Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 330/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk - spr. sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant : st. sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2010r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kędzierzyna - Koźla z dnia [...], nr [...], o wymeldowaniu M. M. z pobytu stałego w K. przy ul. [...].

Postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania M. M. z pobytu stałego zainicjowane zostało wnioskiem L. D. (obecne nazwisko K.), zamieszkałej w K. przy ul. [...]. Podniosła, że dokonała zamiany mieszkania przy ul. [...] z Ł. M. - matką M. M. - zamieszkałą przy ul. [...]. W związku z tą zamianą, Ł. M. zobowiązała się dokonać wymeldowania wszystkich osób, które zamieszkiwały z nią w lokalu przy ul. [...]. Jednak nie dokonała tego, bowiem w lokalu tym nadal zameldowany jest M. M., który w nim "nie zamieszkuje, nie posiada w nim swych rzeczy."

Prezydent Miasta Kędzierzyna - Koźla, decyzją z dnia 6 lipca 2009 r., orzekł o wymeldowaniu M. M. z miejsca pobytu stałego. Na skutek odwołania wniesionego przez M. M., Wojewoda Opolski decyzją z dnia 26 sierpnia 2009 r., postanowił uchylić zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, uznając, że w sprawie nie został wszechstronnie wyjaśniony stan faktyczny.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Prezydent Miasta Kędzierzyna – Koźla wydał decyzję z dnia [...]., nr [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekając o wymeldowaniu M. M. z pobytu stałego w K. przy ul. [...]. W uzasadnieniu, organ wskazał na dowody zgromadzone w postępowaniu wyjaśniającym, przytaczając zeznania oraz treść oświadczeń składanych przez strony i świadków. W tym zakresie powołał zeznania Ł. M. zaznaczając, iż zeznała ona, że M. M. zamieszkiwał z nią w spornym lokalu, który opuściła wraz z całą rodziną w grudniu 2008 r. Z chwilą wyprowadzenia się zabrała z lokalu wszystkie rzeczy, a pusty lokal pozostał zamknięty i niezamieszkały. Rzeczy syna zgromadziła w piwnicy, z której to zabrała je w lutym 2009 r. W tym też miesiącu syn został osadzony w Areszcie Śledczym w K. Powołując zeznania L. K. organ wskazał, iż stwierdziła ona, że M. M. nigdy nie posiadał prawa do lokalu będącego przedmiotem postępowania a jego matka mając prawo do tego lokalu dokonała jego zamiany, zobowiązując się do przemeldowaniu wszystkich lokatorów. Odnosząc się do wyjaśnień świadków, wskazanych przez L. K. organ zaznaczył, że R. D. w złożonym oświadczeniu podał, że od początku grudnia 2008 r. pomagał L. K. w remoncie spornego lokalu, a także Ł. M. w przeprowadzce. Podczas remontu do mieszkania przyszedł M. M. i zażądał innego lokalu mieszkalnego w zamian za wymeldowanie się. Organ zaznaczył, że do oświadczenia załączone zostały zdjęcia stanu lokalu podczas przeprowadzki. Fakt pojawienia się M. M. w mieszkaniu podczas remontu, potwierdził także J. G., który od grudnia 2008 r. do maja 2009 r. wykonywał remont mieszkania i wyjaśnił, że "po 10 stycznia oprócz D. nikt do mieszkania nie przychodził." Oświadczył on ponadto, że do 10 stycznia rodzina M. wywoziła swoje rzeczy w wyniku czego w lokalu nic nie pozostało. W związku z tym, poprosił o wymianę wkładki w drzwiach z obwały o swoje narzędzia, służące do remontu lokalu.

