Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 1/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski /spr./ Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant stażystka Jolanta Czarnata po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi S.G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. z dnia [...] nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia [...] skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. S.G. domagał się sprawdzenia legalności wybudowania na działce sąsiedniej, stanowiącej współwłasność Z.H. oraz E. i K.H., budynku mieszkalnego usytuowanego 2 m od granicy, ze ścianą z otworami okiennymi i drzwiowymi oraz dobudowanej do tego budynku, w odległości 1,3 m od granicy, szopki, na której urządzono taras.

Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu decyzji powołując się na wyniki przeprowadzonych w dniu [...] oględzin stwierdził, że objęty postępowaniem budynek mieszkalny usytuowany w odległości około 2 m od ogrodzenia rozdzielającego nieruchomość stron, posiada w ścianie od strony działki S.G. 2 okienka w piwnicy o wymiarach 80 x 55 cm, na parterze 1 okno o wymiarach 100 cm x 150 cm oraz jedno okno o wymiarach 40 cm x 120 cm oraz 1 okno na piętrze o wymiarach 100 cm x 150 cm. Do budynku tego, w takiej samej odległości od granicy, został dobudowany budynek gospodarczy posiadający w ścianie od granicy otwór drzwiowy. Budynek mieszkalny został wybudowany w oparciu o pozwolenie na budowę z dnia [...] wydane przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ż., a przebudowa jego poddasza na lokal mieszkalny nastąpiła w oparciu o decyzję Naczelnika Gminy Ł. z dnia [...] nr [...]. Budynek gospodarczy został zaś wybudowany w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę

z dnia [...] wydaną przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ż. Zdaniem organu I instancji brak jest podstaw do przyjęcia, że otwory okienne i drzwiowe w tych budynkach, w ścianach od strony działki sąsiedniej powstały po zakończeniu budowy tych obiektów zgodnie z wydanymi pozwoleniami na budowę. W [...] r. dokonano jedynie zwiększenia otworu okiennego na poddaszu budynku mieszkalnego w związku z jego przebudową na pomieszczenia mieszkalne. Zdaniem tego organu brak jest również podstaw do nakazu likwidacji tych otworów aby doprowadzić budynki do stanu zgodności z warunkami technicznymi z 1980 r. Również otwór okienny powiększony na strychu w czasie jego przebudowy w [...] r. "nie zmienia w sposób zasadniczy istniejącej sytuacji" gdy w ścianie od strony działki sąsiedniej istnieją jeszcze 4 inne otwory.

W następstwie wniesionego od tej decyzji przez S.G. odwołania decyzja ta została w całości uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że ponownego rozpatrzenia wymaga kwestia zabezpieczenia tarasu na budynku gospodarczym oraz ewentualnej zmiany przeznaczenia tego budynku na warsztat stolarski.

Po uzupełnieniu postępowania dowodowego przez przeprowadzenie oględzin w dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. wydał w dniu [...] trzy decyzje. Decyzją nr [...] opartą na treści art. 105 § 1 Kpa umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie wybudowania budynku mieszkalnego i szopy /budynku gospodarczego/ oraz istniejących otworów w ścianach tych budynków od strony działki S. G. W uzasadnieniu decyzji powtórzył co do przedmiotowych budynków oraz usytuowanych w nich otworów okiennych i drzwiowych opisane wyżej ustalenia faktyczne ze swojej wcześniejszej decyzji z dnia [...], które w tej części nie zostały zakwestionowane przez organ odwoławczy w w/w decyzji tego organu z dnia [...]. Decyzją nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył też postępowanie w przedmiocie sposobu użytkowania budynku gospodarczego stojąc na stanowisku, iż nie zostało udowodnione aby w budynku tym była prowadzona działalność gospodarcza w zakresie stolarstwa i tym samym nie można mówić aby doszło do samowolnej zmiany sposobu jego użytkowania w rozumieniu art. 71 ust. 2 pkt 2 prawa budowlanego. Według oświadczenia współwłaścicieli tego budynku, znajdujące się w nim maszyny stolarskie są wykorzystywane tylko na ich własne potrzeby.

