dla pakietu 2, w wariancie 2.9. Z ustaleń kontrolnych wynika bowiem wprost, że Skarżąca nie realizowała zobowiązania rolnośrodowiskowego jedynie na części działek. Ponadto nie bez znaczenia jest fakt - co w trakcie kontroli Skarżąca wyjaśniała - że braki w obsadzie drzewek, jak również to, że część drzewek nie spełniała wymogów, było częściowo wynikiem działania zwierzyny leśnej. Ponadto Skarżąca wyjaśniła, iż przez cały czas trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego starannie prowadziła uprawę sadu, wykonywała zabiegi pielęgnacyjne, zabezpieczała drzewka przed zwierzyną leśną specjalistyczną osłonką, zaś uszkodzone i uschnięte sadzonki wymieniała. W 2014 r. po wymianie drzewek wiosną, Skarżąca planowała dosadzenie nowych sadzonek w miejsce zniszczonych i uschniętych w terminie jesiennym, stąd w trakcie kontroli stwierdzono braki.

Stwierdzony więc w kontroli stan uprawy nie był więc wynikiem uchybień, których mogła dopuścić się Skarżąca, bowiem, aby mówić o uchybieniu konieczne jest działanie lub zaniechanie po stronie rolnika. W okolicznościach sprawy bezsporne pozostaje natomiast, iż niewywiązanie się poprzez Skarżącą ze zobowiązania w 2014 r. nie było wynikiem jej działań, czy nawet niedbałości, ale czynników zewnętrznych, na które nie miała ona żadnego wpływu. Nie jest przy tym słusznym stwierdzenie organu, iż w przypadku żerowania dzikich zwierząt na młodych sadzonkach, Skarżąca powinna ogrodzić cały sad. Skarżąca wskazuje, iż działki, na których znajduje się sad są rozparcelowane i niejednokrotnie w znacznej odległości od siebie. Ogrodzenie więc całego terenu nie jest w praktyce możliwe. Skarżąca zachowała należytą staranność w zabezpieczeniu sadzonek, jak również w dbałości o sad, na bieżąco dokonując wymiany sadzonek uszkodzonych i uschniętych tak, aby zapewnić stałe obsadzenie zgodne z wymogami. Skarżąca dokonywała także bieżącej pielęgnacji drzew.

Skarżąca podkreśliła, iż kontrola przeprowadzona w lipcu 2014 r. pozwoliła stwierdzić nieprawidłowości występujące tylko w tym konkretnym czasie. Ustalenia kontrolne nie dają więc podstaw do przyjęcia, iż Skarżąca nie realizowała zobowiązania rolnośrodowiskowego w części również w latach poprzednich. Okoliczności takie nie zostały w żadnym zakresie ustalone w wyniku ww. kontroli. Wobec tego - w ocenie Skarżącej - organ całkowicie bezpodstawnie żąda zwrotu przyznanych jej płatności rolnośrodowiskowych za lata wcześniejsze, skoro nieprawidłowości zostały stwierdzone dopiero w 2014 r. Organ nie ma żadnych podstaw by twierdzić, że występowały one także w latach poprzednich, zwłaszcza biorąc pod uwagę wyjaśnienia Skarżącej, która wskazała, iż zamierza uzupełnić braki sadzonek jesienią,

Ponadto Skarżąca została już obarczona sankcją za stwierdzone w kontroli nieprawidłowości, bowiem wydana została decyzja nr [...] z dnia [...], na mocy której Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. przyznał Skarżącej płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w pomniejszonej wysokości, tylko dla działek G, H, L, M, na których były spełnione wszystkie wymogi dotyczące uprawy sadu. Wydanie zaskarżonej decyzji prowadzi więc do sytuacji, w której Skarżąca została dwukrotnie ukarana za jedno zdarzenie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Po dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należy oddalić, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 28 ww. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, "pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych (...), przy czym "pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem". Przepis ten wskazuje zatem w sposób ogólny ("w szczególności") podstawę prawną orzekania przez organy ARiMR o zwrocie pobranych nienależnie płatności.

Szczegółowe podstawy (przyczyny) zwrotu takich płatności wskazują przepisy ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. Zgodnie z § 28 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia: "1. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego (...) lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

2. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy: 1) rolnik:

a) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu (...),

b) zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem, (...)".

Także zgodnie z § 39 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r.: "1. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego (...) lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. 2. Płatność rolnośrodowiskową podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik: 1) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu (...), przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych, objętych danym wariantem, (...).".

Niewątpliwie więc z przepisów tych wynika m.in., że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi gdy rolnik nie spełnia także "innych" niż wymienione w nich "warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu".

