Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1723/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędzia WSA Tomasz Wykowski Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi D. O., A. B. i B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2013r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...].

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że decyzją z dnia [...] września 2013r. nr [...] Prezydent W. odmówił D. O., B. S. i A. B. przyznania użytkowania wieczystego do gruntu o pow. [...] m kw. położonego w W. przy ul. [...] oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki nr [...] oraz [...] z obrębu [...], uregulowanego w KW nr [..] oraz [...].

Decyzję wydano po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu 23 marca 1949r. przez W. G. i S. S. w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość pochodząca z dawnej nieruchomości hipotecznej oznaczonej jako hip. [...], objęta jest działaniem ww dekretu i obecnie grunt powyższej nieruchomości stanowi własność gminną.

Współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli W. G. i S. S. po ½ części każdy z nich, co potwierdza zaświadczenie Sądu Grodzkiego w [...] z dnia 21 marca 1949r.. W dniu 23 marca 1949r. W. G. i S. S. złożyli wniosek o przyznanie im prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.

Organ I instancji ustalił, ze objęcie w posiadanie przez gminę przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego. Tak więc termin do złożenia wniosku upływał w dniu 16 lutego 1949r. Organ uznał, ze wniosek dekretowy został złożony po terminie, a wobec faktu, iż jest to termin zawity należało odmówić przyznania prawa wieczystego użytkowania. Organ I instancji dokonał także analizy problematyki tzw. gruntów [..] na tle art. 89 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i obowiązującego obecnie art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami uznając za uzasadnione rozpatrzenie wniosku w trybie dekretu z dnia 26 października 1945r., ponieważ na ten dekret powoływali się wnioskodawcy. Organ I instancji ustalił także strony postępowania.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli D. O, B. S. i A. B. podnosząc, że skoro organ uznał złożony wniosek za spóźniony, to winien go rozpoznać na podstawie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto podniesiono, że brak potwierdzenia wpływu wniosku opatrzonego datą 15 lutego 1949r. nie może wywoływać negatywnych skutków dla strony.

Rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w niniejszej sprawie obowiązkiem organu było rozpatrzenie nierozpoznanego dotychczas wniosku o przyznanie prawa własności czasowej złożonego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, zgodnie z którym dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące-uprawnieni byli w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę, do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej za czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną (obecnie prawa użytkowania wieczystego). Gmina miała obowiązek uwzględnienia wniosku, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania.

Organ II instancji stwierdził, że koniecznym warunkiem skutecznego złożenia wniosku było zmieszczenie się w sześciomiesięcznym terminie od dnia objęcia gruntu w posiadanie gminy.

W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie wniosek dekretowy nie został złożony w terminie. Organ zauważył, ze wprawdzie wniosek został opatrzony datą 15 lutego 1949r. i prawdopodobnie w tym dniu został napisany, jednakże złożony został w dniu 23 marca 1949r., co potwierdzone zostało pieczęcią z data wpływu na podaniu o przywrócenie terminu. Ponadto zdaniem organu właściciel miał świadomość, że spóźnił się ze złożeniem wniosku, jednocześnie bowiem złożył podanie o przywrócenie terminu. Kolegium stwierdziło, ze objęcie gruntu przy ul. [...] w posiadanie gminy nastąpiło 16 sierpnia 1948r., co potwierdza ogłoszenie zamieszczone w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] Nr [...]. Wobec tego wskazany w dekrecie termin upłynął w dniu 16 lutego 1949r. Organ II instancji nie podzielił argumentów skarżących, że ze względu na uznanie, że wniosek dekretowy został złożony po terminie, w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdzając, że wnioski złożone na podstawie dekretu nadal są rozpatrywane w jego trybie, a uprawnienie wynikające z dekretu do uzyskania prawa użytkowania wieczystego jest zupełnie innym uprawnieniem, niż to które można uzyskać na podstawie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami i poprzednich art. 82 ust. 2 i wcześniejszego art. 89 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli : D. O., B. S. i A. B. zarzucając jej:

1. naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 k.p.a. poprzez pominięcie dokumentów zgromadzonych w aktach nieruchomości, zwłaszcza wniosku z dnia 15 lutego 1949r.;

2. brak wszechstronnego rozpoznania wniosku poprzez nieuzasadnione pominięcie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami;

3. naruszenie art. 15 k.p.a. polegające na zaniechaniu dwukrotnego rozpoznania sprawy.

Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, ze wniosek dekretowy został złożony w dniu 15 lutego 1949r. i został zarejestrowany w aktach nieruchomości pod pozycją nr 2, ale nie został opatrzony prezentatą urzędową. Dokument ten na przestrzeni ponad 60 lat nigdy nie został zakwestionowany, o czym świadczą zaświadczenia z dnia 18 marca 1959r., 13 grudnia 1960r. i 2 listopada 1979r., z których wynikało, że wniosek dekretowy został złożony w terminie i na podstawie których dokonywano czynności prawnych między uprawnionymi do nieruchomości osobami. W ocenie skarżących okolicznością wskazującą na to, że wniosek z dnia 15 lutego 1949r. został złożony przed wnioskiem z dnia 22 marca 1949r. jest fakt, że znajduje się on na samym początku akt.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uznając równocześnie, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organ nie budzi wątpliwości.

Podstawę materialnoprawną decyzji Prezydenta W. z dnia 27 września 2013r. stanowił art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Przepis stanowi, że gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (ust. 2).

