Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2638/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 225 ust. 1 - 3 i ust. 4, art. 90 ust. 1 pkt 3.
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia WSA (del.) Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 442/16 w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 442/16 oddalił skargę K. G. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 oraz art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 z późn. zm., dalej powoływanej, jako: p.w.p.), utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] maja 2015 r. stwierdzającą wygaśnięcie z dniem 23 lutego 2014 r. patentu oznaczonego numerem [...], z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 15 rok ochrony.

Sąd I instancji wydał niniejszy wyrok w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz skarżącego K. G. patentu na wynalazek pod nazwą: "Listwa budowlana", pod warunkiem uiszczenia przez zgłaszającego opłaty za pierwszy okres ochrony patentowej obejmujący 1-3 rok ochrony, liczony od 23 lutego 2000 r. Opłata za okres obejmujący 1-3 rok ochrony została przez skarżącego uiszczona w terminie. Na skutek wniesionej opłaty Urząd Patentowy RP dokonał wpisu do rejestru patentowego o udzieleniu skarżącemu patentu pod numerem [...]. Z uwagi na fakt, iż skarżący w dniu 30 grudnia 2008 r. dokonał wpłaty w wysokości 1200 zł tytułem opłaty za 10 i 11 rok ochrony wynalazku, UP RP wystosował do skarżącego pismo, w którym stwierdził: w związku z uiszczeniem w dniu 30 grudnia 2008 r. kwoty 550 zł tytułem opłaty okresowy za wynalazek nr [...] UP informuje, że termin płatności przypada w dniu 23 lutego 2010 r. Opłata za 11 rok uiszczona w terminie wynosi 750 zł. Opłata uiszczona po terminie podlega zwyżce (30% całości opłaty okresowej) i wynosi 975 zł. W przypadku braku opłaty Urząd wyda decyzję o wygaśnięciu prawa. Następnie, decyzją z dnia [...] maja 2015 r. (doręczoną w dniu 15 maja 2015 r.) UP RP stwierdził wygaśnięcie ww. patentu z dniem 23 lutego 2014 r. z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 15 rok ochrony.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skrżący wskazał, że przyczyną nieuiszczenia opłaty w wymaganym terminie było błędne pouczenie zawarte w piśmie skierowanym do uprawnionego w dniu 15 maja 2009 r. Zdaniem odwołującego się, treść powyższego pouczenia wskazywała, że opłaty za poszczególne okresy ochrony patentu dokonuje się "z dołu", a nie "z góry". Do wniosku o ponowne rozpatrzenie uprawniony dołączył potwierdzenia wnoszonych opłat za lata 11-15 oraz kopie wysyłanych przez UP RP pism (decyzję z dnia 6 maja 2015 r., wniosek o zwrot opłaty z dnia 13 września 2013 r. oraz pismo z dnia 15 maja 2009 r.).

Organ patentowy uznał podniesione zarzuty za nietrafne i decyzją z 17 grudnia 2015 r. utrzymał w mocy swoją decyzję pierwszo instancyjną. Organ przytoczył treść art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p. oraz art. 224 tej ustawy i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie ostatnim dniem 14 roku ochrony przedmiotowego wynalazku był dzień 23 lutego 2014 r., tak więc podstawowy termin do uiszczenia opłaty okresowej za kolejny, 15 rok ochrony upływał w tym właśnie dniu. Zgodnie jednak z przepisem art. 224 ust. 4 zd. 1 p.w.p. opłata za 15. rok ochrony wynalazku wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30% opłaty należnej mogła być przez uprawnionego wniesiona w dodatkowym sześciomiesięcznym terminie, tj. do 23 sierpnia 2014 r. Urząd Patentowy podniósł, że ponieważ uprawniony nie wniósł wymaganej opłaty w żadnym z powyższych terminów, a zarazem w świetle art. 224 ust. 4 zd. 2 ustawy p.w.p. nie ma możliwości przywrócenia terminu do wniesienia opłaty okresowej za kolejny rok ochrony wynalazku, należało uznać, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione ustawowe warunki, określone w art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy p.w.p., wymagane do wydania decyzji o wygaśnięciu patentu z dniem 23 lutego 2014 r.

