Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1098/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędziowie asesor WSA Karolina Kisielewicz, sędzia WSA Bożena Marciniak, Protokolant ref. staż. Agata Abramowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając na podstawie art. 127 w zw. z art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016 r. poz. 23 – dalej jako "k.p.a.") oraz art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, po rozpatrzeniu odwołania [...] (dalej jako "skarżący") od decyzji Starosty [...] znak [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. o cofnięciu [...] uprawnień do kierowania pojazdami, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, Komendant Stołeczny Policji powiadomił Starostę [...] o uzyskaniu przez [...] 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

Starosta [...] wszczął z urzędu postępowanie i decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. znak [...] cofnął [...] uprawnienia prawa jazdy kategorii B oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, że w okresie roku od wydania prawa jazdy przekroczył 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie stwierdzając, że punkty zostały mu przyznane 2 października 2014 r., 6 grudnia 2014 r. i 21 grudnia 2014 r. zatem punkty te skasowały się w grudniu 2015 r. Skarżący wskazał ponadto, że prawo jazdy jest mu niezbędne do dojazdów do pracy i w sprawach rodzinnych.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie przekroczenia, w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przyjęte przez ustawodawcę sformułowanie "decyzję (...) wydaje" oznacza, że sprawa nie została pozostawiona uznaniu administracyjnego, lecz że po otrzymaniu informacji o przekroczeniu przez kierującego pojazdem 20 punków za naruszenie przepisów ruchu drogowego starosta musi cofnąć uprawnienia do kierowania pojazdem. Wskazał ponadto, że cofnięcie uprawnień ma charakter prewencyjny, zabezpieczający, dotyczący sytuacji, gdy jest wielce prawdopodobne, że kierowca ze względu na kwalifikacje nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę.

Organ II instancji, powołując się na orzecznictwo wskazał, że wpis do ewidencji prowadzonej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Powyższe oznacza, że w przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że dopiero podważenie zapisów w ewidencji mogłoby mieć znaczenie w postępowaniu dotyczącym cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami, a taka okoliczność w przedmiotowej sprawie nie zaistniała.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że w myśl art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, punkty te usuwa się z ewidencji po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba, że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy, czyli dopuszczających się przekroczeń w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy - 20 punktów.

Zdaniem organu odwoławczego, kierowca dopuścił się naruszeń, na których podstawie przypisana została łączna liczba 24 punktów przed upływem roku od dnia popełnienia pierwszego z wykroczeń czyli po 2 października 2014 r., a przed 28 sierpnia 2015 r. i przed 2 października 2015 r. (ostatnie z naruszeń stwierdzono w dniu 21 grudnia 2014 r.), zatem żaden z tych wpisów nie mógł ulec usunięciu.

Organ odwoławczy zwrócił ponadto uwagę, iż skarżący, który otrzymał po raz pierwszy prawo jazdy w dniu [...] sierpnia 2014 r., w okresie 1 roku od otrzymania tegoż prawa przekroczył liczbę 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, zatem spełniona została przesłanka określona w art. 140 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym.

Skargę na powyższą decyzję złożył [...] wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżonej decyzji zarzucił m.in. naruszenie:

przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który jest uchylony ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. (Dz.U. Nr 30, poz. 151), która weszła w życie 4 stycznia 2016 r. co czyni słuszny zarzut nieważności decyzji I i II instancji,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji o w sytuacji, gdy organ nie rozstrzygnął co do posiadanych pkt na czas orzekania i co do istoty sprawy przed rozstrzygnięciem w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B,

- art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, bowiem przepis ten wskazuje na utratę uprawnienia, ale po przekroczeniu limitu punktów karnych, podczas gdy wobec skarżącego wskazane pkt w ciągu 1 roku kalendarzowego uległy skasowaniu i na stan oceny nie przekroczyły progu ustawowego dającego prawo do cofnięcia uprawnień kategorii B,

