Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1108/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 2pkt 54, art. 13k ust. 1, 4, art. 13i ust. 3, art. 5 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 460
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2013 poz 1263
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 33
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2014 poz 1310
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych, ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu  Drogowym oraz ustawy o transporcie drogowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi C. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego, dalej "Główny Inspektor", decyzją z [...] marca 2016 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 w zw. z 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.;, dalej: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460 ze zm., zwanej dalej "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 poz. 1414 ze zm., zwanej dalej "u.t.d."), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł na C. J., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania powyższej decyzji doszło na podstawie następujących ustaleń:

W dniu 3 lipca 2015 r. o godzinie 1) 00:34:17; 2) 00:40:54; 3) 04:02:21; 4) 12:48:39; 5) 13:27:54; 6) 13:34:05 urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr 1), 2) A04_0064,2_PEF_0 (1021); 3) S03_0291,3_PEF_0 (1120); 4) S03_0032,5_PEF_0 (1112); 5) A06_0010,0_PEF_0 (1068); 6) A06_0010,0_PEF_0 (68) znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka autostrady 1), 2) A4; drogi ekspresowej 3), 4) S3; autostrady 5), 6) A6 zarejestrowało przejazd samochodu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] poruszającego się wraz z przyczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym 1) ER 2015183812570102141E, 2) ER 2015183816540002185E, 3) ER 2015184073410112063E, 4) ER 2015184389190111240E, 5) ER 2015184412740106834E, 6) ER 2015184416450006851E.

Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalił, że samochód osobowy o numerze rejestracyjnym [...] został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p., lecz na rachunku użytkownika nie znajdowała się wystarczająca ilość środków pieniężnych koniecznych do opłacenia przejazdu w całości, co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że dopuszczalna masa całkowita ww. zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony, a właścicielem pojazdu samochodowego w chwili powstania naruszenia był C. J. (dalej "skarżący").

Wszystkie odcinki dróg krajowych, po których ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu 3 lipca 2015 r., zostały wyszczególnione w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Główny Inspektor decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1500 zł wskazując, iż w sposób prawidłowy ustalił stronę prowadzonego postępowania. Stosownie do treści art. 13k ust. 4 u.d.p. stroną jest podmiot będący właścicielem/posiadaczem pojazdu samochodowego, którym poruszano się po płatnych odcinakach dróg krajowych z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, iż w dniach od 1 do 5 lipca 2015 r. użyczył pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] swojemu synowi M. J., w dniach od 2 do 3 lipca 2015 r. ww. pojazdem kierował jego syn.

Ponownie rozpoznając sprawę Główny Inspektor przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, o którym mowa w art. 136 k.p.a. Wezwał stronę postępowania do przesłania oryginału lub uwierzytelnionej kopii, zgodnie z art. 76a k.p.a. umowy użyczenia pojazdu samochodowego marki [...] o nr. rej. [...] obowiązującej od 1 lipca do 5 lipca 2015 r. zawartej pomiędzy skarżącym a M. J..

W odpowiedzi na powyższe strona wskazała, że nie było potrzeby sporządzenia umowy użyczenia pojazdu samochodowego o nr. rej. [...], bowiem biorący w użyczenie jest osobą jej bliską - synem. W dniach 1 lipca do 5 lipca 2015 r. pojazd został użyczony synowi jako członkowi rodziny w formie ustnej w celu holowania przyczepy.

Główny Inspektor w zaskarżonej decyzji podał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., dalej "p.r.d"), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

Na podstawie danych znajdujących się w CEPiK organ ustalił, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako samochód ciężarowy i dlatego właścicielowi została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. tj. w wysokości 1 500 zł. Organ wskazał, iż według art. 13k ust. 4 u.d.p. kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 u.d.p., wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu.

Zdaniem organu, z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w dniu 3 lipca 2015 r. w godzinach 00:34:17, 00:40:54, 04:02:21, 12:48:39, 13:27:54, 13:34:05 kontrolowany pojazd poruszał się po płatnych odcinkach autostrady A4, drogi ekspresowej S3 oraz autostrady A6 z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Poddany kontroli pojazd był wyposażony w jednostkę pokładową viabox, służącą do naliczania i pobierania opłaty za przejazd po drogach krajowych, jednakże użytkownik nie posiadał wystarczającej ilości środków pieniężnych na pokrycie kosztów przejazdu. W dalszej części uzasadnienia decyzji Główny Inspektor podał, że strona postępowania nie zawarła umowy z pobierającym opłatę elektroniczną na poddany kontroli pojazd, następstwem czego było niewyposażenie pojazdu w wymagane urządzenie viabox, co w konsekwencji skutkowało nieuiszczeniem opłaty elektronicznej.

