Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 279/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Asesor WSA Irena Wesołowska spr./, Protokolant Monika Szymańska, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku A Sp. z o.o. , na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 13.03.2003 r., wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. Podstawę wystawienia opisanego tytułu wykonawczego stanowiło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] określające A Sp. z o.o. wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty 63.883,22 zł (wraz z odsetkami) wierzytelności pieniężnej B s.c. Naczelnik Urzędu Skarbowego wyznaczony został postanowieniem Sądu Rejonowego w G., sygn. akt VII Co 3293/01 z dnia 13 marca 2002 r., do łącznego prowadzenia egzekucji z wierzytelności przysługującej B. s.c. od A Sp. z o.o. na rzecz wierzycieli: Urzędu Skarbowego w W., Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. oraz C. Sp. z o.o.

W toku czynności egzekucyjnych organ egzekucyjny dokonał m. in. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] (nr dokumentu [...]) z dnia 13.03.2003 r. zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności D. S.A. zawiadomieniem nr [...] z dnia 24.07.2003 r. (doręczonym zobowiązanemu – A Sp. z o.o., wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 30.07.2003 r., zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 31.07.2003 r.).

Wierzyciel C. Sp. z o.o. powiadomił Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., pismem z dnia 13.02.2004 r., iż na podstawie umowy o przelew wierzytelności, wierzytelność przysługująca C. Sp. z o.o. przeciwko dłużnikom solidarnym R.S. i A.S. nabyta została przez "[...] – M.M.". Wobec powyższego, jak wskazano w złożonym piśmie, nabywca wstąpił w prawa wierzyciela również w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym (do majątku B. s.c.)

Pismem z dnia 8 marca 2004 r., skierowanym do Urzędu Skarbowego w W., A Sp. z o.o. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku A.S. i R.S. - wspólników spółki cywilnej B. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z wniosku C. Sp. z o.o. W uzasadnieniu A Sp. z o.o. podniosła, iż na mocy "umowy warunkowej cesji wierzytelności", zawartej w dniu 18 lutego 2003 r. pomiędzy "[...] –M.M.", a A Sp. z o.o. M.M. – [...] nabył od C. Sp. z o.o. wierzytelność przysługującą wymienionej Spółce (wierzycielowi) od A.S. i R.S. - wspólników B. s.c., a następnie "[...] – M.M." przelało powyższą wierzytelność na A Sp. z o.o. A Sp. z o.o. wskazała, iż po dokonaniu kompensaty zakupionej wierzytelności z należnościami przysługującymi B. s.c., zobowiązania A Sp. z o.o. (w tym uznana uprzednio wierzytelność objęta zajęciem egzekucyjnym) w stosunku do B. s.c. wygasły. W związku z powyższym A Sp. z o.o. wniosła "o cofnięcie egzekucji prowadzonej przez Urząd Skarbowy (...), gdyż jej wszczęcie nastąpiło po dniu 15 maja 2003 r., tj. w okresie kiedy wierzytelność nie przysługiwała firmie C.".

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. powiadomił pismem z dnia 6 października 2004 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego, iż zaległości objęte tytułem wykonawczym nr [...] (wystawionym na A Sp. z o.o.) uległy zmianie i na dzień 15 maja 2003 r. wynoszą 528,06 zł. W związku z tym wierzyciel wniósł o ograniczenie wystawionego tytułu wykonawczego do wymienionej kwoty.

Pismem z dnia 11 listopada 2004 r., skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego , A Sp. z o.o. wniosła "o stosowne skorygowanie należnych kosztów egzekucyjnych i o dokonanie zwrotu nadpłaty z tytułu pobranych kosztów egzekucyjnych" oraz o umorzenie egzekucji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem nr [...] z dnia [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Natomiast postanowieniem nr [...] z dnia [...] wydanym w oparciu o art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny określił wysokość należnych kosztów egzekucyjnych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym do majątku zobowiązanego, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], w wysokości 5.780,10 złotych i stwierdził, że powyższe koszty egzekucyjne zostały całkowicie pobrane dnia 31 lipca 2003 r.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zakwestionowane zażaleniem postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie obciążenia kosztami egzekucyjnymi.

