Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 430/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana
Powołane przepisy: article: art. 35  ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 12  ust. 4 pkt. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie : Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędzia NSA Anna Szkodzińska Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2010 r. sprawy ze skarg L. P., B. Z., J. K. i M. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia 30 grudnia 2009 r., nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego L. P. kwotę 757 zł (słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. IV. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących B. Z., J. K. i M. Z. solidarnie kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Krakowa decyzją nr 1397/09 z dnia 1 lipca 2009r. znak: AU-01-3-GGO.73531-644/09, wydaną na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (D. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 kpa zatwierdził projekt budowlany i udzielił Uniwersytetowi Jagiellońskiemu pozwolenia na budowę dla zamierzenia budowlanego p.n.: Budowa budynków dydaktyczno - naukowych Paderevianum II wraz z infrastrukturą techniczną i komunikacyjną: Etap 1 - Budynek "B" przy ul. Krupniczej na dz. nr 27/9, 27/8 obr. 62 Śródmieście oraz Etap 2 - Budynek "A" przy skrzyżowaniu Al. Mickiewicza z ul. Krupniczą na dz. nr 27/7 obr. 62 Śródmieście. Etap 1 obejmuje: nadbudowę kominów w budynku na dz. nr 26/1, budowę budynku "B" wraz z infrastrukturą techniczną (wewnętrzna stacja trafo, węzeł cieplny, przebudowa wewnętrznej sieci energetycznej, instalacje wewnętrzne: wod -kan, centralnego ogrzewania i ciepła technologicznego, wentylacji mechanicznej i klimatyzacji, instalacje elektryczne) i zagospodarowaniem terenu oraz budowę wewnętrznej drogi pożarowej. Etap 2 obejmuje: budowę budynku "A" wraz z infrastrukturą techniczną (instalacje wewnętrzne wod – kan., centralnego ogrzewania i ciepła technologicznego, wentylacji mechanicznej i klimatyzacji, instalacje elektryczne) i zagospodarowaniem terenu. Zamierzenie budowlane będzie realizowane na terenie położonym w Krakowie - przy ul. Krupniczej w Krakowie na działkach nr 27/9, 27/8 obr. 62 Śródmieście (budynek "B", droga wewnętrzna, infrastruktura techniczna), na działkach nr 26/1 obr. 62 Śródmieście (nadbudowa kominów w budynku) oraz na działkach nr 27/7 obr. 62 Śródmieście /budynek "A" (droga wewnętrzna, infrastruktura techniczna). Ponadto Prezydent udzielił pozwolenia na rozbiórkę budynków: garażowego i gospodarczego oraz muru ogrodzeniowego na terenie położonym w Krakowie - przy ul. Krupniczej Krakowie na działkach nr 27/9, 27/8 obr. 62 Śródmieście (budynki: garażowy i gospodarczy) oraz na działkach nr 27/9 obr. 62 Śródmieście (mur pomiędzy budynkami przeznaczonymi do rozbiórki). Prezydent wskazał, że autorem projektu budowlanego jest mgr inż. arch. K.J. uprawniony do projektowania w specjalności architektonicznej oraz wymienił warunki zabezpieczenia terenu budowy i prowadzenia robót budowlanych, wymagania nadzoru na budowie (obowiązek ustanowienia inspektora nadzoru inwestorskiego, nadzór archeologa przy pracach ziemnych), a także zobowiązał inwestora do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Za obszar oddziaływania obiektu, o którym mowa w art.28ust.2 ustawy Prawo budowlane Prezydent uznał nieruchomość nr 27/7, 27/8, 27/9, 26/1, 27/2, 25, 24, 23/3, 22, 20 obr. 62 Śródmieście.

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że wniosek o wydanie pozwolenia na budowę został złożony w okresie ważności ostatecznej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego Nr AU-2/7331/2296/07 z dnia 26 lipca 2007r. znak: AU-02-2.EŁY.7331-2596/06 oraz ostatecznej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego Nr AU-2/7331/699/04 z dnia 4 czerwca 2004r. znak: AU-02-2-JCZ.73312664/03. Ponadto wskazał, że inwestor złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz dołączył ostateczne pozwolenie konserwatorskie z dnia 29 stycznia 2009r. Prezydent uznał, że projekt budowlany jest zgodny z ustaleniami decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, a także wymaganiami ochrony środowiska, zaś projekt zagospodarowania działki jest zgodny z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi. Prezydent podkreślił, że na podstawie upoważnienia Ministra Infrastruktury (postanowienie z dnia 26 marca 2009r. znak: AU-01-3-GGO.0717-39/09) udzielił zgody na odstępstwo od warunków technicznych umożliwiające wykonanie ściany bez otworów okiennych i drzwiowych w projektowanym budynku dydaktyczno - naukowym "B" zlokalizowanym na działkach budowlanych nr ew. 27/9 i nr ew. 27/8 obr. 62 Śródmieście bezpośrednio przy granicy z sąsiednimi działkami budowlanymi nr ew. 23/3 i nr ew. 22 obr. 62 Śródmieście, przy ul. Krupniczej w Krakowie. Odnośnie usytuowania pozostałej części budynku "B" w granicy działek sąsiednich, Prezydent powołał się na § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który to przepis stanowi, że jeżeli na sąsiedniej działce: bezpośrednio przy granicy istnieje budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych (...), dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy tej granicy, przylegającej do istniejącej ściany.

Zdaniem Prezydenta projekt budowlany jest kompletny i posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia oraz informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Projektant, a także sprawdzający do projektu budowlanego dołączyli oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej.

