Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1081/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 227 ust. 1 pkt1, art. 228 ust. 9
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Danuta Kania, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie tytułu profesora 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz skarżącego J. W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Rada Doskonałości Naukowej decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 228 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668) – dalej jako P.s.w.n., odmówiła wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie [...] J. W. tytułu profesora.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2020 r. J. W. wystąpił do Rady Doskonałości Naukowej o przeprowadzenie postępowania w sprawie nadania tytułu profesora w dziedzinie nauk ścisłych i przyrodniczych w dyscyplinie nauk [...].

W dniu [...] kwietnia 2020 r. Prezydium Rady podjęło uchwałę na podstawie art. 228 ust. 3 P.s.w.n. o powołaniu pięciu recenzentów w osobach [...] K.N., [...] W. K., [...] K. S., [...] M. S. oraz [...] M. S., którym zlecono wydanie opinii w zakresie spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych wymagań do ubiegania się o nadanie tytułu naukowego profesora.

Wszystkie sporządzone w sprawie recenzje w swoich konkluzjach były pozytywne dla J. W., że spełnia on wszystkie warunki określone w ustawie do ubiegania się o nadanie tytułu naukowego profesora.

Wniosek J. W. o nadanie tytułu profesora skierowany został na posiedzenie Zespołu [...] w dniu [...] września 2020 r. Jednak z uwagi na powstałe w czasie dyskusji wątpliwości, jak też rozbieżności pomiędzy pozytywnymi konkluzjami recenzji, a negatywną opinią członków Zespołu nauk [...], co do spełnienia przez kandydata kryterium wybitności dorobku naukowego, Zespół przegłosował wniosek o przełożenie omawiania przedmiotowej sprawy na posiedzenie w dniu [...] października 2020 r. oraz zaproszenie recenzentów do wzięcia udziału w dyskusji. Wniosek ten uzyskał poparcie członków Zespołu. Ponadto, członkowie podzespołu nauk [...] powzięli wątpliwości, czy wniosek został słusznie skierowany do Zespołu Nauk Ścisłych i Przyrodniczych Rady, ponieważ w ich opinii wniosek ten bardziej przynależy do dziedziny nauk [...], dyscypliny [...] i [...].

W posiedzeniu Zespołu [...] w dniu [...] października 2020 r. wzięły udział, w formie wideokonferencji, trzy zaproszone recenzentki: [...] K. S., [...] M. S. i [...] M. S. Z usprawiedliwionych przyczyn pozostałych dwóch recenzentów odmówiło udziału w dyskusji.

Każda z zaproszonych recenzentek uzasadniła, dlaczego w swojej opinii poparła wniosek o nadanie tytułu [...] J. W. Dwie z recenzentek przyznały, że nie zwróciły uwagi na to, czy J. W. jest autorem korespondującym. [...] M. S. w podsumowaniu swojej wypowiedzi stwierdziła, że jeżeli miałaby ponownie oceniać dorobek kandydata, nie określiłaby go jako wybitny. [...] M. S. przyznała, że wystawiła dobrą, a nawet bardzo dobrą recenzję, ze względu na stronę bibliometryczną wniosku. [...] K.S. zwróciła uwagę na rzadkie występowanie kandydata w liczących się pozycjach na liście współautorów – tylko sporadycznie jest autorem pierwszym i nigdy korespondującym.

W wyniku tajnego głosowania Zespół [...] nie poparł wniosku o wystąpienie do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie J. W. tytułu profesora (wyniki głosowania: za - 0 głosów, przeciw – 18, wstrzymujących się – 2 głosy).

Prezydium Rady Doskonałości Naukowej na posiedzeniu w dniu [...] października 2020 r., po zapoznaniu się ze stanowiskiem Zespołu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym, podjęło decyzję o odmowie wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie J. W. tytułu profesora w dziedzinie nauk ścisłych i przyrodniczych w dyscyplinie nauki [...] (wynik tajnego głosowania: za - 0 głosów, przeciw – 6 głosów, wstrzymujących się - 4 głosy).

W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przebieg postępowania w sprawie, jak również przebieg kariery naukowej oraz dorobek naukowy J. W.