Kolejną decyzją nr [...] wydaną z powołaniem się na treść art. 104 Kpa i art. 66 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1999 r. Prawo budowlane /Dz.U. z 2000 Nr 106 poz. 1126, obecnie Dz.U. Nr 207 z 2003 r. poz. 2016 ze zm. – zwanej dalej prawem budowlanym z 1994 r./ organ I instancji nakazał Z.H. oraz E. i K.H. zaopatrzyć schody prowadzące na stropodach w/w budynku gospodarczego w balustradę od strony przestrzeni otwartej o wysokości min. 0.9 m, "przenoszącej obciążenie od siły poziomej określonej w Polskich Normach". W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że strop tego budynku nie spełnia wymagań tarasu /pokryty jest papą/ i nie może być za taki uznany. Istnieje on od [...] r. to jest od czasu kiedy zakończono budowę budynku. Z faktu, że prowadzą na niego schody i sporadycznie ktoś na niego wychodzi nie można wyprowadzić zdaniem organu orzekającego wniosku, że jest wykorzystywany jako taras. Ponieważ schody te, o wysokości przekraczającej 0,5 m, nie są zaopatrzone w balustrady, to obowiązek ich wykonania znajduje zdaniem organu I instancji uzasadnienie w treści § 296 i § 298 "warunków technicznych" oraz w art. 66 pkt 1 prawa budowlanego z 1994 r.

W odwołaniu od powyższych decyzji nr [...] i nr [...] S.G. zażądał zamurowania otworów okiennych i otworu drzwiowego w ścianie budynku mieszkalnego i gospodarczego od strony jego działki, które z uwagi na odległość od granicy działek zostały wybudowane jego zdaniem niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Stwierdził też, iż dowolnie przyjęto, że otwór drzwiowy w ścianie budynku gospodarczego został zrealizowany w czasie budowy tego budynku w [...] r. czemu przeczy znajdująca się w aktach dokumentacja budowlana. Podtrzymał też stanowisko, że w budynku gospodarczym funkcjonował do końca [...] r. warsztat stolarski.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odwołania tego nie uwzględnił i decyzjami z dnia [...] nr [...] i nr [...] utrzymał w mocy objęte tym odwołaniem decyzje organu I instancji z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 105 § 1 Kpa i art. 83 ust. 1 prawa budowlanego z 1994 r. W decyzji dotyczącej otworów okiennych i otworu drzwiowego w ścianach budynku mieszkalnego i gospodarczego /nr [...]/ organ orzekający stwierdził, że według zatwierdzonego pozwoleniem na budowę z [...] r. projektu budynku mieszkalnego, budynek ten posiadał otwory okienne we wszystkich ścianach zewnętrznych. Wynika to zarówno ze znajdującej się w aktach kserokopii rysunku technicznego rzutu piwnic tego budynku jak i z kserokopii jego elewacji zachodniej, tj. od strony obecnej działki S.G. Podczas przebudowy poddasza w oparciu o pozwolenie na budowę z [...] r. otwór okienny na poddaszu został zachowany, a nawet powiększony. Nie można mówić zatem, że został on wykonany samowolnie, tym bardziej, że ówczesna właścicielka sąsiedniej działki godziła się na daleko idące ustępstwa wobec sąsiadów wyrażając m.in. zgodę na zbliżenie budynku gospodarczego na odległość 1,5 m od granicy. Zdaniem organu II instancji bezpodstawne jest też żądanie zamurowania otworu drzwiowego w budynku gospodarczym. W czasie budowy tego budynku w oparciu o pozwolenie z dnia [...] nie obowiązywały bowiem jeszcze przepisy regulujące odległość obiektów budowlanych od granic działki oraz kwestii otworów okiennych w ścianach przyległych do granicy. Stan taki trwał aż do wejścia w życie rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. Nr 47 poz. 62 ze zm. – zwanego dalej warunkami technicznymi z 1980 r./. Nawet gdyby przyjąć, że sporny otwór drzwiowy został zrealizowany jako odstępstwo od zatwierdzonego projektu to nie byłoby zdaniem organu odwoławczego podstaw do wydania nakazu jego likwidacji, a to dlatego, iż nie zostały naruszone przepisy obowiązujące w czasie realizacji obiektu.

