Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 703/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: § 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 kwietnia 2018 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 czerwca 2018 r., po rozpatrzeniu wniosku A. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie tego organu z dnia 25 kwietnia 2018 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał przepisy

art. 83 ust. 4, art. 28 ust. 1-3, ust. 3a i 3 b, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 r. ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.", oraz art. 138 § 1 pkt 1, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.".

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych

i prawnych:

Wnioskiem z dnia 12 marca 2018 r. A. G. wystąpił o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od stycznia 2014 r do września 2016 r.

W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że nie może uregulować zadłużenia, ponieważ z powodu przebytego udaru nie może prowadzić działalności pozarolniczej, ani podjąć zatrudnienia. Oboje z żoną utrzymują się tylko z jej dochodów w wysokości 566,79 zł, wobec czego spłata zadłużenia pozbawi jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Organ stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, wymagana przepisem art. 28 u.s.u.s. Zakład prowadzi bowiem egzekucję należności z majątku wnioskodawcy, który jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego i może zabezpieczyć należności z tytułu składek przez wpis hipoteki. Nadto organ wskazał, że wnioskodawca przyznał, iż spłaca swoje zadłużenie w banku.

Na tej podstawie, decyzją z dnia 25 kwietnia 2018 r. ZUS odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu przedmiotowych składek.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 15 czerwca 2018 r., organ utrzymał w mocy wydane w dniu 25 kwietnia 2018 r. rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w myśl art. 28 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Zdaniem organu, w sprawie nie można jednak stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, gdyż w sprawie podejmowane są czynności egzekucyjne, mające na celu realizację należności z tytułu składek, a Naczelnik Urzędu Skarbowego może wdrażać środki egzekucyjne, łącznie z możliwością licytacyjnego zbycia ruchomości osoby zadłużonej. ZUS stwierdził, że podejmuje działania, które mają na celu wpis hipotek na nieruchomości lokalowej skarżącego, objętej księgą wieczystą KW nr [...], wchodzącej w skład małżeńskiej wspólność majątkowej.

Powołując się na przepis § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", organ wskazał, że stwierdzenie zaistnienia określonych w powyższym rozporządzeniu sytuacji nie obliguje organu do umarzania należności z tytułu ubezpieczenia własnego płatnika, lecz stanowi jego uprawnieniem, a obowiązkiem ustawowym Zakładu jest wykorzystanie wszystkich instrumentów prawnych z zakresu przymusowego dochodzenia zaległych należności składowych.

ZUS wskazał, że oceniając sytuację materialną zobowiązanego oraz całokształt poczynionych ustaleń nie znalazł podstaw do umorzenia należności z tytułu składek

na podstawie przywołanego rozporządzenia.

Zdaniem organu, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym złożonych wniosków w zakresie umorzenia i dodatkowych wyjaśnień nie pozwoliła na stwierdzenie, że sytuacja materialno-bytowa zobowiązanego całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności. W okolicznościach sprawy nie można uznać, że opłacenie przedmiotowych należności pozbawiłoby stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zobowiązany nie wskazał na poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Strona nie udowodniła ponadto stanu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). W sprawie wskazano na problemy zdrowotne, jednak z akt sprawy nie wynika, że wnioskodawca jest całkowicie i trwale wykluczony z szeroko rozumianego rynku pracy. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 20 kwietnia 2018 r., wynika umiarkowany stopień niepełnosprawności i możliwość zatrudnienia w warunkach chronionych, a wiek strony pozwala na aktywność zawodową i uzyskiwanie dochodów.

Powołując się na wyjaśnienia strony odnośnie zadłużenia w bankach i sposobu ich spłaty, ZUS stwierdził, że spłata zadłużenia z tytułu składek może być zrealizowana w formie dogodnego dla strony układu ratalnego, który pozwoli na zawieszenie egzekucji, a planowane zabezpieczenie hipoteczne wzmocniłoby sytuację wierzyciela. Tym samym umorzenie przedmiotowych należności składkowych byłoby obecnie przedwczesne.

