Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1425/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.2 w zw z art.32
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1425/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 października 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2011 r., sprawy ze skargi A.G., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 6 czerwca 2011 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek od składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 10 stycznia 2011r. A.G. (zwana dalej "skarżącą") wniosła o umorzenie odsetek za zwłokę z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 136 937 zł wyliczonej na dzień 25 czerwca 2010r.

W uzasadnieniu wskazała, że powyższe należności dotyczą zaległości ( w łącznej kwocie 113 435,18 zł) związanych z prowadzoną działalnością jej męża W.G. (Firma Remontowo - Budowlana W.G.). Skarżąca podała, że w związku z trudną sytuacją finansową małżonkowie zaciągnęli kredyt bankowy w wysokości 199 788,75 zł, który został przeznaczony na spłatę:

- umowy pożyczki z dnia 9 grudnia 2009r. w kwocie 33 955,89zł,

- spłatę limitu debetowego w wysokości 34 000 zł,

- spłatę długu wobec siostry i szwagra w kwocie 35 000 zł,

- zaległych zobowiązań męża wobec ZUS w wysokości 25 000 zł,

- zobowiązań wobec osób prywatnych w wysokości 10 000 zł,

- zobowiązań wobec składów budowlanych w wysokości 61 832,86 zł.

Sama skarżąca osiągała dochody netto z umowy o pracę w wysokości 2 628,50 zł oraz z działalności gospodarczej w wysokości 2 988,04 zł netto. Skarżąca podała również, że posiada z mężem umowę o rozdzielność majątkową, przy czym mąż nie pracuje, nie ma szans na znalezienie jakiejkolwiek pracy, nie osiąga żadnych dochodów, jest zarejestrowany jako bezrobotny, leczy się na nadciśnienie tętnicze, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa szyjnego po złamaniu, porażenie lewej struny głosowej, alergie, a także cierpi na dolegliwości układu krążenia i zaburzenia psychiatryczne. Dalej skarżąca wskazywała, że małżonkowie posiadają na utrzymaniu dwoje dorosłych dzieci – studiującą córkę i syna pozostającego w leczeniu po wypadku komunikacyjnym w 2007r. Skarżąca zaznaczyła, że jej obecna sytuacja finansowa uniemożliwia zaciągnięcie kredytu na pokrycie całości zadłużenia wobec ZUS.

Po przeprowadzeniu postępowania, ZUS decyzją z dnia 17 marca 2011r. nr [...] odmówił umorzenia odsetek za zwłokę w zapłacie należności składkowych za prowadzącego działalność gospodarczą w łącznej kwocie 165 080 zł. (naliczonej na dzień złożenia wniosku tj. 17 stycznia 2011r.). W uzasadnieniu organ przytoczył wszystkie zgromadzone w sprawie dokumenty wskazując, że zadłużenie powstało w związku z działalnością gospodarczą w zakresie usług blacharsko- budowlanych W.G., która to działalność była formalnie prowadzona od dnia 6 listopada 1996r. do dnia 9 marca 2009r. (zawieszenie działalności), a ostatecznie została zakończona wykreśleniem z ewidencji z dniem 21 stycznia 2010r. Zadłużenie (określone w decyzji z podziałem na poszczególne typy funduszów) dotyczyło okresu od poszczególnych miesięcy 1999r. lub 2000r. (w zależności od rodzaju składki) do lutego lub marca 2009r. Dodatkowo, jak zaznaczał organ, W.G. prowadził w imieniu swojego syna działalność o podobnym profilu w okresie od dnia 14 czerwca 2006r. do dnia 12 lutego 2010r. (doprowadzając również do zadłużenia tej firmy). W obu przypadkach miało to nastąpić bez wiedzy skarżącej, która z racji, jej zdaniem, wadliwych przepisów, nie była informowana przez ZUS o zaległościach męża. Z dniem 10 lutego 2011r. małżonkowie umową wprowadzili rozdzielność majątkową. Natomiast sama skarżąca rozpoczęła działalność remontowo- budowlaną od dnia 15 lutego 2011r. osiągając z tego tytułu dochody w wysokości 2 988,04 zł netto miesięcznie niezależnie od dochodów z tytułu umowy o pracę – zatrudnienia w charakterze nauczycielki (2 803,11 zł). Małżonkowie nie posiadali zadłużenia z tytułu należnych podatków, terminowo opłacali również wydatki związane z kosztami utrzymania czteroosobowej rodziny. Dodatkowo z dochodów skarżącej opłacane były raty kredytowe w wysokości 2 152,58 zł miesięcznie (kredyt hipoteczny zaciągnięty w styczniu 2011r. w wysokości 273 619,50 zł) przeznaczone na spłatę wcześniejszą kredytu hipotecznego w wysokości 199 000zł, zadłużenia męża i syna, a także kredytu w wysokości 33 000 zł oraz pożyczki z pracy w kwocie 8 000 zł. Organ nie negował stanu zdrowia męża i syna skarżącej, wskazywał jednak, że skarżąca nie przedstawiła aktualnych dowodów na ponoszone koszty leczenia. Organ ustalił również, że małżonkowie są współwłaścicielami nieruchomości – budynku mieszkalnego – wyodrębnionego lokalu o pow. 94,10m2 położonego w M., przy czym na części należącej do W.G. dokonano zabezpieczenia hipotecznego na poczet zaległości ZUS za okres od maja 1999 do grudnia 2007r.

W ocenie ZUS w sprawie znajdowały zastosowanie przepisy art. 28 ust. 2 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.) zezwalające, co do zasady, na umorzenie zaległości (w tym przypadku odsetek za zwłokę) jedynie w przypadku "całkowitej nieściągalności" zaległości. Dodatkowo zastosować należało §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365).

W ocenie organu, brak było tzw. "całkowitej nieściągalności", co uniemożliwiało umorzenie zaległości w oparciu o ww. art.28 ust.2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a to z uwagi na fakt, że zaległości te zostały zabezpieczone na majątku W.G. (nieruchomym i ruchomym) stąd formalnie możliwa byłaby egzekucja z tego majątku.

Rozważając natomiast przesłanki umorzenia z §3 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. organ zaznaczał, iż pomimo dużych trudności finansowych, sytuacja skarżącej jest stabilna, a mąż i syn, pomimo problemów zdrowotnych, potencjalnie nie są pozbawieni możliwości dodatkowego zatrudnienia. Organ zaznaczył też, że niemożliwym jest umorzenie odsetek za zwłokę skoro nie zostały w ogóle umorzenie zaległości główne (wniosek w tym zakresie został rozpatrzony negatywnie decyzją z dnia 19 października 2010r. nr [...]). Dodatkowo, organ zaznaczył, że skoro skarżąca spłaca innych wierzycieli to umorzenie prowadziłoby do nadania prymatu innym wierzycielom kosztem ZUS.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podtrzymała wszystkie dotychczasowe twierdzenia, wskazując, że wymieniona w decyzji nieruchomość jest w rzeczywistości domem rodzinnym teściów, do którego małżonkowie dobudowali piętro – przekształcone w odrębny lokal. Skarżąca wskazała też, że rzeczywiste zadłużenie wobec ZUS wynosi ok. 250 tys. złotych (należność główna zabezpieczona hipotecznie oraz odsetki). Wyjaśniła też, że umowa małżeńska jest związana z faktem iż mąż jako dłużnik wobec ZUS nie uzyskałby kredytu hipotecznego, zatem teściowie w drodze darowizny przenieśli na nią własność ich lokalu mieszkalnego celem zabezpieczenia kredytu hipotecznego. Skarżąca opisała ponownie, że zaciągnięte kredyty i pożyczki ( odpowiednio w wysokości: 273 612,50 zł, 33 000zł, 8 000 zł i 7 000 zł) w rzeczywistości zostały przeznaczone na spłatę dotychczasowych kredytów, należnych prowizji bankowych, a także części zadłużenia wobec ZUS. Skarżąca zaprzeczyła, aby mąż posiadał wymieniony w decyzji majątek ruchomy w postaci samochodów o łącznej wartości 30 000 zł. Podkreśliła też, że ewentualna egzekucja z majątku nieruchomego w praktyce byłaby skuteczna jedynie w niewielkiej części. Odnosząc się do potencjalnych możliwości zarobkowych męża – skarżąca wskazała, że z powodu wypadku w 2000r. – mąż z zawodu mechanik obróbki skrawaniem – nie może pracować fizycznie; prowadził więc działalność gospodarczą, ale w sposób nieudolny, generując niemal od początku zadłużenie. Podobnie syn, z uwagi na nabyte schorzenia nie mógł ani pracować, ani kontynuować dotychczasowego kierunku studiów. Córka studiuje natomiast na kierunku dziennym i nie ma możliwości podjęcia pracy. Skarżąca przyznała, że jej dochody miesięczne wynoszą ok. 5 700 zł, (co uniemożliwia jej korzystanie z pomocy MOPS-u), ale faktycznie są one znacznie mniejsze z uwagi na miesięczne obciążenia z tytułu spłaty kredytów i pożyczek (w wysokości 4 171,61zł). Dodała też, że obawia się, że za 3 lata będzie musiała przejść na emeryturę.

Decyzją nr [...] z dnia 6 czerwca 2011r. ZUS uchylił w całości poprzednią decyzję (w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 165 080 zł) i odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenie społeczne za osoby prowadzące działalność gospodarczą w kwocie 30 386 zł (wymieniono szczegółowo w jakich kwotach i na jakie fundusze) oraz w kwocie 113 212 zł z tytułu odsetek za zwłokę na ubezpieczenia za pracowników. Co do odsetek za składki z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej organ powtórzył dotychczasową argumentacje wskazując, że brak jest podstaw, aby uznać, że ewentualna egzekucja z majątku nieruchomego nie doprowadzi do zaspokojenia ZUS w całości ( a wiec brak było przesłanki "całkowitej nieściągalności"). Nadto, zaznaczył organ, ocena czy ewentualna egzekucja jest zasadna i przyniesie wymierne korzyści należy do wierzyciela, a nie do dłużnika. Organ wskazał też, że skoro skarżąca ponosi niemałe koszty związane ze studiami córki – to córka powinna podjąć próby zatrudnienia w celu obniżenia wydatków na jej studia lub partycypowania w kosztach utrzymania rodziny. Co do choroby męża i syna – organ wskazał, że fakty te mogłyby stanowić przesłankę umorzenia gdyby powodowały ograniczenie możliwości zarobkowych skarżącej, a tak nie było w rozpatrywanej sprawie. Odnosząc się natomiast do zaległości związanych z odsetkami od składek pracowniczych, organ ponownie wskazał na brak możliwości ich umorzenia z uwagi na brak przesłanki "całkowitej ściągalności". Wskazał też, że jego zdaniem, w granicach uznania administracyjnego, mieści się odmowa umorzenia odsetek z uwagi na ich rekompensacyjny charakter. W przedmiotowej sprawie miałoby to znaczenie bowiem odsetki rekompensowałyby organowi konieczność przekazania zaległych składek finansowanych przez ubezpieczonych pracowników na otwarte fundusze emerytalne wraz z odsetkami. W tej sytuacji niemożność (z mocy prawa) umorzenia zaległości finansowanych przez pracowników uzasadniała również niemożność umorzenia odsetek za zwłokę.

W wniesionej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji ponownie opisała swoją trudną sytuację finansową. W jej ocenie, organ miał wybór czy umorzyć należność główną w całości lub w części czy też umorzyć jedynie odsetki w całości lub w części (ponownie przywołała przy tym na poparcie swojej tezy wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2006r. I UK 240/05). Zdaniem skarżącej, nieruchomość zabezpieczała faktycznie jedynie należność główną, a więc w odniesieniu do odsetek można było przyjąć "całkowitą nieściągalność". Skarżąca podkreślała, że w praktyce egzekucja doprowadzi jedynie do ściągnięcia odsetek (z uwagi na prymat zaliczania wpłat w pierwszej kolejności na odsetki), co spowoduje dalsze naliczanie odsetek, a ostatecznie pozbawi skarżącą i jej rodzinę środków do życia. W ocenie skarżącej, organ na skutek błędnej wykładni ww. art.28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ww. §3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne odmówił umorzenia zaległości z tytułu odsetek za zwłokę uznając, że w sprawie nie występuje "całkowita nieściągalność" zaległości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając brak całkowitej nieściągalności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu, możliwym jest częściowe lub w całości umorzenie odsetek za zwłokę od składek regulowanych ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, a finansowanych przez wnioskodawcę umorzenia, niezależnie od tego czy umorzeniu podlegają same należności główne (czy to z uwagi na odmowę organu – wierzyciela, czy też brak prawnej możliwości umorzenia z uwagi na inne źródło finansowania należności głównych). Możliwe jest też takie umorzenie ( i to w zakresie zarówno zaległości głównej jak i odsetek za zwłokę) skierowane wyłącznie do osoby zobowiązanej solidarnie - małżonka płatnika składek.

Tok postępowania organu polegać będzie, w pierwszej kolejności na badaniu, czy w sprawie wystąpiły przesłanki ww. art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych lub ww. §3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a następnie, w drugiej kolejności – w razie wystąpienia tych przesłanek – na wydaniu decyzji w przedmiocie umorzenia lub odmowy umorzenia zaległości.

Decyzja ta, w tym zakresie, należy jednak do sfery tzw. swobodnego uznania organu, co z jednej strony nie oznacza dowolności prowadzenia przez ten organ postępowania i oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego (zasadność rozważanych przesłanek umorzenia oraz tok postępowania administracyjnego podlega kontroli sadu administracyjnego, który może uchylić zaskarżone decyzje), z drugiej strony, sąd administracyjny nie posiada uprawnień do nakazania, w drodze sprawowanej kontroli, umorzenia zaległości, zgodnie z wnioskiem strony postępowania.

Negatywna ocena organu wniosku skarżącej o umorzenie odsetek (zaakceptowana na obecnym etapie przez Sąd) nie wyklucza jednak możliwości ponownego starania się o umorzenie w przypadku zmiany okoliczności w sytuacji osobistej lub finansowej skarżącej.

Przechodząc do szczegółowego rozważenia argumentów skargi, Sąd podkreśla, że akceptuje w pełni pogląd Sądu Najwyższego (na który powoływała się skarżąca), że możliwym jest odrębne orzekanie o umorzeniu odsetek za zwłokę niezależnie od bytu należności głównej. W powoływanym wyroku z dnia 7 kwietnia 2006r. I UK 240/05 przedmiotem sporu był pogląd organu, że zgodnie z art.28 ust.1 w zw z art.28 ust.4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych niedopuszczalne jest częściowe umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne poprzez umorzenie kwoty odsetek i opłaty dodatkowej z wyłączeniem kwoty należności głównej. W uzasadnieniu powyższego zarzutu organ wskazał, iż z art. 28 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, iż należności z tytułu składek, na które składają się składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i opłata dodatkowa, są wzajemnie związane w ten sposób, że częściowe umorzenie należności z tytułu składek powoduje proporcjonalne umorzenie należności ubocznych wymienionych w powołanym przepisie. Przepis ten stanowi bowiem, iż umorzenie składek powoduje również umorzenie odsetek. Na tej podstawie organ rentowy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi drugiej instancji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy nie zaakceptował argumentacji organu podnosząc, że: "umorzeniu niektórych należności z tytułu składek nie sprzeciwia się art. 28 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten rozstrzyga jedynie, iż w przypadku umorzenia należności z tytułu składki bezprzedmiotowe jest dochodzenie należności z tytułu odsetek za zwłokę oraz dodatkowej opłaty. Składka ma bowiem - w obecnym systemie ubezpieczeń społecznych - podstawowe znaczenie. Przepis art. 28 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie wyłącza jednak zastosowania art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który wyraźnie dopuszcza możliwość umarzania poszczególnych należności z tytułu składek w całości lub w części. Mając zaś na względzie okoliczność, iż każda z należności wymienionych w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest należnością z tytułu składek, brak podstaw do przyjęcia stanowiska reprezentowanego przez organ rentowy w niniejszej sprawie".

W rozpoznawanej sprawie, zwłaszcza na etapie powtórnego rozpoznania sprawy, organ nie zanegował powyższego poglądu. Akcentował jedynie wpływ odmowy umorzenia należności głównej na zasadność odmowy umorzenia odsetek za zwłokę, ale wyłącznie z tego powodu, że odmowa umorzenia należności głównej (zwłaszcza w przypadku odsetek za zwłokę z tytułu przekazania składek finansowanych przez pracowników) powodowała konieczność wyrównania przez ZUS (rekompensaty) ciężaru odsetek należnych otwartym funduszom emerytalnym z tytułu opóźnień w przekazywaniu im (nie umorzonych) zaległych składek.

W ocenie Sądu, taka argumentacja organu nie naruszała żadnego z ww. przepisów powołanych w skardze, a także nie naruszała zasady swobodnego uznania. Umorzenie w takiej sytuacji odsetek za zwłokę praktycznie nie tylko pozbawiałoby ZUS należnych wpływów (przeznaczonych na zasadzie solidarności na wypłaty świadczeń emerytalno – rentowych innych ubezpieczonych), ale dodatkowo powodowałoby utrzymanie dodatkowych obciążeń organu niezawinionych przez ZUS bo spowodowanych przez powstałe zaległości z tytułu składek pracowniczych przez męża skarżącej.

Odnosząc się natomiast do podstawowej argumentacji skarżącej opartej na wykazaniu istnienia "całkowitej nieściągalności" to zauważyć należy, że formalnie skarżąca jest współwłaścicielką (razem z mężem) mieszkania przy ul. D. w M. (o czym sama wspominała, że powstało ono z nadbudowy budynku teściów) oraz jedyną właścicielką mieszkania znajdującego się w tym samym budynku tj. pod adresem ul. D. Wprawdzie dokumenty (odpis z ksiąg wieczystych) uprawdopodabniają twierdzenia skarżącej, że drugie mieszkanie otrzymała ona w darowiźnie od teściów wyłącznie w celu uzyskania zabezpieczenia na zaciągnięte kredyty bankowe (stosowne wpisy o podstawie nabycia lokalu i wielkość oraz data wpisanych hipotek); niemniej jednak skarżąca ani nie wykazała, ani też nie uprawdopodobniła, że suma zadłużenia w ZUS (jak podała ok. 250 tys. zł) przewyższa wartość nieruchomości jej i jej męża pomniejszoną o faktyczną wartość zadłużenia w bankach (z akt i twierdzeń skarżącej wynika, że kredyt bankowy jest spłacany na bieżąco z dochodów skarżącej). Powyższe oznacza, że formalnie rację miał ZUS przyjmując, iż teoretycznie możliwa jest egzekucja z nieruchomości, a więc brak jest możliwości uznania, iż doszło w sprawie do "całkowitej nieściągalności".

Sąd przy tym podkreśla, że docenia wysiłek skarżącej w podejmowaniu starań zmierzających do spłaty zadłużenia wobec ZUS, w tym także wysiłek rodziców W.G., którzy przekazali swoje mieszkanie synowej na zabezpieczenie zobowiązań bankowych zaciągniętych w celu sfinansowania spłaty zaległości składkowych. Powyższe nie oznacza jednak, że Sąd uzna sposób oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego przez ZUS za błędny.

Zgodnie z ww. art.28 ust.3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych "całkowita nieściągalność" umożliwiająca umorzenie zachodzi wyłącznie gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Przepis ww. art.28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest tak skonstruowany, że nie dopuszcza innych przesłanek uznania zaległości za "całkowicie nieściągalne". Żadna zaś z ww. przesłanek nie została przez skarżącą chociażby uprawdopodobniona.

Odnosząc się natomiast do twierdzeń skarżącej o możliwościach spłaty jedynie odsetek, co w praktyce powodowałoby ponowne ich naliczanie – to pogląd ten jest błędny.

Zgodnie z znajdującym w sprawie zastosowanie §19 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 78 poz. 465 ze zm.) wprawdzie w pierwszej kolejności z wpłat pokrywa się koszty upomnienia i koszty egzekucyjne ale pozostałe zaległości (składki i odsetki) rozliczane są proporcjonalnie zgodnie z kolejnością: fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne (§19 ust.1 ww. rozporządzenia). Następnie pozostałą część wpłaty rozlicza się proporcjonalnie na pokrycie należnych składek i odsetek za zwłokę na fundusz rentowy, fundusz chorobowy i fundusz wypadkowy, proporcjonalnie do należności poszczególnych funduszy objętych danym tytułem wykonawczym (§19 ust.2 ww. rozporządzenia). Z kolei wpłaty na pokrycie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, objętych danym tytułem wykonawczym, w pierwszej kolejności pokrywa się koszty upomnienia, koszty egzekucyjne, a następnie składki i odsetki za zwłokę (§19 ust.4 ww. rozporządzenia).

Jak wynika z przytoczonych powyżej przepisów nie jest tak, że wszelkie wpłaty na poczet zadłużenia w pierwszej kolejności przekazywane są na odsetki, a następnie na zaległość główną. Rozliczenie dokonywane jest bowiem proporcjonalnie (z uwzględnieniem jedynie pierwszeństwa kosztów upomnienia i egzekucyjnych) począwszy od zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności (§13 ww. rozporządzenia) i kolejności ww. funduszy.

Mając powyższe na względzie Sąd nie uznał również i w tej części zarzutów skargi za zasadne.

Rozważając natomiast prawidłowość oceny dokonanej przez organ czy spełnione zostały przesłanki z ww. § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. to zauważyć należy, że przepis ten umożliwia umorzenie należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo przyjął, że (m.in. dzięki "przejęciu" działalności gospodarczej męża i jej kontynuowaniu, a także zaciągnięciu kredytów bankowych ) sytuacja finansowa skarżącej, wprawdzie jest trudna, ale stabilna. W ocenie Sądu, powyższe ustalenia organu, nie są sprzeczne z zebranymi w sprawie dowodami. Sąd zaznacza przy tym, że ww. §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. wymienia jedynie przykładowo (w odróżnieniu do ww. art.28 ust.3 ustawy) przypadki umożliwiające umorzenie zaległości, ale też w sprawie takie, inne niż wymienione w ww. przepisie, okoliczności nie wystąpiły. W szczególności, nie wystąpiło zjawisko "pętli odsetkowej", co sugerowała skarga – choć niewątpliwie wielkość zadłużenia jest znaczna.

Zasadne też były uwagi ZUS o braku wpływu stanu zdrowia męża i syna skarżącej na jej możliwości zarobkowe – co potwierdza chociażby fakt kontynuowania działalności gospodarczej męża w sposób przynoszący zyski. Przejęcie ciężaru zobowiązań męża, pomimo uznania Sądu dla postawy skarżącej, nie stanowi jednak podstawy do uznania, że organ naruszył wymienione w skardze przepisy.

Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił na zasadzie art.151 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.