Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 174/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Tadeusz Geremek Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Skarżysko - Kamienna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 września 2006 r. sygn. akt II SAB/Ke 22/06 w sprawie ze skargi E. R. na bezczynność Prezydenta Miasta Skarżysko - Kamienna w przedmiocie niewydania dokumentów dotyczących ochrony środowiska 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – na rzecz radcy prawnego C. J. kwotę 146,40 (słownie: sto czterdzieści sześć złotych czterdzieści groszy) łącznie z podatkiem od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

E. R. wystąpiła do Prezydenta Miasta Skarżysko-Kamienna o wydanie kserokopii: 1) wniosków w sprawie zezwoleń na usunięcie drzew i krzewów, 2) zezwoleń na ich usunięcie, 3) decyzji ustalających kary pieniężne za usunięcie drzew bez wymaganego prawem zezwolenia w okresie od 1 stycznia 2004 r. do dnia wpływu podania.

Organ wezwał E. R. do uzupełnienia opłaty skarbowej w kwocie 3,50 zł w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, pouczając, że nieusunięcie tego braku spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Podstawą wezwania, wskazaną przez organ są przepisy art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a/, art. 6 pkt 1, art. 9 ustawy z 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej. (Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2532 ze zm.) w związku z § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 5 grudnia 2000 r. w sprawie sposobu pobierania, zapłaty i zwrotu opłaty skarbowej oraz sposobu prowadzenia rejestrów tej opłaty (Dz. U. z 2000 r. Nr 110, poz. 1176).

Po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa E. R. wniosła skargę do sądu administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem 14 września 2006 r. sygn. akt II SAB/Ke 22/06, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. R. na bezczynność Prezydenta Miasta Skarżysko-Kamienna w przedmiocie niewydania dokumentów dotyczących ochrony środowiska zobowiązał Prezydenta Miasta Skarżysko-Kamienna do rozpatrzenia w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wniosku E. R. z dnia 11 lipca 2005 r. o wydanie kserokopii dokumentów dotyczących usunięcia drzew i krzewów. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że na gruncie obowiązujących przepisów brak jest podstaw do uzależnienia przez organ rozpoznania wniosku strony skarżącej od uiszczenia przez nią opłaty skarbowej.

Zgodnie z art. 3 ustawy z 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 153, poz. 2532 ze zm.) nie podlegają opłacie skarbowej podania i załączniki do podań, czynności urzędowe, zaświadczenia oraz zezwolenia, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają innym opłatom o charakterze publicznoprawnym lub są od tych opłat zwolnione. Inną opłatą o charakterze publicznoprawnym w rozumieniu ww. przepisu jest bez wątpienia opłata pobierana w oparciu o rozporządzenie Ministra Środowiska z 25 lutego 2003 r. w sprawie opłat za udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie oraz sposobu uiszczania opłat (Dz. U. Nr 50, poz. 435), wydane na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 27 lutego 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.). Skoro przepisy tego rozporządzenia określają wysokość opłat za udostępnianie informacji o środowisku, to uwzględniając brzmienie art. 3 ustawy o opłacie skarbowej w związku z art. 24 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska, brak jest uzasadnienia prawnego do dodatkowego naliczania i pobierania opłaty skarbowej w zakresie objętym wnioskiem skarżącej.

W świetle powyższych regulacji prawnych należy stwierdzić, że uzależnienie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 11 lipca 2005 r. od uzupełnienia przez nią opłaty skarbowej, nie znajduje uzasadnienia prawnego.

Prezydent Miasta Skarżysko-Kamienna wniósł od wyroku skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparto na zarzutach:

1) naruszenie przepisów proceduralnych, tj. przepisu art. 52 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, że do złożenia skargi nie jest konieczne wyczerpanie środków zaskarżenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 i 3 ustawy o opłacie skarbowej w związku z art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska oraz przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 25 lutego 2003 r. w sprawie stawek opłat za udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie oraz sposobu uiszczania opłat (Dz. U. z 2003 r. Nr 50, poz. 435) polegające na uznaniu przez Wojewódzki Sąd nieistnienia obowiązku wnoszenia przez skarżącą opłaty skarbowej od podania w sprawie wydania przez organ administracji informacji z zakresu ochrony środowiska,

3) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z przepisami wskazanymi powyżej, polegające na uznaniu wystąpienia bezczynności organu, pomimo zachowania zgodnego z normami prawa administracyjnego.