W skardze na powyższą decyzję, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, A. G. zarzucił jej naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, tj. § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia

w zw. z art. 28 u.s.u.s.,

2) przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez

niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ nieprawidłowo stwierdził, iż w sprawie nie zachodziła całkowita nieściągalność długu, nieruchomość stanowi współwłasność majątkową małżeńską, skarżący posiada 1/2 udziału w nieruchomości i przeprowadzenie skutecznego postępowania egzekucyjnego jest niemożliwe.

Organ błędnie ustalił, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone

w rozporządzeniu. Skarżący jest pozbawiony możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych z uwagi na ciężką chorobę, stwierdzoną niepełnosprawność

w stopniu umiarkowanym (udar) i nie osiąga stałych dochodów. Skarżący legitymuje się zaświadczeniem o niezdolności do pracy z uwagi na przebyty udar i korzysta

z pomocy ośrodka pomocy społecznej, jest zatem osobą schorowaną, wyłączoną z możliwości zarobkowania.

W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby

w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.". Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS z dnia 15 czerwca 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia 25 kwietnia 2018 r., a spór koncentruje się wokół rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych składek.

Podstawę prawną umorzenia stanowi art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Jak wynika z ust. 3 tego przepisu, całkowita nieściągalność składek zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia

i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie

w rozumieniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Przedstawione wyliczenie stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyłącznie zaistnienie jednej z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w sprawie nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności składek. W sprawie nie wystąpiła bowiem żadna z sytuacji enumeratywnie przewidzianych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Okoliczności sprawy nie wskazywały na wystąpienie przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 4a i 6 u.s.u.s.

W sprawie nie zaistniała także przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, przeciwnie organ wskazuje na istnienie takiego majątku w postaci nieruchomości lokalowej.

W związku z ustalonym stanem faktycznym rozważyć należało zaistnienie przesłanki przewiedzianej w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., którą jest zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Z okoliczności sprawy wynikało bowiem, że skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, a skarżący wskazywał, że nie posiada majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Z okoliczności sprawy wynika, że przesłanka ta także w niniejszej sprawie nie zaistniała. Skarżący jest właścicielem nieruchomości lokalowej i pozostaje w związku małżeńskim. Okoliczność, że majątek ten jest składnikiem małżeńskiej wspólności majątkowej, wbrew stanowisku skarżącego, nie wyłącza możliwości egzekwowania należności.

Z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz. U. z 2017 r. poz. 682 ze zm.) wynika, że wierzyciel małżonka nie może w czasie trwania wspólności ustawowej żądać zaspokojenia z udziału, który w razie ustania wspólności przypadnie temu małżonkowi w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku (art. 42), zaspokojenie takie jest możliwe dopiero po ustanowieniu przez sąd w trybie art. 52 § 1a k.r.i o. rozdzielności majątkowej na żądanie wierzyciela jednego z małżonków, jeżeli uprawdopodobni on, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

Niemniej jednak przepisy u.s.u.s. zawierają w tym zakresie regulację szczególną, umożliwiającą dochodzenie należności z tytułu składek z majątku wspólnego małżonków. Zgodnie z art. 31 u.s.u.s., do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio art. 26 i art. 29 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, (Dz. U. z 2018 r. poz. 800) powoływanej dalej jako o.p. Przepisy te stanowią, że podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność ta obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Odpowiednie stosowanie powyższych unormowań do zobowiązań z tytułu składek prowadzi do wniosku, że odpowiedzialność majątkiem wspólnym dotyczy zobowiązań składkowych jednego z małżonków, powstałych w czasie trwania związku małżeńskiego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2012 r. sygn. II UK 339/11, opubl. OSNP 2013/7-8/97).

Z art. 29 § 1 o.p w związku z art. 31 u.s.u.s. wynika zatem, że odpowiedzialność za zobowiązania składkowe osób pozostających w związku małżeńskim obejmuje nie tylko majątek odrębny płatnika składek lecz także majątek wspólny małżonków. Egzekucja z lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład wspólności majątkowej jest zatem możliwa.

W sprawie nie zaistniała więc przesłanka umorzenia zaległości przewidziana w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.

Rozpoznawany przez organ wniosek dotyczył należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem składek.

W przypadku tych należności u.s.u.s. wprowadza dodatkowy tryb umarzania składek. Przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. umożliwia umorzenie należności

z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zostały określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z treścią tego przepisu, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stanął na stanowisku, że w sprawie nie udowodniono okoliczności wynikających z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia przemawiających za umorzeniem należności.

Niewątpliwie w zaistniałym stanie faktycznym, organ winien rozważyć przesłanki wynikające z § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia i ocenić czy ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną skarżący nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, a w szczególności czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz czy przewlekła choroba zobowiązanego nie pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie Sądu, dokonana w tym zakresie ocena nie jest prawidłowa.

Na gruncie § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przesłanką uzasadniającą umorzenie należności jest ustalenie, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawi zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W powołanym przepisie chodzi o potrzeby, których zaspokojenie jest konieczne, których niezaspokojenie negatywnie wpłynie na byt zobowiązanego i jego rodziny. Dokonując oceny przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ powinien porównać stwierdzoną sytuację materialną strony z wysokością zaległej należności z tytułu składek na ubezpieczenie, zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę i członków jej rodziny w rozumieniu § 3 ust. 2 rozporządzenia z niezbędnymi kosztami utrzymania jej i najbliższych w celu ustalenia czy jest ona w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r. sygn. II GSK 1498/17, wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2018 r. sygn. I GSK 1757/18, wyrok NSA z 23 stycznia 2017 r. sygn. II GSK 1234/15).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2015 r. sygn. II GSK 2366/13, wyrok NSA z 25 sierpnia 2010 r. sygn. II GSK 724/09). Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyroki NSA z dnia 8 sierpnia 2018 r. sygn. I GSK 1757/18 i z dnia 25 sierpnia 2010 r. sygn. II GSK 724/09). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z 27 kwietnia 2017 r. sygn. II GSK 1979/15, prawodawca w § 3 ust. 1 rozporządzenia stworzył możliwość umarzania należności (także ściągalnych), by umożliwić egzystencję podmiotom zadłużonym, zapewnić im powrót do normalnego życia oraz terminowe regulowanie zobowiązań bez konieczności ubiegania się o pomoc społeczną i popadania w spiralę zadłużeń.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że skarżący jest osobą schorowaną,

po przebytym udarze, wymagającą rehabilitacji. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej i nie podejmuje zatrudnienia. Skarżący pozostaje w związku małżeńskim, a jedynym źródłem utrzymania małżonków jest dochód żony skarżącego

w wysokości 566,79 zł. Jedynym ustalonym, prezentującym realną wartość składnikiem majątku rodziny jest prawo własności lokalu mieszkalnego o powierzchni 56 m2, położonego w G. [...], w którym małżonkowie zamieszkują.

Oceniając, czy stan majątkowy i sytuacja rodzinna skarżącego wskazują, że nie jest on w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, organ winien uwzględnić okoliczności, że egzekucja z majątku małżonków, jakim jest mieszkanie, doprowadzi do braku możliwości zaspokojenia istotnej potrzeby życiowej posiadania miejsca zamieszkania. Aktualna wysokość dochodów rodziny wyklucza zabezpieczenie tej potrzeby w inny sposób. Uzyskiwany dochód nie wystarcza nawet na zaspokojenie niezbędnych potrzeb żywieniowych. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, uznać należało, że egzekucja z lokalu mieszkalnego pociągnie za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Nadto, rozważając przesłankę § 3 pkt 3 rozporządzenia, organ winien przeanalizować czy przewlekła choroba zobowiązanego nie pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Ocena w tym zakresie winna być dokonana z uwzględnieniem konkretnych okoliczności sprawy.

Organ prawidłowo ustalił, że niepełnosprawność skarżącego została orzeczona w stopniu umiarkowanym i ma on ma możliwość zatrudnienia w warunkach chronionych, co potwierdza treść znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Podkreślić jednak należy, że ustalenie, iż skarżący ma możliwość pracy w warunkach chronionych, co do zasady, nie wyklucza zaistnienia przesłanki wynikającej z § 3 pkt 3 rozporządzenia.

Organ winien ustalić czy skarżący jest w stanie uzyskiwać dochód umożliwiający opłacenie należności, a więc dochód, którego wysokość umożliwi spłatę zobowiązania, w tym w systemie ratalnym, i czy ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, spłata ta nie pociągnie zbyt ciężkich skutków dla skarżącego. Ocena w tym zakresie powinna być dokonana po ustaleniu możliwości zarobkowych oraz podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny. Organ winien dokonać porównania tych wielkości i ocenić, czy w sytuacji podjęcia zatrudnienia i uzyskiwania dochodu, zabezpieczenie podstawowych potrzeb rodziny przy spłacie zobowiązań składkowych będzie możliwe i zbyt ciężkie skutki, o jakich jest mowa w § 3 rozporządzenia, nie zaistnieją. Organ nie poczynił ustaleń i rozważań w tym zakresie, nie dokonał oceny potencjalnych, możliwych do uzyskania dochodów rodziny ani analizy jej potrzeb.

Zaznaczyć należy, że ustalenie czy wnioskujący o umorzenie składek jest w stanie opłacić należności i nie pociągnie to za sobą zbyt ciężkich skutków w rozumieniu § 3 rozporządzenia, wymaga odniesienia się do wyników postępowania dowodowego w konkretnej sprawie i nie może być oparte na ogólnikach, a organ powinien wyjaśnić dlaczego uważa, że w sytuacji finansowej zobowiązanego spłata należności nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (por. wyrok NSA z 10 maja 2017 r. sygn. II GSK 5568/16).

Dokonane przez organ ustalenia potwierdzają, że stan majątkowy i sytuacja skarżącego jest trudna i obecnie jakiekolwiek dodatkowe obciążenie budżetu domowego może skutkować pozbawieniem zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ nie wykazał, że uzyskiwane przez rodzinę skarżącego dochody aktualne lub przyszłe pozwolą na spłatę zadłużenia, w tym w systemie ratalnym, bez szkody dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny.

Podnoszona przez organ okoliczność ewentualnej spłaty wobec banku zadłużenia w wysokości 200 zł miesięcznie nie wyklucza zastosowania instytucji umorzenia składek. W sytuacji, gdy skarżący posiada wobec banku znaczne zadłużenie, podjęcie ratalnej spłaty zobowiązań miało na celu zapobieżenie egzekucji z majątku skarżącego, a przepisy prawa cywilnego nie przewidują analogicznej do u.s.u.s. instytucji umorzenia długu z uwagi na sytuację zobowiązanego.

Wskazać należy, że działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga by interes społeczny i słuszny interes obywatela zostały należycie wyważone. Temu celowi służyć winna analiza sytuacji materialnej zobowiązanego i jego rodziny, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania skutków, o jakich jest mowa w § 3 rozporządzenia. Rozstrzygnięcie organu musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ powinien wziąć pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i przeprowadzić postępowanie w zgodzie z zasadami wynikającymi z k.p.a. W szczególności, organ powinien dokonać porównania uzyskiwanych przez rodzinę skarżącego dochodów z ponoszonymi wydatkami, poprzez oparcie się na materiale dowodowym, który zobrazuje stan majątkowy skarżącego, źródła uzyskiwanych przez rodzinę dochodów, a także wysokość ponoszonych wydatków, a następnie ocenić, czy spłata należności z tytułu składek (nawet w przypadku spłaty ratalnej, co powinno być poparte symulacją wysokości i terminów spłaty rat) nie pociągnie zbyt ciężkich skutków dla skarżącego i jego rodziny poprzez pozbawienie możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ dokona również oceny sytuacji zdrowotnej skarżącego w związku ze stwierdzonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności pod kątem realnej możliwości podjęcia zatrudnienia i wysokości możliwych do uzyskania dochodów, badając czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

Biorąc pod uwagę powyższe, sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu obu wydanych w sprawie decyzji.