Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 899/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 par. 2,  art. 33 pkt 8
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca, Asesor WSA Katarzyna Borońska, Protokolant: Aleksandra Felcenloben, po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2008 r. w Wydziale I na rozprawie sprawy ze skargi B. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nie uznania zarzutów na postępowanie zabezpieczające oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]r. nr [...], odmawiające uznania wniesionych przez B. D., prowadzącego przedsiębiorstwo pod nazwą A , zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w W. określił B. D. przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za okres od października 2005 r. do maja 2006 r. oraz od lipca 2006 r. do września 2006 r. wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej wysokości [...]zł oraz dokonał zabezpieczenia powyższego zobowiązania na majątku podatnika. Następnie w dniu [...]r. Dyrektor Izby Celnej we W. wydał zarządzenie zabezpieczenia nr [...] i skierował je do wykonania. W toku postępowania zabezpieczającego organ egzekucyjny na podstawie zawiadomień nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych B. [...], w Banku [...], w banku [...]oraz w [...]. Ponadto organ egzekucyjny złożył w Sądzie Rejonowym dla [...]oraz w Sądzie Rejonowym w Ś. wnioski z dnia [...]r. o wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej dotyczącej nieruchomości należących do zobowiązanego, tj. nieruchomości w M. gm. S. oraz w B. D.

Pismem z dnia [...]r. B. [...] wniósł do Dyrektora Izby Celnej zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych. Dokonane zajęcie spowodowało, że banki rozważają rozwiązanie umów kredytowych zawartych ze zobowiązanym i zwrot pobranych kredytów, a firmy leasingowe zwrot samochodów ciężarowych użytkowanych przez zobowiązanego, co grozi ogłoszeniem upadłości firmy. Według zobowiązanego wystarczające byłoby dokonanie zabezpieczenia na nieruchomościach, nie powodując uciążliwości w prowadzeniu działalności gospodarczej.

Postanowieniem z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej we W. odmówił uznania wniesionych przez zobowiązanego zarzutów za zasadne. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że jednoczesne zastosowanie środków zabezpieczających w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, jak również skierowanie wniosków o wpis hipoteki przymusowej nie stanowi podstawy do uznania zarzutu o zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego za zasadny z uwagi na fakt, że przybliżona kwota zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami za zwłokę obliczona na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu wynosi [...]zł.

W zażaleniu zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uchylenie zabezpieczenia wierzytelności z rachunków bankowych, zarzucając naruszenie art. 7 § 2 w związku z art. 33 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm. ), dalej u.p.e.a. Organ egzekucyjny zastosował zbyt uciążliwy środek egzekucyjny przez zajęcie, a właściwie egzekucję z rachunków bankowych, gdy mógł dokonać zabezpieczenia na nieruchomościach, co nie spowodowałoby uciążliwości w prowadzeniu działalności gospodarczej. Pomimo wskazania przez zobowiązanego nieruchomości, jako najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie uwzględnił informacji o majątku zobowiązanego, zawartych w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...]r.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...]r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji wyjaśnił, że istotą postępowania egzekucyjnego i zabezpieczającego jest osiągnięcie skutku w postaci zaspokojenia wierzyciela. Wbrew zarzutom zobowiązanego organ egzekucyjny uwzględnił informacje o majątku zobowiązanego zawarte w decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania, mając przy tym na uwadze znaczną kwotę określonego w przybliżeniu zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami za zwłokę. Organ drugiej instancji wskazał, że przeciwko zobowiązanemu postępowanie zabezpieczające prowadzi również inny organ egzekucyjny tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś., który także dokonał zajęcia zabezpieczającego rachunków bankowych zobowiązanego, co doprowadziło do zbiegu egzekucji administracyjnej. Wobec powyższego Dyrektor Izby Skarbowej nie dopatrzył się zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu B. [...] wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 7 § 2 w związku z art. 33 pkt 8 u.p.e.a. Dokonane zajęcie spowodowało, że banki rozważają rozwiązanie umów kredytowych zawartych ze zobowiązanym i zwrot pobranych kredytów, a firmy leasingowe zwrot samochodów ciężarowych użytkowanych przez zobowiązanego, co grozi ogłoszeniem upadłości firmy. Zobowiązany wskazał należące do niego nieruchomości jako alternatywny przedmiot zabezpieczenia, który byłby zdecydowanie mniej uciążliwy dla zobowiązanego, a jednocześnie spełniłby warunek zabezpieczenia żądania wierzyciela. Zabezpieczenie kont bankowych podatnika uniemożliwiło skarżącemu prowadzenie działalności gospodarczej. Po dokonaniu zabezpieczenia znacznie spadł przychód skarżącego w maju 2008 r. Skoro organy podatkowe dokonały również zabezpieczenia na nieruchomościach skarżącego, to nie było potrzeby uniemożliwiać prowadzenie działalności gospodarczej przez zajęcie kont bankowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie po terminie, a odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej ( ... ). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 ).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Działając w ramach przyznanych kompetencji Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie znalazł podstaw do uchylenia objętego skargą postanowienia.

