Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 406/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Donata Starosta (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2010 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Wojewody W. na rzecz J. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...]czerwca 2008 r. skierowanym do Starosty P., J. P., złożyła żądanie wypłaty zadośćuczynienia za wywłaszczoną działkę [...]. Do ww. pisma dołączone zostało postanowienie Sądu Powiatowego w P. z [...] listopada 1963 r. (sygn. akt [...]) o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po M. C.. Z powyższego postanowienia wynika, iż spadek po M. C. nabyli: J. C., E. C., J. P., M. C., C. C. i W. C..

Decyzją z dnia [...]listopada 2008 r. znak [...] Starosta P. orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego, zaś Wojewoda W. po rozpatrzeniu wniesionego przez pełnomocnika wnioskodawczyni odwołania na powyższą decyzję uchylił powyższe rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (decyzja z [...] marca 2009 r. znak [...]).

Decyzją z [...] października 2009 r. znak [...] Starosta P. orzekł m. in. o waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...] o pow. 0.0606 ha, ark. mapy [...], obręb K., dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą [...], w której jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa (pkt I decyzji).

W jej uzasadnieniu wskazano, że z przeprowadzonego postępowania wynika, iż "odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość nie zostało wypłacone, pomimo, iż kwota odszkodowania była ustalona decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. ani też nie było złożone do depozytu sądowego. W związku z powyższym Starosta P. zastosował się do regulacji zawartej w art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i dokonał waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją z dnia [...].01.1966 r."

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J. P. reprezentowana przez pełnomocnika K. C.. Pełnomocnik wnioskodawczyni wskazał, iż nie zgadza się z decyzją Starosty P. w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr [...] o pow. 606 m 2 co do części udziału odszkodowania jak i wysokości kwoty odszkodowania dla J. P.".

Wojewoda W. rozpoznając powyższe odwołanie uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekł o dokonaniu waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z [...] stycznia 1966 r znak [...] za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...] o pow. 0.0606 ha, z arkusza mapy [...], obrębu K., dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą [...] w której jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa; zwaloryzowana kwota odszkodowania wynosi 329,37 złotych,

Jednocześnie Wojewoda W. orzekł o zobowiązaniu Starosty P. jako reprezentanta Skarbu Państwa do wypłaty J. P. kwoty 61,76 zł odpowiadającej posiadanemu udziałowi w spadku po M. C., jednorazowo w terminie czternastu dni od dnia wydania decyzji przez organ drugiej instancji.

Wojewoda W. powyższe rozstrzygnięcie uzasadnił w następujący sposób.

Decyzja Starosty P. została wydana na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, póz. 94), który to akt prawny wskazywał jako zasadę obowiązek organu właściwego do dokonania wywłaszczenia, ustalenia odszkodowania i terminu jego zapłaty w decyzji o wywłaszczeniu (art. 22 ust. l ustawy). Z wyżej opisanej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. wynika, iż obowiązek ten został wypełniony przez organ administracji. Innymi słowy odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało, zgodnie z przepisami ówcześnie obowiązującego prawa, ustalone przez ustawowo upoważniony do tego podmiot w drodze decyzji administracyjnej. Jednakże przeprowadzone przez Starostę P. postępowanie dowodowe (przesłuchania świadków, oświadczenia składane przez stronę oraz jej pełnomocnika, informacja Sądu Rejonowego w P.) jednoznacznie wykazało, iż odszkodowanie za przedmiotową działkę nie zostało wypłacone spadkobiercom wywłaszczonej właścicielki nieruchomości. Zobowiązanie to (tzn. wypłata odszkodowania) nie wygasło zatem konieczna jest jego waloryzacja.

Kluczowymi przepisami dla rozpoznania przedmiotowej sprawy są art. 132 ust. 3 w związku z art. 132 ust. 5, a także art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, póz. 2603 ze zm.).

Zgodnie z art. 132 ust. 3 ww. ustawy waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania, a z treści art. 132 ust. 5 ustawy wynika, iż do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120, do zapłaty ceny nabycia części nieruchomości, o której mowa w art. 113 ust. 3, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany, z zastrzeżeniem ust. 6-8, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa.

Waloryzacja zobowiązań (kwot i płatności) w gospodarce nieruchomościami to ustalenie wysokości istniejących zobowiązań pieniężnych przy zmianie systemu pieniężnego. Waloryzacja przeprowadzana jest zgodnie z przepisami zawartymi w aktach prawnych oraz regułami matematycznymi i statystycznymi, przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem. Zgodnie z art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Do dnia dzisiejszego wskaźników takich nie opublikowano, dlatego też zastosowanie znajduje art. 227 wyżej wymienionej ustawy, zgodnie z którym do czasu ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego [brzmienie po nowelizacji, która została wprowadzona ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 173, póz. 1218)]. Innymi słowy waloryzacja dokonywana w trybie administracyjnym oznacza urealnienie już ustalonego odszkodowania. Takie stanowisko zostało potwierdzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 maja 2002 r. sygn. akt I SA 2378/00).

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. orzeczeniem z [...] stycznia 1966 r. znak [...] ustaliło na rzecz J. C. (posiadacza wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej tabularną własność p. M. C. a "faktyczną jej nieustalonych spadkobierców") odszkodowanie w wysokości 666,60 zł.

Kwota ta podlega waloryzacji przy zastosowaniu wskaźnika za okres od 1967 r. do dnia [...] lutego 2010 r. Waloryzacja dokonywana jest przy zastosowaniu metody nawiązań łańcuchowych, dokonano jej przy zastosowaniu wskaźników rocznych i miesięcznych.

Kwota odszkodowania została zwaloryzowana z wykorzystaniem kolejnych wskaźników rocznych (przy podstawie rok poprzedni = 100) oraz wskaźnika miesięcznego (przy podstawie rok poprzedni = 100). Pierwszym wskaźnikiem w łańcuchu wykorzystanym do nawiązań był wskaźnik mający w podstawie okres, z którego pochodzi kwota do waloryzacji, a ostatnim - wskaźnik dotyczący miesiąca, na który ustalana jest zwaloryzowana kwota.

Wojewoda W. wskazuje, iż ze względu na to, że kwota podlegająca waloryzacji pochodziła z 1966 roku(data kiedy powinna była nastąpić płatność) to pierwszym wykorzystanym wskaźnikiem rocznym winien być wskaźnik za 1967 r. (przy podstawie rok poprzedni - 1966 = 100), ostatnim zaś zastosowanym wskaźnikiem - wskaźnik miesięczny za luty 2010 r. (przy podstawie rok poprzedni - 2009 = 100) tj. ostatni przed wydaniem decyzji wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Iloczyn rocznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych w latach: 1967 r. -luty 2010 r. wyniósł 4941,09. Następnie z iloczynu tak przyjętego wskaźnika waloryzacji (4941,09) i kwoty (666,6 zł) otrzymano zwaloryzowaną kwotę wynoszącą 3293735,05 zł (przed denominacją). Po denominacji kwota ta wynosi 329,37 zł. Uzyskana w ten sposób kwota stanowi zwaloryzowaną kwotę odszkodowania.

Innymi słowy waloryzację ustalonego orzeczeniem z [...] stycznia 1966 r. znak [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej odszkodowania obliczono w następujący sposób:

1,015 (wskaźnik za 1967 r.) x 1,016 (wskaźnik za 1968 r.) x 1,014 (wskaźnik za 1969 r.) x 1,011 (wskaźnik za 1970 r.) x 0,999 (wskaźnik za 1971 r.) x l (wskaźnik za 1972 r.) x 1,028 (wskaźnik za 1973 r.) x 1,071 (wskaźnik za 1974 r.) x 1,030 (wskaźnik za 1975 r.) x 1,044 (wskaźnik za 1976 r.) x 1,049 (wskaźnik za 1977 r.) x 1,081 (wskaźnik za 1978 r.) x 1,070 (wskaźnik za 1979 r.) x 1,094 (wskaźnik za 1980 r.) x 1,212 (wskaźnik za 1981 r.) x 2,008 (wskaźnik za 1982 r.) x 1,221 (wskaźnik za 1983 r.) x 1,150 (wskaźnik za 1984 r.) x 1,151 (wskaźnik za 1985 r.) x 1,177 (wskaźnik za 1986 r.) x 1,252 (wskaźnik za 1987 r.) x 1,602 (wskaźnik za 1988 r.) x 3,511 (wskaźnik za 1989 r.) x 6,858 (wskaźnik za 1990 r.) x 1,703 (wskaźnik za 1991 r.) x 1,43 (wskaźnik za 1992 r.) x 1,353 (wskaźnik za 1993 r.) x 1,322 (wskaźnik za 1994 r.) x 1,278 (wskaźnik za 1995 r.) x 1,199 (wskaźnik za 1996 r.) x 1,149 (wskaźnik za 1997 r.) x 1,118 (wskaźnik za 1998 r.) x 1,073 (wskaźnik za 1999 r.) x 1,101 (wskaźnik za 2000 r.) x 1,055 (wskaźnik za 2001 r.) x 1,019 (wskaźnik za 2002 r.) x 1,008 (wskaźnik za 2003 r.) x 1,035 (wskaźnik za 2004 r.) x 1,021 (wskaźnik za 2005 r.) x 1,01 (wskaźnik za 2006 r.) x 1,025 (wskaźnik za 2007 r.) x 1,042 (wskaźnika za 2008 r.) x 1,035 (wskaźnik za 2009 r.) x 1,016 (wskaźnik za luty 2010 r.) = 4941,096695 (wskaźnik za lata: 1967 r. - luty 2010 r. ) x 666,6 zł. (odszkodowanie) = 3293735,05 / 10.000 (denominacja) = 329,37 zł. (odszkodowanie po waloryzacji).

Z uwagi na fakt, iż Starosta P. dokonał waloryzacji przedmiotowego odszkodowania przy uwzględnieniu jako pierwszego wskaźnika za rok 1966 (nie zaś za rok 1967) w niniejszej sprawie zaszła zdaniem Wojewody W. konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Uzyskana w wyniku przeprowadzonej waloryzacji kwota wynosi (po uwzględnieniu denominacji) 329,37 zł.

Wojewoda W.wskazał, iż wypłata zwaloryzowanego odszkodowania winna nastąpić proporcjonalnie do posiadanego przez J. P. udziału w spadku po M. C.. W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się postanowienie Sądu Powiatowego w P. z dnia [...] listopada 1963 r. (sygn. akt [...]) o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po M. C.. Z powyższego postanowienia wynika, iż spadek po M. C. nabyli: J. C., E. C., J. P., M. C., C. C. i W. C. każdy z nich w wysokości 3/20 części spadku. W odniesieniu do gospodarstwa rolnego spadek po M. C. nabyli: J. C. (1/4 część spadku), E.C., J. P., M. C. oraz W. C. (3/16 części spadku).

Z tomu I odpisu z rejestru gruntów gromady G. wsi K. założonego w grudniu 1960 r. wynika, iż przedmiotowa działka wchodziła w skład gospodarstwa rolnego M. C. zatem wnioskodawczyni przysługuje zwaloryzowane odszkodowanie w wysokości 3/16 części.

Uzyskana w wyniku przeprowadzonej waloryzacji kwota wynosi (po uwzględnieniu denominacji) 329,37 zł. Biorąc pod uwagę przypadający wnioskodawczyni udział w spadku po wywłaszczonej właścicielce przedmiotowej nieruchomości (3/16) przypadająca jej kwota to 61,76 zł.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż do rozpoznania sprawy o odsetki z tytułu opóźnienia lub zwłoki w wypłacie odszkodowania właściwy jest sąd powszechny. Problem ten był już zdaniem organu poddany analizie Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z 10 lipca 2000 r. (sygn. akt SK 12/99) wskazał, że w zakresie pojęcia "sprawa cywilna" mieszczą się także roszczenia o odsetki od należnych, a nie wypłaconych w terminie świadczeń, których źródłem jest decyzja administracyjna. Wojewoda W. przywołał również stanowisko Kolegium Kompetencyjnego przy Sądzie Najwyższym w postanowieniu z 8 marca 2001 r., (sygn. akt III KKO 5/2000) stwierdzając, że roszczenia z tytułu należnych odsetek i naprawienia szkody, jako roszczenia o charakterze cywilnoprawnym są dochodzone niezależnie od roszczenia głównego o odszkodowanie wyłącznie w drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Brak jest bowiem wyraźnego przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami przekazującego ich ustalanie na drodze postępowania administracyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 25 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 671/09; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1841/05).

Wojewoda W. odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutów podniesionych w odwołaniu, podniósł, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, iż to na wniosek J. P. przeprowadzono postępowanie spadkowe oraz, że "przypadło jej w udziale gospodarstwo położone w K. z którego później odłączono działkę [...] a pozostali spadkobiercy zostali spłaceni i nie wnieśli odwołania jak wynika z uzasadnienia postanowienia sądu". W niniejszej sprawie krąg spadkobierców M. C. został ustalony postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z [...] listopada 1963 r. sygn. akt [...] i od tej daty obowiązuje ustanowione w art. 1025 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, póz. 93) domniemanie, że "osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku (...) jest spadkobiercą". Z powyższego wynika, że spadkobiercami M. C. w zakresie gospodarstwa rolnego byli oprócz wnioskodawczyni także J. C., E. C., M. C. oraz W. C.. Wszystkie te osoby (bądź ich następcy prawni) mają uprawnienie do żądania wypłaty odszkodowania proporcjonalnie do posiadanego przez siebie udziału w spadku.

Zarzut pełnomocnika odwołującej się, iż zwaloryzowana kwota odszkodowania jest zbyt niska i "nie odpowiada cenom rynkowym" także nie może zostać uwzględniony bowiem przedmiotem mniejszego postępowania jest wypłata zwaloryzowanego już uprzednio ustalonego odszkodowania nie zaś badanie legalności decyzji wywłaszczeniowej.

Od powyższej decyzji Wojewody W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła J. P.. W skardze podniosła, że postępowanie wywłaszczeniowe było prowadzone ze zmarłą od kilku lat właścicielką parceli M. C.. Z tej przyczyny nie można było ustalić kwoty odszkodowania bo nie było z kim. Odszkodowania tego też nie wpłacono do depozytu sądowego. Wywłaszczenie nieruchomości przeprowadzono już po prawomocnym stwierdzeniu nabycia spadku w styczniu 1966 roku. W postępowaniu sądowym na wniosek córki z [...] listopada 1963 roku uregulowano sprawy spadkowe po M. C. sygn. akt.....

J. P. otrzymała w udziale parcelę, z której w 1966 roku odłączono na rzecz Skarbu Państwa działkę [...] a pozostałych spadkobierców spłaciła. To J. P. ponosiła koszty wszystkiego. Na działce, którą odłączono z gospodarstwa J. P. posadziła sad owocowy i wzniosła ogrodzenia, które zostało zniszczone podczas wywłaszczenia. Wnosi o odszkodowanie w naturze lub o działkę w takiej samej wielkości jak wywłaszczoną.

Wojewoda W. wniósł o oddalenie skargi. Wojewoda W. wskazał, że podnoszone przez skarżącego zarzuty wywłaszczenia osoby, która nie żyła w dacie wydania decyzji (skierowania decyzji do osoby nieżyjącej ) może ewentualnie podlegać badaniu w nadzwyczajnym trybie weryfikacji rozstrzygnięć administracyjnych-przewidzianych w art.156 do 159 kpa w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych nie zaś w sprawie dotyczącej waloryzacji ustalonego odszkodowania.

Wojewódzki Sąd administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na podstawie art. 134 § 1 ww. ustawy, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z tym przepisem, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnosi strona w skardze. Przedmiotem rozstrzygania w niniejszej sprawie była legalność decyzji Wojewody W. z dnia [...] marca 2010 roku uchylająca w całości decyzję Starosty P. z [...] października 2009 roku. Wojewoda W. orzekł merytorycznie o waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] stycznia 1966 roku za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...] o powierzchni 0,0606 ha, w której jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa a kwotę odszkodowania ustalił na 329,37 złotych. Jednocześnie nakazał wypłacić J. P. przypadającą jej wartość odszkodowania w wysokości 61,76 zł odpowiadającą posiadanemu jej udziałowi w dziedziczonym gospodarstwie rolnym w wysokości [...]. Wojewoda nie orzekł jednak o obowiązku zapłaty należnych od tej niewypłaconej kwoty odsetek.

Zgodnie z przepisami art. 132. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, póz. 2603 ze zm.) kolejno wymienionymi ustępami:

1. Zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu, z zastrzeżeniem ust. 1a.

1a. W sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna.

2. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.

3. Wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania.

5. Do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120, do zapłaty ceny nabycia części nieruchomości, o której mowa w art. 113 ust. 3, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany, z zastrzeżeniem ust. 6-8, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki.

W decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] stycznia 1966 roku wywłaszczono parcelę nr [...] o pow. 606 m kwadratowych z nieruchomości o powierzchni 1.18.85 ha zapisaną w księdze wieczystej K. nr [...] stanowiącą tabularną własność M. C. a faktyczną jej nie ustalonych spadkobierców będącą w posiadaniu J. C. zam.w T. B.. Przyznano J. C. tytułem wywłaszczenia kwotę 666,60 zł za 606 metrów kwadratowych gruntu ornego. Nie ulega wątpliwości, że w dacie wydawania decyzji wywłaszczeniowej adresatka tejże decyzji już nie żyła. Jednak rację ma organ administracyjny II instancji,że naruszenie przepisów art. 156 § 1. pkt 4) kpa ,czyli skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie a pozbawienie jednocześnie udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym spadkobierców M. C. może być tylko rozpoznawane w trybach nadzwyczajnego wzruszenia decyzji administracyjnej. Nie może zarzut powyższy być przedmiotem rozstrzygania w postępowaniu o wypłatę odszkodowania, które jest aktualnie przedmiotem badania sądu administracyjnego.

W niniejszej sprawie poza sporem było to, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość nie zostało wypłacone uprawnionym osobom. Nie miał znaczenia natomiast zarzut wniesiony przez J. P. ,że spłaciła pozostałych spadkobierców z gospodarstwa rolnego, gdyż dla wypłaty odszkodowania zgodnie z obowiązującymi przepisami znaczenie ma tylko i wyłącznie jej udział w spadku, który zgodnie z postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku w gospodarstwie rolnym wynosi [...]. Sąd Administracyjny uznał więc ,że organ II instancji prawidłowo zastosował przepisy o sposobie zwaloryzowania pozostającej do zapłaty kwoty głównej odszkodowania.

Waloryzacja zobowiązań (kwot i płatności) w gospodarce nieruchomościami to ustalenie wysokości istniejących zobowiązań pieniężnych przy zmianie systemu pieniężnego. Waloryzacja przeprowadzana jest zgodnie z przepisami zawartymi w aktach prawnych oraz regułami matematycznymi i statystycznymi, przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem. Zgodnie z art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Do dnia dzisiejszego wskaźników takich nie opublikowano, dlatego też słusznie organy administracyjne stwierdziły, że znajduje tu zastosowanie art. 227 wyżej wymienionej ustawy, zgodnie z którym do czasu ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego [brzmienie po nowelizacji, która została wprowadzona ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 173, póz. 1218)]. Innymi słowy waloryzacja dokonywana w trybie administracyjnym oznacza urealnienie już ustalonego odszkodowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 maja 2002 r. sygn. akt I SA 2378/00).

Zgodnie bowiem z art. 132 ust. 3 u.g.n. wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Wyjaśnić należy, że waloryzacja oznacza urealnienie już ustalonego, a nie wypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu odpowiednich wskaźników (art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Dotyczy ona okresu między datą, kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, a datą wypłaty odszkodowania. Zabezpiecza zatem interes wierzyciela przez danie mu gwarancji, że mimo opóźnienia w zapłacie odszkodowania otrzyma je w odpowiedniej wysokości (wyrok NSA z 7 maja 2002 r., sygn. akt I SA 2378/00, Lex nr 81740). Roszczenie waloryzacyjne uregulowane w tym przepisie, czyli o wypłatę uaktualnionego odszkodowania, ma charakter publiczno- a nie cywilno-prawny (uchwała składu 7 sędziów SN z 7 kwietnia 1993 r., IIIAZP 3/93, OSNCP 1993, nr 10, poz. 174, również wyrok NSA z 20 stycznia 2009 r., I OSK 122/2008, LexPolonica nr 2016002).

Rozstrzygana decyzja Wojewody W. zapadła jednak z naruszeniem przepisów prawa nakazujących wypłatę należnych odsetek od niewypłaconego waloryzowanego odszkodowania. Nie ma racji Wojewoda W. twierdząc, że odsetki od waloryzowanego odszkodowania mają charakter cywilnoprawny i że strona może ich dochodzić przed sądem powszechnym. Problem ten został jednoznacznie przesądzony w orzecznictwie sądów administracyjnych. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 15 marca 2006 roku IOSK 525/05, gdzie Sąd ten uznał obowiązek zapłaty odsetek jako pochodny od obowiązku zapłaty sumy głównej. Skoro zatem obowiązek zapłaty odszkodowania powstał na tle stosunku administracyjnego, to również obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter. Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnił, że w art. 132 u.g.n. uregulowano wyczerpująco i jednoznacznie kwestię wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w drodze decyzji administracyjnej oraz skutki zwłoki lub opóźnienia w jego wypłacie, wskazując, że stosuje się w tym zakresie odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego (ust. 2).

Nie można podzielić stanowiska Wojewody W., że sprawę o roszczenie o odsetki powstałe w związku ze stosunkiem administracyjnoprawnym należy każdorazowo uważać za sprawę o charakterze cywilnoprawnym. Jeżeli chodzi w szczególności o wywłaszczenie nieruchomości, to stwarza ono stosunek prawny o cechach wyraźnie administracyjnych, bowiem polega na odjęciu lub ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości . Jest przykładem nierówności stron stosunku prawnego i działania władczego organu administracji. Wywłaszczenie nieruchomości następuje za odszkodowaniem, a samo ustalenie odszkodowania jest elementem koniecznym decyzji o wywłaszczeniu. Roszczenie o odsetki za zwłokę lub opóźnienie w wypłacaniu tego odszkodowania jest oczywiście roszczeniem akcesoryjnym. Obowiązek zapłaty odsetek jest wszak pochodny od obowiązku zapłaty sumy głównej. Skoro zatem obowiązek zapłaty odszkodowania powstał na tle stosunku administracyjnego, to również obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter. Zawarte w art. 132 ust. 2 u.g.n. odesłanie do przepisów Kodeksu cywilnego nie powoduje zmiany charakteru prawnego roszczenia. Pozwala ono jedynie na odpowiednie posługiwanie się regulacjami zawartymi w tym kodeksie na użytek rozpoznawanej sprawy administracyjnej.

Wojewoda W. uzasadniając swoje stanowisko powołał się m.in. na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r., sygn. SK 12/99. W orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że w pojęciu "sprawa cywilna" mieszczą się także roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowią akty administracyjne. Jednakże wyrok ten nie może być brany pod uwagę w stanie faktycznym i prawnym zaistniałym w niniejszej sprawie, bowiem dotyczy sytuacji, gdy roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródłem jest decyzja administracyjna, w ogóle nie są unormowane w przepisach prawa. Trybunał Konstytucyjny ten aspekt zagadnienia wyraźnie w uzasadnieniu powyższego wyroku podkreślił. Luka prawna zaś nie może wyłączać dochodzenia roszczeń na zasadach ogólnych przed sądem powszechnym. Stanowisko zaprezentowane w omawianym orzeczeniu nie oznacza automatycznego objęcia pojęciem "sprawy cywilnej" wszystkich roszczeń pieniężnych ustalanych w drodze aktu administracyjnego. W niniejszej sprawie więc organ administracji zobowiązany był, na podstawie obowiązującego stanu prawnego, wydać decyzję administracyjną rozstrzygającą kwestię odsetek od odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wskazanym powyżej odniósł się do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w taki sam sposób, jak czyni to obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.W tym zakresie Wojewoda W. przy rozstrzyganiu z całą pewnością naruszył przepis art.7 kpa gdyż nie uwzględnił słusznego interesu obywateli.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Wojewoda W. powinien więc obliczyć należne stronie odszkodowanie z należnymi za okres zwłoki w wypłacie odszkodowania odsetkami. Marginalnie zauważyć wypada, że dla strony postępowania kwota naliczonych odsetek za okres zwłoki w wypłacie odszkodowania liczony aż od 1966 roku będzie stanowiła znaczącą część sumy podlegającej wypłacie.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art.152 p.p.s.a. określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

O kosztach postępowania Sąd orzekał na podstawie art. 200 oraz 202 §2 ustawy p.p.s.a zasądzając od Wojewody W. na rzecz skarżącej zwrot uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 100 zł .

ja