Organ stwierdził, iż wynik głosowania Prezydium Rady z dnia [...] października 2020 r. wskazuje, że wszyscy jej członkowie nie znaleźli wystarczających podstaw do uznania, by kandydat spełnił wymagania określone przepisami ustawy. Negatywna konkluzja organu została oparta na analizie zarówno argumentów złożonych przez wnioskodawcę we wniosku, jak i analizie materiału dowodowego zgromadzonego podczas postępowania. Na dzień wydania decyzji wnioskodawca nie spełnił ustawowych przesłanek do wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie tytułu profesora.

Zdaniem organu, kluczowe znaczenie z punktu widzenia niespełnienia przez kandydata kryteriów ustawowych ma ocena jego osiągnięć naukowych, w tym zwłaszcza poziomu cytowalności oraz dorobku publikacyjnego. Wskaźniki cytowalności prac kandydata są niskie, a jego osiągnięcia naukowe należy w całokształcie ocenić jako solidne, ale nie jako wybitne, umożliwiające nadanie tytułu profesora, zgodnie z art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy. Podkreślono też, że kandydat nie posiada prac z autorstwem korespondencyjnym. Nadto, pomimo pozytywnych konkluzji recenzji, tylko jeden z recenzentów ocenił osiągnięcia J.W. jako wybitne. Nadto, w recenzjach zakończonych pozytywnymi konkluzjami występuje sprzeczność pomiędzy udokumentowaniem spełnienia wymogów ustawowych, a wyprowadzonymi wnioskami. Zdaniem organu, autorzy recenzji formułują niekonsekwentne opinie na temat dorobku naukowego kandydata bądź unikają oceny, czy ma on wybitne osiągnięcia naukowe (za wyjątkiem jednej recenzji).

Organ uznał zatem, że nie przedstawiono przekonujących argumentów przemawiających za wybitnością dorobku kandydata, umożliwiających tym samym przedstawienie do tytułu profesora. Argumenty pozytywne podane przez recenzentów, którzy poparli wniosek J.W., obejmują takie oceny jak: znaczące osiągnięcia, aktywność w programach badawczych, wartość praktyczna prowadzonych badań, aktywność we współpracy krajowej i zagranicznej, znaczna aktywność dydaktyczna i popularyzacyjna. Z kolei argumenty negatywne, które występują w recenzjach, zawierają następujące stwierdzenia: sporadyczne pierwsze autorstwo, brak autorstwa korespondencyjnego, brak uczestnictwa w redakcji monografii naukowej, skromna rozpoznawalność publikacji w świecie z uwagi na niski wskaźnik cytowalności.

Zdaniem organu, w oparciu o informacje podane we wniosku nie można przyjąć, by J. W. spełnił warunki do wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie tytułu profesora, ponieważ nie spełnia przesłanek określonych w art. 227 ust. 1 P.s.w.n. Organ podkreślił przy tym, że już sam brak możliwości spełnienia jakiejkolwiek przesłanki określonej w art. 227 ust. 1 tej ustawy eliminuje możliwość podjęcia decyzji o wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie tytułu profesora.

W skardze na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] października 2020 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. W. zarzucił:

1) naruszenie art. 227 ust. 1 lit a i art. 228 ust. 3 P.s.w.n. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie wyrażające się w uznaniu, iż z formuły, że kandydat spełnia wymagania bądź kryteria wskazane w art. 227 ust. 1 lit. a P.s.w.n. nie wynika, że kandydat posiada wybitne osiągnięcia naukowe w rozumieniu ww. przepisu;

2) naruszenie art. 227 ust. 1 lit a i art. 228 ust. 3 P.s.w.n. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie wyrażające się w uznaniu, że recenzenci powołani przez Radę Doskonałości Naukowej w postępowaniu o nadanie tytułu [...] w celu wydania opinii muszą obligatoryjnie przy dokonywaniu oceny używać literalnie terminu "wybitne osiągnięcia naukowe", bez możliwości używania terminów równoważnych lub podobnych;

3) naruszenie art. 227 ust. 1 i art. 228 ust. 3 P.s.w.n. oraz art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 228 ust. 9 P.s.w.n., wyrażające się w uznaniu, że w sytuacji całkowitej rozbieżności materiału dowodowego w postaci pięciu pozytywnych recenzji z sentencją zaskarżonej decyzji, Rada nie jest obligatoryjnie zobowiązana do sporządzania uzasadnienia decyzji według pełnych reguł art. 107 § 3 K.p.a. z indywidualną i wszechstronną oceną wszystkich dowodów, co w realiach postępowań w sprawie nadania tytułu profesora dotyczy oceny wszystkich recenzji dokonujących oceny dorobku kandydata, ze wskazaniem w uzasadnieniu, które indywidualne dowody Rada uznała za wiarygodne, a którym odmówiła wiarygodności i mocy dowodowej;

