Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 3461/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak, Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Nowakowski, Sędzia NSA Andrzej Przybielski, Protokolant Karolina Wielgosz – Rogocz, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. F. na decyzję "A" z dnia 27 września 2001r. Nr "A" w przedmiocie uprawnień wdowy po kombatancie oddala skargę


UZASADNIENIE

"A" decyzją z dnia 16 maja 2001 r. na podstawie art. 22 ust 2 art. 20 ust. 3 i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jedn. Tekst. Dz.U. l 1997 r. Nr 142. poz. 950 ze zm.) pozbawił E. F. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie.

Organ administracji ustalił, że mąż wnioskodawczyni E. F., w oparciu o orzeczenie dawnego ZBOWiDu z dnia 11 maja 1987 r. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tego tytułu. iż w ukresie od 5 listopada 1951 do 30 marca 1952 r. brał udział w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej.

Podstawą przyznania tych uprawnień było zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień w G. z dnia 30 marca 1987 r. potwierdzające, że E. F. w okresie od 5 listopada 1951 r. do 30 marca 1952 r. brał udział w walkach z tzw. reakcyjnym podziemiem o utrwalenie władzy ludowej. Organ administracji wskazał, że uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie mają charakter pochodny w stosunku do uprawnień kombatanta. Brak jest zatem podstaw do pozostawienia tych uprawnień w sytuacji, gdy nie przysługiwałyby one zmarłemu mężowi skarżącej.

Stosownie bowiem do art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy organ zobowiązany jest do pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944- I 956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca zarzuciła, że nie można weryfikować uprawnień osoby zmarłej. Powołując się na art. 156 k.p.a. wywodziła. iż organ nie mógł wydać decyzji w sprawie przysługujących jej uprawnień wdowy po kombatancie, gdyż sprawa ta została już zakończona prawomocną decyzją o przyznaniu jej uprawnień wdowy po kombatancie.

Nie uwzględniając tego wniosku "A" w dniu 27 września 2001 r. utrzymał w mocy własną decyzję o pozbawieniu skarżącej uprawnień po zmarłym kombatancie, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia.

Powołano się też na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1996r., sygn. akt IIIAZP 32/95, w której wskazano, że uprawnienia wdów po kombatantach nie mają charakteru pierwotnego. Są to uprawnienia pochodne, a więc zależą od uprawnień pierwotnych i braku przesłanek do pozbawienia tychże uprawnień pierwotnych. Należy więc uznać, że jeżeli osoba, od której wywodzi się uprawnienie pochodne byłaby pozbawiona tych uprawnień, to istnieją także przesłanki do pozbawienia uprawnień kombatanckich osoby, która uprawnienia te posiadają jako pochodne.

Organ wskazał ponadto. iż, wydając przedmiotową .decyzję oparł się na materiale dowodowym znajdującym się w aktach dawnego ZBOWiD oraz aktualnym zaświadczeniu ASG z dnia 26 marca 2001 r.

E. F. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji ponowiła zarzuty odwołania.

Odpowiadając na skargę organ wnosi o jej oddalenie i odwołuje się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ administracji wskazał dodatkowo, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika w sposób jednoznaczny, że mąż skarżącej nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tego tytułu, że brał udział w utrwalaniu władzy ludowej.

W toku postępowania przed sądem, w piśmie procesowym z dnia 18 sierpnia 2004r. skarżąca w skazała, że mąż jej uzyskał uprawnienia kombatanckie przed 31 grudnia 1988r., w związku z czym nie podlegały one weryfikacji, stosownie do art. 25 pkt 3 ustawy o kombatantach. Wywodziła, iż "A" powinien byt dokonać rzetelnej oceny materiału dowodowego, w tym w szczególności ocenić, czy zmarły mąż skarżącej brał udział w walkach z UPA. Zarzuciła również, iż organ oparł się jedyni na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach dawnego ZBOWID.

Zarzuciła również, że pismo CAW, znajdujące się w aktach sprawy nie może być uznane za dowód w sprawie, a nadto zawiera ono nieprawdziwe twierdzenie, iż pułk, w którym służył mąż skarżącej brał udział walkach z NZS, poakowskim zbrojnym podziemiem oraz bandami rabunkowymi.

Wskazała również, iż organ zwracając się do CAW o informacje na temat walki jednostki zmarłego męża skarżącej błędnie podał okres jego służby wojskowej. Opisała również formacje, z którymi walczył E. F.

Ponadto skarżąca załączyła szereg dokumentów na potwierdzenie swoich zarzutów.

Ustosunkowując się do tego pisma "A" wskazał, że przedmiotem wyjaśnienia są działania 4 Pułku KBW przemianowanego następnie na 4 Brygadę KBW w okresie od 20.06.1951 r. do końca października 1952 r. tj. okresu, w którym pełnił służbę E. F.

Z wykazu jednostek, które w latach powojennych zwalczały ugrupowania zbrojnego podziemia sporządzonego przez Centralne Archiwum Wojskowe i przesłane do Urzędu w załączeniu pisma z dnia 22.08.1995r. wynika, że 4 Brygada KBW R. w 1951 r. brała udział w walkach z WIN i UPA (są wykazy imienne) zaś w 1952 r. w walkach z AK, WIN i bandami rabunkowymi.

