Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 912/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021r., poz. 735) – dalej k.p.a.; art. 17, art. 23, art. 24, art. 25 ust. 1 i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020r. poz. 111 ze zm.) – dalej: u.ś.r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. dnia [...] r., znak: [...] o odmowie przyznania A.R. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H.R.

Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że wnioskiem z dnia 28 maja 2021 r. (data nadania przesyłki w UP L. 1) A.R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką H.R. Z załączonej do pisma dokumentacji wynika, iż H.R. jest osobą legitymującą się wydanym na stale orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że niepełnosprawność istnieje od 5 kwietnia 2001 r., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na dzień 16 sierpnia 2001 r. Wnioskodawca, jak wynika ze złożonego oświadczenia prowadzi wspólne gospodarstwo z matką. Zakres czynności opiekuńczych obejmuje: pobudkę (czasami, 1 x tydzień), czynności higieniczne (czasami, 1 x dzień), przygotowywanie ubrań (czasami, 1 x dzień), ćwiczenia fizyczne (1 x na dwa dni), mierzenie ciśnienia (czasami, 2 x tyg.), podawanie leków (czasami, 1 x tyg.), przygotowywania i podawanie posiłków (czasami, 2 x tyg. + gotowe obiady), sprzątanie, pranie, prasowanie (1 x dziennie, prasowanie 2 x tyg.), wizyty lekarskie (1 x tyg.), opłacanie rachunków (1x mies.), zakupy, realizacja recept (co dwa dni), załatwianie spraw urzędowych (wg. potrzeb), wyjścia na spacery (3x tyg.), czytanie książek, pism urzędowych (wg. potrzeb). Do wniosku strona załączyła między innymi oświadczenie o rezygnacji, z dniem przyznania wnioskowanego świadczenia, z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Ponadto jak wynika z przeprowadzonego w dniu 28 czerwca 2021 r. wywiadu środowiskowego wymagająca opieki H.R. jest wdową, ma dwoje dzieci: wnioskodawcę, który jest kawalerem oraz zamężną córkę, która mieszka w W. i z przyczyn zdrowotnych nie pracuje. Ponadto H.R. ma dwoje rodzeństwa w podeszłym wieku. Całodobową opiekę nad w/w sprawuje syn A.R., który zamieszkuje wspólnie z matką. H.R. ma problemy z poruszaniem się, jest po przebytej operacji kolana, w trakcie której doszło do przecięcia nerwu kolanowego, co skutkuje ciągłymi komplikacjami. Jest także po operacji okulistycznej, a dodatkowo cierpi na chorobę wieńcową, nadciśnienie tętnicze oraz zwyrodnienia kręgosłupa i stawów. Ponadto cierpi na schizofrenię, ma problemy z pamięcią oraz ze słuchem, co uniemożliwia jej samodzielny, dłuższy pobyt w domu. Według oświadczenia A.R. matka wymaga pomocy we wszelkich czynnościach dnia codziennego, w szczególności przygotowaniu i podaniu posiłków, zrobieniu zakupów, utrzymaniu czystości, podawaniu lekarstw. Z przeprowadzonego wywiadu wynika nadto, że H.R. sama je, pije, kąpie się samodzielnie, a znajdująca się w mieszkaniu łazienka jest wyposażona w uchwyty przystosowane dla osób niepełnosprawnych. Wnioskodawca oświadczył nadto, że z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia matki i w związku z koniecznością sprawowania nad nią opieki, zrezygnował z zatrudnienia przed 6 laty. Był również zarejestrowany w PUP bez prawa do zasiłku, jednakże nie otrzymał żadnej propozycji pracy. Zdaniem wnioskodawcy, gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad matką mógłby pracować zawodowo.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta T. odmówił przyznania A.R. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad matką H.R. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał, iż pomimo wystąpienia związku pomiędzy koniecznością sprawowania przez skarżącego opieki nad matką a niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia, w sprawie nie spełniona została ustawowa przesłanka uprawniająca do otrzymania przedmiotowego świadczenia, określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r., uzależniająca możliwość jego przyznania od daty powstania niepełnosprawności oraz wieku osoby wymagającej opieki.

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia A.R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł odwołanie zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego zastosowanie, pomimo uznania tego przepisu za sprzeczny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co nastąpiło na skutek wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13; a nadto naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania przez skarżącego opieki nad osobą niepełnosprawną nie spełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o przyznaniu jej wnioskowanego świadczenia. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. pełnomocnik skarżącego zakwestionował stanowisko organu, co do wymogu sprawowania opieki całodobowej, jako przesłanki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, iż instytucja prawna - świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej uregulowana została w art. 17 u.ś.r., który w ust. 1 stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Dalej, przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy uznając za uzasadniony zarzut naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazał, iż data powstania niepełnosprawności H.R. nie może stanowić podstawy odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Mając bowiem na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt TK 38/13 orzekający o niekonstytucyjności części powołanego przepisu w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawna ze względu na datę powstania niepełnosprawności, jak również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych w powyższym zakresie, stwierdzić należy, iż oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy w takiej sytuacji dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Niemniej jednak w ocenie organu odwoławczego, pomimo wadliwej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. kwestionowane rozstrzygnięcie I instancji o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia uznać należy za prawidłowe, gdyż strona nie spełnia pozytywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Zdaniem Kolegium, wbrew stanowisku organu I instancji, w sprawie brak jest bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawcy, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Kolegium podkreśliło, iż celem przedmiotowego świadczenia jest wsparcie osób, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osoba niepełnosprawną, a samo świadczenie stanowi pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna. Przy czym, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych świadczenie to skierowane jest nie do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, a d do tych którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w zakresie i rozmiarze uniemożliwiającym podjęcie innej pracy. Z powyższego wynika, że związek pomiędzy brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia, a sprawowaniem opieki musi być bezpośredni, a sama opieka musi mieć charakter stały lub długoterminowy. W ocenie organu odwoławczego wynikający z wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia, jak również z przeprowadzonego w dniu 28 czerwca 2021 r. wywiadu środowiskowego zakres czynności składających się na opiekę skarżącego nad matką, jak również przedstawiony stan zdrowia H.R. nie uzasadnia twierdzenia, iż sprawowana przez stronę opieka ma charakter stały i uniemożliwia podjęcie aktywności zawodowej, choćby niepełnym wymiarze czasu. Ponadto, co w sprawie istotne H.R. ma jeszcze córkę L.D., na której również ciąży wynikający z art. 129 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny względem matki. Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że siostra skarżącego nie pracuje zawodowo, a co za tym idzie winna wspomóc stronę w sprawowanej opiece nad matką.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, ponowił zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania przez skarżącego opieki nad osobą niepełnosprawną nie spełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W uzasadnieniu wniesionej skargi storna podniosła, iż długotrwałość sprawowanej opieki nie jest jednoznaczna z obowiązkiem jej sprawowania całodobowo, a celem samej opieki jest zapewnienie normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjonalnych osobie niepełnosprawnej. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga A.R. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie w treści wniesionej skargi strona skarżącą zawarła wniosek o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym, a druga ze stron – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w udzielonej odpowiedzi na skargę przystąpiło do powyższego wniosku.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w powyższym zakresie Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, co obligowało Sąd do oddalenia skargi.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi A.R. uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H.R.

Podstawę prawną wydania kwestionowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a. oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111)- dalej: u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że A.R. jest synem wymagającej opieki H.R. a co za tym idzie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki, na zasadach określonych przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o. Bezspornym pomiędzy stronami jest także to, że H.R. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym Wobec powyższego uznać należy, że strona należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednakże z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż w sprawie nie doszło do łącznego spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż jak słusznie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wnioskodawca nie wykazał bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Wskazać na wstępie wymaga, że powołanego wyżej przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w ww. przepisie osobom. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Przy czym podkreślenia wymaga, że zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym może się różnić w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Sprawowana opieka musi zatem uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Innymi słowy o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, na którą to zdolność wpływa także wiek takiej osoby. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. Co również istotne, stały, długoterminowy charakter opieki nie może być utożsamiany z wykonywaniem czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Jednakże przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 716/21; wyrok WSA w Łodzi z 20 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20; wyrok WSA w Krakowie z 15 grudnia 2021 r., III SA/Kr 634/21; wyrok WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., III SA/Gd 841/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przedłożone do akt oświadczenia strony, co do zakresu i charakteru świadczonej opieki oraz przeprowadzony w dniu 28 czerwca 2021 r. wywiad środowiskowy czynią zasadnym stwierdzenie, co do niewykazania istnienia przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawcy, a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad matką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie bowiem zauważyło, że sporządzony przez skarżącego wykaz wykonywanych czynności nie stanowi stałej opieki, a co za tym idzie nie wyklucza całkowicie podjęcia przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Pomimo, co nie budzi wątpliwości, codziennego charakteru świadczonej opieki, co wynika z faktu wspólnego zamieszkania z matką, zakres wykonywanych przez skarżącego czynności sprowadza się w istocie do prowadzenia gospodarstwa domowego. Czynności typu przygotowywanie i podawanie posiłków, pranie, sprzątanie, czy tez robienie zakupów, należą do typowych czynności dnia codziennego, które są także wykonywane przez osoby aktywne zawodowo. Co więcej większość czynności, na które wskazuje skarżący, nie jest wykonywana codziennie, co potwierdza sam wnioskodawca. Natomiast wskazane przez skarżącego czynności stricte opiekuńcze nad matką, to jest podawanie lekarstw, mierzenie ciśnienia, czy też towarzyszenie w trakcie wizyt lekarskich, nie stanowią czynności, które uniemożliwiają podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

Zasadności powyższego stwierdzenia nie przeczą w ocenie Sądu, wskazane przez stronę schorzenia, na które cierpi matka skarżącego. Nie bagatelizując stanu zdrowia H.R., w tym jej znacznie ograniczonej możliwości samodzielnego poruszania się, podkreślenia jednak wymaga, że z akt sprawy nie wynika, iż w/w jest osobą całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo. Wręcz przeciwnie, na co wskazuje sam skarżący, matka samodzielnie spożywa posiłki, porusza się po mieszkaniu, jak również przy pomocy zainstalowanych w łazience uchwytów jest w stanie samodzielnie wykonywać podstawowe czynności higieniczne.

W ocenie Sądu, w sprawie nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, iż H.R. posiada niepracującą córkę L.D. zamieszkałą w W., która na równi ze skarżącym, jest zobowiązana do alimentacji względem matki. Co prawda, jak wynika z oświadczenia skarżącego brak aktywności zawodowej siostry wynika z jej stanu zdrowia (zapalenia stawów), to jednak jak słusznie podkreśliło Kolegium L.D. winna wspomóc A.R. w sprawowaniu opieki nad matką, czy to poprzez osobiste świadczenie tej opieki, czy też poprzez pokrycie części ponoszonych wydatków, które częściowo mogłyby zostać przeznaczone np. na opłacenie czasowej opieki nad H.R. sprawowanej przez osobę trzecią, co pozwoliłoby skarżącemu na podjęcie pracy, choćby w częściowym wymiarze.

Końcowo, niejako na marginesie powyższych rozważań wskazać należy, odnośnie oświadczenia skarżącego złożonego w trakcie przeprowadzanego w dniu 28 czerwca 2021 r. wywiadu środowiskowego, że wskazany przez stronę 6 letni okres pozostawania bez pracy pokrywa się z okresem pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego w związku ze sprawowaną opieką nad matką. Ponadto, jak wynika z załączonych do akt sprawy informacji udzielonych przez Powiatowy Urząd Pracy w T., skarżący począwszy od roku 1995 do roku 2016, to jest do przyznania wskazanego wyżej specjalnego zasiłku opiekuńczego, z krótkimi przerwami, pozostawał zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Co prawda przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki, co wynika z wnioskowego charakteru przedmiotowego świadczenia, to jak już wcześniej wskazano celem świadczenia pielęgnacyjnego jest wsparcie osób, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osoba niepełnosprawną. Tym samym przedmiotowe świadczenie stanowi pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu.

Reasumując Sąd stwierdza, iż pomimo faktu, że skarżący należy do podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia, to jednak z uwagi na brak wykazania istnienia, wynikającej z powyższego przepisu przesłanki związku pomiędzy brakiem jego aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką, zasadnym było negatywne rozpatrzenie zgłoszonego przez niego żądania. Tym samym zarzut skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. uznać należało za niezasadny. Ponadto nie będąc związanym zarzutami skargi Sąd stwierdza, iż dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Pomimo dokonania przez organy obu instancji odmiennej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., jak również odmiennej oceny, co do istnienia związku pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad matką, objęta niniejszą skargą decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nie narusza art. 139 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

is