Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1782/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.65 pkt 1, art.66 ust.1 pkt 1 lit.e, art.69 ust.1, art.109,85 ust.4
journal: Dz.U. 2020 poz 1398
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
article: art.13 pkt 2,
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: 627,734,750,,646
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: 145,200,205
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz M. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] grudnia 2020 r. wpłynął wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. o wydanie decyzji o objęciu A. G. ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania pracy na rzecz: [...] spółka zo.o. na podstawie umów, co do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia wskazanych w sentencji niniejszej decyzji.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że ze względu na wyłączenia z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych strona mogła być objęta tylko obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania zawartych umów.

Do wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych załączył:

- kserokopię zawartych umów o dzieło wraz z załącznikiem;

- kserokopię protokołu kontroli;

- kserokopię pisma Płatnika składek z dnia [...] lutego 2020 r. skierowanego do ZUS;

- kserokopię protokołu przesłuchania B. S. w charakterze płatnika składek z dnia [...] lutego 2020 r., z dnia [...] lutego 2020 r., z dnia [...] lutego 2020 r. i z dnia [...] lutego 2020 r.;

- kserokopię złożonych przez płatnika zastrzeżeń do protokołu kontroli;

- kserokopię informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli.

Przedmiotem umowy z dnia [...] października 2018 r. nr [...] było: Wykonanie podsystemów Mobilnych Symulatorów Zagrożeń Pożarowych (pkt 1 umowy). Wykonawca za wykonanie czynności przewidzianych w pkt 1 umowy otrzyma wynagrodzenie w wysokości 2.044zł brutto. Wynagrodzenie będzie wypłacone po odbiorze prac przez Zamawiającego i przedłożeniu rachunku przez Wykonawcę (pkt 5 umowy).

Przedmiotem umowy z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] było: Wykonanie podsystemów Mobilnych Symulatorów Zagrożeń Pożarowych (pkt 1 umowy). Wykonawca za wykonanie czynności przewidzianych w pkt 1 umowy otrzyma wynagrodzenie w wysokości 5.080zł brutto. Wynagrodzenie będzie wypłacone po odbiorze prac przez Zamawiającego i przedłożeniu rachunku przez Wykonawcę (pkt 5 umowy).

Z treści zawartych umów wynika także m.in., że:

- Wykonawca ma pełną swobodę co do sposobu i tempa wykonania prac. Tym samym wykonawca nie jest podporządkowany Zamawiającemu, ani też nie wykonuje prac pod jego kierunkiem (pkt 3 umów);

- Wykonawca ma prawo powierzyć wykonanie prac określonych w punkcie 1 niniejszej umowy osobie trzeciej, po uprzednim poinformowaniu o tym Zamawiającego i uzyskaniu jego zgody (pkt 4 umów);

- Wykonawca oświadcza, że wraz z zapłatą wynagrodzenia, o którym mowa

w punkcie 5, przenosi na Zamawiającego autorskie prawa majątkowe do dzieła,

o którym mowa w punkcie 1 bez żadnych ograniczeń czasowych i terytorialnych, na "wszelkich znanych w chwili zawarcia niniejszej umowy polach eksploatacji

w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a Zamawiający oświadcza, że prawa te nabywa (pkt 6 umów).

Z treści protokołu kontroli ZUS wynika m.in., że: kontrolą objęto okres od stycznia 2016r. do grudnia 2018r., płatnik z tytułu spornych umów cywilnoprawnych nie dokonał zgłoszenia strony do ubezpieczenia zdrowotnego.

Przesłuchano B. S. w charakterze płatnika składek w dniu [...] lutego 2020r.

W celu wnikliwego wyjaśnienia sprawy Prezes NFZ zwrócił się pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. do Płatnika, w którym zawiadomił go o wszczętym postępowaniu oraz poprosił o udzielenie odpowiedzi, czy Strona wykonywała umowy będące przedmiotem niniejszego postępowania, a także czy podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w zastrzeżeniach do protokołu kontroli oraz wyjaśnienia wyrażone w protokołach przesłuchania B. S. w charakterze Płatnika składek. Płatnik został również pouczony o możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu.

Prezes NFZ zwrócił się również do strony pismem z dnia [...] października 2020r. z prośbą o udzielenie odpowiedzi:

- czy wykonywała wskazane umowy;

- czy potwierdza wyjaśnienia Płatnika dotyczące sposobu wykonywania przez nią umów.

Strona pomimo skutecznie odebranej korespondencji nie skorzystała z prawa do wypowiedzenia się.

W dniu [...] stycznia 2021 r. do [...]OW NFZ wpłynęło pismo M. R. z dnia [...] stycznia 2021 r., w którym ww. zgłosił się w charakterze pełnomocnika [...] spółka z o.o. W piśmie wskazał m.in., że:

- strona wykonywała u Płatnika wskazane w treści zawiadomienia umowy;

- umowy o dzieło wykonywane przez Stronę zostały prawidłowo zakwalifikowana prawnie;

- przedmiotem umów o dzieło, było wykonanie podsystemów mobilnych symulatorów zagrożeń pożarowych;

- efektem umów był konkretny rezultat, dający się sprawdzić pod kątem wad. Umowa polegała "na dostarczeniu określonych wyników swojej pracy w postaci dzieła" (w myśl przepisów o umowie o dzieło zawartych w KC);

- wszystkie podsystemy zostały dostarczone przez wykonawcę i zostały wykorzystane w mobilnych symulatorach i zostały sprzedane dla klientów, stąd Płatnik nie dysponuje żadnym fizycznym egzemplarzem takiego podsystemu. Płatnik nie stwierdził wad dzieła, Klienci także nie zgłaszali wad podsystemów wykonanych przez Stronę; Pełnomocnik Płatnika odniósł się także do prowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych kontroli.

Strona jak i pełnomocnik Płatnika pismami z dnia [...] lutego 2021 r. zostali powiadomieni o zakończeniu postępowania dowodowego oraz wezwani do wypowiedzenia się zgodnie z dyspozycją art. 10 kpa.

W dniu [...] marca 2021r. do [...]OW NFZ wpłynęło pismo pełnomocnika Płatnika z dnia [...] marca 2021r., wraz z którym przesłał decyzję [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, w której Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ orzekł o niepodleganiu przez S. W. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o dzieło zawartych z Płatnikiem. Pełnomocnik Płatnika wskazał, że umowy analogiczne do umów z S. W. na podobne przedmioty umów Płatnik zawierał z każdą ze stron. Mając to na względzie pragnąłby w pełni podtrzymać stanowisko Płatnika, że umowy, w których ZUS dopatruje się umów

o świadczenie usług i w stosunku do których skierował do NFZ wnioski, w rzeczywistości są umowami o dzieło. Stąd żadna ze stron nie podlegała, tak samo jak S. W., obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umów kwestionowanych przez ZUS.

Decyzją z dnia [...] marca 2021r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia działając na podstawie art. 65 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1 oraz art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2020 r. poz. 1398 ze zm.) w związku z art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2021 r. poz. 423 ze zm.); art. 627 oraz art. 734 i 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz.U. 2020 r. poz. 1740 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia [...] listopada 2020r. stwierdził, że A. G. z tytułu wykonywania zawartych z płatnikiem [...] spółka z o.o. umów nazwanych umowami o dzieło, co do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia, był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresach:

- od dnia [...] października 2018 r. do dnia [...] października 2018 r. (umowa o dzieło

z dnia [...] października 2018 r. nr [...]);

- od dnia [...] listopada 2018 r. do dnia [...] grudnia 2018 r. (umowa o dzieło z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...]).

W uzasadnieniu Prezes NFZ podkreślił, że wydał niniejszą decyzję na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego tj. przekazanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz zgromadzonego w toku postępowania przed Prezesem NFZ, w imieniu którego występuje Dyrektor [...]OW NFZ.

Analizując zebrany materiał dowodowy Prezes NFZ uznał za udowodnione,

że praca strony polegała na wykonaniu podsystemów Mobilnych Symulatorów Zagrożeń Pożarowych.

Prezes NFZ, badając obowiązki Strony z tytułu zawartych z Płatnikiem umów oraz mając na względzie przepisy art. 627-646 kc. oraz art. 734-750 k.c., nie mogąc podzielić innej oceny prawnej stanął na stanowisku, że należy do nich zastosować przepisy o umowie zlecenia.

Analizując zebrany materiał dowodowy Prezes NFZ uznał, że praca Strony polegała na wykonywaniu powtarzalnych czynności zmierzających do wykonania podsystemów Mobilnych Symulatorów Zagrożeń Pożarowych. Czynności wykonywane przez Stronę wynikały z podjęcia działań nie wymagających cech indywidualizacji, a raczej staranności.

Praca Strony nie miała cech szczególnych, związanych z osobistymi właściwościami wykonawcy, nie wymagała posiadania specyficznych cech czy umiejętności oprócz umiejętności związanych z posiadanymi kwalifikacjami.

Ponadto jak wynika z protokołu przesłuchania Płatnika składek Strona w ramach zawartych umów zajmowała się kablami w systemach pożarowych. Miała za zadanie poskładać elementy i wgrać oprogramowania na poszczególne symulatory, tak by po zamontowaniu tego w domku, wszystko zadziałało. Pełnomocnik Płatnika wskazał, że Płatnik nie dysponuje żadnym fizycznym egzemplarzem wykonanego przez Stronę podsystemu. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania Strona została poinformowana o posiadanym przez Organ materiale dowodowym (kserokopii umów, protokole kontroli, protokołach przesłuchania Płatnika). Strona pouczona została, że w przypadku braku odpowiedzi - Prezes NFZ uzna, że wykonywała zawarte umowy w ww. okresach oraz że potwierdza wyjaśnienia Płatnika co do sposobu wykonywania przez nią umów. Strona nie udzieliła odpowiedzi na pismo NFZ.

Zdaniem organu rezultat wykonywanej przez Stronę pracy nie jest charakterystyczny dla umowy o dzieło, bowiem wynikały one z pewnych powtarzalnych prac mających charakter rutyny, niewymagających cech indywidualizacji, a staranności działania. Zawarte pomiędzy stronami umowy nie przewidywały określonego rezultatu, w postaci zindywidualizowanego dzieła w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego.

Sporne umowy nie posiadały również wystarczającego stopnia indywidualizacji, niezbędnego do oceny parametru mającego powstać dzieła. Płatnik określił bowiem jedynie ogólnikowo zakres powierzonej Stronie pracy ("wykonanie podsystemów Mobilnych Symulatorów Zagrożeń Pożarowych"). Umowy nie precyzowały, poza ogólnymi stwierdzeniami, do czego miał doprowadzić ich wykonawca i czym miała się charakteryzować i wyróżniać (cechy indywidualne dzieła) praca Strony. Jest to o tyle istotne, że umowa o dzieło jako umowa rezultatu musi zawierać kryteria, w oparciu o które możliwa będzie weryfikacja jej wykonania. Wykonujący musi wiedzieć w oparciu o jakie przesłanki dane dzieło ma wykonać. Przesłanki te muszą mieć charakter cech indywidualnych. W treści zawartych umów brak jest zasadniczych parametrów wykonania powierzonej pracy. Ponadto wykonywanie szeregu powtarzalnych czynności, nawet gdy prowadzi do wymiernego efektu, nie może być rozumiany jako jednorazowy rezultat i kwalifikowany jako realizacja umowy o dzieło. Tego rodzaju czynności są charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług, którą definiuje obowiązek starannego i cyklicznego wykonywania umówionych czynności.

Analizowane umowy nie wykazują, by charakter wykonywanych przez Stronę prac był twórczy i jednostkowy. Wprawdzie wykonane przez Stronę czynności, prowadziły do powstania określonego skutku w postaci wykonania podsystemów mobilnych, jednak wskazane rezultaty są uzależnione wyłącznie od starannego działania wykonawcy umów, bowiem brak w badanych umowach sprecyzowania w sposób konkretny przedmiotu dzieła co spowodowało, że trudno mówić o konkretnym jego rezultacie, jaki miałby być osiągnięty. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z powtarzalnością czynności związanych z wykonaniem podsystemów mobilnych.

Odnosząc się do zapisów umów, z których wynika, że Płatnik nabywa autorskie prawa majątkowe do dzieła, organ wskazał, że umowy o dzieło autorskie nie są tożsame z umowami o dzieło w ujęciu przepisów prawa cywilnego. Przedmiotem umów o dzieło autorskie jest dzieło oznaczone jako utwór w rozumieniu prawa autorskiego, które zawiera inne uregulowania np.: w przedmiocie odpowiedzialności, zawarte w art. 55 ust. 1 prawa autorskiego, który zawiera regulacje dotyczące usterek utworu, a nie wad, jak przy umowie o dzieło.

Ponadto rozpatrując ewentualną odpowiedzialność za wady dzieła, Prezes Funduszu w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że takowa odpowiedzialność nie istniała ze względu na brak dzieła w zawartych umowach w myśl k.c. Tymczasem możliwość stosowania przepisów o odpowiedzialności za wady jest elementem konstytutywnym umowy o dzieło . Sprawdzenie wykonanej przez Stronę pracy nie stanowiło zatem "kontroli wad dzieła", lecz jedynie weryfikację zgodności wykonanej pracy z umową. Umowa starannego działania nie oznacza bowiem, iż nie podlega ona żadnej kontroli, ale że podlega ona kontroli tylko w takim zakresie, czy wykonawca dołożył należytych starań do tego, aby wykonać usługę prawidłowo.

Mając powyższe na względzie, Prezes NFZ stwierdził, że w przypadku spornych umów żadne konkretne dzieło w myśl przepisów regulujących umowę o dzieło nie zostało oznaczone. Wobec oczywistej kwalifikacji prawnej zawartych umów jako umów o świadczenie usług (brak odpowiedzialności za wady dzieła, brak rezultatu dzieła w myśl kodeksu cywilnego) w niniejszej sprawie przyjmując nawet, że strony chciały zawrzeć umowy o dzieło Prezes NFZ nie mógł orzec inaczej, niż w sentencji, albowiem faktyczny rezultat zawartych umów sprzeciwia się naturze umowy o dzieło.

Pismem dnia [...] maja 2021r. [...] spółka z o.o. z siedzibą w P. wniosła do WSA w Warszawie skargę na powyższą decyzję zarzucając:

I. obrazę przepisów postępowania, tj:

1. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów z przekroczeniem zasad swobodnej jej oceny i przyjęcie, że materiał dowodowy uzasadnia przyjęcie, że umowy nr [...] oraz [...]zawarte między skarżącą a Uczestnikiem były umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia, bowiem czynności wykonywane przez Uczestnika nie miały charakteru indywidualnego i były prostymi, rutynowymi czynnościami, podczas gdy w rzeczywistości materiał dowodowy nie uzasadnia przyjęcia takiej oceny, co miało wpływ na treść wydanej decyzji, przez przyjęcie iż Uczestnik w okresach od dnia [...] października 2018 r. do [...] października 2018 r. oraz od dnia [...] listopada 2018 r. do dnia [...] grudnia 2018 r. objęty był obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym,;

2. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchania Uczestnika A. G. na okoliczność przedmiotu umów nr [...] oraz [...] zawartych między skarżącą a Uczestnikiem, a w konsekwencji zebranie niepełnego materiału dowodowego oraz niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a w konsekwencji niezrozumienie przez Organ treści zawartych umów i błędną ich ocenę, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem doprowadziło do uznania iż zawarte umowy o dzieło były umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez bezpodstawne, nieuzasadnione jego zastosowanie wynikające z błędnego przyjęcia przez organ, że Uczestnik wykonywał czynności na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, podczas gdy nie spełnił przesłanki do podlegania ubezpieczonemu społecznemu z tytułu innych umów o świadczenie usług do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, gdyż w rzeczywistości wykonywał zawarte ze skarżącą umowy o dzieło i w konsekwencji nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego;

2. art. 627 k.c. polegające na jego błędnej wykładni, i w konsekwencji jego niezastosowanie, przez przyjęcie, że wykonanie podsystemów elektronicznych specjalnie pod wykonywane przez skarżącą Mobilne Symulatory Zagrożeń Pożarowych nie posiada cech indywidualności, oraz że przedmiot umowy nie został określony w sposób konkretny, gdyż nie został wskazany w treści umowy, a w konsekwencji przyjęcie, że wykonane przez Uczestnika podsystemy nie stanowią rezultatu wymaganego dla kwalifikacji umowy jako umowy o dzieło, podczas gdy w rzeczywistości przedmiot umowy był indywidualnym wytworem Uczestnika, powstałym jako efekt jego wysiłku intelektualnego oraz był określony w sposób konkretny, gdyż Strony doprecyzowywały jej treść na etapie wykonawczym umowy, co jest zgodne z istotą umowy o dzieło, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez przyjęcie iż zawarte między Uczestnikiem a skarżącą umowy były umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o zleceniu oraz uznanie iż Uczestnik podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresach wykonywania tych umów;

3. art. 65 § 1 i § 2 k.c. polegające na ich niezastosowaniu w sprawie i pominięciu zgodnego zamiaru stron wynikającego z treści materiału dowodowego, jednoznacznie wskazującego, że celem stron było zawarcie umowy o dzieło, a w konsekwencji przyjęcie, iż strony zawarły umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o zleceniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uzasadniało przyjęcie, iż Uczestnik objęty był obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresach wykonywania umów [...] oraz [...].

Wobec powyższego spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości

i zobowiązanie organu do wydania decyzji, w której orzeknie, że umowy [...] oraz [...] były umowami o dzieło, a A. G. nie był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresach od dnia [...] października 2018 r. do [...] października 2018 r. oraz od dnia [...] listopada 2018 r. do dnia [...] grudnia 2018 r. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skargi spółka rozwinęła podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym

w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym

i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2019 r. poz. 2325; dalej jako "p.p.s.a.").

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać,

że jest ona zasadna.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest charakter prawny umów zawartych przez skarżącą spółkę z Uczestnikiem. Spór dotyczy kwestii czy zawarte pomiędzy stronami umowy były umowami o dzieło, czy też innymi umowami o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia i czy w związku z tym Uczestnik podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie tych umów.

Przedmiotem spornych umów było:

1. przedmiotem umowy z dnia [...] października 2018 r. nr [...]było: Wykonanie podsystemów Mobilnych Symulatorów Zagrożeń Pożarowych (pkt 1 umowy). Wykonawca za wykonanie czynności przewidzianych w pkt 1 umowy otrzyma wynagrodzenie w wysokości 2.044 zł brutto. Wynagrodzenie będzie wypłacone po odbiorze prac przez Zamawiającego i przedłożeniu rachunku przez Wykonawcę (pkt 5 umowy);

2. przedmiotem umowy z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] było: Wykonanie podsystemów Mobilnych Symulatorów Zagrożeń Pożarowych (pkt 1 umowy). Wykonawca za wykonanie czynności przewidzianych w pkt 1 umowy otrzyma wynagrodzenie w wysokości 5.080 zł brutto. Wynagrodzenie będzie wypłacone po odbiorze prac przez Zamawiającego i przedłożeniu rachunku przez Wykonawcę (pkt 5 umowy).

Z treści zawartych umów wynika także m.in., że:

- Wykonawca ma pełną swobodę co do sposobu i tempa wykonania prac. Tym samym wykonawca nie jest podporządkowany Zamawiającemu, ani też nie wykonuje prac pod jego kierunkiem (pkt 3 umów);

- Wykonawca ma prawo powierzyć wykonanie prac określonych w punkcie 1 niniejszej umowy osobie trzeciej, po uprzednim poinformowaniu o tym Zamawiającego i uzyskaniu jego zgody (pkt 4 umów);

- Wykonawca oświadcza, że wraz z zapłatą wynagrodzenia, o którym mowa

w punkcie 5, przenosi na Zamawiającego autorskie prawa majątkowe do dzieła,

o którym mowa w punkcie 1 bez żadnych ograniczeń czasowych i terytorialnych,

na wszelkich znanych w chwili zawarcia niniejszej umowy polach eksploatacji

w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a Zamawiający oświadcza, że prawa te nabywa (pkt 6 umów).

Kwestią sporną w sprawie był charakter prawny umów, w związku z czym istota sprawy sprowadza się do zweryfikowania treści postanowień umownych

i stanowisk stron, a następnie udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy przedmiotowe umowy zawierają essentialia negotii, pozwalające na uznanie ich, zgodnie

z nazewnictwem przyjętym przez strony, za umowy o dzieło czy też stanowiły, zgodnie ze stanowiskiem organu, inny typ umowy - umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Konsekwencją stanowiska organu było stwierdzenie, że Ubezpieczony podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartej umowy.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu stanowił m.in. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit.e ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 tej ustawy - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które zostały wymienione w tym przepisie. Należą do nich m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące (lit. e). Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...). Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.

W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Wyjaśnienia też wymaga, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Uznanie, iż sporna umowa nie stanowiła umowy o dzieło (art. 627 i nast. K.c.), lecz umowę świadczenia usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 K.c.) oznacza, że Skarżący był obowiązany, jako płatnik składek, do obliczania i pobrania składki z dochodu ubezpieczonego oraz jej odprowadzenia – na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach.

Zgodnie z art. 627 K.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także,

z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 K.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny

i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady.

Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 K.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 K.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu.

Podsumowując powyższe uwagi, należy stwierdzić, że cechami szczególnymi umowy o dzieło jest jej konkretny, z góry określony rezultat, za którego osiągnięcie przyjmujący zamówienie odpowiada. Ponadto, wynagrodzenie z tytułu tej umowy przysługuje za jej wykonanie w sposób wskazany w umowie, a nie za samo staranne działanie podjęte w celu osiągnięcia określonego rezultatu.

W przedmiotowej sprawie, ustalając obowiązek podlegania przez uczestnika ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywanych umów cywilnoprawnych zawartych ze stroną skarżącą Prezes NFZ, mając na względzie przepisy art. 627-646 k.c. oraz art. 734-750 k.c. - uznał, że umowy, jakie zawarł uczestnik ze stroną skarżącą, są umowami zlecenia, nie zaś - jak twierdzi skarżąca - umowami o dzieło.

Odnosząc się do stanowisk obu stron sporu, Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie nie może umknąć istota umowy od dzieło, która polega na uzyskaniu oznaczonego rezultatu pracy ludzkiej.

Przykładem rezultatu wykonanej umowy o dzieło wytworzenie nowego artykułu (np. podsystemów Mobilnych Symulatorów Zagrożeń Pożarowych) z materiałów

i surowców należących do zmawiającego lub przyjmującego zamówienie.

Nieskomplikowany charakter rezultatu sam w sobie nie stoi na przeszkodzie uznania go za wynik umowy o dzieło. Nadal spełnia on bowiem warunek samoistności, rozumianej w ten sposób, że posiada niezależny byt od dłużnika (wykonawcy). Także cykliczny/powtarzalny charakter zawieranych umów, wynikający z potrzeb zamawiającego i przedmiotu umowy - sam przez się nie przesądza ich charakteru.

Oczywistym przy tym jest, że dzieło ma być w umowie oznaczone. Ma ono bowiem odpowiadać osobistym potrzebom/wymaganiom zmawiającego, inaczej sięgnąłby on, przynajmniej w zasadzie, do formy prawnej umowy kupna, nabywając na rynku dobro o cechach zaspokajających przeciętnego nabywcę (por.: W. Czachórski, Zobowiązania, Zarys wykładu, Wyd. PWN, Warszawa 1994, str. 309).

Określoność dzieła w znaczeniu dokładności oznaczenia zamówionego rezultatu jest jednak różna. Zależy bowiem od przyjętych w danych stosunkach metod jego określania, rodzaju relacji, w jakich pozostają kontrahenci, czy wreszcie charakteru/kategorii samego dzieła.

Wskazać należy, że podzespoły wykonywane były do produktu skarżącej - Mobilnych Symulatorów Zagrożeń Pożarowych, tj. makiet domków wykorzystywanych do edukacji prewencyjnej. Jak podkreśla strona skarżąca podsystemy tworzone i instalowane przez Uczestnika były skomplikowanymi instrumentami elektronicznymi i całkowicie myli się organ co do przedmiotu umowy, skoro sprowadza go tylko do "zamontowania kabelków". Mobilnych Symulatorów Zagrożeń Pożarowych.

Jak wskazuje strona skarżąca zakres świadczonych prac nie ograniczał się do prostego podłączenia kabli, lecz także do odpowiedniego przygotowania i złożenia instalowanych podzespołów. Warto podkreślić, że podzespoły pełnią istotną funkcję w całości projektu. To dzięki nim właśnie cały mechanizm działa i spełnia swoje funkcję. Podsystemy odpowiadają za sterowanie mechanizmem, za uruchamianie i wstrzymywanie ruchu i działanie poszczególnych modułów Symulatora.

