Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3275/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6251 Warunki techniczne nadawania programów radiowych i telewizyjnych (częstotliwość)
Skarżony organ: Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2015 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na rzecz skarżącego W. K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] czerwca 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek W. K. ("skarżący") w sprawie stwierdzenia nadpłaty w kwocie 23.400,00 zł z tytułu opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego z dnia [...] października 2004 r.

Ww. postanowienie zostało wydane w następującym stanie prawnym i faktycznym.

W dniu [...] października 2004 r. Prezes Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty wydał na rzecz W. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...], pozwolenie radiowe nr [...], ważne do dnia [...] września 2014 r.

Pismem z dnia [...] marca 2006 r. Urząd Komunikacji Elektronicznej poinformował W. K. o wysokości opłat za II, III i IV kwartał 2006 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Z treści tego pisma wynika, że opłata za II kwartał 2006 r. za uprawnienie, o którym mowa powyżej, wynosiła 1.400,00 zł - z terminem zapłaty do dnia [...] kwietnia 2006 r., opłata za III kwartał 2006 r. za uprawnienie, o którym mowa powyżej, wynosiła 1.400,00 zł - z terminem zapłaty do dnia [...] lipca 2006 r., natomiast opłata za IV kwartał 2006 r. za uprawnienie, o którym mowa powyżej, wynosiła 1.400,00 zł - z terminem zapłaty do dnia [...] października 2006 r.

W dniu [...] kwietnia 2006 r. Strona wpłaciła na rachunek Urzędu Komunikacji Elektronicznej 1.400,00 zł tytułem opłaty za II kwartał 2006 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie ww. pozwolenia radiowego.

W dniu [...] sierpnia 2006 r. W. K. wpłacił na rachunek Urzędu Komunikacji Elektronicznej 1.400,00 zł tytułem opłaty za III kwartał 2006 r., zaś w dniu [...] listopada 2006 r. Strona wpłaciła na rachunek Urzędu Komunikacji Elektronicznej kwotę 1.400,00 zł tytułem opłaty za IV kwartał 2006 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r.

Pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. Urząd Komunikacji Elektronicznej poinformował W. K. o wysokości rocznej opłaty za 2007 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Z treści tego pisma wynika, że ww. roczna opłata wynosiła 5.600,00 zł, przy czym opłata za I kwartał 2007 r. za uprawnienie, o którym mowa powyżej, wynosiła 1.400,00 zł - z terminem zapłaty do dnia [...] stycznia 2007 r., opłata za II kwartał 2007 r. za uprawnienie, o którym mowa powyżej, wynosiła 1.400,00 zł - z terminem zapłaty do dnia [...] kwietnia 2007 r., opłata za III kwartał 2007 r. za uprawnienie, o którym mowa powyżej, wynosiła 1.400,00 zł z terminem zapłaty do dnia [...] lipca 2007 r., natomiast opłata za IV kwartał 2007 r. za uprawnienie, o którym mowa powyżej, wynosiła 1.400,00 zł - z terminem zapłaty do dnia [...] października 2007 r.

W dniu [...] lutego 2007 r. Strona wpłaciła na rachunek Urzędu Komunikacji Elektronicznej kwotę 5.600,00 zł tytułem rocznej opłaty za 2007 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r.

Zaś pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. Urząd Komunikacji Elektronicznej poinformował W. K. o wysokości rocznej opłaty za 2008 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego. Z treści tego pisma wynika, że ww. roczna opłata wynosiła kwotę 5.600,00 zł, przy czym opłata za I kwartał 2008 r. za uprawnienie, o którym mowa powyżej, wynosiła 1.400,00 zł - z terminem zapłaty do dnia [...] stycznia 2008 r., opłata za II kwartał 2008 r. za uprawnienie, o którym mowa powyżej, wynosiła 1.400,00 zł - z terminem zapłaty do dnia [...] kwietnia 2008 r., opłata za III kwartał 2008 r. za uprawnienie, o którym mowa powyżej, wynosiła 1.400,00 zł z terminem zapłaty do dnia [...] lipca 2008 r., natomiast opłata za IV kwartał 2008 r. za uprawnienie, o którym mowa powyżej, wynosiła 1.400,00 zł - z terminem zapłaty do dnia [...] października 2008 r.

W dniu [...] stycznia 2008 r. Strona wpłaciła na rachunek Urzędu Komunikacji Elektronicznej kwotę 5.600,00 zł tytułem rocznej opłaty za 2008 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Urząd Komunikacji Elektronicznej poinformował W. K. o zmianie wysokości opłat za II, III i IV kwartał 2006 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Z treści tego pisma wynika, że opłata za II kwartał 2006 r. za uprawnienie, o którym mowa powyżej, uległa zmniejszeniu o kwotę 975,00 zł, opłata za III kwartał 2006 r. za uprawnienie, o którym mowa powyżej, uległa zmniejszeniu o kwotę 975,00 zł oraz opłata za IV kwartał 2006 r. za uprawnienie, o którym mowa powyżej, uległa zmniejszeniu o kwotę 975,00 zł.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Urząd Komunikacji Elektronicznej poinformował Stronę o zmianie wysokości rocznej opłaty za 2007 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Z treści tego pisma wynika, że ww. roczna opłata uległa zmniejszeniu o kwotę 3.900,00 zł, przy czym każda z rat kwartalnych tej opłaty rocznej uległa zmniejszeniu o kwotę 975,00 zł.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Urząd Komunikacji Elektronicznej poinformował W. K. o zmianie wysokości rocznej opłaty za 2008 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Z treści tego pisma wynika, że ww. roczna opłata uległa zmniejszeniu o kwotę 3.900,00 zł, przy czym każda z rat kwartalnych tej opłaty rocznej uległa zmniejszeniu o kwotę 975,00 zł.

Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. Urząd Komunikacji Elektronicznej poinformował Stronę o zmianie wysokości rocznej opłaty za 2007 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Z treści tego pisma wynika, że ww. roczna opłata uległa zwiększeniu o kwotę 1.700,00 zł, przy czym każda z rat kwartalnych tej opłaty rocznej uległa zwiększeniu o kwotę 425,00 zł.

Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. Urząd Komunikacji Elektronicznej poinformował W. K. o zmianie wysokości rocznej opłaty za 2008 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Z treści tego pisma wynika, że ww. roczna opłata uległa zwiększeniu o kwotę 1.700,00 zł, przy czym każda z rat kwartalnych tej opłaty rocznej uległa zwiększeniu o kwotę 425,00 zł.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Strona zwróciła się do Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, nazywanego dalej "Prezesem UKE", z wnioskiem o stwierdzenie nadpłat w kwocie 23.400,00 zł z tytułu opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Do ww. pisma z dnia [...] kwietnia 2014 r. zostały dołączone "ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty" z dnia [...] marca 2012 r. oraz "ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty" z dnia [...] kwietnia 2012 r., w których Urząd Komunikacji Elektronicznej został wezwany do zapłaty kwoty 23.400,00 zł z ustawowymi odsetkami, w tym: 1) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] maja 2006 r. do dnia zapłaty, 2) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] sierpnia 2006 r. do dnia zapłaty, 3) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] listopada 2006 r. do dnia zapłaty, 4) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] lutego 2007 r. do dnia zapłaty, 5) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] maja 2007 r. do dnia zapłaty, 6) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] sierpnia 2007 r. do dnia zapłaty, 7) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] listopada 2007 r. do dnia zapłaty, 8) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] lutego 2008 r. do dnia zapłaty, 9) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] maja 2008 r. do dnia zapłaty, 10) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] sierpnia 2008 r. do dnia zapłaty, 11) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] listopada 2008 r. do dnia zapłaty, 12) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] lutego 2009 r. do dnia zapłaty, 13) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] maja 2009 r. do dnia zapłaty, 14) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] sierpnia 2009 r. do dnia zapłaty, 15) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] listopada 2009 r. do dnia zapłaty, 16) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] lutego 2010 r. do dnia zapłaty, 17) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] maja 2010 r. do dnia zapłaty, 18) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] sierpnia 2010 r. do dnia zapłaty, 19) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] listopada 2010 r. do dnia zapłaty, 20) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] lutego 2011 r. do dnia zapłaty, 21) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] maja 2011 r. do dnia zapłaty, 22) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] sierpnia 2011 r. do dnia zapłaty, 23) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] listopada 2011 r. do dnia zapłaty, 24) kwoty 975,00 zł z odsetkami od dnia [...] lutego 2012 r. do dnia zapłaty.

Pismem z dnia [...] maja 2014 r. Prezes UKE wezwał Stronę w trybie art. 64 § 2 K.p.a. do uzupełnienia braków formalnych pisma z dnia [...] kwietnia 2014 r. przez przedłożenie: 1) oryginału albo prawidłowo uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. w sprawie o stwierdzenie oraz zwrot nadpłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości, 2) informacji o adresie zamieszkania W. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...].

Pismem z dnia [...] maja 2014 r. W. K. uzupełnił braki formalne pisma z dnia [...] kwietnia 2014 r.

W dniu [...] czerwca 2014 r. Prezes UKE wydał na rzecz Strony postanowienie, w którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia:

1) nadpłaty z tytułu opłaty za II kwartał 2006 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r., powstałej w dniu [...] kwietnia 2006 r.,

2) nadpłaty z tytułu opłaty za III kwartał 2006 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r., powstałej w dniu [...] sierpnia 2006 r.,

3. nadpłaty z tytułu opłaty za IV kwartał 2006 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r., powstałej w dniu [...] listopada 2006 r.,

4) nadpłaty z tytułu rocznej opłaty za 2007 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r., powstałej w dniu [...] lutego 2007 r.,

5) nadpłaty z tytułu rocznej opłaty za 2008 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r., powstałej w dniu [...] stycznia 2008 r.

W uzasadnieniu ww. postanowienia Prezes UKE wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, o którym jest mowa w art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, określa przepis art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Mając zatem na uwadze treść przepisu art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdzić należy, iż prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstała nadpłata. Mając powyższe na względzie, Prezes UKE stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż:

1) uprawnienie W. K. do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłat z tytułu:

a) opłaty za II kwartał 2006 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r., powstałej w dniu [...] kwietnia 2006 r.,

b) opłaty za III kwartał 2006 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r., powstałej w dniu [...] sierpnia 2006 r.,

c) opłaty za IV kwartał 2006 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r., powstałej w dniu [...] listopada 2006 r.,

wygasło z dniem [...] grudnia 2011 r.,

2) uprawnienie Strony do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty z tytułu rocznej opłaty za 2007 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r., powstałej w dniu [...] lutego 2007 r., wygasło z dniem [...] grudnia 2012 r.,

3) uprawnienie W. K. do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty z tytułu rocznej opłaty za 2008 r.za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r., powstałej w dniu [...] stycznia 2008 r., wygasło z dniem [...] grudnia 2013 r.

Z powyższych względów Prezes UKE uznał, że Strona złożyła wniosek o stwierdzenie ww. nadpłat po upływie terminu, wynikającego z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, i wydał postanowienie z dnia [...] czerwca 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w części dotyczącej stwierdzenia ww. nadpłat.

Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r., W. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Prezesa UKE z dnia [...] czerwca 2014 r. We wniosku tym Strona zarzuciła Prezesowi UKE:

1) naruszenie art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej przez jego niezastosowanie, "co doprowadziło do konkluzji, iż w ustalonym stanie faktycznym strona nie miała prawa do żądania stwierdzenia nadpłaty",

2) naruszenie art. 21, art. 70, art. 77 oraz art. 79 Ordynacji podatkowej przez błędną wykładnię i zastosowanie, co skutkowało niewłaściwym określeniem terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty,

3) błędną subsumcję stanu prawnego pod istniejący stan faktyczny, co miało wpływ na określenie terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. K. wskazał, iż Prezes UKE niewłaściwie przyjął, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zgodnie bowiem z linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, "przedawnienie zobowiązania podatkowego nie powoduje niemożliwości wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nadpłaty, skoro istotą sprawy w tym przypadku jest stwierdzenie, czy część kwoty zapłaconej jako podatek faktycznie nie jest podatkiem należnym (m. in. wyrok NSA z dnia 02 marca 2012 r. w sprawie o sygn. akt II FSK1982/11)". Jak wskazała Strona, w uzasadnieniu ww. wyroku Sąd stwierdził, iż złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty tuż przed upływem przedawnienia zobowiązania podatkowego powodowałoby niemożność orzekania o nadpłacie wraz z upływem terminu przedawnienia, skoro istotą sprawy byłoby określenie zobowiązania podatkowego".

W dalszej części uzasadnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. K. wskazał, iż dokonał terminowej zapłaty opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Jak zauważył, Urząd Komunikacji Elektronicznej poinformował go o zmianie wysokości rocznych opłat za uprawnienie, o którym mowa powyżej, dopiero w piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r., a następnie w piśmie z dnia [...] lipca 2012 r. Wobec powyższego, zdaniem Skarżącego, dopiero od daty [...] sierpnia 2011 r. Strona mogła podjąć czynności zmierzające do stwierdzenia nadpłaty oraz uzyskania jej zwrotu. Jak wskazał Skarżący, w celu uzyskania zwrotu nadpłaty wystosował dwukrotnie wezwania do zapłaty zwrotu nadpłaconej opłaty.

W dalszej części uzasadnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. K. podniósł, iż nawet w przypadku zastosowania pięcioletniego terminu przedawnienia, biorąc pod uwagą, że opłaty za prawo do wykorzystywania częstotliwości nakładane są przez upoważniony do tego organ w drodze wydawanej decyzji - pozwolenia radiowego, powinien być on liczony od dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz [...] lipca 2012 r., w których informacja o zmianie wysokości została doręczona stronie. Jako że, strona działała w zaufaniu do organu i przeświadczeniu o poprawności określonej przez organ wysokości opłaty określonej w pozwoleniu radiowym". Skarżący wskazał także, iż zgodnie z art. 21 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania lub doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Doręczenie W. K. pisma ze zmienioną wysokością należnej opłaty należy uznać, w ocenie Skarżącego, za datę powstania nowego zobowiązania podatkowego, opiewającego na nową kwotę.

W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozparzenie sprawy Strona podniosła również, że w dniach [...] marca 2012 r. oraz [...] kwietnia 2012 r. złożyła wniosek o zwrot nadpłaty, co mogło skutkować przerwaniem biegu terminu przedawnienia uprawnienia do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

W dniu [...] sierpnia 2014 r. Prezes UKE wydał postanowienie, w którym utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] czerwca 2014 r.

W uzasadnieniu ww. postanowienia Prezes UKE wskazał, na mocy przepisu art. 188 ustawy Prawo telekomunikacyjne, przepisy rozdziałów 5-9 działu III Ordynacji podatkowej, w tym przepisy regulujące instytucję nadpłaty, stosuje się do opłat, o których mowa w art. 183 - 185 ustawy Prawo telekomunikacyjne, odpowiednio. W tym zakresie odwołując się do rozumienia tego terminu w orzecznictwie sądowym wywiódł, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa pozwała na stosowanie ich wprost, na dokonywanie modyfikacji stosownie do wymagań innego zakresu stosowania, jak również na odrzucenie tych przepisów, jako nieprzystosowanych do nowego zakresu stosowania".

Z uwagi zatem na treść:

1) art. 188 zd. 1 ustawy Prawo telekomunikacyjne,

2) art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej,

3) odpowiednio stosowanego art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej,

4) art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej,

jak również z uwagi na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2012 r. (sygn. akt I FSK 1487/11), w którym Sąd stwierdził, iż: "Za nadpłatą stosownie do art. 72 § 1 pkt 1 O.p. uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Za dzień powstania nadpłaty zgodnie z art. 73 § 1 pkt 1 O.p. uważa się dzień zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. Istnienie wobec tego nadpłaty nierozerwalnie związane jest z dokonaniem jej zapłaty, a nie jedynie wykazywaniem określonej kwoty zobowiązania podatkowego w deklaracji", powtórzył pogląd, że uprawnienie W. K. do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłat za określone w jego wniosku okresy wygasło, ta zaś okoliczność obligowała Prezesa UKE do zastosowania przepisu art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do przywołanego przez Skarżącego w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. (sygn. akt: II FSK 1982/11), Prezes UKE wskazał, iż teza tego wyroku odnosi się do sytuacji, gdy wniosek o stwierdzenie nadpłaty został złożony przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania, zaś decyzja rozstrzygająca ten wniosek została wydana po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie, gdyż w tym przypadku wniosek o stwierdzenie nadpłaty został złożony po upływie terminu przedawnienia zobowiązania.

Odnosząc się do zawartego w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowiska Skarżącego, zgodnie z którym ".Zgodnie z art. 21 Ordynacji Podatkowej zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania lub doręczenie decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Doręczenie stronie pisma ze zmienioną wysokością należnej opłaty w świetle obowiązujących przepisów prawnych należy uznać za datę powstania nowego zobowiązania podatkowego opiewającego nową kwotę", Prezes UKE wskazał, że ww. pisma zostały skierowane do Strony w związku z przeprowadzoną przez Urząd Komunikacji Elektronicznej weryfikacją prawidłowości obliczenia wysokości rocznych opłat za lata 2006 - 2011 za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Wskazane w ww. pismach "zmiany" dotyczące wysokości rocznych opłat za lata 2006 - 2011 za uprawnienie, o którym mowa powyżej, nie były spowodowane zmianą treści pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r., czy zmianą treści przepisów prawa, na podstawie których należało obliczyć wysokość tych opłat, lecz stanowiły korektę błędnego obliczenia wysokości rocznych opłat, o których mowa powyżej i nie są decyzjami, o których mowa w art. 21 Ordynacji podatkowej.

Zgodnie bowiem z przepisem art. 188 ustawy Prawo telekomunikacyjne, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do opłat, o których mowa w art. 183 - 185 ustawy Prawo telekomunikacyjne, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziałów 5-9 działu III Ordynacji podatkowej. Uprawnienia organów podatkowych określone w tych przepisach przysługują Prezesowi UKE. Wymienione w art. 188 ustawy Prawo telekomunikacyjne rozdziały 5-9 działu III Ordynacji podatkowej obejmują przepisy od art. 51 do art. 80 Ordynacji podatkowej. Zdaniem organu z powyższego wynika, że art. 21 Ordynacji podatkowej, na który Strona powołała się w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, znajduje się poza zakresem odesłania zawartego w art. 188 ustawy Prawo telekomunikacyjne. Oznacza to, że Prezes UKE nie stosuje przepisów art. 21 Ordynacji podatkowej, a co za tym idzie, nie wydaje - w odniesieniu do opłat, o których jest mowa w art. 183 - 185 ustawy Prawo telekomunikacyjne - decyzji określających albo ustalających zobowiązanie podatkowe.

Co więcej, pisma te nie zostały sporządzone przez organ administracji publicznej, tj. przez Prezesa UKE. W konsekwencji, pisma te nie zawierają oznaczenia organu administracji publicznej (Prezesa UKE), brak jest również na nich podpisu Prezesa UKE albo osoby upoważnionej do wydawania w jego imieniu decyzji. Mają one jedynie charakter informacji, nie stanowią natomiast, wbrew twierdzeniom Skarżącego, rozstrzygnięcia o wysokości zobowiązania podatkowego.

Prezes UKE wskazał także, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że pismem z dnia [...] marca 2012 r., zatytułowanym: "Ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty", spółka jawna działająca pod firmą: [...] sp. j. wezwała Urząd Komunikacji Elektronicznej do zapłaty kwoty 23.400,00 zł z tytułu "wierzytelności powstałych z obowiązku zwrotu nadpłat potwierdzonych wystawionymi fakturami VAT (...) nr: od [...] do [...] ". Do ww. pisma z dnia [...] marca 2012 r. zostało dołączone pełnomocnictwo dla adwokata M. N. do występowania w imieniu [...] sp. j. w [...] w sprawie przeciwko Urzędowi Komunikacji Elektronicznej - Delegaturze w [...] o zapłatę.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika także, że pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r., zatytułowanym: "Ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty", W. K. wezwał Urząd Komunikacji Elektronicznej do zapłaty kwoty 23.400,00 zł z tytułu "wierzytelności powstałych z obowiązku zwrotu nadpłat potwierdzonych wystawionymi fakturami VAT (...) nr: od [...] do [...]. In fine ww. pisma Strona oświadczyła, że "brak reakcji na niniejsze ostateczne wezwanie, w postaci spłaty całej należności głównej wraz z odsetkami, spowoduje wystąpienie przez wierzyciela na drogę postępowania sądowego, co obciąży Dłużnika dodatkowymi kosztami". Do ww. pisma z dnia [...] kwietnia 2012 r. zostało dołączone pełnomocnictwo dla adwokata M. N. do występowania w imieniu W. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...] w sprawie o zapłatę przeciwko Urzędowi Komunikacji Elektronicznej.

Jak zauważył organ, wezwanie do zapłaty z dnia [...] marca 2012 r. zostało skierowane do Urzędu Komunikacji Elektronicznej przez spółkę jawną działającą pod firmą: [...] sp. j., a zatem przez podmiot inny niż strona niniejszego postępowania.

Odnosząc się natomiast do pisma W. K. z dnia [...] kwietnia 2012 r. Prezes UKE stwierdził, że pismo to nie stanowiło wniosku o stwierdzenie nadpłaty, o którym jest mowa w art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, a którego złożenie skutkowałoby zachowaniem przez Stronę terminu do wniesienia wniosku o stwierdzenie nadpłat powstałych w latach 2007 - 2008.

Wskazał również, że osobną kwestią od biegu terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty jest kwestia biegu terminu prawa do zwrotu nadpłaty.

Zgodnie z przepisem art. 80 § 1 Ordynacji podatkowej, prawo do zwrotu nadpłaty podatku wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu. W nauce prawa wskazuje się, że nadpłata najpierw musi powstać, następnie musi upłynąć termin jej zwrotu i następnie, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej zwrotu, rozpoczyna bieg omawiany 5-letni termin, po upływie którego wygasa prawo do zwrotu nadpłaty. Jego upływ skutkuje tym, że nadpłata nie tylko nie może być zwrócona podatnikowi, ale też zaliczona na poczet zaległości oraz bieżących i przyszłych zobowiązań podatkowych (L. Etel, Komentarz do art. 80 ustawy - Ordynacja podatkowa. Lex, stan prawny 15 stycznia 2013 r.).

Poza wypadkami określonymi w art. 73 § 2 oraz w art. 74 Ordynacji podatkowej wysokość nadpłaty określa organ podatkowy. W odniesieniu do opłat, o których jest mowa w art. 185 ustawy Prawo telekomunikacyjne, uprawnienie takie przysługuje - na mocy art. 188 tej ustawy - Prezesowi UKE. Z uwagi na fakt, że nadpłaty, których dotyczy niniejsze postępowanie, nie zostały stwierdzone ani określone w drodze decyzji Prezesa UKE, nie rozpoczął się bieg terminu zwrotu nadpłat, określony w art. 77 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, (w przypadku nadpłat, które stwierdza albo określa Prezes UKE, jest to termin 30 dni od dnia wydania decyzji). Ponieważ zaś termin, o którym jest mowa w art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, wygasł przed dniem złożenia przez Stronę wniosku o stwierdzenie nadpłat, W. K. nie może skutecznie żądać wydania decyzji stwierdzającej nadpłaty z tytułu rocznych opłat za lata 2006 - 2008 za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] października 2004 r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. W. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Prezesa UKE z dnia [...] sierpnia 2014 r. W skardze tej zostały podniesione następujące zarzuty:

1) zarzut naruszenia art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 104 K.p.a., art. 107 K.p.a. oraz art. 109 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2) zarzut naruszenia art. 21, art. 70, art. 75, art. 77 oraz art. 79 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, co skutkowało niewłaściwym określeniem terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty,

3) zarzut naruszenia art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do konkluzji, iż w ustalonym stanie faktycznym Strona nie miała prawa do żądania stwierdzenia nadpłaty,

4) zarzut naruszenia art. 185 ustawy Prawo telekomunikacyjne,

5) błędną subsumcję stanu prawnego pod istniejący stan faktyczny, co miało wpływ na określenie terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie "zapłaty".

Powołując się na ww. zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał swoje stanowisko co do istoty sprawy, które prezentował już w postępowaniu przed organem.

W odpowiedzi na skargę organ powołał swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzkie Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd uznał, że skargę trzeba uwzględnić, ale z innych powodów niż podniesione w skardze. Działanie takie ma umocowanie w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", stanowiącym, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] czerwca 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek W. K. w sprawie stwierdzenia nadpłaty w kwocie 23.400,00 zł z tytułu opłat za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego z dnia [...] października 2004 r.

Postanowienie z dnia [...] czerwca 2014 r. podpisane zostało przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej - Panią M. G. Znajdujący się w aktach egzemplarz ww. postanowienia opatrzony jest także podpisem Dyrektora Generalnego - Pana M. C. oraz podpisem Głównego Specjalisty - Pani M. K. oraz jeszcze jednym - trudnym do odczytania - odręcznym podpisem. Zaskarżone zaś postanowienia z dnia [...] sierpnia 2014 r. podpisane zostało przez działającego z upoważnienia Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej - Zastępcę Prezesa - Panią L. K., a znajdujący się w aktach egzemplarz tego postanowienia opatrzony jest także podpisem Głównego Specjalisty - Pani M. K. oraz tym samym - trudnym do odczytania - odręcznym podpisem, który znajduje się pod uzasadnieniem postanowienia z dnia [...] czerwca 2014 r. Znając praktykę organów administracji oraz okoliczność, iż te same nazwiska figurują pod dwoma powyżej wskazanymi postanowieniami - wprawdzie podpisanymi w imieniu organu przez dwie różne osoby - należy uznać, iż są to pracownicy, którzy przygotowali projekty tych postanowień, czyli osoby, które brały udział w wydaniu obu postanowień.

W tej sytuacji rozważyć należało, czy ww. pracownicy organu - Prezesa Urzędu Komunikacji Elektroniczne nie podlegali wyłączeniu od udziału w postępowaniu wywołanym wniesieniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zauważyć należy, że przepisy prawa procesowego, w tym art. 7 K.p.a. ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej oraz art. 8 K.p.a. wyrażający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zawierają system gwarancji procesowych bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Urzeczywistnieniu tych zasad służy m.in. instytucja wyłączenia pracownika, będąca jedną z gwarancji zgodnego z prawem działania organów administracji publicznej przy wykonywaniu zadań publicznych. Przepisy o wyłączeniu pracownika administracji publicznej mają na celu stworzenie warunków do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, chronią obiektywizm orzekania.

Zgodnie zaś z przepisem art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., od udziału w sprawie obligatoryjnie powinien być wyłączony pracownik, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, przepis ten ma zastosowanie również do decyzji wydawanych w wyniku ponownego rozpoznania sprawy. Przeciwne stanowisko byłoby zaprzeczeniem idei zapewnienia bezstronności organu. Nie sposób bowiem uznać za bezstronnego pracownika, który ponownie rozpoznaje sprawę, zakończoną wydaną przez siebie decyzją (w niniejszej sprawie – postanowieniem). Wyłączenie od orzekania podczas ponownego rozpoznawania sprawy wyraża najistotniejszy aspekt bezstronności, tj. przekonanie strony postępowania, że jej sprawa została rozpatrzona obiektywnie.

Ustawodawca, decydując się na kategoryczną konstrukcję dyspozycji analizowanej normy, poprzez użycie sformułowania "podlega wyłączeniu", zrezygnował z obowiązku przeprowadzenia postępowania mającego na celu wyjaśnienie, czy wskazany wcześniej związek osoby ze sprawą miał w istocie wpływ na dalsze działania pracownika organu, a tym samym - na całe postępowanie administracyjne. Uznał zatem, że już samo wypełnienie hipotezy normy z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., polegające na udziale w wydawaniu obu orzeczeń ferowanych w każdej sprawie w wykonaniu zasady dwuinstancyjności, stwarza tak znaczne niebezpieczeństwo, że dodatkowe badanie, czy doszło do naruszenia zasady obiektywizmu, jest już zbędne.

Należy podkreślić, że instytucja wyłączenia pracownika od rozpoznania sprawy powinna być rozważana jako gwarancja prawidłowej realizacji konstytucyjnego prawa do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP). Służy ona realizacji konstytucyjnych standardów sprawiedliwości proceduralnej, znajdujących podstawy prawne w art. 2 Konstytucji RP. Dzięki wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał on udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, wzrasta poziom obiektywnego i rzetelnego rozpatrzenia sprawy (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. akt II GPS 4/12).

W powołanej wyżej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zawsze tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ trzeba badać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Przy współczesnej organizacji aparatu administracyjnego istnieje realna możliwość zapewnienia, by przy ponownym rozpatrywaniu spraw administracyjnych przez ten sam organ, nie brali udziału pracownicy, którzy mieli jakikolwiek związek z poprzednim rozstrzygnięciem. Na organach administracji o jednoszczeblowej strukturze ciąży szczególny obowiązek w tym zakresie, bowiem poza zapewnieniem standardu sprawiedliwości proceduralnej, muszą wprowadzić jeszcze takie transparentne rozwiązania, by uniknąć zarzutu "pozornej bezstronności". Dzięki wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji wzrasta poziom obiektywnego, rzetelnego rozpatrzenia sprawy.

Jak z kolei wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2008 r. sygn. akt P 57/07 przez "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" w niższej instancji należy rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez pracownika lub członka organu kolegialnego, lecz także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Trybunał podkreślił, że osobiste zainteresowanie pracownika określonym sposobem załatwienia sprawy rodzi niebezpieczeństwo stronniczego, sprzecznego z celem postępowania rozstrzygnięcia, nieopartego na obiektywnej ocenie sprawy. Chodzi bowiem o uniknięcie sytuacji, w której pracownik raz już uczestniczący w czynnościach postępowania administracyjnego i mający przez to ugruntowany pogląd na stan faktyczny sprawy, czy też na sposób rozstrzygnięcia sprawy, byłby niejako determinowany przez swoje wcześniejsze doświadczenia związane z udziałem w postępowaniu. Osoba taka może być "przywiązana" do swojego stanowiska wyrażonego we wcześniejszej decyzji administracyjnej. Nie służy to obiektywizmowi w postępowaniu administracyjnym i treści wydawanych w nim decyzji. Ponowne postępowanie administracyjne w tej samej sprawie, powinno umożliwiać stronie weryfikację decyzji, zaś sprawa administracyjna powinna zostać dwukrotnie merytorycznie, a nie tylko formalnie rozpoznana. Zaangażowanie innych osób do orzekania po raz drugi w sprawie administracyjnej służy poprawie jakości orzecznictwa administracyjnego. W odczuciu społecznym znacznie gorzej zostanie oceniona decyzja, która tylko z pozoru została podjęta w sprawie dwukrotnie, gdyż decyzję weryfikowały te same osoby, które brały wcześniej udział w jej wydaniu. Taka sytuacja może mieć negatywny wpływ na zaufanie obywateli do działań administracji publicznej. Celem wyłączenia pracownika jest zapewnienie bezstronności w postępowaniu odwoławczym i nie ma znaczenia czy osoba ta brała udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czy w tej samej instancji stosownie do art. 127 § 3 K.p.a. Nie można bowiem akceptować sytuacji, w której osoba biorąca udział w wydaniu zaskarżonej decyzji będzie następnie uczestniczyła w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji.

Z uwagi na udział w wydaniu postanowienia z dnia [...] czerwca 2014 r. pracowników, którzy nie zostali wyłączeni następnie od udziału w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydaniu zaskarżonego postanowienia, uznać należy, iż doszło do naruszenia art. art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.

Powyższa wadliwość zaskarżonego postanowienia uniemożliwia Sądowi ocenę jego merytorycznej prawidłowości, a tym samym odniesienie się do zarzutów skargi w tym zakresie. Natomiast wniosek Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy należy rozpatrzeć ponownie, eliminując udział w tej fazie postępowania pracowników, którzy uczestniczyli w wydaniu postanowienia z dnia [...] czerwca 2014 r. Chodzi bowiem o to, aby ponowne rozpatrzenie sprawy było rzeczywistym jej rozpatrzeniem, nie zaś powtórzeniem przez te same osoby poglądu raz już wyrażonego w pierwszym postępowaniu.

Ponieważ stwierdzone naruszenie prawa procesowego mogło mieć - z oczywistych powodów - wpływ na końcowy wynik sprawy, przeto - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. - zaskarżone postanowienie należało uchylić (pkt I wyroku). Zakres, w jakim uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Na wniosek Skarżącego, na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził na jej rzecz koszty postępowania sądowego.