W ocenie organu, okoliczność przeniesienia posiadania pojazdu samochodowego o nr. rej. [...] osobie trzeciej, poprzez zawarcie z nią ustnej umowy użyczenia, nie mogła stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Organ nie zgodził się z twierdzeniem strony, że do przeniesienia posiadania doszło. Wskazał, iż zgodnie z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm., dalej "k.c.") posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadaczem samoistnym rzeczy będzie ten kto nią włada jak właściciel (zazwyczaj będzie to właściciel lub współwłaściciel) podczas, gdy posiadaczem zależnym będzie podmiot, który włada cudzą rzeczą na podstawie np. stosunku umownego (umowy użyczenia, zastawu, najmu, dzierżawy). Zdaniem Głównego Inspektora istotne jest, że w obu przypadkach posiadanie występuje przy równoczesnym zaistnieniu dwóch elementów tj. fizycznego władania rzeczą (corpus possesionis) oraz psychicznego elementu, jakim jest zamiar władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi). Ten czynnik zamiaru władania rzeczą "dla siebie" może obejmować w odmiennych wersjach zamiar władania rzeczą jak właściciel - posiadacz samoistny, lub władania rzeczą jako mający inne prawo - posiadacz zależny.

W ocenie organu, M. J. w chwili zarejestrowania naruszenia, nie był posiadaczem pojazdu, lecz posiadał nad nim tzw. władztwo prekaryjne rozumiane jako stosunek grzecznościowy, w którym posiadacz chcąc wyrządzić przysługę innej osobie pozwala jej użyć rzecz w określonym celu. Stosunek taki jest podobny do użyczenia, niemniej jednak różni się od niego tym, że jest relacją faktyczną, a nie stosunkiem prawnym. Zewnętrznym jego objawem jest to, że właściciel może w każdej chwili odebrać rzecz prekarzyście, któremu nie przysługuje w takim wypadku ochrona posiadania, podczas gdy nie może tego uczynić wobec biorącego w użyczenie. Główny Inspektor stwierdził, że w praktyce może stanowić trudność rozróżnienie władztwa prekaryjnego od posiadania zależnego wykonywanego w oparciu o umowę cywilną. W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ powołał się na wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 1968 r. (sygn. akt II CR 412/68), w którym to Sąd wskazał, że użyczenie nie może mieć charakteru doraźnego, lecz musi odnosić się do pewnego czasu co pozwala na przyjęcie, że nastąpiła strata określonego atrybutu władztwa np. nad pojazdem mechanicznym. Na takim stanowisku stanął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 31 stycznia 1967 sygn. III CR 270/66, stwierdzając, że posiadanie musi mieć pewne cechy stabilności. Gdyby akty faktycznego wykonywania pewnych uprawnień były pozbawione cechy trwałości, miały charakter przypadkowy, nie mogłyby być uważane za przejaw posiadania i nie podlegałyby ochronie posesoryjnej.

Ponadto organ podał, że ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, iż to jego syn M. J. dysponował – władał pojazdem użyczonym i to on powinien ponosić odpowiedzialność za zaistniałą sytuację. Skarżący podkreślił, iż nie miał wpływu na dysponowanie pojazdem i podjęcie decyzji o przejeździe bez stosownego urządzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 28 września 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu.

W piśmie procesowym z dnia 17 stycznia 2017 r. pełnomocnika skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił organowi, iż bez prób ustalenia stanu faktycznego dotyczącego sposobu powstania stosunku prawnego pomiędzy skarżącym a jego synem uznał bez żadnej wątpliwości, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie władztwa prekaryjnego, pomimo, że w tym kierunku nie zostały poczynione żadne czynności administracyjne, prócz wezwania skarżącego do przedłożenia umowy użyczenia. Stwierdził, że kara winna być nałożona na posiadacza zależnego tj. M. J.. Zarzucił organowi niewłaściwe zastosowanie art. 13 k ust. 4 u.d.p., przepisów dotyczących użyczenia art. 710 i n. k.c. oraz naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r. poz.1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. – tekst jednolity Dz.U. z 2016 r. poz. 718).

Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza bowiem przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkuje jej uchyleniem.

