Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2083/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Alicja Stępień /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Gorzeń WSA Tomasz Kolanowski Protokolant Agnieszka Zalewska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 września 2002 r. sygn. akt [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2002 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 67,10 (sześćdziesiąt siedem 10/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 2083/02

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 18 lutego 2002 r. Przewodniczący Zarządu Gminy ustalił wymiar należnego od S. G. podatek rolny za 2002 r. w kwocie 1.676,90 zł.

S. G. wniósł od tej decyzji odwołanie wyjaśniając, że jest zwolniony z obowiązku płacenia tego podatku. Posiada status zakładu pracy chronionej i na mocy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o Państwowym Funduszu Osób Niepełnosprawnych jest zwolniony z obowiązku płacenia podatku. W załączeniu przedstawił stosowna decyzję.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 03.09.2002 r. rozpatrując sprawę w związku z wniesionym odwołaniem utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Ustalono, że S. G. – właściciel Przedsiębiorstwa A w O. w dniu 31 grudnia 1996 r. wydzierżawił od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa grunty o łącznej powierzchni 94,81 ha w tym grunty orne o powierzchni 29,35 ha, łąki – 16,92 ha, pastwiska – 43,90 ha, grunty zakrzewione 1,81 ha, grunty pod wodami – 1,17 ha, drogi – 1,07 ha i nieużytki – 0,59 ha. Umowa dzierżawy została zawarta na okres 10 lat. Wójt Gminy decyzją Nr [...] z dnia 16 maja 1997 r. dokonał zwolnienia wskazanych gruntów z podatku rolnego. Podstawę zwolnienia stanowiło trwałe zagospodarowanie gruntu. Zwolnienia obejmują okres od 1 stycznia 1997 r. do 1 stycznia 2004 r., przy czym w 6 roku następuje ono w 75%, a w 7 roku w 50%.

Z akt sprawy wynika, że od 1997 r. do 2001 r. podatnik zwolniony był z obowiązku uiszczania podatku w całości. Od 2002 r. obowiązuje zwolnienie w wysokości 75% ustalonego wymiaru podatku rolnego. Zwolnienie to nastąpiło na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tj. Dz.U. Nr 94, poz. 431 z 1993 r. z późn. zm.) Według tego przepisu zwalnia się od podatku rolnego grunty lub prawo wieczystego użytkowania gruntów, nabyte w drodze kupna na utworzenie nowego lub powiększenie już istniejącego gospodarstwa do powierzchni nie przekraczającej 100 ha, oraz grunty Państwowego Funduszu Ziemi i Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa objęte w trwałe zagospodarowanie w celu utworzenia nowego gospodarstwa lub powiększenia gospodarstwa już istniejącego do powierzchni nie przekraczającej 100 ha – na okres 5 lat. Za trwałe zagospodarowanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 i ust. 5, uważa się objęcie gruntów w dzierżawę lub użytkowanie na okres nie krótszy niż 10 lat. Natomiast po upływie okresu zwolnienia, o którym mowa wyżej stosuje się ulgę w podatku rolnym, polegającą na obniżeniu podatku w pierwszym roku o 75% i w drugim roku o 50%.

Kolegium stwierdziło stosownie do powyższego, że podatek został ustalony w prawidłowej wysokości. Przy jego ustalaniu zastosowana została uchwała Nr VII/50/01 Rady Gminy w z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie ustalenia ceny żyta jako podstawy naliczenia podatku rolnego na 2002 rok wydana w oparciu o Komunikat Prezesa GUS z dnia 12 października 2001 r. w sprawie średniej ceny skupu żyta za III kwartał 2001 r. (M.P. Nr 35, poz. 573). Organ I instancji przyjął do opodatkowania 80,09 ha przeliczeniowego i ustalił podatek jak wynika z treści decyzji w kwocie 6.707,50 zł stosując 75% ulgę w wysokości 5.030,60 zł. Dlatego podatnik został zobowiązany do uiszczenia podatku w kwocie 1.676,90 zł.

W myśl art. 4 ust. 1 ustawy o podatku rolnym podstawę ustalenia podatku rolnego stanowi liczba hektarów przeliczeniowych. Stosownie do art. 6 tej ustawy podatek rolny od 1 ha przeliczeniowego za rok podatkowy wynosi równowartość pieniężną 2,5 q żyta, obliczoną według średniej ceny skupu żyta za pierwsze trzy kwartały roku poprzedzającego rok podatkowy. Średnią cenę skupu, o której mowa w ust. 1, ustala się na podstawie komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ogłaszanego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" w terminie 20 dni po upływie trzeciego kwartału. Rady gmin są uprawnione do obniżenia cen skupu określonych w ust. 2, przyjmowanych jako podstawa obliczania podatku rolnego na obszarze gminy.

Kolegium wyjaśniło, że stanowisko podatnika odnośnie zwolnienia go z obowiązku płacenia przedmiotowego podatku jest niezasadne. Korzysta on jedynie z ulgi wskazanej wyżej. W niniejszym przypadku nie miało i nie ma zastosowania zwolnienie stosowane wobec zakładów pracy chronionej na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.). Wprawdzie na mocy decyzji Nr [...] z dnia 1 października 1996 r. Pełnomocnik do Spraw Osób Niepełnosprawnych stwierdził, że Przedsiębiorstwo A S. G. w O. spełnia warunki określone dla zakładu pracy chronionej, jednak stwierdzenie to dotyczy stanu Przedsiębiorstwa na dzień wydania tej decyzji. Kwestionowany podatek dotyczy zaś nieruchomości rolnych nabytych w dniu 31 grudnia 1996 r. NSA w Uchwale z dnia 5 listopada 2001 r. FPS 7/01 publ. ONSA 2002/2/56 stwierdził, że podmiot (pracodawca) prowadząc zakład pracy chronionej jest zwolniony na podstawie powołanego wyżej art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji (...) od podatku od nieruchomości tylko w stosunku do przedmiotu opodatkowania wchodzącego w skład tego zakładu zgodnie z decyzją uprawnionego organu o przyznaniu statusu zakładu pracy chronionej. Z stanowiska Sądu wynika, że wskazane zwolnienie ma charakter podmiotowo-przedmiotowy. Należy przyjąć, że podatnik zmierzający skorzystać ze zwolnienia ma obowiązek wykazać występowanie przesłanki podmiotowej (status zakładu pracy chronionej) oraz przedmiotowej (związek pomiędzy przedmiotem opodatkowania a działalnością gospodarczą prowadzonego zakładu pracy chronionej), a organy podatkowe mają prawo badać te okoliczności na potrzeby podatków.

Skład orzekający SKO uznał, że stanowisko NSA ma zastosowanie również w niniejszej sprawie. Podatnik nie wykazał, że status zakładu pracy chronionej obejmuje również grunty stanowiące przedmiot opodatkowania, a oprócz tego, że działalność na nich prowadzona, prowadzona jest w ramach zakładu pracy chronionej. W tym stanie rzeczy skład orzekający nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania podatnika.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. G. wniósł o uchylenie decyzji SKO twierdząc, że jest zwolniony z obowiązkiem płacenia podatku rolnego w całości albowiem, jego zdaniem, status zakładu pracy chronionej obejmuje również grunty stanowiące przedmiot opodatkowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sądy administracyjne wyposażone zostały w funkcje kontrolne, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji sąd bada zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269).

W ustalonym stanie faktycznym zaskarżona decyzja nie może się ostać, bowiem narusza ona przepisy prawa procesowego, przede wszystkim art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) i to w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony prowadzonego postępowania. Przy czym zgodnie z jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego wyrażoną w treści art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa, obowiązkiem organów podatkowych jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Jak podkreśla się w orzecznictwie i literaturze przedmiotu zasada prawdy obiektywnej jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego. Zasada ta znajduje rozwinięcie w art. 187 ustawy Ordynacja podatkowa, nakazującej organowi podatkowemu zebranie i w sposób wyczerpujący rozpatrzenie materiału dowodowego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że po stronie organu odwoławczego zabrakło woli przeprowadzenia pełnego i wyczerpującego postępowania, a także wyjaśnienia okoliczności sprawy. Podkreślić w tym miejscu należy, iż organ odwoławczy w ogóle nie podjął próby przeprowadzenia dodatkowego postępowania.