- art. 7, 75 § 1, 76 § 3, 77 § 1, 107 § 3 i 151 § 1 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i brak wszechstronnej oceny okoliczności sprawy, podczas gdy organ nie wypowiedział co do wnioskowanych dowodów jak nie wypowiedział się o ujawnienie dowodu w postaci faktycznej ilości posiadanych pkt, pomimo iż strona nie brała udziału w postępowaniu, co w konsekwencji doprowadziło do uznania okoliczności decyzji za nieudowodnione,

- art. 10 k.p.a. bowiem organ nie zawiadomił strony o prawie do wypowiedzenia ostatniego słowa oraz nie wyznaczył terminu do końcowego zapoznania się z aktami, co powinno skutkować orzeczeniem o uchyleniu wydanych decyzji w związku z przesłanką wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

- art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodów i uznanie, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania,

- naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia oraz art. 9 i art. 11 w sytuacji, gdy w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję w postaci uchylenia pkt karnych,

Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie organ administracji publicznej nie udzielił stronie prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym i nie udzielił możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonego przez organ dowodu co oznacza, że nastąpiło pozbawienie możliwości obrony praw strony czego rezultatem jest nieważność postępowania (według prawa cywilnego z art. 379 pkt 5 w związku z art. 391 § 1 k.p.c., a według k.p.a. z art. 156 § 1 pkt 2 jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa). Jednocześnie wskazał, że organ administracji publicznej mając wątpliwości, czy strona rzeczywiście powinna mieć odebrane prawo jazdy, nie próbował ustalić tej rzeczywistości za pomocą innych środków dowodowych, tym samym doszło do naruszenia normy z art. 86 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. Nr 270, zwana dalej p.p.s.a.).

Z tego tez względu względy celowościowe , w tym sytuacja rodzinna czy też zawodowa skarżącego nie mogą być brane pod uwagę.

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły dlatego skarga podlega oddaleniu.

Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kategorii B jest zgodna z prawem.

Istotną kwestią w sprawie jest rozstrzygnięcie, czy organ orzekający o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w związku z przekroczeniem liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jest uprawniony do samodzielnego, w toku prowadzonego ww. postępowania administracyjnego, ustalenia, niezależnie od treści wpisu istniejącego w ewidencji – ilości punktów, które należy przypisać kierowcy z uwagi na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego.

Zgodnie z art. 130 ust. 1 P.r.d. Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje do ewidencji.

Stosownie do art. 130 ust. 4 P.r.d., minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu i Ministrem Sprawiedliwości, ze względu na konieczność dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobiegania wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia:

1. sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego;

2. warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1, oraz trybu występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji;

3. programu szkolenia i jednostek upoważnionych do prowadzenia szkolenia, o którym mowa w ust. 3;

4. liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia;

5. podmiotów uprawnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o której mowa w ust. 1.

W wykonaniu tak zakreślonej delegacji ustawowej, w rozporządzeniu z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego określono, że ewidencję takich kierowców prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych (§ 3 ust. 1 rozporządzenia). Osoba zainteresowana ma przy tym prawo uzyskać od Policji ustną informację lub zaświadczenie o wpisach ostatecznych lub tymczasowych, dotyczących punktów odpowiadających dokonanym przez nią naruszeniom. Informacji udziela się lub wydaje się zaświadczenie w siedzibie organu prowadzącego ewidencję, albo – w miarę możliwości technicznych – w innej jednostce Policji (§ 9 rozporządzenia.). Poza tym, informacji o wpisach udziela się podmiotom wymienionym w § 10 rozporządzenia.

Zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 3 P.r.d. decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie przekroczenia w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego; decyzja o cofnięciu uprawnienia wydawana jest na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.

Natomiast stosownie do § 7 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kierowcy wpisanego do ewidencji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w stosunku do kierowcy, który w ciągu roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy przekroczył liczbę 20 punktów.

Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że prowadzona na podstawie art. 130 ust. 1 P.r.d. ewidencja jest swego rodzaju rejestrem (wykazem), w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji. Tylko ten organ ma kompetencje do usuwania punktów karnych. W sytuacji bowiem, gdy danemu podmiotowi zostało przyznane prawo do prowadzenia określonej ewidencji, rejestru czy innego wykazu, przy braku odmiennych postanowień w tym zakresie, tylko ten podmiot jest odpowiedzialny za prawidłowe jego prowadzenie i zgodność z prawem dokonanych wpisów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 2013 r., I OSK 855/12, publ. https://cbois.nsa.gov.pl).