Organ I instancji podał też, że w toku postępowania strony, czyli:

– M.D. - współwłaścicielka dz. nr [....] (budynku przy ul.....),

– M.C. i S.C. - współwłaściciele dz. nr [....] (budynku przy ul.....),

– M.P. i T.P. oraz M.S. - współwłaściciele dz. nr [....] (budynku przy ul.....),

– M.Z. - współwłaścicielka dz. nr [....] (budynku przy ul.....),

– L.P. - współwłaściciel dz. nr [....] ,

– B.Z. - współwłaścicielka dz. nr [....] (budynku przy ul.....),

– J.K. - współwłaścicielka dz. nr [....] (budynku przy ul....)

wniosły uwagi i zastrzeżenia odnoszące się do następujących kwestii:

– poważnej zmiany nasłonecznienia sąsiednich działek i znajdujących się na nich pomieszczeń wywołanej usytuowaniem w granicy działki budynku o wysokości 18 m i szerokości kilkudziesięciu metrów;

– znacznego obniżenia wartości sąsiednich działek z powodu usytuowania budynku o dużych rozmiarach w granicy, które ograniczy nasłonecznienie oraz możliwość zabudowy sąsiednich działek w przyszłości, co uniemożliwi wykorzystanie prawa własności przez właścicieli działek sąsiednich na równych prawach z UJ ;

– rażącej dysproporcji pomiędzy rozmiarami planowanego budynku usytuowanego w granicy, a rozmiarami istniejących w granicy budynków garażowych;

– zagrożenia konstrukcji dla istniejących budynków pracami ziemnymi, które będą wykonywane w granicy przy wznoszeniu planowanego budynku.

Odnosząc się do wniesionych zastrzeżeń organ I instancji wskazał, że celem uzupełnienia materiału dowodowego nałożono na wnioskodawcę obowiązek przedłożenia analizy przesłaniania i nasłonecznienia dla budynków projektowanych i sąsiednich oraz oceny technicznej stanu obiektów istniejących stwierdzającą ich stan bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania z uwzględnieniem oddziaływania budowy wnioskowanych obiektów. Przedłożona przez inwestora analiza wykazała, iż warunek dotyczący doświetlenia pomieszczeń mieszkalnych w budynkach został spełniony. Zgodnie z § 13 rozporządzenia odległość projektowanych budynków od istniejących budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi powinna umożliwić naturalne oświetlenie tych pomieszczeń. Badane budynki przy ul. [....] posiadają naturalne oświetlenie - spełniony jest warunek § 13 warunków technicznych - odległość pomiędzy budynkami istniejącymi, a budynkiem przesłaniającym jest większa niż wysokość przesłaniania. Tym samym udowodniono zgodność planowanej inwestycji z wymogami dotyczącymi nasłonecznienia. Prezydent wskazał też, że zgodnie z przedłożoną przez inwestora oceną stanu technicznego istniejących budynków projekt zakłada wykonanie ścianek szczelinowych wzdłuż styków budynków istniejących z nowoprojektowanym. Ścianka zostanie wykonana na głębokość utrzymującą pod względem statycznym, a także zapewni bezpieczne użytkowanie budynków istniejących. W odniesieniu do zastrzeżeń dotyczących likwidacji nasłonecznienia i oświetlenia zadrzewionej przestrzeni ogrodów, jak też w odniesieniu do prośby o analizę zacienienia istniejącej roślinności, organ wyjaśnił, że § 13 i 60 obowiązujących warunków technicznych mówią wyłącznie o przesłanianiu i zacienianiu budynków, nie ma zaś przepisów ograniczających odległości projektowanych obiektów od istniejących terenów zielonych. Zdaniem Prezydenta "budowa w granicy w oparciu o art.144 kc oraz obniżenie wartości nieruchomości może być rozpatrywana wyłącznie w kontekście przepisów prawa cywilnego, a decyzja nie może rozstrzygać w oparciu o te przepisy. Na drodze administracyjnej sprawdzono i zapewniono zgodność z przepisami prawa budowlanego i obowiązującymi warunkami techniczno - budowlanymi". Stwierdził więc, że nie można mówić o przekroczeniu wysokości projektowanego budynku w stosunku do istniejących budynków niższych (garaży), ponieważ zgodnie z przepisami obowiązującymi na dzień złożenia wniosku przez inwestora różnica wysokości nie jest ograniczona.

Odwołania od powyższej decyzji do Wojewody Małopolskiego wnieśli M.Z. , B.Z. , J.K. i L.P.

M.Z. podtrzymała zastrzeżenia zgłoszone w postępowaniu przed organem I instancji i wyraziła zdecydowany sprzeciw wobec zamiaru wzniesienia przez inwestora budynku w granicy działki. Podkreśliła, że istniejący na jej działce budynek garażowy nie był budowany w granicy działki i znalazł się na niej po zabraniu pasma działki do jej granicy przez UJ w czasach komunistycznych. Ponadto odwołująca się wskazała, że obowiązujące od 8 lipca 2009r. przepisy umożliwiają budowanie nawet 1,5 m od granicy działki lub też przy niej, ale dom taki powinien mieć długość i wysokość nie większą niż ma budynek istniejący lub projektowany na sąsiedniej działce. Odwołująca się podniosła, że planowana budowa jest wyrazem nieuzasadnionego uprzywilejowania inwestora, jakim jest UJ, zaś lokalizacja nowego budynku obniży atrakcyjność jej działki, a istniejący mur garażu na skutek głębokich wykopów może ulec dewastacji i to nawet przy zastosowaniu najbardziej nowoczesnych metod budowlanych.

B.Z. oraz J.K. w swoim odwołaniu zarzuciły, że projektowana budowa w granicy działki, której są współwłaścicielkami jest niezgodna z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie po ostatnich zmianach obowiązujących od 8 lipca 2009r. W szczególności zmieniony § 12 rozporządzenia zabrania budowy w odległości mniejszej aniżeli 3 metry od granicy działki, a w szczególnych przypadkach 1,5 metra od granicy działki oraz zabrania przystawiania ślepymi ścianami budynków wysokich do niskich. Wprawdzie § 330 rozporządzenia mówi o tym, że zmian nie stosuje się, jeśli warunki zabudowy wydane zostały pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów jednakże zdaniem odwołujących się w ich sprawie ma zastosowanie zastrzeżenie z § 2 ust. 1, który dotyczy projektów i budów budynków użytkowych. Odwołujące się podtrzymały też zarzuty podnoszone w swoich pismach odnoszące się do kwestii zacienienia działki, nawilgocenia terenu oraz utraty widoku. Wskazały również na naruszenie art. 144 kc oraz błędne stanowisko organu jakoby w postępowaniu administracyjnym Kodeks cywilny nie miał zastosowania. W odwołaniu podkreśliły również, że istniejące garaże znalazły się w granicy działki na skutek wywłaszczenia kilku metrów gruntu w latach 70-tych. Odwołujące się zarzuciły ponadto, że planowana budowa naruszy zabytkowy charakter Alej i ulicy Krupniczej oraz zniszczy zabytkową zieleń.

L.P. podniósł natomiast następujące zarzuty:

1) naruszenie art. 21, 31, 32, 64 Konstytucji RP poprzez uprzywilejowane potraktowanie inwestycji Uniwersytetu Jagiellońskiego, które doprowadziło do zgody na usytuowanie planowanego budynku w granicy z działką skarżącego, a tym samym spowodowanie poważnego ograniczenia możliwości przyszłej zabudowy, czyli de facto ograniczenia prawa własności nieruchomości skarżącego;

2) naruszenie art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego poprzez zgodę na wykonywanie przez inwestora swojego prawa własności w taki sposób, że ponad przeciętną miarę zakłóca to korzystanie z nieruchomości skarżącego (duże zacienienie działki skarżącego przez planowany budynek oraz ograniczenie możliwości zabudowy tej działki);

3) naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1d i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego poprzez ograniczenie dostępu światła dziennego do działki skarżącego, co ma negatywny wpływ na tą działkę w jej obecnym niezabudowanym stanie, jak również znacznie ograniczy możliwość jej przyszłej zabudowy;

4) naruszenie art. 9 ust. 1-3 Prawa budowlanego poprzez nieuzasadnione udzielenie zgody na odstępstwo od przepisów techniczno – budowlanych w sytuacji, gdy zgoda ta spowoduje pogorszenie warunków zdrowotno - sanitarnych i użytkowych oraz uchybienia proceduralne przy gromadzeniu materiału dowodowego potrzebnego do udzielenia zgody na odstępstwo;

5) naruszenie art. 29 Prawa wodnego poprzez brak przeprowadzenia szczegółowej analizy skutków, jakie wywoła usytuowanie w granicy działki sześciopiętrowego budynku na działki i budynki sąsiednie;

6) naruszenie § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez wydanie postanowienia wyrażającego zgodę na odstępstwo z pominięciem treści tego przepisu obowiązującej w dacie wydania postanowienia;

7) naruszenie art. 6, art. 7 i art. 156 kpa poprzez wydanie decyzji wbrew treści wskazanych wyżej przepisów Prawa budowlanego oraz rozporządzenia, nieuzasadnione przedkładanie interesu społecznego nad interes indywidualny skarżącego oraz brak w aktach upoważnienia Ministra Infrastruktury, na podstawie którego wydano zgodę na odstępstwo.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 30 grudnia 2009r. znak: WI.I.KP.7119-3-76-09, wydaną na podstawie art. 81 ust. 1 i 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy uznał, że zgromadzony przez organ I instancji oraz uzupełniony w ramach postępowania odwoławczego materiał dowodowy był wystarczający do udzielenia pozwolenia na realizację przedmiotowej inwestycji. Wojewoda wyjaśnił, że organy administracji nie badają prawidłowości przyjętych w projekcie budowlanym rozwiązań, zaś zakres ich kontroli określony został w art. 35 ust.1 prawa budowlanego. Wskazał też, że zgodnie z obowiązującym w dacie złożenia wniosku o pozwolenie na budowę § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ściana nowoprojektowanego budynku, który ma być przybudowany do zlokalizowanej w granicy ściany budynku istniejącego nie musi być tej samej szerokości i wysokości. Warunkiem wybudowania budynku w granicy jest jedynie istnienie w tej granicy ściany, do której może nastąpić dobudowa. Ponadto decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego z 26 lipca 2007r. dopuszcza wysokość gzymsu lub attyki projektowanego budynku na poziomie 18m, zaś budynek B ma wysokość nieprzekraczającą 18m. Również wysokość obiektu, oznaczonego jako budynek A nie przekracza dopuszczalnej wysokości określonej w decyzji z 4 czerwca 2004r. wynoszącej 28m.

Odnośnie zasadności udzielenia odstępstwa od przepisów techniczno - budowlanych w zakresie lokalizacji obiektu w granicy działki Wojewoda uznał, że procedura uzyskania upoważnienia od ministra, a następnie udzielenia zgody na odstępstwo została przeprowadzona prawidłowo, wniosek o upoważnienie został złożony przed wydaniem pozwolenia na budowę, zawierał wymagane elementy, zaś samo upoważnienie Ministra Infrastruktury z 18 marca 2009r. nie zawierało żadnych dodatkowych warunków, które winny być spełnione w celu realizacji inwestycji w sposób inny aniżeli określono w przepisach techniczno - budowlanych.

Wojewoda nie zgodził z zarzutem, iż wyrażona przez Prezydenta zgoda na odstępstwo narusza art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego poprzez naruszenie ponad przeciętną miarę uzasadnionych interesów osób trzecich, ponieważ działki zlokalizowane przy ul. Czystej [....] zabudowane są budynkami mieszkalnymi, a inwestor przedłożył opracowanie związane z nasłonecznieniem pomieszczeń mieszkalnych budynków sąsiednich oraz naturalnym oświetleniem pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Z opracowania tego wynika, iż w budynkach przy ul. Czystej pomieszczenia mieszkalne mają zapewniony wymagalny czas nasłonecznienia o którym mowa w § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, jak również zapewnione niezbędne oświetlenie naturalne pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi o którym mowa w § 13 tego rozporządzenia.

W kwestii zgłaszanych w odwołaniu obaw dotyczących utrudnień w zabudowie działki nr 23/3 obr. 62 Wojewoda wskazał, że odwołujący się nie skonkretyzował swoich planów w tym zakresie, a ponadto działka ta nie posiada dostępu do drogi publicznej, a co za tym idzie w obecnym stanie prawnym wątpliwości budzi czy spełnia ona wymogi działki budowlanej określone art. 2 pkt 12 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ponadto powstający w granicy działki obiekt ze ścianami bez otworów okiennych i drzwiowych daje prawo właścicielom nieruchomości sąsiednich do dobudowania obiektów kubaturowych na zasadach określonych w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury.

Natomiast odnośnie naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1d Prawa budowlanego Wojewoda wyjaśnił, że w jego ocenie projekt budowlany spełnia te wymogi, bowiem rozwiązane w nim zostały zagadnienia dotyczące oświetlenia, kanalizacji, zaś odwołujący się nie skonkretyzował, jakie są jego obawy związane z powyższymi zagadnieniami. Organ odwoławczy wskazał, że z opracowania dotyczącego oceny stanu technicznego istniejących budynków przylegających do nowoprojektowanych i ich bezpiecznego użytkowania wynika, iż przyjęta technologia gwarantuje, że realizacja projektowanej inwestycji nie będzie wywoływać niekorzystnego wpływu na istniejące w sąsiedztwie obiekty.

