Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 775/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17b ust. 1  i ust. 5  pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie: Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) Sędzia WSA Ewa Michna przy udziale: Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków-Krowodrza w Krakowie M. S. oraz Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków-Śródmieście w Krakowie K. T. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 21 marca 2022 r. znak SKO.NP/4115/103/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 21.03.2022 r., znak: SKO.NP/4115/103/2022, po rozpatrzeniu odwołania A. Z. od decyzji Wójta Gminy Tarnów z dnia 11 lutego 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie: 1. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy na podstawie art. 17 ust.1 pkt 4, wnioskowanego na A. W., 2. składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad ojcem, wnioskowanej na A. W., 3. składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad ojcem, wnioskowaną na A. W. - utrzymało ww. rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy.

W podstawie materialnoprawnej decyzji wskazano m.in. art 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 17 i art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. póz. 615)

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Organ l instancji w uzasadnieniu ww. decyzji wskazał, że w wyniku rozpoznania wniosku strony z dnia 18.01.2022 r. odmówiono A. Z. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem A. W., legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia 19.07.2021 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe ze stwierdzeniem, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, natomiast ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 28.06.2021 r.

Zaznaczono też, że na dzień składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego A. Z. nie pracowała zawodowo (otrzymuje świadczenie przedemerytalne), natomiast ostatni stosunek pracy został rozwiązany przez pracodawcę z powodu likwidacji stanowiska pracy. Zatem, to nie A. Z. zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad schorowanym ojcem, ale była to decyzja pracodawcy.

Organ pomocowy ustalił także, iż czynności, które wykonuje A. Z. nad swoim ojcem można rozplanować w czasie, tak by nie było konieczności oczekiwania w gotowości do udzielenia pomocy przez 24 godziny na dobę. W ocenie organu, zakres opieki nad ojcem nie uniemożliwia poszukiwania zatrudnienia przez wnioskodawczynię, chociażby w niepełnym wymiarze czasu.

Organ l instancji stwierdził także, że nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje fakt, iż A. W. mieszka w innej miejscowości niż Wnioskodawczyni. Co prawda A. Z. przyjeżdża do ojca codziennie, lecz spędza u niego kilka godzin dziennie, a co za tym idzie nie sprawuje nad nim całodobowej opieki.

Ponadto, zdaniem organu, poza drugą córką, tj. Z. K., która nie ma możliwości zaangażowanie się osobiście w pomoc nad schorowanym ojcem nawet kilka godzin dziennie, gdyż pracuje zawodowo, obowiązek alimentacyjny względem A. W. spoczywa również na jego wnukach, których jest pięcioro.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł pełnomocnik strony, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez:

1. błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji,

2. błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, ze okoliczność pobierania przez skarżącą świadczenia przedemerytalnego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wskazaną na wstępie decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy zasadniczo podtrzymał ustalenia dokonane przez organ I instancji, poza tym, że w ocenie SKO należało przyjąć, że obowiązek alimentacyjny córek (tj. skarżącej i Z. K.) względem ojca A. W. wyprzeda obowiązek wnucząt ww.

Na potrzeby rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy Kolegium przyjęło wykładnię art. 17 ust 1 pkt 4 oraz ust 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodną z konstytucyjnymi wymogami równego traktowania, czyli bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących, która nakazuje przyjmować, że przesłanką wykluczającą możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może być a priori okoliczność pobierania przez stronę świadczenia przedemerytalnego. O przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w odniesieniu do Wnioskodawczyni, która pobiera wcześniej uzyskane świadczenie przedemerytalne, rozstrzyga bowiem w pierwszej kolejności ocena organu administracji publicznej, co do spełnienia warunków roztoczenia osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny oraz wynikająca ze sprawowania tej opieki rezygnacja z zatrudnienia lub stan niepodejmowanie zatrudnienia.

W konsekwencji SKO uznało, że samo ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego nie prowadzi z góry do wyłączenia z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W rozpoznawanej sprawie znaczenie ma to, że zaprzestanie przez skarżącą wykonywania pracy zarobkowej z dniem 30.04.2020 r. nie było spowodowane koniecznością sprawowania stałej opieki nad ojcem, ponieważ umowa o pracę została rozwiązana z przyczyn dotyczących pracodawcy na skutek likwidacji stanowiska pracy. W tym miejscu podkreślono, że wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności ojca skarżącej został złożony w dniu 28.05.2021 r Od tej daty ustalony został również w jego przypadku znaczny stopień niepełnosprawności. Zatem w przypadku skarżącej rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła przed stwierdzeniem konieczności roztoczenia nad A. W. stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji.

Jednakże organ II instancji wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 17 ust 1 u.ś.r. na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy z powodu konieczności sprawowania opieki. O ile dość łatwo można ustalić związek przyczynowy pomiędzy koniecznością opieki a rezygnacją z zatrudnienia, to ustalenie takiego związku pomiędzy "niepodejmowaniem zatrudnienia" a koniecznością opieki nasuwa szereg trudności. Sytuacja niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w tym przepisie, oznacza wyłącznie niemożność podjęcia pracy z uwagi na konieczność opieki nad określoną osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami leżącymi po stronie wnioskodawcy. Z orzecznictwa sądowo-administracyjnego wynika, że w toku postępowania administracyjnego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organ powinien ustalić, czy strona występująca z żądaniem przyznania jej tego świadczenia znajduje się w takiej sytuacji życiowej i rodzinnej, że gdyby nie sprawowała opieki nad daną osobą niepełnosprawną, a zostałaby jej zaoferowana praca, to byłaby gotowa do jej podjęcia.

W ocenie SKO, skarżąca nie spełnienia przesłanki stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż zakres opieki sprawowanej nad ojcem, jak również charakterystyka schorzeń A. W. nie wyklucza podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej chociażby w mniejszym wymiarze.

Dalej organ odwoławczy podkreślił, że okoliczność, iż w treści orzeczenia o niepełnosprawności znajduje się zapis, zgodnie z którym ojciec odwołującej się wymaga stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie przesądza automatycznie, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad ojcem zostanie przez organ uznany za wykluczający rzeczywistą możliwość jej zatrudnienia. Nie zawsze bowiem osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, będzie wymagać takiej opieki, która pozostawać będzie w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia. Z tego powodu skoro w toku postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie podlegają ocenie, wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności wskazania dotyczące osoby niepełnosprawnej (w kontekście ustalenia zakresu sprawowania rzeczywistej opieki nad taką osobą), to tym samym nie ma podstaw ku temu, aby dla ustalenia charakteru i wymiaru sprawowanej opieki organ miał obowiązek przeprowadzenia przeciwdowodu przeciw treści tego orzeczenia.

Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że sprawowana przez skarżącą opieka nad ojcem, z uwagi na czas i zakres wykonywania koniecznych czynności wspomagających ojca w jego codziennym funkcjonowaniu (biorąc pod uwagę także okoliczność, że skarżąca nie zamieszkuje wspólnie z rodzicami), nie spełnia wymogów opieki, o jakiej jest mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Niezależnie od powyższego, wskazano, że ojciec skarżącej ma jeszcze jedną córkę (siostrę skarżącej) - która jako również obowiązana do opieki nad ojcem - może czynić zadość temu obowiązkowi nie tylko przez sprawowanie opieki osobiście, ale także przez udział w pokrywaniu jej kosztów; odległość nie stanowi w tym zakresie przeszkody.

W skardze od powyższej decyzji SKO w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie:

* naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna świadczenia przedemerytalnego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,

* naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Na wstępie Sąd zaznacza, że korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi na wniosek strony, gdy żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu takiego wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z powołanym w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisem art. 17 ust.1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jak wyżej wskazano, z powołanego art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że jednym z wymogów uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczna rezygnacja/niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad osobą wskazaną w ustawie.

Podkreślenia wymaga, że jak że w przypadku skarżącej rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła przed stwierdzeniem konieczności roztoczenia nad A. W. stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji. Ze skarżącą rozwiązano stosunek pracy z dniem 30.04.2020 r. z przyczyn dotyczących pracodawcy na skutek likwidacji stanowiska pracy, a zatem nie było to spowodowane koniecznością sprawowania stałej opieki nad ojcem. Wymaga też podkreślenia, że wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności ojca skarżącej został złożony w dniu 28.05.2021 r. - zatem rok później od daty zaprzestania wykonywania pracy przez skarżącą.

Rację należy przyznać Kolegium, które uznało, że odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad niepełnosprawnym ojcem a rezygnacją przez nią z podjęcia zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem.

Z analizy akt sprawy wynika, że skarżąca 2 razy dziennie pomaga ojcu w zakresie higieny osobistej, smarowanie kremami przeciw odparzeniom (2 x dziennie), przygotowanie ubrań i ubieranie (2 x dziennie), ćwiczenia fizyczne (co drugi dzień 15-30 minut), mierzenie ciśnienia (3-7 x w tygodniu), mierzenie poziomu cukru (1 x w tygodniu), podawanie leków (2 x dziennie), przygotowanie i podawanie posiłków (4 x dziennie). Opieka nad A. W. polega na: porannym budzeniu, badaniu poziomu cukru jeden raz w tygodniu, pomocy przy porannej toalecie, zmianie odzieży, przygotowaniu i podaniu śniadania oraz leków, wietrzeniu pomieszczeń, sprzątaniu po śniadaniu, pielęgnacji ciała środkami przeciw odleżynom, oklepywaniu, obcinaniu paznokci, pomiarze ciśnienia tętniczego krwi trzy razy w tygodniu, graniu w gry planszowe, przygotowywaniu obiadu, czynnościach porządkowych (w zależności od potrzeby), podaniu obiadu i leków, robieniu codziennych zakupów, przeglądaniu prasy, czytaniu książek choremu i ćwiczeniu pamięci i koncentracji, ćwiczeniach ruchowych, oglądania telewizji, przygotowaniu i podanie kolacji i leków, pomocy w toalecie wieczornej, zmianie odzieży na nocną, sprzątaniu przy kolacji, przygotowaniu do odpoczynku nocnego. Inne czynności wykonywane podczas opieki nad osobą niepełnosprawną to: zamawianie recept w przychodni, wykupienie leków, dojazd do apteki, wizyty lekarskie w razie potrzeby, opłata rachunków, sprawy urzędowe, sprzątanie mieszkania, pranie odzieży.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu, SKO prawidłowo przyjęło, że większość wskazanych powyżej czynności jest wykonywana w każdej rodzinie, również przez osoby pracujące, a ich zakres sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego. Niewątpliwie część z tych czynności (jak np. ćwiczenia fizyczne, zakupy) nie jest wykonywanych codziennie. Do codziennych czynności nie należą również wizyty u lekarza, w aptece, pranie, sprzątanie czy sprawy urzędowe. Rację należy przy tym przyznać Kolegium, że skarżąca sprawując opiekę nad ojcem, poza m.in. pomocą przy porannym budzeniu, czynnościach pielęgnacyjnych i higienicznych, przygotowywaniu i podawaniu posiłków oraz lekarstw, nie wskazuje innych czynności, które uniemożliwiałyby jej podjęcie pracy zarobkowej. Niewątpliwie zatem zakres i rodzaj sprawowanej przez nią opieki nad ojcem nie wyklucza, pomimo posiadania prawa do świadczenia przedemerytalnego, możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd podzielił w niniejszej sprawie stanowisko organu II instancji, że sprawowanie przez skarżącą opieki nad osobą niepełnosprawną (ojcem) nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a co za tym idzie Kolegium prawidłowo przyjęło, że w sprawie występuje brak podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak wskazanego wyżej związku przyczynowo-skutkowego między sprawowaną opieką a rezygnacją (niepodejmowaniem) z zatrudnienia przez skarżącą.

Sąd nie kwestionuje przy tym złego zdrowia ojca skarżącej i konieczności udzielenia mu przez skarżącą wsparcia w codziennych czynnościach, te kwestie bezspornie potwierdza bowiem wskazane orzeczenie o znacznym stopniu niezdolności ojca skarżącej do samodzielnej egzystencji. Niemniej jednak - wbrew zarzutom skargi - nie sposób odmówić racji Kolegium, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się bowiem do celu istnienia świadczenia pielęgnacyjnego, prawidłowo Kolegium podniosło, że system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Oznacza to tym samym, że wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Niewątpliwie pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy, co też trafnie wywiodło Kolegium, wskazując, że w tym stanie sprawy odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem jest w pełni uzasadniona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pełni także podzielił stanowisko Kolegium odwołujące się do ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych w kwestii umożliwienia osobom spełniającym warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierającym, tak jak w przypadku skarżącej świadczenie przedemerytalne, wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno - rentowego (por. np. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2020 r., II SA/Ol 323/20, wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2020 r., I OSK 487/20, CBOSA). Aczkolwiek wskazane kwestie pozostają bez wpływu na wynik niniejszej sprawy z przyczyn szczegółowo przedstawionych powyżej, a dotyczących braku związku przyczynowo-skutkowego między sprawowaniem opieki nad ojcem a rezygnacją przez skarżącą z podjęcia zatrudnienia (lub niepodejmowaniem zatrudnienia).

W nawiązaniu do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 uś.r. należy jeszcze raz wyjaśnić, że możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie wynika z samego faktu wykonywania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem lekarskim o określonej treści, której nie mogą negować organy administracji publicznej, ale z konieczności rezygnacji z zatrudnienia bądź podjęcia pracy zarobkowej z uwagi na niemożność pogodzenia ich z prawnym i moralnym obowiązkiem opieki nad osobą niepełnosprawną. W tym też kierunku prowadzone było w sprawie postępowanie dowodowe przez Kolegium. Jak zasadnie akcentuje się w wyrokach sądów administracyjnych, rolą organów orzekających w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest weryfikacja samej potrzeby zapewnienia osobie niepełnosprawnej pomocy innych osób (w tej kwestii wiążąco wypowiada się właściwy organ w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności) ale weryfikacja zakresu tej pomocy pod kątem wystąpienia sygnalizowanych wyżej przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 398/22).

W zaskarżonej decyzji organ II instancji trafnie ocenił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wykazał istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej strony a sprawowaniem opieki nad ojcem. Organ drugiej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz prawidłowo odmówił stronie ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia z uwagi na niepełnienie wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W nawiązaniu do dalszej argumentacji skargi ukierunkowanej na wykazanie, że opieka nad osobą niepełnosprawną może przybierać formę codziennej troski o zapewnienie osobie niepełnosprawnej podstawowych potrzeb, trzeba odnotować, że codzienne wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawowanie opieki może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Są to okoliczności, które wymagają każdorazowo dokładnego sprawdzenia i uzasadnienia (wyrok NSA z 7 sierpnia 2019 r. I OSK 4023/18).

W konsekwencji nie zostało wykazane, aby skarżąca wykonywała opieką nad ojcem A. W. w sposób stały, ciągły, nieprzerwany, wielogodzinny, gdyż osoba, nad którą sprawowana jest taka opieka nie może w ogóle funkcjonować bez pomocy osoby trzeciej. Potwierdza to nawet fakt odrębnego zamieszkiwania skarżącej w innej miejscowości, gdyż skarżąca przyjeżdża do rodziców celem dokonania niektórych czynności. Z drugiej strony z ustalonego stanu faktycznego m.in. z czynności dokonywanych przez wnioskodawczynię wynika, że stan psychofizyczny ojca nie wymaga stałej, całodobowej opieki osoby trzeciej, gdyż może być on pozostawiony ani chwili bez opieki. Czynności podejmowane względem A. W., mogą być także realizowane przez opiekunkę w ramach usług opiekuńczych (gospodarczych lub pielęgnacyjnych). Nadto do opieki nad rodzicami, a więc także nad ojcem zobowiązana jest również siostra skarżącej (Z. K.), która nawet jak nie może czynić zadość temu obowiązkowi osobiście (ze względu na wykonywana pracę zawodową), to powinna się przyczyniać poprzez pokrywanie kosztów związanych z opieką nad ojcem (usługami opiekuńczymi).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak wyroku.