W zaskarżonej decyzji GITD przedstawił stan prawny sprawy, przytaczając przepisy u.d.p., jednak w ocenie Sądu przedwcześnie dokonał subsumpcji prawnej nieustalonego w wyczerpujący sposób stanu faktycznego do przywołanych przepisów prawa materialnego.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Dopuszczalną masą całkowitą jest największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze (art. 2 pkt 54 u.d.p.). Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się, zgodnie z art. 13k ust. 1 u.d.p., karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Wśród pozostałych przypadków, o których mowa w pkt 2, należy wymienić autobusy, samochody ciężarowe, jak również samochody ciężarowe z przyczepą lub naczepą. W niniejszej sprawie stwierdzono przejazd po płatnych odcinkach dróg i autostrad zespołu pojazdów złożonego z samochodu ciężarowego, zgodnie z danymi w dowodzie rejestracyjnym i przyczepy, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała wartość 3,5 t, również zgodnie z danymi z dowodów rejestracyjnych zespołu pojazdów, co uzasadnia wysokość wymierzonej kary na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

Wszystkie odcinki dróg krajowych, po których ustalono poruszanie się przedmiotowego zespołu pojazdów zostały wymienione w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1263, z późn. zm.). Jak stanowi natomiast art. 5 ust. 1 pkt 1 u.d.p., autostrady zalicza się do dróg krajowych.

Organ stwierdził brak uiszczenia opłaty elektronicznej.

W tym miejscu należy wskazać, że ustalenia faktyczne organu w zakresie wyposażenia przedmiotowego pojazdu w urządzenia viabox są niejednoznaczne. W decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że w pojeździe nie znajduje się urządzenie pokładowe viabox, a ponadto wskazany pojazd nie został zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat.

Natomiast w decyzji z [...] marca 2016 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazywał, że na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat organ ustalił, że samochód osobowy o numerze rejestracyjnym [...] został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p., lecz na rachunku użytkownika nie znajdowała się wystarczająca ilość środków pieniężnych koniecznych do opłacenia przejazdu w całości. Z kolei w dalszej części uzasadnienia decyzji Główny Inspektor podał, że strona postępowania nie zawarła umowy z pobierającym opłatę elektroniczną na poddany kontroli pojazd, następstwem czego było niewyposażenie pojazdu w wymagane urządzenie viabox, co w konsekwencji skutkowało nieuiszczeniem opłaty elektronicznej.

Zgodnie z art. 13i ust. 3 u.d.p., podmioty pobierające opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat powinny oferować urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Jak wynika z § 3 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406) przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, użytkownik:

1) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, zwaną dalej "umową";

2) odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie;

3) instaluje urządzenie w pojeździe, do użytkowania w którym zostało ono przeznaczone zgodnie z umową;

4) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 1;

5) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 2.

Z § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że opłatę elektroniczną wnosi się w trybie: 1) przedpłaty albo 2) płatności okresowej z zabezpieczeniem.

Zatem ustalenia faktyczne co do zawarcia lub baraku zawarcia umowy z pobierającym opłatę elektroniczną mają istotne znaczenie w sprawie.

Należy jednak zauważyć, że zgodnie z treścią art. 13k ust. 4 u.d.p., kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Z przytoczonego przepisu wynika, że co do zasady, odpowiedzialnym za uiszczenie wymaganej opłaty elektronicznej jest właściciel pojazdu samochodowego, na niego bowiem nakładana jest kara pieniężna za nieuiszczenie należnej opłaty elektronicznej. Jeżeli jednak właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to karę za nieuiszczoną, należną opłatę elektroniczną, nakłada się na posiadacza pojazdu.

Wskazania w tym miejscu wymaga, że ustawodawca w art. 13k ust. 4 u.d.p., nie wyjaśnił o jaki rodzaj posiadania chodzi w tym przepisem, tymczasem art. 336 k.c. wyróżnia dwa rodzaje posiadania: posiadanie samoistne i posiadanie zależne stanowiąc, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadaczem samoistnym rzeczy jest zatem ten, kto nią włada jak właściciel, wyrażając tym samym wolę wykonywania w stosunku do niej prawa własności, niewątpliwie więc posiadaczem samoistnym jest właściciel rzeczy. Posiadaczem zależnym natomiast jest ten, kto włada rzeczą w zakresie innego prawa, niż prawo własności, na przykład użytkowania, zastawu, najmu, dzierżawy, ale też ten kto ma inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą, jak np. biorący daną rzecz do używania na podstawie umowy użyczenia. Podkreślenia wymaga, że art. 337 k.c. stanowi, że posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne. Oznacza to, że właściciel pojazdu, który oddaje pojazd w posiadanie zależne, nie przestaje być jego posiadaczem samoistnym. W ocenie Sądu, nie można jednak art. 13k ust. 4 u.d.p., interpretować w taki sposób, że zdanie drugie tego przepisu ma zastosowanie jedynie do sytuacji, gdy właściciel pojazdu przestaje być jego posiadaczem samoistnym, jak np. w przypadku kradzieży pojazdu. Nie takie bowiem ratio legis przyświecało ustawodawcy normującemu omawiane rozwiązanie prawne. Wskazuje na to uzasadnienie do nowelizacji ustawy o drogach publicznych, zawartej w ustawie z 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych, ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. poz. 1310), gdzie odnośnie art. 13k ust. 4 wyjaśniono, że: "Rozwiązanie polegające na tym, że za wymienione naruszenia może odpowiadać nie właściciel, lecz inny podmiot na rzecz którego przeniesiono posiadanie pojazdu wynika z okoliczności, że dany pojazd może stanowić przedmiot umowy cywilnoprawnej przenoszącej posiadanie tego pojazdu, przykładowo umowy leasingu. W takiej sytuacji adresatem sankcji powinien być posiadacz pojazdu, a nie jego właściciel, ponieważ faktycznie to posiadacz korzysta z pojazdu podlegającego opłatom, a więc jest podmiotem odpowiedzialnym za uiszczenie opłaty elektronicznej w prawidłowy sposób." Z powyższych wyjaśnień, jednoznacznie wynika, że intencją ustawodawcy było, aby omawiany przepis odnosił się do sytuacji oddania pojazdu w posiadanie zależne przez jego właściciela, co potwierdza redakcja zdania drugiego tego przepisu, odnosząca się do przeniesienia posiadania pojazdu, ale bez przeniesienia prawa własności, a uzasadnia fakt, że posiadacz również zależny, włada rzeczą dla siebie. W ocenie Sądu zatem, oddanie pojazdu np. w użytkowanie, w najem czy też do używania na podstawie umowy użyczenia sprawia, iż odpowiedzialność za uiszczenie opłaty elektronicznej ponosi osoba na którą na tej podstawie przeniesiono posiadanie.

Jak wynika z ustaleń dokonanych w sprawie, przedmiotowym zespołem pojazdów kierował Pan M. J., podczas gdy z dowodu rejestracyjnego pojazdu samochodowego wynikało, że jego właścicielem jest Skarżący. Powyższa okoliczność oznacza, iż w niniejszej sprawie mogła zaistnieć sytuacja, w której właściciel pojazdu, nie był posiadaczem tego pojazdu w momencie wykonywania przejazdu, co oznaczałoby w świetle przytoczonego art. 13k ust. 4 u.d.p., że kara pieniężna powinna zostać wymierzona posiadaczowi pojazdu. W tej sytuacji stroną postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem samochodowym po płatnym odcinku drogi krajowej, bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej, nie byłby Skarżący lecz posiadacz jego pojazdu. Organ natomiast nie dokonał w powyższej kwestii wystarczających ustaleń faktycznych poprzestając na teoretycznych wywodach dotyczących władztwa prekaryjnego i wymierzając karę pieniężną Skarżącemu jako właścicielowi pojazdu.

Sąd stwierdza zatem, iż w niniejszej sprawie organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, poprzez co nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W konsekwencji przyjęcie przez organ za udowodnioną okoliczność, że to Skarżący powinien być stroną niniejszego postępowania i że wobec Skarżącego powinna zostać wymierzona kara pieniężna, miało charakter dowolny, nie mieszczący się w granicach swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sądu, decyzje obu instancji zostały zatem wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z tym, że w wyniku prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, mogłoby dojść do sytuacji, w której kara pieniężna w niniejszej sprawie, powinna być wymierzona innemu podmiotowi niż Skarżący.

W związku z powyższym organ, rozpatrując ponownie niniejszą sprawę podejmie czynności wyjaśniające, mające na celu ustalenie, kto w niniejszej sprawie był posiadaczem zatrzymanego do kontroli pojazdu, czy był nim właściciel pojazdu, czy w związku z umową, pisemną bądź ustną, zawartą przez właściciela pojazdu z osobą kierującą pojazdem, posiadaczem pojazdu była osoba kierująca.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.