Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 22/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 243, art. 247, art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Artur Mudrecki, , , po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 października 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 1684/11 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skarg P. sp. z o.o. w J. i W.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 15 lipca 2011 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia 19 października 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 1684/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalił wniosek W.G. (dalej: skarżący lub strona) o przyznanie prawa pomocy.

2. Sąd pierwszej instancji, mając na uwadze art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.) oraz art. 199 u.p.p.s.a. uznał, że okoliczności przedstawione przez stronę nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Sąd przypomniał, że w niniejszej sprawie skorzystał z możliwości uregulowanej w art. 255 u.p.p.s.a., wzywając skarżącego do przedłożenia szczegółowo wymienionej dokumentacji. W odpowiedzi na to wezwanie do Sądu wpłynęło pismo, w którym małżonka skarżącego stwierdziła, że z powodu pobytu w szpitalu nie jest on w stanie zadośćuczynić wezwaniu sądu, a jednocześnie nie ma możliwości przedstawienia zaświadczenia lekarskiego dokumentującego pobyt w szpitalu z powodu nieobecności ordynatora. Sąd wskazał, że po upływie ponad trzech miesięcy od daty wniesienia tego pisma skarżący nie pokusił się o przedstawienie jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego taki stan rzeczy. W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób niemożności dochowania zakreślonego terminu do przedłożenia żądanej dokumentacji, a w gruncie rzeczy brak było skutecznej inicjatywy w tym kierunku (brak umocowania dla małżonki skarżącego do działania w jego imieniu). Sąd postanowił nie przedłużać go, wychodząc z założenia, że w to w najlepszym interesie skarżącego leżało ewentualne dosłanie do Sądu wspomnianego zaświadczenia zaraz po jego otrzymaniu. Skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 u.p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniających przyznanie prawa pomocy.

Sąd uznał, że w oparciu o sam wniosek skarżącego brak było choćby możliwości poczynienia jakichkolwiek ustaleń odnośnie do sytuacji mieszkaniowej skarżącego. Dodatkowo, po zsumowaniu dochodów gospodarstwa domowego skarżącego i przeciwstawieniu ich wymienionym we wniosku wydatkom okazało się, że do utrzymania rodziny brakowałoby jeszcze aż tysiąca złotych. Trudno w konsekwencji było zrozumieć w jaki sposób rodzinie udaje się pokryć tak znaczny niedobór w budżecie domowym

3. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przyznanie prawa pomocy. Zarzuciła niewłaściwe uznanie, że sytuacja majątkowa pozwala poniesienie opłat w sprawie oraz błędne interpretacje zapisów ustawy dotyczące zwalniania strony od kosztów sądowych szczególnie art. 243 § 1 stanowiącego przywołaną w uzasadnieniu podstawę rozstrzygnięcia.

W ocenie żalącego zakres żądanej przez Sąd dokumentacji był nadmierny. Żalący za niezrozumiałe uznał twierdzenie Sądu jakoby do utrzymania rodziny brakowało tysiąca złotych. Wskazał, że gdy brakuje pieniędzy to oszczędza na zakupie paliwa do pieca albo na kupnie leków. Dodał, że od marca tego roku ciągle niemal przebywa w szpitalu ze względu na zły stan zdrowia.

Do zażalenia załączono: wypis ze szpitala; rachunek turon; rachunek za olej opałowy; rachunek za instalację alarm.; zestawienie rat kredytu; przelew ZUS; rachunek z wodociągów.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, właściwie Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżący nie wykazał, iż sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Przypomnieć należy, na co zwrócił również uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 u.p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.

Sąd pierwszej instancji skorzystał z możliwości określonej w art. 255 u.p.p.s.a., wzywając skarżącego o przedłożenie odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, powinna zatem liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy.

Nie można się zgodzić z żalącym, że nadmierny był zakres żądanej przez Sąd dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w myśl przywołanego wyżej art. 255 u.p.p.s.a. uprawniony był do przedłożenia wskazanych w zarządzeniu dokumentów. Zważyć należy, że Sąd dysponował tylko wnioskiem skarżącego. Nieodzowne więc było żądanie m.in.: dokumentów poświadczających wydatki i dochody strony celem zobrazowania jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Nadto, w zaskarżonym orzeczeniu Sąd pierwszej instancji zauważył, że po zsumowaniu dochodów gospodarstwa domowego skarżącego i przeciwstawieniu ich wymienionym we wniosku wydatkom okazało się, że do utrzymania rodziny brakowałoby jeszcze aż tysiąca złotych. Wynika z tego, że przedstawione przez stronę okoliczności budziły wątpliwości. Należy więc uznać, że wezwanie Sądu było tym bardziej uzasadnione. Przedłożenie przez stronę wymaganych dokumentów i oświadczeń mogłoby doprowadzić Sąd do innych wniosków.

Sąd nie naruszył przy tym wskazanego przez żalącego art. 243 u.p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy na wniosek strony. Zatem to w interesie skarżącego było przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających wniosek.

Żalący do zażalenia załączył kilka dokumentów (wypis ze szpitala; rachunek turon; rachunek za olej opałowy; rachunek za instalację alarm.; zestawienie rat kredytu; przelew ZUS; rachunek z wodociągów). Zgodzić się należy, że przedłożone dokumenty bardziej naświetlają rzeczywistą sytuację majątkową strony niż to zostało podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wynikające z nich informacje, nie wskazują jednak aby strona była w takiej samej sytuacji finansowej albo gorszej niż to podawała we wcześniej fazie postępowania.

Strona podnosi, że ciągle przebywa w szpitalu. Tymczasem przedłożona karta informacyjna ze szpitala wskazuje na jednodniowy pobyt w szpitalu (od 2012-05-08 do 2012-05-09). Strona stwierdza, że wysokość jej emerytury to 2567 zł. Dokument e-skok wskazuje na kwotę 3243,67. Nadto, na co należy zwrócić szczególną uwagę, z załączonego harmonogramu spłaty pożyczki wynika, że strona w sierpniu 2012 r. uzyskała kredyt konsumencki w wysokości 71 tys. zł. Kredyt ten uzyskano w czasie toczącego się postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Przyznanie kredytu oznacza, że instytucja go udzielająca oceniła, że strona spełniała kryteria majątkowe przy obliczaniu zdolności kredytowej w celu uzyskania kredytu. Na podstawie tej okoliczności nie można zatem uznać, że sytuacja finansowa strony jest bardzo zła. Faktem jest, co prawda, że strona została jednocześnie obciążona spłatą rat kredytowych co niewątpliwie będzie obciążać jej budżet. Nie można jednaj tutaj przyjąć, że konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych może mieć pierwszeństwo zapłaty przed ponoszeniem kosztów sądowych zwłaszcza, gdy kredyt był zaciągnięty w czasie toczącego się postępowania przed sądem. Strona bowiem powinna liczyć się z tym, że jej obowiązkiem jest partycypowanie w kosztach postępowania. Przepis art. 199 u.p.p.s.a. wskazuje, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie należy również dodać, że skarga w sprawie była oczywiście bezzasadna a stosownie do art. 247 u.p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Z akt sprawy wynika, że strona zaskarżyła decyzję wydaną w stosunku do innego podmiotu, tj. P. Sp. z o.o. Skarżący, z uwagi na brak interesu prawnego, nie miał statusu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tak też ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu odrzucającym skargę.

Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.