Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 56/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19 § 2, art. 22 § 2 i § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania Administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. [obecnie: t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.]; dalej: u.p.e.a.) – po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez A S.A. z siedzibą w K. (dalej: Spółka lub skarżąca), na postanowienie Naczelnika [...][...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] Nr [...], uznającego zarzuty za niezasadne – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] Prezydent Miasta R. (dalej: wierzyciel) wystawił tytuł wykonawczy o Nr [...] obejmujący zaległość z tytułu niezapłaconego podatku od nieruchomości za grudzień 2004 r. wobec A S.A. w K. (tytuł wykonawczy wystawiono na podstawie decyzji z dnia [...]). Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta R. nadał nieostatecznej decyzji z dnia [...] w sprawie określenia Spółce wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2004, rygor natychmiastowej wykonalności. Tytuł wykonawczy został przekazany celem jego realizacji do Naczelnika [...][...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej: organ egzekucyjny), który w dniu 29 października 2012 r. nadał przedmiotowemu tytułowi wykonawczemu klauzulę o skierowaniu go do egzekucji.

W dniu 30 października 2012 r. poborca skarbowy organu egzekucyjnego doręczył tytuł wykonawczy zobowiązanej Spółce i dokonał pobrania środków pieniężnych na poczet należności głównej, odsetek oraz kosztów egzekucyjnych. W dniu 2 listopada 2012 r. dokonano kolejnego pobrania należności na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

W ustawowym terminie (pismem z dnia 2 listopada 2012 r.) Spółka złożyła zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 pkt 9 u.p.e.a.). W uzasadnieniu wskazała, że w przypadku należności pieniężnych wierzyciela, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy Prezydent Miasta R., kompetencje do prowadzenia egzekucji administracyjnej wynikające z art. 19 § 1 u.p.e.a. nie przysługują Naczelnikowi [...][...] Urzędu Skarbowego w S., gdyż przeszły one do kompetencji Prezydenta Miasta R.. Zdaniem Spółki z posiadanych dokumentów wynika, że Prezydent Miasta R. przed skierowaniem do Naczelnika [...][...] Urzędu Skarbowego w S. przedmiotowego tytułu wykonawczego nie prowadził wobec Spółki egzekucji administracyjnej, która dotyczyła podatku od nieruchomości za grudzień 2004 r.

Ponadto podała, że wierzyciel ostatnie postępowanie prowadził w grudniu 2009 r. w oparciu o tytuły, wykonawcze z dnia [...], które zakończyło się wyegzekwowaniem należności.

Pismem z dnia 5 grudnia 2012 r. Spółka zwróciła się do organu egzekucyjnego z prośbą o przedstawienie szczegółowego rozliczenia kwot pobranych w toku egzekucji administracyjnej . Do pisma dołączyła kserokopię decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy I instancji. Organ egzekucyjny pismem z dnia 27 grudnia 2012 r. wskazał, że pobrana należność została rozliczona w dniu 30 października 2012 r. (kwotę [...] zł przekazano na poczet należności głównej, kwotę [...] zł na poczet odsetek za zwłokę, kwotę [...] zł na poczet kosztów egzekucyjnych) oraz w dniu 2 listopada 2012 r. odpowiednio - [...] zł, [...] zł i [...] zł.

Postanowieniem z dnia [...] wierzyciel stwierdził brak podstaw do uznania zarzutu Spółki dotyczącego prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Po rozpatrzeniu zażalenia Spółki na ww. postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Postanowienie to zostało zaskarżone przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...]r. organ egzekucyjny uznał złożone w piśmie z dnia 2 listopada 2012 r. zarzuty za niezasadne wskazując jako podstawę art. 34 § 4 u.p.e.a. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że podstawę ustalenia właściwości organu egzekucyjnego w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym stanowi art. 19 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej i poz. 14 załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. (Dz. U. Nr 229, poz. 2027 ze zm.) w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izby skarbowych.

Spółka w zażaleniu na ww. postanowienie wniosła o jego uchylenie w całości i o uznanie za uzasadnione zarzuty złożone w piśmie z dnia 2 listopada 2012 r. W podsumowaniu swoich wywodów wysunęła wniosek, że skoro art. 19 § 2 u.p.e.a. jako przepis szczególny, kompetencje do prowadzenia egzekucji administracyjnej (kompetencje organu egzekucyjnego) przyznaje Prezydentowi Miasta R., to kompetencji takich nie sposób przypisać Naczelnikowi [...][...] Urzędu Skarbowego w S..

