Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 989/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 178 ust. 1,  art. 181 ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: par. 2 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2011 nr 214 poz 1270
law: Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz  wypłacania studentom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2015 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz skarżącego T. S. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dalej jako - Minister) decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., wydaną na podstawie art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.) oraz art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po ponownym rozpatrzeniu wniosku Rektora Uniwersytetu [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2013 r. odmawiającą przyznania T.S., studentowi [...] roku studiów jednolitych studiów magisterskich Uniwersytetu [...], stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2013/2014

W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister wskazał na treść art. 178 ust. 1 i art. 181 ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz podniósł, iż w dniu 15 października 2013 r. Rektor Uniwersytetu [...] przedstawił wniosek zaopiniowany przez Radę Wydziału [...] o przyznanie T.S. stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2013/2014. Rektor uzasadnił wniosek studenta wysoką średnią ocen oraz osiągnięciami naukowymi. W dniu [...] grudnia 2013 r. Minister wydal decyzję o odmowie przyznania stypendium.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy student zarzucił, iż przy ocenie nie uwzględniono wszystkich jego osiągnięć, tj. 4 publikacji (w czasopismach "[...]", "[...]") oraz 6 projektów badawczych.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister miał na względzie przepisy § 2 ust.1 i ust. 4 oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania studentom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia (Dz. U. Nr 214, poz. 1270).

Minister wskazał, że w dniu 31 października 2012 r. powołał - Zespół do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, (zwany dalej "Zespołem"), w skład którego weszło 27 ekspertów reprezentujących osiem obszarów nauki i sztukę, który następnie został uzupełniony i rozszerzony do 36 członków. W dniu [...] listopada 2013 r. Zespół podjął uchwałę w sprawie sposobu oceny wniosków o stypendium ministra za wybitne osiągnięcia dla studentów na rok akademicki 2013/2014. Uchwała ta zawiera wytyczne dla ekspertów dotyczące uznawania określonych osiągnięć za wybitne, mając na celu zapewnienie, aby oceny przygotowane przez poszczególnych członków Zespołu były dokonane według jednolitych zasad. W celu zapewnienia przejrzystości procedury, wytyczne te zostały udostępnione na stronie internetowej urzędu Ministra w zakładce "Szkolnictwo wyższe/sprawy studentów i doktorantów/stypendium ministra" w dniu 10 grudnia 2013 r.

Zgodnie z powyższymi wytycznymi, wniosek mógł uzyskać maksymalnie 100 pkt, z tego: 5 pkt - za średnią ocen i 95 pkt - za wybitne osiągnięcia. Liczba punktów za średnią ocen zależała od pozycji na liście wniosków z danej uczelni z danego kierunku uszeregowanej według średniej ocen. Za 1 miejsce Zespół przyznawał 5 pkt, za 2 miejsce - 4 pkt, za 3 miejsce - 3 pkt, za 4 miejsce - 2 pkt, a za 5 i dalsze miejsca - 1 pkt. Przy tej ocenie brana była pod uwagę średnia ocen uzyskanych w ostatnim zaliczonym roku studiów, która klasyfikowała studenta w grupie 5% najlepszych studentów danego kierunku.

