Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1332/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 a ust. 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1403
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 22 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

1.Zaskarżoną decyzją z dnia 22 lipca 2014 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej jako "Prezes KRUS"), po rozpatrzeniu wniosku A. C. – dalej jako "Skarżąca" o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego od decyzji Prezesa KRUS z dnia 21 lutego 2014r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) – dalej jako "K.p.a." i art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013r. poz. 1403 ze zm.), zwanej dalej "u.u.s.r.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 28 października 2013 r. Prezes KRUS ustalił wysokość nienależnie pobranej emerytury rolniczej za okres od dnia 17 października 2008r. do dnia 31 sierpnia 2013r. w kwocie 51.123,65 zł i zobowiązał Skarżącą do zwrotu kwoty 32.893,26 zł za okres od 1 września 2010 r. do 31 sierpnia 2013r. Co do pozostałej części zadłużenia w kwocie 18.230,39zł za okres 17.10.2008r-31.08.2010r. jako przedawnionej organ odstąpił od żądania zwrotu.

W ocenie organu, przyczyną zadłużenia było to, że Skarżąca nie poinformowała KRUS o uzyskaniu prawa do renty rodzinnej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( dalej ZUS ) po zmarłym mężu – S. C. i będąc uprawnioną do emerytury rolniczej (z KRUS) pobierała jednocześnie dwa świadczenia z ZUS i KRUS.

W dniu 22 stycznia 2014r. do Centrali KRUS wpłynął wniosek z dnia 24 listopada 2013r., w którym Skarżąca zwróciła się do Prezesa KRUS o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 32.893,26 zł.

2.Prezes KRUS - po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uwzględniając stan zdrowia oraz możliwości płatnicze Skarżącej - decyzją z dnia 21 lutego 2014r. odmówił umorzenia ww. kwoty.

3. W dniu 21 marca 2014r. wpłynął do Prezesa KRUS wniosek z dnia 20 marca 2014r., w którym Skarżąca zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia.

Ponieważ wniosek wpłynął do Prezesa KRUS po upływie 14 dni od dnia doręczenia decyzji Prezesa KRUS, postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2014r. odrzucono ww. wniosek, a następnie postanowieniem z dnia 27 maja 2014r. przywrócono termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia.

W dniu 2 czerwca 2014r. do Centrali KRUS wpłynął wniosek Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy.

We wniosku Skarżąca wskazała na zły stan zdrowia, który był przyczyną, iż wniosek z dnia 20 marca 2014r. o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do Kasy po terminie 14 dni. Skarżąca wskazała również, iż decyzja Prezesa KRUS z dnia 21 lutego 2014r. odmawiająca umorzenia nienależnie pobranego świadczenia jest dla niej krzywdząca, gdyż w 2008 r. Skarżąca poinformowała organ rentowy o powstaniu drugiej podstawy do pobierania świadczenia i w tym momencie Skarżąca dokonała również wyboru świadczenia wyższego (tj. renty rodzinnej). Skarżąca stwierdziła, że nie może ponosić odpowiedzialności za pracownika organu rentowego, który wprowadził ją w błąd, nie przekazując informacji do innego organu rentowego. Ponadto Skarżąca stwierdziła, że pobrane świadczenie zostało przez nią już spożytkowane na bieżące potrzeby oraz zakup lekarstw.

4. Decyzją z dnia 22 lipca 2014 r. Prezes KRUS utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 33 ust. 2 u.u.s.r. w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie (z reguły jest to świadczenie korzystniejsze).

Natomiast w myśl art. 138 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013r. poz. 1440 ze zm.), mającego zastosowanie do rolniczych świadczeń emerytalno-rentowych, osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest zobowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia wypłacane mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Zgodnie z art. 41 a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. Prezes KRUS lub upoważniony przez niego pracownik, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszu emerytalno-rentowego, może umorzyć należności KRUS z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części.

W ocenie organu, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że realizując wyrok Sądu Wojewódzkiego z dnia 6 marca 1997r., decyzją z dnia 9 kwietnia 1997r. KRUS przyznała Skarżącej prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy od dnia 14 sierpnia 1996r.