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest to, czy przedmiotowa nieruchomość, będąca własnością podatnika prowadzącego zakład pracy chronionej, objęta jest zwolnieniem od podatku, przewidzianym w art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że prowadzący zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej jest zwolniony w stosunku do tego zakładu między innymi z podatków. Zdaniem skarżącego powyższe unormowanie oznacza, że każda nieruchomość, będąca w posiadaniu takiego podmiotu, korzysta z tego zwolnienia.

Należy uznać, że stanowisko skarżącego nie jest uzasadnione. W tym zakresie skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2001 r., FPS 7/01, ONSA 2002, Nr 2, poz. 56. Ze sformułowania "w stosunku do tego zakładu", zawartego w powyższym przepisie, jednoznacznie wynika zawężenie zakresu przedmiotowego zwolnienia od podatków. Za wnioskiem tym przemawiają nie tylko wyniki wykładni językowej. Przemawia za tym również wzgląd na racjonalność ustawodawcy, przejawiającą się w unikaniu zbędnych sformułowań, nie mających znaczenia prawnego. Świadczy o tym także cel ustanowionego zwolnienia podatkowego. Ustawodawca bowiem zamierzał, w drodze instrumentów o charakterze fiskalnym, zapewnić podmiotom, z natury rzeczy funkcjonującym w trudniejszych warunkach, wyrównanie szans w ich działalności, a tym samym chronić istniejące miejsca pracy dla osób niepełnosprawnych i stymulować tworzenie nowych. Jako sprzeczne z tak zakreślonymi celami było by objęcie bezwarunkowym zwolnieniem od podatku od nieruchomości wszystkich budynków, budowli i gruntów, będących w posiadaniu przedsiębiorcy, który prowadzi zakład pracy chronionej, a więc zwolnieniem nie uwzględniającym tego, czy dana nieruchomość jest związana z prowadzeniem takiego zakładu.

Z powyższego wynika uzasadniony wniosek, że zwolnieniem od podatku od nieruchomości objęte są dwie kategorie gruntów. Po pierwsze te nieruchomości, które zostały enumeratywnie wymienione w decyzji wojewody, określonej w art. 30 ustawy o rehabilitacji. Po drugie, te nieruchomości, które wprawdzie nie zostały wymienione w powyższej decyzji, ale są związane z prowadzonym przez podatnika zakładem pracy chronionej.

W niniejszej sprawie, przedmiotowa nieruchomość nie mogła być uwzględniona w decyzji z dnia 1 października 1996 r. Nastąpiło to z oczywistych względów, albowiem podatnik nabył tą nieruchomość w dniu 31.12.1996 r.

Możliwe jest zatem objęcie tej nieruchomości zwolnieniem podatkowym wyłącznie w razie wykazania związku tego gruntu z funkcjonowaniem zakładu pracy chronionej, prowadzonego przez podatnika.

Jak powyżej wskazano, w sprawie brak jest jakichkolwiek ustaleń faktycznych w tym zakresie. Oznacza to, że w toku postępowania podatkowego doszło do naruszenia przepisów postępowania. Oczywistym jest, że podmiotem zobowiązującym do wykazania związku przedmiotowych gruntów z prowadzoną przez zakład pracy chronionej działalnością jest przede wszystkim podatnik, lecz nie może to oznaczać całkowitego zwolnienia organu podatkowego z obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wszystkich przesłanek niezbędnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia.

Ponownie zatem rozpatrując sprawę organ podatkowy uzupełni postępowanie w zakresie wyżej wskazanym zważając przy tym, że zaskarżona decyzja dotyczy zobowiązań podatkowych S. G. jako osoby fizycznej, a nie osoby prawnej jaką jest Spółka z o.o. B. Zatem nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy decyzja Wojewody z dnia 15.09.2000 r., której adresatem jest ta Spółka.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o postępowaniu, orzekł w myśl art. 145 § 1 pkt 3, art. 152 i art. 200 ustawy p.p.s.a.