Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 751/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2013-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. ze skargi ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej przez S.S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej Kolegium lub SKO, z dnia [...] czerwca 2013r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Gminy J. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak: [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na remont i odbudowę budynku mieszkalnego z tytułu szkód powstałych w wyniku powodzi w miesiącu maju i czerwcu 2010r.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 dnia czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz.267 ), zwanej dalej "k.p.a." oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 ust. 3, art. 40 ust. 1 i ust.3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), zwanej dalej "ustawą".

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że S.S. wnioskiem z dnia [...] maja 2011 r. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o przyznanie pomocy na remont i odbudowę domu mieszkalnego z tytułu strat poniesionych w wyniku powodzi w maju i czerwcu 2010 r.

W wyniku rozpoznania wniosku Burmistrz Gminy J. decyzją z dnia [...] czerwca 2011r., znak: [...] odmówił przyznania wnioskodawczyni wnioskowanego zasiłku. Organ wskazał, iż z przeprowadzonego postępowania wynikało, że budynek Pani S. już w 2006 r. wymagał generalnego remontu ponieważ ulegał niszczeniu przez lata, natomiast powódź, która miała miejsce w maju i czerwcu 2010 r. nie była przyczyną jego zniszczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2011r., nr znak: [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyniku rozpatrzenia skargi na wspomnianą wyżej decyzję wyrokiem z dnia 26 października 2011r. sygn. akt II SA/Rz 779/11 uchylił zaskarżoną decyzję SKO z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy J. z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...] wskazując jednocześnie okoliczności, które należało ustalić w celu podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd zakwestionował sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, czy skarżąca bezpośrednio przed powodzią zamieszkiwała w spornym budynku wskazując, że organ winien przeprowadzić w tym zakresie dowód z zeznań świadków uwzględniając, że przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka wymaga zachowania określonej formy – sporządzenia protokołu (art. 67 § 2 pkt 2 k.p.a.), świadek powinien być uprzedzony o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie (art. 83 § 3 k.p.a.), nadto strona winna być powiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków przynajmniej na siedem dni przed terminem (art. 79 § 1 k.p.a.), strona ma także prawo brać udział w przeprowadzaniu dowodu, może zadawać pytania świadkom (art. 79 § 2 k.p.a.). W ocenie Sądu jednak, mimo wadliwej i w rzeczy samej nieprzydatnej w znaczeniu procesowym formy przeprowadzenia dowodu z osobowego źródła, sam ten fakt nie miał jedynego znaczenia w sprawie rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie zasiłku celowego na remont domu zniszczonego przez powódź. Niezrozumiałym dla Sądu było to z jakich powodów organy obu instancji nie zażądały od skarżącej oświadczenia odnośnie kwestii ubezpieczenia budynku i ewentualnego uzyskania odszkodowania od instytucji ubezpieczeniowej, podczas gdy skarżąca wywiodła, że dysponuje ekspertyzą w związku z umową ubezpieczeniową, na podstawie której z tytułu szkód popowodziowych otrzymała odszkodowanie. Sąd wskazał, że dowód z tej okoliczności ma istotne znaczenie dla sprawy, skoro wedle strony ma dowodzić faktu, że szkoda wystąpiła wskutek powodzi z 2010 r.