W skardze do Sądu na w/w decyzje odwoławcze z dnia [...] oraz jednocześnie na wydaną w tym samym dniu decyzję nr [...]/dotyczącą tarasu budynku gospodarczego oraz prowadzących na ten taras schodów/ S.G. wniósł "o skrupulatne zapoznanie z materiałami" i o rozpatrzenie sprawy. Odnośnie decyzji umarzającej postępowanie w przedmiocie otworów okiennych i drzwiowych w budynku mieszkalnym i budynku gospodarczym /nr [...]/, po zrelacjonowaniu dotychczasowego postępowania stwierdził, że wbrew znajdującej się w aktach dokumentacji przyjęto jakoby otwór drzwiowy w budynku gospodarczym powstał w [...] r. Zdaniem skarżącego niedopuszczalne było też powiększenie otworu okiennego na poddaszu w czasie jego przebudowy w [...] r., a to z tego względu, iż sytuowanie tego otworu było sprzeczne z obowiązującymi wówczas warunkami technicznymi z 1980 r. Skarżący zaakcentował też, iż przy wydawaniu zaskarżonych decyzji organy orzekające zastosowały odmienną interpretację obowiązującego prawa niż w sprawie, w której on został zobowiązany do zamurowania otworów w jego budynku.

W odpowiedzi na skargę /dotyczącej także pozostałych zaskarżonych decyzji/ [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując co do zasady stanowisko prezentowane w postępowaniu odwoławczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga w części dotyczącej decyzji nr [...] zasługuje na uwzględnienie albowiem decyzja ta i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. została wydana zdaniem Sądu bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej rozstrzygnięcia, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm., zwanej dalej ustawą P.p.s.a./. Wobec niedostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy nie można też odeprzeć zarzutu wydania tych decyzji z naruszeniem prawa materialnego /art. 145 § 1 pkt 1a ustawy P.p.s.a./.

W sprawie nie budzi wątpliwości i również skarżący tego nie kwestionuje, że sporne otwory okienne w budynku mieszkalnym oraz otwór drzwiowy w budynku gospodarczym powstały przed 1 stycznia 1995 r. Tym samym zasadne jest stanowisko organów obu instancji, że gdyby przyjąć, iż zostały one zrealizowane bez wymaganego pozwolenia to miałyby do nich zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r. /Dz.U. Nr 38 poz. 229 ze zm. – zwanej dalej prawem budowlanym z 1974 r./, a to w związku z treścią art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 r. Biorąc pod uwagę treść art. 37 do art. 42 prawa budowlanego z 1974 r. istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie kiedy dokładnie otwory te powstały oraz czy powstały one zgodnie z udzielonymi pozwoleniami na budowę czy też bez takiego pozwolenia, względnie z odstępstwami od pozwoleń. Z naruszeniem treści art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, dotyczące tych otworów decyzje organów obu instancji, kwestii tej w dostateczny sposób nie wyjaśniają. Z urzędu należy przy tym stwierdzić, iż istnieją uzasadnione wątpliwości co do wyczerpania przez organy orzekające możliwości ustalenia w tym względzie prawdy materialnej. Skoro bowiem zarówno sam budynek mieszkalny jak i przebudowa jego strychu oraz budowa budynku gospodarczego były prowadzone w oparciu o konkretne pozwolenia na budowę to należało ustalić w pierwszej kolejności czy w archiwach organów, które decyzje te wydawały nie znajdują się projekty tych obiektów, stanowiące załączniki tych decyzji. Pozwoliłoby to na dokładne ustalenie jakie i gdzie usytuowane otwory okienne i drzwiowe były tymi pozwoleniami objęte. Z akt nie wynika aby o uzyskanie takich dokumentów organy czyniły starania. Uczynią to w pierwszej kolejności przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Gdyby nie dało się uzyskać uzupełniających w tym względzie dokumentów, to bliższej analizie poddadzą organy orzekające dokumenty już w sprawie zgromadzone, czego dotychczas nie uczyniły z należną starannością. W tym względzie rację ma skarżący, iż nie odniesiono się w dostateczny sposób chociażby do wyglądu elewacji zachodniej budynków, ujętej w projekcie przebudowy poddasza budynku mieszkalnego zgodnie z pozwoleniem na budowę z [...]. Gdyby przyjąć, że elewacja ta w części, w której nie dotyczyło go przedmiotowe pozwolenie na budowę, odzwierciedlała stan rzeczywiście istniejący to prowadziłoby to do wniosku, że wówczas nie istniał jeszcze otwór drzwiowy w budynku gospodarczym /w jego ścianie zachodniej/. Konsekwencją tego byłoby przyjęcie, że jego wybudowanie w terminie późniejszym nastąpiło zarówno bez pozwolenia jak i z naruszeniem treści § 12 ust. 1 warunków technicznych z 1980 r. Należało też odnieść się do znajdującego się w aktach administracyjnych /karta [...]/ opisu technicznego stanowiącego załącznik do pozwolenia na budowę budynku gospodarczego

/z dnia [...]./ pod kątem czy można wyprowadzić z niego wniosek, że drzwi w tym budynku były przewidziane również w ścianie od strony obecnej działki skarżącego. Nie wyjaśniono również na jakiej zasadzie i kiedy zostało zrealizowane okno od strony zachodniej w ganku, do którego został dobudowany sporny budynek gospodarczy. Oczywiście nie można wykluczyć sytuacji, że przedmiotowa elewacja zachodnia do pozwolenia na przebudowę poddasza /z dnia [...]./ nie odzwierciedlała stanu wówczas istniejącego, ale ustalenie takie powinno wynikać z konkretnych poddanych prawidłowej ocenie dowodów. Takie zaś nie zostały dotychczas przeprowadzone, w szczególności nie wynika to z akt sprawy.

Gdyby przyjąć, że którykolwiek z tych otworów został wybudowany w istniejącym obecnie kształcie bez pozwolenia po wejściu w życie warunków technicznych z 1980 r. to nie było możliwości jego legalizacji, a to w związku z treścią § 12 ust. 1 przedmiotowych warunków. W sprawie nie mogła mieć bowiem zastosowania treść § 12 ust. 2 tego rozporządzenia, a to w sytuacji gdy działka sąsiednia nie była zabudowana /w szczególności, inne w tym względzie ustalenie nie wynika z akt sprawy/. Jedynym możliwym orzeczeniem jakie mogłoby w takiej sytuacji zapaść w oparciu o treść art. 40 prawa budowlanego z 1974 r. /w zw. z art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994/ byłby zdaniem Sądu nakaz likwidacji takiego otworu. Gdyby zaś doszło do wykonania takiego otworu bez pozwolenia przed 1 stycznia 1981 r. to sprawa powinna być rozpatrzona pod kątem treści art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. Z uwagi na odległość otworu od granicy działki sąsiedniej należałoby odpowiedzieć wówczas na pytanie, czy jego zrealizowanie nie stwarza niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia tj. dla użytkowników i właścicieli działki sąsiedniej. Niezgodność z przepisami o jakiej mowa w tym przepisie polegałaby przy tym na zrealizowaniu otworu bez pozwolenia na budowę o jakim była mowa w art. 28 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 3 prawa budowlanego z 1974 r. /kwestia nie była bowiem uregulowana w zarządzeniu Nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego/. Również pod tym kątem należałoby rozważyć wykonanie takiego otworu po 1 stycznia 1980 r. z odstępstwami od udzielonego pozwolenia. Wówczas jednak należałoby przyjąć, zdaniem Sądu, że to odstępstwo powoduje co do zasady niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, a to w sytuacji gdy taka lokalizacja otworu nie była wówczas prawnie dopuszczalna /pomijając sytuacje o jakich mowa w § 12 ust. 2 warunków technicznych z 1980 r., które jak wyżej założono w niniejszej sprawie nie zachodzą/.

Powyższe konstatacje podlegałyby przy tym zdaniem Sądu istotnej modyfikacji gdy zostało wykazane, że do zrealizowania spornych otworów okiennych przed 1 stycznia 1981 r. doszło za zgodą właściciela działki sąsiedniej. Wówczas bowiem nie mógłby on twierdzić, że doszło do niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowania jego działki.

Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy P.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./.

W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy P.p.s.a.

Wytyczne co do dalszego postępowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wynikają wprost z przedstawionych wyżej rozważań Sądu.