4) naruszenia art. 227 ust. 1 lit a P.s.w.n. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że kryterium uczestniczenia kandydata do tytułu profesora w redakcjach monografii naukowych jest pełnoprawnym - mimo braku odniesienia w ustawie - kryterium oceny dorobku naukowego w postępowaniu w sprawie nadania tytułu;

5) naruszenia art. 227 ust. 1 lit a P.s.w.n. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że kryterium posiadania wysokich wskaźników cytowalności prac według informacji naukometrycznych jest pełnoprawnym - mimo braku odniesienia w ustawie - kryterium oceny dorobku naukowego w postępowaniu w sprawie nadania tytułu;

6) naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, z czym związany jest obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, prawidłowego udokumentowania przebiegu postępowania oraz jego wyników i właściwego uzasadnienia podjętej decyzji, w tym wszechstronnego wyjaśnienia, dlaczego Rada odmówiła wiarygodności i mocy dowodowej pięciu opiniom recenzentów specjalistów z dziedziny nauk [...], a oparła się wyłącznie na opinii Zespołu [...] negatywnej dla skarżącego;

7) naruszenie art. 228 ust. 3 P.s.w.n. oraz art. 8 K.p.a. w związku z art. 228 ust. 9 P.s.w.n. poprzez uznanie, że w postępowaniu o nadanie tytułu profesora możliwe jest zadawanie recenzentom przez członków Zespołu Rady pytań sugerujących dla wywołania zmiany oceny dorobku naukowego kandydata do tytułu;

8) naruszenie art. 107 § 1 K.p.a. w związku z art. 228 ust. 9 P.s.w.n. oraz § 8 ust. 1 pkt 11 statutu Rady stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...]października 2020 r. – poprzez wydanie decyzji z dnia [...] października 2020 r. bez przeprowadzenia właściwego głosowania tajnego Prezydium Rady jako organu kolegialnego w sprawie wniosku skarżącego o wystąpienie do Prezydenta RP o nadanie tytułu profesora.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Radzie Doskonałości Naukowej do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że spełnia wszystkie kryteria ustawowe do nadania tytułu profesora. W ocenie skarżącego nie ma wymogu stosowania w recenzjach identycznych i dosłownych terminów z ustawy. Wystarczy, że z recenzji wynika, iż kandydat spełnia przesłanki z art. 227 ust. 1 lit. a P.s.w.n. Skarżący podkreślił, że wszyscy recenzenci poparli jego wniosek o nadanie tytułu profesora, zatem uznali jego osiągniecia za wybitne, choć nie posłużyli się tym zwrotem w swoich recenzjach (oprócz jednej).

W decyzji nie wykazano natomiast, by użycie terminu "wybitności" w recenzjach było obligatoryjne, choć z powodu braku użycia takiego sformułowania czterem recenzjom Rada odmówiła wiarygodności. Powołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2018 r. sygn. akt II OSK 92/18 skarżący podniósł, że w przypadku stosowania tzw. "uników" przy dokonywaniu oceny osiągnięć naukowych Rada ma prawo do uznania, że recenzja niespełniająca przesłanek prawidłowych recenzji nie jest opinią (recenzją) w rozumieniu ustawy, jednak nie uczyniła tego w decyzji. Natomiast przyjęcie, że recenzje były tylko "grzecznościowe" oznacza, że Rada ocenia ich autorów jako osoby świadomie uchylające się od prawidłowego wykonywania obowiązku recenzowania, choć ich autorami są osoby ze znaczącym dorobkiem i miarodajne w środowisku naukowym, nadto wyznaczone przez Radę, a treść ich recenzji nie jest bynajmniej zdawkowa i uchylająca się od podejmowania ocen.