Warunki przyznania przedmiotowych płatności określają w szczególności przytoczone w zaskarżonej decyzji przepisy §§ 2-4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., w tym:

- realizowanie przez rolnika 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych (§ 2 ust. 1 pkt 3),

- spełnianie warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu (§ 2 ust. 1 pkt 4).

Zgodnie natomiast z § 3 ww. rozporządzenia z 2009 r. "podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są: 1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; (...); 3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Stosownie do § 4 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zobowiązany jest też do przestrzegania wymogów określonych dla danego pakietu i wariantu zapisanych w załączniku nr 3 do rozporządzenia, tj. wykonywania co roku zabiegów uprawowych lub pielęgnacyjnych na plantacji oraz utrzymania minimalnej obsady drzewek - dla [...] 125 sztuk na 1 hektar. Ponadto w myśl § 9 ust. 2 pkt. 3 lit. a) i b) ww. rozporządzenia, wszystkie uprawiane drzewa muszą być ukorzenione i muszą spełniać wymagania dotyczące wysokości i grubości oraz średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego w każdym roku prowadzenia plantacji, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego zapisanych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 1 lutego 2007 r. (Dz.U. z 2007 r. Nr 29, poz. 189 ze zm.).

Wymagania te określone zostały w części B poz. II pkt 1 załącznika nr 9 do tego rozporządzenia. W myśl tego przepisu, elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski dla drzewek owocowych powinien spełniać minimalne wymagania jakościowe, w tym wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej a średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania.

Stosownie do § 27 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. W myśl ust. 2 tego paragrafu, wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia. Z tabeli stanowiącej ten załącznik wynika, że dla upraw sadowniczych i jagodowych "nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady)" skutkuje zastosowaniem 100% zmniejszenia płatności.

Rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009 r. zostało uchylone z dniem 15 marca 2013 r. przez § 59 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.361), jednak zgodnie z § 50 ust. 1 tego rozporządzenia: "Rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58, w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia, o którym mowa w § 58." (tj. rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r.). W myśl ust. 3 pkt 2 tego paragrafu: "Do kolejnych płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia, z tym że jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów, o których mowa w ust. 1, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej zgodnie z przepisami rozporządzenia, o którym mowa w § 58.".

Stosownie natomiast do art. 18 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, w sytuacji stwierdzenia braku spełnienia odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, (...) oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub kryteriów kwalifikowalności (...) zadeklarowanych w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych".

Odnosząc przytoczony stan prawny do prawidłowo ustalonego przez organy ARiMR - i w istocie niespornego - stanu faktycznego sprawy, stwierdzić należy, że zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że wobec stwierdzenia w roku 2014 niespełnienia przez Producentkę ww. wymogów dotyczących minimalnej obsady drzew spełniających wymagania określone w ww. rozporządzeniach krajowych, płatność rolnośrodowiskowa przyznana w latach 2011-2013 podlega odzyskaniu na podstawie przepisów § 28 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. i § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. oraz art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, w części, której dotyczy niespełnienie wymogu, tj. 100% przyznanej płatności za lata 2011-2013 w odniesieniu do działek rolnych na których stwierdzono te nieprawidłowości.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia ww. przepisów krajowych rozporządzeń rolnośrodowiskowych, stwierdzić należy, że – jak wskazano wyżej – przepisy te nakazują zwrot wypłaconej pomocy także wtedy, gdy rolnik "nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu", a więc właśnie w szczególności, gdy wymagana dla każdej zadeklarowanej działki rolnej minimalna obsada drzewek nie jest spełniona. W przypadku takiej nieprawidłowości oczywistym jest więc, że rolnik nie realizuje zobowiązania "w całości" w odniesieniu do działki rolnej, gdyż brak minimalnej obsady nie pozwala na uznanie, że zobowiązanie jest realizowane "w części". Z istoty ustanowienia minimalnej obsady drzewek wynika bowiem, że zobowiązanie jest wykonywane tylko w sytuacji "całościowego" spełnienia tego wymogu. Zrozumiałe jest więc, że sankcja w takim wypadku wynosi 100%. Przepisy krajowe i unijne (w szczególności w ramach przedmiotowego wariantu/pakietu) nie przewidują też, aby w razie niespełnienia wymogów dla niektórych działek możliwe było ustalenie nieprawidłowości "częściowej" i przyznania płatności w proporcji przypadającej np. na powierzchnię (lub liczbę drzewek) działek rolnych spełniających wymogi w stosunku do łącznej powierzchni (łącznej ilości drzewek) wszystkich zgłoszonych działek.

Skoro zatem Producentka w roku 2014 nie realizowała całego przyjętego na siebie zobowiązania – bowiem realizowała go "całościowo" tylko na działkach rolnych G, H, L i M - nie więc spełniła warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2014 do pozostałych działek – i dlatego przyznano jej płatność w pomniejszonej wysokości, po wykluczeniu z dopłat działek rolnych A, B, C, D, E, F, I, J i K. Zasadnie więc organ odwoławczy stwierdził, że spełnienie wymogów sprawdzane jest przez inspektorów terenowych dla każdej działki rolnej oddzielnie i jeśli na danej działce nie jest spełniony dany wymóg, to potrącenie płatności oraz zwrot otrzymanych wcześniej płatności odnoszą się tylko i wyłącznie do tej działki rolnej.

W omawianym stanie faktycznym uzasadnione prawnie (na podstawie art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 65/2011) było więc orzeczenie przez organy ARiMR o zwrocie płatności za lata wcześniejsze (2011-2013) wypłaconych w odniesieniu do działek rolnych zakwestionowanych podczas kontroli na miejscu w lipcu 2014 r. Takie uregulowanie prawne jest zrozumiałe, bowiem w przypadku wieloletniego zobowiązania dotyczącego uprawy [...] (sadu) płatności przyznawane są nie tylko za założenie sadu i jego pielęgnację ale także za jego stan (w tym minimalną obsadę) w każdym kolejnym roku trwania zobowiązania, bowiem istotny jest realny końcowy efekt takiego zobowiązania – doprowadzenie do powstania i utrzymania sadu z owocującymi drzewami o wymaganej minimalnej obsadzie drzew. Co do zasady, nie ma więc znaczenia, czy niespełnienie takich wymogów jest przez rolnika zawinione.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., wskazać należy, że przepis ten dotyczy warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej na dany rok, natomiast nie reguluje on zdarzeń wywołanych siłą wyższą lub nadzwyczajnymi okolicznościami, które spowodowały zniszczenia w uprawach objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Kwestie te uregulowane są bowiem w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. oraz w art. 47 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006. Zgodnie z przywołanym artykułem rozporządzenia Komisji (WE), w przypadku wystąpienia jednej z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, nie będzie wymagany częściowy lub pełny zwrot pomocy otrzymanej przez beneficjenta jeśli producent rolny złoży taką informację do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w ciągu 10 dni od dnia ustania tych okoliczności oraz dołączy dowody na potwierdzenie wystąpienia takiej sytuacji. Jak wynika jednak z akt sprawy, Skarżąca nie zgłosiła takich zdarzeń.

Wskazać przy tym należy, że zmniejszenie obsady drzewek z powodu np. szkód wyrządzanych przez zwierzęta lub z powodu wysychania nie może powodować utraty przez grunty zgłoszone do płatności za wariant 2.9/2.10 spełnienia wymogu utrzymania minimalnej obsady drzew warunkującej wypłatę wnioskowanego wsparcia. Rolnik zakładający plantację, co do której zamierza wnioskować o przyznanie płatności, i co do której oświadcza w składanym wniosku, iż jest świadomy konsekwencji niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji Programu, powinien we własnym interesie podejmować takie działania, aby utrzymywać ilość drzew umożliwiającą czy uprawdopodabniającą zachowanie minimalnej obsady przez cały okres realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Uzasadnione jest więc m.in. ogrodzenie sadu (działki) oraz dokonywanie uzupełnień nasadzeń w trakcie realizacji przedsięwzięcia, aby spełniony był wymóg minimalnej obsady drzewek, jak również dokonanie i utrzymywanie obsady na poziomie wyższym niż wynosi norma minimalna (125 szt./ha), co oznacza, że ewentualne "ubytki" części drzewek nie wpłyną na niezachowanie wymogu minimalnej obsady. Takie działania są tym bardziej uzasadnione wobec działek rolnych położonych w rejonach narażonych na szkody łowieckie.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., przez błędne przyjęcie, że Skarżąca nie realizowała swojego zobowiązania od początku, stwierdzić należy, że wskazane przepisy dotyczą warunków jakie powinien wypełnić rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Stwierdzenie podczas kontroli na miejscu, że Skarżąca w 2014 r. nie dotrzymała wymogów – jak wskazano powyżej – skutkować musiało orzeczeniem o zwrocie wypłaconej za klata wcześniejsze pomocy, niezależnie od tego, czy w latach tych spełnione zostały wymagania dotyczące minimalnej obsady drzew.

Mając na względzie powyższe Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wskazywanych w skardze (albo innych) przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania.

W związku z tym, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.