Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 476/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1-2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 174, art. 176
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Przy formułowaniu zarzutu naruszenia przepisów postępowania jako stanowiącego podstawę skargi kasacyjnej należy powiązać naruszenie przepisów postępowania, które stosowały organy z odpowiednimi przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, które stosuje Sąd przy kontroli legalności zaskarżonego aktu.

TEZY

Przy formułowaniu zarzutu naruszenia przepisów postępowania jako stanowiącego podstawę skargi kasacyjnej należy powiązać naruszenie przepisów postępowania, które stosowały organy z odpowiednimi przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, które stosuje Sąd przy kontroli legalności zaskarżonego aktu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "I." Spółki z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 listopada 2005 r. sygn. akt I SA/Gd 571/05 w sprawie ze skargi "I." Spółki z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 24 maja 2005 r. (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "I." Spółki z o.o. z siedzibą w G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 10 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę "I." Spółki z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 24 maja 2005 r. odmawiające Spółce "I." przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w G. z 25 października 2004 r. określającej stronie wysokość odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych.

W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że z ustaleń organu odwoławczego wynika, iż pełnomocnik Spółki odebrał wskazaną wyżej decyzję organu pierwszej instancji z Urzędu Pocztowego, po awizowaniu 27 października 2004 r. Decyzja ta zawierała stosowne pouczenie o terminie i trybie wniesienia odwołania, jednakże Spółka takiego odwołania w ustawowym terminie nie złożyła, w związku z czym decyzja ta stała się decyzją ostateczną. 24 marca 2005 r. Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania - załączając do niego odwołanie. We wniosku tym wyjaśniła, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło przy braku winy strony, w imieniu której działał profesjonalny pełnomocnik, który cierpiał na poważne schorzenia uniemożliwiające mu świadome działanie. Na poparcie swojego stanowiska Spółka przedłożyła dokumentację lekarską poprzedniego pełnomocnika strony Adama T. oraz pismo Prokuratury Rejonowej w S. z 8 kwietnia 2005 r. wyjaśniające przyczynę jego śmierci.

Dyrektor Izby Skarbowej w G. odmawiając przywrócenia terminu stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. Według tego organu skutki działań pełnomocnika odnoszą się bezpośrednio do mocodawcy. Udzielając pełnomocnictwa do działania w swoim imieniu mocodawca powinien dołożyć wszelkiej staranności w doborze pełnomocnika tak, aby wybrana przez niego osoba cieszyła się jej zaufaniem, odznaczała się rzetelnością, kompetencjami, odpowiedzialnością i starannością w działaniu. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej z materiału dowodowego wynika, że wskazywana przez Stronę przewlekła choroba pełnomocnika strony Adama T. wobec podejmowanych przez niego działań w celu wyeliminowania przez niego negatywnych skutków opóźnienia we wniesieniu odwołania pozostawała bez wpływu na świadome działanie i swobodę w zakresie podejmowanych przez niego decyzji, a 2-dniowe opóźnienie w złożeniu odwołania przez pełnomocnika było raczej skutkiem omyłki, a nie przewlekłej choroby.

W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G., Spółka z o.o. "I." wniosła o jego uchylenie.

Strona skarżąca podniosła, iż dołożyła należytej staranności w wyborze pełnomocnika, który był wpisany na listę doradców podatkowych i tym samym posiadał kompetencje do reprezentowania strony przed organami podatkowymi, a nawet sądami administracyjnymi. Trudno w takiej sytuacji mówić zdaniem skarżącej o winie w wyborze, którą ma ponosić strona. Według Skarżącej przedstawione dowody w zakresie stanu zdrowia Adama T. tj. dokumentacja lekarska, pismo Prokuratury Rejonowej w S. wyjaśniające przyczynę śmierci pełnomocnika oraz opinia lekarska wydana przez lekarza medycyny Dariusza L. w sposób wiarygodny uprawdopodabniają okoliczność, iż stan zdrowia Adama T. spowodowany prawdopodobnie nadużywaniem alkoholu mógł powodować okresową niezdolność spełniania przez niego swych funkcji zawodowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w G. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazanym wyżej wyrokiem w uzasadnieniu stwierdził, że kwestię przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym reguluje przepis art. 162 tej ustawy. ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./ W świetle par. 1 tego przepisu, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Warunkiem przywrócenia terminu jest wniesienie podania w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz jednoczesne dopełnienie czynności, dla której był określony termin /par. 2/. Według tego Sądu organ podatkowy II instancji prawidłowo przyjął, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi we wniesieniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło bez winy jej pełnomocnika. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Choroba strony, bądź jej pełnomocnika, poświadczona zaświadczeniem lekarskim, nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy. Trzeba ponadto uprawdopodobnić, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności w tym wypadku odwołania oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób przy jej dokonaniu.

Zaniedbania osób, którymi posłużyła się strona /pełnomocników, pracowników kancelaryjnych/ powoduje, że nie można uznać braku jej winy w uchybieniu terminowi, Sąd ten wskazał na stanowisko Sądu Najwyższego - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zawarte w postanowieniu z 12 marca 1999 r., I PKN 76/99. Pełnomocnik "I." Spółki z o.o. Adam T. już 17 listopada 2004 r. tj. nie czekając na rozpatrzenie przez Dyrektora izby Skarbowej w G. złożonego z dwu dniowym opóźnieniem odwołania, poinformował kierownika Działu Podatku Dochodowego od Osób Prawnych, iż w związku z nie dotrzymaniem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania, podejmie inne działania mające na celu likwidację zaległości Spółki "I.". Po czym wystąpił do Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w G. z wnioskami o:

- o umorzenie Spółce "I." odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 1998 r. i luty/marzec 1999 r.,

- o umorzenie odsetek i opłaty prolongacyjnej Spółki "I." z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 1.04.1998 r. do 31.03.1999 r. w kwocie określonej decyzją Naczelnika z 25.10.2004 r.,

- o rozłożenie na raty zaległości Spółki "I." z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 1.04.1998 r. do 31.03.1999 r. w kwocie 256.422 zł.

Ponadto 24 listopada 2004 r. przeprowadził rozmowę z Naczelnikiem (...) Urzędu Skarbowego w G. w sprawie zaległości podatkowej Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w związku ze złożonymi wnioskami o umorzenie odsetek i rozłożenie zaległości głównej na raty i wystąpił w imieniu Spółki "I." do Dyrektora Izby Skarbowej w G. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji organu I instancji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa. Według Sądu pierwszej instancji powyższe czynności oraz ich charakter wskazują, iż pełnomocnik pomimo swojej choroby był świadomy uchybieniu terminowi do złożenia odwołania, jego czynności zmierzały natomiast do zapobieżenia ujemnym skutkom nie wniesienia odwołania w terminie. Wszystkie pisma i wnioski w nim zawarte zostały sformułowane logicznie i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, a także w sposób odpowiadający sztuce prawniczej. Ponadto o profesjonalnym reprezentowaniu skarżącej Spółki świadczą również uprawnienia doradcy podatkowego, jakie posiadał Adam T. Zdaniem tego Sądu w rozpatrywanej sprawie Skarżąca pomimo dokonania wyboru pełnomocnika we właściwy sposób, ponosi ujemne skutki jego zawinienia, dlatego Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazanego wyżej w imieniu Spółki wniósł jej pełnomocnik zaskarżając powyższy wyrok w całości.

Skargę kasacyjną pełnomocnik Skarżącej Spółki oparł na następujących podstawach:

- naruszeniu art. 162 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./ poprzez przyjęcie, iż Skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy tj. niewłaściwe jego zastosowanie i błędną jego wykładnię:

- naruszeniu art. 162 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./ poprzez przyjęcie, iż Skarżąca popełniła błąd w wyborze swojego pełnomocnika, a tym samym ponosi winę w nieterminowym złożeniu odwołanie tj. niewłaściwe jego zastosowanie i błędną jego wykładnię.

Wskazując na powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przyznanie kosztów procesu w tym również kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych lub

- zmianę orzeczenia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania

i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor na wstępie przedstawił dotychczasowy stan sprawy i podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wziął pod uwagę rozpatrując okoliczności niniejszej sprawy, iż do przywrócenia terminu na podstawie art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej wymagane jest jedynie uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie braku winy strony w uchybieniu terminu. Skarżąca w sposób dostateczny uprawdopodobniła fakt, iż pozostaje bez winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca posłużyła się profesjonalnym pełnomocnikiem wpisanym na listę doradców podatkowych i jak słusznie stwierdził to Sąd- miała do niego pełne zaufanie. Skarżąca nie mogła jednak przewidzieć powstania przeszkody, której usunąć nie mogła tj. stanu zdrowia pełnomocnika, który powodował powstanie nagłych niemożności wywiązywania się ze swoich zobowiązań wobec Spółki. Skarżąca przedłożyła również w toku postępowania dokumentację lekarską oraz pismo Prokuratora Prokuratury Rejonowej w S. z których wynikało, iż pełnomocnik prawdopodobnie nadużywał alkoholu. Z istoty choroby alkoholowej wynika, iż osoba nadużywająca alkoholu nie może wykonywać swoich obowiązków, rodzaj choroby powoduje, że w stanach upojenia uniemożliwia dokonanie jakichkolwiek czynności, czy też posłużenie się inną osobą. Zdaniem skarżącej Spółki stan zdrowia Adama T. potwierdzony wymienioną powyżej dokumentacją lekarską i pismem prokuratury w pełni uprawdopodobniają twierdzenie, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Okoliczność, iż dwa dni po upływie terminu do wniesienia odwołania Adam T. pojawił się w Urzędzie Skarbowym w celu odbycia rozmów z Naczelnikiem oraz złożył wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji i umorzeniu odsetek nie wskazują na to, iż Adam T. w dniu, w którym upływał termin do złożenia przedmiotowego odwołania był w stanie je złożyć. Wydając zaskarżony Wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny zdaniem autora skargi kasacyjnej naruszył więc treść art. 162 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w G. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w uzasadnieniu wskazując, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skargę kasacyjną ze względu na treść art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. Poza wymaganiami przewidzianymi dla pisma w postępowaniu sądowym stosownie do treści art. 176 wskazanej wyżej ustawy powinna ona zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Te ostatnie wymogi skargi kasacyjnej są wymaganiami materialnymi, co oznacza, że braki w tym zakresie nie podlegają sanacji. Cechą charakterystyczną skargi kasacyjnej jest związanie sądu rozpoznającego tę skargę granicami skargi kasacyjnej /art. 183 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Związanie to oznacza, że zakres kontroli orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną. Zarzuty wykraczające poza powołane podstawy skargi kasacyjnej nie mogą być więc brane pod uwagę z wyjątkiem takich, które skutkują nieważnością postępowania /art. 183 par. 1 i par. 2 wskazanej wyżej ustawy./.

Oceniając, czy skarga kasacyjna oparta jest na ustawowych podstawach trzeba mieć przy tym na uwadze istotę funkcji sądów administracyjnych, która w myśl art. 1 par. 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ polega na sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podobnie funkcje sądów administracyjnych określone zostały w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 3 par. 1 tej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W powołanych podstawach skargi kasacyjnej nie została zakwestionowana prawidłowość zrealizowania przez Sąd pierwszej instancji jego funkcji badania legalności decyzji organu, poprzez zakwestionowanie sposobu stosowania przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, regulujących jego obowiązki w zakresie kontroli zgodności z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej. Sąd administracyjny nie stosuje bowiem przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, kontroluje jedynie, czy przepisy te nie zostały naruszone przez organy administracji w tym przypadku przez organy podatkowe. Przy formułowaniu zarzutu naruszenia przepisów postępowania jako stanowiącego podstawę skargi kasacyjnej należy powiązać naruszenie przepisów postępowania, które stosowały organy z odpowiednimi przepisami ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które stosuje Sąd przy kontroli legalności zaskarżonego aktu.

Skoro skarga kasacyjna będąca przedmiotem rozpoznania nie wskazuje, by doszło do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania sądowego przy wykonywaniu przez ten Sąd jego funkcji dotyczącej badania legalności decyzji organu podatkowego, zarzuty skargi kasacyjnej ograniczają się bowiem do naruszenia wskazanych w niej przepisów Ordynacji podatkowej to uznać należy, że skarga ta pozbawiona jest uzasadnionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 par. 2 i 3 oraz art. 209 wskazanej wyżej ustawy.