W 1951r. miała miejsce tylko jedna akcja przeciwko UPA ( w dniu 21 maja), w ramach której żołnierze z 3 i 4 Brygady KBW rozbili 3 osobowy desant. Organ podkreślił, że w tym czasie zmarły mąż strony nie pełnił jeszcze służby w KBW.

W toku postępowania strona nie przedstawiła dowodu z wykazów imiennych, w których zmarły mąż strony figurowałby jako żołnierz biorący udział w walkach z UPA. Natomiast CAW w pismach kierowanych do "A" udziału zm. męża strony w walkach z UPA nie potwierdził.

Wiarygodnym źródłem wiedzy odnośnie nazw ugrupowań podanych przez stronę w piśmie jest, zdaniem organu "informator MSW o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w Latach 1944-1956." Organ uznał, iż żadna z opisanych przez skarżącą informacji nie była związana z UP A.

W odpowiedzi strona skarżąca, pismem z dnia 19 października 2004 r. ponowiła swoje zarzuty, a ponadto wskazała, że kwestionuje podstawę, na której wydano zaświadczenie CAW. Ponadto wskazał, iż to na organie spoczywa obowiązek wykazania, iż informacja zawarta w deklaracji męża skarżącej, a dotycząca jego walk z UPA, jest nieprawdziwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271. zwana dalej P.p.s.a.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. I § 2).

Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Stosownie do art. 22 ust. powołanej ustawy o kombatantach (...) "0 spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21 orzeka "A" lub osoby przez niego upoważnione na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Rekomendacji udziela się bez względu na to, czy osoba ubiegająca się o uprawnienia zgłosi zamiar wstąpienia do stowarzyszenia. Na podstawie decyzji o przyznaniu przez "A" uprawnień określonych w ustawie "A" wydaje odpowiednie zaświadczenie. Warunkiem więc jest udokumentowany wniosek osoby uprawionej. Nie kwestionując w żadnym razie obowiązku organu administracyjnego do stosowania art. 7 i 77 par 1 k.p.a. trzeba jednak mieć na uwadze, że specyfika postępowania w sprawie uprawnień z ustawy o kombatantach nie może polegać na przerzuceniu – jak to chce skarżąca – by organ zebrał dowody jakie powinien przedstawić zainteresowany.

W przedmiotowej sprawie organ z zachowaniem wymogów z art. 107 § 3 k.p.a. przedstawił stan sprawy i wykazał jakie dowody i okoliczności uznał za wiarygodne. Skarżąca natomiast w różnym okresie trwającego postępowania zmieniała stanowisko. W piśmie z dnia 27 lutego 2001 r. (k.30 akta administracyjnych) piszę, że mąż jej był żołnierzem W.O.P. a nie 4 Pułku KBW. Jednakże zaświadczenie z dnia 26 marca 2001 r. Archiwum Straży Granicznej nie stwierdza, żeby jednostka WOP brały udział w walkach z UPA (k.32 akt). Z kolei w piśmie procesowym z dnia 18 sierpnia 2001 r. skarżąca przyznaje, że mąż jej służył w 4 Pułku KBW.

W każdym razie poza stwierdzeniem zmarłego w deklaracji, że likwidował resztki band UPA nie ma żadnej innej wzmianki na ten temat. Wiadomo natomiast, że w owych powojennych czasach określenia nie były precyzyjne to co ciekawe sam mąż skarżący w pisanym własnoręcznie życiorysie już takiej informacji nie podaje.

Trzeba zwrócić uwagę. że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisu art. 25 ust. 2 ustawy nie wiązano z ust. 3 art. 25. Można dla przykładu wskazać na wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2002 r. (V SA 254 i /0 l - ONSA 2003/3/1 00) o treści:

",Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142. poz. 950 ze zm.) stanowi samodzielną podstawę prawną do orzekania przez organ administracji publicznej w sprawach o pozbawienie uprawnień kombatanckich nabytych na podstawie przepisów dotychczasowych. to jest obowiązujących przed wejściem w życie tej ustawy i jako przepis o charakterze szczególnym w porównaniu z art. 25 ust. 3 tej ustawy - jest stosowany niezależnie od weryfikacji." Powołanie się więc na brzmienie art. 25 ust. 3 ustawy nie jest trafne, ponieważ skład orzekający w tej sprawie w pełni aprobuje dotychczasowe orzecznictwo NSA w tym zakresie.

Prawo wdowy po kombatancie do świadczeń jest prawem pochodnym, ponieważ należy się tylko wówczas, gdy uprawnienie miał kombatant - zmarły mąż. Wdowa ma jednak także samodzielne prawo, bo - jak wskazał Sąd Najwyższy - (...) "Nie ulega jednak kwestii. że wdowie przysługuje jej własne uprawniel1ie, którego przesłanką jest "bycie wdową po kombatancie" dlatego też uprawnienia wdów po kombatantach, jakkolwiek pochodne od statusu mężów powinny być oceniane w odniesieniu do ich osobistej sytuacji prawnej". Skarżąca ma zatem prawo do wnoszenia wszelkich zarzutów i nawet takich, których by nie był w stanie powołać zmarły mąż w ówczesnym stanie prawnym. Z tego prawa skarżąca korzysta i dlatego nie może skutecznie twierdzić, iż z uwagi na śmierć jej męża niemożna już weryfikować jego a w konsekwencji jej uprawnień.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił