Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1210/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz, Sędziowie NSA Maria Myślińska (spr.), Jerzy Sulimierski, Protokolant Anna Wróblewska, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2006 r. r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2004 r. sygn. akt V SA 3435/03 w sprawie ze skargi E. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie z dnia [...]lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 października 2004r. sygn. akt V SA 3435/03 oddalił skargę E. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

Sąd podzielił ustalenia faktyczne i prawne organów obu instancji, z których wynika, że w dniu 26 czerwca 2000 r. według dokumentu nr SAD [...] skarżący dokonał zgłoszenia celnego, wnioskując o objęcie sprowadzonego z Francji samochodu osobowego marki Seat Cordoba CLX wyprodukowanego w 1995 r., nr nadwozia [...], nr silnika 1Y386325, procedurą dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia celnego załączono m.in. fakturę nr 676 z dnia 16 czerwca 2000 r. na kwotę 5.000 FRF, a także opinię techniczną oraz deklarację wartości celnej.

Wraz z pismem z dnia 4 października 2001 r., polskie organy celne otrzymały nadesłane przez francuską administrację celną dokumenty świadczące, iż w dniu dokonywania przedmiotowego zgłoszenia skarżący zadeklarował nieprawidłową wartość importowanego pojazdu. Wśród nich znajdowała się faktura nr [...] z dnia 30 maja 2000 r., wystawiona przez firmę EVM, zgodnie z którą przedmiotowy pojazd został sprzedany skarżącemu za kwotę 12.000,00 FRF.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ celny I instancji decyzją z dnia 13 marca 2003 r. nr [...] uznał za nieprawidłowe ww. zgłoszenie celne i określił wartość przedmiotowego towaru w oparciu o ujawnioną fakturę nr [...] z dnia 30 maja 2000 r., na kwotę 12.000,00 FRF oraz kwotę długu celnego według stawki celnej autonomicznej 35%, min. 1.250 EUR/szt., w wysokości 10.0517, 30 PLN.

Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie decyzją z dnia 14 lipca 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję podkreślił, że dokument wystawiony przez firmę EVM nie był znany organowi celnemu w dniu wydania decyzji, mimo iż istniał wówczas i był istotny dla sprawy, gdyż dotyczył ceny importowanego pojazdu. Ujawniona faktura niewątpliwie dotyczy towaru importowanego wg wskazanego dokumentu SAD. Faktura nadesłana przez francuskie służby celne dotyczy zawarcia umowy sprzedaży pojazdu marki Seat Cordoba CLX wyprodukowanego w 1995 r., nr nadwozia [...], nr silnika [...]i została wystawiona na nazwisko skarżącego.

Zdaniem Sądu ww. dokument został ujawniony przez francuskie służby celne w toku wykonywania czynności sprawdzających, a co za tym idzie polskie organy celne nie miały powodu podważać ich autentyczności. Strona nie przedstawiła podczas składania zgłoszenia celnego wszystkich dokumentów, z których wynikałaby rzeczywista wartość dokonanej transakcji.

Sąd I instancji podkreślił, że z ujawnionego w niniejszej sprawie dowodu (tj. faktury nr A004334) wynika, iż cena należna za przedmiotowy samochód wynosi 12.000,00 FRF. Organ celny nie miał więc obowiązku udowadniania, iż cena ta została przez skarżącego zapłacona, tym bardziej że nie okazał on żadnych dowodów dokumentujących inną płatność, ani jakichkolwiek dowodów przeczących ustaleniom organów celnych.

Sąd I instancji podzielił także stanowisko Dyrektora Izby Celnej w Warszawie co do nieuwzględnienia załączonej przez skarżącego opinii technicznej i zauważył, że opinia ta nie ma zastosowania w niniejszym przypadku. Opinie techniczne mogą posłużyć organowi celnemu do ustalenia wartości jedynie w przypadku, gdy wartość tą ustala się zastępczymi metodami określonymi w art. 25-29 Kodeksu celnego. W niniejszej sprawie wartość celną ustalono na podstawie art. 23 § l Kodeksu celnego, a więc przyjmując za podstawę wartość transakcyjną wynikającą z faktury nr [...]z dnia 30 maja 2000 r.

W konkluzji Sąd stwierdził, że decyzje w niniejszej sprawie zostały wydane na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów celnych i nietrafne są zarzuty skargi naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz zasad prawdy obiektywnej. Mając to wszystko na uwadze, Sąd I instancji na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, jako niezasadną.

Od powyższego wyroku E. Ś. złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Skarżący na podstawie art. 176 w związku z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej: p.p.s.a., wskazał następujące podstawy kasacyjne, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

1) art. 122 oraz art. 187 § l Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, pobieżną ocenę zgromadzonych dowodów, a w szczególności zaniechanie wyjaśnienia, która ze znajdujących się w aktach sprawy faktur odzwierciedla rzeczywistą wartość transakcyjną samochodu marki Seat Cordoba, dlaczego pomiędzy fakturą nr 676 a dokumentem oznaczonym "Facture" [...] zachodzą rozbieżności, tak co do kwot, jak i szaty graficznej oraz która kwota została faktycznie ujawniona w księgowości eksportera i jaka kwota została zapłacona przez importera za przedmiotowy samochód;

2) art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego poprzez zupełnie dowolną i arbitralną ocenę zgromadzonych dowodów, nie znajdującą uzasadnienia w świetle zasad prawidłowego rozumowania, wskazaniach wiedzy oraz doświadczeniu życiowym;

3) art. 122, art. 187 § l oraz art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z 262 Kodeksu celnego w zakresie, w jakim WSA zobowiązany jest, na podstawie art. l § l i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), dalej: p.u.s.a., do kontroli działalności organów administracji pod względem zgodności z prawem i zaakceptowanie zaniechania dokonania przez organy administracji wyjaśnienia wszystkich, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a w konsekwencji zaakceptowaniu ustaleń noszących cechy dowolności, arbitralności i nie znajdujących oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym;

4) art. 145 § l pkt l lit c) p.p.s.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonych decyzji, pomimo naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, wyrażającego się wskazanym powyżej naruszeniem przez organy przepisów art. 122, 187 § l oraz art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego;

5) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy rozstrzygnięcia w takim zakresie, w jakim Sąd uznał, że rzeczywistą wartość transakcyjną samochodu odzwierciedla dokument określony jako "facture" oznaczony symbolem "Réf. [...]", nie zaś inne dowody w sprawie, a zwłaszcza faktura nr 676.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że rozpoznając skargę Sąd I instancji dokonał niezwykle jednostronnej i pobieżnej oceny materiału dowodowego, naruszając jednocześnie zasadę swobodnej jego oceny, a nadto zaakceptował istotne naruszenia przepisów postępowania, których dopuściły się organy administracji celnej. Dokonując oceny materiału dowodowego organy administracji celnej uznały, że zarówno faktura nr 676, jak i deklaracja celna złożona przez skarżącego nie odzwierciedlają rzeczywistej wartości celnej. Zdaniem organów wartość tę odzwierciedla dokument określony jako "faktura nr [...]". W opinii skarżącego organy jednak nie wyjaśniły na czym to rozstrzygnięcie zostało oparte, zaś Sąd dokonując kontroli działania organów administracji zaakceptował powyższe stanowisko, nie wyjaśniając jakimi przesłankami kierował się uznając, że organy słusznie oparły swe rozstrzygnięcie na dokumencie określonym jako "facture" oznaczonej "[...]", a odmawiając wiarygodności przedstawionej przez skarżącego fakturze nr 676.

Dostrzec przy tym należy, że zaakceptowane przez Sąd rozstrzygnięcie organów administracji celnej zostało oparte na dokumentach budzących wątpliwości tak co do ich wiarygodności, jak i treści. Żaden z dokumentów, na których oparto decyzje administracyjne, jak również zaskarżony wyrok nie jest dokumentem oryginalnym. Znajdujące się w aktach kserokopie nie zostały przez nikogo poświadczone. Biorąc pod uwagę powyższą okoliczność zasadnym wydawałoby się ostrożne podejście do ich autentyczności, zwłaszcza w świetle tego, że zarówno organy, jak i Sąd dysponowały w aktach poświadczoną za zgodność z oryginałem kopią faktury nr 676 oraz deklaracji celnej, jak również wobec tego, że autentyczność "faktury nr [...]" była przez skarżącego kwestionowana. Skarżący, już w skardze podniósł, że przedmiotowy dokument nie jest mu znany i nigdy nie stanowił dowodu jakiejkolwiek transakcji zawartej przez niego. Nie sposób pominąć tego, że dokument określony jako "facture" oznaczony symbolem "[...]" nie został przez nikogo podpisany (nie licząc niewiadomego pochodzenia "zygzaku"), zaś na fakturze nr 676 widnieje stosowny podpis i pieczęć firmowa spółki EVM. W tej sytuacji, oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na przedmiotowym dokumencie świadczy o naruszeniu wynikającego z art. 122 Ordynacji podatkowej obowiązku dokładnego wyjaśnienia sprawy, lecz nadto o jednostronnej ocenie materiału dowodowego, co z kolei narusza art. 191 tej ustawy.

Ponadto treść dokumentów załączonych do, jak to określa Sąd "pisma francuskiej administracji celnej z dnia 4. 10.2001 r." jest niewiadoma. Żaden z dokumentów, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia tak organów, jak i Sądu nie został przetłumaczony na język polski. Nie wiadomo zatem w jaki sposób Sąd dokonał weryfikacji rozstrzygnięcia organów administracji celnej, a także w jaki sposób ukształtował własne rozstrzygnięcie na podstawie dokumentów nieznanej treści. Uzasadnione wątpliwości budzi nadto treść, jak to określa Sąd "pisma francuskiej administracji celnej z dnia 4.10.2001 r.". Przedmiotowy dokument również nie zwiera tłumaczenia. Jego treść nie jest znana. Można jedynie domyślać się dlaczego Sąd uznał, że jest to pismo organu celnego. Podobnie niejasny pozostaje charakter dołączonego do pisma zestawienia, w którym widnieje nazwisko skarżącego. W szczególności nie wiadomo co oznaczają cyfry wskazane w dotyczącej skarżącego rubryce i czego dotyczą. Powyższe nieprawidłowości uzasadniają zarzut naruszenia art. 122, 180 §1 oraz 191 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając na uwadze powyższe okoliczności wskazać należy, że zarówno organy administracji celnej, jak i Sąd nie dokonały koniecznej analizy zgromadzonych dokumentów i zaniechały wyjaśnienia podstawowych z punktu widzenia niniejszej sprawy okoliczności. Sąd, kwestionując wiarygodność załączonego do zgłoszenia celnego oryginału faktury nr 676 (której poświadczona kopia znalazła się w aktach) wystawionej na druku firmowym, zawierającej oświadczenie o kraju pochodzenia towaru, opatrzonej pieczęciami firmowymi i podpisem eksportera, a opierając się na kserokopii dokumentu określonego jako "facture" oznaczonego symbolem "[...]" nie dokonał analizy porównawczej obu dokumentów. W szczególności Sąd, nie dokonując tłumaczenia na język polski, nie ustalił treści dokumentu "[...]", nie zweryfikował jaki druk firmowy był stosowany przez francuską firmę EVM w spornym okresie, skąd się biorą różnice w numeracji i szacie graficznej, a przede wszystkim, która z faktur została zaksięgowana w księgowości eksportera i jaka kwota została zapłacona przez importera za przedmiotowy samochód. Powyższe stanowi nie tylko o jednostronnej i subiektywnej ocenie zgromadzonych dowodów, lecz nadto o zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co stanowi o naruszeniu przepisów art. art. 122, 187 §1 oraz 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny.

W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, Sąd naruszył wynikający z art. 141 § 4 p.p.s.a., obowiązek wyjaśnienia podstawy swego rozstrzygnięcia.

Skarżący zaznaczył również, iż zaakceptowane przez Sąd rozstrzygnięcie organów administracji celnej zostało oparte na dokumentach budzących wątpliwości tak co do ich wiarygodności, jak i treści.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Autor skargi kasacyjnej oparł ją na podstawie art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a., jednak sposób sformułowania zarzutów oraz ich uzasadnienia wskazuje na to, że skarga oparta została na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Najdalej idącym zarzutem kasacyjnym jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez zaniechanie uchylenia decyzji pomimo naruszenia przez organy celne przepisów art. 122, 187 § 1, 191 Ordynacji podatkowej w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza powołanie się na dokumenty w języku obcym, a przy tym budzące wątpliwości co do formy i treści, jak również dokumenty, które nie są dokumentami oryginalnymi i nie poświadczonymi za zgodność z oryginałem.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U.99.90.999 ze zm.) język polski jest językiem urzędowym organów wymienionych w tymże przepisie, a więc m.in. sądów, jak i organów celnych.

Zarówno organy celne, jak i Sąd I instancji powołały się na dowody z dokumentów sporządzone w języku francuskim, tj. fakturę nr 676 z dnia 16.06.00 r. (k. 6 akt adm.), fakturę nr A004334 z dnia 30.05.2000 r. (k. 18 akt adm.) oraz pismo z dnia 4.10.2001 r. (k. 16 akt adm.). Wymienione dokumenty sporządzone są w języku francuskim. Dwa z nich określone jako "facture" różnią się zasadniczo w swej formie i treści.

Główny Urząd Celny w piśmie z dnia 12 listopada 2001 r. (k.17 akt adm.) powołał się m.in. na otrzymane od francuskich służb celnych pismo nr AA2000PE469 bez podania daty jego sporządzenia. Pismo z dnia 4 października 2001 r. sporządzone w języku francuskim nie zawiera wyżej wymienionego numeru, nie wiadomo jaka jest jego treść i jaka jest treść oraz data pisma polskiego organu celnego (wniosku), na które udzielono odpowiedzi. Można jedynie domyślać się, że wymieniono w nim faktury związane ze sprzedażą samochodów, ale brak jest w tym piśmie nazwiska skarżącego (wśród 7 pozycji).

Ponadto w aktach sprawy znajdują się 3 dokumenty sporządzone w języku francuskim i niemieckim (k.1-3 akt adm.). Nie wyjaśniono związku wymienionych dokumentów z fakturą przedłożoną przez skarżącego przy zgłoszeniu celnym oraz fakturą nadesłana przez francuskie organy celne, a także różnicy w określeniu miejsca eksportera w dokumencie SAD (rubryka 2-6 ) i dokumencie "Europäische Gemeinschaft"(Lyon-rubryka 2).

Sąd I instancji powołał się również na Protokół 6 stanowiący integralną część Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi (Dz.U. z 27.01.1994 r. Nr 11, poz. 38) dotyczący przekazywania wyników dochodzenia w formie dokumentów, uwierzytelnionych kopii dokumentów, sprawozdań itp., zaznaczając, że zgodnie z art. 11 pkt 2 i 3 mogą być wykorzystane m.in. w postępowaniu sądowym. Jednak aby ocenić te dokumenty pod względem formalnym (art. 8 Protokołu 6) i merytorycznym należy posłużyć się językiem polskim wymaganym przez cyt. ustawie o języku polskim.

Sąd wprawdzie powołał się na "analizę dokumentów", jednak faktycznie analizy tej nie dokonał. Sąd I instancji uznał za niewątpliwy dowód m.in. fakturę nr [...] dlatego, że ujawniona została przez francuskie służby celne prezentując pogląd, iż polskie organy celne nie miały powodu podważać jej autentyczności.

Nie przesądzając rozstrzygnięcia, tego rodzaju stanowisko na tle dokumentów o niewiadomej treści, różniących się w formie i treści nie ocenianych w świetle art. 8 Protokołu 6 zdaje się być przedwczesne.

Z tych wszystkich względów, uznając skargę kasacyjną za zasadną, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.