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Uznał, że wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy wskazał, że zobowiązana Spółka ma siedzibę w K.. Analiza tych dokumentów wskazuje wprost, że jeśli Prezydent Miasta jest właściwy rzeczowo do dochodzenia tego rodzaju należności pieniężnych (w myśl art. 19 § 2 u.p.e.a.), to jednak siedziba zobowiązanej Spółki (K.) wyklucza miejscowo właściwość Prezydenta Miasta R. jako organu egzekucyjnego do realizacji przedmiotowego tytułu wykonawczego. Z tych względów Prezydent Miasta R. nie jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, który miałby egzekwować w/w należności i nie ma możliwości zastosowania przepisu § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r Nr 137, poz. 1541), zgodnie z którym jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Prezydent Miasta K. pomimo właściwości miejscowej nie posiada kompetencji rzeczowych, gdyż organem właściwym do określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za grudzień 2004r. należnego Gminie R. był Prezydent Miasta R.. W tym stanie sparwy nie budziło wątpliwości organu II instancji, że właściwym organem egzekucyjnym w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym biorąc pod uwagę właściwość miejscową i rzeczową jest Naczelnik Urzędu Skarbowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka (reprezentowana przez radcę prawnego) wniosła:

- o uchylenie w całości postanowienia z dnia [...] ze względu na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w związku z obowiązującym do dnia 31 grudnia 1998 r. art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz miejskich strefach usług publicznych, a także art. 19 § 1 i 2 oraz art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej, które miały wpływ na wynik sprawy;

- o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podtrzymała stanowisko zaprezentowane w odwołaniu i podniosła, że z treści art. 19 § 2 u.p.e.a. jednoznacznie wynika, że w przypadku gminy o statusie miasta wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego, organem egzekucyjnym właściwym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, był właściwy organ tej gminy. Tym samym zgodnie z art. 19 § 1 ww. ustawy naczelnik urzędu skarbowego był organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, o ile uprawnienia organu egzekucyjnego w stosunku do dochodzonej w egzekucji należności nie przysługiwały po myśli art. 19 § 2-8 u.p.e.a. innemu organowi. Wskazała, że "z zestawienia powyższych regulacji prawnych wynikało więc, że jeżeli gmina o statusie miasta wymieniona została w odrębnych przepisach, to organem właściwym rzeczowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego był właściwy organ tej gminy, a nie naczelnik urzędu skarbowego". Zdaniem Spółki "odrębnymi przepisami", o których stanowi art. 19 § 2 u.p.e.a. są obowiązujące przepisy ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych i ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. W jej ocenie "w rozpatrywanym przypadku zważyć trzeba, że Miasto R. zostało ujęte w poz. 31 załącznika do ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych, a tym samym należało do kręgu tych gmin o statusie miasta, które zostały wymienione "w odrębnych przepisach". Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 4 ww. ustawy z dniem 1 stycznia 1997 r. do właściwości Prezydenta Miasta R. przeszły, jako zadania własne, zadania i odpowiadające im kompetencje należące dotychczas do urzędów skarbowych, określone w wówczas obowiązującym art. 19 u.p.e.a. w zakresie należności z tytułu podatków opłat, dla których organ gminy był właściwy do ich ustalania i pobierania. Wymienione zadania i odpowiadające im kompetencje, przejęte przez Prezydenta Miasta na podstawie ww. przepisu, stosownie do art. 87, a obecnie art. 87 ust. 1, ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, stały się następnie z dniem 1 stycznia 1999 r. jego zadaniami i kompetencjami. W ocenie Spółki nie ulega wątpliwości, że ww. organ egzekucyjny nie był właściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy, a tym samym zasadne było zgłoszenie zarzutów opartych o art. 33 pkt 9 u.p.e.a.

W ocenie skarżącej przepis art. 19 § 2 u.p.e.a. kompetencje do prowadzenia egzekucji administracyjnej (kompetencje organu egzekucyjnego) przyznał Prezydentowi Miasta R.. Natomiast przepis art. 22 § 2 u.p.e.a. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem odnosi się jedynie do tych przypadków, "w których określony zakres spraw wchodzi w zakres właściwości rzeczowej więcej niż jednego organu administracji publicznej", zatem jego zastosowanie stanowi naruszenie prawa materialnego.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, że pełnomocnik strony przypisuje nadrzędną rolę Prezydentowi Miasta jako organowi egzekucyjnemu w świetle przepisu art. 19 u.p.e.a. Natomiast intencją ustawodawcy nie było pozbawienie części uprawnień przysługujących naczelnikowi urzędu skarbowego na rzecz właściwych organów gmin o statucie miasta, gdyż fakt nabycia kompetencji organu egzekucyjnego przez Prezydenta Miasta R. nie wykluczał możliwości egzekwowania należności podatkowych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego (art. 19 § 2 u.p.e.a.) występowania właśnie tego organu administracji publicznej jako organu egzekucyjnego o charakterze uniwersalnym, który ma możliwość stosowania wszystkich środków egzekucyjnych dostępnych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przeciwieństwie do organu egzekucyjnego wskazanego w art. 19 § 2 w/w ustawy, którego kompetencje są ograniczone do wymienionych środków egzekucyjnych w tym przepisie.

