Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1634/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 21, art. 40a ust. 1 pkt 3, art. 3 pkt 5, art. 4 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 40a ust. 5, art. 40a ust. 5c
journal: Dz.U. 2017 poz 2212
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2007 nr 189 poz 1  art. 1 ust. 2, art. 2 lit. k, art. 2 lit. c, art. 23 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i  uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 304 poz 18  art. 2 ust. 2 lit. j, art. 7 ust. 1 lit. a,
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i RadyI R (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom  informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia  dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu  Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1  art. 8 ust. 1, art. 16, art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 2
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi D. S.A. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] lutego 2018 r.

Powyższą decyzją [...] Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych, działając na podstawie art. 40a ust. 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2212) i art. 40a ust. 1 pkt 3 oraz art. 40b ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych. art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.), w związku z:

- art. 3 pkt 5 i art. 4 ust, 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych,

- art. 25 ust. 1 pkt 5 lit b i art. 26a ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1054),

- art. 23 ust 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) Nr 2092/91 (Dz. Urz. UE. I. Nr 189, str. 1),

- art. 7 ust 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentowi informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13.WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. L 304 z 22.11.2011. str. 18 z późn. zm.),

- art. 8 ust. 1 oraz art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6. str. 463, z późn. zm.),

- art. 3 ust 3 pkt 39 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r, o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2017 r. poz. 149), wymierzył producentowi: D. S.A. z siedzibą w [...] (dalej jako: skarżąca, strona), za wprowadzenie do obrotu 2 partii suplementów diety marki [...]: partii 24 kg [...] - oznaczenie partii: najlepiej spożyć przed końcem: 07.2019, nr partii produkcyjnej: [...] i partii 37,5 kg [...] - oznaczenie partii: najlepiej spożyć przed końcem: 08.2019, nr partii produkcyjnej: [...], o łącznej wartości 66520 zł, o nieprawidłowej jakości handlowej - nieprawidłowo oznakowanych, karę pieniężną w wysokości 3000 zł (trzy tysiące złotych).

Jak wynika z akt sprawy, Inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej .Artykułów Rolno-Spożywczych w [...], działając na podstawie Upoważnienia do przeprowadzenia kontroli [...] z dnia [...] grudnia 2017 r.. wydanego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych, przeprowadzili w dniach [...] grudnia 2017 r., u skarżącej, kontrole w zakresie prawidłowości wprowadzania do obrotu suplementów diety z powołaniem na terminy zastrzeżone dla produktów rolnictwa ekologicznego (Protokół kontroli nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r.). W toku kontroli, w celu sprawdzenia znakowania, pobrali próbki z 2 partii suplementów diety o łącznej masie 6L5 kg. w tym: z partii 24 kg [...] - oznaczenie partii: najlepiej spożyć przed końcem: 07.2019. nr partii produkcyjnej: [...] i z partii 37.5 kg [...] - oznaczenie partii: najlepiej spożyć przed końcem: 08.2019. nr partii produkcyjnej: [...] i stwierdzili nieprawidłowość w oznakowaniu opakowali jednostkowych tych suplementów polegającą na zastosowaniu terminu bio w nazwie marki [...], wyeksponowanej na środku opakowania, który sugeruje ekologiczną metodę produkcji i stanowi naruszenie art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) Nr 2092/91.

Zgodnie z powyższym przepisem terminy odnoszące się do ekologicznej metody produkcji, zwłaszcza jego pochodne lub wersje skrócone, jak np. "bio" i "eko", używane samodzielnie lub łącznie, mogą być stosowane na terenie Wspólnoty i we wszystkich językach Wspólnoty w znakowaniu i reklamie produktu, który spełnia wymagania określone w tym rozporządzeniu, czyli są zarezerwowane do produktów ekologicznych. Ponadto nie stosuje się żadnych terminów, w tym terminów stosowanych w znakach towarowych, ani praktyk używanych w znakowaniu lub reklamie mogących wprowadzić w błąd konsumenta lub użytkownika poprzez sugerowanie, że produkt lub składniki spełniają wymogi wymienione w niniejszym rozporządzeniu.

Ustalono, że skarżąca Spółka nie jest producentem ekologicznym w rozumieniu ustawy o rolnictwie ekologicznym i nie jest objęta certyfikacją przez upoważnioną jednostkę certyfikującą, a surowce stosowane do produkcji suplementów diety marki [...] nie pochodzą z upraw ekologicznych. Zatem stosując w oznakowaniu przedmiotowych wyrobów termin bio wprowadza konsumenta w błąd i narusza art. 7 ust i lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011. który stanowi: "Informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd. w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metody wytwarzania lub produkcji."

Strona pismem z dnia 20 grudnia 2017 r. złożyła wyjaśnienie do protokołu kontroli, informując, że nie zgadza się z argumentacją organu kontrolującego, jakoby fantazyjna nazwa własna gamy produktów [...] sugerowała ich ekologiczne pochodzenie, a przez to naruszała art. 23 ust 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007. Podniosła, że wyraz [...] stanowi fantazyjną kombinację liter, składającą się na nazwę handlową całej gamy suplementów diety oferowaną przez producenta, a określenia "bio" nie wyodrębniono w sposób, którym mógłby sugerować ekologiczne metody produkcji.

Nadto strona wskazała, że organ nie zwrócił uwagi na okoliczność, że na rynku suplementów diety powszechnym jest używanie dla oznaczania towarów słów z przedrostkiem bio. W jej ocenie produkty z linii [...] nie mogły wprowadzać konsumentów w błąd w zakresie ekologicznego pochodzenia, gdyż nie ma podstaw- do łączenia oferowanych przez Spółkę suplementów diety z ekologiczną metodą produkcji. Strona wskazała, że pod szyldem [...] sprzedawane są również przez Spółkę za granicą wyroby medyczne. Wskazała także na inne decyzje organu aprobujące nazewnictwo zawierające przedrostek -bio, dla suplementów nie posiadających waloru ekologicznej produkcji.

Spółka zaproponowała również możliwość zamieszczenia na swoich produktach dodatkowego oznaczenia wyraźnie informującego o braku związku z produkcją ekologiczną.

Organ I instancji stwierdził, że nazwa marki [...] może być używana jedynie w oznakowaniu produktów innych niż żywność, a dodatkowe oznaczenie informujące, że wskazane produkty nie są związane z produkcją ekologiczną nie może dotyczyć oznakowania żywności (art. 23 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007), do której zaliczane są suplementy diety, definiowane jako środek spożywczy w art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Fakt, że inne suplementy diety znajdujące się na rynku są oznakowane w podobny sposób, jak produkowane przez stronę nie oznacza, że są oznakowane prawidłowo, a rozstrzygnięcie w przedmiocie suplementów diety innego rodzaju niż przedmiotowe, na które powoływała się strona, nie jest wiążące dla [...] Wojewódzkiego Inspektora JHARS. Organ wskazał na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki: z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt: II GSK 2934/15 oraz z dnia 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3354/15) dotyczące kwestii dopuszczalności użycia przedrostów -bio i -eko w produktach nie będących pochodzenia ekologicznego.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o rolnictwie ekologicznym osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która wprowadza do obrotu produkt który został oznakowany jako produkt rolnictwa ekologicznego, z naruszeniem art. 23 rozporządzenia nr 834/2007 podlega karze pieniężnej w wysokości do 200% korzyści majątkowej uzyskanej lub którą mógłby uzyskać za wprowadzone do obrotu produkty, nie niższej jednak niż 500 zł.

Stwierdzona nieprawidłowość w zakresie znakowania suplementów diety narusza także art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych, ponieważ wprowadzane do obrotu artykuły rolno - spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeśli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta, a zgodnie z art. 3 pkt 5 lit. b tej ustawy "jakość handlowa to cechy artykułu rolno - spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi".

Zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno - spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w: przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej łub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno - spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł.

Natomiast stosownie do art. 40 b ww. ustawy oraz art. 26a ustawy o rolnictwie ekologicznym jeżeli naruszenie, o którym mowa w art. 40a ust. I pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych, wyczerpuje jednocześnie znamiona naruszenia, o którym mowa art. 25 ust. i pkt 5 lit. b ustawy o rolnictwie ekologicznym. karę pieniężną wymierza się na podstawie przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych.

W związku z powyższym [...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych dnia [...] stycznia 2018 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu partii 24 kg suplementu diety o nazwie [...] - [...], oznaczenie partii: najlepiej spożyć przed końcem: 07.2019. nr partii produkcyjnej: [...] i partii 37.5 kg suplementu diety o nazwie [...], oznaczenie partii: najlepiej spożyć przed końcem: 08.2019. nr partii produkcyjnej: [...], o nieprawidłowej jakości handlowej - nieprawidłowo oznakowanych i poinformował stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, uzyskania wyjaśnienia w sprawie, składania wniosków i zastrzeżeń.

Wskazał, iż stosownie do art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, ustalając wysokość kary, wojewódzki inspektor uwzględnia stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów oraz przychodu, a także wartość kontrolowanych artykułów rolno - spożywczych.

Podkreślił, że producent, jako profesjonalny podmiot działając na rynku spożywczym jest odpowiedzialny za zapewnienie zgodności wyprodukowanych przez siebie wyrobów zgodnie z wymogami prawa żywności owego oraz kontrolę przestrzegania tych wymagań. To właśnie producent jest odpowiedzialny za zapewnienie rzetelnych informacji na temat żywności. Ponosi on pełną odpowiedzialność za towar, który wprowadza do obrotu i jest zobowiązany dołożyć należytej staranności, aby informacje na temat żywności nie wprowadzały konsumenta w błąd, a zatem - nie naruszały przepisów prawa żywnościowego.

Z brzmienia art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności wynika, iż prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawię dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością, ma na celu zapobieganie:

a) oszukańczym lub podstępnym praktykom;

b) fałszowania żywności, oraz

c) wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd.

Stosownie do art. 16 powyższego rozporządzenia, bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności łub pasz. z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd. Oznacza to, że przepisy prawa żywnościowego sprzeciwiają, się każdej praktyce, m.in. dotyczącej znakowania artykułów rolno - spożywczych, mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta. Natomiast celem działania IJHARS jest przeciwdziałanie wprowadzaniu do obrotu artykułów rolno-spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej. W przypadku stwierdzenia, że artykuły rolno - spożywcze nie odpowiadają wymaganiom w zakresie jakości handlowej wynikającym z obowiązujących przepisów, zadaniem Inspekcji nie jest utrudnianie prowadzenia działalności gospodarczej, lecz wskazanie nieprawidłowości i podjęcie wszelkich działań, aby takie produkty wyeliminować z rynku.

Biorąc pod uwagę stwierdzoną nieprawidłowość i wielkość zakwestionowanych partii suplementów diety, stopień szkodliwości czynu oraz zakres naruszenia organ uznał za istotny. Spółka, oferując do sprzedaży nieekologiczne suplementy diety, z zastosowanym w oznakowaniu terminem -bio w nazwie marki [...], mogła wprowadzić konsumentów w błąd sugerując, że przedmiotowe produkty wyprodukowano metodami ekologicznymi, a przez to utrudnić dokonania właściwego wyboru przy zakupie. Oznakowanie to, by mogło być uznane za wprowadzające w błąd, nie musi wprowadzać w błąd faktycznie, wystarczy jedynie, że powitanie ryzyko (potencjalna możliwość) wprowadzenia w błąd. Przesłanką oznakowania wprowadzającego w błąd jest jego (potencjalny) wpływ na decyzję konsumenta co do nabycia towaru. Spółka naruszyła zatem zarówno szereg przepisów prawa krajowego i unijnego, jak i interesy konsumentów.

Organ wskazał, ze korzyść majątkowa, którą producent uzyskał lub którą mógłby uzyskać ze sprzedaży zakwestionowanych partii wyrobów jest równa ich wartości i zgodnie z oświadczeniem producenta wynosi 66 520 zł.

Również zgodnie z oświadczeniem strony (data wpływu: 22 stycznia 2018 r.) przychód (obrót) Spółki za rok 2017 r. organ ustalił na kwotę 80 799 720 zł.

Uwzględniając powyższe ustalenia, fakt przeprowadzania kontroli przez WIJHARS po raz pierwszy w tym podmiocie, kara pieniężna została wymierzona w wysokości 3000 zł (trzy tysiące złotych) i stanowiła 0,9% kary maksymalnej.

Zdaniem organu, brak było w sprawie możliwości odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej ze względu na istotny stopień szkodliwości czynu i zakres naruszenia, ponieważ zgodnie z art. 40a ust. 5c ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, tylko "w przypadku niskiego stopnia szkodliwości czynu, niewielkiego zakresu naruszenia lub braku stwierdzenia istotnych uchybień w dotychczasowej działalności podmiotu można odstąpić od wymierzenia kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1 -3c".

Pismem z dnia 26 stycznia 2018 r. strona została zawiadomiona o zakończeniu postępowania dowodowego oraz poinformowana o swoich prawach, w tym o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu strona podniosła, iż organ I instancji nieprawidłowo ustalił podstawę do obliczenia wysokości kary pieniężnej i w konsekwencji błędnego przyjęcia, iż korzyść majątkowa jaką mogła by uzyskać spółka ze sprzedaży zakwestionowanych suplementów diety wynosi 66.520,00 zł.

Zdaniem Spółki z samej językowej definicji słowa "korzyść" wynika, że jest ono równoznaczne z uzyskaniem przysporzenia, zysku, zatem dotyczy wyłącznie wartości przewyższającej koszty poniesione w celu uzyskania korzyści. Wskazana przez stronę wartość partii 66.520.00 zł nie uwzględnia nakładów i kosztów poniesionych przez spółkę w "związku z produkcją przedmiotowych suplementów diety".

Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanął na stanowisku, że nie można zgodzić się ze stroną, że organ błędnie dokonał ustalenia korzyści majątkowej uzyskanej z wprowadzenia do obrotu wadliwych artykułów. W przedmiocie wykładni pojęcia "korzyści majątkowej", o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych organ I instancji słusznie kierował się poglądami wyrażonymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, tj. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2011 r. (VI SA/Wa 1811/11), w którym wskazano, że "korzyść majątkowa jest rozumiana jako uzyskana cena. za którą sprzedano wadliwe artykuły lub za którą mogły zostać sprzedane".

Powyższe stanowisko podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 247/12 wskazując, iż należy uznać za trafny pogląd Sądu I instancji, że pojęcie wartości korzyści majątkowej w rozumieniu art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej odpowiada cenie sprzedaży lub cenie, za którą mogłyby zostać sprzedane zakwestionowane artykuły rolno-spożywcze, nieodpowiadające jakości handlowej. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w podobnej sprawie, w której również kwestionowana była wykładnia pojęcia korzyści majątkowej zawarta w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2012 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 684/11).

W odwołaniu strona podniosła nadto, iż organ I instancji w wydanej decyzji naruszył prawo materialne, tj. art. 40a ust. 5c w zw. z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno spożywczych, poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie, mimo. iż w niniejszej sprawie niski stopień szkodliwości czyny, niewielki zakres naruszenia oraz brak istotnych uchybień w dotychczasowej działalności spółki stanowią podstawę do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej

Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z przepisami art. 40a ust. 1 - 3a ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych ustawodawca przewidział zasadę odpowiedzialności administracyjnej w postaci kary pieniężnej w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tych przepisach. Z konstrukcji ww. przepisów wynika w sposób jednoznaczny, że organy mają obowiązek zastosowania sankcji, gdy stwierdzą popełnienie określonych czynów, tj. np. wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej. Na wynikający z powyższych regulacji obowiązek nałożony przez ustawodawcę na organy kontrolne wyraźnie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1675/10, dokonując wykładni art. 40a ust. 1 pkt 4; "Przepis ten stanowi proste rozwiązanie - niewymagające dodatkowych założeń i wykładni, nakazujące (podlega karze pieniężnej) organom właściwym wymierzyć karę podmiotowi, który wprowadza (bez znaczenie czy świadomie, czy nieświadomie) do obrotu zafałszowane artykuły rolno-spożywcze.".

Organ odwoławczy stwierdził, iż zasadą jest, że stwierdzenie w toku kontroli przeprowadzonej przez organy IJHARS nieprawidłowości w zakresie jakości handlowej lub popełnienie innych czynów wskazanych w art. 40a ust. 1 - 3a, każdorazowo powinno skutkować wymierzeniem kary pieniężnej.

Od powyższej zasady przewidziany został wyjątek w art. 40a ust. 5c, zgodnie z którym, w przypadku niskiego stopnia szkodliwości czynu, niewielkiego zakresu naruszenia lub braku stwierdzenia istotnych uchybień w dotychczasowej działalności podmiotu można odstąpić od wymierzenia kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1-3a.

Z kolei przepis art. 40a ust. 5c przewiduje fakultatywny charakter zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, na co wskazuje użycie przez ustawodawcę wyrażenia "można odstąpić od wymierzenia kar pieniężnych ".

Organy IJHARS mają więc możliwość odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, gdy stwierdzą istnienie jednej lub kilku przesłanek wskazanych w ww. przepisie, ale nie mają takiego obowiązku.

W żadnym wypadku nie jest dopuszczalna wykładnia ww. przepisu w sposób, który nakazywałby każdorazowe odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej już w przypadku zaistnienia tylko jednej z wymienionych przesłanek.

Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie wbrew temu, co twierdzi strona nie zachodzą przesłanki wskazujące na możliwość odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Jednocześnie ocenił zarówno stopień szkodliwości czynu, jak też zakres naruszenia jako istotny, co wynika ze stwierdzonych naruszeń.

Podkreślił, że odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej przy tak znaczącej nieprawidłowości stanowiłoby odejście organów Inspekcji od realizacji misji, jaką jest ochrona interesu konsumenta. Ustawodawca, zastrzegając jedynie możliwość odstąpienia od wymierzenia kary przez organ, nadal tej instytucji charakter incydentalny. Organ może dzięki temu uniknąć karania w przypadkach wyjątkowych, wynikających z pojedynczych, niewielkich naruszeń.

Tymczasem w niniejszej sprawie mamy do czynienia z artykułami rolno-spożywczymi w których stwierdzono nieprawidłowość związaną z niespełnieniem przez stronę wymogów dotyczących właściwego oznakowania artykułów rolno-spożywczych określonych prawem.

Ponadto organ wskazał, iż wysokość kary powinna spełniać swoją funkcję prewencyjną - winna być wyraźnym ostrzeżeniem na przyszłość zapobiegającym powstawaniu nagannych praktyk rynkowych, oraz funkcję represyjną - stanowić poważną dolegliwość dla przedsiębiorcy nie niosąc za sobą jednocześnie ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego (wielkość przychodów strony w 2017 r. to 80 799 720 zł).

Końcowo organ podkreślił, że jednym z celów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych jest ochrona konsumentów, którzy nie mają adekwatnych instrumentów dla ochrony swych praw przed nieuczciwymi praktykami kupieckimi.

Zaznaczył, że zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego i paszowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Dlatego w ocenie Głównego Inspektora kary wymierzane w tego rodzaju sprawach, uwzględniając kryteria ich wymierzenia przewidziane w art. 40a ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, nie mogą mieć symbolicznego charakteru.

Od powyższej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:

1. Naruszenie prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7 art. 8 § 1, art, 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 t.j., ze zm.). poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy i niedostrzeżenie, że organ I Instancji nie dokonał:

- zbadania, iż nazwa własna produktów z linii [...] w żaden wyraźny sposób nie nawiązuje do ekologicznych metod produkcji;

- prawidłowego ustalenia podstawy do obliczenia wysokości kary wymierzonej Skarżącej i w konsekwencji błędnie przyjął, iż korzyść majątkowa jaką Spółka mogła uzyskać w związku z wprowadzeniem produktów do obrotu wynosi 66.520 zł.

2. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 23 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91

poprzez:

- nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji błędne uznanie, iż fantazyjna nazwa własna gamy produktów [...] sugerowała ekologiczne pochodzenie produktów;

- nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji błędne uznanie, iż konsumenci mogliby wybierać suplementy diety z gamy [...] ze względu na ich ekologiczne metody produkcji;

- nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji błędne uznanie, iż cząstka bio w słowie [...] może sugerować ekologiczne metody produkcji;

- nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji niedostrzeżenie, iż termin bio zastosowany w nazewnictwie produktów będących przedmiotem kary pieniężnej wyraźnie w żaden sposób nie łączy się z ekologicznymi metodami produkcji;

- nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji błędne uznanie, że skrót bio w języku polskim nie stanowi o ekologicznych metodach produkcji, gdyż zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia jedynie słowo ekologiczne, a w konsekwencji skrót eko, w języku polskim stanowią o ekologicznym pochodzeniu produktu.

3. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 40a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 40a ust. 5 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2212 t.j., ze zm.). poprzez:

- nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji błędne uznanie, iż korzyść majątkową należy utożsamiać z ceną sprzedaży produktów poddanych kontroli;

- nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji błędne uznanie, iż stwierdzone naruszenie jest czynem o istotnej społecznej szkodliwości.

4. Naruszenie prawa materialnego, tj. 40a ust. 5c w zw. z art. 40a ust. 5 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2212 t.j. ze zm.). poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie, mimo. iż w niniejszej sprawie niski stopień szkodliwości czynu, niewielki zakres naruszenia oraz brak istotnych uchybień w dotychczasowej działalności skarżącej stanowią podstawę do odstąpienia od wymierzenia kary.

Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie wraz z zasądzeniem na jej rzecz kosztów postępowania.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.

Okoliczność oznakowania artykułu rolno-spożywczego w sposób nie odpowiadający wymogom określonym w przepisach prawa należy interpretować jako równoznaczną z wprowadzeniem potencjalnego konsumenta w błąd co do jego cech jakościowych.

Istotą prawa żywnościowego jest doprowadzenie do stanu, w którym konsument nabywać będzie produkty zgodnie z własnymi oczekiwaniami, świadomie wybierając artykuły o pożądanych przez niego cechach jakościowych.

Termin "znakowanie", zgodnie z definicją zawartą w art. 2 lit. k rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, oznacza: "wszelkie terminy, słowa, dane szczegółowe, znaki towarowe, nazwy firmowe, ilustracje lub symbole powiązane z wszelkimi opakowaniami i umieszczane na nich, a także na dokumentach, materiałach informacyjnych, etykietach, tabliczkach, pierścieniach lub opaskach towarzyszących produktowi lub odnoszących się do niego."

Zgodnie z art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 termin "ekologiczny" oznacza pochodzący z produkcji ekologicznej lub z nią związany.

Stosownie do art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 odnośnie stosowania terminów związanych z produkcją ekologiczną, do celów niniejszego rozporządzenia uznaje się, że produkt opatrzony jest terminem odnoszącym się do ekologicznej metody produkcji, jeżeli przy znakowaniu, w materiałach reklamowych lub dokumentach handlowych taki produkt, jego składniki lub materiały paszowe opisywane są za pomocą terminów sugerujących nabywcy, że produkt ten, jego składniki lub materiały paszowe zostały uzyskane zgodnie z przepisami określonymi w tym rozporządzeniu.

Zwłaszcza terminy wymienione w załączniku, ich pochodne lub wersie skrócone, jak np. bio, eko, używane samodzielnie lub łącznie, mogą być stosowane na terenie Wspólnoty we wszystkich językach Wspólnoty w znakowaniu i reklamie produktu, który spełnia wymogi określone na mocy tego rozporządzenia lub zgodnie z tym rozporządzeniem.

Przy znakowaniu i w reklamie żywych lub nieprzetworzonych produktów rolnych można stosować terminy odnoszące się do ekologicznej metody produkcji wyłącznie wtedy, gdy wszystkie składniki tego produktu również zostały wyprodukowane zgodnie z wymogami określonymi w powyższym rozporządzeniu.

W myśl art. 23 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, terminy o których mowa w ust. 1, (w tym termin EKO) nie są stosowane na terenie Wspólnoty i w żadnym z języków Wspólnoty w znakowaniu, reklamie i dokumentach handlowych produktu, który nie spełnia wymogów wymienionych w tym rozporządzeniu, chyba, że nie są używane w odniesieniu do produktów rolnych w żywności lub paszy lub wyraźnie w żaden sposób nie łączą się z produkcją ekologiczną.

Ponadto nie stosuje się żadnych terminów, w tym terminów stosowanych w znakach towarowych, ani praktyk używanych w znakowaniu lub reklamie mogących wprowadzić w błąd konsumenta lub użytkownika poprzez sugerowanie, że produkt lub składniki spełniają wymogi wymienione w tym rozporządzeniu.

W kontrolowanej sprawie producent w przypadku wprowadzonych do obrotu wyrobów suplementów diety' zastosował w nazwach marki określenie "bio" sugerujące pochodzenie produktów z ekologicznej produkcji, w tym:

-[...] - oznaczenie partii: najlepiej spożyć przed końcem: 07.2019. nr partii produkcyjnej: [...],

-[...] - oznaczenie partii: najlepiej spożyć przed końcem: 08.2019, nr partii produkcyjnej: [...].

Biorąc pod uwagę treść art. 2 lit. k oraz art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, zastosowanie terminu "bio" w jakiejkolwiek części oznakowania sugeruje nabywcy, że produkt lub jego składniki spełniają wymogi określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007. Użycie w oznakowaniu produktu konwencjonalnego terminu "bio" wprowadza konsumenta w błąd poprzez sugerowanie, że wyrób ten jest wyprodukowany metodami ekologicznymi, czyli przypisuje mu właściwości, których on nie posiada, co narusza art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu i Rady nr 1169/2011.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a ww. rozporządzenia informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.

W przedmiotowej sprawie ustalono, iż do wyrobu przedmiotowych środków spożywczych nie zastosowano surowców pochodzących z ekologicznych upraw.

W kontekście powyższego należy wskazać, iż niedopuszczalna jest sytuacja, w której produkty nieekologiczne. wytwarzane przez producenta, zawierają w swoim oznakowaniu termin "bio". gdyż zakłóca to uczciwą konkurencję i właściwe funkcjonowanie rynku rolnictwa ekologicznego oraz przyczynia się do obniżenia zaufania konsumentów w stosunku do wytwarzanych zgodnie z prawem produktów oznakowanych jako ekologiczne.

W związku z powyższym nie można uznać zarzutów strony skarżącej wskazujących, iż wprowadzane do obrotu wyroby opatrzone są nazwą własną, a określenie "bio" występuje jedynie w nazwie marki, oraz, że w przypadku zakwestionowanych w niniejszej sprawie produktów brak było podstaw do przypuszczeń, że przedrostek "bio" sugeruje ekologiczne metody produkcji.

Podkreślenia wymaga, iż ratio legis rozporządzenia nr 834/2007 stanowi, oprócz wspomagania produkcji ekologicznej, przede wszystkim ochrona konsumenta przed nieuczciwymi praktykami producentów.

Należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 rozporządzenie stosuje się do następujących produktów rolnych, w tym pochodzących z akwakultury, wprowadzonych na rynek lub takich, które mają być wprowadzone na rynek:

a) żywe lub nieprzetworzone produkty rolne,

b) przetworzone produkty rolne przeznaczone do spożycia,

c) pasze;

d) wegetatywny materiał rozmnożeniowy i nasiona do celów uprawy.

Definicja zawarta w art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2017 r., poz. 149), wskazuje, iż suplement diety to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie, w postaci: kapsułek, tabletek, drażetek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach płynów i proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych ilościach jednostkowych, z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego.

Natomiast zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 3 pkt 43 ww. ustawy, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego to środek spożywczy, który ze względu na specjalny skład lub sposób przygotowania wyraźnie różni się od środków spożywczych powszechnie spożywanych i zgodnie z informacją zamieszczoną na opakowaniu jest wprowadzany do obrotu z przeznaczeniem do zaspokajania szczególnych potrzeb żywieniowych:

a) osób, których procesy trawienia i metabolizmu są zachwiane lub osób. które ze względu na specjalny stan fizjologiczny mogą odnieść szczególne korzyści z kontrolowanego spożycia określonych substancji zawartych w żywności - taki środek spożywczy może być określany jako "dietetyczny",

b) zdrowych niemowląt i małych dzieci w wieku od roku do 3 lat.

W art. 24 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, ustawodawca wskazał, iż środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, ze względu na swoje przeznaczenie, obejmują w szczególności następujące grupy:

1) preparaty do początkowego żywienia niemowląt, w tym mleko początkowe, oraz preparaty do dalszego żywienia niemowląt, w tym mleko następne;

Zgodnie z art. 2 a rozporządzenia "żywność" (lub "środek spożywczy") oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub. których spożycia przez ludzi można się spodziewać. "Środek spożywczy" obejmuje napoje, gumę do żucia i wszelkie substancje, łącznie z wodą, świadomie dodane do żywności podczas jej wytwarzania, przygotowania lub obróbki. Definicja ta obejmuje wodę zgodną z normami określonymi zgodnie z art. 6 dyrektywy 98/83/WE i bez uszczerbku dla wymogów dyrektyw 80/778/EWG i 98/83/WE. "Środek spożywczy" nie obejmuje:

a) pasz;

b) zwierząt żywych, chyba że mają być one wprowadzone na rynek do spożycia przez ludzi;

c) roślin przed dokonaniem zbiorów;

d) produktów leczniczych w rozumieniu dyrektyw Rady 65/65/EWG(26) i 92/73/EWG(27);

e) kosmetyków w rozumieniu dyrektywy Rady 76/768/EWG(28);

f) tytoniu i wyrobów tytoniowych w rozumieniu dyrektywy Rady 89/622/EWG(29);

g) narkotyków lub substancji psychotropowych w rozumieniu Jedynej konwencji o środkach odurzających z 1961 r. oraz Konwencji o substancjach psychotropowych z 1971 r.;

h) pozostałości i kontaminantów.

Suplementy diety oraz środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego jak każda żywność, powinny spełniać wymagania jakości handlowej, m. in. te odnoszące się do oznakowania produktu.

W przypadku suplementu diety oraz środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oznakowanych terminami odnoszącymi się do ekologicznej metody produkcji (a więc także zawierającymi w oznakowaniu terminu " bio") należy ustalić, czy dany produkt stanowi przetworzony produkt rolny, o którym mowa w 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r.

Zgodnie z powyższym, rozporządzenie to stosuje się do następujących produktów pochodzenia rolnego, w tym pochodzących z akwakultury, wprowadzonych na rynek lub takich, które mają być wprowadzone na rynek:

a) żywe lub nieprzetworzone produkty rolne;

b) przetworzone produkty rolne przeznaczone do spożycia;

c) pasze;

d) wegetatywny materiał rozmnożeniowy i nasiona do celów uprawy.

Z kolei w myśl art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 uznaje się, że produkt opatrzony jest terminem odnoszącym się do ekologicznej metody produkcji, jeżeli przy znakowaniu, w materiałach reklamowych lub dokumentach handlowych taki produkt, jego składniki lub materiały paszowe opisywane są za pomocą terminów sugerujących nabywcy, że produkt ten, jego składniki lub materiały paszowe zostały uzyskane zgodnie z przepisami określonymi w tym rozporządzeniu.

Skarżąca w skardze podniosła, że cząstka "bio" w słowie [...] nie może sugerować ekologiczne, metody produkcji, gdyż to skrót "eko", a nie "bio" w języku polskim stanowi o ekologicznym pochodzeniu.

Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, iż ustawodawca w przepisach prawa żywnościowego jasno określił, w stosunku do oznakowania jakich artykułów rolno-spożywczych może mieć zastosowanie określenie "bio". Twierdzenia strony skarżącej zawarte w skardze odnośnie konstrukcji, jak też pochodzenia słowa "[...]" zastosowanym w oznakowaniu zakwestionowanych partii suplementów diety, nie mają zatem znaczenia w przedmiotowej sprawie, skoro z woli ustawodawcy skrót "bio" nie może być stosowany do oznakowania produktów wytworzonych inną metodą produkcji niż ekologiczna.

Należy dodać, iż kwestia znakowania suplementów diety z użyciem określenia "bio" była również przedmiotem rozważań Sądów Administracyjnych.

I tak, w wyrokach z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt: II GSK 2934/15, jak również z dnia 30 sierpnia 2017 r. sygn. akt: II GSK 3354/15, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając w sprawach dotyczących analogicznej problematyki prawnej wskazał, że prawodawca unijny wprost przyjął, iż każdy termin sugerujący nabywcy, że produkt żywnościowy, jego składniki lub materiały paszowe warunki tego rozporządzenia, może być użyty w znakowaniu produktów wyprodukowanych wyłącznie ekologiczną metodą produkcji. Jako przykład takich terminów wymienił zaś zwroty "bio" i "eko ". Wskazuje na to również powiązanie tych terminów z użytym w tym przepisie zwrotem "ekologiczna metoda produkcji". Terminy te mają zatem swój normatywny kontekst znaczeniowy, odbiegający od jego znaczenia potocznego, co wyklucza przyjęcie argumentacji skargi kasacyjnej odwołującej się do językowego znaczenia terminu "bio". Prawodawca unijny termin "bio" wiąże wyłącznie z określoną (sprecyzowaną rozporządzeniu nr 834/2007) metodą produkcji wyrobów spożywczych i wyłącznie w tym kontekście zwrot "bio" może być użyty w znakowaniu produktów żywnościowych. Użycie tego zwrotu dla oznaczenia produktów spożywczych zawsze wskazuje na metodę jego produkcji. Zasadnie zatem przyjął Sąd I instancji, że oznaczenie wyrobu żywnościowego terminem "bio" zawsze sugeruje ekologiczną metodę jego produkcji i w ten sposób oznaczone produkty żywnościowe są odbierane przez konsumentów. Takiego sposobu rozumienia tego przepisu nie zmienia treść pominiętego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 834/2007. Pomimo bowiem użycia terminu "bio" nie sugeruje on ekologicznej produkcji, jeśli nie został on użyty dla oznaczenia produktów rolnych lub jego produkcja wyraźnie nie łączy się z produkcją ekologiczną. Z przepisu tego wprost wynika, że w stosunku do produktów rolnych, do których nie mają zastosowania reguły rozporządzenia unijnego, dopuszczalne jest w drodze wyjątku użycie w oznaczeniu terminu "bio" o ile nie ma najmniejszych wątpliwości, że nie został on wyprodukowany metodą ekologiczną. Jednakże użycie tego zwrotu dla oznaczenia produktu spożywczego, zawierającego przynajmniej jeden ze składników pochodzenia roślinnego, nie wyklucza - jak tego oczekuje skarżąca kasacyjnie - sugerowania nabywcy ekologicznej metody jego produkcji. Zwrot wyraźny w potocznym znaczeniu oznacza bowiem taki. który jest w sposób dobrze widoczny, łatwo dostrzegalny, oczywisty, niedwuznaczny, wyrażony jednoznacznie, oczywisty (por. B. Dunaj (red.), Popularny słownik języka polskiego, Warszawa 2000, s. 819). Zastosowanie w składzie produktu spożywczego składnika pochodzenia roślinnego nie wskazuje w sposób jednoznaczny - zważywszy na normatywny kontekst "bio"- na nieekologiczną metodę jego produkcji. Produkty rolne, a do takich ma zastosowanie rozporządzenie nr 834/2007 i używany do ich oznakowania termin "bio", są produkowane w mniejszym lub większym stopniu ze składników pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, co oznacza, że samo pochodzenie składnika (z organizmu żywego) nie wskazuje iv sposób niedwuznaczny na nieekologiczną produkcję produktu, a wręcz przeciwnie jego oznaczenie zwrotem "bio" może sugerować nabywcom ekologiczną metodę produkcji. Kontekst użycia tego terminu w takim przypadku nie pozwala na jednoznaczne i w sposób oczywisty wykluczenie, że produkt ten nie jest wyprodukowany z zachowaniem reguł rozporządzenia nr 834/2007.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę z powyżej przytoczonymi poglądami całkowicie się zgadza, zaznaczając, że stanowisko NSA jest wynikiem rozpoznania spraw o nieidentycznym, lecz zbieżnym stanie faktycznym i prawnym względem sprawy obecnie rozpoznawanej, co umożliwia odniesienie poglądów w tych sprawach wyrażonych do tej sprawy.

Zważyć należy, że zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów

świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma na celu zapobieganie: oszukańczym lub podstępnym praktykom, fałszowaniu żywności oraz wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd.

Natomiast stosownie do art. 16 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz. z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd.

Ponadto zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności oraz kontrolowanie przestrzegania tych wymogów.

Oznacza to, że przepisy prawa żywnościowego sprzeciwiają się każdej praktyce, m.in. dotyczącej znakowania artykułów rolno-spożywczych, mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o rolnictwie ekologicznym ustaw)' o rolnictwie ekologicznym osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która wprowadza do obrotu produkt: który został oznakowany jako produkt rolnictwa ekologicznego, z naruszeniem art. 23-26 rozporządzenia nr 834/2007 - podlega karze pieniężnej w wysokości do 200% korzyści majątkowej uzyskanej lub którą mógłby uzyskać za wprowadzone do obrotu produkty, nie niższej jednak niż 500 zł.

Niemniej jednak zgodnie z art. 40b ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz art. 26a ustawy o rolnictwie ekologicznym jeżeli naruszenie, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 3. 4 lub 5 lub ust. 2, wyczerpuje jednocześnie znamiona naruszenia, o którym mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 lub 4 lub ust. 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, karę pieniężną wymierza się na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.

Stosownie do art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub, która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł.

W konsekwencji, fakt, że została przeprowadzona kontrola, w trakcie której stwierdzono, że podmiot wprowadził do obrotu artykuł rolno-spożywczy nieodpowiadający wymogom jakości handlowej, oznacza, że organ ma obowiązek wymierzyć mu karę pieniężną, w wysokości nie niższej, niż 500 zł, co uczynił [...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.

Główny Inspektor stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo ocenił stopień szkodliwości, jako istotny, mając na uwadze, iż skarżąca jest zobowiązana do przestrzegania przepisów odnoszących się do jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.

Organ I instancji przy ocenie stopnia szkodliwości wziął pod uwagę okoliczność, iż wprowadzenie do obrotu artykuły rolno-spożywcze o niewłaściwej jakości handlowej nie było przez skarżącego zamierzone.

Niemniej jednak należy zaznaczyć, iż skarżąca nie dochowała należytej staranności przy wprowadzaniu do obrotu artykułów rolno-spożywczych, co skutkowało wprowadzeniem do obrotu artykułów rolno-spożywczych niespełniających wymogów jakości handlowej.

Skarżąca jako profesjonalny podmiot działający na rynku spożywczym jest odpowiedzialna za zapewnienie zgodności wyprodukowanych przez siebie wyrobów zgodnie z wymogami prawa żywnościowego. To właśnie producent jest odpowiedzialny za zapewnienie rzetelnych informacji na temat żywności. Ponosi on pełną odpowiedzialność za środek spożywczy, który wprowadza do obrotu i jest zobowiązany do dołożenia należytej staranności, aby informacje na temat żywności nie wprowadzały konsumentów w błąd, a zatem - nie naruszały przepisów prawa żywnościowego.

Odnosząc się do oceny zakresu naruszenia należy dostrzec, iż producent wprowadzając do obrotu artykuł rolno-spożywczy, którego oznakowanie jest niezgodne z wymaganiami prawa naruszył szereg przepisów prawa żywnościowego w tym: ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych, ustawy o rolnictwie ekologicznym oraz przepisów unijnych. Tym samym zakres naruszenia słusznie został oceniony jako istotny.

Organy wzięły pod uwagę również i to, że kontrola u producenta była przeprowadzona po raz pierwszy.

[...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, ustalając wysokość kary pieniężnej, przyjął wielkość przychodu przedsiębiorcy uzyskanego w 2017 r., tj. 80 799 720 zł, świadczącego o skali jego obrotów.

Ponadto przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej wzięto również pod uwagę wartość zakwestionowanych partii, tj. 66 520 zł.

Mając na uwadze ww. przesłanki organ I instancji wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.

Wymierzona kara pieniężna w ww. wysokości, stanowi 0,9% kary maksymalnej, o której mowa w art. 40a ust. I pkt 3 w/w ustawy i stanowi 4,59% korzyści majątkowej, którą strona skarżąca mogłaby uzyskać ze sprzedaży przedmiotowych partii wyrobów,

Sąd uznał, iż ocena Głównego Inspektora JHARS co do tego, że wymierzona skarżącemu kara pieniężna jest odczuwalną dolegliwością dla producenta, pozostając jednocześnie w jego możliwościach finansowych, jak również jest adekwatna do stopnia szkodliwości czynu i zakresu naruszenia, jakiego dopuścił się przedsiębiorca, zasługuje na akceptację.

W skardze skarżąca zarzuciła nieprawidłowe ustalenie podstawy obliczenia wysokości kary pieniężnej i w konsekwencji błędne przyjęcia, iż korzyść majątkowa, jaką mogła by uzyskać spółka ze sprzedaży zakwestionowanych suplementów diety wyniosła 66.520.00 zł.

Skarżąca podniosła, że z samej językowej definicji słowa "korzyść" wynika, że jest ona związana z uzyskaniem przysporzenia, zysku, zatem dotyczy wyłącznie tego, co uzyskuje się ponad koszty, jakie poniesiono w celu uzyskania korzyści. Wskazana przez skarżącego wartość partii 66.520,00 zł nie uwzględnia nakładów i kosztów poniesionych przez spółkę w związku z produkcją przedmiotowych suplementów diety.

Zdaniem Sądu jednakże pogląd, że organ błędnie dokonał ustalenia korzyści majątkowej uzyskanej z wprowadzenia do obrotu wadliwych artykułów, nie jest prawidłowy. W przedmiocie wykładni "korzyści majątkowej", o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych słusznie kierowano się poglądami wyrażonymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, tj. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2011 r. (VI SA/Wa 1811/11), w którym wskazano, że "korzyść majątkowa jest rozumiana jako uzyskana cena, za którą sprzedano wadliwe artykuły lub za którą mogły zostać sprzedane".

Powyższe stanowisko podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 247/12 oraz z dnia 23 maja 2012 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 684/11.

Ponadto w skardze strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 40a ust. 5c w zw. z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno spożywczych, poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie, mimo, iż niski stopień szkodliwości czyny, niewielki zakres naruszenia oraz brak istotnych uchybień w dotychczasowej działalności spółki stanowią, w jej ocenie, podstawę do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej.

Odnosząc się do tego zarzutu należy zauważyć, iż zgodnie z przepisami art. 40a ust. 1 - 3a ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych ustawodawca przewidział zasadę odpowiedzialności administracyjnej w postaci kary pieniężnej w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tych przepisach. Z konstrukcji ww. przepisów wynika w sposób jednoznaczny, że organy administracyjne mają obowiązek zastosowania sankcji, gdy stwierdzą popełnienie określonych czynów, tj. np. wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej. Rozstrzygnięcie w tym zakresie ma zatem charakter związany, co potwierdził WSA w Warszawie m.in. w wyroku z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1675/10, dokonując wykładni art. 40a ust. 1 pkt 4: "Przepis ten sianowi proste rozwiązanie - niewymagające dodatkowych założeń i wykładni, nakazujące (podlega karze pieniężnej) organom właściwym wymierzyć karę podmiotowi, który wprowadza (bez znaczenie czy świadomie, czy nieświadomie) do obrotu zafałszowane artykuły rolno-spożywcze.".

Tak więc, należy stwierdzić, że ustalenie w toku kontroli przeprowadzonej przez organy IJHARS nieprawidłowości w zakresie jakości handlowej lub popełnienie innych czynów wskazanych w art. 40a ust. 1 - 3a. każdorazowo powinno skutkować wymierzeniem kary pieniężnej.

Wyjątek od powyższej zasady przewidziany został w art. 40a ust. 5c, zgodnie z którym, w przypadku niskiego stopnia szkodliwości czynu, niewielkiego zakresu naruszenia lub braku stwierdzenia istotnych uchybień w dotychczasowej działalności podmiotu można odstąpić od wymierzenia kar pieniężnych, o których mowa w ust. l-3a.

Zgodnie z art. 40a ust. 5d ww. ustawy odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej następuje w drodze decyzji.

Zaznaczenia wymaga, że przepis art. 40a ust. 5c przewiduje fakultatywny charakter zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, na co wskazuje użycie przez ustawodawcę wyrażenia ,,można odstąpić od wymierzenia kar pieniężnych ".

Organy administracyjne mają więc możliwość odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, gdy stwierdzą istnienie jednej lub kilku przesłanek wskazanych w ww. przepisie, ale nie mają takiego obowiązku, jednak brak jest podstaw do stwierdzenia podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w każdym przypadku zaistnienia jednej z wymienionych przesłanek.

Należy zaaprobować stanowisko organu, który stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wskazujące na możliwość odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej.

Zarówno stopień szkodliwości czynu, jak też zakres naruszenia został oceniony jako istotny, co wynika ze stwierdzonych naruszeń.

Jednocześnie wymaga podkreślenia, że ustawodawca, zastrzegając jedynie możliwość odstąpienia od wymierzenia kary przez organ, nadał tej instytucji charakter wyjątkowy. Organ może dzięki temu uniknąć karania w przypadkach wyjątkowych, wynikających z pojedynczych, niewielkich naruszeń.

Tymczasem w niniejszej sprawie mamy do czynienia z artykułami rolno-spożywczymi, w których stwierdzono nieprawidłowość związaną z niespełnieniem przez stronę skarżącą wymogów dotyczących właściwego oznakowania artykułów rolno-spożywczych określonych prawem.

Ponadto należy zaaprobować stanowisko organu co do tego, że wysokość kary powinna spełniać swoją funkcję prewencyjną - winna być wyraźnym ostrzeżeniem na przyszłość zapobiegającym powstawaniu nagannych praktyk rynkowych, oraz funkcję represyjną - stanowić poważną dolegliwość dla przedsiębiorcy nie niosąc za sobą jednocześnie ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego (wielkość przychodów skarżącego w roku 2017 r. to 80 799 720 zł).

Ostatecznie wskazać też należy, że jednym z celów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych jest ochrona konsumentów, którzy nie mają adekwatnych instrumentów, dla ochrony swych praw przed nieuczciwymi praktykami kupieckimi.

Zważyć należy również, że zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego i paszowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Z uwagi na powyższe należy podzielić pogląd organu odwoławczego, iż kary wymierzane w tego rodzaju sprawach, uwzględniając kryteria ich wymierzenia przewidziane w art, 40a ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, nie mogą mieć symbolicznego charakteru - z uwagi na cele prewencji szczególnej i ogólnej, dla których zostały przewidziane.

Zdaniem Sądu, organy obydwu instancji prowadząc postępowanie zastosowały się do zasad postępowania wskazanych w art.: 7, 8, 75, 77, 78 oraz 80 k.p.a. w efekcie, którego wydał poprawną decyzję, której treść jest zgodna z wymaganiami art. 107 w tym § 1 i § 3 k.p.a.

Dziełanie skarżącej nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa, co zostało wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wszelkie zgłaszane przez nią wątpliwości zostały wyczerpująco wyjaśnione w zaskarżonej decyzji, ktora zawiera wyjaśnienie przyczyn zastosowania przez organ stosownej sankcji.

W związku z powyższm, Sąd doszedł do wniosku, iż nie są zasadne zarzuty nie dość wnikliwego przeanalizowania materiału dowodowego w sprawie, gdyż organy obydwu instancji dokonały zarówno merytorycznej, jak i formalno-prawnej oceny i kontroli materiału dowodowego w sprawie, stosując właściwą podstawę prawną i odzwierciedlając pełen tok rozumowania prowadzący do podjętych rozstrzygnięć w uzasadnieniach swoich decyzji.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja spełnia wszystkie wymogi wskazane w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

Organ II instancji w wyniku analizy pełnego materiał dowodowego zgromadzonego w sprawie uwzględniając wszelkie zasady proceduralne podjął rozstrzygnięcie zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Z uwagi na powyższe, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.