Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 291/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 10 par. 1, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 12 ust. 4, art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 193 poz 1194
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. B. i M. B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Wojewody [..] z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], nieruchomość o powierzchni [...] ha, położona w [...] w obrębie [...], stanowiąca działki: nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [..] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha, została przeznaczona pod budowę obwodnicy miasta [...], w ciągu drogi krajowej nr [...] na odcinku ok. [...] km. Następstwem tego, Wojewoda [...] wszczął postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa - prawa własności opisanej wyżej nieruchomości. W jego wyniku, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., podpisaną na mocy § 2 porozumienia z dnia [...] marca 2009 r. w sprawie inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.Urz. Woj.[...]) z upoważnienia Wojewody [...] przez Burmistrza [...], przyznał J. i M. małżonkom B. odszkodowanie w wysokości [...] zł, zobowiązując jednocześnie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty w/w kwoty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez J. i M. B., Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury podał, że nieruchomość, oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, położona w [...], decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], została przeznaczona pod budowę obwodnicy miasta [...] w ciągu drogi krajowej nr [...] na odcinku ok. [...] km.

Pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. Burmistrz [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa - prawa własności tej nieruchomości.

W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury stwierdził, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 958 ze zm.), do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednakże, zgodnie z art. 6 ust. 3 tej ustawy, w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W myśl z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren, o których mowa w ust. 2 (linie podziału nieruchomości), stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, z dniem, w którym decyzja o ustaleniu drogi stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym przez wojewodę w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18 i 18a. Stosownie zaś do art. 18 ust. 1 tej ustawy, odszkodowanie, o którym mowa w art. 12 ust. 4, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, a stosownie do ust. 3 tego przepisu, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, podlega waloryzacji na dzień wypłaty, według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Ponadto Minister Infrastruktury przytoczył treść art. 134 ust. 1-3, art. 135 ust. 1-4, art. 154 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), oraz § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.).

Minister Infrastruktury wskazał, że podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości o łącznej powierzchni [...] ha, stanowi [...] operatów szacunkowych sporządzonych na zlecenie Burmistrza [...] w dniu [...] sierpnia 2009 r. przez rzeczoznawcę majątkowego L. W., zaktualizowanych w dniu [...] października 2010 r. Rzeczoznawca majątkowy wyjaśnił, iż dla obszaru objętego wyceną nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a jedynie Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...] zatwierdzone Uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., według którego działki nr [...] zostały wydzielone z terenów przeznaczonych w pasie [...] m pod zabudowę zagrodową, mieszkaniową jednorodzinną i usługową, a w pozostałej części z terenów rolnych i terenów potencjalnego zagrożenia powodziowego; działka drogowa nr [...] zgodnie z ustaleniami w/w studium została wydzielona z terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną; działkę nr [...] wydzielono z terenów wód powierzchniowych a działkę nr [...] z obszaru potencjalnego zagrożenia powodziowego. W badanych operatach szacunkowych rzeczoznawca majątkowy zastosował podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Wartość budynków i budowli określił przy zastosowaniu podejścia kosztowego, metody kosztów odtworzenia, techniki wskaźnikowej, określając koszt odtworzenia pomniejszony o wartość zużycia. Wartość zadrzewień lub pojedynczych drzew z uwzględnieniem ich cech taksacyjnych, stanu sanitarnego, wartości krajobrazowych i ekologicznych określono w podejściu kosztowym techniką wskaźnikową przy zastosowaniu tabel miąższości drzewostanu, wartość naniesień roślinnych i określono według zasad wyceny w oparciu o poradnik wydany przez Polską Federację Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych.

Minister Infrastruktury wskazał, że dla scharakteryzowania rynku nieruchomości w zakresie dotyczącym celu i sposobu wyceny, przeprowadzono monitoring transakcji rynkowych nieruchomości gruntowych przeznaczonych pod drogi z okresu 2007-2009, które położone są na terenach miasta i gminy [...] w obrębach o podobnym stopniu zurbanizowania. Stwierdzono, iż w badanym okresie zawarto trzy transakcje drogowe.

W związku z powyższym biegły rozszerzył rynek transakcji nieruchomościami drogowymi na terenie województwa [..], a więc oszacowania przedmiotowych działek dokonał zgodnie z § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. Do porównań, w zależności od pierwotnego przeznaczenia szacowanego gruntu, przyjęto zbiór [...] transakcji nieruchomościami drogowymi przeznaczonymi uprzednio pod zabudowę mieszkaniową oraz zbiór składający się z [...] transakcji nieruchomościami drogowymi uprzednio posiadającymi przeznaczenie rolne. Rzeczoznawca majątkowy przyjął następujące cechy wpływające na wartość szacowanych działek: lokalizację, przeznaczenie w planie zagospodarowania, powierzchnię, dostęp do uzbrojenia, kształt, otoczenie oraz warunki dojazdu.

Pismem z dnia [...] września 2010 r. Minister Infrastruktury zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego o wyjaśnienie, czy na wartość przedmiotowej nieruchomości miało wpływ opisane w tym studium, przeznaczenie działki nr [...] pod tereny potencjalnego zagrożenia powodziowego oraz przeznaczenie działek nr [...] w części pod tereny potencjalnego zagrożenia powodziowego, a także przeznaczenie działki nr [...] pod tereny wód powierzchniowych. W piśmie z dnia [...] października 2010 r. rzeczoznawca majątkowy wyjaśnił, iż działki te stanowią tereny łąk i pastwisk i lokalnie położone są na obniżeniach wzdłuż rowów otwartych; tereny te narażone są na okresowe podsiąki czy też podtopienia, niemniej jednak w przypadku użytków zielonych jest to zjawisko bardzo częste; wskazał, iż przeznaczenie w/w działek pod tereny potencjalnego zagrożenia powodziowego nie ma istotnego wpływu na oszacowaną wartość nieruchomości. W przypadku działek nr [...] fakt, iż stanowią one rowy otwarte, sklasyfikowane jak wody płynące, miał pewien wpływ na obniżenie ich wartości, co uwzględniono w atrybucie otoczenie - złe (położone wśród podobnych działek).W przypadku działek nr [...], które w części przeznaczonej są jako tereny rolne, a użytkowanych jako użytki zielone, zapis w Studium Uwarunkowań i Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...], zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., jako tereny potencjalnego zagrożenia powodziowego, nie miał istotnego wpływu na oszacowaną wartość nieruchomości.

Zdaniem Ministra Infrastruktury, analiza w/w operatów szacunkowych przez organ drugiej instancji wykazała, iż zostały one sporządzone zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. Odnosząc się do pozostałych zarzutów strony Minister Infrastruktury zauważył, iż w piśmie z dnia [...] maja 2010 r. Burmistrz [...] wyjaśnił, że operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] sierpnia 2009 r. został zwrócony rzeczoznawcy majątkowemu ze względu na zawarte w nim nieprawidłowości, ponieważ biegły wykonał wycenę bez analizy rynku i przyjął ceny katalogowe mające zastosowanie w szacowaniu wartości nasadzeń roślinnych upraw w ogrodach działkowych i przydomowych, a nie uprawach szkółkarskich. Po uznaniu uwag organu pierwszej instancji ponownie został złożony operat szacunkowy. Minister Infrastruktury, jako organ odwoławczy, odnośnie sytuacji tej nie dostrzegł uchybień mających wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, bowiem, skoro organ pierwszej instancji nie ustalał odszkodowania w oparciu o operat z dnia [...] sierpnia 2009 r., tylko został on zwrócony celem poprawienia bowiem zawierał błędy, to dokument ten nie stanowił dowodu

w niniejszej sprawie. To organ ostatecznie rozstrzyga sprawę, dlatego też ocena wartości dowodowej opinii, jej wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy należy do obowiązków organu. Organ administracji mając na względzie interes strony "czuwa" nad tym, aby opinia rzeczoznawcy majątkowego wyjaśniała wszelkie zgłoszone w postępowaniu przez stronę zarzuty i wątpliwości.

Na wyżej przedstawioną decyzję M. B. i J. B. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, t.j.: art. 77 § 1 w zw. z art. 7 oraz art. 8 kpa, polegające na naruszeniu przy wydaniu zaskarżonej decyzji zasady oficjalności postępowania dowodowego, a w konsekwencji także zasady prawdy obiektywnej, skutkujących poderwaniem przez organy administracji publicznej w niniejszej sprawie zasady zaufania obywateli do organów państwa, art. 78 § 1 kpa, polegające na pominięciu przy wydaniu zaskarżonej decyzji żądania stron dotyczącego przeprowadzenia dowodu mającego za przedmiot okoliczność o istotnym znaczeniu dla sprawy, art. 10 § 1 kpa, polegające na naruszeniu prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym i art. 80 kpa, polegające na przekroczeniu przez organ administracji publicznej przy wydaniu decyzji granic swobodnej oceny postępowania dowodowego.

Skarżący kwestionując wysokość odszkodowania ustalonego decyzją w zakresie dotyczącym działek nr [...] wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w tym zakresie ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi administracji publicznej do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazali, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji na podstawie niepełnego materiału dowodowego, pomijającego dowody, mające za przedmiot istotne dla sprawy okoliczności. Nie sposób inaczej,niż jako istotne dla sprawy, ocenić treść i zakres pierwotnego operatu szacunkowego nieruchomości z dnia [...] sierpnia 2009 r. w spornej części dotyczącej trzech działek, skoro skarżący wiedzą o jego istnieniu, o jego wpłynięciu do organu administracji publicznej pierwszej instancji, analizie treści operatu przez ten organ, wreszcie o najprawdopodobniej mniej korzystnych finansowo, z perspektywy organu administracji publicznej, wnioskach wynikających z operatu. Skarżący wskazali, że organ administracji publicznej nie posiada kompetencji do merytorycznej oceny prawidłowości wyceny dokonanej przez profesjonalnego rzeczoznawcę. Z tej przyczyny, organ administracji publicznej pierwszej instancji nie był uprawniony do usunięcia z akt sprawy, wyłącznie na podstawie własnego poglądu, operatu szacunkowego z dnia [...] sierpnia 2009 r. Takie postępowanie organu pierwszej instancji organ odwoławczy zaś powinien ocenić jako naruszające przepisy postępowania administracyjnego. Skarżący podkreślili, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji oparte zostało na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji publicznej z pominięciem wielokrotnie zgłaszanego w toku postępowania administracyjnego, zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, żądania przeprowadzenia dowodu z usuniętego z akt administracyjnych operatu szacunkowego nieruchomości z dnia

[...] sierpnia 2009 r. w spornej części dotyczącej [...] działek.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia z dnia 4 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 165/11 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] oraz decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] wydaną na mocy porozumienia z upoważnienia Wojewody [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do uchybienia przepisom prawa procesowego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jeżeli bowiem organ uznał, że operat sporządzony został niewłaściwie to żaden z obowiązujących przepisów nie dawał mu prawa usunięcia takiego operatu z akt sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 1491/12, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądził od J. i M. małżonków B. na rzecz Ministra Infrastruktury i Rozwoju kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że choć zgodzić się wypada z Sądem Wojewódzkim, iż sporządzony na zlecenie organu operat szacunkowy, nawet jeśli został wykonany niezgodnie z przepisami prawa, powinien jednak pozostawać w aktach sprawy, jako materiał, z którym strony mają prawo się zapoznać, to jednak należy pamiętać, iż niedochowanie tego obowiązku przez organ stanowi uchybienie jedynie proceduralne. Na podstawie zaś art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) P.p.s.a. sąd administracyjny może uchylić zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi, że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku w żaden sposób nie wynika, w czym Sąd Wojewódzki upatrywał ów "istotny" charakter stwierdzonego uchybienia. Sąd całkowicie pominął wyjaśnienie, w jaki sposób to uchybienie miało wpływać na wynik postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę, Sąd powinien dokonać ponownej oceny zaskarżonej decyzji i rozważyć, czy uchybienie organu, polegające na uniemożliwieniu stronom zapoznania się z pierwszą wersją wyceny upraw szkółkarskich, prowadzonych na działkach o numerach ewidencyjnych:[...], mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia i jeśli uzna, że taka sytuacja rzeczywiście zachodziła, to wyjaśni na czym owa "istotność" uchybienia przepisom proceduralnym polegała oraz udzieli organowi koniecznych wytycznych, co do dalszego prowadzenia sprawy. Jeśli natomiast Sąd dojdzie do przekonania, że wprawdzie w toku postępowania administracyjnego doszło do pewnego uchybienia procedurze, ale uchybienie to w istocie rzeczy pozostawało bez wpływu na treść wydanych decyzji, to wtedy winien dokonać wszechstronnej kontroli legalności zapadłych w tej sprawie decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 25 marca 2014 r. pełnomocnik skarżących wniósł o dopuszczenie jako dowodu kserokopii opinii biegłego A. Z. wraz z dyskietką, dotyczącej działki nr [....] złożonej przed Sądem Okręgowym w W. do sprawy [...] oraz załącznika do opinii biegłej A. W. wykonanej dla GDDKiA w [...] dotyczącej działek nr [...]. Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu ze złożonej kserokopii opinii i załącznika do opinii. Dowód uzupełniający może być przeprowadzony wyłącznie z dokumentu, a nadto, jeśli jego przeprowadzenie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Wniosek strony dotyczył przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego złożonej przed Sądem Okręgowym i załącznika do opinii,

a nadto dotyczył działek, które nie były przedmiotem sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Analizowana sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość o powierzchni [...] ha, położoną w [...] w obrębie [...], a stanowiącą działki: nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [..] o powierzchni [..] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha, która została przeznaczona pod budowę obwodnicy miasta [...], w ciągu drogi krajowej nr [...] na odcinku ok. [...] km.

W sprawie istotne było, co podkreślił w wyroku również Naczelny Sąd Administracyjny, że na działkach o numerach ewidencyjnych: [...] była prowadzona uprawa szkółkarska roślin zaś rzeczoznawca majątkowy, który sporządzał operat szacunkowy, początkowo nasadzenia te wycenił w oparciu o ceny katalogowe, mające zastosowanie w szacowaniu wartości nasadzeń roślinnych w uprawach prowadzonych w ogrodach działkowych i przydomowych. Z uwagi na specyficzny charakter upraw szkółkarskich, okoliczność ta została zauważona przez organ pierwszej instancji już w momencie oddawania przez biegłego operatu. W zaistniałej sytuacji, rzeczoznawcy zwrócona została na ten fakt uwaga, którą on zaakceptował

i w dalszej kolejności, dokonał ponownej wyceny wspomnianych wyżej nasadzeń, traktując je już jako uprawę szkółkarską (uwzględnił analizę rynku), przy czym strony postępowania nie miały możliwości zapoznania się z pierwszą wersją wyceny (zakwestionowaną przez organ). Powyższe stanowiło okoliczność będącą w istocie istotą sporu w niniejszej sprawie. Kwestionowany przez strony był również, wynikający z tej okoliczności, fakt nieprzeprowadzenia dowodu z tego usuniętego z akt postępowania administracyjnego operatu szacunkowego.

Zgodnie z art. 190 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, niepozostawienie przez organ w aktach sprawy operatu szacunkowego w części dotyczącej trzech działek ewidencyjnych nr [...], co do którego organ stwierdził niezgodność z prawem, stanowi uchybienie proceduralne. Pierwszy operat szacunkowy sporządzony na zlecenie organu, dotyczący wyceny upraw szkółkarskich prowadzonych na działkach ewidencyjnych nr [...], nawet jeśli wykonany został niezgodnie z przepisami prawa, powinien oczywiście pozostać

w aktach sprawy, jako materiał, z którym strony mają prawo się zapoznać. Jednakże,

to uchybienie procesowe przepisowi art. 10 § 1 k.p.a., polegające na braku możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym, który – co wymaga podkreślenia –

nie stanowił dowodu w tej sprawie i nie stanowił tym samym podstawy do ustalenia wysokości odszkodowania – nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy i nie może być w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę kwalifikowane jako podstawa do uchylenia decyzji.

W świetle powyższego, kwestia braku w aktach sprawy pierwszego operatu, który w ocenie strony mógł określać wyższą wartość działek ewidencyjnych nr [...], nie ma znaczenia w sprawie.

Wbrew zawartemu w skardze twierdzeniu skarżących, że organ administracji publicznej nie ma kompetencji do oceny prawidłowości wyceny dokonanej przez rzeczoznawcę majątkowego, stwierdzić należy, że organ administracji, który bada zarówno uprawnienie określonego podmiotu do odszkodowania jak i ustala jego wysokość, jest nie tylko uprawniony, ale jest zobowiązany do oceny zgodności z prawem przedłożonego operatu szacunkowego. Podstawowym obowiązkiem organu administracji publicznej w sprawie o odszkodowanie jest bowiem właśnie ocena, czy przedłożony operat szacunkowy może stanowić dowód określający wartość nieruchomości, a tym samym stanowić podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Podmiotem oceniającym wartość dowodową i dopuszczającym określony dowód w postępowaniu administracyjnym jest organ prowadzący postępowanie, mający kompetencję do rozstrzygnięcia w formie decyzji o istocie sprawy. To zatem organ administracji publicznej, który ustala odszkodowanie ocenia prawidłowość sporządzonego operatu szacunkowego i stwierdza, czy dany operat może stanowić dowód określający wartość nieruchomości.

Operat szacunkowy, którego organ w aktach postępowania administracyjnego nie pozostawił, nie stanowił w niniejszej sprawie podstawy do ustalenia wysokości odszkodowania. Kwestia braku możliwości oceny przez strony tego, niestanowiącego podstawy ustalenia odszkodowania, operatu szacunkowego, pozostaje więc bez znaczenia w sprawie. Bez prawnego znaczenia w sprawie pozostaje też to, że organ nie odniósł się do żądania stron przeprowadzenia dowodu z tego nieznajdującego się w aktach sprawy operatu szacunkowego. Organ powinien był ustosunkować się do żądania stron, jednakże to uchybienie, nie wpływa na wynik sprawy. Z akt postępowania administracyjnego wynika bowiem, że pierwotnie sporządzony operat szacunkowy nie odpowiadał przepisom prawa, a zatem dowodu stanowić nie mógł. To, że dowodu takiego nie stanowił prawidłowo stwierdził też Minister Infrastruktury.

Operat szacunkowy stanowi dowód na określenie wartości nieruchomości wówczas, gdy sporządzony został zgodnie z przepisami prawa. Operat szacunkowy nie odpowiadający przepisom prawa dowodu stanowić nie może. Nie ma więc żadnego znaczenia w sprawie, na jaką kwotę określono wartość nieruchomości w operacie szacunkowym, którego w aktach sprawy nie pozostawiono. Podkreślenia wymaga też, że w toku postępowania przed organami administracji publicznej skarżący nie przedłożyli kontroperatu sporządzonego przez innego rzeczoznawcę majątkowego, który określałby inną wartość nieruchomości i nie wnosili o przeprowadzenie z niego dowodu. Strony nie wystąpiły też do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę operatów stanowiących podstawę ustalenia wysokości odszkodowania w tej sprawie.

Wbrew twierdzeniu skargi organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, zebrał pełny materiał dowodowy i rozpatrzył go w sposób wszechstronny. Niezasadny jest więc zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Brak w aktach sprawy operatu szacunkowego, który nie stanowił dowodu, nie świadczy o tym, że nie został zgromadzony pełny materiał dowodowy niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy.

W sprawie tej nie można też mówić o naruszeniu art. 80 k.p.a., albowiem organ dokonał prawidłowej oceny całego zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego.

Dokonując w pozostałym zakresie kontroli legalności wydanych w sprawie decyzji i postępowania, w ramach którego zostały one wydane, Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji wydane zostały przez właściwe organy i odpowiadają prawu. W ocenie Sądu, organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego.

Biorąc pod uwagę, że postępowanie w sprawie o ustalenie lokalizacji drogi krajowej dla przedsięwzięcia polegającego na budowie obwodnicy miasta [...] w ciągu drogi krajowej nr [...] nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25 lipca 2008 roku o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 154, poz. 958 ze zm.), tj. do dnia 10 września 2008 r., organ prawidłowo przywołał w decyzji przepis art. 6 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednocześnie, trafnie wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 3 ww. ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Ustalając odszkodowanie organ prawidłowo zastosował zatem przepisy ustawy z dnia

10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2008r., Nr 193, poz. 1194 ze zm.), zwanej dalej specustawą, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 specustawy wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi przez organ I instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Stosownie do ust. 3 omawianego przepisu odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, podlega waloryzacji na dzień wypłaty, według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości (art. 134 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Wartość rynkową nieruchomości określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość rynkową nieruchomości określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia.

Zgodnie z art. 135 ust. 1-4 ustawy o gospodarce nieruchomościami jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, gdyż tego rodzaju nieruchomości nie występują w obrocie, określa się jej wartość odtworzeniową. Przy określaniu wartości odtworzeniowej nieruchomości, oddzielnie określa się wartość gruntu i oddzielnie wartość jego części składowych. Przy określaniu wartości gruntu stosuje się przepisy art. 134 ust. 2-4. Przy określaniu wartości budynków lubi ich części, budowli, urządzeń infrastruktury technicznej i innych urządzeń szacuje się koszt ich odtworzenia, z uwzględnieniem stopnia zużycia. Podkreslenia wymaga przy tym, że wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych (art. 154 ust. 1 u.g.n.). Stosownie do art. 154 ust. 2 i 3 u.g.n. w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, przeznaczenie terenu ustala się na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Natomiast w przypadku braku studium lub decyzji, o których mowa w ust. 2, uwzględnia się faktyczny sposób użytkowania nieruchomości.

Zdaniem Sądu, Minister Infrastruktyry prawidłowo zastosował w tej sprawie powołane wyżej przepisy prawa materialnego, w tym przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) i prawidłowo ustalił wysokość odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], obręb [...], oznaczoną jako działki nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha.

Zasadnie Minister przyjął, że operaty szacunkowe określające wartość nieruchomości i stanowiące w tej sprawie podstawę ustalenia wysokości odszkodowania, sporządzone zostały zgodnie z przepisami u.g.n. oraz powołanego wyżej rozporzadzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. Zaskarżona decyzja, jak też decyzja organu I instancji zawierają trafną ocenę prawidłowości operatów szacunkowych. Podkreślenia wymaga, że operaty szacunkowe dotyczące działek o numerach[...], przyjete przez organy za dowód, uwzględniają specyficzny charakter upraw szkółkarskich. Nasadzenia roślinne wycenione zostały z uwzględnieniem właśnie tej okoliczności. Rzeczoznawca majątkowy dokonując wyceny uwzględnił również analizę rynku. Podkreślenia wymaga też, że rzeczoznawca majątkowy na rozprawie administracyjnej w dniu [...] lutego 2010 r. odniósł się do zastrzeżeń M. B., co do metody wyceny roślin. Strona wskazywała, że rośliny powinny być wycenione metodą kosztów odtworzeniowych z uwzględnieniem wartości pożytków utraconych. Rzeczoznawca majątkowy stwierdził, że przyjęta w operacie szacunkowym metoda rynkowa wyceny szkółki (metoda porównania cen rynkowych roślin w podobnym wieku, stanie i formie oferowanych przez inne gospodarstwa szkółkarskie w cenach hurtowych) jest jedyną możliwą do zastosowania w tym przypadku. Biegły wyjaśnił, że odszkodowanie powinno mieć charakter ekwiwalentny do wywłaszczonego dobra i nie można oczekiwać cen detalicznych za nasadzenia roślinne w większości konfekcjonowane w pojemnikach, podczas, gdy wycena dotyczy roślin rosnących na gruncie w dużym zagęszczeniu. W ocenie Sądu, w sprawie tej nie było podstaw do kwestionowania przyjętej przez rzeczoznawcę metody i techniki szacowania nieruchomości, także we wskazanym wyżej zakresie. Zasadnie, w stanie faktycznym tej sprawy, organ przyjął powyższe na gruncie art. 154 ust. 1 u.g.n.

Sąd stwierdził również, że prawidłowe było ustalenie odszkodowania wyłącznie na rzecz M. i J. małż. B. Z ustaleń zawartych w decyzji organu I instancji wynikało wprawdzie, że nieruchomość obciążona jest hipoteką w wysokości [...] zł na rzecz [...], jednakże [...] w dniu [...] stycznia 2009 r. złożył wniosek o wykreślenie hipoteki, co nastąpiło w dniu [...]kwietnia 2009 r. Choć zgodnie z art. 12 ust. 4f specustawy, odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe, Sąd przyjął – uwzględniając okoliczność, że hipoteka wykreślona została na wniosek [...], jak również to,

że należność z tytułu zaciągniętego kredytu spłacona została jeszcze przed wydaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej (co wynika z akt postępowania administracyjnego) – iż prawidłowo organ zastosował powołany wyżej przepis prawa ustalając odszkodowanie, we wskazanej w decyzji wysokości, wyłącznie na rzecz dotychczasowych właścicieli nieruchomości.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w wyroku.