W motywach postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że na podstawie art. 64c § l ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), opłaty za dokonane czynności egzekucyjne wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, co do zasady, obciążają zobowiązanego. Wyjątek od powyższej zasady przewidziany został m.in. przepisem art. 64c § 3 cytowanej ustawy, zgodnie z którym, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. W ocenie Dyrektora Izby w sprawie nie zachodziła przesłanka art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż postępowanie egzekucyjne do majątku A Sp. z o.o. zostało wszczęte i prowadzone zgodnie z przepisami prawa. Podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] stanowiło postanowienie nr [...] z dnia [...], w którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., na podstawie art. 71a § 9 w związku z art. 71 b i art. 91 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, określił A Sp. z o.o. wysokość nieprzekazanej kwoty 63.883,22 złotych (wraz z odsetkami) wierzytelności pieniężnej B. s.c. Postanowienie to stało się ostateczne i na jego podstawie został prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 13.03.2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się także z zarzutem podniesionym w zażaleniu, iż wierzyciel ponosi winę w zakresie nie powiadomienia o wygaśnięciu wierzytelności przed dniem zajęcia, albowiem A Sp. z o.o. poinformowała Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. o fakcie zakupienia wierzytelności pieniężnej przysługującej C. Sp. z o.o. przeciwko dłużnikom solidarnym A.S. i R.S. i dokonaniu kompensaty zakupionej wierzytelności z należnościami przysługującymi B. s.c. dopiero pismem z dnia 08.03.2004 r.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A Sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności art. 64 § 9 pkt 2, art. 64 § 10 oraz art. 64c § 1 i 7 tej ustawy.

Zdaniem skarżącej koszty egzekucyjne w niniejszej sprawie zostały błędnie określone z uwagi na fakt, iż organ egzekucyjny nie uwzględnił okoliczności ograniczenia wysokości kwoty dochodzonej przez wierzyciela. Skarżąca podkreśliła, że postanowienie dotyczące określenia wysokości kosztów egzekucyjnych zostało wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego po otrzymaniu zawiadomienia o ograniczeniu tytułu wykonawczego, dlatego też okoliczność ta winna była być uwzględniona przy określaniu wysokości tych kosztów. Nieuwzględnienie tej okoliczności zdecydowało, w ocenie skarżącej iż postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie było prowadzone niezgodnie z przepisami prawa, co winno skutkować zwrotem nadpłaconej kwoty kosztów egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoja dotychczasowa argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie wbrew podniesionym zarzutom odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 64c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 z późn. zm.), opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego. Przy czym koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Cytowany przepis nie ma zastosowania (art. 64 § 3 powołanej ustawy), gdy koszty egzekucyjne zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Koszty te ponosi wtedy wierzyciel lub organ egzekucyjny, w zależności od tego, kto spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie postępowania. Zaś § 4 omawianego art. 64c stanowi, iż wierzyciel ponosi wydatki związane z przekazaniem mu egzekwowanej należności lub przedmiotu. Wierzyciel pokrywa również koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

Z przytoczonych wyżej przepisów, regulujących kwestię ponoszenia kosztów egzekucyjnych wynika, iż zasadą jest, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji. Zasadność tej regulacji nie może budzić wątpliwości, gdyż całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków (por. R. Hauser, Z. Leoński, Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyd. CH. BECK W-wa 2003).

Przedstawiona zasada ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych jest jednak w pewnych przypadkach ograniczona, a ograniczenia te wynikają wprost z przepisów ustawy dotyczących kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 3 i 4 wyżej powołany).

Z art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mającego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie wynika, że zobowiązanego nie obciążają koszty egzekucyjne, gdy spowodowane one zostały niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. W przypadku bowiem, gdy to wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji, organ egzekucyjny powinien jego obciążyć tymi kosztami i wezwać go do ich zapłaty.

Koniecznym więc warunkiem do obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest wykazanie w sposób jednoznaczny i przekonujący, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 64c § 3do obciążenia wierzyciela kosztami.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej zarówno wszczęcie, jak i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do niej było zgodne z prawem, a zatem nie zachodzą przesłanki do obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela.

Zauważyć bowiem należy, że wszczęcie egzekucji administracyjnej do majątku skarżącej spółki nastąpiło w dniu 30 lipca 2003 r., z chwilą doręczenia skarżącej odpisu tytułu wykonawczego z dnia 13 marca 2003 r. nr [...] wraz z odpisem zawiadomienia [...] z dnia 24 lipca 2003 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności D. SA. Przy czym podstawę wystawienia opisanego tytułu wykonawczego stanowiło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] określającego A Sp. z o.o. wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty 63.883,22 zł (wraz z odsetkami) wierzytelności pieniężnej B. s.c., wydane na podstawie art. 71 a § 9 w związku z art. 71b i art. 91 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowienie to miało przymiot ostatecznego.

W tym miejscu podkreślić należy, iż skarżąca po wszczęciu egzekucji nie skorzystała z prawa zgłoszenia zarzutów przeciwko tej egzekucji, przewidzianego w treści art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, chociaż jak twierdzi już w dacie wszczęcia egzekucji zdecydowana część wierzytelności, wobec zakupu w dniu 15 maja 2003 r. wierzytelności przysługującej C. sp. z o.o. przeciwko dłużnikom solidarnym A. S. i R. S. i wskutek dokonania kompensaty tej wierzytelności z należnościami przysługującymi B. s.c. nie istniała.

Dopiero pismem z dnia 8 marca 2004 r. skarżąca poinformowała Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. o zakupie w dniu 15 maja 2003 r. wierzytelności wskazanej wyżej oraz o dokonanej kompensacie, która miała wpływ na wysokość należności objętych tytułem wykonawczym z dnia 13 marca 2003 r., co spowodowało wniosek wierzyciela o ograniczenie wystawionego tytułu wykonawczego.

W tej sytuacji za nieuprawnione należy uznać stanowisko skarżącej, iż wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego w rozpoznawanej sprawie, a tylko zaistnienie tej przesłanki uprawniałoby organ egzekucyjny do obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela.

Wniosek wierzyciela o ograniczenie tytułu wykonawczego, a nawet odstąpienia wierzyciela od egzekucji nie może być bowiem utożsamiane z wszczęciem czy prowadzeniem postępowania niezgodnie z prawem. Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 3 listopada 2004 r. sygn. akt III SA 2028/03 (publ. LEX nr 164523).

W związku z wszczęciem egzekucji administracyjnej i skutecznym zastosowaniem przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej skarżąca została obciążona kosztami egzekucyjnymi, na które złożyły się opłata manipulacyjna i opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnej zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wysokość tych opłat, co wynika z przywołanych przepisów uzależniona zaś jest od wysokości egzekwowanej należności.

Przy czym zgodnie z art. 64 § 9 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Jeżeli zaś pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, to w myśl art. 64 § 10 cytowanej ustawy obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. Stąd za całkowicie chybione należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 64 § 9 pkt 2 oraz art. 64 § 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Podobnie za całkowicie chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 64c § 1 i§ 7 tej ustawy. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza reguły, że koszty egzekucyjne ustalane są w formie postanowienia. Wydanie postanowienia uzależnione jest od złożenia stosownego żądania przez zobowiązanego lub wierzyciela. Organ egzekucyjny ma obowiązek wydać postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych jedynie w przypadku, gdy koszty te obciążają wierzyciela. (por. R. Hauser, Z. Leoński, Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyd. C.H. BECK W-wa 2003). W rozpoznawanej sprawie skarżąca pismem z dnia 11 października 2004 r. zwróciła się z wnioskiem o skorygowanie należnych kosztów egzekucyjnych i dokonanie zwrotu nadpłaty z tytułu pobranych kosztów. Wniosek ten organ egzekucyjny trafnie przyjął za żądanie wydania postanowienia w przedmiocie kosztów.

Uznając, że zaskarżone postanowienie w przedstawionych warunkach faktycznych i prawnych nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny wobec braku podstaw do jej usunięcia z obrotu prawnego, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.