Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1887/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.36(4), art. 36(5), art. 36(8) ust. 14 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1870
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Protokolant referent Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi K. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2018 r. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r. z siedzibą w [...] uchwałą z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 366 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1870 ze zm.), stwierdziła, że K. K. uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

W uzasadnieniu uchwały Komisja wyjaśniła, że po dokonaniu oceny każdego z zadań, zainteresowana otrzymała: z zakresu prawa karnego - ocenę dobrą, z zakresu prawa cywilnego - ocenę dostateczną, z zakresu prawa gospodarczego - ocenę niedostateczną, z zakresu prawa administracyjnego - ocenę dostateczną, z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki – ocenę dobrą.

Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 366 ust. 1 ww. ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części tego egzaminu otrzymał ocenę pozytywną. Mając na uwadze uzyskane przez zdającą oceny, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że uzyskała ona negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Od powyższej uchwały K. K. złożyła odwołanie zarzucając jej:

1. niewłaściwe zastosowanie art. 364 ust. 10 w zw. z art. 364 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez pominięcie wskazanej w ustawie gradacji ocen cząstkowych uzależnionych od wskazanych w ustawie płaszczyzn oceny prac egzaminacyjnych podczas, gdy jej praca z zakresu prawa gospodarczego zawiera pozew, któremu należy przyznać przymiot prawidłowości, ważności i dbałości o interes klienta.

2. naruszenie art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, poprzez brak rozważenia ciężaru gatunkowego błędów popełnionych w pracy egzaminacyjnej i ich oceny w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

3. naruszenie art. 364 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że sporządzony podczas egzaminu radcowskiego pozew, zawiera uchybienia uzasadniające negatywną ocenę, podczas gdy praca egzaminacyjna z prawa gospodarczego odpowiada wymaganiom formalnym, sporządzona została w sposób poprawny, wskazuje na znajomość i zastosowanie właściwych przepisów prawa;

4. naruszenie art. 365 ust. 2 w zw. z art. 364 ust. 1 i 7 ustawy o radcach prawnych, poprzez dokonanie oceny pracy w zakresie zadania z prawa gospodarczego jako niedostatecznej z naruszeniem zasad oceny prac egzaminacyjnych egzaminu radcowskiego, co z kolei skutkowało ustaleniem negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o zmianę ocen cząstkowych z zadania z trzeciej części egzaminu radcowskiego na oceny pozytywne, a w konsekwencji o uchylenie uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. Komisji Egzaminacyjnej I stopnia z siedzibą w [...] i podjęcie uchwały stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Po rozpoznaniu ww. odwołania Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, uchwałą z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...], na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1870) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę, nie znajdując przesłanek do uwzględnienia odwołania.

Dokonując analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania, Komisja stwierdziła, iż postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych.

Wyjaśniła również kwestię kryteriów ocen zadań z poszczególnych części egzaminu. Komisja uznała zarzuty sformułowane w odniesieniu do oceny wystawionej przez egzaminatorów z pracy pisemnej z prawa gospodarczego za niezasadne.

Zadanie z zakresu prawa gospodarczego przygotowane na egzamin radcowski w 2018 r. dotyczyło odpowiedzialności pozwanych jako członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Zdająca miała przygotować w imieniu powoda pozew o zapłatę, gdzie istotnym było zastosowanie art. 299 k.s.h. i ustalenie, kto był członkiem zarządu w chwili, w której powstała (istniała) wierzytelność z weksla przy uwzględnieniu, że istniały okoliczności zwalniające członka zarządu, który po objęciu funkcji złożył wniosek o ogłoszenie upadłości (A. A.), zaś C. C. złożył skutecznie oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka zarządu przed aktualizacją (wymagalnością) roszczenia z weksla wobec spółki, a także przed powstaniem stanu jej niewypłacalności (a więc przed aktualizacją przesłanek do złożenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości).

Biorąc pod uwagę treść zadania zdająca powinna dostrzec nieważność weksla nr [...] (z uwagi na wskazanie dwóch różnych terminów płatności), albowiem naruszał on art. 33 w zw. z art. 103 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 160). Ponadto, istotnym było zastosowanie normy art. 481 k.c. w zw. z art. 455 k.c. i sposób sformułowania roszczenia o odsetkach za opóźnienie w zapłacie należności z art. 299 k.s.h. wobec pozwanych dłużników. Przyjąć należało, że zgodnie z art. 455 k.c. dłużnik powinien spełnić świadczenie niezwłocznie po wezwaniu, co zgodnie z utrwalaną judykaturą jest rozumiane jako spełnienia świadczenia w czasie niezbędnym dla poczynienia przez dłużnika czynności organizacyjnych zmierzających do prawidłowego wywiązania się ze zobowiązania.

Komisja zaznaczyła, że oceniając zasadność co do sposobu rozwiązania zadania z prawa gospodarczego należy przede wszystkim wskazać, że zdająca działająca w imieniu powoda trafnie sporządziła pozew, co świadczy o prawidłowym kierunku działania zdającego.

Prawidłowo sporządzony pozew powinien odpowiadać wymogom art. 187 k.p.c. w zw. z art. 126 k.p.c. Powinien więc czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać:

1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna;

2) przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu,

3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia.

Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o:

1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych;

2) dokonanie oględzin,

3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin;

4) zażądanie na rozprawę dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich.

Zdająca w swojej pracy zachowała wymogi formalne dotyczące budowy pozwu. Prawidłowo sformułowała żądanie procesowe co do meritum jak i kosztów procesu. Prawidłowo oznaczyła Sąd właściwy rzeczowo i funkcjonalnie odwołując się do odpowiednich podstaw prawnych.

Zdająca zgłaszając wnioski o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków nie wskazała ich imion i nazwisk oraz adresów, a także okoliczności faktycznych, których wykazaniu zeznania te miałyby służyć. Ponadto nie wskazała okoliczności faktycznych, na które miałyby zeznawać strony procesu.

Komisja wskazała, że ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem polubownych metod rozwiązywania sporów (Dz.U. z 2015 r. poz. 159) do obligatoryjnych wymogów pozwu ustawodawca zaliczył także podanie informacji co do tego, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przy czyn ich niepodjęcia. Powyższe rozwiązanie wynika z założenia, że w każdej sprawie powód przed złożeniem pozwu powinien zweryfikować, czy w powstałym sporze możliwe jest ugodowe rozwiązanie sporu. Nałożony na powoda obowiązek podania informacji co do przedsądowego postępowania ugodowego został przez ustawodawcę zaliczony do wymogów formalnych pozwu, którego niedochowanie nie skutkuje jednak niemożnością nadania sprawie dalszego biegu. Z tych względów powód, który nie zawarł w pozwie rozważanej informacji, nie będzie wzywany do uzupełnienia braków pozwu w tym zakresie, a sam pozew nie będzie mógł być z tego powodu zwrócony (art. 130 §1 k.p.c.). Informacja o podjętych przez strony próbach pozasądowego zakończenia sporu lub zaniechaniu ich podjęcia, którą powód powinien zawrzeć w pozwie, ma umożliwić sądowi dokonanie oceny realnych możliwości zakończenia sporu sądowego w drodze mediacji, a tym samym celowości skierowania stron do mediacji. Zatemdoszło do naruszenia przez zdającą dyspozycji art. 187 § 1 ust. 3 k.p.c., jednakże nie powinno to mieć decydującego znaczenia dla oceny jej pracy. Podobnie jak pominięcie w wymienieniu załączników do pozwu obowiązku dołączenia odpisów pozwu i kompletu załączników dla pozwanych.

Określenie przez zdającą w pozwie wartość przedmiotu sporu jest sprzeczne z art. 20 k.p.c. Wartość przedmiotu sporu powinna być wskazana kwotą (sumą pieniężną). Wyliczenie odsetek według wzoru w sposób w nim wskazany jest niemożliwe , albowiem zdająca domaga się ich kapitalizacji za okres który nie jest zamknięty - "do dnia zapłaty". Ponadto należy zwrócić uwagę, że domaga się pozwem zapłaty odsetek od należności głównej za ten sam okres, za który dokonuje z pomocą "wzoru" ich kapitalizacji. Obaj egzaminatorzy oceniający pracę zdającej podnieśli w swoich ocenach opisane wyżej zarzuty i ocenili w tym zakresie tą część pracy negatywnie. Opisane wyżej nieprawidłowości nie skutkowałyby zwrotem pozwu, jednak bez ich usunięcia, które wiązałoby się z wydaniem odpowiedniego zarządzenia przez Przewodniczącego, nie można byłoby nadać sprawie dalszego biegu i doręczyć odpisu pozwu pozwanym.

Oceniając kwestię właściwości miejscowej Sądu Komisja wskazała, że zdająca w swojej pracy przyjęła, że Sądem właściwym jest Sąd Okręgowy w [...]. Właściwość tego Sądu uzasadniła miejscem zamieszkania pozwanego (art. 27§ 1 kp.c.), właściwością w sprawach z deliktu (art. 35 k.p.c.) oraz miejscem płatności z weksla. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 września 1995r. wydanej w sprawie III CZP 120/95. OSNC 1995, Nr 12, poz.181 przyjął, że sądem wyłącznie właściwym do rozpoznania sprawy z powództwa znajdującego podstawę w art. 298 k.h. jest sąd siedziby spółki (art. 297 k.h.). W jej uzasadnieniu wskazał, że wykładnia systematyczna może skłaniać do przyjęcia, że art. 297 k.h. nie ma zastosowania w sprawach powództw wytaczanych członkom zarządu spółek z powołaniem się na ich odpowiedzialność przewidzianą przez art. 298 k.h. Uznając zasadność powyższej wykładni dokonanej przez Sąd Najwyższy, Komisja podkreśliła, że właściwość miejscowa Sądu została przez zdającą wskazana nieprawidłowo. Odpowiedzialność z art. 299 k.s.h. (uprzednio art. 298 k.h.) jest odpowiedzialnością odszkodowawczą, czego zresztą zdająca nie neguje. Powództwo powinno być skierowane do Sądu Okręgowego w [...] jako wyłącznie właściwego jako miejsca siedziby spółki.

Zdająca, co podnieśli w swoich ocenach obydwaj egzaminatorzy nieprawidłowo pozwała trzeciego członka zarządu C. C. W swoim odwołaniu na k. 6-10 podjęła polemikę z tym zarzutem, słusznie przyjmując, że miał on decydujące znaczenie w przypadku negatywnej oceny pracy dokonanej przez egzaminatora SSA K. G.. Jak wynika z opisu stanu faktycznego (pkt 6) C. C. w dniu 30 września 2016 r. złożył pisemną rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu spółki A. na ręce pozostałych członków zarządu tej spółki tj. B. B. i S. S. W swojej pracy zdająca nie dokonała żadnej oceny kwestii skuteczności i wpływu złożenia tej rezygnacji z funkcji członka zarządu przez C. C. przed datą kiedy spółka stała się niewypłacalna (z dniem 1 października 2016r. (pkt 5 opisu stanu faktycznego).

Podstawowe znaczenie dla prawidłowego wykonania zadania ma uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2016r, w sprawie III CZP 89/15, publ. w OSNC 2016, z.9, poz. 97. Z jej treści wynika, że oświadczenie członka zarządu spółki kapitałowej o rezygnacji z tej funkcji jest składane - z wyjątkiem przewidzianym w art. 210§2 i art. 379§2 k.s.h. - spółce reprezentowanej w tym zakresie zgodnie z art 205 § 2 lub 373 § 2 k.s.h. Opisana uchwala Sądu Najwyższego rozstrzyga bardzo istotny problem, jaki pojawiał się często w praktyce funkcjonowania spółek handlowych, mianowicie kwestię zasad składania rezygnacji członków organów spółek kapitałowych, w szczególności członków zarządu spółek kapitałowych. Sąd Najwyższy rozstrzygając tę kwestię wyraził pogląd, że złożenie oświadczenia woli o rezygnacji przez członka zarządu spółki kapitałowej powinno zostać dokonane, jeżeli umowa albo statut spółki nie stanowi inaczej, zgodnie z ogólną zasadą reprezentacji biernej, tj. wobec jednego członka zarządu lub prokurenta (art. 205 § 2 oraz art. 373 § 2 k.s.h.). Oceniając kwestię charakteru prawnego rezygnacji członka organu spółki kapitałowej, jako jednostronnej czynności prawnej, wywołującej skutek prawny z chwilą dojścia oświadczenia woli o rezygnacji do adresata (spółki), nie wymagającej przyjęcia przez spółkę. Należy zatem podkreślić, że do złożenia rezygnacji należy stosować odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenie, co oznacza, iż członek organu spółki kapitałowej może złożyć rezygnację w każdym czasie i niedopuszczalne jest zrzeczenie się z góry przez członka zarządu organu uprawnienia do złożenia rezygnacji z ważnych powodów.

Reasumując Komisja stwierdziła, że braki pracy egzaminacyjnej zdającej to nieprawidłowo sformułowane wnioski dowodowe z zeznań świadków - brak ich danych imion i nazwisk oraz adresów, a także okoliczności, których wykazaniu okoliczności miałaby służyć. Brak tezy dowodowej wniosków o przeprowadzenie dowodu z zeznań stron. Nie wykonanie obowiązku z art. 187 § 1 ust. 3 k.p.c. oraz przy wymienieniu załączników do pozwu, pominięty obowiązek dołączenia odpisów pozwu i kompletu załączników dla pozwanych (naruszenie art. 128 k.p.c.) Ponadto szeroko kwestie wartości przedmiotu sporu oraz właściwości miejscowej Sądu. Najcięższymi błędem obciążającym pracę zdającej było pozwanie trzeciego członka zarządu spółki A. C. C.

Zdaniem Komisji nietrafnymi są zarzuty skarżącej, że egzaminatorzy komisji Egzaminacyjnej I stopnia dokonując oceny jej pracy egzaminacyjnej z zakresu prawa gospodarczego naruszyli zasadę gradacji ocen i w sposób nieprawidłowy rozważyli ciężar gatunkowy błędów popełnionych w pracy egzaminacyjnej i ich oceny w perspektywie wypełnienia przez wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 36 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Mając na uwadze powyższe oraz uznając zarzuty skarżącej w najistotniejszym zakresie za chybione Komisja odwoławcza uznała, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, K. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz uchwały poprzedzającej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła:

1. niewłaściwe zastosowanie art. 364 ust. 10 w związku z art. 364 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2017 r, poz. 1870) (dalej: ustawy o radcach prawnych), poprzez pominięcie wskazanej w ustawie gradacji ocen cząstkowych uzależnionych od wskazanych w ustawie płaszczyzn oceny prac egzaminacyjnych podczas, gdy praca skarżącej z zakresu prawa gospodarczego zawiera pozew, któremu należy przyznać przymiot prawidłowości, ważności i dbałości o interes klienta;

2. naruszenie art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez brak rozważenia ciężaru gatunkowego błędów popełnionych w pracy egzaminacyjnej skarżącej i ich oceny w perspektywie wypełnienia przez pracę skarżącej wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych;

3. naruszenie art. 364 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że sporządzony podczas egzaminu radcowskiego pozew skarżącej zawiera uchybienia uzasadniające negatywną ocenę, podczas gdy praca egzaminacyjna skarżącej z prawa gospodarczego odpowiada wymaganiom formalnym, sporządzona została w sposób poprawny, wskazuje na znajomość i zastosowanie właściwych przepisów prawa oraz uwzględnia dbałość o interes klienta;

4. naruszenie art, 365 ust. 2 w zw. z art. 364 ust. 1 i 7 ustawy o radcach prawnych, poprzez dokonanie oceny pracy skarżącej w zakresie zadania z prawa gospodarczego jako niedostatecznej z naruszeniem zasad oceny prac egzaminacyjnych egzaminu radcowskiego, co z kolei skutkowało ustaleniem negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego;

5. naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257) (dalej: kpa) w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej Uchwały, dlaczego sporządzona przez skarżącą praca z zakresu prawa gospodarczego z uwzględnieniem interesu strony reprezentowanej zgodnie z zadaniem, nie mogła zostać zakwalifikowana w przedziale ocen pozytywnych, pomimo pozytywnej oceny jednego z Egzaminatorów oraz brak odniesienia się do pozytywnie ocenionych elementów pracy skarżącej, a także brak odniesienia się do argumentacji przedstawionej przez skarżącą na poparcie odwołania oraz wyjaśnienia dlaczego nie zasługuje ona na uwzględnienie;

6. naruszenie art 7 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 78 poz. 483) (dalej: Konstytucji RP) oraz art. 7 kpa i art. 8 kpa przez niezastosowanie zasady równego traktowania i przyjęcie nierównych kryteriów oceny zaproponowanych w pracy egzaminacyjnej skarżącej merytorycznych rozwiązań w porównaniu do ocen przyjmowanych w innych komisjach egzaminacyjnych za tożsame rozwiązania zadania egzaminacyjnego z prawa gospodarczego, co skutkowało ustaleniem negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego.

7. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów dotyczący oceny materiału dowodowego oraz przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego w sprawie, które prowadziły do poczynienia wadliwych ustaleń w sprawie prowadzących do przyjęcia negatywnej oceny z egzaminu skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyniku egzaminu radcowskiego wniosła o jej oddalenie, powołując się w uzasadnieniu swego stanowiska na argumenty przedstawione w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

Na wstępie należy pokreślić rolę sądu administracyjnego, który nie jest trzecią komisją egzaminacyjną ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym, uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2017 poz.1870 ze zm.).

Zgodnie art. 36⁴ ust. 1 urp, egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zasady i sposób oceny wiedzy zdającego określono w art. 36⁵. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego.

Ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania

z części egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów. Pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. (art. 36⁶).

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 36⁶ ust. 2 ustawy), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (komisji odwoławczej) w terminie 14 dnia od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 36⁸ ust. 1 ustawy o radcach prawnych). Natomiast od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 36⁸ ust. 11 ustawy o radcach prawnych).

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie II GSK 392/11 oraz z dnia 14 grudnia 2011 r. w sprawie II GSK 489/11), postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu k.p.a., tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych.

Zgodnie z art. 36⁸ ust. 14 pkt 4 ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej. W oparciu o tę delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał Rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej lI stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2016 poz. 100 ze zm.)

Zgodnie z § 5 pkt 3 tegoż rozporządzenia przewodniczący lub członek komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego. Odwołanie od uchwały pierwszoinstancyjnej jest więc zawsze przedmiotem opinii dotyczącej zasadności zarzutów odwołania, którą sporządza wyznaczony członek komisji, ale jej przyjęcie jest wynikiem głosowania wszystkich członków, poprzedzonego dyskusją. Tryb ten gwarantuje pełne rozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania i należytą ich ocenę.

Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w świetle wymienionych przepisów, w tym określających charakter i warunki zdania egzaminu radcowskiego, egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego który związany jest z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący. Sąd nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy.

W niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna II stopnia odniosła się w sposób pełny do zarzutów podnoszonych w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r. w [...], uzasadniając swoją opinię, co do poprawności oceny Komisji i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów.

Komisja II Stopnia dokładnie opisała pracę skarżącej z zakresu prawa gospodarczego, wskazując na uchybienia, które w jej ocenie nie kwalifikowały tej pracy na ocenę pozytywną.

Zdaniem Sądu materiał dowodowy sprawy – praca pisemna skarżącego z części egzaminu radcowskiego obejmującej zadanie z zakresu prawa gospodarczego – został dokładnie i prawidłowo oceniony, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego wyrażonymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., służąc wyjaśnieniu stanu faktycznego w zakresie uzasadniającym rozstrzygnięcie podjęte w zaskarżonej uchwale.

Z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że o przyznaniu oceny niedostatecznej z egzaminu z zakresu prawa gospodarczego przesądziła skala błędóww pracy skarżącej, które szczegółowo zostały przedstawione w zaskarżonej uchwale.

W tej sytuacji nie można mówić o prawidłowym wykonaniu zadania egzaminacyjnego.

Zdaniem Sądu wymaga ponownego podkreślenia, że celem egzaminu radcowskiego jest przede wszystkim sprawdzenie umiejętności stosowania przepisów prawa w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego, stanowiącego zadanie egzaminacyjne.

Skarżąca wykazując się wiedzą prawniczą, powinna także wykazać się właściwym przygotowaniem do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Należy w tym miejscu odnotować, że wiedza w zakresie prawidłowego i zupełnego zastosowania odpowiednich przepisów prawa jest gwarantem właściwego wykonywania zawodu. Egzamin radcowski jest dla predestynującego do zawodu radcy prawnego ostatnim sprawdzianem jego umiejętności. Zdaniem Sądu, skoro więc zdanie egzaminu ma uprawniać do wykonywania zawodu radcy prawnego, to sporządzane podczas tego egzaminu projekty winny odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mogły funkcjonować w obrocie prawnym, jako środki skuteczne oraz należycie chroniące interesy strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika.

Tym samym osoba zdająca powinna w toku egzaminu wykazać się zdobytą wiedzą i nabytymi umiejętnościami w zakresie poprawnego formułowania pism procesowych i stosowania poszczególnych instytucji prawnych. Ocenie egzaminatorów muszą zatem podlegać wszystkie elementy projektu pisma procesowego sporządzanego przez zdającego na pisemnym egzaminie radcowskim, a stwierdzone uchybienia i błędy stanowią podstawę do obniżenia oceny w tym również do poziomu oceny negatywnej.

W ocenie Sądu, sposób sprawdzenia wiedzy skarżącej został dokonany prawidłowo zgodnie z obowiązującymi przepisami, ocenę rozwiązania każdego

z zadań dokonało dwóch egzaminatorów z dziedzin prawa, których dotyczyły prace. Egzaminatorzy działali niezależnie od siebie, a wynik egzaminu radcowskiego ustalony został na podstawie uzyskanych wyników cząstkowych.

Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania przed organami administracji w sposób, który mógłby zaważyć w ostatecznym rachunku na wyniku tej sprawy; w szczególności nie zostały naruszone przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., gdyż organ odwoławczy prawidłowo zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w sprawie, czemu dał wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, które odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

W tej sytuacji zarzuty skargi należało uznać za chybione.

Z tych wszystkich powodów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.