Przede wszystkim należy wyjaśnić, że skarga została wniesiona w terminie. Pomimo wpływu skargi do Dyrektora Izby Skarbowej w dniu [...]r., to przesyłka zawierająca skargę została nadana do Dyrektora Izby Skarbowej przez Sąd w placówce pocztowej w dniu 21 lipca 2008 r., a więc z zachowaniem 30 – dniowego terminu do wniesienia skargi od daty doręczenia postanowienia ( postanowienie doręczono stronie w dniu 23 czerwca 2008 r. ).

Przedmiot sporu pomiędzy stronami związany jest z oceną, czy zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych stanowi zastosowanie zbyt uciążliwego środka zabezpieczenia zobowiązania skarżącego. Według skarżącego wystarczającego byłoby zabezpieczenie odnoszące się do nieruchomości należących do skarżącego, co nie uniemożliwiałoby prowadzenia działalności gospodarczej. Natomiast organ wskazał na znaczną wysokość zabezpieczonego zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami za zwłokę oraz prowadzenie postępowania zabezpieczającego przez inny organ egzekucyjny w odniesieniu do innych zobowiązań podatkowych skarżącego.

Przed przystąpieniem do oceny podniesionego w skardze zarzutu należy przypomnieć, że postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem szczególnym, którego podstawowym celem jest ochrona przyszłych interesów wierzyciela. Ma ono na celu zapewnić wykonanie przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku. Jego celem jest zabezpieczenie skuteczności przyszłej egzekucji obowiązku. Jest to zatem postępowanie pomocnicze w stosunku do postępowania egzekucyjnego.

W art. 155 u.p.e.a. przewidziano możliwość dokonania zabezpieczenia należności podatkowych na majątku podatnika jeszcze przed ustaleniem albo określeniem kwoty należności pieniężnej, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczność przeprowadzenia egzekucji, a przepisy odrębne zezwalają na takie zabezpieczenie. Takim odrębnym przepisem jest art. 33 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm. ), który stanowił podstawę dokonania zabezpieczenia w rozpatrywanej sprawie. Tryb zabezpieczenia dokonywanego na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej jest uregulowany w art. 154 i następnych u.p.e.a.

Unormowana w art. 34 u.p.e.a. instytucja zarzutów, do której w postępowaniu zabezpieczającym odsyła art. 166b u.p.e.a., jest podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skarżący jako zarzut podnosi zastosowanie zbyt uciążliwego sposobu zabezpieczenia. Artykuł 7 u.p.e.a. traktujący o ogólnych zasadach postępowania egzekucyjnego, w treści § 2 ustanawia w toku postępowania egzekucyjnego jako zasadę tego postępowania - zasadę stosowania środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego ( najłagodniejszego środka ). Zasadę tę należy odnieść również do postępowania zabezpieczającego. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określają, które środki są mniej, a które bardziej uciążliwe dla zobowiązanego, pozostawiając ocenę w tym zakresie organowi egzekucyjnemu. Jak wynika z treści art. 158 u.p.e.a. w przypadku potrzeby organ egzekucyjny może stosować kilka sposobów zabezpieczenia. O tym, ile i jakie środki zabezpieczenia zostaną zastosowane decyduje cel zabezpieczenia, którym jest zapewnienie warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a więc ochrona interesów wierzyciela. Organ egzekucyjny stosuje środki zabezpieczenia zróżnicowane w zależności od rodzaju obowiązków podlegających zabezpieczeniu. Zastosowanie najmniej uciążliwego środka może mieć miejsce w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru. Wybór najłagodniejszego środka dotyczyć może tylko takich sytuacji, gdy kilka możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych powinno przynieść taki sam efekt.