Organ patentowy nie zgodził się z poglądem skarżącego, że pismo UP RP z dnia 15 maja 2009 r. wprowadzało stronę w błąd, co do terminów opłat za ochronę wynalazku. Organ wyjaśnił, że ww. pismo zostało wystosowane do uprawnionego z uwagi na fakt, że w dniu 30 grudnia 2008 r. uprawniony dokonał wpłaty w wysokości 1200 zł tytułem opłaty za 10 i 11 rok ochrony wynalazku. Tymczasem w tej dacie uprawniony mógł dokonać jedynie wpłaty za 10 rok ochrony, gdyż 11 rok ochrony rozpoczynał się w dniu 23 lutego 2010 r. W związku z powyższym, w wymienionym piśmie organ wyjaśnił, że termin na powyższą opłatę przypada w dniu 23 lutego 2010 r. Organ wskazał, że w kolejnych pismach UP RP poinformował uprawnionego, że wysokość opłaty za 11 rok ochrony wynosi 750 zł. K. G. otrzymał od organu zwrot opłaty w wysokości 550 zł wniesionej w dniu 30 grudnia 2008 r. (wniosek o zwrot opłaty z dnia 9 czerwca 2010 r.), a kwota 650 zł została zaliczona na poczet 10 roku ochrony przedmiotowego wynalazku. Organ zauważył, że uprawniony uiścił opłaty za kolejne lata ochrony tj. lata 12-14 w terminie, co zdaniem Urzędu Patentowego, poddaje w wątpliwość twierdzenie skarżącego, że pozostawał w przekonaniu, iż powinien dokonywać wpłat za ochronę wynalazku "z dołu". UP RP stwierdził również, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu zgodnie z przepisem art. 243 ust. 6 p.w.p.

W skardze do WSA w W. na powyższą decyzję K. G., reprezentowany przez adwokata, zarzucił naruszenie:

a) art. 225 ust. 4 p.w.p., poprzez błędne, dowolne uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie w uiszczeniu opłaty wymaganej do przedłużenia ochrony za 15 okres ochronny tj. za okres od 23.02.2014 r. - 23.02.2015 r. nastąpiło bez winy skarżącego,

b) art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego,

c) art. 8 k.p.a. przez prowadzenie przez Urząd Patentowy postępowania w sprawie przedmiotowych opłat w sposób nie budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej,

d) art. 9 k.p.a. przez brak należytego i wyczerpującego informowania skarżącego przez Urząd Patentowy o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, będących przedmiotem w/w postępowania administracyjnego, brak czuwania przez Urząd Patentowy nad tym, aby skarżący w postępowaniu w sprawie w/w opłat nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa i przez nie udzielenie mu w stosownym czasie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek,

e) art. 10 k.p.a. przez brak zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a w tym w szczególności przez brak umożliwienia skarżącemu przed wydaniem przedmiotowych decyzji, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji zważył, co następuje:

Patent na przedmiotowy wynalazek został udzielony w okresie obowiązywania ustawy Prawo własności przemysłowej. Korzystanie z patentu rodzi konieczność uiszczania opłat za kolejne okresy ochronne w określonych ustawowo terminach (art. 222 i nast. p.w.p.). Nieuiszczenie zaś opłaty okresowej w wymaganym terminie powoduje wygaśnięcie patentu i daje UP RP kompetencję do wydania decyzji stwierdzającej to wygaśnięcie (art. 90 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 p.w.p.). Zgodnie bowiem z art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p. patent wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. W sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4, Urząd Patentowy wydaje decyzje stwierdzające wygaśnięcie patentu (art. 90 ust. 2 p.w.p). W myśl art. 224 ust. 1 p.w.p. termin do uiszczenia opłaty jednorazowej za ochronę lub opłaty za pierwszy okres ochrony, określonej w decyzji o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub odpowiednio prawa z rejestracji, wynosi trzy miesiące od daty doręczenia wezwania. Jednocześnie zgłaszający może uiścić opłatę za dalsze rozpoczęte okresy ochrony lub opłatę wymaganą do przedłużenia ochrony na okresy rozpoczęte przed tym terminem. Zgodnie natomiast treścią ust. 2 art. 224 p.w.p. (który to przepis ma zastosowanie w sprawie niniejszej, gdyż chodzi opłatę za 15 rok ochrony), opłaty za dalsze okresy ochrony są uiszczane, z zastrzeżeniem ust. 1, z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Stosownie do art. 224 ust. 3 p.w.p. opłaty okresowe, o których mowa w ust. 2, mogą być uiszczone w ciągu jednego roku przed terminem określonym w ust. 2. Opłaty te podlegają zwrotowi, jeżeli przed tym terminem udzielone prawo zostanie unieważnione lub wygaśnie. Opłaty za okresy ubiegłe i za okres bieżący nie podlegają zwrotowi. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 224 ust. 4 p.w.p. opłaty, o których mowa w ust. 2, można uiszczać również w terminie sześciu miesięcy po upływie terminu określonego w ust. 2, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej. Termin ten nie podlega przywróceniu.