Odnośnie zastrzeżeń dotyczących naruszenia stanu wody na gruncie związanych z głębokimi wykopami, Wojewoda wyjaśnił, że zagadnienie to można rozpatrywać albo w kontekście odprowadzenia wód opadowych lub wymagalności pozwolenia wodno - prawnego związanego z odwodnieniem wykopów. Projekt budowlany przewiduje odprowadzenie wód deszczowych z połaci dachu do sieci kanalizacji deszczowej, a posadowienie budynku powyżej określonego zwierciadła wody gruntowej sprawi, że nie będzie konieczności podczas realizacji inwestycji, stałego obniżania zwierciadła wody gruntowej, a zatem zasięg leja depresji nie będzie wykraczał poza granice terenu będącego własnością inwestora. Natomiast jeśli w trakcie budowy zaistnieje konieczność odwodnienia wykopów przy którym zasięg leja depresyjnego wykroczy poza granice terenu, którego inwestor jest właścicielem, zobowiązany on będzie do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Ponieważ przedmiotowa inwestycja nie jest zaliczana do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko i nie wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanych przedsięwzięć, inwestor nie jest zobligowany do dołączenia do wniosku o pozwolenie na budowę decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, a ponadto w odniesieniu do przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego brak jest odrębnych przepisów, o których mowa w § 11 ust. 2 pkt 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, z których wynikałby obowiązek wykazania, iż przyjęte w projekcie architektoniczno - budowlanym rozwiązania przestrzenne, funkcjonalne i techniczne projektowanego obiektu budowlanego, ze względu na zapotrzebowanie wody, sposobu odprowadzania ścieków, ilości wytwarzanych odpadów, emisji hałasu itd., ograniczają lub eliminują wpływ obiektu budowlanego na środowisko przyrodnicze, zdrowie ludzi i inne obiekty budowlane.

Zdaniem Wojewody w sprawie nie miało miejsca naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, ponieważ zakres uzupełnień, który był konieczny ze względu na wymogi przepisów oraz zgłaszane obawy skarżących, pozostawał bez wpływu na charakter inwestycji, zakres jej oddziaływania, jak i prawem chronione interesy osób trzecich, a stronom zapewniono czynny udział poprzez dostęp do zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, jak i sporządzanie kserokopii z dokumentów. Wojewoda nie dopatrzył się naruszeń prawa w zakresie wydanego pozwolenia na rozbiórkę.

Podsumowując, Wojewoda stwierdził, że projekt budowlany nie narusza warunków określonych w decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, w szczególności w zakresie linii zabudowy, gabarytów i wielkości projektowanej zabudowy, wskaźnika powierzchni zabudowy, geometrii dachu , warunków ochrony zdrowia, środowiska , przyrody i krajobrazu , warunków obsługi w zakresie infrastruktury technicznej i komunikacji i wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich. Również projekt zagospodarowania działki został wykonany na kopii mapy zasadniczej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i nie narusza przepisów techniczno - budowlanych w zakresie lokalizacji obiektu i związanych z nim urządzeń budowlanych. Inwestor uzyskał niezbędne w sprawie uzgodnienia i opinie, a organ w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę bada jedynie posiadanie ich przez inwestora, nie ma natomiast uprawnień do ich weryfikacji. W aktach sprawy znajduje się informacja dotycząca bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, kopie uprawnień budowlanych, a także zaświadczenia o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego, zaś osoby projektujące i sprawdzające posiadają uprawnienia, których zakres pozwala na wykonanie przedmiotowego projektu budowanego. Skoro więc zostały spełnione wymogi określone w art. 35 ust. 4 i art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego, to w ocenie Wojewody, nie było podstaw do odmowy udzielenia pozwolenia na budowę, gdyż naruszałoby to prawo inwestora do korzystania ze swojego prawa wynikającego z art. 4 Prawa budowlanego.

Skargi na powyższą decyzję Wojewody Małopolskiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli B.Z. , J.K., M.Z. i L.P. .

B.Z. , J.K. i M.Z. zaskarżyły decyzję Wojewody w całości, zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania, a w szczególności art. 6, 7, 77 i 107 kpa poprzez nie wyjaśnienie całości stanu faktycznego i prawnego, a zwłaszcza warunków wodnych, co wydaje się niezbędne przy planowanej budowie dwupoziomowych podziemnych garaży poniżej poziomu wód gruntowych i co, zdaniem skarżących, wymaga pozwolenia wodnoprawnego dołączonego do projektu;

2) art. 5 ust. 1 pkt 8 i 9 Prawa budowlanego oraz art. 140 i 144 kc;

3) § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie;

4) art. 9 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta Miasta Krakowa oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumenty zawarte w odwołaniach od decyzji organu I instancji oraz podkreślono, że z § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 12 marca 2009r. również można wywnioskować, że zawiera on ograniczenia wysokości budynku, który ma być dobudowany w granicy. Zdaniem skarżących wykładnia tego przepisu w taki sposób, że może to być budynek dowolnie wysoki jest dowolną wykładnią i nadinterpretacją tego przepisu. Nowelizacja, która weszła w życie w dniu 8 lipca 2009r. przewiduje, że nowy budynek musi mieć długość i wysokość taką samą jak ten, do którego będzie przylegał. Zdaniem skarżących poprzednio obowiązujący przepis aczkolwiek wymagający wykładni , stanowił to samo tylko innymi słowami.

L.P. domagał się uchylenia decyzji Wojewody Małopolskiego, stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 26 marca 2009r. w sprawie wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno – budowlanych oraz wstrzymania wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę. Decyzji Wojewody zarzucił naruszenie:

1) art. 21, 31, 32, 64 Konstytucji RP;

2) art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego;

3) art. 5 ust. 1 pkt 1d i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego;

4) art. 9 ust. 1-3 Prawa budowlanego

5) art. 29 Prawa wodnego;

6) § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie;

7) art. 6, art. 7 i art. 156 kpa.

