Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 50/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 105
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2020 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpadów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uchyliło w całości decyzję Zastępcy Naczelnika Wydziału Kształtowania Środowiska, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., nr [...], zobowiązującą firmę "A" z siedzibą w S. do zagospodarowania na własny koszt odpadów o kodzie 19 12 11 * /(inne odpady(w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów zawierające substancje niebezpieczne/, przetrzymywanych na naczepach o nr rejestracyjnych: [...] oraz [...] na parkingu przy ul. [...] w K. oraz zobowiązującą do przekazania odpadów do zagospodarowania firmie "B" Sp. z o. o. z siedzibą w D. oraz do dostarczenia do Urzędu Miasta K. – Wydziału Kształtowania Środowiska karty przekazania odpadów niezwłocznie po przyjęciu odpadów przez uprawnionego odbiorcę, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty przekazania odpadów i umarzającą postępowanie organu w pierwszej instancji wobec bezprzedmiotowości z przyczyn podmiotowych. Decyzja podlegała natychmiastowemu wykonaniu.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] r. podczas kontroli przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w K. (WIOŚ) dwóch środków transportujących odpady, zatrzymanych w rejonie ulicy [...] w B. (teren eksploatacji kruszywa z likwidowanego nasypu kolejowego) - obszarze użytkowanym przez "C" z o.o. z siedzibą w B. przy ul. [...] stwierdzono naruszenie przepisów określonych w art. 24a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2019 r. poz. 701 z późn. zm. – dalej "ustawa o odpadach"). W naczepach zatrzymanych pojazdów znajdowały się mieszaniny odpadów składających się z tworzyw sztucznych, gumy, zanieczyszczonych tkanin (czyściwo),drewna, elementów ze strzępienia pojazdów (wykładziny, elementy wygłuszające pojazdów, elementy karoserii z tworzyw sztucznych, tapicerka, części wyposażenia samochodów), wymieszane w sposób uniemożliwiający ich rozdzielenie bez użycia specjalistycznej linii sortowniczej. Przedstawione dokumenty przewozowe określały transport odpadów innych niż stwierdzone w przewożonym ładunku o kodzie 08 01 12. Odpady zostały przetransportowane na teren w B. w rejonie ul. [...] użytkowany przez "B" z o.o., gdzie miały być porzucone.

WIOŚ ustalił, że odpady ze względu na skład i właściwości fizykochemiczne powinny być oznaczone kodem 19 1211*/inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów zawierające substancje niebezpieczne/. Posiadaczem odpadów o kodzie 19 12 11* znajdujących się na naczepach o numerach rejestracyjnych [...] oraz [...] jest firma "A" z siedzibą przy ul. [...] , [...] S. (spółka), która przekazała przedmiotowe odpady przewoźnikowi nie posiadającemu stosownych decyzji na gospodarowanie odpadami. W myśl art. 24b ust.2 ustawy o odpadach, to spółka jest zobowiązana do zagospodarowania na własny koszt odpadów znajdujących się na zatrzymanych naczepach

W toku postępowania organ I instancji ustalił, że spółka nie posiada wymaganych prawem zezwoleń na zbieranie odpadów i pozwolenia zintegrowanego dla instalacji służącej do magazynowania odpadów, a w związku z powyższym nie ma możliwości zwrócenia odpadów znajdujących się na naczepach na teren nieruchomości w S. przy ul. [...]. W kwestii zagospodarowania odpadów przy ul. [...] w J. wystąpiono do firmy spółki o przesłanie aktualnego stanu magazynowego hali, w której są już zgromadzone odpady. Spółka nie przesłała żądanych informacji, a na podstawie informacji WIOŚ stwierdzono, że na zatrzymanych naczepach z znajduje się ponad 120 Mg odpadów niebezpiecznych. Dalej organ I instancji stwierdził, że w świetle obowiązujących przepisów instalacja służąca do magazynowania odpadów niebezpiecznych o pojemności powyżej 50 Mg powinna być objęta pozwoleniem zintegrowanym, którego spółka nie posiada.

Postanowieniem z dnia [...] r. Prokuratura Rejonowa w J. wszczęła śledztwo w sprawie składowania na terenie magazynu należącego do spółki przy ul. [...] w J. odpadów chemicznych, niewłaściwie oznakowanych w postaci 48 beczek z zawartością nieustalonej substancji w takich warunkach, że mogło to zagrażać życiu lub zdrowiu człowieka łub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza łub powierzchni ziemi łub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach. Równolegle postępowanie prowadzi Prokuratura Okręgowa w K. . Kontrola Śląskiego WIOŚ w spółce - Oddział w J. wykazała m.in., iż spółka eksploatuje w J. instalację do magazynowania odpadów niebezpiecznych o całkowitej pojemności ponad 50 Mg, a pomimo wcześniejszych zaleceń Inspektorów WIOŚ dotyczących weryfikacji posiadanego zezwolenia na zbieranie odpadów spółka nie złożyła wniosku o zmianę przedmiotowej decyzji. Stwierdzono, że spółka wystąpiła do Prezydenta Miasta J. w dniu [...]r. z wnioskiem o udzielenie pozwolenia zintegrowanego dla instalacji magazynowania odpadów niebezpiecznych o całkowitej pojemności ponad 50 Mg w związku z prowadzoną działalnością zbierania odpadów, jednakże postępowanie jest na etapie uzupełniania braków formalnych wniosku. Skoro zatem spółka nie posiada wymaganego prawem pozwolenia zintegrowanego dla instalacji magazynowania odpadów niebezpiecznych w hali przy ul. [...] w J. , to nie ma możliwości organizacyjnych i technicznych pozwalających właściwie zagospodarować odpady znajdujące się na zatrzymanych naczepach Organ I instancji ustalił, że firma "C" w D. posiada możliwości techniczne i organizacyjne pozwalające właściwie zagospodarować odpady o kodzie 08 01 11* w instalacji do termicznego przetwarzania. W związku z powyższym organ I instancji zobowiązał spółkę do zagospodarowania przedmiotowych odpadów decyzją z dnia [...] r.

Spółka złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji zarzucając wydanie zaskarżonej decyzji bez podstawy prawnej w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 i 3 jej sentencji oraz naruszenie zasad postępowania administracyjnego , w tym, art. 7 K.p.a , art. 77 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 28 K.p.a. w związku z art. 24b ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U z 2016 r. poz.1987 – dalej "ustawa"). Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania I instancji w stosunku do spółki jako podmiotu niebędącego stroną w sprawie, względnie uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz o wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji, wskazało że stroną w postępowaniu zakończonym decyzją organu I instancji była spółka "A" sp. z o.o. z siedzibą w S. . Podmiot ten był adresatem tej decyzji. W toku postępowania odwoławczego przed Kolegium postanowieniem z dnia [...]r., sygn. akt: [....], Sąd Rejonowy dla K. w K. , VIII Wydział Gospodarczy do spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych, ogłosił upadłość dłużnika spółki "A" z siedzibą w S. i wyznaczył syndyka w osobie D. G.. Kolegium wskazało, że w myśl art. 144 ust. 1 art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 498 ze zm.- dalej "u.p.u.") po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. W myśl ust. 2 ww. artykułu postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że stroną postępowań administracyjnych, dotyczących masy upadłości upadłej spółki jest syndyk, który działa na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym, co wprost wynika z brzmienia przywołanego powyżej art. 144 ust. 2 u.p.u. w sprawie organ I instancji prowadził postępowanie - od momentu jego zainicjowania aż do zakończenia decyzją - z udziałem spółki "A" z siedzibą w S. . Kolegium wskazało, że w postępowaniu administracyjnym zawsze musi uczestniczyć strona, a skierowanie aktu administracyjnego do podmiotu nie będącego w sprawie stroną i prowadzenie postępowania z udziałem takiego podmiotu stanowi naruszenie art. 29 K.p.a. Z uwagi na okoliczności stanu faktycznego sprawy - zmiana podmiotu mającego interes prawny w sprawie w rozumieniu art. 28 K.p.a., uzasadnione stało się, w ocenie Kolegium, uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania w sprawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 105 § 1 K.p.a. jako bezprzedmiotowego. Decyzja organu I instancji została skierowana bowiem do podmiotu - spółki, który nie może być stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego i postępowanie w sprawie nie może się toczyć z jej udziałem.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. Prokurator Okręgowy w K. zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 105 § 1 K.p.a. polegające na - błędnym przyjęciu, że skoro zaskarżona decyzja organu I instancji została skierowana do "A" z siedzibą w S. , która po wydaniu ww. decyzji postawiona została w stan upadłości, a więc do podmiotu, który nie może być stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego to ww. decyzja stała się bezprzedmiotowa z przyczyn podmiotowych, podczas gdy - stosownie do treści art.144 ust. 1 i 2 w zw. z art. 145 ust. 1 i art. 61 u.p.u. w prawa i obowiązki upadłego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym masy upadłości ww. spółki w ww. sprawie o zobowiązanie jej do zagospodarowania odpadów, zakończonym zaskarżoną decyzją wstąpił syndyk masy upadłości spółki "A" w upadłości z siedzibą w S. , a w konsekwencji

2.naruszenie art. 10 § 1 K.p.a, dające podstawę do wznowienia postępowania poprzez rozpoznanie sprawy bez udziału syndyka masy upadłości spółki "A" w S. , jako strony postępowania oraz

3.naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. polegające na uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w całości, podczas gdy, po dopuszczeniu do udziału w sprawie syndyka, należało uchylić tylko pkt 1 zaskarżonej decyzji i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy, wskazując jako zobowiązanego do zagospodarowania wymienionych decyzją odpadów, syndyka masy upadłości spółki "B" w upadłości z siedzibą w S. . Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącego decyzję Kolegium uznać należy za błędną. Ogłoszenie upadłości likwidacyjnej strony skutkuje zawieszeniem z urzędu postępowania cywilnego, jeżeli dotyczy ono masy upadłości (art. 174 par. 1 pkt 4 k.p.c.). Dalsze postępowanie może toczyć się tylko z udziałem syndyka, którego wzywa się do udziału w sprawie w miejsce upadłego. W opinii skarżącego skoro przepisy dotyczące postępowania cywilnego oraz postępowania polubownego nakazują wprost zawieszenie postępowania dotyczącego masy upadłości po postawieniu jego strony w stan upadłości to, na zasadzie analogii, również w postępowaniu administracyjnym należy sięgnąć po art. 97 par. 1 pkt 3 K.p.a., który nakazuje organowi administracji publicznej zawieszenie postępowania, gdy strona utraciła zdolność do czynności prawnych. Stwierdził, że orzekający w analizowanej sprawie organ administracyjny II instancji, niezwłocznie po powzięciu wiadomości o postawieniu w stan upadłości spółki "A" w S. , powinien z urzędu zawiesić prowadzone postępowanie, a następnie, po ustaleniu osoby syndyka masy upadłości tej spółki, wezwać go do udziału w sprawie i podjąć zawieszone postępowanie. W efekcie tych działań, zamiast zaskarżonej decyzji organ winien wydać decyzję uchylającą decyzję organu I instancji w jej pkt 1 jednocześnie orzekając w tym zakresie co do istoty sprawy poprzez wskazanie jako osoby zobowiązanej do zagospodarowania odpadów - syndyka masy upadłości spółki. Zamiast tego, naruszając ww. przepisy prawa, organ uchylił decyzję I instancji w całości i umorzył postępowanie w całości bez udziału strony postępowania, którą w niniejszej sprawie, z mocy prawa, jest syndyk masy upadłości spółki "B" w upadłości, z siedzibą w S. . W tym stanie rzeczy uchylenie zaskarżonej decyzji jest konieczne, gdyż umożliwi organowi administracyjnemu konwalidowanie postępowania odwoławczego w zakresie zapewnienia udziału w nim stron, poprzez wezwanie do udziału w sprawie w charakterze strony syndyka masy upadłości spółki w upadłości, a następnie wydanie decyzji merytorycznej, w której jako zobowiązany do zagospodarowania odpadów wskazany zostanie ten syndyk.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach podtrzymało swoją dotychczasową argumentację, wnosząc o oddalenie skargi.

Również syndyk masy upadłości wniósł o oddalenie skargi podzielając stanowisko Kolegium.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") stanowi zaś, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 105 § 1 K.p.a. uchylająca decyzję organu I instancji i umarzająca postępowanie w sprawie z powodu jej bezprzedmiotowości. Podkreślało, że w trakcie postępowania odwoławczego spółka została postawiona w stan upadłości i został wyznaczony syndyk masy upadłości. Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. występuje wówczas, gdy odpada jeden z elementów takiego postępowania, zarówno o charakterze podmiotowym, jak i przedmiotowym. Jednocześnie decyzja o umorzeniu obligatoryjnym postępowania administracyjnego jest decyzją związaną. Organ administracji publicznej, stwierdzając zaistnienie określonych prawem przesłanek - jak w tej sprawie - zobligowany jest do wydania decyzji o umorzeniu postępowania (por. J. Hauser, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2018). Organ jest zobowiązany do umorzenia postępowania, co też prawidłowo uczynił.

Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest oznaczenie konsekwencji procesowych powstania stanu upadłości strony postępowania administracyjnego w toku postępowania administracyjnego przed organem drugiej instancji. W tym zakresie Kolegium stwierdziło, że postępowanie należy umorzyć jako bezprzedmiotowe ze względów podmiotowych. Prokurator w skardze wskazał z kolei, że należało zawiesić postępowanie z urzędu, a następnie po ustaleniu osoby syndyka masy upadłości spółki, wezwać go do udziału w sprawie i podjąć zawieszone postępowanie.

Stosownie do treści art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j Dz.U. z 2020 r., poz.1228 – dalej "u.p.u."), po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że w postępowaniach dotyczących masy upadłości legitymowanym do występowania w nich jest jedynie syndyk masy upadłości. Postępowania dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka lub przeciwko niemu, a syndyk takie postępowania prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Upadły zachowuje legitymację jedynie w sprawach, które nie dotyczą masy upadłości (vide wyrok SN z 14 października 2016 r., I CSK 714/15).Jednocześnie Sąd Najwyższy, podzielając stanowiska wyrażone w doktrynie, wielokrotnie stwierdził, że postępowanie dotyczy masy upadłości lub przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, jeżeli jego wynik mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej przez wierzycieli upadłego, bez różnicy, czy chodzi w nich o pozycje czynne lub bierne masy upadłości, jak też bez różnicy, czy sprawa jest sprawą o świadczenie, ukształtowanie lub ustalenie, jeżeli tylko wynik postępowania mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej przez wierzycieli upadłego (wyrok SN z 14 lutego 2003 r., IVCKN 1750/00, PB 2003/7-8, s. 25; uchwała SN z 24 maja 2002 r., III CZP 25/02,OSNC 2003/7-8, poz. 94; uchwała SN z 10 lutego 2006 r., III CZP 2/06, OSP 2008/6,poz. 71)" (Paweł Janda, Prawo upadłościowe. Komentarz, wyd. III, publ. LEX/el.2019). W tym kontekście nie powinno budzić wątpliwości, że wynik niniejszego postępowania mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej przez wierzycieli upadłego, skoro zobowiązana spółka celem wykonania decyzji organu I instancji winna zagospodarować przedmiotowe odpady na własny koszt, a zatem uprawomocnienie ww. decyzji doprowadziłoby w dalszej kolejności do powstania kolejnego zobowiązania po stronie upadłej spółki.

W kontekście powyższego warto zwrócić uwagę na wyrażoną w art. 10 K.p.a. zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, która nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się codo zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować wiele uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami K.p.a. (np. art. 78 § 1, art. 79), natomiast w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (por. art.81). (wyrok NSA z 20.01.2005 r., OSK 1755/04, ONSA WSA 2005/6, poz. 111). Przez udział w postępowaniu należy rozumieć udział strony w całym ciągu czynności przygotowawczych postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ administracji publicznej. Zaniechanie przez organ administracji obowiązków wynikających dlań z art. 10 § 1 i art. 131 K.p.a. nie za każdym, więc razem skutkuje zaistnieniem podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a." (tak wyrok NSA z 16 stycznia 2019 r. IIOSK 326/17, LEX nr 2624499). W rozpoznawanej sprawie, gdyby Kolegium zawiesiło postępowanie, a następnie po ustaleniu osoby syndyka upadłości spółki, wezwało go do udziału w sprawie, jak to sugeruje prokurator w skardze, wówczas to syndyk masy upadłości miałby prawo jedynie do złożenia skargi na decyzję organu II instancji, pozbawiony byłby zaś prawa do złożenia odwołania na decyzję organu I instancji mimo, że to on byłby podmiotem wskazanych w owej decyzji zobowiązań. Powyższe rozwiązanie byłoby sprzeczne z zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu, jak również z zasadą dwuinstancyjności postępowania, na co zresztą słusznie zwróciło uwagę Kolegium. W świetle treści skargi, należy również podkreślić, że ogłoszenie upadłości nie ma wpływu na zdolność prawną oraz zdolność do czynności prawnych upadłej spółki. Spółka nadal pozostaje podmiotem praw i obowiązków wynikających ze stosunków prawnych nawiązanych przed ogłoszeniem upadłości, jednakże traci jedynie prawa zarządu majątkiem wchodzącym do masy upadłości, zachowując zarazem pełne prawo zarządu nad majątkiem, który do masy upadłości nie wchodzi. Zdaniem Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie będzie miał zatem zastosowania art. 97 § 1 pkt 3 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że organ prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie, dlatego skargę należało oddalić na mocy art. 151 p.p.s.a.


ZDANIE ODRĘBNE

UZASADNIENIE

Zdanie odrębne do wyroku WSA w Gliwicach z dnia 3 września 2020 r.

sygn. akt II SA/Gl 50/20

1. Wyrokiem z dnia 3 września 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 50/20 WSA w Gliwicach oddalił skargę wniesioną przez prokuratora na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...]uchylającą decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] r. nr [...] zobowiązującą firmę "A" z siedzibą w S. do zagospodarowania na własny koszt odpadów.

2. Sąd oddalając skargę podzielił stanowisko Kolegium, zgodnie z którym sprawa podlegała umorzeniu ze względów na jej bezprzedmiotowość wyrażającą się w skierowaniu decyzji do podmiotu nie będącego strona postępowania. Argumentacja Kolegium była następująca: skoro wobec adresata decyzji zobowiązującej z [...] r. Sąd ogłosił upadłość i wyznaczył syndyka, to stroną postępowania, stosowanie do art. 144 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo upadłościowe powinien być syndyk masy upadłości, a nie "A" . Tym samym kwestionowana decyzja organu I instancji dotyczy praw i obowiązków podmiotu, który na etapie postępowania odwoławczego nie może być stroną postępowania, w ramach którego decyzja ta była wydana. Skierowanie zaś rozstrzygnięcia do podmiotu nie będącego stroną w sprawie i prowadzenie postępowania z jego udziałem stanowi naruszenie art. 29 k.p.a. Jak stwierdza Kolegium, zmiana podmiotu dysponującego interesem prawnym w sprawie czyni zasadnym uchylenie decyzji oraz umorzenie postępowania w sprawie.

3. Skarżący prokurator wskazuje na naruszenie art. 105 § 1 k.p.a., bowiem w jego ocenie sprawa nie stała się bezprzedmiotowa ze względu na postanowienia art. 144 ust. 1 i 2 w zw. z art. 145 ust. 1 i art. 61 ustawy z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (dalej: pr. up.), zgodnie z którymi w prawa i obowiązki upadłego w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym masy upadłości, wstępuje syndyk masy upadłości "A" .

4. Sąd podzielił stanowisko Kolegium, podkreślając w szczególności to, że po ogłoszeniu upadłości postępowanie administracyjne dotyczące masy upadłości może być prowadzone wyłącznie wobec syndyka. Syndyk działa w postępowaniu na rzecz upadłego, natomiast w imieniu własnym. Upadły zachowuje legitymację jedynie w sprawach, które nie dotyczą masy upadłości. Natomiast wynik przedmiotowego postępowania mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej przez wierzycieli upadłego, skoro spółka została zobowiązana do zagospodarowania odpadów na własny koszt. To z kolei powoduje powstanie zobowiązania po stronie upadłej.

5. Trzeba zgodzić się z poglądem Sądu co do tego, że wynik przedmiotowej sprawy miałby wpływ na stan masy upadłości, a tym samym sprawa ta pozostaje w zakresie hipotezy art. 144 ust. 1 pr. up., który stanowi: Po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Jako takie, a więc dotyczące masy upadłości rzeczone postępowanie powinno być zatem prowadzone przeciwko syndykowi.

6. Stosownie do art. 144 ust. 2 pr. up. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Dwie istotne uwagi nasuwają się po analizie tego przepisu: po pierwsze – syndyk, który wstępuje w miejsce upadłego, działa nie we własnym interesie prawnym, ale w interesie prawnym upadłego (na rzecz upadłego); po wtóre – w postępowaniu działa jednak w imieniu własnym. W doktrynie prawa cywilnego przyjmuje się, że w takim układzie upadły zachowuje legitymację materialną, natomiast syndyk dysponuje jedynie legitymacją formalną (bo nie o jego prawa tu chodzi). Mamy tu do czynienia z konstrukcją określaną jako podstawienie procesowe (W. Broniewicz, Stanowisko syndyka upadłości w procesach z jego udziałem, PiP 1993/2, s. 43), a ściślej rzecz ujmując jedną z form tego podstawienia - subrogacja, polegająca na tym, że posiadanie uprawnienia do występowania w procesie przez osobę trzecią powoduje utratę uprawnienia do występowania w postępowaniu przez podmiot stosunku prawnego (por. szerzej o legitymacji materialnej i formalnej (D. Chropoński w komentarzy do art. 144 pr. up., pod reg. A.Witosza, WKP 2017, teza 2). Pogląd taki akceptowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo, WSA w Warszawie w wyroku z 10 października 2016 r. VIII SA/Wa 58/16 7 (LEX nr 2149044. CBOSA) stwierdza: Użyte w art. 144 ust. 1 ustawy z 2003 r. - Prawo upadłościowe wyrażenie, że postępowania (w tym administracyjne) dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu, oznacza, iż upadły, będąc stroną w znaczeniu materialnym, pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma więc bezwzględny charakter. Syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy, który zgodnie z art. 144 ust. 2 w/w ustawy prowadzi je w imieniu własnym, ale na rzecz upadłego. Jednocześnie traci tę legitymację procesową z dniem uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego.

7. Na gruncie postępowania cywilnego taka zmiana podmiotu legitymowanego do udziału w postępowaniu prowadzi do obligatoryjnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 174 § 1 pkt. 4 k.p.c. Sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli postępowanie dotyczy masy upadłości, masy układowej lub masy sanacyjnej i ogłoszono upadłość lub wszczęto wtórne postępowanie upadłościowe albo ustanowiono zarządcę w postępowaniu restrukturyzacyjnym.

W k.p.a., co prawda, brak odpowiednika tego przepisu, ale nie oznacza to, że nie znajdziemy podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego w takim przypadku. W myśl art. 97 § 1 pkt. 3 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych.

Utrata przez upadłego legitymacji formalnej, w wyniku ogłoszenia upadłości i wyznaczenia syndyka, oznacza w istocie utratę przez niego (upadłego) w takim zakresie, w jakim uzyskuje legitymację formalną syndyk (na zasadzie subrogacji). Upadły zostaje pozbawiony zdolności do podejmowania działań w procesie, a więc części swojej zdolności do czynności prawnych.

8. Wobec tego, ogłoszenie przez Sąd upadłości spółki i wyznaczenie syndyka, co prowadzi do pozbawienia upadłej możliwości występowania w postępowaniu i wstąpienia w jej miejsce syndyka, nie może skutkować umorzeniem postępowania w przedmiotowej sprawie, a jedynie zawieszeniem postępowania odwoławczego do czasu pojawienia się w nim syndyka masy upadłości. Wbrew temu co twierdzi organ odwoławczy oraz Sąd, syndyk nie jest stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Interes prawny, stanowiący podstawę uznania za stronę, ma dalej upadła spółka, zaś syndyk działa za upadłą (na jej rzecz), nie mając własnego interesu prawnego. Posiada, jak to wynika z powyższych uwag, jedynie legitymację formalną.

9. Z tych względów nie podzielam stanowiska Sądu (jak i Kolegium), bowiem postępowanie, skoro była w nim cały czas strona, nie stało się bezprzedmiotowe.