Te okoliczności współkształtują niewątpliwie treść umowy o dzieło i sposób jej wykonania. Dlatego należy przyznać rację skardze co do tego, że organ w zaskarżonej decyzji powinien był zauważyć, że w realiach niniejszej sprawy o charakterze umowy, oprócz jej treści decydował także całokształt okoliczności towarzyszących jej zawieraniu oraz jej cel gospodarczy. Dopiero uwzględniając cały ten kontekst organ powinien ocenić, czy wystarczające dla skarżącej byłoby zobowiązanie wykonawcy w umowie jedynie do starannego działania.

Obowiązek odtworzenia pełnego obrazu relacji umownych ocenianych przez organ w tej sprawie wymagał niewątpliwie rozważenia przeprowadzenia także dowodu z zeznań wykonawcy dzieła A. G.

W ocenie Sądu, brak ustaleń organu w ww. zakresie znacznie utrudnia, jeżeli nie uniemożliwia, przeprowadzenie pełnej oceny legalności spornej decyzji pod względem stricte materialno-prawnym.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w sprawach dotyczących podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego mają zastosowanie reguły wykładni oświadczeń woli określone w art. 65 § 1 i 2 k.c. W ramach tej wykładni należy zatem uwzględnić również zgodny zamiar stron (np. wyroki SN: z dnia 4 marca 1999 r., sygn. akt I PKN 616/98; z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I UK 90/12, Legalis). Natomiast autonomia woli stron zawierających umowę nie jest oczywiście nieograniczona, nie pozwala bowiem na dowolne określenie natury zawartego zobowiązania, wbrew rzeczywistej jego treści i wbrew prawu. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 listopada 2010 r. (sygn. akt I CSK 703/09, Legalis) ocena charakteru umowy zależy nie od jej nazwy, ale od rzeczywistej treści oraz celu i zgodnego zamiaru stron (art. 65 § 2 k.c.).

Należy zaznaczyć, iż zbadanie - poza samymi postanowieniami umownymi - zgodnego zamiaru stron i celu umowy, jest obowiązkiem ustawowym. Obciąża on w tym wypadku organ administracji. Można w tym miejscu zauważyć, że organ dokonał oceny twierdzeń faktycznych skarżącej wyłącznie przez pryzmat treści umowy, gdy tymczasem ocenie tej winny być poddane zgromadzone w tym postępowaniu dowody, w szczególności z przesłuchania stron, które należało przeprowadzić na okoliczność uzgodnionego przez strony celu umowy i konkretnych czynności, jakie miał wykonać zobowiązany uczestnik postępowania.

Sąd na gruncie dotychczas dokonanych ustaleń uznaje, iż na tym etapie wyjaśnienia sprawy nie sposób jednoznacznie przyjąć, iż wykonawca podlegał, we wskazanych przez organ okresach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) u.ś.o.z., zaś strona skarżąca była w tych okresach zobowiązana, jako płatnik, do obliczania i pobierania składek z dochodu ubezpieczonej na podstawie art. 85 ust. 4 u.ś.o.z.

Organ ponownie rozpoznając sprawę weźmie pod uwagę wyżej poczynione wywody. Oznacza to, że w toku ponownie przeprowadzonego postępowania organ NFZ winien dokonać wszechstronnej oceny całości zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego oraz ustosunkować się szczegółowo do wszystkich argumentów skarżącej strony. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zbierze w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, po czym dokładnie wyjaśni, jaki był zgodny zamiar stron przy zawieraniu umów łączących skarżącą z uczestnikiem, mając przy tym na uwadze zarówno wskazane przez Sąd przepisy ustawy o świadczeniach, jak również uwzględniając przedstawioną wykładnię przepisów kodeksu cywilnego odnoszących się do umów o świadczenie usług z art. 750 k.c. oraz umów o dzieło.

Z tych względów, działając na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Zasądzona kwota nie obejmuje wysokości poniesionej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Ten wydatek nie stanowi kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie art. 2 ust 1 pkt 1 b) ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2021 r. poz. 1923) nie podlega opłacie skarbowej złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa m.in. w sprawach ubezpieczenia zdrowotnego.