Na poparcie prezentowanego stanowiska powołał wyroki: Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Ol 712/07, z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Ol 620/07, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 918/07.

Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 1637/13 Sąd zawiesił postępowanie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do czasu rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny zagadnienia prawnego dotyczącego problemu stanowiącego przedmiot sporu w rozpatrywanej sprawie. Postępowanie przed NSA zawisło pod sygn. akt II FPS 5/14. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 punkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zatem tylko stwierdzenie, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy _ lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego orzeczenia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c tej ustawy).

Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadzał się do kwestii właściwości organu egzekucyjnego, a w szczególności do rozstrzygnięcia, który z organów – Prezydent Miasta R. (jak wywodzi strona skarżąca) czy Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. (jak twierdzi organ) – jest organem właściwym rzeczowo i miejscowo dla zobowiązanej Spółki, uwzględniając, że należy ona do podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych.

Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 8 grudnia 2014 r. uchwałę w składzie siedmiu sędziów, sygn. akt II FPS 5/14 (publ. w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl.), której tezy brzmią:

"1. W egzekucji administracyjnej należności pieniężnych art. 19 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) nie określa w sposób wyłączny właściwości organu egzekucyjnego, będącego właściwym organem gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego.

2. Na podstawie art. 19 w związku z art. 22 § 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) do przeprowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych określonych w art. 19 § 2 powyższej ustawy właściwym organem egzekucyjnym jest naczelnik urzędu skarbowego o ile zobowiązany zamieszkuje lub ma siedzibę, bądź też znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część, znajduje się na terenie działania innej gminy niż ta jednostka samorządu terytorialnego, która ustaliła lub określiła dochodzoną należność."

Ustanowiona w art. 269 § 1 p.p.s.a. zasada ogólnej mocy wiążącej uchwał nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA (por. postanowienie NSA z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 824/10; Lex nr 1274250). W świetle tej zasady skład, który nie podziela wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu. Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że uchwała w istocie nie dotyczy tylko danej sprawy, ale także wszystkich spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przez Naczelny Sąd Administracyjny przepis prawa.

Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę, będąc związany stanowiskiem wyrażonym w uchwale z dnia 8 grudnia 2014 r. sygn. akt II FPS 5/14, podziela zawartą w niej ocenę prawną i w dalszej części rozważań posłuży się argumentacją zawartą w jej uzasadnieniu.

Właściwość rzeczowa organów egzekucyjnych w zakresie egzekucji należności pieniężnych została określona w art. 19 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 zasadniczym organem jest naczelnik urzędu skarbowego, który jest uprawniony do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do zabezpieczania takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV, a także do realizacji wniosków o odzyskanie należności pieniężnych oraz podjęcie środków zabezpieczających należności pieniężne określonych w ustawie o wzajemnej pomocy, z zastrzeżeniem § 2-8. Z uwagi na tak szeroki zakres regulacji uznaje się naczelnika urzędu skarbowego za organ egzekucyjny o właściwości ogólnej, przeciwstawiając pozostałym organom egzekucyjnym, które zaliczane są do kategorii organów o właściwości szczególnej (zob. Z. Leoński w: R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2003, s. 68). W istocie bowiem jedynie naczelnik urzędu skarbowego ma tak szeroko zakreślone kompetencje w zakresie egzekucji świadczeń pieniężnych. Jedynie ten organ może stosować wszystkie środki egzekucyjne określone w art. 1a pkt 12a u.p.e.a. Pozostałe organy egzekucyjne mają zaś ściśle wyznaczony zakres kompetencji, znacznie węższy, ograniczony do konkretnie wskazanych środków egzekucyjnych, czy też egzekucji ściśle wskazanych należności pieniężnych. Stąd też wskazuje się, że przepis art. 19 § 1 u.p.e.a. ustala generalną właściwość naczelnika urzędu skarbowego (zob. W. Piątek, A. Skoczylas (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz pod red. R. Hausera i A. Skoczylasa, Warszawa 2012, s. 135)

Kwestia właściwości miejscowej organów egzekucyjnych została określona w art. 22 u.p.e.a. Przepis § 2 wprowadza jako zasadę, że właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Wyjątki od tej zasady określono w § 2a-3a. Po pierwsze, w przypadku, gdy zobowiązany ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terenie państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, organem egzekucyjnym, w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości, jest organ będący jednocześnie wierzycielem. W przeciwnym razie właściwość miejscową organu egzekucyjnego ustala się według siedziby wierzyciela (art. 22 § 2a u.p.e.a.). Po drugie, w sytuacji, gdy znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z § 2 albo 2a, właściwość miejscową organu egzekucyjnego ustala się według miejsca położenia składników tego majątku (art. 22 § 3 u.p.e.a.). Po trzecie, jeżeli nie jest możliwe ustalenie organu egzekucyjnego zgodnie z § 2-3, właściwość tego organu ustala się według siedziby lub miejsca zamieszkania dłużnika zobowiązanego, który jest obciążony prawem majątkowym względem zobowiązanego (art. 22 § 3a u.p.e.a.). Należy wskazać, że przepis art. 22 § 2a i § 3 a u.p.e.a. został dodany z dniem 21 listopada 2013r., na podstawie ustawy nowelizującej z dnia 11 października 2013r. (Dz. U. poz. 1289).

Unormowanie zawarte w art. 22 u.p.e.a. reguluje właściwość miejscową organów egzekucyjnych wskazanych w art. 19 u.p.e.a. Wynika to wprost z wykładni językowej art. 22. Zawarte w tym przepisie regulacje odnoszą się do każdego organu egzekucyjnego, bo zawarte w nich reguły nie są zróżnicowane w zależności od rodzaju organu egzekucyjnego. Tym niemniej regulacja zawarta w tej normie prawnej w pełni jest dostosowana do naczelnika urzędu skarbowego. Przepis ten bowiem został uchwalony, gdy ustawa wspominała tylko o jednym organie egzekucyjnym w przypadku egzekucji świadczeń pieniężnych. Stąd też pewne niedostosowanie tej normy prawnej do przepisu art. 19 § 2 u.p.e.a. Skoro bowiem właściwość miejscowa to zdolność prawna organu do stosowania środków przymusu na obszarze określonej jednostki podziału terytorialnego kraju, a organy egzekucyjne wymienione w art. 19 § 2 u.p.e.a. nie obejmują zakresem swojej właściwości całego terytorium kraju, to mogą powstać uzasadnione wątpliwości w zakresie ustalenia właściwego organu egzekucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny z zestawienia treści art. 19 § 2 i art. 22 § 2 i 3 u.p.e.a. wywiódł, że organy wykonawcze gminy o statusie miasta oraz Prezydent miasta stołecznego W. są organem egzekucyjnym właściwym rzeczowo i miejscowo w zakresie egzekucji należności pieniężnych ustalonych lub stwierdzonych przez organ tej jednostki samorządu terytorialnego tylko w takich sytuacjach, gdy zobowiązany zamieszkuje lub ma siedzibę na terenie oddziaływania tej gminy bądź też na jej terenie położony jest majątek zobowiązanego w znacznej części. Przy czym organ gminy jest organem egzekucyjnym tylko w takiej sytuacji, gdy jest jednocześnie wierzycielem. Natomiast w sytuacji, gdy zobowiązany zamieszkuje lub ma swą siedzibę na terenie innej gminy w tym również takiej, która posiada status miasta, organem egzekucyjnym jest zawsze właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego. Za tym wnioskiem przemawiają następujące argumenty:

- po pierwsze, naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym o kompetencji ogólnej. Nie tylko zakres jego uprawnień jest najszerszy. Jednocześnie jego kompetencje doznają ograniczenia tylko w wypadkach ściśle określonych przez ustawodawcę;

- po drugie, naczelnik urzędu skarbowego jest również organem egzekucyjnym właściwym rzeczowo do egzekucji należności pieniężnych, które określa lub ustala organ wykonawczy gminy nieposiadającej statusu miasta. Nie ma więc przeszkód, aby prowadził egzekucję świadczeń pieniężnych należnych gminom o statusie miast;

- po trzecie, tylko w drodze wyjątku wyłączono z zakresu właściwości rzeczowej naczelnika urzędu skarbowego egzekucję analizowanych w niniejszej sprawie należności pieniężnych. Nastąpiło to, jak wcześniej wskazano w ramach tzw. programu pilotażowego, który polegał na przekazaniu części kompetencji, w tym również przysługujących naczelnikom urzędu skarbowego, na rzecz niektórych większych gmin;

- po czwarte, przewidziany w art. 19 § 2 u.p.e.a. wyjątek od zasady prowadzenia egzekucji świadczeń pieniężnych przez naczelnika urzędu skarbowego, należy interpretować w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Brak jest zatem uzasadnionych argumentów za przyjęciem tezy, że prezydent miasta ma prowadzić egzekucję świadczeń pieniężnych, których wierzycielem jest inna tego typu gmina tylko z tego względu, że zobowiązany zamieszkuje bądź ma siedzibę lub posiada majątek na terenie oddziaływania tej jednostki samorządu terytorialnego. W takiej sytuacji zawsze właściwym organem jest naczelnik urzędu skarbowego;

- po piąte, ratio legis powierzenia niektórym jednostkom samorządu terytorialnego kompetencji organu egzekucyjnego w przypadku egzekucji świadczeń pieniężnych było ułatwienie i usprawnienie w zakresie realizacji zadań własnych. W ten sposób gmina, która posiadała kompetencje do określenia lub ustalenia tej należności pieniężnej, stanowiącej jej dochód, uzyskiwała możliwość jej sprawnego wyegzekwowania. W konsekwencji nastąpiło wzmocnienie pozycji prawnej tych jednostek samorządu terytorialnego, które w zakresie należności będących jej dochodami stawały się nie tylko wierzycielami ale i również organami egzekucyjnymi. Sprawne pozyskiwanie i realizowanie własnych dochodów umożliwia realizację zadań własnych gminy. W związku z tym nie jest racjonalne twierdzenie, że w zakresie należności pieniężnych należnych innej gminie, prezydent miasta na prawach powiatu ma również obowiązki organu egzekucyjnego. Niezbędny w tym zakresie aparat służyłby wtedy nie realizacji zadań własnych gminy, lecz innej jednostki samorządu terytorialnego;

- po szóste, za powyższą tezą przemawiają również względy wykładni celowościowej. W postanowieniu z dnia 30 grudnia 2013 r., I OW 192/13 (CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jeżeli celem postępowania egzekucyjnego jest bezpośrednie i sprawne zapewnienie wykonania obowiązków przez zobowiązanego, to wyjątki od zasady, że organem egzekucyjnym w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych jest naczelnik urzędu skarbowego, nie mogą prowadzić do desynchronizacji systemu organów egzekucyjnych.

Na koniec NSA zwrócił uwagę na przepis § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 maja 2014 r. w sprawie trybu postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (Dz. U. poz. 656). Przepis ten stanowi, że jeżeli wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym, o którym mowa w art. 19 § 2 ustawy, nie jest właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę zobowiązanego, przekazuje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Rozporządzenie to obowiązuje od dnia 21 maja 2014 r. i zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 6 § 2 u.p.e.a., która stanowiła, że Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności, o których mowa w § 1, zapewniający terminowość i prawidłowość przesyłania do zobowiązanych upomnień, o których mowa w art. 15 § 1, a także terminowość i prawidłowość kierowania do organu egzekucyjnego wniosków egzekucyjnych i tytułów wykonawczych. Wprawdzie doprecyzowanie określenia właściwości rzeczowej nie powinno mieć miejsca w akcie wykonawczym do ustawy. Ponadto należy mieć uzasadnione wątpliwości, czy Minister Finansów w wyżej wskazanym rozporządzeniu przekroczył granice delegacji ustawowej. Tym niemniej ta regulacja wskazuje jednoznacznie na wolę prawodawcy w zakresie rozstrzygnięcia tego spornego zagadnienia.

W tym stanie sprawy prawidłowo organy egzekucyjny oraz odwoławczy stwierdziły brak podstaw do uwzględnienia złożonych przez skarżącą zarzutów.

Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza z urzędu, że przed tut. Sądem zawisła sprawa o sygn. akt I SA/Gl 1276/13, w której zaskarżone zostało przez A S.A. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...] (wierzyciela) uznające za bezpodstawny zarzut Spółki dotyczący prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Również w tej sprawie postępowanie było zawieszone z uwagi na toczące się przed NSA postępowanie o sygn. akt II FPS 5/14. Po jego podjęciu, postanowieniem z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 57/15, tut. Sąd umorzył postępowanie sądowe z uwagi na cofnięcie skargi przez pełnomocnika Spółki pismem z dnia 6 marca 2015 r.

Mając na uwadze ww. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienia nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.