Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 851/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 68 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity
article: art. 152, art.153, art.145 § 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant Inspektor Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A.K. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej - nagany I. uchyla zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne i poprzedzające je orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] października 2008 r. Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 437 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 1997r., Nr 89, póz. 555 z późń. zm.) w związku z art. 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jednolity: Dz.U. z 2004 r. Nr 156, póz. 1641 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku A.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy orzekł o utrzymaniu w mocy orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] września 2008 r. nr [...], w którym Dyrektor Izby Celnej uznał A.K., eksperta celnego, podkomisarza celnego, obwinionego z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej o to, że pełniąc obowiązki służbowe Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych nieprawidłowo sprawował nadzór funkcjonalny przy prowadzeniu sprawy nr [...] przyjętej do rozpatrzenia w Wydziale w dniu [...] października 2005r., dotyczącej odwołania pełnomocnika strony tj. [...]od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2005 r. nr [...], czego konsekwencją było przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług VAT w kwocie 175.848,00 zł oraz odsetek od zobowiązań podatkowych w kwocie 193.965,30 zł, za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzył karę dyscyplinarną nagany.

Organ wskazał w uzasadnieniu na następujący stan faktyczny:

W dniu [...] stycznia 2007 r. Rzecznik dyscyplinarny złożył wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko ekspertowi celnemu A.K., podkomisarzowi celnemu. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. Dyrektor Izby Celnej wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko funkcjonariuszowi celnemu - podkomisarzowi celnemu A.K., ekspertowi celnemu pełniącemu służbę w Izbie Celnej obwinionemu o to, że pełniąc obowiązki służbowe Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych nieprawidłowo sprawował nadzór funkcjonalny przy prowadzeniu sprawy nr [...] przyjętej do rozpatrzenia w Wydziale w dniu [...] października 2005r., dotyczącej odwołania pełnomocnika strony tj. [...] od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2005 r. nr [...], czego konsekwencją było przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług VAT w kwocie 175.848,00 zł oraz odsetek od zobowiązań podatkowych w kwocie 193.965,30 zł, czym naruszył obowiązki służbowe wynikające z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jednolity: Dz.U. z 2004 r. Nr 156, póz. 1641 z późń. zm.).

Orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] września 2007 r. Dyrektor Izby Celnej uznał A.K., winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzył karę dyscyplinarną nagany z ostrzeżeniem.

Od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego obwiniony odwołał się, składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o wnikliwe i zgodne z prawem rozpatrzenie jego wniosku.

Dyrektor Izby Celnej orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] października 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne.

Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone przez A.K. skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego go orzeczenia z dnia [...] września 2007 r.

Wyrokiem z dnia 7 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Go 796/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., uchylił obydwa orzeczenia dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy. Uchylając powyższe orzeczenia dyscyplinarne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wskazał jednocześnie, iż Dyrektor Izby Celnej , opierając się na wyczerpująco zebranym materiale dowodowym dokonał prawidłowej oceny w zakresie, iż ekspert celny, podkomisarz celny A.K. nie sprawował w badanym okresie nadzoru funkcjonalnego nad podległymi sobie funkcjonariuszami, co zostało również przez niego potwierdzone na powyższej rozprawie, a więc powyższe jednoznacznie potwierdza winę obwinionego w tym zakresie. Ponadto WSA wskazał na dwie główne wady zaskarżonych orzeczeń dyscyplinarnych i nakazał dokonać ponownego rozstrzygnięcia sprawy w tych dwóch aspektach, wskazując przy tym, że w zależności od wyników tego postępowania, konieczne będzie ewentualne ponowne wymierzenie kary dyscyplinarnej, z uwzględnieniem wytycznych wynikających z § 21 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. Nr 156, póz. 1520). Pierwszym z powodów uchylenia ww. orzeczeń dyscyplinarnych był brak w aktach sprawy dokumentów, które umożliwiłyby dokonanie jednoznacznej oceny, w jakiej dacie Dyrektor Izby Celnej powziął wiadomość o naruszeniu obowiązków służbowych przez skarżącego. Sąd wskazał, iż w aktach administracyjnych przedłożonych Sądowi wraz ze skargą brak jest wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji notatki z dnia [...] czerwca 2006 r., jednocześnie na rozprawie w dniu [...] lutego 2008 r. nie przedłożył jej pełnomocnik organu, a także nie potrafił określić jej treści. Sąd zważył, iż w treści notatki służbowej z dnia [...] lipca 2006 r. nie tylko nie wymieniono personalnie A.K., jako funkcjonariusza odpowiedzialnego za rozstrzygnięcie sprawy, ale również nie zawarto w niej informacji, które wskazywałyby na fakt naruszenia przez niego obowiązków jako ówczesnego Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych. Treść dokonanej przez Dyrektora Izby Celnej w dniu [...] lipca 2006 r. dyspozycji dla rzecznika dyscyplinarnego również nie wskazuje, iż w tej dacie (a nie innej) przełożony dyscyplinarny powziął wiadomość co do naruszenia obowiązków przez skarżącego. W aktach sprawy brak jest jednocześnie innych dokumentów na podstawie których Sąd mógłby dokonać oceny, w jakiej dacie faktycznie najwcześniej Dyrektor Izby Celnej miał realną możliwość uzyskania wiedzy umożliwiającej zainicjowanie postępowania wyjaśniającego, i wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego. Za nieuzasadnione w okolicznościach powyższej sprawy uznał Sąd twierdzenie, że wiadomość o naruszeniu przez skarżącego obowiązku służbowego organ powziął w dniu [...] lipca 2006 r. Zdaniem Sądu organ celny nie wykazał w sposób należyty, że istotnie wszczęto postępowanie dyscyplinarne w stosunku do skarżącego z zachowaniem wszystkich warunków określonych w powołanym art. 68 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Zatem niedostateczne wyjaśnienie i uzasadnienie daty powzięcia przez Dyrektora Izby Celnej wiadomości o naruszeniu przez skarżącego jego obowiązków służbowych jako Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych w okresie od [...] października do [...] grudnia 2005 r., uniemożliwiło Sądowi dokonanie oceny czy wszczęcie przez Dyrektora Izby Celnej w dniu [...] stycznia 2007 r. postępowania dyscyplinarnego wobec A.K., jego dalsze prowadzenie i zakończenie wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego było dopuszczalne, czy też nie, zgodnie z przepisem art. 68 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej.