Liczba punktów za osiągnięcia naukowe zależała od liczby wybitnych osiągnięć oraz ich rangi. Zespół wykorzystując swoją ekspercką wiedzę w odpowiednich dziedzinach - przyznawał od 0 do 5 pkt za każde wymienione we wniosku osiągnięcie, według cech danego osiągnięcia (np. typu publikacji, autorstwa, pełnionej funkcji w projekcie, innowacyjności projektu, rodzaju wystąpienia i zasięgu konferencji, uzyskanego miejsca w konkursie i liczby jego uczestników) oraz rangi danego osiągnięcia, z uwzględnieniem konieczności zachowania porównywalności osiągnięć i obiektywizmu oceny. Przy ocenie osiągnięć naukowych mogły być stosowane ułamki punktów, przy czym najmniejszą jednostkę stanowiło ćwierć (0,25) punktu. Maksymalną liczbę punktów (5 pkt) uzyskiwało osiągnięcie wypełniające najwyższy poziom danej cechy na tle całej ocenianej grupy studentów. Dodatkowo, każdej z kategorii osiągnięć wymienionych w § 2 ust. 4 rozporządzenia Zespół przypisał określoną wagę, tj. 5 - w przypadku nagród i wyróżnień w konkursach o zasięgu międzynarodowym, 4 - w przypadku publikacji naukowych w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacji naukowych w formie książki, 3 - w przypadku autorstwa lub współautorstwa patentu lub wzoru użytkowego, 2 - w przypadku udziału w projektach badawczych prowadzonych we współpracy z innymi ośrodkami akademickimi lub naukowymi i 1 - w przypadku udziału w projektach badawczych prowadzonych przez uczelnię oraz w przypadku wystąpień na konferencjach naukowych. Liczbę punktów w danej kategorii stanowił iloczyn liczby punktów przyznanych za dane osiągnięcie i wagi danej kategorii osiągnięć. Ogólna liczba punktów za osiągnięcia stanowiła sumę punktów w poszczególnych kategoriach, z tym że jeśli przekraczała ona 95 pkt, była korygowana w dół do 95 pkt.

Zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia, przy ocenie wniosków brane były pod uwagę osiągnięcia uzyskane w okresie zaliczonych lat studiów, a więc w przypadku studentów studiów pierwszego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich w okresie od daty rozpoczęcia tych studiów do dnia 30 września 2013 r., a w przypadku studentów studiów drugiego stopnia - w okresie od daty rozpoczęcia studiów pierwszego stopnia poprzedzających studia drugiego stopnia do dnia 30 września 2013 r. Zgodnie z § 4 ust. 5 rozporządzenia, przy ocenie wniosków nie były uwzględniane osiągnięcia, które były uprzednio podstawą przyznania stypendium ministra. Przy ocenie wniosku nie były także uwzględniane: osiągnięcia uzyskane przed studiami, osiągnięcia niewynikające ze studiowania na danym kierunku oraz osiągnięcia niezdefiniowane w rozporządzeniu jako wybitne, np. publikacje w nierecenzowanych czasopismach naukowych, publikacje w czasopismach naukowych o zasięgu mniejszym niż krajowy, publikacje w toku (tj. artykuły, które nie zostały wydane drukiem, a w przypadku internetowych wersji czasopism naukowych - nie zostały udostępnione), udział w projektach badawczych nie prowadzonych przez uczelnie, lecz np. przez koła naukowe, zgłoszenia patentowe, bierny udział w konferencjach naukowych (tj. bez referatu lub prezentacji) czy nagrody i wyróżnienia w konkursach o zasięgu uczelnianym lub ogólnopolskim, eliminacjach krajowych do konkursów międzynarodowych oraz w konkursach referatowych na konferencjach.

Na podstawie przedstawionego przez Zespół protokołu ponownej oceny stwierdzono, iż wniosek o przyznanie T.S. stypendium ministra uzyskał 8,75 pkt, w tym:

• 5,00 pkt - za 1 pozycję na liście wniosków z danego kierunku uszeregowanej według średniej ocen (za średnią 5,00),

• 1,00 pkt - w kategorii "udział w projektach badawczych prowadzonych przez uczelnię" (za 1 projekt),

• 2,75 pkt - w kategorii "wystąpienia na konferencjach naukowych" (za 1 referat).

Przy ponownej ocenie wniosku Zespól uwzględnił w części zgłoszone przez studenta zarzuty i przyznał dodatkowe punkty za udział w projekcie badawczym prowadzonym przez uczelnię oznaczonym we wniosku literą "b". Pozostałe 5 projektów badawczych oznaczonych we wniosku literami "a", "c", "d", "e", "f" nie zostały zaliczone do kategorii projektów badawczych prowadzonych przez uczelnię, gdyż są to projekty kół naukowych. Wskazane przez studenta uczestnictwo w konkursie nie zostało uznane za wybitne osiągnięcie naukowe. W przypadku publikacji naukowych oznaczonych we wniosku literami "a", "b" i "c" student nie udokumentował swojego wkładu autorskiego. Ponadto Zespół ustalił, iż znaczny udział autorski w ww. publikacjach zgłoszony został przez innego studenta.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T.S. powyższej decyzji zarzucał:

I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) rażące naruszenie art. 7, 77 §1 i 107 §3 "KPA"), poprzez błędne zbadanie stanu faktycznego co miało wpływ na nie uwzględnienie osiągnięć wskazanych przez skarżącego,

b) rażące naruszenie art. 77 §1 KPA oraz art. 8 i 107 §3 KPA, poprzez odmienną ocenę tych samych osiągnięć zgłaszanych we wniosku o przyznanie stypendium za rok akademicki 2012/ 2013 i we wniosku o przyznanie Stypendium,

c) rażące naruszenie art. 8, 11 i 107 §3 KPA, poprzez nieuzasadnienie w sposób zindywidualizowany decyzji,

d) naruszenie art. 6 KPA, poprzez niestosowanie określonych przez organ zasad oceny wniosków o przyznanie stypendium.

II. naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 178 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania studentom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia, poprzez błędne uznanie, że zgłoszone osiągnięcia nie spełniają wymogów określonych tymi przepisami, oraz

b) § 4 rozporządzenia w zw. z Załącznikiem nr 1 do uchwały nr 8 Zespołu do spraw oceny wniosków w sprawie sposobu oceny wniosków o stypendium ministra, poprzez niewłaściwe zastosowanie wyznaczonych przez siebie zasad ocen wniosków o przyznanie stypendium, poprzez nie stosowanie metody oceny wniosków.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji ją poprzedzającej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 PPSA.

W uzasadnieniu skargi T.S. wskazał m.in., iż w przypadku decyzji uznaniowej, a taki charakter ma zaskarżona decyzja, na organie ciążył obowiązek szczególnej dbałości o dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia. Mimo, że ramowe kryteria oceny zostały przedstawione, uzasadnienie decyzji cechuje ogólnikowość. Większość uzasadnienia zaskarżonej decyzji została skopiowana z treści decyzji ją poprzedzającej.

Skarżący podniósł, iż ubiegał się o przyznanie stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia również w roku akademickim 2012/2013. Minister odmówił przyznania stypendium, przyznając 12 pkt, w tym 5 pkt za średnią ocen, 4 pkt za publikację naukową oraz 3 pkt za udział w pracach badawczych. We wniosku o przyznanie stypendium, zostały zgłoszone w części te same osiągnięcia lecz nie przyznano za nie takiej ilości punktów, jak w decyzji [...].

Organ niekonsekwentnie odniósł się także do oceny projektów badawczych i nie uzasadnił w ogóle dlaczego nie uznał tych projektów za wybitne, chociaż za te same projekty prowadzone przez te same jednostki uniwersytetu przyznano punkty przy ocenie wniosku na rok 2012/2013. Strona skarżąca zauważyła, iż skoro nie zmieniła się podstawa prawna oceny tych wniosków, to takie same osiągnięcia zdobyte w nowym roku akademickim powinny zostać ocenione podobnie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wyjaśnił, iż z wytycznych oceny - jak sugeruje skarżący - nie wynika, iż Zespół powinien przyznawać punkty za wszystkie podawane we wnioskach osiągnięcia, w tym za osiągnięcia o niskiej randze. Stypendium za wybitne osiągnięcia jest przyznawane za osiągnięcia o wybitnym charakterze, zatem Zespół mógł przy ocenie dokonywać gradacji przedstawionych we wnioskach osiągnięć pod kątem rangi. W związku z powyższym ocenie w sposób określony w wytycznych (pod kątem cech A, B i C) podlegały wyłącznie osiągnięcia o średniej lub wysokiej randze (cecha C). Jeżeli osiągnięcie było niskiej rangi, Zespół nie oceniał go pod kątem cech A i B. Zespół stosował wytyczne oceny w ww. sposób konsekwentnie w stosunku do wszystkich złożonych wniosków. Twierdzenie Skarżącego, iż w przypadku osiągnięć, przy których Zespół podważał rangę, powinny być odjęte punkty jedynie za cechę C, jest zatem bezzasadne.

Przy ocenie wniosku skarżącego w I instancji Zespół uznał 4 przedstawione publikacje w czasopismach "[...]" oraz "[...]", jako publikacje o niskiej randze i zasięgu (protokół - zał. 5 akt sprawy). Tego typu czasopisma prezentujące najczęściej artykuły studentów i wydawane przez jednostki organizacyjne uczelni (w tym przypadku odpowiednio przez Wydział [...] Uniwersytetu [...] oraz Uniwersytetu [...]) nie były uznawane przez Zespół przy ocenie wniosków.

W drugiej instancji ekspert Zespołu również uznał 1 publikację w "[...] jako publikacje w czasopiśmie o niskiej randze. Organ zaznaczył, iż ekspert Zespołu omyłkowo uznał artykuł w "[...]" w przypadku innego - ocenianego przez tego eksperta - wniosku studentki z tego samego kierunku i uczelni (wniosek Pani K.S.). Dokonana przez Zespół zawyżona ocena wniosku innej studentki za jedną publikację nie może być podstawą zwiększenia skarżącemu punktacji za publikacje, bowiem w innych ocenionych przez Zespół wnioskach publikacje w czasopismach prezentujących niemal wyłącznie artykuły studentów i wydawanych przez jednostki organizacyjne uczelni nie były uwzględniane przez Zespół z uwagi na niską rangę.

Jednocześnie zwrócił uwagę, iż zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, Zespól porównywał wnioski Pana T.S. i Pani K.S. Z analizy tej wynikało, iż studenci ci przedstawili nieprawdziwe dane dotyczące autorstwa publikacji. Wkład autorski tych samych artykułów w czasopiśmie "[...]" i "[...]" był określony w obu przypadkach jako 70-80%. Suma procentowego wkładu w autorstwo przekraczała zatem 100%. Ponadto w obu wnioskach w kategorii "Nagrody i wyróżnienia w konkursach o zasięgu międzynarodowym" studenci wykazali konkurs "[...]", który (mimo nazwy w języku angielskim) jest konkursem o zasięgu ogólnopolskim - organizowanym przez Koło Naukowe [...]. Powyższe przykłady świadczą niewątpliwie o błędnym wskazaniu stanu faktycznego we wniosku przez samego skarżącego. Organ podkreślił, iż uznaje wnioski rektorów uczelni zaopiniowane przez rady podstawowej jednostki organizacyjnej lub senat uczelni jako dowód w sprawie, na którym opiera wszystkie wydane decyzje. Przepisy nie przewidują dołączania do wniosków o stypendium żadnych załączników potwierdzających osiągnięcia. Zarzut dotyczący naruszenia art. 77 § 1 Kpa jest zatem w tym kontekście bezzasadny.

Odnosząc się do różnej oceny publikacji w stosunku do oceny dokonanej w roku akademickim 2012/2013 podkreślił, iż ocena dokonana przez Zespół jest oceną porównawczą. O ile publikacje w czasopismach studenckich wydawanych przez jednostki uczelni mogły być uznane przy ocenie wniosków w roku ubiegłym, gdyż w porównaniu z innymi wnioskami mogły stanowić osiągnięcie wybitne, o tyle w roku bieżącym - na tle studentów, którzy złożyli wniosek - osiągnięcie to nie wystarczyło do takiej kwalifikacji. We wnioskach innych studentów znajdowały się bowiem publikacje o wyższej randze i zasięgu. Poza tym nieuwzględnienie tych publikacji w roku bieżącym mogło wynikać z uszczegółowienia sposobu oceny wniosków przez Zespół i podwyższenia kryteriów zakwalifikowania publikacji jako liczących się przy ocenie wniosków.

W zakresie działalności badawczej ocenie, jak zostało wskazane we wniosku, podlegał wyłącznie udział w projektach badawczych prowadzonych przez uczelnię. Skarżący nie wskazał żadnego projektu badawczego. Wymienione prace badawcze nie są projektami. Nie powinny być wykazywane we wniosku.

W związku z zarzutem skarżącego dotyczącym lakonicznego uzasadnienia wskazano, iż uzasadnienie decyzji administracyjnej zawiera niezbędne informacje potrzebne do przeprowadzenia analizy prawidłowości oceny. Procedura przyznawania stypendiów ministra jest przejrzysta, zaś Kodeks postępowania administracyjnego zapewnia dostęp do akt sprawy. Mając dostęp do opublikowanych na stronie internetowej urzędu stosowanych przez ekspertów wytycznych dotyczących sposobu oceny wniosków o stypendium można w prosty sposób prześledzić tok postępowania organu. Zespół ekspercki został wyłoniony z grona specjalistów z różnych obszarów nauki i sztuki przez Radę Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Radę do Spraw Szkolnictwa Artystycznego. Bezstronność tego gremium gwarantuje rzetelność oceny, gdyż eksperci nie mają żadnego interesu w tym, aby danego osiągnięcia nie uwzględnić przy ocenie albo przyznać małą liczbę punktów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja z dnia [...] marca 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzja z dnia [...] grudnia 2012 r. zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3. k.p.a.

Stosownie do art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 1995 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.), stypendia ministra za wybitne osiągnięcia przyznaje studentom minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek rektora uczelni zaopiniowany przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej - przez senat uczelni. Zgodnie z art. 181 ust. 2 powołanej ustawy, stypendium ministra za wybitne osiągnięcia może być przyznane studentowi szczególnie wyróżniającemu się w nauce lub posiadającemu wybitne osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe.

Szczegółowe kwestie związane z przyznawaniem stypendium reguluje rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania studentom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia (Dz. U. Nr 214, poz. 1270). W świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia, stypendium na dany rok akademicki może być przyznane studentowi, który zaliczył rok studiów w poprzednim roku akademickim oraz: 1) szczególnie wyróżniał się w nauce, uzyskując w ostatnim zaliczonym roku średnią arytmetyczną ocen z egzaminów i zaliczeń przewidzianych w planie studiów klasyfikującą studenta w grupie 5% najlepszych studentów danego kierunku, lub 2) uzyskał wybitne osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe w okresie studiów na danym kierunku, a w przypadku studiów prowadzonych w trybie indywidualnym lub studiów międzykierunkowych - w okresie tych studiów. Za wybitne osiągnięcia naukowe, o których mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się: 1) publikacje naukowe w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacje naukowe w formie książki; 2) udział w projektach badawczych prowadzonych przez uczelnię lub we współpracy z innymi ośrodkami akademickimi lub naukowymi; 3) autorstwo lub współautorstwo patentu lub wzoru użytkowego; 4) wystąpienia na konferencjach naukowych; 5) nagrody i wyróżnienia w konkursach o zasięgu międzynarodowym (§ 2 ust. 4 rozporządzenia).

Mając na uwadze treść powołanych przepisów ustawowych, jak i brzmienie § 2 ust. 1 rozporządzenia ("stypendium na dany rok akademicki może być przyznane studentowi") uznać należy, iż decyzja w przedmiocie przyznania stypendium ma charakter uznaniowy. Przesądza o tym fakt, iż poza spełnieniem kryteriów o charakterze ostrym, wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, student ubiegający się o stypendium musi również spełnić kryterium o charakterze ocennym, za które uznać należy legitymowanie się osiągnięciami naukowymi - § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Wprawdzie § 4 pkt 1-5 określa ogólnie pojęcie wybitnych osiągnięć naukowych, wyliczając ich formy, niemniej nie dokonuje gradacji jakościowej w każdej grupie osiągnięć naukowych. Zatem Minister jest upoważniony w pierwszej kolejności do oceny wartości merytorycznej poszczególnych osiągnięć naukowych studenta, co też czyni metodą punktową (§ 4 ust. 4 rozporządzenia) przy pomocy Zespołu, o którym mowa w § 4 ust. 1 – 3 rozporządzenia. Organ rozstrzyga, które z przejawów działalności naukowej studentów zasługują na wyróżnienie stypendium i dlatego jest zobowiązany swoje uznanie w tym zakresie dokładnie i wyczerpująco uzasadnić. Podkreślić należy, iż w związku z wydawaniem decyzji o charakterze uznaniowym na organie administracji ciąży obowiązek szczególnie starannego sporządzenia ich uzasadnienia, zwłaszcza decyzji dla strony negatywnych. Dlatego ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego (przekroczenia granic tego uznania), obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego, aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania.

Na uznaniowy charakter decyzji przyznającej stypendia, wydanych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, wielokrotnie wskazywało orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 21 marca 2007 r., sygn. I OSK 2032/06 oraz wyroki WSA w Warszawie: z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. I SA/Wa 1201/08, z dnia 13 listopada 2008 r., sygn. I SA/Wa 890/08, z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 958/07 - publikowane w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 369/12 (publik. LEX nr 1264785) podkreślił, iż cyt.: "Jeżeli przyznane ministrowi w budżecie środki finansowe na stypendia "naukowe" są zbyt małe, żeby takie stypendium otrzymał każdy student, który spełni przesłanki wskazane w art. 181 ust. 2 p.sz.w., organ musi dokonać dodatkowej gradacji osiągnięć naukowych wnioskodawców, ponieważ może przyznać tylko tyle stypendiów, na ile pozwalają mu posiadane fundusze. Niemniej jednak, gradacja ta powinna być dokonana wedle jednakowych, możliwie maksymalnie zobiektywizowanych i wiadomych dla stron postępowania kryteriów, tak aby każdy z ubiegających się o stypendium mógł ocenić, czy zastosowana wobec niego punktacja opiera się na tych samych wskaźnikach, wedle których ustalono pozycję rankingową innych studentów ubiegających się o stypendium za osiągnięcia w nauce. W rezultacie uzasadnienie decyzji uznaniowej musi być na tyle wyczerpujące i zindywidualizowane, aby sąd administracyjny był w stanie ocenić, czy zawarte w decyzji rozstrzygnięcie nie zapadło z przekroczeniem granic uznania administracyjnego".

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wskazał kryteria, którymi posługiwał się w celu wyłonienia najlepszych studentów. Szczegółowo przybliżył zasady przyznawania punktów za poszczególne osiągnięcia naukowe. Określił minimum punktowe kwalifikujące studenta do otrzymania przedmiotowego stypendium. Organ wskazał ile łącznie punktów uzyskał skarżący oraz ujawnił punktację za średnią ocen i w kategorii "wystąpienia na konferencjach naukowych" (za 1 referat). Odnosząc się do dokonań i osiągnięć skarżącego wykazanych we wniosku, a nie uznanych (za które nie przyznano punktów) Minister stwierdził jedynie, iż cyt.: "Przy ocenie wniosku zespół nie uwzględnił 4 publikacji, udziału w 6 projektach badawczych prowadzonych przez uczelnię i 1 nagrody w konkursie. Osiągnięcia te nie stanowiły – zdaniem Zespołu – osiągnięć określonych w § 2 ust. 4 ww. rozporządzenia, z uwagi na niską rangę rzeczonych aktywności". Przy ponownej ocenie wniosku Zespół uwzględnił w części zgłoszone przez studenta zarzuty i przyznał dodatkowe punkty za udział w projekcie badawczym oznaczonym we wniosku literą "b".

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie można doszukać się zindywidualizowania poszczególnych ocen, ich uzasadnienia. Skoro w poszczególnych obszarach oceny skarżący nie uzyskała maksymalnej liczby punktów, to nie można uznać za wystarczające podania skali punktacji danego osiągnięcia czy dokonania studenta, jak to czyni Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przyznane punkty należało nie tylko odnieść do konkretnie wskazanych dokonań studentki (ten element został w decyzji spełniony), ale także pisemnie uzasadnić dlaczego tak, a nie inaczej oceniono jej dokonania, czego zabrakło do uzyskania maksymalnej liczby punktów za dane osiągnięcie czy działalność.

Największą wadą zaskarżonej decyzji jest jednak to, iż w ogóle nie odniesiono się w niej do zarzutów stawianych przez stronę we wniosku o ponowne rozparzenie sprawy, a dotyczących przyznania punktów za publikację naukową pt. "[...]" oraz za działalność badawczą mimo, że za te osiągnięcia otrzymał 4 i 3 punkty w ocenie dokonanej w roku akademickim 2012/2013.

Skoro, wydając decyzję w przedmiocie przyznania stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia, organ administracji publicznej orzeka na zasadzie uznania administracyjnego, to właśnie w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji uznaniowej organ prowadzący to postępowanie jest obowiązany do dołożenia szczególnej staranności w dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, a następnie dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego. Natomiast zaskarżona decyzja została uzasadniona w sposób wyjątkowo ogólnikowy i niespełniający wymogów art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji powinno stwarzać możliwość kontroli przez stronę oraz Sąd prawidłowości toku rozumowania organu ją wydającego oraz motywów rozstrzygnięcia, co jest szczególnie istotne przy ocenie decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu zakresu uznania administracyjnego. W oparciu o ustalone kryteria organ powinien wykazać, dlaczego osiągnięcia danej osoby nie były wystarczające do uzyskania stypendium, ale nie tylko przez podanie przyznanych punktów za poszczególne osiągnięcia, ale też wyjaśnienie, dlaczego przyznał taką, a nie inną ilość punktów oraz dlaczego innym dokonaniom studenta odmówił waloru wybitnego osiągnięcia naukowego. Jeżeli, zdaniem organu, przedstawione przez studenta osiągnięcia w świetle przyjętych kryteriów okazały się niewystarczające, niezbędne było dokonanie w tym zakresie szczegółowych ustaleń oraz przede wszystkim wyjaśnienie w uzasadnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi przy załatwianiu jej sprawy kierował się organ. W przeciwnym razie, tak jak w niniejszej sprawie, zasadnie skarżąca może postrzegać rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji, jako krzywdzące jej osobę. Dlatego też takie uzasadnienie odmowy przyznania przedmiotowego stypendium jest niewystarczające i nie może zostać zaakceptowane z punktu widzenia praworządności. Podkreślić należy, że ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego, aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania.

Równocześnie wyjaśnić należy, że przedstawione przez organ w odpowiedzi na skargę stanowisko, dotyczące ustosunkowania się przez organ do zarzutów przedstawionych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie może sanować wadliwości wydanych decyzji. Odpowiedź na skargę nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w niej rozważań i ocen, które zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. powinno zawierać jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Odpowiedź na skargę nie może, jako pismo procesowe, być traktowana jako "aneks" do decyzji, gdyż należy już do postępowania sądowo-administracyjnego, a nie administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien bowiem odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub prawnych (art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oznacza to, że przedmiotem badania pod kątem legalności i zgodności z prawem przez Sąd jest wyłącznie zaskarżona oraz decyzja ją poprzedzająca, zatem Sąd w swych rozważaniach mógł odnieść się wyłącznie do argumentacji przedstawionej w treści wskazanych decyzji. Biorąc zatem pod uwagę, że odpowiedź na skargę nie stanowi dokumentu, który podlega kontroli przez Sąd, stanowisko w nim zawarte nie może zostać poddane ocenie Sądu (patrz wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 890/08 – publik. LEX nr 521947).

Wobec stwierdzonych wad procesowych zaskarżonej decyzji, które mogły mieć istotny wpływ na końcowy wynik sprawy, nie może ona ostać się w obrocie prawnym. Także poprzedzająca ją decyzja Ministra z dnia [...] grudnia 2012 r. z powodu błędnej oceny stanu faktycznego sprawy, dostrzeżonej przez organ w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podlega uchyleniu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien wnikliwie przeanalizować materiał dowodowy w sprawie oraz poddać weryfikacji punktację osiągnięć skarżącego zgłoszonych we wniosku. Uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie, organ weźmie pod uwagę powyższe wskazania Sądu, w szczególności odniesie się do zarzutów strony przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W związku z powyższym, uznając, że zaskarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze. zm.). W przedmiocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej ustawy.