W uzasadnieniu skargi, uzupełnionej pismem z dnia 21 kwietnia 2010r., ponownie przedstawiono argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa, podkreślając, że organ odwoławczy do większości z nich nie odniósł się wcale lub uczynił to w sposób pobieżny, co z kolei stanowi naruszenie art. 107 kpa. Zarzucono też Wojewodzie używanie w uzasadnieniu swojej decyzji pojęć nieznanych ustawie, takich jak "przeciętna miara" i "ponad przeciętna miara" w odniesieniu do stopnia naruszenia interesów osób trzecich oraz "wyższy cel publiczny" jako określenie inwestycji realizowanej przez Uniwersytet Jagielloński. Na rozprawie w dniu [....] lipca 2010r. pełnomocnik L.P. wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargi Wojewoda Małopolski wniósł o ich oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2010 r. WSA w Krakowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu [....] lipca 2010r. pełnomocnik Uniwersytetu Jagiellońskiego wniósł o oddalenie skarg, ponieważ w jego ocenie zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W odniesieniu do zarzutów zawartych w skargach, podniesiono, że:

– zarzut naruszenia art. 21, 31, 32 i 64 Konstytucji ma charakter bardzo ogólny, przepisy te znajdują uszczegółowienie w przepisach ustawowych, w związku z czym organy administracji nie stosują bezpośrednio powołanych przepisów Konstytucji, lecz konkretne przepisy ustawowe, dotyczące warunków udzielenia pozwolenia na budowę (prawo budowlane) oraz treści prawa własności (przepisy Kodeksu cywilnego);

– zarzut naruszenia art. 140 i 144 kc poprzez całkowite uniemożliwienie korzystania z nieruchomości, będącej własnością L.P. został prawidłowo rozpatrzony przez Wojewodę, skarżący nie wykazał, aby rzeczywiście zamierzał zabudować posiadaną nieruchomość lub aby nadawała się ona do zabudowy, a realizacja inwestycji nie uniemożliwi zabudowy działki skarżącego, lecz co najwyżej wpłynie na charakter i możliwe parametry tej zabudowy.

Co do zarzutów naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 4d i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, art. 9 ust. 1 - 3 Prawa budowlanego, art. 29 Prawa wodnego oraz art. 6, art. 7, art. 156 kpa uczestnik wskazał, że stanowisko Wojewody uważa za prawidłowe. Natomiast odnośnie zarzutu naruszenia § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, uczestnik podniósł, że w stosunku do działki 23/3 (będącej własnością L.P. ) przepis ten nie miał zastosowania, gdyż Prezydent Miasta Krakowa udzielił zgody na odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, zaś w odniesieniu do zgody na budowę w granicy działki: M.Z. i B.Z. oraz J.K. , za w pełni uprawnioną uznano argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Ponadto w piśmie z [....] kwietnia 2010r. Uniwersytet Jagielloński ustosunkował się do kwestii wpływu planowanej inwestycji na nasłonecznienie nieruchomości sąsiednich i podkreślił, że złożony do akt w toku postępowania przed organem l instancji dokument pn. "Analiza nasłonecznienia budynków sąsiednich" odnosi się do wszystkich istniejących budynków i wskazuje, że budynki projektowane w ramach przedmiotowej inwestycji nie wpływają negatywnie na ich nasłonecznienie ani na naturalne doświetlenie. Natomiast organ nie był zobowiązany do przeprowadzenia analizy nasłonecznienia i zacienienia przy uwzględnieniu budynków, które hipotetycznie mogłyby powstać na tych działkach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, pomimo, że nie wszystkie jej zarzuty są uzasadnione.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że organ architektoniczno – budowlany dokonując, zgodnie z art.35 ust.1 prawa budowlanego, obowiązkowej kontroli projektu budowlanego, związany jest decyzją o ustaleniu warunków zabudowy, w tym przypadku - decyzjami o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, które przesądziły o dopuszczalności budowy na wskazanym terenie budynków dydaktyczno - naukowych Paderevianum II wraz z infrastrukturą techniczną i komunikacyjną, określając ich parametry. Zgodnie natomiast z przepisem art.35 ust.1 pkt 2 prawa budowlanego przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ ma obowiązek sprawdzenia zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, również w zakresie regulującymi sytuowanie budynku.

W dacie orzekania przez organy obowiązywał § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie o treści:

12. 1. Jeżeli z przepisów § 13, 60, 271 i 273 lub przepisów odrębnych nie wynikają inne wymagania, budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z sąsiednią działką budowlaną w odległości nie mniejszej niż:

1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy,

2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.

2. Odległość od granicy, o której mowa w ust. 1 pkt 1, mierzy się w poziomie od najbliższej krawędzi zewnętrznej otworu drzwiowego lub okiennego ściany lub w połaci dachowej budynku zwróconej w stronę tej granicy lub od najbliższej krawędzi otworu okiennego umieszczonego w dachu.

3. Sytuowanie ściany budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli:

1) wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo

2) nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w ust. 1 pkt 2, ze względu na rozmiary działki.

4. Jeżeli na sąsiedniej działce:

1) w odległości od 1,5 m do 3 m od granicy istnieje budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku, dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych w takiej samej odległości od tej granicy, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej,

2) bezpośrednio przy granicy istnieje budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku, dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy tej granicy, przylegającej do istniejącej ściany, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

5. Okapy i gzymsy nie mogą pomniejszać odległości od granicy działki budowlanej, o których mowa w ust. 1, o więcej niż 0,8 m, natomiast części budynku, takie jak balkony, galerie, tarasy, schody zewnętrzne, pochylnie i rampy - o więcej niż 1,3 m.

6. Odległości, o których mowa w ust. 1-5, nie odnoszą się do podziemnych części budynku znajdujących się całkowicie poniżej poziomu terenu.

7. Budynek inwentarski, budynek gospodarczy ze ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi nie mogą być sytuowane w odległości mniejszej niż 8 m od ściany istniejącego budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego albo budynku użyteczności publicznej, dla których wydano decyzję o pozwoleniu na budowę na sąsiedniej działce.

Regułą zatem wynikającą z § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych było ( i jest ) sytuowanie budynku na działce budowlanej w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 3 m w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych, przy czym taka sytuacja występuje w sprawie, gdyż budynek "B" jest budynkiem zwróconym ścianą bez otworów w stronę granicy z działkami skarżących. Wyjątkiem od powyższej reguły jest możliwość sytuowania budynku w odległości 1,5 m od granicy z działką sąsiednią lub bezpośrednio przy granicy.

Zgodnie z cytowanym § 12 ust 3 i 4 pkt 2 ww. rozporządzenia dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bezpośrednio przy granicy , jeżeli wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo nie jest możliwe zachowanie odległości ze względu na rozmiary działki, względnie jeżeli na sąsiedniej działce bezpośrednio przy granicy istnieje budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku, przy czym ściana projektowanego budynku ma przylegać do istniejącej ściany.

W przedmiotowej sprawie organy zatwierdziły projekt budowlany i udzieliły pozwolenia na budowę m.in. budynku "B" usytuowanego na dz. ewid. nr 27/9 i 27/8 (chociaż w decyzji II instancji omyłkowo wpisano nr 29/9 zamiast nr 27/9) w granicy z pięcioma działkami, w tym z działkami nr 22 i 23/3 na zasadzie odstępstwa od przepisów §12 ust.1 pkt 2 cyt. rozporządzenia udzielonego przez organ I instancji oraz działkami nr 20, 25 i 24 na podstawie § 12 ust. 4 pkt 2 ww. rozporządzenia.

Niewątpliwym jest, że skoro możliwość usytuowania budynku bezpośrednio przy granicy ma charakter wyjątkowy, to każdy wypadek zastosowania takiego wyjątku wymaga szczegółowego uzasadnienia, w tym także wyjaśnienia, czy projektowana ściana przylega czy też nie przylega do ściany istniejącej. Ta ostatnia okoliczność, związana z dysproporcją w wielkości ścian istniejących garaży i projektowanego budynku "B" była przedmiotem licznych zarzutów skarżących, do którego organy, z naruszeniem art. 107 kpa, nie ustosunkowały się wyczerpująco.

Dokonując analizy zgodności planowanej inwestycji z warunkami technicznymi w kwestii odległości od granicy z działką sąsiednią organy miały obowiązek dokładnego ustalenia, czy zachodzą przesłanki do zastosowania szczególnego rodzaju usytuowania projektowanego obiektu, czy też przesłanki takie nie zachodzą i zastosowanie powinny znaleźć ogólne zasady dotyczące sytuowania obiektów względem granicy z sąsiednią nieruchomością podczas gdy w przedmiotowej sprawie organy uzasadniły zastosowanie wyjątku i odstępstwa od przepisów technicznych regulujących sytuowanie budynków (o ile w ogóle można uznać tą kwestię za uzasadnioną ) w następujący sposób:

Organ I instancji stwierdził, że "nie można mówić o przekroczeniu wysokości projektowanego budynku w stosunku do istniejących budynków niższych (garaży), ponieważ zgodnie z przepisami obowiązującymi na dzień złożenia wniosku przez inwestora różnica wysokości nie jest ograniczona", co do odstępstwa – że zostało wydane na podstawie stosownego upoważnienia, a rozważając usytuowanie obiektu budowlanego w granicy nie należy brać pod uwagę przepisu art.144 kc .

Również organ II instancji nie dokonał wykładni przepisu § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie doprowadzającej go do zajętego stanowiska, że zgodnie z obowiązującym, w dacie złożenia wniosku o pozwolenie na budowę, ww. przepisem ściana nowoprojektowanego budynku, który ma być przybudowany do zlokalizowanej w granicy ściany budynku istniejącego nie musi być tej samej szerokości i wysokości. Nie dokonał też żadnych ustaleń faktycznych pozwalających mu na stwierdzenie, że " powstający w granicy obiekt ze ścianami bez otworów okiennych i drzwiowych daje prawo właścicielom nieruchomości sąsiednich do dobudowania obiektów kubaturowych na zasadach określonych w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury ". Wojewoda nie uzasadnił też w żaden sposób celowości zastosowanego odstępstwa, ograniczając się jedynie do oceny kwestii proceduralnych.

Ograniczając "uzasadnienia" do powyższych sformułowań bez dokonania szczegółowych ustaleń faktycznych co do wpływu projektowanej inwestycji na działki sąsiednie, znajdujące się w obszarze oddziaływania inwestycji oraz wykładni § 12 ust.4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, szczególnie w kontekście zgłaszanych zarzutów właścicieli działek sąsiednich, organy naruszyły przepisy art.7, 77 i 107 § 3 kpa w związku z art. 35 ust.1pkt 2, art.4, art.5 ust.1 pkt 8 i 9 oraz art.9 ust.1 prawa budowlanego w związku z § 12 ust.4 pkt 2 ww. rozporządzenia w związku z art.140 i 144 kc. .

Nie można się zgodzić ze stanowiskiem organu I instancji, że rozważając usytuowanie obiektu budowlanego w granicy nie należy brać pod uwagę przepisu art.144 kc. Ugruntowane jest bowiem stanowisko, że pomimo, że przedmiotem sprawy jest pozwolenie na budowę, to jednak unormowań prawych co do możliwości i warunków udzielenia pozwolenia na budowę obiektu budowlanego przy granicy nieruchomości należy poszukiwać zarówno w przepisach prawa budowlanego, jak i przepisach prawa cywilnego tzw. prawa sąsiedzkiego (np. wyroki NSA z 16.11.2004 r. OSK 786/04 , czy z dnia 31 maja 2010 r. II OSK 136/10). Sąd w całości podziela to stanowisko. W wyroku NSA z dnia 29 stycznia 2008 r. II OSK 1955/06, wskazano ponadto, że należy zauważyć, że zarówno Trybunał Konstytucyjny, jak i Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wskazuje na konieczność zachowania zasady konstytucyjnej równego traktowania obywateli wobec prawa /art. 32 ust. 1 Konstytucji RP/, podkreślając konieczność szczegółowego wyjaśniania spraw administracyjnych pod względem zachowania tej zasady. Wyrazem tej zasady jest też art. 7 Kpa wymagający badania każdej sprawy administracyjnej w aspekcie zachowania słusznego interesu obywateli, przez co należy rozumieć w szczególności, iż obywatele muszą być wobec prawa traktowani na zasadzie równości. Istotne znaczenie ma ta zasada przy ocenianiu interesów właścicieli sąsiadujących ze sobą nieruchomości, czyli że w prawie sąsiedzkim musi być zachowane równoważenie interesów właścicieli sąsiednich nieruchomości. Rozpoznając wniosek inwestora o wydanie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego przy granicy z sąsiednią nieruchomością, właściwy organ administracji publicznej powinien mieć na uwadze konstytucyjny obowiązek równego traktowania obywateli wobec prawa oraz przepisy Konstytucji RP o ochronie własności /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2004 r. sygn. akt OSK 786/04 /publ. ONSAiWSA z. 24/7 z 2005 r. poz. 86/. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r. sygn. akt P 11/00 stwierdzono, że usunięcie z przepisu § 12 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, normy uzależniającej wydanie pozwolenia na budowę przy granicy nieruchomości od wyrażenia na to zgody przez właściciela działki sąsiedniej powoduje, iż sprawy, w których wnioskodawca zamierza realizować budowę przy granicy z nieruchomością sąsiednią podlegają rozpoznaniu z zachowaniem obowiązujących przepisów ustawowych. Jak to wskazano w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, będą tu miały zastosowanie przepisy tzw. prawa sąsiedzkiego, zaś w wyroku składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2001 r. sygn. akt OSA 4/01 wyrażony został pogląd, że właściwą podstawę prawną do dokonania oceny możliwości wydania pozwolenia na budowę będzie stanowił przepis art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego (ochrona osób trzecich). Organ administracji architektoniczno-budowlanej rozpoznający sprawę o udzielenie pozwolenia na budowę mając na uwadze, iż w myśl art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego należy zapewnić ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, a w tym właściciela sąsiedniej nieruchomości, względem granicy której ma powstać obiekt budowlany, powinien więc rozważyć ją w szczególności świetle przepisów art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego, zawartych w Księdze drugiej - Własność i inne prawa rzeczowe. Przepis art. 140 kc określa treść własności stanowiąc, iż w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. Treść tych przepisów wskazuje wprawdzie na to, iż nie ma bezwzględnego zakazu budowy przy granicy nieruchomości sąsiedniej, jak też warunku uzyskania na taką budowę zgody sąsiada, a także zbliżenia obiektu do granicy, jednakże nie oznacza to, że orzekający w sprawie organ administracji publicznej w sposób dowolny rozstrzyga o pozwoleniu na budowę, albo, że jest związany wyłącznie przepisami warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zaś tylko od woli inwestora zależy określenie usytuowania obiektu i jest ono wiążące dla organu. Wręcz przeciwnie, rozpoznając wniosek inwestora o wydanie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego przy granicy /lub w zbliżeniu do granicy/ sąsiedniej nieruchomości, z powołaniem się na art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego, organ administracji publicznej powinien mieć zwłaszcza na uwadze konstytucyjny obowiązek równego traktowania wobec prawa oraz przepisy konstytucyjne o ochronie prawa własności. Niedopuszczalne jest całkowite lekceważenie interesów którejkolwiek ze stron /właścicieli sąsiednich nieruchomości/. Zarówno z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jak i wyroku składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika jednoznacznie, iż pozwolenie na budowę przy granicy nieruchomości /w zbliżeniu do granicy/ może być wydane wyłącznie wyjątkowo, gdy istnieją po temu szczególnie uzasadnione przyczyny. Wskazuje na to treść art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego wymagającego zapewnienie ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, jak i art. 144 kc przewidującego, iż właściciel nieruchomości powinien powstrzymać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną.

Powyższych zasad nie można pominąć dokonując wykładni § 12 ust.4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z tym przepisem (o treści obowiązującej w czasie wydania kontrolowanych decyzji) jeżeli na sąsiedniej działce bezpośrednio przy granicy istnieje budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku, dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy tej granicy, przylegającej do istniejącej ściany, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Zarówno z konstytucyjnych zasad równości wobec prawa i ochrony prawa własności, jak również zasad wynikających z prawa budowlanego (art.4 - prawa do zabudowy i 5 ust.1 pkt 8,9 – ochrony interesów osób trzecich), jak również zasady, że wyjątków, nie wolno interpretować rozszerzająco należy uznać, że "wymóg przylegania do istniejącej ściany" nie może oznaczać, że wystarczające jest istnienie jakiegokolwiek obiektu budowlanego w granicy działek aby móc do istniejącego obiektu, nawet o minimalnych rozmiarach, dobudować obiekt o dowolnych rozmiarach, nawet kilkakrotnie przekraczających istniejący obiekt. Pomijając już, że w takich sytuacjach mielibyśmy do czynienie nie z przyleganiem ściany do ściany, ale jedynie częściową ich stycznością, to taka wykładnia przepisów zaprzeczałaby wszystkim wyżej omówionym zasadom. To, że ww. przepis nie określa szerokości i wysokości ścian, jak czyni to po nowelizacji obowiązującej od 8 lipca 2009 r., nie oznacza, że można zaaprobować stanowisko organów w tym zakresie. Nowelizacja, która weszła w życie w dniu 8 lipca 2009r. (która ze względu na postanowienie § 2 rozporządzenia z dnia 12 marca 2009 r. Dz.U.09.56.461 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie) potwierdza konieczność ścisłej, nie rozszerzającej wykładni, skoro wyjątek polegający na usytuowaniu budynku w granicy działki ograniczono jedynie do zabudowy jednorodzinnej , a nadto określono, że musi on przylegać całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego lub projektowanego na sąsiedniej działce. Omawiany przepis pozwalający na budowę w granicy - dopuszczający sytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy tej granicy nie uzależniał tej budowy jedynie od istnienia na sąsiedniej działce bezpośrednio przy granicy budynku ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydania decyzji o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku, ale wymagał także, aby ściany tych budynków przylegały do siebie. W przedmiotowej sprawie ściana budynku "B" (o wys.18 m) w części przekraczającej rozmiary budynków garażowych (o wys.2,5 m) na działkach nr 20 i 24 nie przylega do ich ścian, a zatem nie zachodziła przesłanka do zastosowania powyższego przepisu rozporządzenia.

Jak stwierdzono już wyżej organ odwoławczy nie dokonał żadnych ustaleń faktycznych pozwalających mu na stwierdzenie, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że " powstający w granicy obiekt ze ścianami bez otworów okiennych i drzwiowych daje prawo właścicielom nieruchomości sąsiednich do dobudowania obiektów kubaturowych na zasadach określonych w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury". Organ nie podał jakie ewentualnie obiekty można dobudować do ściany budynku "B". Sąd administracyjny nie może zastąpić organu w poczynieniu ustaleń niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy – mając jednak na uwadze z jednej strony zastrzeżenia skarżących co do naruszenia ich prawa własności poprzez ograniczenie zabudowy, z drugiej – powyższe stwierdzenie organu, Sąd przeanalizował powołany przepis §12 rozporządzenia w aktualnym brzmieniu tj. po wspomnianej nowelizacji. Z treści ust. 2 wynika, że sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, z ust. 3 wynika natomiast, że usytuowanie obiektu w granicy jest możliwe w zabudowie jednorodzinnej – rodzi się pytanie, czy i jaki obiekt będzie mógł być postawiony na działkach skarżących ścianą dobudowaną do obiektu użyteczności publicznej ? Ponadto z ust.6 §12 rozporządzenia wynika, że budynek inwentarski lub budynek gospodarczy, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, nie może być sytuowany ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 8 m od ściany istniejącego na sąsiedniej działce budowlanej budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego lub budynku użyteczności publicznej, lub takiego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4. Nie przeanalizowano również, jak budowa w granicy, ze względu na zachowanie wymogów naturalnego oświetlenia, może wpłynąć na możliwość ewentualnego prawa do zabudowy (np. przez rozbudowę istniejących budynków) przez skarżących. Pamiętać należy, że z art. 4 prawa budowlanego wynika, że każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami, przy czym inwestor i właściciel działki sąsiadującej powinni mieć równe prawa i korzystanie z prawa przez jednego z nich nie może ujmować prawa drugiego. Organy nie wyjaśniły powyższych kwestii. Owszem należy się zgodzić z organami, że zagadnienie obniżenia wartości działki ma charakter cywilny, podobnie, jak co do zasady, ochrona prawa własności, ale pamiętać należy, iż w przedmiotowym postępowaniu, to organ uznał za zasadne zastosowanie wyjątku i wyrażenie zgody na odstępstwo od przepisu § 12 ust.1 pkt 2 cyt. rozporządzenia, a zatem to organ (a nie strony) powinien wyjaśnić, czy i z jakich względów jest ono możliwe ze względu na ochronę osób trzecich. Przez ochronę osób trzecich należy rozumieć także ochronę zapewniającą możliwość zabudowy działki stanowiącą własność osoby trzeciej w bliżej nieokreślonej perspektywie czasu (tak m.in. J.Siegień Prawo budowlane Komentarz, wyd.C.H.Beck W-wa 2000 str.97-98).

W związku z powyższym Sąd stwierdził brak podstaw do zastosowania § 12 ust.4 pkt 2 ww. rozporządzenia i brak uzasadnienia w zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej celowości zastosowanego odstępstwa od § 12 ust.1 pkt 2 tego rozporządzenia. Wprawdzie z uzasadnienia wniosku dotyczącego upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych wynikają motywy takiego wniosku ( uzyskanie optymalnej powierzchni zabudowy, konstrukcja budynku, względy komunikacyjne, szczególnie usytuowanie drogi pożarowej, zachowanie odległości między budynkami ze względu na przepisy pożarowe, względy ładu przestrzennego), brak w nich jednak jakiejkolwiek wzmianki na wpływ, czy też brak wpływu na prawa właścicieli działek sąsiednich poprzez zbliżenie ściany budynku o 3 m (pamiętając, że chodzi o 3m wzdłuż granic działek w zwartej zabudowie śródmiejskiej), z wyjątkiem "izolacji hałasu od ul. Krupniczej" i wprowadzeniu zieleni pnącej zimozielonej na elewacji ściany w granicy. Organy nawet nie rozważyły (nie wezwały o to inwestora), czy nie ma możliwości innego, uwzględniającego zasadę wynikającą z art.32 ust.1 Konstytucji RP, usytuowania jednego z dwóch budynków objętych projektem.

Sąd w związku z powyższym nie podziela poglądu, że w wyniku "sprawdzenia na drodze administracyjnej zapewniono zgodność z przepisami prawa budowlanego i obowiązującymi warunkami techniczno – budowlanymi". Nie wykazano też, iż zgodnie z art.9 prawa budowlanego, istnieją szczególnie uzasadnione powody dla zastosowania odstępstwa od przepisów techniczno budowlanych.

Dokonując z urzędu kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że mimo, że utrzymuje ona w mocy decyzje I instancji, brak w niej wyrzeczenia co do nadbudowy kominów na działce nr 26/1, której dotyczyła również decyzja I instancji.

Sąd nie podzielił pozostałych zarzutów skargi, uznając ustalenia i ocenę prawną organów za słuszną. Organ zatwierdzając projekt budowlany i udzielając pozwolenia ma obowiązek dokonania sprawdzenia spełnienia wymagań określonych w ust.1 art. 35 oraz art.32 ust. 4 pr.bud., za rozwiązania projektowe odpowiada projektant, za realizację inwestycji, ogólnie rzecz ujmując, inwestor, który podejmując się realizacji inwestycji ponosi ryzyko z nią związane. Ustosunkowując się do zarzutów odwołań, Wojewoda wskazał na przedłożone przez inwestora dokumenty i oświadczenia sporządzone przez uprawnione osoby, z których wynika spełnienie wymagań dotyczących np. naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, bezpieczeństwo wykonania wykopów, stan techniczny budynków sąsiednich, kwestie z zakresu prawa wodnego i in. Nie narusza prawa udzielone pozwolenie na rozbiórkę obiektów objętych zaskarżoną decyzją.

Ze względu na naruszenie ww. przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, orzeczono jak w punkcie I sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art.135 ppsa. Ze względu na powiązanie rozwiązań technicznych z etapu 1 i 2 (m.in. wspólny węzeł cieplny ) wraz z planowaną rozbiórką obiektów, Sąd nie uchylił decyzji jedynie w części dotyczącej etapu 1 inwestycji.

W punkcie II orzeczono na podstawie art.152 ppsa, a o kosztach postępowania - na podstawie art.200 ppsa.

Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane będą do uwzględnienia stanowiska Sądu co do braku zgodności projektu zagospodarowania terenu w części dotyczącej usytuowania w granicy budynku "B" przewidzianego do realizacji w 1 etapie, ze względów wyżej podniesionych.