Sąd stwierdził, że organ I instancji winien przeprowadzić rozprawę administracyjną, albowiem potrzebne jest wyjaśnienie sprawy przy udziale świadków (art. 89 § 2 k.p.a.). Przeprowadzając tę rozprawę połączoną z ponownymi oględzinami budynku mieszkalnego skarżącej w M., będzie miał możliwość przesłuchania sołtysa wsi, mającego mieć w sprawie istotne wiadomości, jak i bezpośrednich sąsiadów skarżącej, przede wszystkim na okoliczność zasięgu wód powodziowych w 2010 r. Będzie także możliwe ustalenie, czy faktycznie strona opuściła ten budynek kilka lat przed powodzią w 2010 r., czy też nie. Przeprowadzenie tych dowodów będzie czyniło zarazem zadość prawu strony do czynnego udziału w tym stadium postępowania wyjaśniającego. Organ winien także wezwać skarżącą do okazania dowodu z ekspertyzy odnośnie przyczyny szkód w budynku, będącej podstawą uzyskania odszkodowania oraz do okazania dokumentu, z którego wynikać będzie kwota odszkodowania wypłacona przez instytucję ubezpieczeniową.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] sierpnia 2012 r. decyzję znak: [...] o przyznaniu S.S. zasiłku celowego w kwocie 3. 305,70 zł jednorazowo na remont i odbudowę budynku mieszkalnego z tytułu szkód powstałych w wyniku powodzi. Po rozpatrzeniu odwołania S.S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2012r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i wskazało okoliczności, które zdaniem składu orzekającego były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a których organ pierwszej instancji nie ustalił w prowadzonym postępowaniu.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wydał w sprawie decyzję z dnia [...] kwietnia 2013r. znak: [...], którą odmówił przyznania zasiłku celowego na remont i odbudowę budynku mieszkalnego z tytułu szkód powstałych w wyniku powodzi w miesiącu maju i czerwcu 2010r. Uzasadniając odmowę świadczenia organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania ustalono wszelkie niezbędne okoliczności konieczne do wydania rozstrzygnięcia zebrano materiał dowodowy, przeprowadzono rozprawy, przesłuchano świadków, została sporządzona ekspertyza techniczna budynku mieszkalnego. Organ wskazał, iż w związku z faktem nie zamieszkiwania przez S.S. w budynku w czasie zdarzenia, pomoc w formie zasiłku celowego z tytułu klęski żywiołowej nie przysługuje.

Od decyzji tej odwołała się S.S., wskazując, iż decyzja jest dla niej niesprawiedliwa i bardzo krzywdząca. Podniosła, że budynek był zamieszkały do czasu powodzi tj. do 2010 r. Ponadto odwołująca zarzuciła organowi pierwszej instancji nieprawidłowe prowadzenie postępowania poprzez brak zawiadomienia o rozprawie z dnia 28 lutego 2013r., zakwestionowała ustalenia organu poczynione na podstawie zeznań świadków. Wyjaśnia, że jest osobą ciężko chorą i z własnych środków nie jest w stanie dokonać remontu, gdyż ma bardzo niską emeryturę, którą wydaje na leczenie. Wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, wymieniona na wstępie SKO utrzymało w mocy decyzje wydaną przez organ I instancji. Wskazało, że materialnoprawną podstawę do przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego stanowi przepis art. 40 ust. 1 ustawy. Zgodnie z jego treścią, zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (stosownie do art. 40 ust. 3 ustawy). Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4). Organ działa w granicach tzw. uznania administracyjnego, kierując się zarówno sytuacją bytową osoby ubiegającej się o pomoc, jak i możliwościami finansowymi ośrodka pomocy społecznej.

Kolegium stwierdziło, iż postępowanie zostało przeprowadzone przez organ I instancji prawidłowo, co odzwierciedla zawarta w aktach dokumentacja. Organ zebrał materiał dowodowy, przesłuchał świadków, przeprowadził rozprawy, zlecił wykonanie ekspertyzy technicznej zalanego budynku i na tej podstawie wydał zaskarżoną decyzję. Decyzja znajduje oparcie w przedłożonym materiale dowodowym, a zatem nie nosi cech dowolności.

W rozpatrywanej sprawie ustalono, że na skutek powodzi w okresie maja i czerwca 2010 r. zalaniu uległ budynek mieszkalny położony na działce o nr ewid. 619 położonej w M. Z przedłożonej do akt ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego wynika, że szkody powstałe w wyniku powodzi w budynku mieszkalnym S.S. oszacowano na kwotę 3. 305,70 zł. Bezsporne jest ustalenie, że wnioskodawczyni będąca właścicielem zalanego budynku w nim nie mieszka i faktu tego odwołująca nie kwestionuje. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie w jakim organ ustalił, że S.S. nie mieszkała w nim również w trakcie powodzi, a dom od 2008 r. jest niezamieszkany. Potwierdziły to zeznania świadków (również tych, o których powołanie zwróciła się do organu wnioskodawczym) – B.P., A.L., Ł.L.

Na podstawie informacji udzielonej przez PGNiG Gazownia J. Biuro Obsługi Klienta w K. ustalono, że od końca 2008 r. za dostawę gazu do lokalu S.S. rozliczane były tylko opłaty miesięczne (abonament i opłata sieciowa stała). Również Zakład Energetyczny w K. poinformował, że dla odbiorcy S.S. od dnia 26.10.2007 r. wystawione były faktury uwzględniające tylko opłaty abonamentowe, z wyjątkiem okresów od 23.02.2009 r.- 23.04.2009 r. - zużycie 5kWh, a od 02.12.2010- 16.06.2011r. zużycie 7 kWh. Zatem na podstawie tych dowodów potwierdzić można, iż wnioskodawczym nie zamieszkiwała w budynku przed powodzią.

Mając na uwadze powyższe za zasadną należy uznać tezę samo powstanie szkód w budynku na skutek zdarzenia losowego nie może stanowić przesłanki do udzielenia pomocy finansowej, w sytuacji gdy osoba ubiegająca się o pomoc będąca jego właścicielem nie zamieszkuje w tym budynku i ma zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu. W przypadku zdarzenia losowego pomoc powinna być skierowana do osób zamieszkujących w domach czy lokalach mieszkalnych, które uległy uszkodzeniu, bądź zniszczeniu i przez to znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, jakiej nie są w stanie same, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości przezwyciężyć. Zatem samo powstanie, na skutek zdarzenia losowego, straty w nieruchomości, ponadto w nieruchomości, która jest wykorzystywana przez osobę wnioskującą o pomoc w inny sposób niż zamieszkiwanie w niej, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia takiej pomocy.

Odnosząc się do zarzutów odwołującej odnośnie braku zawiadomienia o rozprawie przeprowadzonej w dniu 28 lutego 2013 r. przed organem pierwszej instancji organ wskazał, że stosownie do brzmienia art. 41 § 1 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§ 2).

Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 44 k.p.a. pkt 1, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 (tj. w miejscu zamieszkania, miejscu pracy czy też każdym innym miejscu gdzie można zastać adresata) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zgodnie z § 4 tego artykułu doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Organ pierwszej instancji skierował do S.S. wezwanie na rozprawę z dnia 23 stycznia 2013 r. listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na adres wskazany przez odwołującą się. List został zwrócony do nadawcy z adnotacją, iż przesyłkę awizowano i została pozostawiona do dyspozycji adresata przez 14 dni. Po upływie terminu przesyłkę zwrócono z powodu jej nieodebrania. Oznacza to, że zarzut odwołującej dotyczący braku powiadomienia o rozprawie jest niezasadny. Zostały bowiem zachowane wszelkie procedury wynikające z przepisów prawa obowiązujące w tym zakresie. Inną sprawą jest - niepowiadomienie organu przez S.S. o zmianie adresu do doręczeń przesyłek. Odwołująca nie wykazała się w tej sytuacji dbałością o własne sprawy, szczególnie w sytuacji gdy nie mieszka pod wskazanym adresem i może mieć trudności z odbieraniem w tym miejscu przesyłek.

S.S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na wskazaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgadzając się z ustaleniem, że powódź nie miała wpływu na zniszczenia budynku. Fakt zalanie budynku mieszkalnego w czasie powodzi został potwierdzony przez "firmę ubezpieczeniową" i "eksperta budowlanego". Woda całkowicie zniszczyła budynek i osłabiła ściany nośne budynku i spowodowała pęknięcia fundamentów. Jest to dla skarżącej klęska żywiołowa (losowa). Mając na uwadze fakt, że organ decyduje o przyznaniu świadczenia w granicach uznania administracyjnego i mając na uwadze sytuację bytową osoby ubiegającej się o nie wskazała, że jest osoba starszą, chorą i niepełnosprawną i ma niską emeryturę. Podała, że była zainteresowana uczestnictwem w rozprawie Wskazała, że w chwili obecnej nie ma gdzie mieszkać, mieszka "kątem u rodziny". Nie ma obecnie własnego mieszkania, gdyż budynek został zniszczony przez powódź.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.

Sąd administracyjny nie ocenia decyzji pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpoznaje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sprawa przyznania zasiłku celowego na remont i odbudowę budynku mieszkalnego S.S. w M. 36 z tytułu szkód powstałych w wyniku powodzi w maju i czerwca 2010 r. była już rozpoznawana przez tut. Sąd.

Decyzje odmowne organów obu instancji zostały wówczas uchylone celem przeprowadzenia postępowania dowodowego we wskazanym w uzasadnieniu zakresie.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy ustaliły, że pod tym adresem skarżąca jest zameldowana od 1969 roku. Sporządzona na zlecenie organu prowadzącego postępowanie ekspertyza techniczna określiła szkody w budynku powstałe na skutek powodzi na kwotę 3 305,70 zł ustalając, że od kilku lat budynek jest niezamieszkały.

Z zeznań świadków wynika, że w wyniku powodzi w 2010 r. budynek był podtopiony miejscami do 50 cm.

Poza tym wszyscy słuchani w sprawie świadkowie, również ci, o których przesłuchanie wnioskowała skarżąca zeznali, że S.S. nie mieszkała w tym budynku ostatnio w ogóle lub że była tam widywana sporadycznie.

Nikt ze słuchanych w sprawie świadków nie potwierdził, że budynek ten był kiedykolwiek remontowany. Dodatkowo z informacji nadesłanej przez zakład energetyczny oraz gazownię wynika, że brak jest zużycia zarówno energii elektrycznej jak i gazu od 2008 r. Uiszczone opłaty to opłaty wyłącznie z tytułu abonamentu.

Przepisy ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U. z 2013 r., poz. 182) przewidują możliwość jej przyznania w przypadku zdarzenia losowego jakim niewątpliwie jest powódź. Celem pomocy społecznej jest udzielenie wsparcia dla osób zamieszkujących w lokalach lub budynkach mieszkalnych, które uległy uszkodzeniu lub zniszczeniu na skutek powodzi co spowodowało, że znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, jakiej nie są w stanie same, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości przezwyciężyć.

Zatem sam fakt powstania straty w nieruchomości na skutek zdarzenia losowego nie jest wystarczającą przesłanką do tego aby udzielić pomocy społecznej. Sam fakt powstania szkody jest przesłanką niezbędną do wypłacenia odszkodowania z tytułu ubezpieczenia.

W sprawie przyznania pomocy udzielonej na podstawie ustawy o pomocy społecznej należy dodatkowo wykazać, że osoba ubiegająca się o przyznanie pomocy na likwidację skutków zdarzenia losowego została pozbawiona dachu nad głową i sama nie jest w stanie przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości tego przezwyciężyć. Takie są cele pomocy społecznej, o których mowa w art. 1 cyt. ustawy.

Ze względu na fakt, że prowadzone bardzo szczegółowo postępowanie dowodowe, nie wykazało aby skarżąca mieszkała w tym budynku w okresie poprzedzającym powódź uzasadnione jest stanowisko organów obu instancji, iż nie ma podstaw do przyznania zasiłku celowego na podstawie cyt. ustawy. Stanowisko organów jest wyczerpująco uzasadnione i nie można mu zarzucić dowolności. Wobec tego zrzuty skargi są nieuzasadnione.

Z tych względów na zasadzie przepisów art. 151ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) Sąd skargę oddalił.