Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 354/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4, art.4a, art. 16
journal: Dz.U. 2004 nr 142 poz 1514
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 354/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk (spr.), Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Bogusław Wolas, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2011r., sprawy ze skargi A.N., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17 czerwca 2008r. Nr [...], w przedmiocie podatku z tytułu nabycia spadku, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że wymienione w punkcie I decyzje nie mogą być wykonane do czasu prawomocności wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 102, 00 zł (sto dwa złote 00/100).


UZASADNIENIE

W dniu 25.02.2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję nr [...] ustalającą w stosunku do A.N. podatek od spadku w wysokości 2559,00 zł.

W uzasadnieniu organ podał, iż Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z dnia 12.06.2007 r. sygn. akt [...] stwierdził, że spadek po zmarłym w dniu 23 lutego 2007 r. J.N. nabyła z dobrodziejstwem inwentarza córka A.N.. W dniu 22.11.2007 r. J. G. – N. działając jako przedstawiciel ustawowy małoletniej córki A.N., złożyła zeznanie podatkowe (SD-3) o nabyciu majątku w drodze spadku przez małoletnią córkę po ojcu. Na podstawie powyższego zeznania zatem, organ uwzględniając fakt, iż podatniczka należy do I grupy podatkowej na gruncie ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. Nr poz. z póź. zm.), obliczył należny podatek.

W wyniku sprecyzowania pisma podatniczki z dnia 04.03.2008r., zatytułowanego "odwołanie" jako wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z1 o nabyciu majątku w drodze spadku po zmarłym J.N.., postanowieniem z dnia 13.03.2008 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił przywrócenia terminu określonego w art. 4a ust. 1 upsd.

Na wspomniane postanowienie A.N. wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, który utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W treści zażalenia podatniczka zakwestionowała m.in. nie nadanie biegu jej odwołaniu z dnia 04.03. 2008r. od decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji.

W związku z czym decyzją z dnia 17.06. 2008 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 25 lutego 2008 roku, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy nadmienił także, że A.N. nie może skorzystać ze zwolnienia na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd, ponieważ nie zgłosiła nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze spadku po zmarłym ojcu właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku. W przedmiotowej sprawie bowiem termin ten trwał do dnia 04.08.2007 r., natomiast zgłoszenie nabycia spadku, właściwemu organowi skarbowemu nastąpiło w dniu 22.11.2007r., a więc po upływie miesięcznego terminu. Poza tym organ zastrzegł, iż omawiany termin jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu.

W skardze z dnia 2 lipca 2008 roku A. N. wniosła o uchylenie powyższej decyzji, wskazując na okoliczność, że uchybienie terminowi z art. 4a ust. 1 upsd wynikało wyłącznie z jej braku wiedzy w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę z dnia 15 lipca 2008 roku Dyrektor Izby Skarbowej domagał się jej oddalenia, podtrzymując wcześniejsze stanowisko.

W piśmie z dnia 25 stycznia 2001 roku A.N. zaznaczyła również, iż organ nie uwzględnił wobec niej ulgi, o której mowa w art. 16 ust. 1 i 2 upsd, gdzie nie wlicza się do podstawy opodatkowania w przypadku nabycia własności budynku mieszkalnego jego czystej wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku. W przypadku nabycia udziału w prawie własności budynku mieszkalnego zaś ulga ta przysługuje stosownie do wielkości nabytego udziału. W rozważanej sytuacji natomiast wielkość domu razem z pomieszczeniami gospodarczymi, które w drodze spadku otrzymała skarżąca wynosi 80-88m2 .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy , iż zgodnie z art. 1 par . i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych / DZ. U. Nr. 153 , poz. 1269 ze zm/, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej , przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia , że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego , które mogło by w sposób istotny wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania / art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a , b, c ustawy p.p.s.a.

Rozpoznając niniejszą sprawę stwierdzić należy iż stan faktyczny był bezsporny.

Wynikało z niego , że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 12 czerwca 2007 roku sygn. I Ns 266/07 spadek po zmarłym 23 lutego 2007 roku J. N. nabyła małoletnia wówczas córka A. N. Działająca jej imieniem jako przedstawicielka ustawowa matka J. G.- N. złożyła zeznanie podatkowe o nabyciu majątku przez córkę w dniu 22 listopada 2007 roku.

W zeznaniu tym ujawniła majątek w postaci nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. Użytkowej 48 m. a wartość majątku określiła na kwotę 55.000 zł.

Kwotę tą organ przyjął jako podstawę opodatkowania i w oparciu o nią wydał decyzję ustalającą wysokość podatku od spadku w kwocie 2559 zł

Bezsporne było , iż zgłoszenie nabycia spadku przez skarżącą nastąpiło po upływie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Skarżąca w toku postępowania podatkowego przed organami oraz w skardze do sądu podnosiła , iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy a jedynie z braku stosownej wiedzy , stąd wniosła równocześnie o przywrócenie terminu do dokonania czynności.

Spór w niniejszej sprawie na etapie postępowania przed organami sprowadzał się do kwestii związanych z uchybieniem terminu i zasadności odmowy jego przywrócenia.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowisko organów podatkowych w tym zakresie jest zgodne z prawem.

Obowiązująca w 2007 roku ustawa z 28 lipca 1983 roku ustawa o podatku od spadków i darowizn / DZ. Z 2004 r. Nr. 142 , po.1514 z póź. zmianami / w art. 1 ust. 1 pkt. 1 poddawała opodatkowaniu między innymi nabycie rzeczy poprzez dziedziczenie.

W takim wypadku zgodnie z art. 6 ust. 4 tejże ustawy obowiązek podatkowy powstaje z chwilą przyjęcia spadku z tym że jeżeli wydane zostało przez sąd postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się tego orzeczenia.

Wskazana ustawa przewidywała w art. 4 i art. 4 a zwolnienie od podatku.

Zgodnie z art. 4 a pkt 1 , który miałby w niniejszej sprawie zastosowanie , zwalnia się grupę spadkobierców tutaj wskazanych w tym zstępnych , jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

Zwolnienie ma charakter warunkowy i zależy od odpowiedniego zachowania się spadkobiercy. Ma ono charakter przywileju podatkowego, rzeczą samych podatników jest zatem dochowanie należytej staranności w celu uzyskania korzyści podatkowej.

Organ podatkowy nie ma obowiązku doradzania podatnikowi ani też czuwania by nie poniósł szkody z tytułu nieznajomości prawa.

Słusznie też zdaniem sądu organy odmówiły przywrócenia terminu do dokonania opisanej czynności zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych , gdyż miesięczny termin określony w art. 4a ust 1 pkt 1 ustawy wyżej powołanej ma charakter materialno prawny i nie podlega przywróceniu. Niedotrzymanie tego terminu skutkuje utratę przez danego podatnika prawa do zwolnienia.

W tym zakresie orzecznictwo sądowe jest ugruntowane / np. wyrok I SA/Wr 1024/08, I SA/ Gd 897/08 , I SA/Gd 384/10 / .

Powoływanie się przez skarżącą na okoliczności będące powodem nie zachowania terminu wyżej wskazanego nie może odnieść skutku.

Uwzględnieniu natomiast podlegał drugi z zarzutów a mianowicie wiążący się z treścią art. 16 ust. 1 i 2 cyt. Ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Z przepisu tego wynika , iż w wypadku nabycia własności / współwłasności / budynku mieszkalnego w drodze dziedziczenia przez osoby zaliczane do I grupy podatkowej nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich czystej wartości do łącznej wysokości nie przekraczającej 110 m kw. / ust 1 art. 16 /

Ulga przysługuje osobom , które spełniają łącznie warunki wymienione w ustępie 2.

Skarżąca twierdzi że je spełnia , stąd ulga powinna być zastosowana.

Tej okoliczności organy nie wyjaśniły mimo tego , że zobowiązane były do tego z urzędu a miały informację o składnikach majątku spadkowego w tym nieruchomości budynkowej. W razie bowiem nie spełnienia jakiegokolwiek warunku z art. 4a ust. 1 i 2 ustawy ,nieodpłatne nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych , z uwzględnieniem przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn dotyczących nabywców zaliczanych do I grupy podatkowej , w tym z zastosowaniem zwolnień określonych w ustawie

/ Ustawa o podatku od spadków i darowizn – komentarz K. Chustecka , I. Krawczyk , M.Kurasz Lewis Nexis 2007, str.141 /.

Wskazanie przez podatnika w zgłoszeniu relacji pokrewieństwa ze spadkodawcą oraz wskazanie jako prawa nabytego prawa majątkowego wyszczególnionego w art. 16 ust. 1 ustawy , skutkują obowiązkiem organu podjęcia z urzędu czynności umożliwiających ustalenie, czy przysługuje prawo do ulgi z art. 16.

Skoro organy podatkowe nie poczyniły w niniejszej sprawie ustaleń w zakresie możliwości zastosowania w stosunku do skarżącej ulgi podatkowej z art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn , naruszyły przepisy postępowania , Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku tj. Ordynacji podatkowej art. 121 par. 1 , art. 122 zaś tego rodzaju uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /ustalenie wysokości podatku /.

Powyższe skutkować musiało uchyleniem decyzji, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145par.1 pkt 1 c ustawy p.p.s.a orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie wyjaśnienie kwestii możliwości zastosowania ulgi podatkowej , o której mowa wyżej.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ. U. Nr 153 , poz, 1270 ze zm.