Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 470/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 lipca 2020 r. sprawy ze skargi U. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Strzelec Opolskich z dnia 6 maja 2019 r., nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżącej U. S. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2019 r. U. S. (zwana dalej wnioskodawczynią lub skarżącą) zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Strzelcach Opolskich (dalej w skrócie: OPS) o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką M. S. Do wniosku dołączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 4 kwietnia 2019 r., nr [...], o zaliczeniu córki do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, z którego wynika, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 marca 2015 r.

Po rozpatrzeniu wniosku, Kierownik OPS, działając z upoważnienia Burmistrza Strzelec Opolskich, decyzją z dnia 6 maja 2019 r., nr [...], odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na M. S. Decyzja wydana została na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą oraz § 10 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466). W ustaleniach stanu faktycznego organ podał m.in., że skarżąca nie pracuje i jest matką M. S., która legitymuje się orzeczeniem z dnia 4 kwietnia 2019 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Zgodnie ze wskazaniami zawartymi w orzeczeniu, córka skarżącej może pracować w warunkach chronionych (pkt 1), a w świetle pkt 7 orzeczenia wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ stwierdził, że w świetle przepisów ustawy świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane skarżącej, gdyż nie pozostaje ona w zatrudnieniu i ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej. Zdaniem organu, pomimo zaistnienia tych warunków skarżącej nie przysługuje wnioskowane świadczenie ze względu na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia) a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Organ ustalił bowiem, że M. S. nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Natomiast z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że córka wnioskodawczyni samodzielnie i na bieżąco wykonuje wszystkie funkcje życiowe, a to oznacza, że skarżąca nie sprawuje stałej faktycznej opieki, chociaż taką deklaruje. Organ podkreślił, że niepełnosprawna córka od 18 maja (winno być 15 maja - dopisek Sądu) 2018 r. jest zatrudniona w A w [...], gdzie pracuje na samodzielnym stanowisku 7 godzin dziennie. Według oświadczenia wnioskodawczyni, córka do miejsca pracy jest przez nią dowożona, natomiast z pracy wraca wraz z koleżanką i wówczas jest odbierana ze stacji PKP przez skarżącą. W ocenie organu, czynności związane z dowożeniem córki do pracy trudno uznać za stałą opiekę, natomiast czynności związane z podawaniem leków, dbaniem o kontrole lekarskie, pomoc w ubieraniu się i dbanie o higienę osobistą córki trudno uznać za wiarygodne, gdyż M. S. ze względu na swój intelekt i sprawność ruchową sama sobie radzi z tymi czynnościami. W tym zakresie zatem organ I instancji nie dał wiary oświadczeniom skarżącej. Organ uznał, że skarżąca nie realizuje czynności mieszczących się w pojęciu opieki, zaś sama osoba niepełnosprawna funkcjonuje samodzielnie w życiu codziennym. Natomiast pracując zawodowo znaczną część dnia pozostaje pod opieką pracodawcy, a więc nie wymaga sprawowania stałej opieki przez matkę. Następie organ odniósł się do słownikowej definicji słowa opieka i stwierdził, że skarżąca nie realizuje czynności mieszczących się w tym pojęciu. Wskazał, że aktualny stan zdrowia niepełnosprawnej pozwala jej na normalne życiowe funkcjonowanie, czego zasadniczym dowodem jest wykonywanie pracy zarobkowej. W przekonaniu organu, przyznanie w tym konkretnym przypadku świadczenia pielęgnacyjnego kłóciłoby się z ideą świadczenia pielęgnacyjnego, które przyznaje się po to by osoba zdrowa (opiekun) mogła pomagać osobie niepełnosprawnej w jej w miarę normalnym życiowym funkcjonowaniu.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art. 10 § 1 K.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału w postępowaniu. Skarżąca podniosła, że to nie pracownik ośrodka pomocy społecznej powinien decydować o tym, czy dana osoba wymaga stałej lub długotrwałej opieki, ale powiatowy zespół ds. orzekania o niepełnosprawności i takie orzeczenie córka posiada od 13 kwietnia 1988 r. Stwierdziła, że córka na co dzień nie wymaga stałej opieki, ale wymaga opieki długotrwałej oraz pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Podkreśliła, że w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności wskazano, że przez długotrwałą opiekę i pomoc w pełnieniu ról społecznych rozumie się konieczność jej sprawowania przez okres powyżej 12 miesięcy w zakresie o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia. Skarżąca wskazała, że córka nie jest ubezwłasnowolniona więc ma prawo do własnego życia, stąd m.in. kilka lat temu rozpoczęła naukę na wyższej uczelni celem podjęcia w przyszłości ewentualnej pracy, a ona jako matka sprawuje opiekę w każdej sytuacji, w której jest ona wymagana. Podała, że stan zdrowia córki uniemożliwia jej dźwiganie ciężkich rzeczy, szybkie schylanie się, mycie podłóg, rozpalanie w piecu, itp. Czynności te skarżąca wykonuje zarówno jak córka jest w domu i jak jej nie ma. Ponadto towarzyszy córce w trakcie wizyt w przychodniach czy szpitalach. Podkreśliła, że stan zdrowia córki bywa różny, w szczególności w nocy, co powoduje, że nie może zadbać o siebie w pełni każdego dnia, stąd zamieszkuje od urodzenia ze skarżącą. W takich sytuacjach, jako matka, dba o dom i troszczy się o córkę i dogląda jej przez m.in. sporządzanie posiłków, pilnowanie czasu pobierania leków, robienie zakupów, dbanie o czystość pomieszczeń i rzeczy, doglądanie czy córka oddycha, ze względu na spadki ciśnienia lub znaczne spowolnienie pracy serca. Zdaniem skarżącej, fakt świadczenia pracy przez córkę nie oznacza, że przebywa ona poza domem przez ponad 5 dni w tygodniu. Córka odwołującej przebywa w pracy 7 godzin, a następnie wraca do domu i to skarżąca sprawuje opiekę w pozostałej części doby. Końcowo wnioskodawczyni podniosła, że organ I instancji nie zapewnił jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu, gdyż nie zawiadomił jej o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie, co - w jej ocenie - miało wpływ na wynik sprawy.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 30 sierpnia 2019 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło przebieg dotychczasowego postępowania i przytoczyło mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy. Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji i podkreśliło, że przyznanie prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego stanowi pewną formę rekompensaty, udzielanej przez państwo osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Tym samym musi zachodzić bezpośredni związek pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką. Innymi słowy rezygnacja z pracy zawodowej lub jej niepodejmowanie musi nastąpić w celu sprawowania opieki. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy Kolegium stwierdziło, że brak jest bezpośredniego związku między koniecznością stałej opieki nad córką a tym, że skarżąca nie podejmuje jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kolegium argumentowało, że samo wykonywanie pracy przez córkę w żaden sposób nie wyklucza możliwości pobierania przez wnioskodawczynię świadczenia pielęgnacyjnego, jednak już fakt, iż córka pracuje 7 godzin dziennie, przez pięć dni w tygodniu, w żaden sposób nie wyłącza możliwości podjęcia przez skarżącą pracy zarobkowej, niekoniecznie w pełnym wymiarze godzin. Zdaniem organu, w czasie gdy córka przebywa w zakładzie pracy skarżąca mogłaby pracować, ponieważ w tym czasie córka nie wymaga jej opieki. Skarżąca sprawuje tę opiekę w dni wolne córki od pracy, oczywiście poza odwożeniem i odbieraniem jej z pracy lub dworca PKP. Zdaniem organu odwoławczego, to że matka chce, jak i może zapewnić niepełnosprawnej córce opiekę nie przekreśla możliwości podjęcia przez nią pracy zarobkowej. Ponadto, organ zauważył, że czynności domowe, wykonywane przez odwołującą w postaci gotowania czy sprzątania stanowią normalne prace, które prawdopodobnie podejmowałaby również jako osoba czynna zawodowo, nie mając obowiązku opieki nad niepełnosprawną córką. Wobec tego nie można uznać, że to właśnie opieka nad córką, z racji czasochłonności, uniemożliwia skarżącej aktywność zawodową. Odwołując się do poglądów orzecznictwa organ stwierdził, że ustawa nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale już z jej art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała, lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium uznało, że wprawdzie organ I instancji przez wydaniem zaskarżonej decyzji nie zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie i wypowiedzenia się w sprawie, jednak skarżąca w piśmie z dnia 23 kwietnia 2019 r. wyraziła swoje stanowisko w sprawie, zaś materiał dowodowy zgormadzony w sprawie w większości pochodzi od strony lub powstał przy jej udziale (wywiad środowiskowy z dnia 30 kwietnia 2019 r.). Stąd wbrew twierdzeniom odwołania uchybienie organu pierwszej instancji nie miało wpływu na wynik sprawy.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a., które to przepisy obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W motywach skargi skarżąca opisała dotychczasowy przebieg postępowania i podkreśliła, że charakter schorzenia córki nie pozwala na polepszenie jej stanu zdrowia, nie może ona bowiem wykonywać żadnych czynności, wymagających jakiegokolwiek wysiłku. Nawet przy codziennych czynnościach córce zdarza się zasłabnąć. Skarżąca podniosła, że córka oczekuje na konsultację wszczepienia [...] lub przeszczepu [...]. Z kolei orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 4 kwietnia 2019 r. jest pierwszym orzeczeniem jakie M. S. wydano na stałe i ma ono decydujące znaczenie dla oceny, czy wymaga opieki. Pracownik organu nie jest natomiast uprawniony do oceny stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej na podstawie wywiadu. Zdaniem skarżącej, wykonywanie przez córkę pracy 7 godzin dziennie, przez pięć dni w tygodniu, nie wyklucza sprawowania nad nią opieki w pozostałym czasie. Skarżąca pozostaje w dyspozycji córki, np. w przypadku konieczności jej odebrania z pracy lub z pogotowia z powodu złego samopoczucia lub zemdlenia. Podjęcie pracy przez skarżącą uniemożliwiłoby sprawowanie opieki w takim zakresie. Skarżąca podniosła również, że nie miała możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przez co nie przedstawiła informacji o sprawowanej nad córką opiece w nocy. W tej kwestii wskazała, że córce w trakcie snu spada ciśnienie do bardzo niskiego poziomu, co wymaga doglądania jej również w nocy. W związku z tym następnego dnia skarżąca, aby móc funkcjonować normalnie zmuszona jest odpocząć. Skarżąca dodała, że ojciec córki nie interesuje się nią i nie sprawuje jakiejkolwiek opieki. W przekonaniu skarżącej, organ samowolnie i dowolnie dokonał interpretacji rozszerzającej obowiązujących przepisów prawa i sytuacji życiowej wnioskodawczyni. To spowodowało, że skarżąca, która od wielu lat sprawuje opiekę nad ciężko chorą córką, w chwili obecnej została pozostawiona bez jakichkolwiek środków do życia. Ponadto niedostateczne wyjaśnienie przez organ stanu faktycznego sprawy, spowodowało, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy cyt. wyżej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, nadal zwanej ustawą.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że córka skarżącej – M. S. orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 4 kwietnia 2019 r. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Z orzeczenia tego wynika również, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 marca 2015 r.

Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżąca, która wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z rzeczywistą koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką.

W związku z tym wyjaśnienia wymaga, że w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy należy wykazać, że osoba ubiegająca się o nie, stale i osobiście opiekuje się bliską osobą niepełnosprawną.

Jak trafnie stwierdził organ odwoławczy, fundamentalną jest tu kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym musi zachodzić bezpośredni związek pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką. Innymi słowy rezygnacja z pracy zawodowej musi nastąpić w celu sprawowania opieki.

Wskazać również trzeba, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Omawiane świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku rodzica względem dziecka, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1285/18, zamieszczony - tak jak wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu - na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest więc sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2792/16).

Jak słusznie dostrzegły organy obu instancji, ustawa nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dacie orzekania przez organy, córka skarżącej od 15 maja 2018 r. była zatrudniona w a w [...], gdzie pracowała na samodzielnym stanowisku 7 godzin dziennie przez pięć dni w tygodniu. Skarżąca - jak podała - odwozi córkę do pracy i odbiera ją z pracy lub dworca PKP, wówczas gdy M. S. wraca pociągiem wraz z koleżanką.

Dlatego w sprawie odpowiedzieć należało na pytanie czy ustalenia faktyczne poczynione przez organy były wystarczające do orzekania i prawidłowego zastosowania art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Sądu, odpowiedź musi być przecząca. Oparcie rozstrzygnięcia na powołanych przez organy w stanie faktycznym dokumentach i wywiadzie środowiskowym jest niewystarczające. Nie udziela odpowiedzi na pytanie dlaczego poprzednio organ pomocy społecznej przyznał matce świadczenie pielęgnacyjne przy sprawowaniu opieki nad córką, (wówczas też już dorosłą i samodzielną w podobnym jak obecnie zakresie), a teraz tego świadczenia odmawia.

W sprawie są też inne kwestie wymagające wyjaśnienia.

M. S. w dacie orzekania przez organy miała zawartą umowę o pracę na zastępstwo, a poprzednio nie pracowała. Czy to oznacza, że jeżeli córka podejmuje pracę to matka nie ma prawa do świadczenia, a jak ją traci to nabywa prawo ponownie?

Wyjaśnienia też wymaga aktualny stan zdrowia niepełnosprawnej, w takim zakresie w jakim przekłada się na obowiązki (konieczną pomoc) opiekuna.

Wyjaśnić trzeba co oznaczają – w tym konkretnym przypadku – wskazania Komisji ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 4 kwietnia 2019 r. zawarte w punktach 1, 6 i 7 orzeczenia, a także dlaczego wśród tych wskazań nie znalazły się okoliczności wymienione w punkcie 8 orzeczenia.

Odpowiedź na te pytania nie daje w pełni uzasadnienie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 4. kwietnia 2019 r., ale być może konieczna jest kwerenda całych akt Komisji (sygn. [...]). Ich analiza może się okazać pomocna, ale nie będzie wystarczająca. Konieczne będzie wysłuchanie M. S. w charakterze świadka, a końcowo skarżącej w charakterze strony.

W przypadku dwóch dorosłych osób, w relacji matka – córka to młodsze pokolenie często podejmuje opiekę nad starszym. Tu osobą niepełnosprawną jest córka, ale matka wchodzi w okres wieku emerytalnego, kiedy zazwyczaj takie osoby mają własne kłopoty ze zdrowiem. Nota bene organy nie ustaliły, czy matka ma prawo do świadczeń emerytalnych i w jakiej wysokości, bo wówczas emerytura z ZUS może być wyższa niż świadczenie pielęgnacyjne.

Na podstawie akt można przypuszczać, że od urodzenia córki skarżąca nie pracowała, bo podjęła opiekę i walkę o zdrowie dziecka. Mogła to być konieczność życiowa albo świadomy wybór, kiedyś z mężem, teraz – po rozwodzie – samodzielny. Są to jednak tylko przypuszczenia, które wymagają procesowej weryfikacji (por. też poglądy w wyrokach NSA z 7 maja 2020 r. I OSK 1049/19, z 5 grudnia 2019 r. I OSK 1361/19 i z 7 sierpnia 2019 r., I OSK 4023/18 opubl. CBOSA).

W konsekwencji przyjąć należy, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. normujących zasady prawdy obiektywnej i oficjalności postępowania dowodowego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dopiero przeprowadzone prawidłowo postępowanie dowodowe w sprawie pozwoli na wydanie rozstrzygnięcia odnośnie do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż brak przeprowadzenia koniecznych dowodów przełożył się w sprawie na niedostateczne wyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych, a to mogło spowodować nieprawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego zarzucane w skardze.

Rozstrzygając sprawę ponownie, organy przeprowadzą wyczerpujące postępowanie dowodowe, przy zastosowaniu adekwatnych do okoliczności sprawy środków dowodowych i wyjaśnią istotne okoliczności faktyczne. To z kolei pozwoli dopiero na prawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego.

W świetle powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.