Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1813/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-03-15 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: umorzono postepowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, oddalono wniosek o ustanowienie adwokata

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.A.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 08.10.2012r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, postanawia: 1. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - postępowanie umorzyć, 2. w zakresie ustanowienia adwokata - wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 23.03.2012r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów B A. S. prowadzi gospodarstwo domowe, wspólnie z mężem B.S. ur. w 1949r. oraz bezrobotną córka A.S. ur. w 1974r.

Wnioskodawczyni uzyskuje emeryturę w wysokości 869,08 zł., miesięcznie, netto a mąż otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 651, 04 zł. miesięcznie, netto. B.A.S. w 2012r. uzyskała dochód w wysokości 10 428, 96 zł. a B.S. w wysokości 9 047,90 zł.

Rodzina mieszka w domu będącym własnością rodziców B.S. Jej miesięczne wydatki wynoszą 1888,35 zł. i obejmują : opłatę za energię elektryczną – 336,75 zł., opłatę za wodę i odprowadzanie ścieków – 289,30 zł., koszty opału – 702,30 zł., koszty żywności – 560 zł. (20 zł., dziennie).

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm. ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04).

Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika.

Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne trzeba zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. Zwolnienie takie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy.

W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia pełnomocnika. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma w związku z tym analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 pkt. 2) w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09, postanowienie NSA z dnia 30.07.2012r. sygn. I FZ 171/09).

Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie daje natomiast, zdaniem orzekającego, podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika.

Przede wszystkim zwrócić należy uwagę , iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy.

W rozpatrywanym przypadku B.A.S. podaje iż łączny dochód rodziny wynosi 1520,12 zł. natomiast wydatki szacuje na kwotę 1888,35 zł.

Oświadczenie to pozostaje więc w oczywistej sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, które nieodzownie należy brać pod uwagą przy analizie przedstawionego stanu faktycznego (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). W konsekwencji, takie postępowanie wnioskodawczyni poddaje pod wątpliwość wiarygodność jej oświadczeń w zakresie określenia sytuacji majątkowej. Orzekający nie może natomiast opierać się w dokonywanej analizie na nierzeczywistych faktach. W takim wypadku przyznanie prawa pomocy wykluczone jest również w jakimkolwiek zakresie.

Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, iż B.A.S. nie wykazała przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa pomocy. Żądanie ustanowienia pełnomocnika nie zasługuje zatem na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek w tym zakresie należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz . 270 z p. zm.).

W zakresie umorzenia postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych orzeczono natomiast na podstawie art. 161§1 pkt. 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.