Dodatkowo Sąd wskazał na niedostateczne wykazanie istnienia winy w popełnieniu zarzucanego czynu, którym było to, "że pełniąc obowiązki służbowe Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych nieprawidłowo sprawował nadzór funkcjonalny przy prowadzeniu sprawy nr [...] przyjętej do rozpatrzenia w Wydziale w dniu [...] października 2005r., dotyczącej odwołania pełnomocnika strony tj. [...] od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2005 r. nr [...], czego konsekwencją było przedawnienie zobowiązania podatkowego w podarku od towarów i usług VAT w kwocie 175.848,00 zł oraz odsetek od zobowiązań podatkowych w kwocie 193.965,30 zł." Zdaniem WSA, nie doszło do wykazania, że niewykonywanie nadzoru funkcjonalnego przez A.K. skutkowało umorzeniem ww zobowiązania podatkowego, a w szczególności, czy była to jego samoistna wina, w tym w związku z przepisami Ordynacji podatkowej.

Ponadto skład orzekający zarzucił, iż w uzasadnieniach uchylonych orzeczeń dyscyplinarnych nie dokonano dostatecznego wyjaśnienia przesłanek, które stanowiły podstawę do wymierzenia kary nagany z ostrzeżeniem, a które są wymienione w § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. Nr 156, póz. 1520), gdyż nie podano stopnia wpływu każdej z tych przesłanek na wymiar kary, co mogłoby ewentualnie świadczyć o niewspółmierności kary do popełnionego czynu.

W wyniku przeprowadzenia ponownego postępowania dyscyplinarnego Dyrektor Izby Celnej orzeczeniem z dnia [...] września 2008 r. nr [...], uznał A.K., eksperta celnego, podkomisarza celnego winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzył karę dyscyplinarną nagany. Na wstępie rozważań organ odniósł się do kwestii zachowania 6-miesięcznego terminu na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i braku w aktach notatki służbowej z dnia [...] czerwca 2006 r. Organ podkreślił ,iż w notatce tej brak jest jakiegokolwiek odniesienia do osoby A. K. i nie ma wobec tego przesłanek wskazujących na to, że Dyrektor Izby Celnej z treści tej notatki powziął po raz pierwszy wiadomość o naruszeniu obowiązków służbowych przez obwinionego. Zatem jako pierwszą datą powzięcia takiego przypuszczenia była data naniesionej na notatce z dnia [...] lipca 2006 r. adnotacji z dnia [...] lipca 2006 r. polecającej rzecznikowi dyscyplinarnemu wszczęcie postępowania wyjaśniającego. Zdaniem organów brak jest podstaw, aby za datę powzięcia przez organ wiedzy w tym przedmiocie przyjąć datę [...] lipca 2006 r. Organ podał, iż data sporządzenia przedmiotowego dokumentu nie mówi nic o tym kiedy właściwy organ otrzymał go rzeczywiście celem zapoznania się. W ocenie organu wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w dniu [...] stycznia 2007 r. nastąpiło z zachowaniem ustawowego terminu.

W dalszym zakresie obszernego uzasadnienia organ szczegółowo przedstawił przebieg prowadzonego postępowania dyscyplinarnego oraz zebrane w nim dowody, w szczególności zeznania świadków. Organ powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz poczynione na jego podstawie ustalenia faktyczne uznał, iż potwierdzają one w pełni naruszenie przez obwinionego obowiązków służbowych. Stąd organ mając na uwadze okoliczności sprawy uznał, iż właściwą karą ze względu na rodzaj i wagę czynu oraz skutki i okoliczności jego popełnienia będzie kara nagany.

Od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego A.K. odwołał się składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego i umorzenia sprawy, gdyż od wszczęcia dotknięte jest ono wadami uniemożliwiającymi prowadzenie postępowania. Odwołujący podniósł w uzasadnieniu, że prowadzone postępowanie dotknięte jest błędem co do ustalenia dowodu z dokumentów - Rejestru Kontroli Funkcjonalnej, którego prowadzący nie posiadał w materiale dowodowym, a jednak wywodził z istnienia takiego dokumentu wnioski procesowe. Postępowaniem takim organ w rażący sposób naruszył zapisy przepisów art.5 § 2 kpk, a przez to ogólną zasadę prawną in dubio pro reo. Ze zgromadzonego materiału zdaniem odwołującego wyraźnie wynika, że Rejestr był założony, był również prowadzony i był przekazany przejmującemu obowiązki Naczelnika Wydziału Postępowania Celnego w dniu [...] lutego 2006 roku. Fakty te, jak podkreślił odwołujący, potwierdzone są przez powołanych świadków. Dodatkowo zwrócił uwagę, iż skoro żadnego z Rejestrów Ewidencji nie brakowało tylko tego jednego, to jak można utrzymywać, że przekazywane były tylko Rejestry spraw niezakończonych. Odwołujący wskazał w tym zakresie na to dlaczego A.W. (przejmująca obowiązki Naczelnika Wydziału) nie zażądała dostarczenia Rejestru lub nie sporządziła notatki służbowej na okoliczność braku tego Rejestru wśród przekazanych dokumentów. Odwołujący zwrócił uwagę, iż "trzon" postępowania i zarzut niedopełnienia przez niego obowiązków służbowych oparty został na nieudokumentowanych przesłankach. Zdaniem odwołującego wbrew jasnemu stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu orzeczenia w sprawie II SA/Go 796/07, organ nadal wykazuje, iż swoim postępowaniem odwołujący dopuścił do przedawnienia zobowiązania podatkowego oraz odsetek.

Dodatkowo odwołujący wskazał, iż w zakresie ustalenia daty kwalifikującej do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, w rażący sposób naruszony został przepis art.68 ustawy o służbie celnej. Organ od samego początku – [...] stycznia 2006r. nie potrafił jednoznacznie wskazać daty powzięcia wiadomości o dopuszczeniu się przez odwołującego czynu kwalifikującego do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Data wskazywana przez organ pozostawia w ocenie odwołującego wiele wątpliwości.

Uzasadniając orzeczenie z dnia [...] października 2008 r. wydane na skutek wniosku odwołującego o ponowne rozpoznanie sprawy Dyrektor Izby Celnej wskazał na wstępie, iż bezspornym w niniejszej sprawie jest to, że w dniu [...] października 2005 r. obwiniony, wykonując obowiązki służbowe Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych w Izbie Celnej zadekretował do rozpatrzenia przez starszego kontrolera celnego A.A. sprawę dotyczącą odwołania pełnomocnika Strony tj. [...] od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2005 r. nr [...]. Dekretacja powyższa dokonana została w formie zamieszczenia adnotacji o treści (cyt.) ..p. A. 27.10" oraz parafowania tego zapisu (k. 120).

Poza sporem pozostaje również, zdaniem organu to, iż przedmiotowe odwołanie zostało zarejestrowane w rejestrze spraw z 2005 r. nr [...] ,,Inne zagadnienia dot. procedury tranzytu'" pod numerem [...] oraz to, że postanowieniem nr [...] prowadzący sprawę A.A. wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie, który to dokument podpisał obwiniony (k. 121).

Z dokumentów zebranych w toku postępowania, jak podał organ, wynika również, iż w styczniu 2006r. stosownie do zapisów § 17 Instrukcji Kancelaryjnej, stanowiącej załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 43 Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2003 r. w sprawie wprowadzenia instrukcji kancelaryjnej i rzeczowego wykazu akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych w izbach celnych i składnic akt w urzędach celnych oraz zasad postępowania z materiałami archiwalnymi i dokumentacją niearchiwalną w administracji celnej, przedmiotowa sprawa, jako niezakończona w roku 2005, została przerejestrowana do rejestru [...] na rok 2006 pod pozycję [...].

Następnie, w dniu [...] czerwca 2006 r. Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie określenia wysokości podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru oraz w zakresie ustalenia kwoty odsetek za zwłokę od zobowiązań podatkowych oraz umorzył postępowanie podatkowe w tym zakresie (k. 123-125). Podstawą do wydania takiego rozstrzygnięcia był fakt, że z dniem 31 grudnia 2005 r. nastąpiło przedawnienie powyższego zobowiązania podatkowego. Za niepodważalne uznał organ okoliczność, iż w roku 2005 A.K. sprawował w Izbie Celnej funkcję Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych. Organ rozpatrujący ponownie sprawę, zważył, iż zgodnie z Decyzją nr [...] w ramach nadzoru służbowego sprawowanego przez osoby zajmujące kierownicze stanowiska w Izbie Celnej, w tym naczelnikom wydziałów została powierzona "kontrola funkcjonalna" w odniesieniu do nadzorowanych komórek (§ 1 pkt 1). Zgodnie z § 4 ust. 1 Decyzji nr [...], zakres sprawowanej kontroli funkcjonalnej powinien uwzględnić specyfikę zadań realizowanych przez daną komórkę organizacyjną i obejmować: rzetelność i terminowość wykonywania obowiązków służbowych/pracowniczych i dyscyplinę służby/pracy, przestrzeganie przepisów prawa i ustalonych zasad organizacji służby/pracy, efektywne i gospodarne wykorzystanie środków finansowych oraz zasobów technicznych i ludzkich, bieżącą weryfikację informacji wskazujących na możliwość powstania uchybień lub nieprawidłowości.

Podstawowy katalog, zakres i częstotliwość czynności kontrolnych w ramach nadzoru służbowego określono w załączniku nr 1 do cytowanej decyzji (§ 4 ust. 2), zgodnie, z którym zakres czynności kontroli oraz jej częstotliwość przypisany Naczelnikowi Wydziału Przeznaczeń i Procedur Celnych obejmował m.in. (poz.7):

1. dyscyplinę pracy i racjonalne wykorzystanie czasu pracy w podległej komórce

organizacyjnej - co najmniej l raz na kwartał,

2. terminowość załatwiania spraw , przyczyny niedotrzymania terminów przez

podległych funkcjonariuszy celnych - co najmniej l raz w miesiącu.

3. obciążenie pracą poszczególnych funkcjonariuszy celnych - co najmniej l raz

na kwartał,

4. sprawy rozpatrywane w trybie odwoławczym - co najmniej I raz w miesiącu.

Oprócz tego w ustalonym dla obwinionego zakresie obowiązków i uprawnień, przyjętym przez niego do wykonania i stosowania w dniu [...] maj 2004r. wśród obowiązków obwinionego jako Naczelnika Wydziału wskazano, bezpośredni nadzór nad całokształtem pracy wydziału i nadzór nad właściwym wykonawstwem czynności oraz sprawowanie kontroli funkcjonalnej zgodnie z decyzją Nr [...] Dyrektora Izby Celnej z dnia 30 czerwca 2004r. (pkt 1.2.1,1.2.4,1.2.13).

Szczegółowy tryb sprawowania kontroli funkcjonalnej przez osoby do tego zobowiązane określił Dyrektor Izby Celnej w § 5 Decyzji nr 37, zgodnie z którym osoby te odnotowują fakt przeprowadzenia kontroli funkcjonalnej dokumentów np. rejestrów, ewidencji, list obecności i innych dokumentów na skontrolowanych dokumentach z jednoczesnym podaniem daty i nazwiska oraz stanowiska osoby przeprowadzającej kontrolę funkcjonalną.

Organ zwrócił uwagę, iż dokumentowanie przeprowadzenia czynności kontrolnych winno nastąpić z chwilą jej dokonania. Ponadto fakt przeprowadzenia kontroli należało odnotować w prowadzonym rejestrze kontroli funkcjonalnej, który winien zawierać informacje określone w § 5 ust. 4 decyzji nr [...] tj. nazwą kontrolowanej komórki/ stanowiska pracy, datę i godzinę przeprowadzenia kontroli, jej szczegółowy zakres z uwzględnieniem numerów kontrolowanych dokumentów, wynik kontroli (stwierdzone nieprawidłowości) i nazwisko osoby odpowiedzialnej za powstanie nieprawidłowości, działanie podjęte w związku z wynikami kontroli, a także imię i nazwisko oraz stanowisko kontrolującego.

Jednocześnie w przepisie § 6 przedmiotowej decyzji nr [...] w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości zobowiązano kontrolującego do podjęcia działań korygujących, usprawniających i dyscyplinujących oraz sporządzenia pisemnej informacji o nieprawidłowościach, podjętych działaniach i niezwłocznego jej przekazania do Wydziału Kontroli Wewnętrznej Izby Celnej.

Wobec tak szczegółowo unormowanego trybu sprawowania kontroli funkcjonalnej przez obwinionego jako funkcjonariusza celnego sprawującego funkcję Naczelnika Wydziału i związanych z tym obowiązków, w ocenie Dyrektora Izby Celnej należało uznać za zasadne i oparte na wyczerpująco zgromadzonym materiale dowodowym stanowisko, iż A.K. nie sprawował w badanym przez organ okresie nadzoru funkcjonalnego nad podległymi sobie funkcjonariuszami zgodnie z zasadami określonymi w decyzji nr [...].

Naruszenie w/w obowiązku służbowego stanowiło podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej obwinionego zgodnie z przepisem art. 62 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej.

Odnosząc się do zarzutów obwinionego w zakresie nieprzeprowadzenia w postępowaniu dyscyplinarnym pomimo kilkukrotnego wniosku obwinionego dowodu z dokumentu tj. prowadzonego przez niego rejestru z kontroli funkcjonalnej w 2005r., na okoliczność odnotowywania w tym rejestrze faktu dokonywania kontroli funkcjonalnej. Dyrektor Izby Celnej uznał za zasadne i zgodne z przepisami postępowania stanowisko, zgodnie z którym wobec zaginięcia tego rejestru, nie jest możliwe przeprowadzenie wnioskowanego dowodu. Jako niepodważalną Dyrektor Izby Celnej przyjął okoliczność, iż rejestr ten został na polecenie skarżącego założony, zgodnie z wymogami § 5 Decyzji nr [...].

W ocenie organu zeznania świadków, pracowników Wydziału Przeznaczeń Celnych Izby Celnej wskazują na to, iż żaden z nich (poza momentem założenia rejestru przez M.P.), nie miał fizycznego kontaktu z tym rejestrem i nie potrafi powiedzieć, czy były w nim dokonywane przez obwinionego jakiekolwiek wpisy. Ponadto świadkowie ci zeznali zgodnie, iż obwiniony nie dokonywał w aktach prowadzonych przez nich spraw adnotacji o fakcie przeprowadzenia kontroli funkcjonalnej, co było jego obowiązkiem w myśl § 5 ust. 1 i 2 przywołanej powyżej Decyzji nr 37 Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2004 r., jak również w momencie dekretacji spraw na poszczególnych pracowników nie wskazywał propozycji sposobu rozstrzygnięcia sprawy ani też nie odnotowywał terminu do jej załatwienia czy też terminu, w którym dojdzie do przedawnienia danej sprawy. Powyższe wynika z zeznań świadków.

Ponadto, z zeznania świadka I.G., Naczelnika Wydziału Kontroli Wewnętrznej Izby Celnej z dnia [...] maja 2007 r. (k. 221-223) wynika, iż obwiniony w okresie od [...] października do [...] grudnia 2005 r. nie przekazywał pomimo obowiązku do Wydziału Kontroli Wewnętrznej informacji o nieprawidłowościach w kontrolowanych przez niego sprawach prowadzonych w Wydziale Przeznaczeń Celnych.

Organ podkreślił, iż jak sam obwiniony wyjaśnił, że rejestr ten znajdował się w jego dyspozycji, nikomu nie był udostępniany, oznacza to zatem, iż nikt nie mógł potwierdzić faktu dokonywania w nim konkretnych zapisów z kontroli poszczególnych dokumentów, rejestrów.

Pomimo, iż A.K. konsekwentnie utrzymywał, iż w związku przejęciem przez A.W. obowiązków Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych, przekazał jej również przedmiotowy rejestr, nie znajduje ów fakt, potwierdzenia w innych dowodach, w szczególności w zeznaniach świadka A.W. oraz protokole przekazania dokumentów.

Jednocześnie organ podkreślił, iż sam obwiniony w toku postępowania dyscyplinarnego, a również na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym potwierdził, iż nie dokonywał czynności związanych ze sprawowaną kontrolą funkcjonalną zgodnie z wymogami § 5 i 6 Decyzji nr [...] tj. m.in. niestosował adnotacji z każdej czynności kontrolnej na kontrolowanych dokumentach. Potwierdzają to zgromadzone w sprawie dowody.

Wobec powyższych wniosków, zdaniem organu, zarzut A.K. dotyczący naruszenia art. 5 § 2 kpk i zasady procesowej in dubio pro reo był całkowicie nietrafny i chybiony.

Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, iż przewinienie służbowe zarzucane A.K. rozpatrzone zostać musiało w kontekście elementu zawinienia, jak również związku przyczynowego pomiędzy nie sprawowaniem przez wyżej wymienionego kontroli funkcjonalnej, a wystąpieniem przedawnienia należności podatkowych w rozpatrywanej przez kierowany przez niego Wydział sprawie.

W kontekście zebranego materiału dowodowego, w tym osobowych źródeł dowodowych, jak i przeprowadzonych dowodów z pozyskanej do niniejszego postępowania dokumentacji postępowania podatkowego, w ocenie organu, wynika niezbicie, iż zachowaniu obwinionego przypisać należy cechy winy nieumyślnej, przy czym wina ta przybiera postać niedbalstwa, nie sposób bowiem A.K. przypisać winy umyślnej (czy to w formie dolus directus ,czy dolus eventualis).

Niewątpliwie, co pokazuje zgromadzony materiał dowodowy, postępowanie A.K. cechuje niezachowanie ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Jest to element obiektywny zarzucanego mu przewinienia służbowego, które popełnił poprzez rażące niedbalstwo. Oceniając zachowanie obwinionego organ uznał, iż A.K. możliwości popełnienia przewinienia służbowego nie przewidywał, chociaż mógł i powinien ją przewidzieć.

Przedmiotem zainteresowania organu ponownie rozpatrującego sprawę była indywidualna sprawa obwinionego i bez znaczenia jest eksponowana przez obwinionego okoliczność umorzenia postępowania wobec innej osoby tj. funkcjonariusza prowadzącego sprawę [...]. Obwiniony z racji powierzonego mu kierowniczego stanowiska i wynikającego z tego zakresu obowiązków, osobiście był zobowiązany do sprawowania kontroli odnośnie terminowości załatwiania spraw w ramach kontroli funkcjonalnej. W opinii organu, fakt, iż do ,,wyczerpania'' 5-letniego terminu na przedawnienie zobowiązania podatkowego w sprawie [...] przyczyniły się również inne osoby, nie powoduje eskulpacji obwinionego z jego własnego zawinienia i wyłączenia odpowiedzialności za uchybienia, których się dopuścił. Należy mieć na uwadze, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa termin na załatwienie sprawy wynosi zgodnie z art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej 2 miesiące, a przyjęcie do rozpatrzenia i dekretacja przez obwinionego odwołania w sprawie [...] nastąpiło w dniu [...] października 2005 r. Działając zatem zgodnie z obowiązującymi zasadami postępowania podatkowego obwiniony zobowiązany był dopilnować załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie 2 miesięcy, tj. do [...] grudnia 2005 r. Z powyższych okoliczności, jak podkreślił organ, jednoznacznie wynika, iż obwiniony stosując się do obowiązujących terminów, nie powinien dopuścić do przedawnienia zobowiązania podatkowego w spornej sprawie. Nadzór na przestrzeganiem terminowości załatwiania otrzymanych przez podległą komórkę organizacyjną spraw był jak wykazano wcześniej obowiązkiem obwinionego jako naczelnika wydziału i w tym zakresie ponosił on osobistą odpowiedzialność za wywiązywanie się z tego obowiązku.

Prawidłowe wywiązywanie się obwinionego z obowiązków służbowych wynikających z ww. decyzji nr [...] oraz karty zakresu obowiązków i uprawnień zgodnie z określonymi tam zasadami, pozwoliłoby mu na wykrycie zbliżającego się terminu przedawnienia i podjęcie odpowiednich działań w celu zapobieżenia wystąpienia takiego skutku, gdyż obwiniony posiadał ku temu odpowiednie instrumenty służbowe oraz prawne.

Organ orzekający podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu dyscyplinarnym z dnia [...] września 2008 r., iż A.K. przyczynił się w sposób zawiniony (przy założeniu winy nieumyślnej), wynikający z ewidentnego naruszenia obowiązków służbowych, do powstania sytuacji przedawnienia zobowiązania podatkowego w analizowanej sprawie.

Nie budzi zastrzeżeń organu teza, iż A.K. mógł uświadomić sobie do czego może doprowadzić jego nieostrożne zachowanie się. Przy czym przy odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma znaczenia to, czy działanie łub zaniechanie funkcjonariusza celnego było zamierzone, czy też nie.

Przewinienie służbowe zarzucane A.K. rozpatrywać należało, jak podkreślił organ, w kontekście teorii adekwatnego związku przyczynowego, bowiem gdyby nie jego rażące niedbalstwo w odniesieniu do sprawy ujętej w treści zarzutu, należałoby przyjąć, iż dokonując kontroli funkcjonalnej zapobiegłby negatywnemu skutkowi w postaci przedawnienia należności podatkowych z uwagi na posiadaną wiedzę i sprawowanie funkcji Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych.

Za całkowicie nietrafny i chybiony uznał organ zarzut A.K. co do naruszenia przepisu art. 68 ustawy o Służbie Celnej. W tym zakresie organ celny powtórzył argumentację zawartą w orzeczeniu z dnia [...] września 2008 r.

Nadto organ dodał, iż w notatce z dnia [...] czerwca 2006 r. brak jest jakiekolwiek odniesienia do osoby A.K., a co za tym idzie nie ma tam zawartych przesłanek mogących choćby pośrednio wskazywać na to, iż Dyrektor Izby Celnej z treści tej właśnie notatki powziął po raz pierwszy wiadomość o naruszeniu obowiązków służbowych przez obwinionego. Pierwszą zatem pewna datą powzięcia takiego przypuszczenia jest wskazywana w wcześniejszej części uzasadnienia niniejszego orzeczenia data naniesionej na notatce z dnia [...] lipca 2007 r. adnotacji z dnia [...] lipca 2006 r. polecającej Rzecznikowi Dyscyplinarnemu wszczęcie postępowania wyjaśniającego w sprawie. Brak jest również podstaw dla uzasadnienia tezy, aby za datę powzięcia stosownej wiedzy przez Dyrektora IC uważać [...] lipca 2006 r. Na potwierdzenie niniejszego domniemania brak jest jakichkolwiek dowodów, a przyczyny, dla których Dyrektor zapoznał się z przedmiotową notatką w terminie stosunkowo odległym od momentu jej sporządzenia mogły wynikać z wielorakich okoliczności. Data sporządzenia przedmiotowego dokumentu nie mówi jeszcze nic o tym, kiedy właściwy organ otrzymał go rzeczywiście celem zapoznania się. Za pierwsza pewną datę powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych przez obwinionego uważać zatem należy dzień [...] lipca 2006r. Nie ulega zatem wątpliwości, iż wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec odwołującego w dniu [...] stycznia 2007r. nastąpiło w terminie przewidzianym przez ustawodawcę.

Wyjaśniając z kolei przesłanki, które stanowiły podstawę do wymierzenia kary nagany, a które są wymienione w § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. Nr 156, póz. 1520), Dyrektor Izby Celnej jako organ ponownie rozpatrujący sprawę wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, w tym wskazane przez obwinionego obciążenie wydziału postępowaniami w tamtym okresie oraz inne warunki sprawowania obowiązków służbowych oraz faktem, iż odwołanie w sprawie [...] wpłynęło do nadzorowanego przez obwinionego wydziału pod koniec 5-cio letniego okresu na określenie zobowiązania podatkowego i w związku z tym naruszenie 2 miesięcznego terminu na rozpatrzenie sprawy, które nie było w owym czasie niczym nadzwyczajnym, a miało w tej sytuacji wyjątkowo niekorzystne skutki. Stąd organ celny uznał, iż właściwą karą ze względu na rodzaj i wagą czynu oraz skutki i okoliczności jego popełnienia będzie kara nagany. Pomimo zatem skutku w postaci przedawnienia istotnej kwoty należności podatkowych, organ rozpoznający sprawę uwzględnił w orzeczonej karze dotychczasowe pozytywne wyniki w służbie obwinionego oraz oceniające jego osobę dotychczasowe opinie służbowe.

Organ uznał, iż pierwotne postępowanie dyscyplinarne prowadzone wobec A.K., orzeczeniem dyscyplinarnym Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2008 r., przeprowadzone zostało prawidłowo, a materiał zebrany w toku tego postępowania był kompletny i logicznie spójny.

Orzeczona kara dyscyplinarna, tj. nagany, jest karą adekwatną do czynu popełnionego przez obwinionego A.K. i w zupełności spełni swoją rolę zapobiegawczą i wychowawczą w stosunku do tego funkcjonariusza celnego.

Na powyższe orzeczenie dyscyplinarne A.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zaskarżając je w całości i domagając się jego uchylenia oraz orzeczenia go poprzedzającego. Skarżący zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o służbie celnej oraz § 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych poprzez przekroczenie obligatoryjnego terminu na wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego,

2. istotne uchybienia procesowe mające wpływ na wynik sprawy przez nierozważnie w sposób należyty całokształtu okoliczności sprawy i niewyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów, a zwłaszcza kwestii związanych ze związkiem przyczynowym pomiędzy sprawowanym przeze mnie nadzorem funkcjonalnym nad funkcjonariuszami celnymi rozpoznającymi odwołanie strony [...], a przedawnieniem jej zobowiązań podatkowych.