W myśl art. 37 ust. 2 u.u.s.r. osoba pobierająca świadczenia z ubezpieczenia jest obowiązana, nie czekając na wezwanie, w ciągu 14 dni zgłaszać Kasie okoliczności mające wpływ na wysokość i prawo pobierania tych świadczeń. Pouczenie w powyższym zakresie zawierała (w tym również o obowiązku zawiadomienia organu rentowego wypłacającego świadczenie o pobieraniu emerytury lub renty z innego tytułu -przyznanej przez inny organ) ww. decyzja oraz kolejne decyzje, wydane przez Kasę przyznające Skarżącej prawo do rolniczych świadczeń emerytalno-rentowych.

W ocenie organu, Skarżąca nie dopełniła tego obowiązku i nie poinformowała KRUS o pobieraniu renty rodzinnej z ZUS. Ponadto Skarżąca była pouczona, co należy rozumieć pod pojęciem nienależnie pobranego świadczenia, a także, że osoba, która pobrała takie świadczenia jest zobowiązana do ich zwrotu.

Organ wskazał, że w latach 1996-2004 Skarżąca była uprawniona do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, a od 1 listopada 2004r. uzyskała prawo do emerytury rolniczej. Od dnia 17 października 2008r. uzyskała również prawo do renty rodzinnej z ZUS po zmarłym mężu, i o tym fakcie nie poinformowała KRUS .

O nabyciu przez Skarżącą prawa do renty rodzinnej z ZUS, KRUS dowiedziała się dopiero w lipcu 2013r., co w konsekwencji spowodowało, że przez okres 5 lat Skarżąca pobierała nienależną jej emeryturę rolniczą.

Podkreślić należy, że Prezes KRUS rozpatrując wniosek o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia opiera się wyłącznie na cytowanym wyżej art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. i zgodnie z tym przepisem analizuje przede wszystkim możliwości płatnicze wnioskodawcy.

Organ wskazał, że sytuacja materialna Skarżącej była badana podczas rozpatrywania pierwszego wniosku o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, a obecnie Skarżąca nie przedłożyła żadnych nowych dokumentów potwierdzających, że ta sytuacja uległa pogorszeniu. Organ ustalił, że Skarżąca jest uprawniona do renty rodzinnej z ZUS wypłacanej w kwocie 1.599,45 zł brutto miesięcznie, a ponadto ma zagwarantowaną na mocy umowy o dożywocie i ustanowienia służebności z dnia 10 października 2008r. (za przekazane piątce dzieci gospodarstwo rolne o łącznej pow. 4,0836 ha w udziałach po 1/5) służebność dożywotnią polegającą na prawie do korzystania z całego budynku mieszkalnego i swobodnego poruszania się po całej nieruchomości. Dzieci Skarżącej są zobowiązane również do dostarczania wyżywienia, ubrania, leków, ogrzewania, wszelkich mediów oraz zapewnienia odpowiedniej pomocy i pielęgnacji w chorobie lub w każdej innej potrzebie.

Mając na uwadze powyższe, organ wskazał, że nie znalazł przesłanek do umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, dlatego utrzymał w mocy decyzję z dnia 21 lutego 2014r.

Organ poinformował Skarżącą, że może zwrócić się do Dyrektora Oddziału Regionalnego KRUS z wnioskiem o zawarcie umowy o rozłożenie spłaty zadłużenia na dogodne raty.

5.W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 41 a ust.1 pkt 2) u.u.s.r. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji odmowę umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia;

- naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji powodu, dla którego odmówił wiarygodności dowodowi z notatki służbowej o ujawnieniu nadpłaty przedłożonej na okoliczność poinformowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o pobieraniu emerytury z KRUS; dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i prawnych i bezpodstawne uznanie, iż Skarżąca nie poinformowała organów rentowych o powstaniu drugiej podstawy do pobierania świadczeń, a także, iż na podstawie zebranego materiału dowodowego nie zachodzą przesłanki do umorzenia nienależnie pobranego świadczenia.

Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji z dnia 22 lipca 2014 r. i umorzenie nienależnie pobranej emerytury rolniczej w kwocie 32.893,26 zł ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że nie jest prawdziwe twierdzenie, iż organy rentowe uzyskały informację o powstaniu drugiej podstawy do pobierania świadczenia dopiero w lipcu 2013 r., gdyż Skarżąca w październiku 2008 r. w siedzibie ZUS dokonała wyboru świadczenia wyższego, tj. renty rodzinnej, a zarazem poinformowała pracownika ZUS, iż pobiera jednocześnie emeryturę rolniczą z KRUS.

Skarżąca wyjaśniła również, że pracownik ZUS wprowadził ją w błąd, informując ustnie, iż wypełniona przez nią dokumentacja wraz z informacją o pobieraniu emerytury z KRUS zostanie bezpośrednio przesłana do oddziału KRUS, która podejmie decyzję co do wypłacania należności z tytułu emerytury rolniczej. Pracownik dodatkowo zapewnił, że jeżeli organy KRUS zdecydują się na dalsze wysyłanie pieniędzy na rachunek bankowy, to ubezpieczona może w pełni z nich korzystać. Światkiem tego zdarzenia był syn Skarżącej. Ubezpieczona obdarzając zaufaniem przedstawiciela organu rentowego, spożytkowała otrzymane pieniądze nieświadoma konieczności ich zwrotu.

W ocenie Skarżącej, nie może ona ponosić odpowiedzialności za niestaranne, a w efekcie krzywdzące, działania pracowników organów rentowych, którzy wprowadzili ją w błąd obiecując przekazanie informacji innym organom, a także zapewniając, iż wszelkie otrzymywane świadczenia pieniężne na rachunek bankowy w pełni się jej należą.

Potwierdzenie wyżej przytoczonych okoliczności stanowi notatka służbowa o ujawnieniu nadpłaty, z której wyraźnie wynika, iż we wniosku do ZUS Skarżąca pobiera świadczenie z KRUS, które to oświadczenie z niewiadomych przyczyn zostało przekreślone i stanowi tym samym podważenie rzetelności organu rentowego. Przedmiotowa notatka została przedłożona Prezesowi KRUS we wniosku o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, jednakże wbrew art. 107 § 3 k.p.a, organ nie wskazał w uzasadnieniu decyzji powodu, dla którego odmówił wiarygodności owemu dowodowi.

W ocenie Skarżącej, znamiennym jest również fakt, iż decyzją KRUS z dnia 16 października 2012 r. przyznawana ubezpieczonej emerytura rolnicza została zawieszona od dnia 1 listopada 2012 r., a następnie decyzją KRUS z dnia 14 listopada 2012 r. emerytura ta została podjęta z datą wsteczną od dnia 1 listopada 2012, co daje podstawy do wnioskowania, iż organ już wtedy miał świadomość, iż ubezpieczona jest uprawniona równocześnie z innego tytułu. Podjęta emerytura pozwoliła pozostać ubezpieczonej w świadomości, iż przekazywane pieniądze w pełni się jej należą i może spożytkować je zgodnie z przeznaczeniem, czyli na codzienne wydatki związane z utrzymaniem.

Zdaniem Skarżącej, rzeczywistą winę za powstałą nadpłatę ponosi pracownik ZUS, ponieważ nie wywiązał się z obowiązku przekazania dokumentów świadczących, iż Skarżąca jest uprawniona do pobierania świadczenia również z innego tytułu. Ubezpieczona nie miała na celu wprowadzenia w błąd organu rentowego KRUS, gdyż w pełni uczciwie i rzetelnie starała się informować o sytuacji emerytalnej. Podkreślić należy, że otrzymywane świadczenie co miesiąc w całości było przeznaczane na opłaty czynszowe i mieszkaniowe, a także potrzebne leki, których to koszt był zresztą o wiele wyższy niż przyznane pieniądze, a więc zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem. Żadna część z przyznanego świadczenia nie została przez ubezpieczoną zachowana. Dodatkowo nadmieniła, iż Prezes KRUS nie wziął dostatecznie pod uwagę przedstawionej sytuacji materialnej ubezpieczonej opisanej w piśmie z dnia 24 listopada 2013 r., pomimo, iż na jej zobrazowanie zostały przedstawione konkretne dowody. Wbrew ustaleniom Prezesa KRUS, zwrot nadpłaty świadczenia emerytalnego spowodowałby znaczne pogorszenie sytuacji finansowej ubezpieczonej w taki sposób, iż stanowiłby on zagrożenie dla jej egzystencji. Prezes KRUS nie rozważył również kondycji fizycznej ubezpieczonej, stanu zdrowia, a także zaawansowanego wieku.

6. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

7.1. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sposób kontroli konkretyzują zaś przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej w dalszej części "p.p.s.a". W wyniku takiej kontroli decyzja (lub postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika zaś, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że sąd ma prawo, ale i obowiązek, dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję Prezesa KRUS z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że została ona wydana bez naruszenia prawa.

7.2. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r., zgodnie z którym Prezes Kasy (lub upoważniony przez niego pracownik Kasy), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego, może umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części.

Z treści przytoczonego przepisu art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia jest jej uznaniowy charakter. Użyty w przepisie zwrot "może" oznacza, że organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia działa w ramach uznania administracyjnego. W przypadku stwierdzenia przesłanek, o których mowa w wyżej wymienionym przepisie może zatem wniosek uwzględnić lub odmówić jego uwzględnienia. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "może" oznacza jedynie możliwość umorzenia należności, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy.

Nie można jednak przyjąć, że uznanie administracyjne oznacza zupełną dowolność sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Zgodnie bowiem z art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, iż w każdym przypadku rozstrzygania sprawy administracyjnej organ wydający orzeczenie, także w swych motywach musi uwzględniać obowiązujący porządek prawny. Swoboda uznania organu administracji jest – przynajmniej na gruncie K.p.a. – ograniczona tym, że organ stosujący prawo jest zobowiązany mieć na względzie w toku postępowania "interes społeczny i słuszny interes obywateli", o których mowa w art. 7 K.p.a. (por. Janusz Borkowski w: Barbara Adamiak Janusz Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", 11. wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2011 r., strony 396-397).

Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia również organu od obowiązku przeprowadzenia postępowania w prawidłowy sposób. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 K.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 § 1 i w art. 80 K.p.a. obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Wydanie decyzji musi być zatem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych. Wybór treści rozstrzygnięcia przez organ nie może być bowiem dowolny, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, publ. CBOiS).

Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Wystąpienie tego rodzaju naruszeń może mieć miejsce w sytuacji pozostawienia poza rozważaniami organu argumentów podnoszonych przez stronę, pominięcia istotnego dla rozstrzygnięcia materiału dowodowego, czy też dokonania przez organ oceny tego materiału wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Do umorzenia należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w świetle art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. może dojść na skutek pozytywnego rozpatrzenia wniosku zainteresowanego, jeżeli organ rentowy biorąc pod uwagę "stan finansów ubezpieczenia", uzna, że przemawia za tym "ważny interes" rozumiany m.in. jako wykazanie przez zobowiązanego, iż w związku ze stanem majątkowym lub sytuacją rodzinną nie jest on w stanie zwrócić nienależnie pobranego świadczenia.

Innymi słowy organ przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie umorzenia winien wyważyć pomiędzy ważnym interesem zobowiązanego oraz stanem finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego. Zauważyć należy, że pojęcie "ważnego interesu" ma charakter niedookreślony, co oznacza, że organ ma obowiązek każdorazowo, indywidualnie wyjaśniać jego treść. Obowiązkiem organu jest zatem wyjaśnienie i ustalenie w okolicznościach sprawy, co należy rozumieć przez ważny interes strony i czy zaszedł on w sprawie.

7.3. Kwestią pierwszorzędną w niniejszej sprawie jest ustalenie czy występuje ww. przesłanka umorzenia, tj. ważny interes zainteresowanego, polegający na tym, że wykonanie obowiązku zapłaty zaległości mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez Skarżącą jej podstawowych potrzeb życiowych.

W związku z tym obowiązkiem organu, wynikającym z art. 77 § 1 K.p.a. było wyjaśnienie sytuacji materialnej i życiowej Skarżącej, ustalenie osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, dochodów, wydatków koniecznych dla jej utrzymania, stanu zdrowia, uzyskiwania dochodów z dodatkowych źródeł, składników majątku, a także skutków, jakie dla jednostki może spowodować konieczność natychmiastowej zapłaty należności objętej wnioskiem o umorzenie.

Zgodzić należy się z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle art.41a ust.1 pkt 1 u.u.s.r., że ważny interes ze względu na trudną sytuację ubezpieczonego istnieje wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i jego sytuacją materialną istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2010r., sygn. akt II GSK 106/09, wyrok WSA w Kielcach z dnia 25 września 2014r. o sygn. akt I SA/Ke 427/14, publ. CBOiS).

Organy prowadząc postępowanie, ustalając sytuację majątkową i życiową Skarżącej uczyniły to na podstawie wszelkich zgromadzonych w sprawie dowodów. Należy podkreślić, że to w interesie strony leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach. Jeśli strona oczekuje od organów umorzenia zadłużenia, to koniecznym jest rzetelne przedstawienie swojej rzeczywistej i aktualnej sytuacji materialnej. Tylko bowiem taka postawa strony pozwala na rozważnie, czy jest ona w stanie spłacać zadłużenie.

7.4. W ocenie Sądu, Prezes KRUS przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, wyczerpująco przedstawiając stan faktyczny sprawy i dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Na tej podstawie wnikliwie i rzetelnie dokonał analizy sytuacji materialnej i rodzinnej Skarżącej. W toku postępowania m. in. w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i wizytacji w gospodarstwie organ ustalił, że Skarżąca pobiera świadczenie z ZUS w kwocie 1574,26 zł brutto miesięcznie. Skarżąca zamieszkuje wraz z synem i jego rodziną. Syn prowadzi działalność gospodarczą. Dzieci Skarżącej na podstawie aktu notarialnego- umowy o dożywocia z dnia 10.10.2008r. są zobowiązane do zapewnienia matce warunków mieszkaniowych i przyjęcia jej na zasadzie domownika, opłacając wszystkie media oraz zapewniania odpowiedniej pomocy i pielęgnacji w chorobie lub w każdej innej potrzebie, a także do zapewnienia wyżywienia, ubrania i leków. Skarżąca zamieszkuje w domu jednorodzinnym, którego stan został określony jako dobry. Ponadto na podstawie przedłożonych dokumentów organ ustalił stan zdrowia Skarżącej.

Na uwagę zasługuje również fakt, że Skarżąca stosownie do art. 10 K.p.a. zapoznała się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją, co poświadczyła własnoręcznym podpisem.

7.5. W ocenie Sądu, granice niniejszej sprawy wyznaczone zostały złożonym przez Skarżącą wnioskiem o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia. Wskazywane przez Skarżącą we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz powtórzone w skardze do sądu administracyjnego zarzuty, w tym dotyczące przyczyny powstania należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, w wyniku niewłaściwego, w ocenie Skarżącej, zachowania pracownika ZUS wykraczają poza zakres niniejszej sprawy i nie mogą mieć wpływu na sądową ocenę zasadności rozstrzygnięcia wydanego w granicach uznania administracyjnego.

7.6. Rozpatrując wniosek Skarżącej organ ponadto prawidłowo wziął pod uwagę stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego wskazując, że każde umorzenie pogarsza stan finansów funduszy, ograniczając przewidywane wpływy i jest sprzeczne z interesem ubezpieczonych.

Wskazał również, że znaczna część zadłużenia w kwocie 18.230,39 zł nie podlega zwrotowi.

Organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i na podstawie dostępnych dowodów ocenił sytuację finansową i rodzinną Skarżącej. Swoje ustalenia organ zawarł w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi z art. 107 § 3 K.p.a.

7.7. Podsumowując, Sąd stwierdził, że Prezes KRUS przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa, w szczególności art. 7 i 77 § 1 K.p.a., tj. dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w oparciu o cały zebrany w sprawie i wyczerpująco rozpatrzony materiał dowodowy. Tak dokonane ustalenia doprowadziły Prezesa KRUS do wniosku, że brak jest podstawy do umorzenia należności Skarżącej.

Zauważyć przy tym należy, że wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 K.p.a.

W związku z powyższym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r.

7.8. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a, orzekł, jak w sentencji wyroku.