Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 853/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4;
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151; art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. G. (dalej jako: "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta M. P. z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem.

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.

Wnioskiem z dnia 25 stycznia 2021 r. skarżąca, zwróciła się do organu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem, K. G.. Do wniosku dołączyła orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] r. o niezdolności do samodzielnej egzystencji, wydane do dnia 31 grudnia 2022 r. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wyjaśniła, że jest jedyną osobą z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, która może sprawować opiekę nad mężem i faktycznie ją sprawuje.

Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z powodu zaistnienia dwóch negatywnych przesłanek. Po pierwsze, z powodu niespełnienia warunku, o którym mowa w art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych gdyż żyją rodzice i siostra niepełnosprawnego K. G., którzy są zobowiązani wobec niego do alimentacji i nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, po drugie - z powodu niespełnienia warunku określonego w art. 17 ust. 1 ustawy, gdyż nie istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między sprawowaniem przez wnioskodawczynię opieki nad mężem a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca, zarzuciła organowi zastosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 i art. 190 Konstytucji RP. Zarzuciła również błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że nie ma związku między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad mężem w sytuacji gdy związek taki istnieje.

Zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez żonę osoby wymagającej opieki skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Po rozpatrzeniu odwołania, Kolegium decyzją z dnia 25 sierpnia 2021r., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy, nie podzieliło jednakże w całości argumentów uzasadnienia tej decyzji.

Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo pominął ocenę warunku wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki – określoną w art. 17 ust. 1b ustawy, a tym samym za nieuzasadniony uznało zarzut zastosowania przez organ I instancji art. 17 ust. 1b tej ustawy, obszernie uzasadniony w odwołaniu.

Odnosząc się zaś do przesłanek uzasadniających w ocenie organu przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium stwierdziło, że organ I instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium stwierdziło, że skarżąca mieści się w kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, określonym w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż jest obciążona wobec męża obowiązkiem alimentacyjnym, o którym mowa w art. 23 i 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i jej obowiązek alimentacyjny wyprzedza obowiązek krewnych małżonka wymagającego opieki.

Kolegium uznało, że naruszenie, o którym mowa, nie ma jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż skarżąca nie spełnia podstawowego warunku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, którym jest związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem stałej opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem, czyli przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Kolegium nie kwestionowało, że K. G. wymaga wsparcia w codziennej egzystencji, jednakże podzieliło stanowisko organu I instancji, że skarżąca nie wykazała, aby czynności związane ściśle z opieką nad osobą niepełnosprawną stanowiły przeszkodę w podjęciu przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium stwierdziło, że przyczyną absencji zawodowej skarżącej nie jest tylko i wyłącznie opieka nad mężem, bo tę można byłoby pogodzić z zatrudnieniem, ale także opieka nad córkami w wieku 5 i 4 lata, z których tylko jedna chodzi do przedszkola.

Kolegium podkreśliło, że twierdzenie zawarte w odwołaniu, o pogarszającym się stanie zdrowia męża skarżącej, nie koreluje z tym, co zostało ustalone podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z samym K. G., jak i z jego żoną. Deklaracja, że jest ona całodobowo w pełnej gotowości świadczenia pomocy mężowi wynika z tego, w ocenie Kolegium, że pozostaje z mężem w emocjonalnym związku, razem z nim mieszka, nie pracuje i opiekuje się ich wspólnymi dziećmi, a nie z tego, że ze względu na stan zdrowia mąż wymaga wzmożonej opieki. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest natomiast zrekompensowanie dochodu osobie, który sama mogłaby go sobie zapewnić, gdyby nie musiała opiekować się osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne interesy.

W skardze do sądu na powyższe rozstrzygnięcie, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że zakres opieki nad mężem nie wypełnia dyspozycji tego przepisu, podczas gdy zgodnie z jego prawidłową wykładnią osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego. Zarzucono ponadto, naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w związku z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. oparcie rozstrzygnięcia na nieuzasadnionym twierdzeniu, iż zakres opieki nie uzasadnia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo że z niekwestionowanego przez organ materiału dowodowego wynika, że zakres sprawowanej opieki jest szeroki, co skutkowało wydaniem decyzji sprzecznej ze słusznym interesem strony.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że skarżąca pomaga mężowi w kąpieli i przyjmowaniu leków, czasami asekuruje przy chodzeniu, a także przygotowuje posiłki, umawia na wizyty lekarskie, nadzoruje leczenie, rehabilitację, wykupuje leki, załatwia sprawy oraz pomaga w innych codziennych czynnościach, których wykonanie nie nastręczałoby trudności osobie zdrowej. Tego rodzaju czynności organy administracji nie wzięły jednak pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, uznając w sposób nie znajdujący oparcia w przepisach prawa, że nie mają one znaczenia dla oceny spełnienia przesłanek ustawowych.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że krzywdzące jest twierdzenie Kolegium, że stan zdrowia męża był na tyle dobry, aby mógł on przez większość czasu funkcjonować bez drugiej osoby w wymiarze, który pozwoliłby jej na równoległe wykonywanie pracy. Mąż skarżącej po doznanym udarze nie odzyskał pełni sprawności fizycznej i umysłowej. Obecnie nadal zdarzają mu się zaburzenia świadomości i pamięci i dlatego oprócz codziennych czynności wymaga również stałego nadzoru. Okoliczności te nie powinny budzić wątpliwości organów już z uwagi na samą treść orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca wykonuje bowiem czynności nie tylko związane z codziennym funkcjonowaniem niepełnosprawnego męża, ale w szerszym aspekcie - niezbędnym do jego pełnej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). W skardze do Sądu skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a Kolegium nie zgłosiło sprzeciwu. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem – K. G..

Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego.

Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem ww. decyzji.

Organ administracji dokonał także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Organ zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść stosowanych w sprawie przepisów prawa.

Materialnoprawną podstawą niniejszej sprawy są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej jako: "u.ś.r."). Ustawodawca ustanowił instytucję świadczeń rodzinnych, jako wyraz pomocy dla osób z niepełnosprawnościami oraz członków ich rodzin w związku z sytuacjami życiowymi, które wymagają podjęcia się opieki nad bliską osobą chorującą.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu I instancji, wskazano na dwie negatywne przesłanki, których zaistnienie, w okolicznościach niniejszej sprawy – w ocenie organu - uzasadniało odmowę przyznania świadczenia, a mianowicie: art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że wśród osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym w stosunku do osoby wymagającej opieki mieszczą się jedynie osoby wymienione w art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r., Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1359, ze zm.; dalej jako: "k.r.o."), czyli krewni w linii prostej i rodzeństwo, a nie zalicza się do tej grupy małżonków, a także poprzez brak związku przyczynowo-skutkowego, między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Świadczenie pielęgnacyjne, o które wnioskowała skarżąca, uregulowane w art. 17 u.ś.r., stanowi formę wsparcia dedykowaną nie osobie z niepełnosprawnościami, a jej opiekunowi. Opiekun, który z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą chorą, rezygnuje z zatrudnienia albo intencjonalnie nie podejmuje go, może uzyskać świadczenie pielęgnacyjne. Ustawodawca w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazuje katalog osób, którym rzeczone świadczenie przysługuje. Powołany przepis stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Kolegium prawidłowo nie podzieliło stanowiska organu I instancji co do pierwszej z podstaw odmowy przyznania świadczenia.

Skarżąca jest żoną osoby wymagającej opieki, a więc w odniesieniu do zacytowanego przepisu, w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w którym, ustawodawca odsyła do k.r.o., co prowadzi do wniosku, że przepisy o obowiązku alimentacyjnym należy stosować odpowiednio.

Przepisy k.r.o. wyznaczają krąg osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny oraz wskazuje kolejność osób zobowiązanych do spełniania tych świadczeń. Zgodnie z treścią art. 128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny to obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Należy jednocześnie zauważyć, że obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych i innych, o których mowa w tytule II. k.r.o. pt. "Pokrewieństwo i powinowactwo", co wynika nie tylko z usytuowania przepisów (wykładnia systemowa wewnętrzna), ale z ich treści, przy czym obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych nawet w sytuacji, gdy małżonkowie są w separacji lub rozwiedzeni (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 września 2021 r., sygn. akt II SA/Po 96/21, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA").

Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Z kolei art. 130 k.r.o. stanowi, że obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Wobec powyższego, bezspornie małżonek należy do tego kręgu. Skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji nawet po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa, to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi i opieki w trakcie trwania małżeństwa, na podstawie art. 27 k.r.o.

Mając na uwadze powyższe, Sąd wskazuje, że Kolegium prawidłowo skorygowało błąd organu I instancji w zakresie pierwszej negatywnej przesłanki i zasadnie wskazało, że na skarżącej spoczywa obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnego męża. Skarżąca jest zatem uprawniona do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże takie świadczenia może być jej przyznane jedynie, gdy nie ma innych negatywnych przesłanek, które wykluczałby taką możliwość.

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się zatem do drugiej negatywnej przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia, a potrzebą sprawowania opieki.

Uwzględniając zarówno literalne brzmienie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jak i cel świadczenia pielęgnacyjnego należy stwierdzić, że z założenia miało ono stanowić pomoc "ze strony państwa dla osoby zdolnej do pracy, lecz niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki" nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (vide uzasadnienie wyroku TK z 18 lipca 2008 r. w sprawie P 27/07). Ten główny cel świadczenia pielęgnacyjnego, czyli rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie stracił na aktualności. Nadal świadczenie pielęgnacyjne jest formą rekompensaty osobie zobowiązanej do alimentacji, sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – w zamian za rezygnację z zatrudnienia albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania tej opieki.

Zwrócenia przy tym uwagi wymaga, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana adekwatnie do czasu, w jakim dana osoba wystąpiła o przyznanie danego świadczenia.

Lekarz Orzecznik ZUS w orzeczeniu z dnia [...]. Nr [...], orzekł, że K. G. jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji (do dnia 31 grudnia 2022r.). Z ustaleń wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 9 lutego 2021r. wynika, że K. G. w 2016 r. doznał krwotoku podpajęczynówkowego z pękniętego tętniaka mózgu. Po leczeniu operacyjnym wystąpił u niego niedowład prawostronny i afazja mieszana. Przeszedł długą rehabilitację, w trakcie której miał konsultacje logopedyczne, psychologiczne i terapię zajęciową, których celem była aktywizacja psychiczna, społeczna i fizyczna. Obecnie pozostał mu niedowład prawej ręki i zdarzają się zaniki pamięci.

Sąd nie kwestionuje, że K. G. wymaga pomocy innej osoby w związku z niepełnosprawnością spowodowaną przebytą w 2016r. chorobą, jednakże - jak zauważa sama skarżąca w skardze - w postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego organy badały aktualny zakres potrzeb, przy których zaspokojeniu wymaga pomocy drugiej osoby.

Wbrew stanowisku skarżącej, to organ w toku postępowania o wydanie decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne ustala, jaki jest zakres koniecznej (konkretnie w danym przypadku) opieki nad osobą niepełnoprawną, a więc w jakim zakresie osoba niepełnoprawna radzi sobie sama, bądź korzysta z pomocy innych osób bliskich. Organ prawidłowo wskazał, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest wystarczające do przyznania takiego świadczenia. Gdyby bowiem intencją ustawodawcy było przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego każdej osobie posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnoprawności, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowiłby o tym wprost. Tymczasem z tej regulacji prawnej wynika, że posiadanie takiego orzeczenia to tylko jeden z warunków świadczenia pielęgnacyjnego, niezbędne jest bowiem wykazanie, że po pierwsze – istnieje "konieczność" sprawowania stałej lub długotrwałej opieki i po drugie – że jednocześnie ta "konieczność" wywołuje inną "konieczność" tj. rezygnację z zatrudnienia lub z podjęcia zatrudnienia przez osobę bliską, a więc że istnieje bezpośredni związek pomiędzy sprawowaniem stałej opieki a rezygnacją z (podjęcia) zatrudnienia. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 2 marca 2021r., sygn.. akt II SA/Lu 544/20, CBOSA).

Dokonując interpretacji przesłanki "konieczność stałej lub długotrwałej opieki", która – jak wspomniano wyżej - jest jedną z determinant przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wskazać należy na taką sytuację, w której bez żadnych wątpliwości można uznać, że zdrowie i życie osoby niepełnosprawnej bez tej opieki byłoby zagrożone, a ponadto, że taką opiekę może zapewnić wyłącznie ta jedna osoba, która zmuszona jest w związku z tym zrezygnować w całości z aktywności zawodowej. Dokonanie takiej oceny, jest możliwe wyłącznie poprzez ustalenie w wywiadzie środowiskowym, jakie codzienne potrzeby życiowe – pomimo niepełnosprawności - jest w stanie zaspokoić sobie we własnym zakresie osoba niepełnosprawna ewentualnie w zakresie jakich potrzeb ma już zapewnioną pomoc osób bliskich. Jeżeli analiza tych ustaleń, doprowadzi do wniosku, że w przeważającym zakresie codzienne potrzeby osoby niepełnosprawnej nie mogą być zaspokojone w powyższy sposób, można uznać wówczas, że zachodzi potrzeba rezygnacji z zatrudnienia przez członka rodziny w celu zapewnienia osobie niepełnosprawnej "koniecznej" opieki.

Z niebudzących wątpliwości ustaleń organów wynika, że pomimo znacznego stopnia niepełnosprawności K. G. jest w stanie samodzielnie się przemieszczać. Stan jego zdrowia nie pogarsza się, a zawroty głowy, które pojawiły się w marcu 2020 r., ustąpiły. Wizyty lekarskie u lekarzy specjalistów odbywają się obecnie 3-4 razy w roku a dowozi go na nie jego teściowa lub jego rodzice, gdyż żona nie ma prawa jazdy. K. G. obecnie porusza się samodzielnie, nie wymaga korzystania ze sprzętu ortopedycznego, samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne, jest w stanie zrobić samodzielnie zakupy według sporządzonej przez żonę listy, może przesunąć nieciężkie rzeczy, jest też w stanie przygotować sobie herbatę i kanapkę z wcześniej pokrojonych składników a także podgrzać zupę. Jest też w stanie samodzielnie odebrać dziecko z przedszkola, wyjść z córkami na spacer a w domu opiekować się nimi samodzielnie, z tym że nie dłużej niż godzinę, załatwić wszystkie sprawy urzędowe, wynieść śmieci. K. G. potrzebuje natomiast pomocy w tych czynnościach, które wymagają korzystania z obu rąk, np. przy wejściu do wanny, przy zapinaniu guzików. Jest on osobą leworęczną.

Z analizy akt sprawy wynika, że pomiędzy aktualnym zakresem opieki sprawowanej przez skarżącą nad mężem, a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia, zdaniem Sądu nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy, o jakim mowa w art. 17 ust. 1. u.ś.r. Skarżąca w złożonej skardze nie wymienia innych czynności wykonywanych w związku z opieką nad mężem niż te, które sama wymieniła podczas wywiadu środowiskowego w dniu 10 listopada 2020r., a polegających na pomocy mężowi w kąpieli i przyjmowaniu leków, przygotowaniu posiłków, umawianiu na wizyty lekarskie, nadzór leczenia, rehabilitacja, wykupowanie leków.

Brak jest zatem wymaganego dla uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego wyżej wskazanego związku przyczynowego. Skarżąca - co wynika z wyżej omówionych obiektywnych okoliczności - nie zrezygnowała z pracy zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad mężem posiadającym znaczny stopień niepełnosprawności, sprawuje bowiem jednocześnie opiekę nad córkami w wieku 5 i 4 lata, z których tylko jedna chodzi do przedszkola. Powyższą konkluzję Sądu, potwierdza wywiad środowiskowy, przeprowadzony w dniu 10 listopada 2020 r., w którym skarżąca oświadczyła, że "chciałaby pójść do pracy i jak młodsza córka pójdzie do przedszkola to ona będzie rozgląda się za pracą bo obecnie nie może zostawić dziecka z mężem na dłużej a jej rodzice pracują".

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że w opiece nad mężem, skarżącej pomaga rodzina: rodzice męża oraz matka skarżącej, co stanowi nie tylko przejaw wypełniania obowiązku alimentacyjnego, ale również - zasługującej na pełną aprobatę – troski. W rozpatrywanej sprawie, mając na uwadze z jednej strony rodzaj i zakres opieki, a z drugiej fakt, że skarżąca nie podejmowała uprzednio pracy z uwagi na sprawowanie opieki nad małoletnimi córkami, trudno uznać, że obecnie nie podejmuje zatrudnienia, z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za sprawowanie opieki, ale rekompensatą za konieczność rezygnacji z zatrudnienia. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznawane w każdym wypadku, gdy ze sprawowaniem opieki wiążą się pewne ograniczenia życiowe, trudności organizacyjne. Państwo nie może finansować utrzymania członków rodziny osoby niepełnoprawnej tylko z powodu samej niepełnosprawności. Jak wyżej wyjaśniono, celem ustawodawcy, który wprowadził instytucję świadczenia pielęgnacyjnego, nie było samo lekarskie stwierdzenie niepełnoprawności. Analiza przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie pozostawia wątpliwości, że intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko wtedy, gdy osoba niepełnosprawna nie może mieć zapewnionej wymaganej opieki przez najbliższą rodzinę, a więc gdy nie jest możliwe zorganizowanie dla niej niezbędnej pomocy przez bliskich (np. osobiście albo poprzez sfinansowanie pomocy opiekunów).

Ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji.

W związku z powyższym Sąd uznał, że ustalenia organów i ich ocena sprawy była prawidłowa i uzasadniała wydanie decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów powołanych w skardze.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.