Skarżący podniósł też, że okoliczność podejmowania uchwały w głosowaniu tajnym niewątpliwie stanowi utrudnienie w sporządzeniu uzasadnienia w pełni odpowiadającego wymogom wskazanym w przepisie art. 107 § 3 K.p.a., jednak strona ma prawo wiedzieć, dlaczego Rada przyjęła negatywne stanowisko Zespołu [...] Rady, a pięciu pozytywnym recenzjom odmówiła wiarygodności i rzetelności. W ocenie skarżącego z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, na podstawie jakich szczegółowych dowodów i ustaleń Rada wydała zaskarżoną decyzję. Co do zasady lakoniczne, ogólnikowe i zdawkowe uzasadnienie decyzji administracyjnej, pozbawiające stronę pełnej informacji o przesłankach tego rozstrzygnięcia, jest naruszeniem przepisów, i to naruszeniem w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na końcowy wynik sprawy. W sytuacji bowiem, gdy sentencja końcowej decyzji administracyjnej jest przeciwstawna konkluzjom wszystkich 5 pisemnych opinii recenzentów Rada w uzasadnieniu decyzji winna zastosować się w sposób pełny do przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., co oznacza, że Rada winna dokonać w ramach oceny zgromadzonego materiału dowodowego wszechstronnej oceny powołanych pisemnych opinii recenzentów. Skarżący podkreślił, że wadliwość uzasadnienia decyzji nie pozwala na jej kontrolę sądową. Dodał również, że od lat funkcjonuje w nauce zasada, że recenzje stanowią niezbędny asumpt do podjęcia uchwały przez Radę (dawniej Centralną Komisję), ale nie jest ona nimi w żaden sposób związana, a sentencja uchwały w przedmiocie nadania tytułu profesora, czy stopnia naukowego nie jest, ani nie musi być, odzwierciedleniem konkluzji recenzentów. Niemniej jednak jednoznacznie pozytywne oceny wszystkich pięciu recenzentów nie mogą zostać zaprzeczone jedynie kilkoma zdawkowymi negatywnymi fragmentami uzasadnienia. Zdaniem skarżącego Rada powinna w uzasadnieniu swojej decyzji odnieść się do wszystkich istotnych aspektów sformułowanych w recenzjach oraz podać rzeczywiste i prawdziwe motywy, jakimi kierował się organ rozpoznający wniosek, tym bardziej, że recenzje stanowią pełnowartościowy dowód, do którego powinien ustosunkować się organ, rozpatrując sprawę.

Skarżący stwierdził nadto, że Rada powołała pięciu recenzentów z właściwej dziedziny naukowej i dyscypliny naukowej (nauki [...] i [...]), ponadto o właściwej specjalizacji. Natomiast z informacji wynikającej ze strony internetowej Rady wynika, że w skład Zespołu [...] wchodzi 21 członków, z których tylko trzech reprezentuje dziedzinę nauk [...] (jeden członek - [...] – [...], dwójka pozostałych: [...] specjalność: [...]). Wobec powyższego, skoro stanowisko Zespołu [...] było całkowicie odmienne od konkluzji wszystkich pięciu pisemnych opinii recenzentów, których kompetencji merytorycznych Zespół [...] nie zanegował, to tym bardziej uzasadnienie formalnej decyzji końcowej winno odnieść się w sposób wyczerpujący i wszechstronny do wszystkich aspektów, których dotyczyły opinie recenzentów.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących małej ilości prac, w których jest pierwszym autorem skarżący wyjaśnił, że dyscyplina naukowa i specjalizacja, którą uprawia od 21 lat ma swoją specyfikę, która wymaga działań zespołowych i wieloosobowych. W ramach zespołu naukowego w którym od lat prowadzi badania naukowe obowiązują ściśle określone zasady i sposób postępowania dotyczący również kolejności autorstwa w publikowanych artykułach. Jest on wypadkową wkładu poszczególnych autorów w dany projekt. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie skarżącego, w realiach uprawianej dyscypliny naukowej i specjalizacji jego dorobek publikacyjny (autorstwo pierwszego i drugiego miejsca) jest wysoki.