Sąd I instancji stwierdził, iż z przedstawionych regulacji wynika, że ustawa nie dopuszcza przywrócenia terminu podstawowego, określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p. Podmioty, które nie uiściły opłaty okresowej w terminie podstawowym, mogą uniknąć skutków związanych z niedopełnieniem tego obowiązku (art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p.) wnosząc opłatę w terminie dodatkowym. Tym samym, termin dodatkowy do uiszczenia opłaty, przewidziany w art. 224 ust. 4 p.w.p. spełnia funkcję podobną do instytucji przywrócenia terminu (podstawowego). Jak trafnie podnosi się w orzecznictwie: "Przeciwko dopuszczalności przywrócenia terminu określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p. przemawia także sposób określenia terminu końcowego w art. 224 ust. 2 i sposób określenia zdarzenia rozpoczynającego bieg terminu dodatkowego z art. 224 ust. 4. Ten pierwszy upływa <>. Drugi natomiast rozpoczyna bieg <>, czyli następnego dnia po dniu, w którym upływa poprzedni okres ochronny. Nie byłoby zatem możliwe przywrócenie terminu z art. 224 ust. 2 p.w.p. bez naruszenia przepisu art. 224 ust. 4 p.w.p. Przywrócenie terminu podstawowego oznaczałoby przywrócenie prawa do uiszczenia opłaty podstawowej. Tymczasem z art. 224 ust. 4 p.w.p. wynika, że opłata uiszczona po upływie poprzedniego okresu ochrony podlega podwyższeniu o 30%." (tak stwierdził NSA w wyroku z dnia 13 kwietnia 2007 r.; sygn. akt II GSK 304/06). Z kolei w wyroku z dnia 5 kwietnia 2016 r. (sygn. akt II GSK 2501/14) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przepis art. 224 ust. 4 p.w.p. stanowi jedyną prawną możliwość uchylenia się od skutków niezachowania terminu określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p. Rację bytu tego przepisu można by kwestionować, gdyby jednocześnie było możliwe zachowanie prawa do uiszczenia opłaty podstawowej po terminie, na podstawie art. 243 ust. 6 p.w.p. NSA podkreślił, że upływ terminu do uiszczenia opłaty wywołuje skutki materialnoprawne, a mianowicie wygaśnięcie prawa z patentu (decyzja o wygaśnięciu patentu ma charakter deklaratoryjny). Wygaśnięcie patentu następuje bowiem z mocy prawa, z dniem upływu terminu do uiszczenia opłaty. Ustawa nie przewiduje możliwości przywrócenia takiego terminu. W konsekwencji należy również uznać, że po upływie terminu do uiszczenia opłaty, a co za tym idzie, po wygaśnięciu patentu z mocy prawa, organ nie mógłby na podstawie art. 243 ust. 6 p.w.p. zastosować odpowiednio przepisów o zawieszeniu biegu przedawnienia, skoro materialnoprawny skutek uchybienia terminu już nastąpił.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd I instancji stwierdził, że w zakresie wynikającym z powołanych przepisów UP RP dokonał w analizowanej sprawie pełnych ustaleń faktycznych. Trafnie bowiem ustalił, że skoro zgłoszenie zostało dokonane w dniu 23 lutego 2000 r. to ostatnim dniem za 14 rok ochrony wynalazku był 23 lutego 2014 r., a zatem termin, o jakim mowa w art. 224 ust. 4 zd. 1 p.w.p. (podstawowy termin do uiszczenia opłaty okresowej za kolejny 15 rok ochrony) upływał w tym dniu. Organ prawidłowo też obliczył termin dodatkowy z art. 224 ust. 4 p.w.p. wskazując, że skarżący mógł wnieść stosowną opłatę (powiększoną o 30 % opłaty należnej) za 15 rok ochrony do dnia 23 sierpnia 2014 r. Bezsporne jest, że uprawniony do patentu nie uiścił opłaty w żadnym z powyższych terminów (opłaty za 15 okres ochrony dokonał w dniu 4 marca 2015 r.). Tych ustaleń skarżący w żadnym zakresie nie podważa. Nie kwestionuje także stanowiska organu, że w niniejszej sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 243 ust. 6 p.w.p., odnoszący się do terminów uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, gdyż treść wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie daje podstaw do przyjęcia, że zamiarem strony było domaganie się zastosowania przepisów o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej.

K. G. w skardze odwołuje się natomiast do wadliwości i zaniedbań UP RP wiążących się, w jego ocenie, z wprowadzeniem strony w błąd, co do terminu do wnoszenia opłat za kolejne okresy ochrony. Powyższe wywodzi przede wszystkim z informacji organu zawartej w piśmie z dnia 15 maja 2009 r. skierowanym do skarżącego, wskazując, że z treści tego pisma wynikało, według strony, że termin płatności za 10 rok kończy się z datą 23 lutego 2010 r. Sąd nie podziela tego poglądu.

Sąd I instancji odnosząc się do tej argumentacji podkreślił, że niezależnie od obowiązków ciążących na organie administracji, strona powinna dołożyć należytej staranności w zaznajomieniu się z przepisami prawa materialnego, które regulują jej prawa i obowiązki. Decyzja o udzieleniu patentu z dnia [...] czerwca 2006 r. zawiera pouczenie odnośnie skutków nieuiszczenia opłaty za I okres ochrony wynalazku. Pouczenie to było niezbędne ze względu na to, iż decyzja o udzieleniu patentu jest decyzją warunkową. Udzielenie patentu następuje pod warunkiem uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony (art. 52 ust. 2 p.w.p.), w przeciwnym razie Urząd Patentowy RP stwierdza wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu. Natomiast wskazanie w decyzji podstawy prawnej działania UP RP w sprawie udzielenia spornego patentu pozwalało skarżącemu dotrzeć do odpowiedniego aktu prawnego - w tym przypadku ustawy Prawo własności przemysłowej - i zaznajomić się z przepisami dotyczącymi m.in. opłat za okresy ochronne a także skutków ich nieuiszczenia. Sąd i instancji zauważa, że z informacji Urzędu Patentowego RP zawartej na odwrocie ww. decyzji o udzieleniu przedmiotowego patentu wynika, że opłaty za następne okresy ochrony (tj. poczynając od 4 roku ochrony) należy wnieść najpóźniej w ostatnim dniu upływającego okresu ochrony. Zdaniem Sądu I instancji powyższa informacja jest zbieżna w swej treści z przepisem art. 224 ust. 2 p.w.p., który stanowi, że: "opłaty za dalsze okresy ochrony są uiszczane, z zastrzeżeniem ust. 1 (który to przepis nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie) z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony". Skoro bowiem w przytoczonej informacji jest mowa o opłacie za następny okres oraz konieczności wniesienia jej najpóźniej w ostatnim dniu upływającego okresu (czyli poprzedniego) nie ulega wątpliwości, że stosowna opłata ma być uiszczona z góry (tj. na gruncie niniejszej sprawy za 15 rok ochrony opłata (podstawowa) powinna zostać uiszczona nie później niż w ostatnim dniu poprzedniego okresu tj. 14 roku ochrony, a zatem w dniu 23 lutego 2014 r.). W tej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji należy uznać, że pouczenie odnośnie obowiązku i terminów wnoszenia opłat za udzielenie patentu było wyczerpujące i jednoznaczne. Sąd odnotował, że w zakresie tego uregulowania nie doszło do zmiany stanu prawnego, jak również interpretacji tego przepisu. Przeciwnie, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym konsekwentnie prezentowany jest pogląd, że (podstawowa) opłata za kolejny rok ochrony ma być uiszczana "z góry", najpóźniej w ostatnim dniu poprzedniego okresu ochrony (vide: przykładowo przytoczone orzeczenia NSA).

W ocenie Sądu I instancji nie ulega wątpliwości, że kontestowane przez skarżącego pismo organu z 15 maja 2009 r. dotyczyło opłaty dokonanej przez skarżącego za 10 i 11 rok ochrony. Skarżący uiszczając w dniu 30 grudnia 2008 r. opłatę wskazał w tytule, że uiszcza ją za rok 10 i 11 ochrony. Uwzględniając obowiązujące przepisy p.w.p. (oraz wskazane wyżej pouczenie organu) uprawniony musiał mieć świadomość, że terminy opłat za 10 rok ochrony kształtowały się następująco: termin do uiszczenia opłaty podstawowej to 23 lutego 2009 r., opłata mogła być natomiast uiszczona wcześniej, w okresie zawierającym się pomiędzy 23 lutego 2008 r. a 23 lutego 2009 r. ( art. 224 ust. 3 p.w.p.). Tak więc uiszczenie przez uprawnionego opłaty za 10 rok ochrony (w dniu 30 grudnia 2008 r.) nastąpiło w terminie i nie było potrzeby wyjaśniania stronie jakichkolwiek kwestii związanych z wpłatą za ten okres. Z inną sytuacją mamy natomiast do czynienia na gruncie opłaty uiszczonej przez uprawnionego w tym dniu za rok 11 ochrony. Należy bowiem zauważyć, że za 11 rok ochrony uprawniony mógł dokonać opłaty najwcześniej od 23 lutego 2009 r. (art. 224 ust. 3 p.w.p.) a najpóźniej opłatę podstawową za ten okres musiał uiścić w dniu 23 lutego 2010 r. Innymi słowy, wniesienie przez stronę opłaty w dniu 30 grudnia 2008 r. za 11 rok ochrony było przedwczesne. Prawidłowo zatem w piśmie z 15 maja 2009 r. UP RP poinformował stronę, że termin płatności przypada w dniu 23 lutego 2010 r. Ta informacja dotyczyła 11 roku ochrony (jak słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji). Należy zauważyć, że skarżący nie zwracał się nigdy do organu o wyjaśnienie, w jaki sposób obliczać terminy do uiszczania opłat. Nie podnosił również, że nie jest dla niego zrozumiałe pismo organu z 15 maja 2009 r. Sąd I instancji zauważył nadto, że za kolejne lata ochrony, tj. 12 i 13 rok, czyli dokonane już po otrzymaniu powyższego pisma skarżący opłaty uiścił w terminie. Za 12 rok ochrony mógł bowiem zapłacić w okresie od 23 lutego 2010 r. a najpóźniej w dniu 23 lutego 2011 r. (opłata podstawowa) a opłaty dokonał w dniu 27 października 2010 r. Za 13 rok ochrony, mógł zapłacić od 23 lutego 2011 r. a najpóźniej w dniu 23 lutego 2012 r. - wpłacił natomiast 14 września 2011 r. (por. znajdująca się w aktach sprawy karta wpłat opatrzona datą 6 maja 2015 r. - data wygenerowania z systemu). Odnosząc się do przedstawionego w skardze haromonogramu wpłat należy wskazać, że dokonując wpłaty w dniu 22 lipca 2013 r. skarżący wskazał, że wpłata dotyczy 13 roku ochrony, podczas, gdy prawidłowo powinien wskazać, że dotyczy opłaty za 14 rok ochrony. Wypada zauważyć, że organ prawidłowo uznał tę wpłatę za opłacenie 14 roku ochrony, gdyż nastąpiła ona w czasie terminu dodatkowego z art. 224 ust. 4 p.w.p.

Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu I instancji, brak jest podstaw do postawienia organowi zarzutu naruszenia art. 7, 8, 9 k.p.a. w sposób wskazany w skardze. Zdaniem Sądu, w żadnym razie z pisma organu z 15 maja 2009 r. nie można wywieść, jak próbuje to uczynić strona, że dokonując płatności skarżący powinien to czynić za dane i kolejne okresy nie "z góry", ale "z dołu" (por.: str. 4 uzasadnienia skargi). Sąd I instancji podkreślił, że uprawniony nie zwracał się do organu o wyjaśnienie niejasności czy też wątpliwości odnośnie dokonywanych przez siebie wpłat czy też zwrotów otrzymywanych z kasy Urzędu Patentowego. Sąd zauważył nadto, że w piśmie z 4 stycznia 2008 r. skierowanym do Urzędu Patentowego K. G. wskazuje, że po odszukaniu (zagubionej) decyzji o udzieleniu patentu zorientował się, że był w błędzie, co do wniesionych opłat. Z powyższego wynika zatem, że pouczenie zawarte w tej decyzji, w aspekcie terminów na uiszczenie opłat za kolejne lata ochrony było dla strony jasne i oczywiste. Z kolei odnosząc się do postawionego w skardze zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów Sąd I instancji wskazał, że nawet, gdyby uznać ten zarzut za uzasadniony (faktycznie brak jest w aktach sprawy informacji skierowanej do skarżącego w trybie art. 10 k.p.a.) to i tak na gruncie tej sprawy nie może on prowadzić do uwzględnienia niniejszej skargi. Strona bowiem nie wykazała, a Sąd się nie dopatrzył, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. 2016.718 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Odnosząc się natomiast do postawionego zarzutu naruszenia art. 225 ust. 4 p.w.p. Sąd stwierdził, że formułując ten zarzut skarżący nie dostrzegł, że przepis ten nie stanowił podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, co było prawidłowe, gdyż nie ma on zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Jak słusznie podnosi organ w odpowiedzi na skargę, to uregulowanie odnosi się bowiem do terminów przywracanych, tj. terminów na uiszczenie opłaty jednorazowej za zgłoszenie, opłaty jednorazowej za ochronę lub za pierwszy okres ochrony określonych w decyzji o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub odpowiednio prawa z rejestracji, jak również opłat za dalsze okresy ochrony, jeśli rozpoczęły się przed doręczeniem wskazanej powyżej decyzji. Nie dotyczy zatem terminu o którym mowa w art. 224 ust. 4 zd. 2 p.w.p. Mając na uwadze powyższe, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Wyrok ten stał się przedmiotem skargi kasacyjnej do Naczelnego Sadu Administracyjnego. W skardze tej wyrok został zaskarżony w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wyrokowi Sądu I instancji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 225 ust. 4 p.w.p. poprzez jego błędna wykładnię, polegająca na uznaniu, w ślad za stanowiskiem Urzędu Patentowego RP, że przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, a tym samym brak jest podstaw do uznania, że skarżący w nienależyty sposób uprawdopodobnił, iż uchybienie w uiszczeniu opłaty wymaganej do przedłużenia ochrony za 15-sty okres ochronny, tj. za okres od 23.02.2014 do 23.02.2015, nastąpiło bez winy skarżącego;

2) art. 225 ust. 1 w zw. z art. 224 ust. 2 p.w.p. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieprzywrócenie terminu do wniesienia opłaty, o której mowa w art. 224 ust. 2 p.w.p., pomimo że uchybienie ww. terminowi nastąpiło bez winy skarżącego.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W., 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sadowego za wszystkie instancje, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.

Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.

Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów o do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

Jak słusznie akcentuje się w orzeczeniach sądów administracyjnych w sytuacji gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania - w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania.

W niniejszej sprawie w skardze kasacyjnej sformułowano wyłącznie zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 225 ust. 4 p.w.p. poprzez jego błędna wykładnię, polegająca na uznaniu, w ślad za stanowiskiem Urzędu Patentowego RP, że przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, a tym samym brak jest podstaw do uznania, że skarżący w nienależyty sposób uprawdopodobnił, iż uchybienie w uiszczeniu opłaty wymaganej do przedłużenia ochrony za 15-sty okres ochronny, tj. za okres od 23.02.2014 do 23.02.2015, nastąpiło bez winy skarżącego, 2) art. 225 ust. 1 w zw. z art. 224 ust. 2 p.w.p. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieprzywrócenie terminu do wniesienia opłaty, o której mowa w art. 224 ust. 2 p.w.p., pomimo że uchybienie ww. terminowi nastąpiło bez winy skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów tych nie podziela. Sąd I instancji w niniejszej sprawie dokonał prawidłowej wykładni wskazanych przepisów ustawy i zasadnie uznał, iż organ nie miał podstaw do zastosowania w tej sprawie art. 225 ust. 1 p.w.p.

Nie jest sporne w niniejszej sprawie, że skarżący uiścił opłatę za 15 rok ochrony w dniu 15 marca 2015 r. Zatem w sprawie doszło do uchybienia terminu (zarówno terminu podstawowego, przewidzianego w art. 224 ust. 2 p.w.p., jak i terminu dodatkowego uregulowanego w art. 224 ust. 4 p.w.p.). Jednak skarżący jako przyczynę uchybienia podał błędne pouczenie go (kilka lat wcześniej) zawarte w piśmie do skarżącego przez Urząd Patentowy (pismo z dnia 15 maja 2009 r.)., co w jego ocenie powinno zostać uwzględnione przez organ. Należy zatem uznać, że istota sporu sprowadza się do oceny skutków prawnych uiszczenia opłaty okresowej po terminie, a w szczególności czy uprawnione jest powoływanie się przez stronę na niezależne od niej okoliczności, które przyczyniły się do uchybienia terminu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zgodzić się z zarzutami skargi kasacyjnej dotyczącymi naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych wyżej w obu zarzutach skargi kasacyjnej przepisów prawa materialnego. Kwestia opłat za ochronę patentową została uregulowana w tytule V dziale I ustawy, który zawiera przepisy prawa materialnego dotyczące opłat jednorazowych i okresowych w związku z ochroną wynalazków, produktów leczniczych, produktów ochrony roślin, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych. Upływ terminu do uiszczenia opłaty wywołuje skutki materialnoprawne, a mianowicie wygaśnięcie prawa z patentu. Jak prawidłowo zauważył Sąd I instancji, decyzja o wygaśnięciu patentu ma charakter deklaratoryjny. Wygaśnięcie patentu następuje bowiem z mocy prawa z dniem upływu terminu do uiszczenia opłaty. Ustawa nie przewiduje możliwości przywrócenia takiego terminu. Należy podkreślić, że ustawodawca w art. 224 ust. 4 p.w.p. przewidział możliwość uiszczenia opłaty w terminie późniejszym, tj. do sześciu miesięcy po upływie podstawowego terminu. Przepis ten stanowi jednocześnie, że skorzystanie przez stronę z tego prawa wiąże się ze zwiększeniem należnej opłaty o 30 %. Jest to jedyna prawna możliwość uchylenia się od skutków niezachowania terminu określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p.

Wskazywany przez skarżącego kasacyjnie art. 225 ust. 4 p.w.p. mówi o możliwość stosowania "odpowiedniego" art. 225 ust. 1-3 p.w.p., a nie o stosowaniu tego przepisu wprost. Zgodnie z treścią tego przepisu możliwe jest przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty jednorazowej za zgłoszenie oraz opłaty jednorazowej za ochronę, jak i opłaty za pierwszy okres ochronny. Nie można przywrócić terminu gdy opłata została uprzednio odroczona (art. 226 ust. 4 zd.2 p.w.p.), ani terminów, o których mowa w art. 224 ust. 4 zd. 2 p.w.p. Powyższe rozważania prowadzą, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, do wniosku, że w sprawie opłaty okresowej za ochronę prawa z patentu ustawa – Prawo własności przemysłowej nie przewiduje możliwości przywrócenia terminu do jej uiszczenia. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela w pełni pogląd organu patentowego i Sądu I instancji oraz zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA poglądy orzecznictwa sądowo administracyjnego, w tym zwłaszcza jednolita linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W konsekwencji za niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał także zarzut skargi kasacyjnej pomieszczony w punkcie drugim petitum skargi kasacyjnej, ponieważ po pierwsze nie ma znaczenia powód nieuiszczenia opłaty w terminie podstawowym, czy dodatkowym, z uwagi na brak możliwości przywrócenia terminu. Po drugie Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę treści pisma UP RP z dnia 15 maja 2009 r. skierowanego do skarżącego oraz informacji zawartych w decyzji z dnia 26 czerwca 2006 r. o udzieleniu patentu odnośnie obowiązku i terminów wnoszenia opłat za udzielenie patentu.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego należy przyjąć, że w sprawie doszło do uchybienia terminu do uiszczenia opłaty za 15 rok ochrony, co stwierdził organ administracji, a Sąd I instancji słusznie ocenił jako prawidłowe. Oznacza to, że decyzja o wygaśnięciu patentu na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p. była prawidłowa i dlatego wyrok Sądu I instancji nie został uchylony, a skarga

kasacyjna w oparciu o treść art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu.