Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 810/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok
Powołane przepisy: article: par. 4 - 7.
journal: Dz.U. 2004 nr 35 poz 316
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań  metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu
journal: Dz.U. 2003 nr 183 poz 1791
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań  metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie NSA Janusz Drachal Maria Myślińska (spr.) Protokolant Sylwia Kizińska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 maja 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 455/08 w sprawie ze skargi B. F. – H. T. C. R. Z. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym I. uchyla zaskarżony wyrok; II. oddala skargę; III. zasądza od B. F. – H. T. C. R. Z. w B. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 455/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w sprawie ze skargi B. F. uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oraz stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.

W dniu 22 sierpnia 2007 r. na drodze powiatowej nr [...] w miejscowości Sz. zatrzymany został do kontroli pojazd marki Mercedes o nr rej. [...]. Powyższym pojazdem B. F., prowadzący przedsiębiorstwo H. T. C. R. Z. z siedzibą w P. wykonywał transport drogowy, przewożąc ładunek ziemi, na trasie R. – G.. Kierowcą pojazdu był S. G. pracownik przedsiębiorstwa H.. Po dokonaniu pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m.

Decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...], P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na B. F. H. T. C. R. Z. karę pieniężną w łącznej wysokości 3.180 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Organ wskazał w uzasadnieniu, iż protokóły z zatrzymania i kontroli oraz ważenia pojazdu zostały podpisane przez kierowcę, który nie zgłaszał jakichkolwiek uwag do ich treści. Przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi nastąpiło na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania wywodząc, że wyniki ważenia zostały uzyskane w nieprawidłowy sposób, gdyż miejsce ważenia w S. nie odpowiadało normom rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu. Było to przyczyną niewłaściwych, zawyżonych wyników ważenia, odbiegających znacznie od rzeczywistych nacisków kół pojazdu i rzeczywistej masy całkowitej. Zdaniem skarżącego odcinek jezdni, wyznaczony do ważenia pojazdów nie leżał w poziomie co sprawiało, iż niemożliwe było ułożenie wag pod kołami pojazdów, umożliwiające jednocześnie uzyskanie jednej, równej płaszczyzny w strefie ważenia, co jest niezbędne i wymagane przepisami. Jezdnia w tym miejscu posiada poziom różny od poziomu platformy wag, po ułożeniu ich w gniazdach wagowych. Skarżący podnosi też, powołując się na przepisy § 6 ust. 1 i § 7 ust. 3 cytowanego rozporządzenia, że stanowisko wagowe powinno być wyznaczone poprzez oznakowanie bocznych krawędzi, w taki sposób, aby umożliwić centryczny przejazd pojazdu przez pomosty wagi, bez możliwości zjazdu kołami poza boczną krawędź. Ponadto gniazda wagowe powinny być wyposażone w urządzenia odwadniające, w przypadku gdy może w nich gromadzić się woda. Wyposażenie gniazd wagowych w takie urządzenia jest podyktowane treścią § 5 ust. 3 ww. rozporządzenia natomiast gniazda wagowe znajdujące się w miejscu ważenia w S. takich urządzeń nie posiadały.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu wskazał, że rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu dotyczy wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu. Wagi te, jak i miejsca, w których mogą one się znajdować muszą odpowiadać dość surowym rygorom technicznym, gdyż cała procedura ważenia odbywa się bez zatrzymywania pojazdów. Tymczasem ważenia dokonano na wagach przenośnych do pomiarów statycznych; w trakcie takiego ważenia pojazd znajdujący się na wadze jest unieruchomiony. Powyższe przepisy nie mają więc zastosowania w sprawie i miejsce ważenia w S. nie podlega ocenie pod kątem zgodności z wymogami określonymi w cytowanym akcie prawnym. Wagi użyte w trakcie kontroli powinny natomiast spełniać wymogi określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne. Takie wymogi zostały spełnione, co potwierdza świadectwo legalizacji ponownej wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar Nr 6 w G.. Rozporządzenie to nie wprowadzało szczególnych warunków dla miejsca, na którym miało być wykonywane ważenie przy pomocy wag nieautomatycznych. Niemniej jednak w celu zapewnienia maksymalnej dokładności wyników, inspekcja transportu drogowego korzysta wyłącznie z miejsc wypoziomowanych, odpowiednio zbadanych i zatwierdzonych przez uprawnionych geodetów, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Dokument potwierdzający spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów wydany został przez uprawnionego geodetę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę na powyższą decyzję i wskazał, że organ odwoławczy błędnie przyjął, iż do ważenia statycznego nie stosuje się przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. z 2004 r., Nr 35, poz. 316), uznając, że rozporządzenie to odnosi się do wszystkich rodzajów ważenia czyli ważenia statycznego i ważenia dynamicznego.

Sąd pierwszej instancji podał, iż zgodnie z definicją zawartą w § 1 pkt 3 cytowanego rozporządzenia ważenie statyczne oznacza wyznaczenie obciążenia, jakie wywiera oś nieruchomego pojazdu na pomost wagi podczas ważenia zaś według przepisu § 2 rozporządzenia wagi mogą być skonstruowane jako stacjonarne lub przenośne. Jak wynika z treści protokołu kontroli pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu dokonano przenośnymi wagami do pomiarów statycznych, a zatem w ocenie Sądu przeprowadzono ważenie statyczne, o którym mowa w § 1 pkt 3 rozporządzenia. Sąd pierwszej instancji uznał, iż wymagania metrologiczne w zakresie konstrukcji i wykonania wag określone w cytowanym rozporządzeniu odnoszą się do wag stacjonarnych i przenośnych, które w zależności od rodzaju ważenia mogą być przeznaczone do pomiarów statycznych lub dynamicznych. Wśród tych wymagań znajdują się też wymagania dotyczące miejsca ważenia takimi wagami i stosownie do przepisu § 5 ust. 3 powyższego rozporządzenia w przypadku gdy w dole fundamentowym może gromadzić się woda, powinno być ono wyposażone w urządzenia odwadniające. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie brak jest dowodu na potwierdzenie czy sfotografowane przez skarżącego dołki fundamentowe, nazwane przez niego gniazdami wagowymi posiadają takie urządzenia odwadniające czy też ich konstrukcja jest prawidłowa i nie wymaga wykonania tego rodzaju urządzeń.

Sąd pierwszej instancji wskazał ponadto, że zgodnie z przepisami § 6 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia strefa ważenia wagi powinna być wyróżniona na jezdni (ust. 1), zaś powierzchnia jezdni w strefie ważenia powinna być wykonana z betonu i leżeć w jednej płaszczyźnie z możliwością miejscowych odchyleń od tej płaszczyzny nieprzekraczających -9 mm. Z protokółu pomiaru pochylenia terenu na stanowisku do ważenia pojazdów w S., zdaniem Sądu pierwszej instancji nie wynika, czy stanowiska wagowe zaznaczone w protokole są wykonane z betonu, jak wymagają tego cytowane wyżej przepisy rozporządzenia, a jedynie istnieje adnotacja, iż jezdnia w tym miejscu jest asfaltowa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że Główny Inspektor Transportu Drogowego w zaskarżonej decyzji powołał się przede wszystkim na podpisany bez zastrzeżeń przez kierowcę protokół kontroli, jako na dokument potwierdzający nienormatywność pojazdu. Organ odwoławczy wskazał ponadto na fakt posiadania przez wagi użyte do kontroli ważnych legalizacji, a także powołał się na tzw. protokół z pomiaru pochylenia terenu, który - zdaniem organu – potwierdzać miał spełnianie przez miejsce przeprowadzenia ważenia wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów.

W ocenie Sądu pierwszej instancji wskazany przez organ protokół odnosił się wyłącznie do kwestii pochylenia powierzchni jezdni w strefie ważenia, natomiast nie stanowił dowodu wskazującego na prawidłowość przystosowania terenu w pozostałym zakresie, w tym w zakresie dołów fundamentowych i usytuowania w nich pomostów wagowych. Zdaniem Sądu protokół ten nie wyjaśniał również kwestii braku urządzeń odwadniających i kwestii materiału użytego do budowy dołów fundamentowych.

Wydając decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. organ odwoławczy dopuścił się, zdaniem Sądu pierwszej instancji, naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 15 k.p.a. w zw. z art. 127 k.p.a., a także art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich wskazanych powyżej okoliczności.

Skargą kasacyjną Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Organ zarzucił wyrokowi:

1. naruszenie prawa procesowego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej p.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie:

- w związku z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 127 k.p.a., a także art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 1 i 3 k.p.a. polegające na uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, że organ orzekający w niniejszej sprawie dopuścił się uchybień w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, podczas gdy organ poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i prawne;

2. art. 145 § 1 pkt 1 kit c i art. 141 § 4 oraz art. 3 § 1 i art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), poprzez ocenę działań administracji dokonaną przez sąd pierwszej instancji przez pryzmat własnych odmiennych od przyjętych przez organ ustaleń stanu faktycznego prawnego polegających na błędnym przyjęciu, że do ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. Nr 35, poz. 316), podczas gdy stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie objęty był zakresem zastosowania przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183, poz. 1791);

3. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych (...), zwłaszcza § 1 pkt 3 tego rozporządzenia.

W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z ustaleniami stanu faktycznego w niniejszej sprawie, które w ocenie autora skargi kasacyjnej jest bezsporne, ważenie kontrolowanego pojazdu dokonano na wagach przenośnych do pomiarów statycznych co oznaczało, że w trakcie takiego ważenia pojazd znajdujący się na wadze był unieruchomiony. Taki stan faktyczny na dzień przeprowadzania kontroli objęty był reżimem prawnym określonym w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. Powyższe przepisy obejmowały swoim zakresem przypadki dokonywania ważenia pojazdów na wagach przenośnych do pomiarów statycznych. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji w sposób nieuprawniony przyjął stanowisko, że do stanu faktycznego objętego niniejszą sprawą miały zastosowanie regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. i z tym stanowiskiem się nie zgodził także w zakresie w jakim Sąd pierwszej instancji wskazywał na zastosowanie określonych w tym rozporządzeniu wymagań metrologicznych w odniesieniu do konstrukcji i wykonania wag. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną organu Sąd pierwszej instancji pominął istotną dla ustalonego stanu faktycznego sprawy okoliczność, iż zgodnie z definicją zawartą w § 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia waga oznacza przyrząd pomiarowy do ważenia pojazdów w ruchu, a w konsekwencji określone w tym rozporządzeniu wymagania co do wag będą odnosiły się tylko do wag wykorzystywanych do pomiarów dynamicznych i stanów faktycznych, w których dokonuje się ważenia pojazdów będących w ruchu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Przede wszystkim podkreślić należy, że przebieg kontroli, okoliczności i sposobu ważenia przedmiotowego samochodu zostały stwierdzone w protokole kontroli z dnia [...] sierpnia 2007 r. Kontrolę przeprowadzono z udziałem kierowcy pojazdu oraz przedsiębiorcy B. F.. Kierowca podpisał protokół bez zastrzeżeń. Zastrzeżenia przedsiębiorcy pojawiły się dopiero po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania i kontroli dotyczącej miejsca ważenia, które w jego ocenie nie odpowiadało wymogom określonym w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. Nr 35, poz. 316).

Jest okolicznością bezsporną i potwierdzoną protokołem kontroli, iż pomiarem nacisków osi i masy całkowitej nieruchomego pojazdu dokonano przenośnymi wagami nieautomatycznymi do pomiarów statycznych spełniającym wymagania określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183, poz. 1791).

Sąd pierwszej instancji przyjmując, iż naruszone zostały przepisy postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez to, że brak jest dowodu potwierdzającego, iż dołki fundamentowe posiadają urządzenia odwadniające, czy stanowiska wagowe są wykonane z betonu, czy teren przystosowany jest do prawidłowego ważenia, przeniósł na organ ciężar udowodnienia, że w dacie kontroli istniały nieprawidłowości, które zarzuca skarżący.

Istotnym jest stan faktyczny z daty kontroli a nie post factum. Skarżący zarzucając nieprawidłowość po kontroli a nie podczas jej przebiegu nie wykazał dla przykładu jaki wpływ na przebieg ważenia miałby mieć brak urządzeń odwadniających w sytuacji, gdy nie zarzucał, iż w dacie kontroli w dołach fundamentowych znajdowała się woda, a nadto jaki wpływ na wynik ważenia (wynik sprawy) miała asfaltowa, a nie betonowa nawierzchnia jezdni.

Zauważyć wypada, że ważenie wykonywane zostało dwukrotnie i po uwzględnieniu dopuszczalnych błędów stwierdzono przekroczenie nacisku osi wraz z ładunkiem w stosunku do dopuszczalnych na danej drodze.

Kierujący pojazdem potwierdził swym podpisem w protokole kontroli, iż został powiadomiony przed jej rozpoczęciem o zasadach pomiarów statycznych tj.

- że na wagi do pomiarów statycznych podkładane pod koła pojazdu najeżdża się jednocześnie, bez gwałtownych przyśpieszeń, że pomiary przeprowadza się przy wyłączonym silniku, włączonym biegu i zwolnionych hamulcach,

- że w czasie ważenia przy miejscu wag do pomiarów statycznych pod wszystkimi kołami pojazdu lub zespołu będą podkładane wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze.

Tego sposobu ważenia nie podważono podczas kontroli, a późniejsze zarzuty dostosowane zostały do treści cytowanego rozporządzenia z dnia 10 lutego 2004 r., bez wykazania ich wpływu na sposób ważenia i jego wyniki a w konsekwencji na wynik sprawy.

Należy podzielić stanowisko autora skargi kasacyjnej, iż cytowane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. dotyczy wymagań metrologicznych wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu.

W rozdziale 2 "Wymagania metrologiczne w zakresie konstrukcji i wykonania wag" określono między innymi konstrukcję tychże wag i sposób korzystania z nich podczas ważenia pojazdu w ruchu (§ 4 – 7).

W przedmiotowej sprawie nieważne były inne wagi, których zasad stosowania nie obejmuje powyższe rozporządzenie, a zatem zalecenie organowi orzekającemu porównawczą analizę procesu ważenia przy uwzględnieniu uregulowań wynikających z cytowanego rozporządzenia jest stanowiskiem błędnym.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i dlatego w oparciu o art. 188 p.p.s.a. orzeczono jak sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 203 pkt 2 p.p.s.a.