Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1482/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151; art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 16
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Asesor sądowy WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 grudnia 2007r. sprawy ze skargi A sp. z o. o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych. oddala skargę /-/ K. Nikodem /-/ E. Brychcy /-/ M. Skwierzyńska


UZASADNIENIE

Decyzją z [...]06.2003 r. Urząd Skarbowy na podstawie art. 207 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja Podatkowa / Dz. U .nr 137 poz.926/ po rozpatrzeniu wniosku spółki z o.o. "A" odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości [...],-zł od umowy sprzedaży zawartej w dniu 17.09.2002 r. pomiędzy spółka z o.o. "A" , a R O.

W uzasadnieniu podano ,że spółka "A" złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych powołując się na nieważność tej czynności z uwagi na uregulowania zawarte w art. 16 kodeksu handlowego.

W ocenie organu pierwszej instancji nie ma przesłanek do uznania umowy sprzedaży za bezwzględnie nieważną , nie ma też żadnego orzeczenia sądu stwierdzającego nieważność umowy. Dalej podano ,że w dniu 17.09.2002 r. Spółka z o.o "A" zbyła udziały jakie miała w spółce "B" R O. Zbycia dokonano w prawidłowej formie tj. w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi , a więc zgodnie z art. 180 kodeksu handlowego. Przedmiotem zbycia są prawa majątkowe zbywalne mające pokrycie w zarejestrowanym sądowo kapitale zakładowym spółki i dlatego nie można uznać umowy sprzedaży za nieważną.

W odwołaniu od tej decyzji spółka "A" zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 16 ksh , art. 1ust.1 pkt.1a ustawy z 9.09.2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych / Dz. U. nr 68 poz.450 / i art. 72 § 1 ust.1, art. 122 i art. 187 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja Podatkowa /Dz. U. nr 8 poz.60 /przez błędna interpretację i niewłaściwe zastosowanie z uwagi na to ,że art. 16 ksh nie ma w sprawie zastosowania. Zdaniem odwołującego ,umowa sprzedaży udziałów zawarta w dniu 17.09,2002 r. jest bezwzględnie nieważna, a uiszczona kwota tytułem podatku od czynności cywilnoprawnych winna zostać uznana za nadpłatę zgodnie z art. 72 § 1 ust.1 O.P.

Decyzją z dnia [...]12.2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej w P na podstawie art. 233 § 1 Ordynacji Podatkowej zaskarżoną decyzje utrzymał w mocy.

W motywach uzasadniających decyzję powołano się na art. 180 kodeksu handlowego zgodnie z którym udział jest częścią kapitału zakładowego, który jako prawo obligacyjne może być przedmiotem obrotu. Zakaz zbywania zawarty w art. 16 ksh nie uniemożliwia uczestnikom spółki dokonywania zmian podmiotowych w odniesieniu do praw udziałowych przysługujących temu podmiotowi tj. do obrotu udziałami w zarejestrowanym kapitale zakładowym. Dalej podano ,że przedmiotem sprzedaży były zarejestrowane udziały co wynika zarówno z § 2 umowy sprzedaży jak i postanowienia Sądu Rejonowego-Krajowego Rejestru Sądowego oraz z aktualnego odpisu KRS z dnia 8.07.2002 r.

Skarga wniesiona do sądu przez spółkę "A" została uwzględniona i Sąd wyrokiem z dnia 21.02.2006r. Sygn I SA/PO 58/04 uchylił zaskarżone decyzje. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że przedmiotem sprzedaży z dnia 17.09,2002 r. było 3.220 udziałów stanowiących podwyższenie kapitału za cenę [...]zł. Ponieważ podwyższenie kapitału zakładowego zostało zarejestrowane przez sąd w dniu 29.01.2003 r. tj. po czterech miesiącach od zawarcia umowy sprzedaży uznał ,że umowa sprzedaży zawarta została wbrew art. 16 ksh i jest bezwzględnie nieważna.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej zarzucił ,że sąd niezgodnie z materiałem dowodowym uznał ,że przedmiotem transakcji sprzedaży były udziały stanowiące podwyższenie kapitału zakładowego. Podano ,że sprzedająca udziały spółka "A" według listy wspólników na dzień 17.09.2002 r. posiadała 4941 udziałów w spółce "A". Nabywca udziałów -R O posiadał 44 udziały. Sprawa związana z podwyższeniem kapitału zakładowego związana jest tylko z nabyciem przez R O 348 udziałów w spółce "B" na podstawie Uchwały z dnia 24.10.2002 r. o podwyższeniu kapitału. Udziały które obejmował R.O. nie mogły być przedmiotem transakcji z 17.09.2002 r. Przedmiotem sprzedaży z 17.09.2002 r. było 3.220 udziałów już zarejestrowanych w kapitale zakładowym spółki "B". Powyższe wynika z § 2 umowy sprzedaży / udziały istniejące / jak i postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 25.0302002 r. odpisu z rejestru KRS z 8.07.2002 r. Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną art. 16ksh nie dotyczy transakcji z 17.09.2002 r. Przepis ten zakazuje pod rygorem nieważności rozporządzania udziałami objętymi w wyniku zawiązania spółki przed jej rejestracją (spółka w organizacji), względnie rozporządzania udziałami objętymi w wyniku podwyższenia kapitału zakładowego przed rejestracją podwyższonego kapitału. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje ponieważ przedmiotem sprzedaży z 17.09.2002 r. były udziały w kapitale zarejestrowanym , a przepis art. 16 ksh nie zakazuje obrotu udziałami w kapitale zakładowym prawnie istniejącym- zarejestrowanym .

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25.09.2007 r. II FSK 1021/06 uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu

W motywach uzasadniających wyrok Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ,że kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest ustalenie praw i obowiązków strony. Konieczne jest precyzyjne ustalenie czy przedmiotem sprzedaży były udziały zarejestrowane , czy też nie zarejestrowane. Temat ten był przedmiotem rozważań organu drugiej instancji, który w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zaakcentował, że w przedmiotowej sprawie umowa sprzedaży z 17.09.2002 r. dotyczyła nabycia przez osobę będącą dotychczasowym uczestnikiem spółki - R O udziałów zarejestrowanych od również dotychczasowego uczestnika -"A" sp. z. o.o. Dyrektor Izby Skarbowej zakwestionował stwierdzenie sądu zawarte w zaskarżonym wyroku ,że przedmiotem sprzedaży były udziały nie zarejestrowane, wyjaśniając ,że przedmiotem sprzedaży było 3220 udziałów zarejestrowanych w kapitale zakładowym. Zdaniem NSA konieczna jest analiza i ocena Sądu I instancji dokumentów znajdujących się zarówno w aktach administracyjnych jak w aktach sądowych na str. 40 -41 . w celu zweryfikowania czy w dniu 17.09.2002 r. sprzedająca posiadała w spółce "B" 4.941 udziałów zarejestrowanych o wartości nominalnej [...],-zł w tym 2.941 udziałów objętych wpłata pieniężną i 2.000 udziałów objętych aportem), z których sprzedano 3.220 udziałów oraz czy do przeniesienia własności 3.220 udziałów umową z 17.09.2002 r. było niezbędne przeniesienie własności 348 udziałów utworzonych uchwałą o podwyższeniu kapitału zakładowego.

W dalszej części NSA uznał za uzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego tj. błędnego zastosowania art. 16 ksh poprzez uznanie ,że umowa sprzedaży z 17.09.2002 r. była bezwzględnie nieważna .

Ponownie rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 190 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153 poz.1270 / zwanej dalej p.p.s.a Sąd któremu sprawa została przekazana ,związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rolą sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest dokonanie oceny zgodności z prawem wydanych aktów administracyjnych. W postępowaniu sądowym Sąd nie dokonuje nowych ustaleń faktycznych ale bada i sprawdza czy ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy administracji państwowej i zastosowane w stosunku do ustalonego stanu faktycznego przepisy prawa są prawidłowe, czy znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. W niniejszej sprawie badaniem pod względem legalności są objęte decyzje odmawiające zwrotu podatnikowi - jego zdaniem niesłusznie uiszczonego podatku od czynności cywilno prawnej w kwocie [...] zł. Wydając decyzje odmawiającą zwrotu organy ustaliły ,że umowa sprzedaż udziałów z 17.09.2002 r. od której został uiszczony podatek jest umową ważną i rodzi skutki prawne w sferze prawa podatkowego. W ocenie Sądu rozpatrującego ponownie skargę na taką decyzję - powyższe ustalenie jest w pełni uzasadnione i znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonych dokumentach. W szczególności na k. 7-9 akt administracyjnych znajduje się umowa sprzedaży z 17.09.2002 r. Wynika z niej , ze sprzedający - skarżąca spółka "A" sprzedaje R O udziały jakie ma w spółce "B". W § 1 pk.2 umowy zapisano - w spółce o której mowa w ust.1 sprzedawca posiada 4.941 udziałów o wartości nominalnej [...] zł po [...] zł każdy , w tym 2.941 udziałów objętych wpłata pieniężną i 2000 udziałów objętych aportem .Kupujący zaś posiada w spółce 44 udziały po [...] zł każdy o łącznej wartości [...],-zł. Dalej w umowie zapisano ,że sprzedawca tj.( skarżąca spółka "A" ) oświadcza ,że udziały o których mowa w § 1 ust.2 są wolne od wad prawnych , a w szczególności ,że prawnie istnieją i ,że są wyłączną jego własnością , nie są obciążone żadnymi prawami na rzecz osób trzecich oraz ,że nie toczy się w stosunku do sprzedawcy żadne postępowanie egzekucyjne. W § 3 umowy zapisano ,że sprzedawca oświadcza ,że sprzedaje kupującemu 3,220 udziałów , a wartość została zgodnie ustalona na [...],- zł. Własność udziałów przechodzi na kupującego z dniem podpisania umowy. Podpisy na umowie zostały notarialnie poświadczone przez notariusza.

Z treści przedmiotowej umowy organy podatkowe prawidłowo wywiodły ,że w dniu zawierania transakcji kupna sprzedaży udziałów sprzedający - skarżąca spółka "A" była w posiadaniu 4.941 udziałów o wartości [...] zł po [...] zł każdy .Kupujący -R O był w posiadaniu 44 udziałów. Sprzedawca sprzedał , a kupujący nabył 3.220 udziałów po [...] zł za udział za łączną kwotę [...]zł.

Na karcie 10 akt administracyjnych jest dowód uiszczenia do Urzędu Skarbowego kwoty [...] -zł tytułem podatku od czynności cywilnoprawnych - umowa sprzedaży udziałów w "B". W toku postępowania podatkowego organy podatkowe dokonały sprawdzenia czy oświadczenia zawarte w umowie kupna sprzedaż są prawdziwe. Na karcie 20 akt podatkowych jest notatka służbowa sporządzona w dniu 27.05.2002 r. z przeglądu akt rejestracyjnych firmy B. Wynika z niej ,że postanowieniem sądu z dnia 25.03.2002 r. prawomocnym od 8.05.2002 r. w rubryce "wspólnicy " wpisano "B" sp. z o.o - 4941 udziałów w łącznej wysokości [...] zł , nie jest jedynym wspólnikiem ,a wysokość kapitału wynosi [...] zł. Lista wspólników na dzień 17.01.2002 zawiera B sp.z.o.o.- 4941 udziałów po [...] zł i R O 44 udziały po [...] zł. Dalej zapisano ,że w aktach rejestrowych jest postanowienie sądu z 29.01.2003 r. ( ksero w aktach podatkowych k 1 ) w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego z kwoty [...] -zł na [...]zł. oraz oświadczenie R O z 24.10.2002 r. potwierdzone przez notariusza o objęciu przez R O nowych udziałów- 348 szt .o wartości nominalnej [...] zł każdy łączna wartość kapitału po podwyższeniu [...],-zł.

W ocenie Sądu powyżej opisane dokumenty dają w pełni podstawę do ustaleń poczynionych przez organy podatkowe ,że przedmiotem sprzedaży z 17.09 2002 r. było 3.220 udziałów zarejestrowanych w kapitale zakładowym spółki B. Sprzedawca - skarżąca spółka była w posiadaniu 4.941 udziałów , a więc swobodnie mogła sprzedać 3.220 udziałów. Natomiast sprawy związane z podwyższeniem kapitału zakładowego spółki B nie wpływają w żaden sposób na skuteczność czy ważność umowy sprzedaży z 17.09.2002 r. Na karcie 40 akt sądowych znajduje się protokół zgromadzenia wspólników spółki "C" - poprzednia nazwa "B" z którego wynika ,że w dniu 30.04.2002 r. podjęto uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego "C" ( obecnie B ) w ten sposób ,że tworzy się 348 udziałów nowych o wartości [...]-zł każdy i łącznej wartości [...] zł. Nowo utworzone udziały zostają objęte przez R O. Z listy obecności k.41 akt sądowych wynika ,że na dzień 30.04.2002 r. R O posiadał 44 udziały a "A" sp.z.o.o. 4941 udziałów. Razem było 4985 udziałów. Procedura rejestracyjna w sądzie rejestrowym dotycząca wpisu o podwyższeniu kapitału zakładowego została zakończona postanowieniem z dnia 29.01.2003 r. gdzie wpisano podwyższoną wartość kapitału zakładowego. Trafnie dowodzą organy podatkowe ,że podwyższenie kapitału zakładowego związane jest tylko i wyłącznie z objęciem przez R O nowych 348 udziałów.

Nie ma więc racji skarżący gdy odwołuje się do treści art. 16 ksh , który ma stanowić dla niego podstawę do uznania umowy sprzedaży udziałów z 17.09.2002 r. za bezwzględnie nieważną .Jak przedstawiono to wyżej i jak trafnie ustaliły organy podatkowe w niniejszej sprawie nie chodzi o obrót nowymi udziałami jeszcze nie zarejestrowanym w krajowym rejestrze sądowym , ale o obrót zarejestrowanym udziałami.

Reasumując w toku niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów procesowych , stan faktyczny został prawidłowo ustalony nie nastąpiło też naruszenie wskazywanych przepisów prawa materialnego wobec czego skarga jako nie uzasadniona podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr153 poz.1270 /

/-/k.Nikodem /-/E.Brychcy /-/M.Skwierzyńska