Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 539/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-09-24 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: odmówiono zmiany postanowienia w sprawie prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 24 września 2018 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 24 września 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T Spółki z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

T Spółka z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry.

W odpowiedzi na zarządzenie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 720 zł, w dniu 7 września 2018 r. wpłynął do Sądu złożony na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Spółka posiada stratę brutto za rok 2017 w wysokości 463.000,95 zł. Rachunki bankowe Spółki zostały zablokowane na poczet wymierzonych kar administracyjnych, co powoduje niemożność opłacenia wpisu. Spółka posiada zobowiązania z tytułu zawartych umów o pracę z dwiema pracownicami. Nadto w formularzu zawarto pisemne oświadczenie o wysokości środków zgromadzonych na dwóch rachunkach bankowych Spółki, na których znajduje się kwota 206,13 zł.

W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia: wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą Spółkę, przedstawiających saldo na tych rachunkach oraz wszystkie operacje finansowe, za ostatnie sześć miesięcy, odpisów rocznych deklaracji podatkowych za rok 2017, składanych przez Spółkę odpisów deklaracji miesięcznych w podatku od towarów i usług oraz w podatku akcyzowym za ostatnie sześć miesięcy, bilansu, rachunku zysków i strat, sprawozdania finansowego za rok 2017, działający w imieniu Spółki prokurent samoistny nadesłał deklaracje podatkowe CIT-8 za lata 2016 i 2017 z załącznikami oraz deklaracje miesięczne VAT-7 za okres od stycznia do czerwca 2018 roku. Jednocześnie podał, iż Spółka nie posiada środków trwałych, które byłyby wykorzystywane przez okres ponad pięciu lat jako środki trwałe, w dniu [...] grudnia 2017 r. rachunek bankowy Spółki został zablokowany na łączną kwotę ponad 644 tys. zł. Spółka nie sporządza raportów kasowych, nie posiada ruchomości o wartości większej niż 5.000 zł, zatrudnia dwie pracownice, z których jedna pobiera wynagrodzenie w kwocie 3.242,91 zł, druga pozostaje na zasiłku chorobowym wypłacanym przez ZUS, zaś wynagrodzenie prezesa zarządu to 10.000 zł brutto miesięcznie.

Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. Nr z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu podmiotom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie tego prawa spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co wynika z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że wnioskodawca ma obowiązek współdziałania w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności celem ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (postanowienia NSA z 27 września 2011 r., II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., I GZ 1/10, http://orzeczenia.gov.pl). Podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (postanowienie NSA z 28 marca 2014 r., I OZ 323/14, z dnia 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14, http://orzeczenia.gov.pl).

Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie w tym przedmiocie skierowano do występującego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy prokurenta samoistnego skarżącej Spółki, które zostało doręczone w dniu 14 września 2018 r. W wyznaczonym terminie nadesłano deklaracje podatkowe CIT-8 za lata 2016 i 2017 z załącznikami oraz deklaracje miesięczne VAT-7 za okres od stycznia do czerwca 2018 roku. Nie nadesłano natomiast (pomimo wskazania w piśmie przewodnim) rocznego sprawozdania finansowego za 2017 rok, bilansu oraz rachunku zysków i strat. Innymi słowy, nie przedłożono odpisów dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość przychodów, kosztów ich uzyskania oraz osiągniętego przez Spółkę dochodu (poniesionej straty) za okres od początku bieżącego roku, wyjaśniając jednocześnie, że Spółka nie sporządza raportów kasowych. Nie wykazano również jakimkolwiek dokumentem faktu zajęcia rachunku bankowych Spółki, jak również nie przedstawiono wyciągów z tych rachunków bankowych.

W tej sytuacji pełna, kompleksowa analiza sytuacji finansowej skarżącej Spółki okazała się niemożliwa. Należy przy tym podkreślić, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866) – czego skarżąca Spółka w niniejszej sprawie, w odniesieniu do zadeklarowanej sytuacji majątkowej nie uczyniła. Jednocześnie w judykaturze przyjmuje się, że niedopełnienie – nawet w części – obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia lub dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienia NSA z 29 stycznia 2015 r., II OZ 58/15, z 9 lipca 2014 r., I OZ 539/14).

Niezależnie jednak od powyższego, jak wynika ze złożonych deklaracji VAT-7, w okresie od stycznia do czerwca 2018 r. Spółka dokonywała regularnego nabycia towarów i usług pozostałych na łączną kwotę 195.221 zł. Wydatkowanie takich kwot uzasadnia tezę o istniejących możliwościach płatniczych Spółki. Pomimo poniesienia straty za 2017 r. oraz zajęcia środków na rachunku bankowym, Spółka nadal prowadzi aktywnie działalność gospodarczą. Przedłożone deklaracje podatkowe za lata 2016 i 2017 pozwalają na stwierdzenie, że Spółka prowadziła działalność znacznych rozmiarów, skoro w zeznaniach podatkowych za te lata deklarowała przychody na poziomie odpowiednio: 7.467.050,41zł i 19.033.247,14 zł oraz dochody w wysokości odpowiednio: 73.460,74 zł i 231.076,55 zł.

O potencjale do gromadzenia środków finansowych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało utraty płynności finansowej i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, http://orzeczenia.gov.pl). Spółka nie wykazała, aby doszło do zawieszenia bądź likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej, czy też do wszczęcia wobec niej postępowania upadłościowego lub naprawczego. Również z informacji KRS dotyczącej Spółki nie wynika, aby zawiesiła ona działalność gospodarczą, ani że podjęto wobec niej czynności w ramach postępowania układowego czy upadłościowego.

Nie wykazano nadto w żaden sposób, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólnika na pokrycie kosztów sądowych, nie jest możliwe. Tymczasem spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (postanowienie NSA z 25 stycznia 2012 r., II FZ 796/11, http://orzeczenia.gov.pl). Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1577 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz., Tom I. Komentarz do art. 1-300 K.s.h.). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (postanowienia NSA z 11 kwietnia 2012 r., II GZ 123/12, z 14 kwietnia 2015 r., II FZ 228/15, z 10 marca 2015 r. II FZ 84/15, z 2 grudnia 2011 r., II FZ 701/11, z 19 lipca 2016 r. I FZ 160/16, http://orzeczenia.gov.pl). Nie bez znaczenia dla oceny powyższej kwestii pozostaje wynikająca z przedłożonego do akt sprawy odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego okoliczność dokapitalizowania spółki ujawniona w tym rejestrze w dniu [...] maja 2018 r., poprzez zmianę umowy spółki polegająca na podwyższeniu wysokość kapitału zakładowego z 10.000 zł do 310.000 zł w drodze zwiększenia liczby udziałów ze 100 o łącznej wartości 10.000 zł do 3100 o łącznej wartości 310.000 zł.

Oceniając zatem sytuację Spółki na podstawie przedłożonych dokumentów uznać należy, iż osiąga ona znaczne przychody (a przynajmniej posiada ku temu potencjał), co jest równoznaczne z utrzymaniem płynności finansowej, mimo deklarowanych trudności związanych z zanotowaną stratą czy też ewentualnym zablokowaniem środków finansowych na rachunku bankowym (czego jednak w niniejszym postępowaniu nie wykazano). Pomimo tego Spółka nadal wydatkuje środki pieniężne wielokrotnie przekraczające należną na obecnym etapie tytułem kosztów sądowych kwotę 720 zł wpisu od skargi. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że do zwykłych kosztów działalności gospodarczej zaliczają się opłaty sądowe. Przedsiębiorca nie może tych wydatków pomijać w planowaniu kosztów swojej działalności, licząc na to, że uzyska dofinansowanie z budżetu państwa. Traktowanie innych kosztów działalności z pierwszeństwem przed kosztami sądowymi nie znajduje żadnego uzasadnienia. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w takim przypadku, gdy podmiot kontynuuje swoją działalność, stanowiłoby nadużycie wnioskowanej instytucji. Opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym.

W konsekwencji wynikająca z art. 246 § 2 p.p.s.a. przesłanka wykazania przez stronę niemożności poniesienia kosztów postępowania nie została spełniona, wobec czego na podstawie art. art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.