Aby zatem gmina mogła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej uwzględnić, należało zrealizować obie przesłanki określone w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. - wniosek powinien zostać zgłoszony przez osoby w tym przepisie wymienione i w terminie tam określonym.

Objęcie niniejszego gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło z dniem 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], a zatem, zakreślony w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. termin 6 miesięczny do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] - upłynął z dniem 16 lutego 1949 r., co jest okolicznością bezsporną.

Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że dawni właściciele hipoteczni przedmiotowej nieruchomości złożyli wniosek , o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy z uchybieniem 6-miesięcznego terminu, bo w dniu 23 marca 1949r. Wbrew twierdzeniom skarżących nie można uznać znajdującego się w aktach administracyjnych wniosku opatrzonego datą 15 lutego 1949r. jako złożonego w terminie, ponieważ już z jego treści wynika jasno, że w tym dniu nie mógł zostać złożony. Przeczy temu powołanie się w nim przez dawnych właścicieli hipotecznych na zaświadczenie Sądu Grodzkiego w [...] z dnia 21 marca 1949r. Nie mogli oni przecież w dacie 15 lutego 1949r. dysponować tym zaświadczeniem. Powyższe wskazuje, że opatrzyli oni wniosek datą 15 lutego 1949r. mając świadomość, że termin dekretowy upływa w dniu 16 lutego 1949r., ale złożyli go razem z wnioskiem z dnia 22 marca 1949r.(data wpływu do organu 23 marca 1949r.) o przywrócenie terminu, gdyż ponieważ dopiero wówczas dysponowali zaświadczeniem Sądu z dnia 21 marca 1949r. Za uznaniem, że wniosek dekretowy został złożony w terminie nie mogą przemawiać powołane w skardze zaświadczenia, z których wynika, że został on złożony w terminie, gdyż z prawidłowych ustaleń organów obecnie orzekających wynika zupełnie coś przeciwnego. Błędne zaś informacje zawarte w tych zaświadczeniach nie mogą skutkować uznaniem, że wniosek został złożony w terminie, gdyż doszło by wówczas do naruszenia art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r.

Prawidłowo organ uznał, że przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r., w szczególności art. 7 ust. 2 tego dekretu, miały na celu przyznanie dotychczasowym właścicielom gruntów prawa korzystania z gruntów nieruchomości [...] na zasadach własności czasowej - obecnie użytkowania wieczystego - i nakładały na gminę obowiązek uwzględnienia zgłoszonych przez nich wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów dało się pogodzić z ustaleniami planu zabudowania (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego). Warunkiem jednakże koniecznym do skutecznego złożenia wniosku w trybie wskazanym w przepisach dekretu, było wniesienie go przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od daty objęcia gruntu w posiadanie przez gminę [...].

Słusznie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], że termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy był terminem prawa materialnego, a więc terminem prekluzyjnym, którego upływ powodował wygaśnięcie roszczenia, ponieważ termin ten nie podlega przywróceniu. Złożenie przez osobę uprawnioną wniosku dekretowego z uchybieniem wskazanego w tym akcie prawnym terminu było wystarczające do wydania orzeczenia o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu, uniemożliwiając merytoryczne rozpatrzenie sprawy w odniesieniu do zapisów obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z powyższym organ administracyjny wbrew twierdzeniom skargi nie mógł w tym względzie kierować się uzasadnionym interesem stron. Ponadto w związku z tym, że termin określony w art. 7 dekretu jest terminem zawitym, a więc nieprzywracalnym ustawodawca nie dał organom administracyjnym" luzu decyzyjnego" w tej materii, co oznacza, że decyzja odmawiająca przyznania prawa użytkowania wieczystego z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku dekretowego nie jest decyzją uznaniową.

Stanowisko skarżących iż wniosek złożony przez W. G. i S. S. -ich poprzedników prawnych w dniu 23 marca 1949 r. winien być rozpoznany w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomości jest błędne.

Sąd pragnie zauważyć, iż organ odwoławczy rozpoznając sprawę zajmował się oceną wniosku złożonego przez poprzedników prawnych skarżących w dniu 23 marca 1949 r. w trybie art. 7 dekretu o gruntach [...]. Sprawa zaś wszczęta w trybie dekretu o gruntach [...] o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy winna być prowadzona i zakończona w oparciu o przepisy wskazanego dekretu i organ administracji publicznej prawidłowo rozpoznawał wniosek złożony w trybie art. 7 dekretu o gruntach [...] Sprawy bowiem wszczęte, a niezakończone w trybie dekretu o gruntach [...], po dacie wejścia w życie ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami winny być zakończone w trybie przepisów dekretu o gruntach [...]

W tym zakresie Sąd rozpoznający niniejszą sprawy w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1898/07 (pub. ONS i WSA z 2010 r. Nr 2, poz. 35), iż uprawnienie byłych właścicieli wynikające z dekretu o gruntach warszawskich dające możliwość uzyskania użytkowania wieczystego gruntów jest zupełnie innym uprawnieniem, niż te które mogli uzyskać na podstawie przepisów art. 214 i art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami i są rozpoznawane w innych postępowaniach.

Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Nie zostały naruszone zasady ogólne postępowania administracyjnego wskazane w skardze. Dodać należy, że organ II instancji podjął działania zmierzające do ustalenia złożenia przez dawnych właścicieli wniosku dekretowego, co wynika z pisma z dnia 27 listopada 2013r.

Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, w szczególności w zakresie ustaleń faktycznych, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.