W rozpatrywanej sprawie wybór sposobów zabezpieczenia podyktowany był przede wszystkim znaczną wysokością określonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w W. przybliżonego zobowiązania w podatku akcyzowym, tj. [...]zł. Istotny przy wyborze rodzaju i ilości środków zabezpieczenia był również fakt zastosowania zabezpieczenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z tytułu przyszłych zobowiązań w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę również o znacznej wysokości. Dlatego też organ egzekucyjny dokonał zabezpieczenia przyszłych zobowiązań przez zajęcie zarówno wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego oraz złożenie wniosków o wpis hipoteki przymusowej w księgach wieczystych prowadzonych dla dwóch nieruchomości zobowiązanego ( w M. i B. D. ).

Skarżący wskazuje, że wystarczającym środkiem zabezpieczenia przybliżonych zobowiązań podatkowych byłoby zastosowanie zabezpieczenia na nieruchomościach skarżącego. Jednakże skarżący, pomimo wezwania organu egzekucyjnego w trakcie rozpatrywania zarzutu, nie wskazał jakie jego zdaniem nieruchomości mogłyby stanowić zabezpieczenie przyszłych zobowiązań podatkowych w tak znacznej wysokości ani też nie podał wartości tych nieruchomości. Znamienne jest też, jak wynika z materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych, w szczególności informacji z [...] z dnia [...]r., [...] z dnia [...] r. oraz [...] z dnia [...]r., że na zajętych rachunkach bankowych brak było jakichkolwiek środków w momencie dokonania zabezpieczenia. Z informacji [...] S. A. z dnia [...] r. wynika, że saldo rachunku jest niewystarczające do całkowitej realizacji zajęcia zabezpieczającego. Pismem z dnia [...]r. skierowanym do [...]. oraz pismem z dnia [...] r. skierowanym do [...]Dyrektor Izby Celnej wniósł o wycofanie z realizacji zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z rachunku bankowego z dnia [...] r. nr [...].

Odnośnie zarzutu skarżącego, że banki rozważają rozwiązanie umów kredytowych i zwrot pobranych kredytów, a firmy leasingowe zwrot samochodów ciężarowych, co grozi ogłoszeniem upadłości firmy, należy wskazać, że skarżący nie podał konkretnych okoliczności wskazujących na realną możliwość wystąpienia niebezpieczeństwa rozwiązania tych umów. Natomiast dokumenty przedłożone przez skarżącego w postępowaniu sądowym dowodziły okoliczności, które miały miejsce po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Z tych względów należało odmówić przeprowadzenia dowodu z tych dokumentów, ponieważ sąd administracyjny powołany jest do oceny legalności aktów administracyjnych i uwzględnia stan faktyczny na dzień wydania zaskarżonego aktu.

Jak wynika z okoliczności sprawy, w dacie złożenia skargi skarżący prowadził działalność gospodarczą i osiągał przychody. Strona nawet nie uprawdopodobniła, że zmniejszenie przychodów spowodowane zostało głównie wskutek zastosowania środków zabezpieczających przez organ egzekucyjny.

W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że organ egzekucyjny zastosował zbyt uciążliwe środki zabezpieczające w stosunku do wysokości określonego w przybliżeniu zobowiązana podatkowego w podatku akcyzowym. Nie znajduje więc usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 7 § 2 w związku z art. 33 pkt 8 u.p.e.a.

Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.