W zakresie zarzutu o braku w dorobku skarżącego prac z autorstwem korespondencyjnym J. W. zarzucił, że ustalenie decyzji w tym zakresie są wadliwe. Jest bowiem autorem korespondencyjnym, na dowód czego załączył do skargi wydruki. Zaznaczył przy tym, że w żadnym miejscu instrukcji wypełniania wniosku profesorskiego, przygotowanej przez Radę, nie ma wskazanego obowiązku wykazywania tego typu autorstwa, a więc nie ma wymogu podawania tej informacji. Nie mniej jednak w zakresie autorstwa korespondencyjnego nie jest to wiedza ukryta i można łatwo sprawdzić tę okoliczność, przeglądając prace np. w internecie w ogólnodostępnej bazie [...], czego organ nie uczynił, wskazując w zaskarżonej decyzji, że skarżący "nie był prawdopodobnie nigdy autorem korespondencyjnym". Skoro jest to tylko przypuszczenie Rady, w dodatku niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, to bezpodstawnie Rada oparła swoje stwierdzenie, że jest to przesłanka braku "wybitności" jego dorobku.

Wyjaśniając brak w swoim dorobku monografii naukowych skarżący zaznaczył, że jest to kryterium oceny o charakterze pozaustawowym i jako takie nie mogło stanowić kryterium oceny dorobku naukowego w postępowaniu w sprawie nadania tytułu profesora. Nadto, wyjaśnił, że w jego przypadku nieuczestniczenie w redakcjach monografii naukowych nie wynika z jego niechęci, czy barku kompetencji, ale z braku zaproszenia ze strony redakcji do pracy w przygotowaniu monografii. Przy czym zaznaczył, do przygotowania takich pracy najczęściej zapraszani są profesorowie tytularni.

W zakresie zarzutu dotyczącego niskich wskaźników cytowalności prac skarżącego, co odzwierciedla jakoby niewielkie zainteresowanie tymi pracami w środowisku naukowym, a zatem ma niewielki wpływ na rozwój nauk [...], skarżący zauważył, że informacje naukometryczne są narzędziem wyłącznie pomocniczym, a w zakresie przewodów profesorskich i habilitacyjnych - o charakterze pozaustawowym, na co zwraca również uwagę sama Rada w instrukcji dotyczącej wniosków profesorskich. Skarżący podkreślił też, że brak jest jednoznacznego wskazania przez Radę, czy też Ministerstwo Nauki, ilości wymaganych publikacji, a w zaskarżonej decyzji nie zostało wyjaśnione, od jakiego progu liczbowego w ww. indeksach klasyfikuje dany dorobek jak "wybitny".

Skarżący zaznaczył jednocześnie, że zgodnie z regulaminem oceny pracownika naukowego Instytutu [...] w [...], w którym pracuje, zobowiązany jest do publikowania wyników, ich popularyzacji i zdobywania środków na badania naukowe. Podkreślił, że wypełniając zobowiązania regulaminowe, osiąga wysokie wyniki oceny pracownika naukowego, a dzięki aktywności publikacyjnej i naukowej przewyższa wymagane minimum pięciokrotnie. Nadto, jest jedyną z dwóch osób w Instytucie, która prowadzi żywą i realną współpracę z zagranicą popartą stażami, projektami, stypendiami i publikacjami, za które Instytut otrzymuje punkty.

Skarżący nie zgodził się też z zarzutem, że wniosek o nadanie tytułu profesora złożył w niewłaściwej dziedzinie, wskazując, że jego dziedzina pracy to [...], która jest elementem [...].

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania J. W. podniósł nadto, że na posiedzeniu Zespołu [...] w dniu [...] października 2020 r. wprowadzono w błąd biorące w nim udział trzy recenzentki co do konieczności określenia dorobku naukowego jako "wybitny", jak też wywierano na nie presję, by recenzje zostały zmienione pod kątem niespełnienia przesłanki "wybitności" dorobku naukowego.

Z protokołu posiedzenia Prezydium Rady z dnia [...] października 2020 r. wynika natomiast, że tajne głosowanie o odmowie wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie tytułu profesora dotyczyło innej osoby, a nie skarżącego. Wydana decyzja z dnia [...] października 2020 r. nie była tym samym poprzedzona właściwym głosowaniem, a zatem jest dotknięta nieważnością.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rady Doskonałości Naukowej wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu skargi wskazał, że ustawodawca wymaga od kandydatów do tytułu profesora wybitnych osiągnięć naukowych krajowych lub zagranicznych, nie zaś osiągnięć przeciętnych, minimalnych, czy zwyczajnych. Osiągnięcia powinny mieć cechę wybitności, która co prawda nie ma swojej legalnej definicji, jednakże ze znaczenia, jakie przypisuje się temu słowu można znaleźć sformułowania: "wybijający się ponad przeciętność, górujący nad otoczeniem, nieprzeciętny". Osiągnięcia naukowe powinny cechować się wybitnością przede wszystkim biorąc ich jakościowy aspekt. W niniejszej sprawie Rada uznała natomiast, że osiągnięcia J.W. nie spełniają przesłanki określonej w art. 227 ust. 1 lit. a P.s.w.n.