Ugruntowany jest przy tym w orzecznictwie pogląd, że wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Oznacza to, że w przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji. Takich kompetencji nie posiada natomiast inny organ w toku prowadzonego przez siebie postępowania, w szczególności takich kompetencji nie posiada starosta prowadzący postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. Jest on związany treścią danych zawartych w ewidencji, przedstawionych we wniosku komendanta wojewódzkiego Policji (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2014 r., sygn. akt. I OSK 2697/12, z 4 kwietnia 2013 r., I OSK 127/13, z 12 października 2012 r., I OSK 1203/11 i I OSK 1306/11, z 15 września 2010 r.).

Tak więc ani starosta, ani samorządowe kolegium odwoławcze, prowadząc postępowanie w sprawie dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego.

W ocenie sądu należy w pełni zaakceptować zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu stanowisko Kolegium, iż decyzja w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, kierowcy, który przekroczył dopuszczalną liczbę punktów w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, nie należy do kategorii decyzji uznaniowych. Organ administracji publicznej, stosując przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym obowiązany jest do jej wydania.

Starosta w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami ustala stan faktyczny, jakim jest zaewidencjonowana liczba punktów karnych przypisanych danemu kierowcy, wyłącznie na podstawie dokumentu urzędowego – wniosku złożonego przez komendanta wojewódzkiego Policji. Zgodnie z art. 76 § 1 K.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Organy orzekające w sprawie zobligowane były domniemaniem prawdziwości informacji zawartych w dokumencie urzędowym, do przyjęcia, iż skarżący uzyskał liczbę punktów uzasadniających wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.

Ewentualne kwestionowanie zapisu w ewidencji - jak to wyżej wskazano – może nastąpić w postępowaniu przed organem ją prowadzącym, a więc przed komendantem wojewódzkim policji. Zainteresowanemu przysługuje prawo wglądu do ewidencji, a jeżeli kwestionuje podstawę konkretnego wpisu, może żądać jego usunięcia, zaś ciężar wykazania zasadności wpisu spoczywa wówczas na organie prowadzącym ewidencję, który musi dysponować prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, wyrokami nakazowymi lub mandatami karnymi, stwierdzającymi naruszenie przepisów ruchu drogowego przez kierującego (§ 4 ust. 1 wskazanego rozporządzenia). Dopiero podważenie zapisów w ewidencji mogłoby mieć znaczenie w postępowaniu dotyczącym cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami. Taka okoliczność w kontrolowanej sprawie jednakże nie zaistniała.

W zgodzie natomiast z przepisami prawa, na podstawie akt sprawy, organ ustalił, iż skarżący, który otrzymał po raz pierwszy prawo jazdy w dniu w dniu [...] sierpnia 2014 r., w okresie 1 roku od otrzymania tegoż prawa przekroczył liczbę 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, zatem spełniona została przesłanka określona w art. 140 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. Skarżącemu przypisana została łączna liczba 24 punktów przed upływem roku od dnia popełnienia pierwszego z wykroczeń czyli po 2 października 2014 r., a przed 28 sierpnia 2015 r. i przed 2 października 2015 r. (ostatnie z naruszeń stwierdzono w dniu 21 grudnia 2014 r.).

Odnosząc się do zarzutu orzekania przez organy na podstawie przepisu prawa materialnego który został uchylony , należy podnieść, iż zarzut ten jest chybiony, bowiem na datę wydania decyzji zarówno przez organ I jak i II instancji, art 140 ust 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym , obowiązywał, zaś zmiana w tym zakresie wprowadzona ustawą o kierującymi pojazdami ( Dz.U Nr 30, poz.151) wejdzie w życie dopiero z dniem 4 czerwca 2018r.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Takiego związku skarżący nie wskazał.

W związku z powyższym na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.