Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 525/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Zając po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 października 2007 r., o sygn. akt I SA/Lu 528/07 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 14 maja 2007 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od marca do września 2001 r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego za kwiecień, maj i lipiec 2001 r. postanawia zażalenie oddalić.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 października 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 528/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych spółce z o.o. C.w B.

W uzasadnieniu Sąd przedstawił informacje dotyczące sytuacji finansowej spółki, wynikające z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych do niego dokumentów. Wskazano, że skarżąca spółka prowadzi działalność gospodarczą polegającą na budowie i sprzedaży apartamentów mieszkalnych. Obecnie cały majątek spółki (nieruchomości w K.) podlega zajęciu komorniczemu, spółka zarządza nim jednak na zasadach dozorcy. Z tytułu wynajmu części nieruchomości będących własnością spółki osiąga ona dochody w wysokości 800 zł netto, które przeznaczone są na pokrycie wydatków związanych z ochroną i bieżącymi remontami (zaznaczono, że jeden z najemców nie płaci czynszu najmu od maja 2007 r..) Ustalono ponadto, że spółka nie zatrudnia pracowników, nie posiada rachunków bankowych, a brakujące kwoty na pokrycie wydatków wpłacane są przez udziałowców spółki. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 417.000,00 zł, wartość środków trwałych spółki - 14.560.026,02 zł, zaś za ostatni rok spółka według bilansu poniosła stratę w wysokości 13.084,03 zł.

Sąd po przeanalizowaniu powyższych informacji doszedł do przekonania, że nie zachodzą przesłanki wskazane w przepisach stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy, tj. art. 243 § 1, art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: u.p.p.s.a.. Po pierwsze Sąd wskazał, że spółka w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem winna uwzględnić konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Ponadto Sąd uznał, że posiadanie majątku w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów oraz że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. Sąd podkreślił, że nieruchomości będące własnością strony skarżącej pozostawione są w zarządzie spółki i są wynajmowane. Spółka ma zatem możliwość ich gospodarczego wykorzystania, a skoro osiąga przychody, to nie można przyjąć, że koszty związane z tą działalnością mają pierwszeństwo w stosunku do kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowoadministracyjnym.

Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie. Wskazano w nim, że Sąd dokonując oceny sytuacji finansowej spółki pominął fakt, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest wobec całego majątku spółki od 2003 roku i w tym czasie działalność spółki pozostaje w stanie zupełnego paraliżu, a planowanie wydatków i zabezpieczenie środków na prowadzenie procesów sądowych jest niewykonalne. Autor zażalenia zauważył ponadto, że z art. 246 § 2 u.p.p.s.a. nie wynika, aby prawa pomocy pozbawione były nawet te podmioty, które są całkowicie winne swojej złej sytuacji finansowej. W zażaleniu wskazano również, że w samym 2007 roku spółka dwunastokrotnie wnosiła opłaty i wpisu sądowe w łącznej kwocie 956 zł, co świadczy o tym, że strona nie uchyla się od ponoszenia kosztów związanych z realizacją swoich praw przed sądem.

Odnośnie posiadanych nieruchomości strona skarżąca podniosła, że z samego faktu bycia właścicielem nieruchomości o wartości kilkunastu milionów złotych nie wynika, że może nimi dysponować. Zgodnie bowiem z przepisami kodeksu cywilnego będąc dłużnikiem - zarządcą nieruchomości z dochodów z nieruchomości pokrywane są wyłącznie wydatki ściśle określone w art. 940 kpc, a wymieniony tam katalog nie przewiduje możliwości finansowania kosztów innych postępowań sądowych. A zatem ponoszenie kosztów związanych z wynajmem nieruchomości nie wynika z przyznania przez spółkę pierwszeństwa tych wydatków nad kosztami sądowymi, lecz wynika z obowiązku prowadzenia właściwej gospodarki majątkiem pozostawionym skarżącej w dozorem nałożonym przez art. 931 § 1 oraz 935 kpc.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem ocena dokonana przez Sąd pierwszej instancji nie została w sposób skuteczny podważona.

Ocena sytuacji majątkowej dokonana przez Sąd pierwszej instancji jest prawidłowa. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, dla których sytuacja materialna stanowi barierę dla dochodzenia swych praw przed sądem, np. osobom bezrobotnym, nie posiadającym stałego dochodu, dla których wygospodarowanie środków pieniężnych dla opłacenia wymaganych ustawą kosztów sądowych stanowi nieusuwalną przeszkodę. Prawo przewiduje również możliwość ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, gdy wykazane zostaną okoliczności wskazane w art. 246 § 2 u.p.p.s.a..

W ocenie tutejszego Sądu okoliczności powyższe nie zostały wykazane. Skarżąca spółka prowadzi działalność, z której osiąga dochody, a majątek spółki stanowi mienie znacznej wartości w porównaniu z wysokością wpisu wymaganego w omawianej sprawie (933 zł). Ponadto, strona skarżąca w zażaleniu sama przyznaje, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest wobec całego majątku spółki od 2003 r., ale jednocześnie stwierdza, że tylko w 2007 r. dwunastokrotnie uiszczała opłaty i wpisy sądowe w innych sprawach. Przyjąć zatem należy, że spółka była w stanie wygospodarować środki na pokrycie wymaganych prawem kosztów sądowych. Pamiętać należy, że prawo pomocy stanowi pewnego rodzaju formę dotowania przez Skarb Państwa, która może mieć miejsce w sytuacjach naprawdę wyjątkowych.

Wobec podniesionych powyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił zażalenie