Wyjaśnił jednocześnie, że skarżący błędnie przyjmuje, że recenzenci powołani przez Radę w postępowaniu o nadanie tytułu profesora w celu wydania opinii muszą obligatoryjnie przy dokonywaniu oceny używać literalnie terminu "wybitne osiągnięcia naukowe", bez możliwości używania terminów równoważnych lub podobnych. Zaznaczył, że w okolicznościach niniejszej sprawy recenzenci nie posłużyli się nawet słownictwem równoważnym dla słowa "wybitność". Recenzenci wskazywali wprawdzie na znaczące osiągnięcia, co nie może być jednak utożsamiane z wybitnymi osiągnięciami, a ponadto oceny wyrażone w recenzjach, w przekonaniu Rady, nie korespondowały z argumentami przemawiającymi za wybitnością dorobku skarżącego. Ponadto, tylko jeden recenzent wskazał jednoznacznie, że osiągnięcia skarżącego są wybitne.

Pełnomocnik organu wyjaśnił nadto, że kryterium uczestniczenia kandydata do tytułu profesora w redakcjach monografii naukowych oraz kryterium posiadania wysokich wskaźników cytowalności prac według informacji naukometrycznych stanowi jeden z wielu wskaźników ułatwiających dokonywanie oceny dorobku naukowego w postępowaniu w sprawie nadania tytułu profesora.

Za niezasadny pełnomocnik organu uznał zarzut skarżącego dotyczący głosowania Prezydium Rady w dniu [...] października 2020 r. poprzez naruszenie art. 107 § 1 K.p.a. i § 8 ust. 1 pkt 11 statutu Rady stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Rady z dnia [...] października 2020 r. i wydanie decyzji administracyjnej bez przeprowadzenia właściwego głosowania jako organu kolegialnego. Pełnomocnik organu wyjaśnił, że co prawda w protokole z posiedzenia z dnia [...] października 2020 r. nastąpiła omyłka pisarska i zamiast skarżącego wpisano dane osobowe innej osoby, jednak oczywiste jest, że głosowanie odbyło się nad wnioskiem J. W., o czym świadczy pozostała treść protokołu posiedzenia, jak też wyciąg z głosowania.

Wobec powyższego pełnomocnik organu uznał, że zarzuty skarżącego zawarte w skardze nie są zasadne.

Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] maja 2021 r., ustosunkowując się do powyższej odpowiedzi na skargę organu, podtrzymał w całości zarzuty skargi, przedstawiając dodatkową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest władny wzruszyć zaskarżoną decyzję jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) określa w jakich sytuacjach decyzje lub postanowienia podlegają uchyleniu.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy jednak wyjaśnić, iż Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego, że zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności, gdyż wydana została bez przeprowadzenia właściwego głosowania tajnego Prezydium Rady Doskonałości Naukowej jako organu kolegialnego w sprawie wniosku skarżącego o wystąpienie do Prezydenta RP o nadanie tytułu profesora.

Z treści protokołu z posiedzenia Prezydium Rady Doskonałości Naukowej w dniu [...] października 2021 r., który znajduje się w aktach administracyjnych wynika jednoznacznie, że na posiedzeniu Prezydium Rady omawiana była sprawa wniosku J. W. o nadanie tytułu profesora. Następnie przystąpiono do głosowania nad podjęciem decyzji w przedmiocie wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie J. W. tytułu profesora w dziedzinie nauk ścisłych i przyrodniczych w dyscyplinie [...]. Przy przedstawianiu wyników tajnego głosowania w protokole głosowania wpisano wprawdzie błędnie nazwisko [...] A. J., zamiast nazwiska skarżącego. Jednak była to niewątpliwie pomyłka pisarska, na co wskazuje dalsza część protokołu, gdzie widnieje zapis, że w wyniku głosowania Prezydium Rady podjęło decyzję o odmowie wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie [...] J. W. tytułu profesora w dziedzinie [...] w dyscyplinie [...]. Ta zaistniała oczywista omyła nie może mieć zatem wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu, Rada Doskonałości Naukowej wydając sporną decyzję dopuściła się jednak - mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 227 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, z uwagi na błędy w ustaleniach faktycznych oraz niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji, dlaczego uznała, że dorobek skarżącego nie spełnia wymogu, o którym mowa w art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a P.s.w.n.