Na tych podstawach wnosił o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku i odrzucenie skargi na bezczynność na podstawie art. 189 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi lub uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego i zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 15 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Rozważenie zarzutu naruszenia art. 52 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego wymaga uwzględnienia rozwiązania prawnego w art. 19 i 20 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 127, poz. 902 ze zm.). Artykuł 19 ust. 1 powołanej ustawy – Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku przez E.R., jak i w obecnie obowiązującym brzmieniu przyjmuje jednolite rozwiązanie: obowiązku organu administracji udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie, znajdujących się w ich posiadaniu (w nowych regulacjach rozszerzono o informacje przeznaczone dla organów administracji). W art. 19 ust. 2 tej ustawy wylicza się enumeratywnie rodzaje dokumentów, które podlegają udostępnieniu. Artykuł 20 powołanej ustawy – Prawo o ochronie środowiska reguluje odmowę udzielenia informacji oraz formę odmowy udzielenia informacji. Według art. 20 ust. 4 tej ustawy "Odmowa udostępnienia informacji następuje w drodze decyzji". Z zestawienia rozwiązań przyjętych w art. 19 i art. 20 ust. 4 powołanej ustawy o ochronie środowiska wynika, że udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, a odmowa wymaga formy decyzji. Przy bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku o dzielenie informacji punktem wyjścia jest założenie czynności materialno-technicznej organu administracji publicznej, sąd nie może bowiem przyjąć, że bezczynność jest spowodowana podstawami do odmowy udzielenia informacji. Z tego wypływają przesłanki dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. W zakresie czynności materialno-technicznej przesłanką dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego jest wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (art. 50 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu sądowoadministracyjnym).

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 1 i 3 ustawy z 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2532 ze zm.). Artykuł 3 tej ustawy przyjmuje pojęcie "opłaty o charakterze publicznoprawnym". Tylko tego rodzaju opłata skutecznie wyłącza obowiązek poniesienia opłaty skarbowej. Opłata stanowi daninę publiczną, jeżeli jej podstawowym celem jest uzyskanie przez związek publicznoprawny odpłatności za świadczone usługi z zakresu administracji. Opłata skarbowa jest zaliczana do kategorii opłat uniwersalnych, tj. obejmujących ogół czynności (usług) świadczonych przez administrację, z wyjątkiem czynności objętych administracyjnymi opłatami specjalnymi. Pobranie opłaty specjalnej powoduje, że następuje wyłączenie z obciążenia opłatą skarbową, nie może bowiem dochodzić do obciążenia tych samych czynności lub dokumentów różnymi opłatami publicznoprawnymi. Artykuł 24 ust. 2 powołanej ustawy o ochronie środowiska "Za wyszukiwanie informacji, przekształcanie informacji w formę wskazaną we wniosku o udostępnianie, sporządzanie kopii dokumentów lub danych oraz ich przesłanie organ administracji pobiera opłatę w wysokości odzwierciedlającej związane z tym uzasadnione koszty". Szczegółowe stawki opłat reguluje rozporządzenie Ministra Środowiska z 25 lutego 2003 r. w sprawie stawek opłat za udostępnianie informacji o środowisku i jej ochrony oraz sposobu uiszczania opłat (Dz. U. Nr 50, poz. 435). W zaskarżonym wyroku Sąd w sposób prawidłowy zastosował przepisy o obowiązku uiszczania opłat. Należy również podkreślić, że w skardze kasacyjnej wadliwie wywodzono co do stosowania art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skutki nieuiszczenia opłaty skarbowej od podania o wszczęcie postępowania administracyjnego reguluje art. 261 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym przypadku podanie podlega zwrotowi w formie postanowienia, na które służy zażalenie (art. 261 § 2 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego).

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 250 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o wynagrodzeniu z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.