Natomiast w piśmie z dnia 8 października 2009 r. M. M. podnosił, że w styczniu 2009 r., jego rodzina przeprowadzona została do mieszkania na ul. [...], jednakże on "pozostał w mieszkaniu i uzgodnił z R. D., że w połowie będzie płacił za mieszkanie." Wskazywał także, że w styczniu 2009 r. rozpoczęto remont w mieszkaniu wszystkich pomieszczeń "oprócz jego pokoju i pomimo odłączenia gazu i wody mieszkał do połowy lutego, kiedy to wymienione zostały wkładki w drzwiach." W kolejnym piśmie z dnia 22 października 2009 r. M. M. podał, że dnia 14 października 2009 r. opuścił areszt śledczy i zamieszkuje w miejscu zameldowania. Na potwierdzenie tej okoliczności załączył do pisma kserokopię z potwierdzenia kserokopii odbioru przesyłki adresowanej do niego na adres przy ul. [...], odebranej w dniu 5 stycznia 2009 r., przez jego ojczyma. Organ stwierdził jednak, iż nie może ona stanowić wiarygodnego dowodu z uwagi na brak możliwości ustalenia, czy odbiór nastąpił w mieszkaniu czy w urzędzie pocztowym. M. M. wymienił także osoby, które w jego ocenie mogą potwierdzić fakt zamieszkiwania przez niego w spornym mieszkaniu zanim został z niego wyrzucony w dniu 29 stycznia 2009 r. Wskazany przez niego J. S. złożył oświadczenie, iż nie pamięta przeprowadzki strony. Z oświadczenia G. Z., jak podał organ wynika, że strona "po wyprowadzce rodziców nadal przebywał w miejscu zameldowania." Tak również oświadczyła siostra strony. Z kolei, sąsiadka z lokalu nr [...] przy ul. [...] oznajmiła, że Ł. M. wyprowadziła się wraz z rodziną w grudniu 2008 r., a sąsiadka z lokalu nr [...], że ostatni raz widziała M. M. w miejscu zameldowani w styczniu 2009 r. Dalej organ podał, że podczas rozprawy administracyjnej w dniu 16 listopada 2009 r., L. K. potwierdziła fakt przeprowadzki Ł. M. w grudniu 2008 r., w wyniku czego lokal mieszkalny pozostał pusty, a część rzeczy zgromadzona została w workach w piwnicy, do której klucz miała tylko Ł. M., jak również potwierdziła okoliczność prowadzenia prac remontowych w niezamieszkałym przez nikogo lokalu. M. M. zeznał z kolei, że po opuszczeniu zakładu karnego w lutym 2008 r. powrócił do miejsca zameldowania na pobyt stały i mieszkał w nim do 29 stycznia 2009 r., kiedy to uniemożliwiono mu dostęp do mieszkania. Ujawnił także, że złożył skargę na D. w [...] w K. Dodał, że po opuszczeniu aresztu w październiku 2009 r., matka oddała mu tylko część ubrań. Do spornego lokalu nie wchodził z obawy, że coś zginie. Zgłosił fakt braku dostępu do mieszkania u dzielnicowego i prokuratora. Organ podał, że skarżący wystąpił o udostępnienie kluczy do mieszkania przez państwa D., a także o przesłuchanie matki Ł. M. w jego obecności. Jako dowód że zamieszkiwał w spornym lokalu M. M. wskazał zdjęcie wykonane przez R. D., co do którego R. D. oświadczył, że wykonano je w dniu wyprowadzki Ł. M. Dalej organ w uzasadnieniu decyzji wskazywał na: oświadczenia Ł. M. i A. M. z dnia 23 listopada 2009 r.; informację z Komendy Powiatowej Policji o przeprowadzonej w dniu 29 stycznia 2009 r. interwencji; informację z prokuratury o dochodzeniu prowadzony w sprawie przywłaszczenia rzeczy osobistych, dokumentów, karty bankomatowej i pieniędzy z mieszkania przy ul. [...] na szkodę M. M. Zwrócił także uwagę na podjęte w postępowaniu działania w celu uzyskania odpowiedzi na skargę złożoną przez M. M. na L. D., oświadczenie złożone przez K. M. stwierdzające, że M. M. mieszkał w miejscu zameldowania wraz z rodziną w styczniu 2009 r., a także wyjaśnienia złożone przez H. M. kierownika [...] w K. na okoliczność zamiany mieszkania przy ul. [...] pomiędzy Ł. M., a L. K. oraz skargi M. M. na L. D. Po przedstawieniu materiału dowodowego w dalszej części uzasadnienia organ, powołując regulację art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdził, iż M. M. nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 15 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy. Wskazując na pojęcie pobytu stałego zawarte w art. 6 ust. 1 ustawy, w oparciu o art. 25 K.c. organ wywiódł, iż sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi jeszcze o zamieszkiwaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem. Jako utrwaloną w orzecznictwie wskazał tezę, iż pobytem stałym danej osoby jest miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. W oparciu o wywiedzione stanowisko organ uznał, że przeprowadzone w sprawie postępowanie wykazało, iż M. M. nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w K. i nie posiada w nim swoich rzeczy, które to przewiezione zostały przez jego matkę do mieszkania przy ul. [...] w K. Wobec jego twierdzenia, że ma on utrudniony dostęp do mieszkania od 29 stycznia 2009 r. organ wskazał, iż mimo to "nie skorzystał z przysługujących środków prawnych uniemożliwiających powrót do tego lokalu". Nie przedłożył dowodów na potwierdzenie tego faktu, jak również faktu zamieszkiwania w spornym mieszkaniu. Wskazując na rejestracyjny charakter ewidencji ludności, potwierdzający stan faktyczny związany z miejscem pobytu osób organ wyjaśnił, iż w sprawach meldunkowych nie jest zobowiązany do badania wszystkich okoliczności dotyczących przyczyn opuszczenia lokalu i ewentualnego rozstrzygania sporów pomiędzy właścicielem, a osobą opuszczającą lokal. Na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy, odnosząc się do pojęcia "opuszczenia lokalu" organ wyjaśnił, że opuszczenie to powinno być dobrowolne, przy czym za równoznaczne z dobrowolnym uznać należy sytuacje, w których osoba dotychczas zameldowana nie skorzysta we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W oparciu o to stanowisko uznał też, że M. M. nie przedłożył dokumentów potwierdzających fakt skorzystania z takich środków, wobec czego w ocenie organu, stwierdzić należało, że opuszczenie przez niego miejsca zameldowania było dobrowolne i wynikało z zamiany mieszkań. Organ przyjął przy tym, że strona miała świadomość konieczności skorzystania z właściwych środków prawnych, co potwierdzają zeznania H. M. Ponadto informację w tej kwestii zawierała wydana w sprawie decyzja o wymeldowaniu z dnia 7 lipca 2009 r. W ocenie organu, niezależnie od tego, czy opuszczenie lokalu nastąpiło w grudniu 2008 r., czy też pod koniec stycznia 2009 r. wymuszone wymianą zamków, strona miała dość czasu by skorzystać z ochrony prawa na drodze sądowej. Dalsze utrzymywanie zapisu zameldowania na pobyt stały, niezgodnego z rzeczywistym stanem faktyczny, byłoby nieprawidłowością i naruszało normę art. 15 ust. 2 ustawy, wobec spełnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek.

W odwołaniu od decyzji M. M. zarzucił organowi stronniczość i nieuwzględnienie dowodów potwierdzających przedstawiane przez niego okoliczności faktyczne. Podniósł, że L. K. (wcześniejsze nazwisko D.) odmówiła mu udostępnienia kluczy do spornego mieszkania. Wobec jednak jej oświadczenia, że w mieszkaniu nie zgromadziła swojego "majątku", odwołujący oznajmił, że wejdzie do mieszkania. Wyjaśniał okoliczności związane z dokonaną przez jego matkę zamianą mieszkania. Wskazał także na fakt odebrania w styczniu 2009 r., w miejscu zameldowania adresowanej do niego korespondencji, którego to odbioru dokonał ojczym odwołującego. Zwrócił uwagę na rozbieżność oświadczeń i zeznań zebranych w postępowaniu, co do okoliczności opuszczenia mieszkania. Podniósł, iż część z nich wskazuje jako datę opróżnienia mieszkania z rzeczy grudzień 2008 r., podczas gdy z innych wynika, że jeszcze na początku stycznia 2009 r. w mieszkaniu pojawiał się ktoś z rodziny skarżącego w celu zabrania pozostawionych tam rzeczy. Stosownie do spornej okoliczności M. M. oznajmił, iż jeszcze w styczniu 2009 r. jego rodzina w przedmiotowym mieszkaniu przyjmowała kolędę. W tym też miesiącu nastąpiła przeprowadzka jego rodziny.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda Opolski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, powołując art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdził, że dla prawidłowego rozpoznania sprawy należało ustalić, czy nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu. Następnie, oceniając materiał dowodowy organ odwoławczy uznał, że mieszkanie przy ul. [...] nie jest miejscem pobytu stałego M. M. w rozumieniu art. 6 ust. 1 powołanej ustawy. Wskazał, iż świadczą o tym następujące dowody:

- oświadczenie M. S. z dnia 15 września 2009 r., w którym składająca je stwierdza, że od dłuższego czasu nie spotyka w budynku, ani obok niego odwołującego, którego widziała ostatni raz w styczniu 2009 r.;

- oświadczenie I. P., z dnia 29 września 2009 r. zawierające informację, ze pani M. wyprowadziła się z rodziną zimą 2008 r. i od tego czasu w spornym mieszkaniu prowadzony był remont;

- pismo M. M. z dnia 5 października 2009 r., informujące o wymienia wkładek w drzwiach i interwencji policji;

- pismo Komendy Powiatowej Policji w K. potwierdzające interwencję policyjną na wniosek odwołującego, w dniu 29 stycznia 2009 r. w związku z brakiem dostępu do mieszkania;

- oświadczenie W. S. z dnia 27 października 2009 r. dotyczące okoliczności związanych z uniemożliwieniem odwołującemu dostępu do mieszkania w dniu 29 stycznia 2009 r.;

- oświadczenie G. Z. z dnia 27 października 2009 r., potwierdzające że M. M. mieszkał w spornym lokalu do dnia 29 stycznia 2009 r.;

- protokół rozprawy przeprowadzonej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym z dnia 16 listopada 2009 r., w zakresie zeznań L. K. i M. M.

Podkreślając, iż miejscem pobytu stałego jest miejsce realizacji podstawowych funkcji życiowych organ stwierdził, że z zeznań składanych w postępowaniu wyraźnie wynika, iż odwołujący nie traktuje opuszczenia lokalu przy ul. [...] jako dobrowolne i jako powód nieprzebywania w nim wskazuje wymianę zamków. W ocenie organu L. K. jako główny najemca lokalu i właściciel miała jednak prawo do wymiany zamków w drzwiach wejściowych. Odnosząc się do zarzutów M. M. dotyczących sposobu załatwienia sprawy zamiany mieszkania przez jego matkę, organ odwoławczy podkreślił typowo rejestracyjny charakter ewidencji ludności i wskazał, że sprawy meldunkowe nie mają związku z ustaleniem prawa do lokalu, a tym bardziej nie dotyczą uprawnień w zakresie ich przyznawania lub pozbawienia. Możliwość rozstrzygania sporów o charakterze majątkowy daje natomiast postępowanie przed sądem powszechnym. Stwierdzając z kolei, iż materiał dowodowy potwierdza, że od stycznia 2009 r. lokal przy ul. [...] nie jest miejscem pobytu stałego M. M. wyjaśnił, że dalsze jego zameldowanie w tym lokalu byłoby niezgodne ze stanem faktycznym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, M. M. w odniesieniu do przyjętej przez organ okoliczności opuszczenia przez niego lokalu mieszkalnego podniósł, że jego nieobecność w mieszkaniu przy ul. [...], od 29 stycznia 2009 r. spowodowana była brakiem dostępu do lokalu, z uwagi na wymianę wkładki przez państwa D. Wyjaśnił, że we wskazanym mieszkaniu, poza okresem kiedy odbywał karę pozbawienia wolności, przebywał przez całe życie. Jednocześnie też zwracał się wielokrotnie do policji o pomoc w uzyskaniu dostępu do mieszkania, jednakże policja nie chciała zająć się jego sprawą.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski przytoczył wywody ujęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a skarga podlega oddaleniu.

W niniejszej sprawie skarga wniesiona została na decyzję Wojewody Opolskiego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych zasad kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna, odpowiadają przepisom prawa.

Materialną podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowi ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) – zwana dalej ustawą. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do tego, uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek tj.: faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza zatem o stałym jego charakterze. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności.

Zwrócić też trzeba uwagę, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie jest aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, charakteru tego pobytu, bądź jego ustania w dotychczasowym miejscu, służącym zbieraniu i aktualizowaniu danych o miejscu pobytu osób fizycznych, zgodnie z rzeczywistym i aktualnym stanem faktycznym. W myśl bowiem art. 9 ust. 2b ustawy, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Analogicznie zatem przyjąć należy, że wymeldowanie służy potwierdzeniu faktu opuszczenia miejsca pobytu stałego. Dokonywane jest ono zazwyczaj w drodze czynności materialno – technicznej, która to nie ma cech aktu administracyjnego i nie kończy postępowania w konkretnej sprawie. Wydanie aktu administracyjnego w tym zakresie ustawodawca przewidział jedynie w przypadku wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Podstawę prawną wymeldowania osoby z pobytu stałego bez jej wyraźnego oświadczenia woli o dokonaniu wymeldowania stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy, w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stosownie do powołanej regulacji jedyną przesłanką wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca, w którym była zameldowana na pobyt stały. W rezultacie "opuszczenie" miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy, rozumiane jest jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu może przy tym nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie odpowiedniego w tym zakresie oświadczenia, jak również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby.

Stosownie do powyższego, postępowanie w sprawie dokonania wymeldowania, w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy, wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała.

W orzecznictwie sądowym wypracowane zostało stanowisko, zgodnie z którym o opuszczeniu lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, dającym podstawę do wymeldowania, można mówić także wówczas, gdy dana osoba, która opuściła lokal wskutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (tj. wbrew własnej woli), nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, LEX nr 201427; z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1069/05, LEX nr 360269), a także kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją wykonania wyroku orzekającego eksmisję (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2006r., sygn. akt II OSK 65/05, LEX nr 188693), bądź też samego wyroku orzekającego eksmisję (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009r., sygn. akt II OSK 1895/07 - niepubl.).

Ponadto zasygnalizować można pogląd, że z sytuacją, kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją wyroku eksmisyjnego należy zrównać także sytuację, kiedy dana osoba opuszcza lokal, a następnie nie może do niego powrócić wskutek przeszkód stawianych przez właściciela, który jednakowoż uzyskał prawomocny wyrok stwierdzający, iż po opuszczeniu lokalu w sposób zgodny z prawem doszło do utraty prawa do lokalu przez osobę, która lokal opuściła. W takim bowiem przypadku trudno wymagać od właściciela, aby występował z powództwem o eksmisję osoby, która w lokalu nie przebywa. Tym bardziej, jak dostrzeżono w orzecznictwie, nie można też przyjąć, że powyższe zachowanie właściciela powoduje, iż nie ma znaczenia dla oceny "dobrowolności opuszczenia" lokalu przez daną osobę podjęcie przez nią nieskutecznych działań prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1113/08).

W świetle przedstawionych uwag, analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zdaniem Sądu uznać w niniejszej sprawie należało, że prawidłowo zaskarżoną decyzją organ orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego.

Dostrzec przede wszystkim należy, że przeprowadzona w postępowaniu wyjaśniającym kontrola meldunkowa, jak i wyjaśnienia stron, informacje od instytucji, zdjęcia z przeprowadzki i remontu pustego mieszkania w wyniku dokonanej zamiany potwierdziły, że skarżący nie przebywa w spornym lokalu, i co więcej, brak w nim śladów jego obecności w postaci rzeczy osobistych. Okoliczność ta potwierdzona została również w zeznaniach świadków, według których skarżący nie przebywa pod adresem zameldowania. Fakt opuszczenia lokalu mieszkalnego, nie był przy tym kwestionowany przez skarżącego, który wręcz potwierdził, że opuścił miejsce pobytu stałego w styczniu 2009 r. Oznacza to, że w stosunku do skarżącego zaistniała przesłanka warunkująca wymeldowanie.

Jednocześnie też w toku postępowania wyjaśniającego nie zostało ujawnione, aby skarżący podejmował skuteczne środki prawne umożliwiające mu powrót do mieszkania, co wyłączało możliwość uznania przez organy, że opuszczenie lokalu nastąpiło wbrew jego woli. Jak słusznie uznano w zaskarżonej decyzji, za działania takie nie mogły być uznane prowadzone z inicjatywy skarżącego: interwencja Policji w styczniu 2009 r., złożenie do prokuratury zawiadomienia o przywłaszczeniu mienia, złożenie pisma do administracji lokali o naprawienie skrzynki na listy, czy też wniesienie pisma o naliczenie czynszu za jeden pokój spornym lokalu, skarga na obecnego właściciela lokalu, który wszedł w jego posiadanie – zdaniem skarżącego - w wyniku zmowy z jego matką. Zdaniem Sądu, skuteczne skorzystanie przez stronę z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania nie oznacza bowiem formalnego wystąpienia przez stronę o stosowną ochronę prawną do właściwych organów, lecz uzasadnione prawnie wystąpienie, w wyniku którego właściwe organy uznały za bezprawne działanie dysponenta lokalu, polegające na usunięciu z niego osoby zameldowanej.

O ile skarżący podnosił w odwołaniu, że jego matka, jak i obecna właścicielka spornego lokalu, kierowniczka [...] oraz świadkowie kłamią w tej sprawie składając fałszywe zeznania, to jednak organ odwoławczy wskazał na działania organu i dokumenty, które świadczą o tym, że mieszkanie przy ul. [...] nie jest miejscem pobytu stałego skarżącego. Podnoszone zatem kwestie przez skarżącego nie potwierdzają podejmowania przez niego skutecznych środków prawnych. Ponadto przedstawiane przez skarżącego "postępowanie" matki z obecną właścicielką spornego mieszkania przy jego zamianie oraz wymiana wkładki zamku w drzwiach wejściowych, która utrudniała mu dostęp do mieszkania, opróżnienie tego mieszkania, w tym usuniecie rzeczy osobistych skarżącego z mieszkania, bez jego wiedzy, nie zostało uznane przez właściwe organy za bezprawne. Okoliczności takiej w żaden sposób nie potwierdzają dowody zgromadzone przez organy w toku postępowania wyjaśniającego, jak również skarżący nie wskazał w tym zakresie jakichkolwiek dowodów.

Stosownie do tego, nawet gdyby uznać za wiarygodne twierdzenie skarżącego, że opuszczenie mieszkania nie było jego zamiarem i został z niego usunięty wbrew swej woli w wyniku utrudnień w postaci wymiany zamku i usuniecie jego rzeczy, to okoliczności te nie miały by w sprawie istotnego znaczenia. Jak już wcześniej wskazano, za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy bowiem uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana pomimo opuszczenia go wbrew swojej woli nie podjęła skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania. Tym samym też, nie skorzystanie z tych środków, bądź ewentualnie skorzystanie, ale bezskutecznie powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. W takiej sytuacji sama wola dalszego zamieszkiwania w lokalu nie jest wystarczająca do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu.

Sąd dostrzegł, jak podkreślał organ, że M. M. nie zgłaszał zastrzeżeń co do prowadzonej procedury związanej z zamianą lokalu, do którego tytuł prawny posiadała matka. Odnotować jedynie można, że skarżący nie posiadał do spornego lokalu tytułu prawnego. Dopiero po skutecznie przeprowadzonej zamianie lokali uaktywnił się skarżący w przedmiocie wyrażenia woli zajmowania w spornym lokalu jednego pokoju, czyli już u nowej właścicielki tego lokalu, która dla skarżącego jest osobą obcą.

W związku z odwoływaniem się przez skarżącego do braku dobrowolności w opuszczeniu, dodać też trzeba, że o ile przyjąć należy, że fakt posiadania tytułu prawnego do lokalu nie ma znaczenia w sprawie o wymeldowanie, to jednak w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy podkreślić przyjdzie, że dla oceny charakteru opuszczenia lokalu istotne jest również obiektywne stwierdzenie faktycznej możliwości realizacji woli zameldowanej w nim osoby. Od właściciela mieszkania nie można wszak wymagać, aby zezwolił na zamieszkiwanie w nim innej osobie. W szczególności zaś nie ma on prawnego obowiązku umożliwienia pobytu w mieszkaniu osobie, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu i lokal ten opuściła. Skoro zatem, tak jak w przypadku skarżącego, osoba zameldowana opuści miejsce pobytu stałego, sama jej wola do przebywania w miejscu zameldowania, nie jest wystarczająca do uznania, że nie została zrealizowana przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy. W przypadku natomiast stawiania przez właściciela mieszkania przeszkód w powrocie do niego osobie w nim zameldowanej, niepodjęcie przez tę osobę skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania, ma szczególne znaczenia dla oceny "dobrowolności opuszczenia lokalu".

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, słusznie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że wobec skarżącego spełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy, w postaci opuszczenia miejsca pobytu stałego. Zaakcentować przy tym należy, że zaistniała ona na skutek okoliczności faktycznego opuszczenia mieszkania przez skarżącego oraz niepodjęcia przez niego skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, co wpłynęło na ocenę "dobrowolności jego opuszczenia".

Wbrew zarzutom skarżącego nie można przy tym uznać, że postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego. Zauważyć przyjdzie, że w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy organy podjęły działania zmierzające do ustalenia, czy w sprawie zaistniała, wynikająca z art. 15 ust. 2 ustawy, przesłanka opuszczenia przez skarżącego lokalu mieszkalnego. W tym też zakresie dokonana została kontrola meldunkowa, jak również przesłuchano strony, świadków i dokonano oceny stanu lokalu mieszkalnego. Nie można przy tym zgodzić się z zarzutem, że organy nie uwzględniły w sprawie okoliczności związanych z koniecznością opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu w wyniku bezprawnych działań nowej właścicielki spornego lokalu i braku jego woli co do opuszczenia, jak również okoliczności powoływanych przez niego na potwierdzenie, że podejmował on działania zmierzające do przywrócenia posiadania pokoju w tym mieszkaniu. Dostrzec w tym zakresie należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odniósł się do wskazanych przez stronę faktów stwierdzając brak podjęcia przez skarżącego skutecznych środków prawnych zmierzających do przywróceniu posiadania. Z uwagi na te okoliczności w zaistniałym stanie faktycznym, bez znaczenia dla orzeczenia o wymeldowaniu pozostała, wyrażana przez skarżącego, wola powrotu do mieszkania. Bez znaczenia pozostaje też okoliczność podnoszona przez skarżącego, że opuścił on lokal dnia 29 stycznia 2009 r., a nie 8 stycznia 2009 r., jak podaje organ. Decyzja organu pierwszej instancji o wymeldowaniu pochodzi z dnia 29 grudnia 2009 r. i orzeczenie to odnosi się do opisanego stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania tej decyzji.

Reasumując należy stwierdzić, że postępowanie administracyjne w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek zameldowania na pobyt stały zostało przeprowadzone przez organ administracyjny zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 K.p.a., która wymaga, by organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Oba organy orzekające w sprawie dostosowały się do reguł postępowania dowodowego określonych w art. 75 i następnych K.p.a. Poczynione zatem ustalenia oraz przeprowadzona ocena materiału dowodowego znajduje pełne i obszerne odzwierciedlenie w treści decyzji organu pierwszej instancji, którą w całości podzielił organ odwoławczy (art. 107 § 3 K.p.a.).

Raz jeszcze powtórzyć trzeba, że meldunek jest wyłącznie rejestracją osób w danym miejscu i nie daje osobie meldowanej (wymeldowanej) uprawnień do rozporządzania lokalem, a organ ewidencyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania spraw rodzinnych i majątkowych, czy też naruszonego posiadania lub dokonanej zamiany mieszkań. Ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie praw osób trzecich. Obowiązek meldunkowy należy uznać w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki. Skoro ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego, zatem wymeldowanie służy potwierdzeniu faktu opuszczenia miejsca pobytu stałego.

W świetle przedstawionych rozważań, uznając zarzuty skargi za bezzasadne, stwierdzono, iż zaskarżona decyzja jako odpowiadająca przepisom prawa zasługuje na akceptację.

Wobec powyższego, na mocy art. 151 P.p.s.a., oddalono skargę.