W uzasadnieniu skarżący przywołał argumenty uprzednio przytoczone we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Skarżący zwrócił szczególną uwagę na fakt, iż organ nie wykonał prawidłowo zaleceń i wątpliwości zawartych w uzasadnieniu do wyroku WSA z dnia 7 lutego 2008 r. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że datą pewną jest data [...] lipca 2006 r. tj data adnotacji na notatce z dnia [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazuje na okoliczności, które mogły a nie faktycznie spowodowały opóźnienie w zapoznaniu się Dyrektora z treścią notatki z dnia [...] lipca 2006 r. Ponadto skarżący zaznaczył, iż w całym toku postępowania nie wykazano związku przyczynowego pomiędzy jego zaniedbaniami w sprawowaniu nadzoru funkcjonalnego nad podległymi pracownikami a skutkiem w postaci przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Dyrektor izby Celnej w nadesłanej do Sądu odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym akcie prawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skargę należało uznać za uzasadnioną.

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.

Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, iż zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej narusza prawo.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy przede wszystkim wskazać, iż w przedmiotowej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 7 lutego 2008r., sygn. akt. II SA/796/07 uchylił orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2007r. i poprzedzające je orzeczenie dyscyplinarne tego samego organu z dnia [...] września 2007r.

Zasadniczą kwestią, jaka się pojawia w sprawie, na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, jest więc to, czy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne zostało wydane zgodnie z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w cytowanym wyżej wyroku kasacyjnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.

Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.

Związanie samego sądu oznacza to, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi w pełnym zakresie. Innymi słowy, w przypadku gdy sprawa po raz drugi dociera do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - po uchyleniu orzeczenia dyscyplinarnego przez WSA i wydaniu nowego orzeczenia - WSA jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku ( por. wyrok WSA w Krakowie z 6 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Kr. 988/06 M. Podat. 2007/8/3).

Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą.

Przez ocenę prawną, o której stanowi art. 153 p.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1597/06 LEX nr 320090).

Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy ( por. wyrok NSA z 25 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1377/05, LEX nr 281309). W zakresie oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym jak i wyjaśnienie dlaczego zastosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne i jakie, zdaniem tego sądu, przepisy prawne powinny być zastosowane lub jaka powinna być ich interpretacja, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem.

Wskazać również należy, że w orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjmuje się, iż związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cyt. wyżej przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem - lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (Komentarz - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J.P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 219-225).

W judykaturze powszechnie przyjmuje się też, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97; wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/1999, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9-10, s. 199).

Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (Tadeusz Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, s.477).

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż w ocenie Sądu, orzekający w niniejszej sprawie organ, nie uwzględnił wszystkich kwestii wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lutego 2008r.

W wyroku tym WSA w sposób szczegółowy odniósł się do wszystkich zarzutów wniesionych przez stronę skarżącą, wskazując, które z nich w ocenie Sądu zasługując na uwzględnienie, a które winne być ponownie przez organ przeanalizowane pod kątem ich zasadności.

W niniejszej sprawie Sąd I instancji rozpoznając skargę po raz pierwszy i uchylając decyzję organu celnego, w motywach wydanego orzeczenia stwierdził jednoznacznie, iż organ celny nie wykazał w sposób należyty, że istotnie wszczęto postępowanie dyscyplinarne w stosunku do skarżącego z zachowaniem wszystkich warunków określonych w art. 68 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Sąd przyjął, że określone w tym przepisie terminy przedawnienia możliwości wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec konkretnego funkcjonariusza celnego nie rozpoczynają biegu w dniu powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego ogólnej wiadomości o ewentualnym naruszeniu przez bliżej nieokreślonych funkcjonariuszy obowiązków przy rozpoznawaniu danej sprawy, co doprowadziło w jego ocenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Terminy te rozpoczynają bieg od dnia, w którym dyrektor izby celnej, przy zachowaniu należytej staranności i szybkości postępowania mógł na podstawie zgromadzonych dowodów powziąć wiadomość o naruszeniu obowiązków służbowych przez konkretnego funkcjonariusza celnego.

Za nieuzasadnione w okolicznościach przedmiotowej sprawy Sąd uznał stwierdzenie organu celnego, że wiadomość o naruszeniu przez skarżącego obowiązku służbowego powziął w dniu [...] lipca 2006 r. Treść dokonanej przez Dyrektora Izby Celnej w tym dniu dyspozycji dla rzecznika dyscyplinarnego nie wskazuje, iż w tej dacie (a nie innej) przełożony dyscyplinarny powziął wiadomość co do naruszenia obowiązków przez skarżącego. Sąd zauważył, iż w aktach sprawy brak jest jednocześnie innych dokumentów, na podstawie których można byłoby dokonać oceny, w jakiej dacie faktycznie najwcześniej Dyrektor Izby Celnej miał realną możliwość uzyskania wiedzy umożliwiającej zainicjowanie postępowania wyjaśniającego i wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego.

Ponadto Sąd stwierdził, iż zapoznając się niezwłocznie z notatką z dnia [...] lipca 2006r. i podejmując dalsze czynności Dyrektor Izby Celnej miał możliwość powzięcia tej wiedzy wcześniej. Sąd nakazał Dyrektorowi Izby Celnej szczegółowe wyjaśnienie spornej kwestii powzięcia przez niego wiedzy na temat naruszenia przez skarżącego, jako naczelnika wydziału, jego obowiązków służbowych w zakresie nadzoru nad podległymi pracownikami na podstawie innych dowodów, w szczególności dowodów zgromadzonych w postępowaniu toczącym się wobec pracownika merytorycznego oraz na podstawie notatki z dnia [...] czerwca 2006r.

Dyrektor Izby Celnej ponownie rozpoznając sprawę, po uzupełnieniu materiału dowodowego poprzez dołączenie notatki z dnia [...] czerwca 2006r. ponownie przyjął, że "pierwszą pewną datą powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych przez obwinionego uważać należy dzień [...] lipca 2006r.". Analizując treść notatki z dnia [...] czerwca 2006r. organ słusznie przyjął, że brak jest w niej jakiegokolwiek odniesienia do skarżącego, że dopuścił się naruszenia obowiązków służbowych. Dalej jednak w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia organ konsekwentnie reprezentuje stanowisko, iż brak jest podstaw, aby za datę powzięcia stosownej wiedzy o naruszeniu obowiązków służbowych przez skarżącego przyjąć dzień [...] lipca 2006r. Data sporządzenia tego dokumentu nie wskazuje jeszcze kiedy organ otrzymał go rzeczywiście, a przyczyn dla których zapoznał się z nim w stosunkowo odległym od jego sporządzenia może być wiele.

Przepis art. 80 kpa określa zasadę swobodnej oceny dowodów, z której wynika, że organ administracyjny - przy ocenie stanu faktycznego - nie jest skrępowany żadnymi regułami ustalającymi wartości poszczególnych dowodów. Organ ten, według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych i wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne", (wyrok NSA z 20 grudnia 2000 r., sygn. akt III SA 2547/99, Prz. Podat. 2001/5/61). Zasada ta nie oznacza, że organ jest uprawniony do dowolnej oceny dowodów, swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (wyrok NSA z 13 czerwca 2000 r., sygn. akt. I SA/Ka 2160/98, LEX nr 43969).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy wskazać należy, że kwestia oceny środków dowodowych była przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 7 lutego 2008r. jednoznacznie stwierdził, że nieuzasadnione jest twierdzenie Dyrektora Izby Celnej , że wiadomość o naruszeniu przez skarżącego obowiązku służbowego powziął w dniu [...] lipca 2006 r. Stwierdzenie to zostało oparte na analizie notatki z dnia [...] lipca 2007r. i na umieszczonej na niej w dniu [...] lipca 2006r. adnotacji Dyrektora Izby Celnej .

W niniejszej sprawie, co prawda zalecenia Sądu zostały przez organ wykonane, ale nie zaszły takie zmiany okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby odstąpienie od oceny materiału dowodowego wyrażonej poprzednio przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Sąd meriti uznał, że Dyrektor Izby Celnej zaskarżonym orzeczeniem dyscyplinarnym nie zastosował się do tej oceny, a w uzasadnieniu wyraził oczywiście błędny pogląd, że jedyną datą pewną powzięcia przez niego wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych przez skarżącego jest dzień [...] lipca 2006 r., co należy uznać za rażące naruszenie art. 153 p.p.s.a.

Organ administracji obowiązany był rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej stanu faktycznego zawartej w uzasadnieniu wyroku. Nawet w wypadku sporu co do tego stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 7 lutego 2008r. jest prawomocny i do chwili obecnej w sposób prawem przewidziany nie został wzruszony. Odmienna ocena materiału dowodowego zaprezentowana przez Dyrektora Izby Celnej w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Jedyną prawnie dopuszczalną drogą wzruszenia stanowiska WSA było zaskarżenie wyroku z dnia 7 lutego 2008r. skargą kasacyjną. Związanie organu w rozumieniu cytowanego przepisu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on obecnie formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

Naruszenie postanowień art. 153 p.p.s.a. przez organy administracyjne w postaci nieuwzględnienia przez nie przy ponownym rozpoznawaniu sprawy wiążących je elementów orzeczenia sądu administracyjnego uzasadnia możliwość jego uchylenia przez sąd administracyjny (tak T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Lexis Nexis, s. 477, wyrok NSA z dnia 10 listopada 1981 r., II SA 364/81, niepubl). Stanowi to gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem Sądu.

Zagadnienie dotyczące przedawnienia możliwości wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego jako funkcjonariusza celnego ma zasadnicze znaczenie dla przedmiotowej sprawy. Ustalenie daty powzięcia przez organ wiadomości o naruszeniu przez skarżącego obowiązku służbowego niewątpliwie rzutuje na ocenę zasadności wszczęcia przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego. W sytuacji gdy organ dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a. w zakresie wskazanym wyżej nieuzasadnione jest obecnie ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów skargi. Możliwe to będzie wówczas, gdy organ stosując się do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie z dnia 7 lutego 2008r. w oparciu o zebrany materiał dowodowy ustali w sposób pewny, że w stosunku do skarżącego wszczęto postępowanie dyscyplinarne z zachowaniem wszystkich warunków określonych w art. 68 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a uchylił zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne oraz poprzedzające je orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2008r.

Na podstawie art. 152 p.ps.a Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego.