Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 169/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 15
journal: Dz.U. 2020 poz 1268
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - t.j.

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2021 roku sprawy ze skargi M. Ś. na czynność Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2020 roku nr [...] w przedmiocie wymiany dokumentu prawa jazdy I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w części: - dokonania wpisu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, D1 oraz D w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy, - dokonania wpisu o treści 95.25.11.2025 w ograniczeniu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii D1 oraz D w rubryce 12 dokumentu prawa jazdy, II. w pozostałej części skargę oddala, III. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...] (dalej: "Prezydent") w dniu [...] grudnia 2020 r. wymienił M. Ś. (dalej: "strona") prawo jazdy wydając dokument prawa jazdy, nr [...], na druku [...], z dnia [...] grudnia 2020 r., w którym stwierdzono uprawnienia do kierowania pojazdami: - AM, ważne od [...] stycznia 2013 r., ważne do [...] grudnia 2035 r., - B1 ważne od [...] lipca 1999 r., - B ważne od [...] lutego 1997 r., - D1 ważne od [...] czerwca 2002 r., ważne do [...] listopada 2025 r., ograniczenia [...].11.2025, - D ważne od [...] czerwca 2002 r., ważne do [...] listopada 2025 r., ograniczenia [...].11.2025.

Powyższa czynność materialno-techniczna została wykonana przez Prezydenta na skutek wniosku strony o wymianę dokumentu prawa jazdy polegającego na potwierdzeniu posiadania kwalifikacji zawodowej. Strona jako kierowca wykonujący przewóz drogowy zobowiązany jest uzyskać wpis kwalifikacji do polskiego prawa jazdy. Do wniosku załączono: fotografię, skan podpisu, kopię posiadanego prawa jazdy, dowód uiszczenia opłaty za wymianę prawa jazdy, skan orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy z [...] listopada 2020 r. z ważnością do [...] listopada 2025 r., skan orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy z [...] listopada 2020 r. z ważnością do [...] listopada 2025 r., skan świadectwa kwalifikacji zawodowej, potwierdzającego ukończenie szkolenia okresowego z [...] listopada 2020 r.

W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżący, wnosząc o uznanie rzeczonej czynności materialno-technicznej za bezskuteczną w zakresie terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w wierszu AM, D i D1 (rubryka 11) oraz w zakresie ustalenia daty ważności kodu [...] na dzień [...] listopada 2025 r. (rubryka 12), a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

- art. 6 w zw. z art. 156 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "K.p.a."), przez rażące naruszenie prawa, pominięcie przepisów prawa,

- art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a., przez niepodjęcie działań niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności przeprowadzenie przez organ nieprawidłowej weryfikacji dokumentów znajdujących się w aktach kierowcy, w tym orzeczeń lekarskich załączonych do wniosków o nadanie uprawnień kategorii B, a później kategorii D, w sytuacji gdy prawidłowo przeprowadzona weryfikacja tych akt, uwzględniająca przede wszystkim wydane w 1997 r. oraz w 2002 r. decyzje administracyjne, powinna prowadzić do wniosku, że uprawnienia w zakresie kierowania pojazdami kategorii AM, D oraz D1 nie zostały ograniczone żadnym terminem ważności,

- art. 16 § 1 K.p.a., przez dokonanie powtórnej weryfikacji posiadanych przez skarżącego uprawnień, co stanowi naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznych,

- art. 18 ust. 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm., dalej: "u.k.p.") w zw. z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm., dalej: "rozporządzenie"), przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w dacie wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami skarżący posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B oraz D, których data ważności nie została ograniczona żadnym orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym ani decyzją administracyjną, a źródłem uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM i B1 jest nabycie przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, z kolei źródłem uprawnień do kierowania pojazdami kategorii D1 jest nabycie przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami kategorii D, a także przepisy prawa, w związku z czym również uprawnienie kategorii AM i B1 oraz D1 powinien otrzymać bezterminowo,

- art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p., przez jego nieprawidłowe zastosowanie w odniesieniu do wskazanego okresu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, podczas gdy przepis ten stosował się do określania ważności dokumentu prawa jazdy,

- art. 18 ust. 2 u.k.p., przez bezpodstawne wpisanie w dokumencie prawa jazdy nowych uprawnień, w sytuacji gdy w tym trybie, to jest w trybie realizacji wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy, organ nie jest uprawniony do zmiany posiadanych przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami,

- art. 133 ust. 3 u.k.p., przez jego niezastosowanie i wpisanie w wydanym dokumencie prawa jazdy uprawnienia kategorii AM, w sytuacji gdy w myśl powyższej regulacji osobę, która przez dniem wejścia w życie ustawy ukończyła 18 lat, uznaje się za uprawnioną do kierowania motorowerem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a wobec tej osoby nie wymaga się posiadania dokumentu stwierdzającego to uprawnienie,

- art. 15 pkt 4 u.k.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie nieuwzględniające okresu ważności przedłożonego z wnioskiem orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego podczas ustalenia daty ważności dla wpisywanego kodu [...].

Prezydent w odpowiedzi na skargę nie zgodził się z zarzutami skarżącego. Organ wyjaśnił, że wypełniając wniosek o wydanie prawa jazdy w części H i wprowadzając dane do systemu teleinformatycznego w oparciu o § 10 ust. 3 pkt. 9 lit. c i d rozporządzenia uzupełniono daty uzyskanych uprawnień. Uprawnienia kategorii B strona uzyskała [...] lutego 1997 r., kategorii D [...] czerwca 2002 r., zaś kategorii AM [...] stycznia 2013 r., B1 [...] lipca 1999 r., a D1 [...] czerwca 2002 r. W poprzednim prawie jazdy wydanym na druku serii [...] uprawnienia kategorii B i D wydano bezterminowo. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, na podstawie art. 13 u.k.p. prawo jazdy wydaje się na 15 lat. Przy kategorii AM w rubryce 11 data ważności uprawnień została wpisana data [...] grudnia 2035 r., to jest 15 lat od dnia wydania dokumentu prawa jazdy. Ważność uprawnień kategorii B1 i B zgodnie z § 29 ust. 1 rozporządzenia została wpisana bezterminowo. Odnośnie kategorii D, D1 w rubryce 11 prawa jazdy jako data ważności wpisana została data [...] listopada 2025 r. Ważność ustalono w oparciu o przedłożone orzeczenia lekarskie i psychologiczne. Dokonując wpisu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zawodowej w pozycji data ważności uprawnienia (rubryka 11) wpisuje się bowiem datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data następnego szkolenia określonego. W związku z tym, że skarżący wnioskował o potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji został mu zaś nadany wpis w postaci kodu [...] w pozycji ograniczenia przy kategorii D, D1 z ważnością do [...] listopada 2025 r. (rubryka 12). Datą ważności wpisu jest 5 lat liczone od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej (§ 10 ust. 4 rozporządzenia)

W piśmie procesowym z [...] lutego 2021 r. skarżący odniósł się do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę i podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko.

Pismem procesowym z [...] września 2021 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga w części zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jako że skarżący wystąpił o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a Prezydent nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, zaistniały przesłanki do zastosowania ostatnio przywołanej regulacji. Nadmienić trzeba, że zgodnie z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stanowi to odstępstwo od zasady jawnego rozpoznania spraw ujętej w art. 10 P.p.s.a.

Zaskarżona czynność Prezydenta Miasta [...], sprowadzająca się do wymiany skarżącemu prawa jazdy, mieści się w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., jako czynność – inna niż decyzja administracyjna, czy postanowienie – z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wydane skarżącemu prawo jazdy, do którego czynność ta się bezpośrednio odnosi, stanowi bowiem dokument stwierdzający posiadanie przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami określonej kategorii (por. art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p.). Uprawnienie do kierowania pojazdami jest przy tym prawem podmiotowym przyznanym konkretnej osobie, upoważniającym do kierowania danego rodzaju pojazdem (zob. zwłaszcza art. 6 u.k.p.).

Jak wynika z art. 146 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., stwierdza jej bezskuteczność. Odpowiednie zastosowanie znajduje przy tym art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., z którego wynika, że uwzględnienie skargi w całości albo w części następuje, jeżeli sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Poddana kontroli tut. Sądu czynność Prezydenta Miasta [...] w części: - dokonania wpisu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami AM, D1 oraz D w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy, oraz - dokonania wpisu o treści [...]11.2025 w ograniczeniu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii D1 oraz D w rubryce 12 dokumentu prawa jazdy, została dokonana z naruszeniem prawa materialnego, co w świetle art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. stanowi podstawę do stwierdzenia jej bezskuteczności w tej części.

W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej czynności były przepisy art. 15 u.k.p. Jak stanowi art. 15 ust. 1 u.k.p. starosta dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej albo szkolenia okresowego, o których mowa w rozdziale 7a ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm., dalej: "u.t.d."). Wpis jest dokonywany, co wynika już z art. 15 ust. 4 u.k.p., w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat, liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, o którym mowa w przepisach rozdziału 7a u.t.d., przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w przepisach rozdziału 7a tej ustawy.

W realiach kontrolowanej sprawy rozważenia wymagają przede wszystkim dwa zagadnienia. Po pierwsze, czy wymiana prawa jazdy przez Prezydenta, w oparciu o przywołane powyżej przepisy prawa materialnego, upoważniała organ do ingerencji w uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami, a zwłaszcza ograniczenia w rubryce 11 dokumentu daty ważności przysługujących skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, D1 oraz D. Po drugie, czy Prezydent poprzez sporną czynność prawidłowo dokonał w rubryce 12 dokumentu prawa jazdy dla kategorii D1 oraz D wpisu potwierdzającego posiadanie przez skarżącego kwalifikacji zawodowych.

Odnosząc się do pierwszego zagadnienia zauważyć trzeba, że pojęcie "prawo jazdy" występuje w przepisach prawa w dwóch znaczeniach. Po pierwsze, oznacza ono uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju. Po drugie, używane jest na określenie dokumentu urzędowego potwierdzającego posiadanie przez osobę nim dysponującą uprawnienia do kierowania pojazdami wskazanych w nim kategorii (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p.). Prawo jazdy jako dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 K.p.a.). Oznacza to, że jego treść powinna być jasna i zrozumiała zarówno dla posiadacza prawa jazdy, jak i osoby kontrolującej, czy kierujący pojazdem posiada uprawnienie do prowadzenia tego właśnie pojazdu. W szczególności wymienione osoby nie mogą mieć wątpliwości, czy uprawnienia stwierdzone decyzją właściwego organu są ważne, czy też wygasły, np. na skutek upływu czasu (zob. wyrok NSA z 21 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1686/15, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: [...]).

W przywołanych już powyżej przepisach art. 15 u.k.p. mowa jest właśnie o prawie jazdy, jako dokumencie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a tej ustawy. Wynika z nich bowiem jasno, że starosta "dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji wstępnej" (ust. 1), a także, że następuje to "w formie wymiany prawa jazdy" (ust. 4). Przepisy te stanowią zatem o dokonaniu określonego wpisu w dokumencie prawa jazdy, z uwzględnieniem jego terminu ważności, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia, co nastąpić ma poprzez wymianę tego dokumentu na dokument nowy. Poza rzeczonym wpisem, który potwierdzać ma zdobycie przez posiadacza dokumentu prawa jazdy kwalifikacji zawodowych, wymaganych w świetle regulacji rozdziału 7a u.t.d. do wykonywania przewozów drogowych jako kierowca, przepisy te nie uprawniają organu administracji publicznej do dokonania jakichkolwiek dalszych zmian, co oznacza, że w pozostałym zakresie nowo wydany przy tej okazji dokument powinien – co do zasady – stwierdzać dotychczasowy odnoszący się do kierującego pojazdami stan faktyczny.

Stan faktyczny w rozpatrywanej sprawie jest bezsporny. Kwestie sporne, do jakich w niej doszło, nie wynikają z odmiennych twierdzeń co do faktów, lecz z odmiennej wykładni prawa, jaką prezentują poszczególne strony niniejszego postępowania. Wbrew zarzutom skarżącego Prezydentowi nie sposób przypisać naruszenia art. 7, art. 77, czy art. 80 K.p.a., bowiem organ w sprawie tej nie prowadził postępowania administracyjnego, do którego przepisy te znajdują zastosowanie, a dokonał jedynie czynności materialno-technicznej.

W sprawie nie jest przede wszystkim kwestionowane to, że skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B oraz D. Już w tym miejscu zauważyć trzeba, że posiadanie przez skarżącego tych uprawnień oznacza tym samym – na gruncie art. 6 ust. 1 pkt 1, pkt 5, pkt 6, pkt 9 oraz pkt 10 u.k.p. – równoczesne posiadanie przez niego uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1 oraz D1. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 6 u.k.p. prawo jazdy stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania kategorii B: a) pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu i motocykla, b) zespołem pojazdów złożonych z pojazdu, o którym mowa w lit. a, oraz z przyczepy lekkiej, c) zespołem pojazdów złożonym z pojazdu, o którym mowa w lit. a, oraz z przyczepy innej niż lekka, o ile łączna dopuszczalna masa całkowita zespołu tych pojazdów nie przekracza 4250 kg, z zastrzeżeniem ust. 2, d) pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM. Przepis regulujący uprawnienia kategorii B wprost w konsekwencji potwierdza, że obejmuje on jednocześnie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM (por. art. 6 ust. 1 pkt 1 u.k.p.), a ponadto swym zakresem zastosowania obejmuje uprawnienia kategorii B1, które w świetle art. 6 ust. 1 pkt 5 u.k.p. dotyczą czterokołowców, stanowiących pojazdy samochodowe, o których mowa w art. 2 pkt 42b ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 110 ze zm.). Z kolei stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 10 u.k.p. prawo jazdy stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania kategorii D: a) autobusem, b) zespołem pojazdów złożonych z pojazdu, o którym mowa w lit. a, oraz przyczepy lekkiej, c) pojazdem określonym dla prawa jazdy kategorii AM. Zakres tych uprawnień, poza ponownym objęciem uprawnień kategorii AM, obejmuje zatem pojazdy określone w art. 6 ust. 1 pkt 9 dla kategorii D1.

Prezydenta w świetle przywołanych regulacji ustawowych był zatem uprawniony obok stwierdzonych w dotychczasowym dokumencie prawa jazdy uprawnień kategorii B i D do ujawnienia w tym dokumencie także uprawnień kategorii AM, B1 i D1, co też uczynił powołując się na § 10 ust. 6 pkt 1 lit. e i lit. i rozporządzenia. Te ostatnie regulacje przewidują, że prawo jazdy w przypadkach, o których mowa w § 9 rozporządzenia (w tym w przypadku osoby ubiegającej się o wpis potwierdzający uzyskanie stosownej kwalifikacji lub ukończenie szkolenia okresowego, o którym mowa w § 9 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia – przyp. tut. Sądu), wydaje się w zakresie kategorii objętych pozytywnym wynikiem egzaminu państwowego oraz dodatkowo wydając prawo jazdy w zakresie kategorii B – nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B1 i AM (lit. e), zaś w zakresie kategorii D – nadaje się uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM i D1 (lit. i).

Nie można w świetle dotychczasowych rozważań zgodzić się z tą częścią argumentacji skarżącego, w której przekonuje on o nieprawidłowości czynności wymiany prawa jazdy w zakresie, w jakim Prezydent wpisał do dokumentu prawa jazdy kategorie AM, B1 i D1. Nie ma bowiem racji skarżący twierdząc, że w tym zakresie doszło do przyznania mu jakichkolwiek nowych uprawnień, czy zmiany uprawnień dotychczas przez niego posiadanych. Doszło w tym względzie wyłącznie do ujawnienia uprawnień posiadanych już przez skarżącego na mocy przywołanych powyżej przepisów ustawowych z uwagi na uprzednie nabycie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B oraz D. Dokonanie przez Prezydenta samego wpisu analizowanych obecnie uprawnień w nowo wydanym dokumencie prawa jazdy, przy okazji wymiany tego dokumentu w oparciu o art. 15 u.k.p., było zatem dopuszczalne.

Nie ma przy tym racji skarżący twierdząc także, że ujawnienie kategorii AM było niedopuszczalne w świetle art. 133 ust. 3 u.k.p. Przepis ten stanowi, że osobę, która przed dniem wejścia w życie ustawy ukończyła 18 lat uznaje się za uprawnioną do kierowania motorowerem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec tej osoby nie wymaga się posiadania dokumentu stwierdzającego to uprawnienie. Z regulacji tej wynika zatem jedynie to, że skarżący nie musi posiadać dokumentu prawa jazdy, o którym mowa w art. 4 ust. 1 u.k.p., celem wykazania przysługującego mu uprawnienia do kierowania motorowerem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie zaś to, że dokument taki nie może być mu wydany.

Przechodząc do kolejnej, kluczowej w sprawie kwestii ograniczenia ważności przysługujących skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, D1 oraz D, zwrócić trzeba uwagę na treść § 29 rozporządzenia. Przepis ten przewiduje, że w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy (o kierujących pojazdami, to jest w dniu [...] stycznia 2013 r. – przyp. tut. Sądu) uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo (ust. 1). W przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt. 4 lit. a rozporządzenia, nie może być dłuższa niż 15 lat (ust. 2).

Skarżący na dzień [...] stycznia 2013 r. posiadał – stwierdzone poprzednim dokumentem prawa jazdy – bezterminowe uprawnienia kategorii B i D, co w sprawie nie jest przez Prezydenta kwestionowane. Prezydent powinien w konsekwencji w rubryce 11 nowo wydawanego dokumentu prawa jazdy w odniesieniu do tych kategorii umieścić symbol "-", czego wymagał od organu § 29 ust. 1 rozporządzenia. Także względem ujawnionych kategorii AM, B1 oraz D1 konieczne było wpisanie w rubryce 11 rzeczonego dokumentu symbolu "-", aby wykazać ich bezterminowość. Jak zostało powyżej stwierdzone, kategorie te mieszczą się w zakresie uprawnień kategorii B i D, a skoro tak, to niedopuszczalna jest sytuacja, w której w odróżnieniu od tych kategorii nadany by im został charakter terminowy. Mogłoby to w praktyce doprowadzić do wątpliwości, co do zakresu przysługujących skarżącemu uprawnień pomimo ich ustawowego w tym względzie ukształtowania.

W wydanym skarżącemu dokumencie prawa jazdy Prezydent wpisał "-" w rubryce 11 jedynie dla kategorii B1 oraz B.

Nie zasługuje na uwzględnienie powołanie się przez Prezydenta na art. 13 ust. 1 pkt 1 ab initio u.k.p., który miałby stanowić podstawę prawną do określenia terminu ważności uprawnień skarżącego do kierowania pojazdami kategorii AM. Zgodnie z tym przepisem prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T wydaje się na okres 15 lat. Przepis ten określa termin ważności dokumentu prawa jazdy dla oznaczonych w nim kategorii. Tymczasem uprawnienia kategorii AM w przypadku skarżącego, analogicznie zresztą jak uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B1, są pochodną posiadanych przez niego bezterminowo uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Nie sposób nie dostrzec niekonsekwencji do jakiej doszło w tym względzie w czynności Prezydenta, świadczącej wręcz o jej wewnętrznej sprzeczności. Z jednej strony organ ten uznał bowiem, powołując się o § 29 ust. 1 rozporządzenia, bezterminowość uprawnień w zakresie kategorii B1, aby z drugiej strony czasowo ograniczyć ujawnione w oparciu o tę samą podstawę uprawnienia kategorii AM.

Odrębnie odnieść się trzeba do daty ważności, jaka wpisana została wobec przysługujących skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii D oraz D1. Organ w tym względzie powołał się na § 10 ust. 5 rozporządzenia, zgodnie z którym dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4 (to jest wpisu potwierdzającego uzyskane kwalifikacje – przyp. tut. Sądu), w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego. Przepis ten wbrew twierdzeniom Prezydenta nie znajduje zastosowania w sytuacji skarżącego z uwagi na znajdujący zastosowanie przepis przejściowy z § 29 ust. 1 rozporządzenia.

Przywołać trzeba stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2312/20, uznał, że literalne odczytanie § 10 ust. 5 rozporządzenia może potwierdzać sposób interpretacji organu (to jest ograniczenie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami wynikające z orzeczenia lekarskiego – przyp. tut. Sądu), bowiem użyte w tym przepisie określenie: "w pozycji "data ważności uprawnienia"" może być rozumiane jako upoważnienie do określenia daty ważności nie tylko uprawnień, o których mowa w art. 15 u.k.p. (uprawnień kierowcy zawodowego – przyp. tut. Sądu), ale również uprawnień nabytych bezterminowo, to jednak taki rezultat wykładni należy uznać za wadliwy, bo nieuwzględniający kontekstu systemowego, w tym argumentacji a rubrica. Stanowisko zaprezentowane przez organ pozostaje w sprzeczności z § 29 rozporządzenia. Przepis ten rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia"

Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu powinny podlegać odrębnie – data ważności prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Utrata prawa jazdy z jakichkolwiek powodów, w tym również z powodu utraty jego ważności, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokument prawa jazdy według nowego wzoru ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami, nabyte przez osoby pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów, tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r., nr 2006/126/WE, w sprawie praw jazdy (Dz. Urz. UE Seria L z 2006 r. Nr 403, s. 18 ze zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed [...] stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy.

Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych (czy jak w rozpatrywanej sprawie celem potwierdzenia kwalifikacji zawodowych w oparciu o art. 15 u.k.p.– przyp. tut. Sądu) stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Po wtóre, podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Oznaczałoby to naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto, nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym.

Dotychczasowe rozważania prowadzą do konieczności stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności Prezydenta w części dokonania wpisu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, D1 oraz D w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy (tiret pierwsze, pkt. I. sentencji wyroku).

Odnośnie drugiego z nakreślonych na wstępie niniejszego uzasadnienia zagadnienia wskazać trzeba – obok przywołanego już powyżej art. 15 ust. 1 i ust. 4 u.k.p. – na § 10 ust. 4 rozporządzenia. Przepis te stanowi, że wpis potwierdzający uzyskanie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej lub ukończenie szkolenia okresowego, o których mowa w przepisach ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, jest dokonywany w postaci kodu [...] w układzie "[...]", we wniosku i na dokumencie prawa jazdy w pozycji "ograniczenia" przy odpowiednich posiadanych kategoriach prawa jazdy wymienionych w aktualnym wymienionych w aktualnym świadectwie kwalifikacji zawodowej, przy czym w przypadku kierowcy, o którym mowa w art. 39 ust. 6 u.t.d., posiadającego aktualne świadectwo kwalifikacji zawodowej potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego bloku programowego, wpis jest dokonywany przy wszystkich kategoriach prawa jazdy spośród posiadanych kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D oraz D+E. Datą ważności wpisu jest data 5 lat liczona od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej.

W kontrolowanej sprawie bezsporne pozostaje, jak i nie budzi zastrzeżeń tut. Sądu, że Prezydent powinien dokonać stosownego wpisu w dokumencie prawa jazdy skarżącego w pozycji "ograniczenia" (rubryka 12 dokumentu) przy kategorii D oraz D1, jako że skarżący spełnił w tym względzie warunki przewidziane zwłaszcza w art. 15 ust. 2 u.k.p. występując z wnioskiem i przedkładając kopie odpowiednich dokumentów. Zwrócić przy tym trzeba uwagę, co w sprawie także jest bezsporne, że okres ważności zarówno orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, jak i orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, upływa [...] listopada 2025 r. Natomiast 5 letni termin liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej upływa [...] listopada 2025 r. Na tym tle, pomiędzy stronami postępowania powstał spór, która z powyższych dat powinna być uwzględniona przy dokonaniu omawianego już obecnie wpisu w pozycji "ograniczenia" w dokumencie prawa jazdy – data ważności orzeczeń lekarskich, jak twierdzi skarżący, czy data liczona dla świadectwa kwalifikacji zawodowej, jak wynika ze stanowiska Prezydenta. Rację w tak nakreślonym sporze przyznać trzeba skarżącemu.

Kwestię tę przesądził w sposób jednoznaczny ustawodawca w art. 15 ust. 4 u.k.p. wprost stanowiąc, że wpis, o który ubiegał się skarżący, jest dokonywany na okres 5 lat liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, o którym mowa w przepisach rozdziału 7a u.t.d., przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w przepisach rozdziału 7a tej ustawy. Zasad stąd wynikających nie mógł zmienić § 10 ust. 4 zd. 2 rozporządzenia, a Prezydent zobowiązany był oprzeć się na regulacji ustawowej, formułując w rubryce 12 dokumentu prawa jazdy skarżącego, w zakresie kategorii D1 oraz D, wpis: "[...]11.2025".

Ostatnie powoduje konieczność stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności w części dokonania wpisu o treści "[...].11.2025" w ograniczeniu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii D1 oraz D w rubryce 12 dokumentu prawa jazdy (tiret drugie, pkt. I. sentencji wyroku).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w pkt. I. sentencji wyroku stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności w wykazanej powyżej części. W pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalono skargę w pozostałej części. O kosztach postępowania, na podstawie art. 200 P.p.s.a., postanowiono w pkt. III. sentencji wyroku.