Zdaniem Sądu, zarówno naruszenie powołanych wyżej przepisów procedury administracyjnej, jak i związana z tym uchybieniem niewłaściwa ocena prawidłowości zastosowania norm prawa materialnego, mogły mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowią dostateczną podstawę prawną do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Przepis art. 228 ust. 9 P.s.w.n. stanowi, że w postępowaniach w sprawie nadania tytułu profesora, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a.

Na gruncie analogicznego przepisu, który znajdował się w obowiązującej wcześniej ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki wskazywano w orzecznictwie sądów administracyjnych, że postępowanie w sprawach o nadanie stopni i tytułów naukowych cechuje odrębność związana ze specyfiką tych spraw. Wynika stąd ograniczony zakres kontroli sądu administracyjnego, który nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji stanowiących podstawę decyzji Centralnej Komisji. Sąd nie dokonuje także merytorycznej oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o uzyskanie tytułu profesora oraz tego, czy posiada ona odpowiednie osiągnięcia naukowe. Sąd administracyjny nie jest również uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów powstałych w świecie nauki, nie jest forum toczenia dyskusji naukowych, ścierania się różnych poglądów, teorii naukowych, czy też polemiki z konkluzjami Centralnej Komisji. Kontrola sądu administracyjnego ogranicza się jedynie do stwierdzenia, czy w postępowaniu o nadanie stopnia lub tytułu naukowego nie doszło naruszenia norm postępowania wynikających z przepisów ustawy, a także odpowiednio stosowanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu, powyższe uwagi zachowały swoją aktualność także na gruncie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Z uwagi na fakt, że postępowanie w sprawach o nadanie stopni i tytułów naukowych jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym na podstawie odpowiednio stosowanych przepisów K.p.a., z odrębnościami wynikającymi z przepisów procesowych, zamieszczonych w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, nie ulega wątpliwości, że powinno ono charakteryzować się pewnymi cechami. Przede wszystkim uznać należy, że zgodnie z przepisami art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a., Rada Doskonałości naukowej była zobligowana do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z rozpatrywaną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa materialnego zawartych w powyższej ustawie.

Tymczasem, w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że - wbrew wskazanym powyżej obowiązkom – Rada Doskonałości Naukowej nie zbadała w sposób prawidłowy wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na ocenę dorobku naukowego kandydata oraz nie wyjaśniła w sposób jednoznaczny w uzasadnieniu decyzji, dlaczego uznała, że skarżący nie posiada osiągnięć naukowych, o których mowa w art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a) P.s.w.n., a więc wybitnych osiągnięć naukowych krajowych i zagranicznych.

Należy przy tym wziąć pod uwagę, że wszystkich pięciu recenzentów powołanych w tym postępowaniu przez Radę Doskonałości Naukowej w sporządzonych recenzjach pozytywnie zaopiniowało kandydaturę skarżącego jednoznacznie stwierdzając, że spełnia on wszystkie warunki określone w ustawie do ubiegania się o nadanie tytułu naukowego profesora.

Należy jednocześnie podkreślić, że w postępowaniu o nadanie tytułu profesora recenzje złożone w postępowaniu prowadzonym przed Radą Doskonałości Naukowej dotyczące dorobku naukowego i osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie tego tytułu stanowią podstawowy materiał dowodowy w sprawie. Opinia recenzenta ma walor opinii biegłego i jest dowodem w rozumieniu art. 75 § 2 K.p.a., do którego powinna ustosunkować się Rada, rozpatrując sprawę najpierw w Sekcji, a następnie na etapie Prezydium, które jest organem rozstrzygającym Rady.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rady stwierdziła, że kluczowe znaczenie z punktu widzenia niespełnienia przez kandydata kryteriów ustawowych miała ocena jego osiągnięć naukowych, w tym zwłaszcza poziomu cytowalności oraz dorobku publikacyjnego. Wskazano, że wskaźniki cytowalności prac kandydata są niskie, a jego osiągnięcia naukowe należy w całokształcie ocenić jako solidne, ale nie jako wybitne, umożliwiające nadanie tytułu profesora, zgodnie z art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy. Podkreślono też, że kandydat nie posiada prac z autorstwem korespondencyjnym. Nadto stwierdzono, że pomimo pozytywnych konkluzji recenzji, tylko jeden z recenzentów ocenił osiągnięcia J. W. jako wybitne. Nadto, w recenzjach zakończonych pozytywnymi konkluzjami występuje sprzeczność pomiędzy udokumentowaniem spełnienia wymogów ustawowych, a wyprowadzonymi wnioskami. Zdaniem organu, autorzy recenzji formułują niekonsekwentne opinie na temat dorobku naukowego kandydata bądź unikają oceny, czy ma on wybitne osiągnięcia naukowe (za wyjątkiem jednej recenzji).

W tym miejscu, należy wyraźnie wskazać, że Rada Doskonałości Naukowej nie jest związana opiniami powołanych recenzentów, jednak w sytuacji, gdy opinie wszystkich recenzentów są pozytywne dla kandydata i zakończone jednoznaczną konkluzją, że spełnia on warunki określone w ustawie do ubiegania się o nadanie tytułu naukowego profesora, to odmawiając mocy dowodowej tym recenzjom Rada Doskonałości Naukowej jest zobowiązana uzasadnić swoją odmienną ocenę w sposób pogłębiony. Podstawą zdyskredytowania opinii recenzenta nie może być tylko to, że nie użyto w niej przymiotnika "wybitne" dla określenia osiągnięć naukowych kandydata, w sytuacji, gdy recenzent stwierdza jednoznacznie, że kandydat spełnia wszystkie warunki ustawowe. Recenzja jako opinia specjalisty, eksperta z danej dziedziny lub pokrewnej, którą zajmuje się kandydat do tytułu naukowego, musi podlegać wszechstronnej ocenie przy podejmowaniu decyzji. Brak odniesienia się w decyzji do poszczególnych recenzji, ich stwierdzeń i wniosków – nie pozwala przyjąć, że organ wyjaśnił wszelkie ewentualne wątpliwości, które mogły się nasunąć w postępowaniu przed Radą.

Ponadto z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Rada dokonując oceny osiągnięć naukowych kandydata oparła się na błędnych ustaleniach, że nie posiada on prac z autorstwem korespondencyjnym.

Doszło tym samym do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., które nakazują organowi dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz wnikliwie rozpatrzenie wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów z opinii recenzentów, a także - w przypadku niepodzielania ocen i argumentów wyrażonych w tych recenzjach - do wskazania w uzasadnieniu wydanej decyzji, z jakich powodów organ odmówił mocy dowodowej tym recenzjom oraz uznał, że kandydat nie spełnia warunków określonych w art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a P.s.w.n.

Kandydat do przedstawienia do tytułu profesora ma bowiem pełne prawo wiedzieć, dlaczego - pomimo pięciu pozytywnych recenzji – Rada odmówiła wystąpienia z wnioskiem o nadanie tytułu profesora.

Uzasadniając sporną decyzję w sposób ogólnikowy, bez bliższej analizy występowania przesłanek koniecznych do przyjęcia tezy, iż spełnione zostały wymogi związane z odpowiednim dorobkiem naukowym skarżącego, o którym mowa w art. 227 ust. 1 pkt 1 lit a P.s.w.n. Rada w konsekwencji dopuściła się naruszenia normy prawnej uregulowanej w przepisie art. 107 § 3 K.p.a.

W tym stanie rzeczy, należało uznać, iż sporna decyzja nie mogły ostać się w obrocie prawnym, jako naruszająca w sposób istotny obowiązujące przepisy prawa.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną. W konsekwencji, mając na względzie zarówno uwarunkowania formalne, wyrażone m. in. w K.p.a., jak i materialne przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości ustali w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, czy rzeczywiście zachodzą przesłanki do odmowy przedstawienia skarżącego do tytułu naukowego profesora.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania obejmujących uiszczony wpis sądowy oraz koszty zastępstwa procesowego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 209 P.p.s.a.