Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 905/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "S." Sp. z o.o. z siedzibą w P. (obecnie D. I. Sp. z o.o. z siedzibą w P.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1895/18 w sprawie ze skargi "S." Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 kwietnia 2018 r. nr Sp. 464.2015 w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz D. I. Sp. z o.o. z siedzibą w P. 3700 (trzy tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1895/18, oddalił skargę "S." Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 kwietnia 2018 r. nr Sp. 464.2015 w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia:

I

W dniu 30 listopada 2015 r. do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy, UP, organ) wpłynął wniosek "S." Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: wnioskodawca, skarżący) o unieważnienie prawa ochronnego na słownego znak towarowy "trybunalskie" o numerze R.247083, udzielonego z pierwszeństwem od 21 czerwca 2010 r. na rzecz P. S.A. z siedzibą w L. (dalej: uprawniony).

Sporny znak towarowy został przeznaczony do oznaczania towarów w klasie 32, tj.: piwo, wyciąg chmielowy do wytwarzania piwa, wody mineralne, napoje bezalkoholowe, syropy i esencje do napojów, soki owocowe, warzywne, napoje witaminizowane.

Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 164 w zw. z art. 129 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm.; dalej: p.w.p.).

Według wnioskodawcy sporny znak towarowy posiada informacyjny charakter względem towarów do oznaczania których jest przeznaczony, bowiem konsumenci mogą kojarzyć te towary z Piotrkowem Trybunalskim. Wyjaśnił, że nabywca piwa oznaczonego znakiem "trybunalskie" odbierze ten znak jako wskazówkę, że ma do czynienia z towarem pochodzącym z Piotrkowa Trybunalskiego z uwagi na to, że słowo "trybunalskie" jest używane w związku z miastem Piotrków Trybunalski i wskazuje wprost na to miasto.

W odpowiedzi na wniosek uprawniony wskazał, że w toku postępowań zarówno UP, jak i WSA w Warszawie wypowiedzieli się jednoznacznie co do braku związku pomiędzy słowem "trybunalskie" a nazwą miasta Piotrków Trybunalski. Podniósł, że oznaczenie "trybunalskie" nie jest i nigdy nie było traktowane jako oznaczenie geograficzne i nie służyło jako wskazanie pochodzenia geograficznego towaru, a dla przeciętnego odbiorcy słowo "trybunalskie" będzie odnosiło się do słowa "trybunał".

W pismach składanych w toku postępowania przed UP strony podtrzymywały swoje dotychczasowe stanowiska.

Decyzją z dnia 12 kwietnia 2018 r. Urząd Patentowy - działając na podstawie art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. - oddalił wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy.

Urząd Patentowy przypomniał, że wnioskodawca istotę swoich zarzutów oparł na twierdzeniu, iż słowo "trybunalskie", będące jednocześnie jedynym elementem spornego oznaczenia wskazuje na pochodzenie towarów z miasta Piotrków Trybunalski. Organ nie zgodził się z powyższym wskazując, że sporny znak towarowy składa się z jednego słowa, przymiotnika "trybunalskie", a nie oznaczenia PIOTRKÓW TRYBUNALSKI będącego nazwą miasta. Odwołując się do definicji zawartej w "Słowniku nazw miejscowości i mieszkańców" (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007), UP stwierdził, że przymiotnikiem od nazwy miasta Piotrków Trybunalski jest słowo "piotrkowski", a nie "trybunalski". Ponadto, w słownikach języka polskiego, których kserokopie przedłożył uprawniony do akt sprawy wskazano, że słowo "trybunalski" stanowi przymiotnik od słowa "trybunał". Przy czym trybunał to sąd o specjalnych kompetencjach lub szczególnym znaczeniu.

Urząd Patentowy zaakcentował, że pomiędzy stronami toczyło się już postępowanie w sprawie o unieważnienie spornego prawa ochronnego. W prawomocnym wyroku, który został wydany w dniu 26 marca 2015 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2925/14 WSA w Warszawie jednoznacznie wskazał, że "nie można podzielić stanowiska skarżącej, że stanowiące sporny znak towarowy słowo TRYBUNALSKIE jest traktowane przez polskich odbiorców jako oznaczenie wskazujące na miejsce pochodzenia towarów oznaczanych tym znakiem towarowym, tj. że towary te pochodzą z Piotrkowa Trybunalskiego". Przy czym, w ocenie organu, nie ma znaczenia podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność, że ww. postępowanie było prowadzone w oparciu o art. 131 ust. 1 pkt 3, art. 131 ust. 3 i art. 131 ust 2 pkt 1 p.w.p. Istotne jest natomiast powyższe stwierdzenie WSA, które wprost przesądza o tym, że słowo "trybunalskie" nie jest rozumiane przez polskich odbiorców, jako oznaczenie wskazujące na miejsce pochodzenia towarów, a tym samym nie można go uznać za oznaczenie opisowe w rozumieniu art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. względem towarów do oznaczania których jest przeznaczone.

Następnie organ przywołał w dziesięciu punktach przedłożone przez wnioskodawcę materiały dowodowe na okoliczność tego, że sporne oznaczenie wskazuje wprost na miejsce pochodzenia towarów nim oznaczanych, w tym m.in.:

- opinię dr hab. K. S. pt. "Rekonstrukcja znaczenia słowa trybunalskie na etykiecie napoju bezalkoholowego lub piwa w rozumieniu przeciętnego użytkownika języka" wraz załącznikami, sporządzona w dniu 20 lutego 2017 r. (karty 287-248);

- dokument autorstwa dr hab. K. S. z dnia 14 listopada 2017r.pt. "Polemika z zarzutami P. S.A. dotyczącymi metodologii etnolingwistycznej oraz jakości materiałów wykorzystanych w analizie pt. Rekonstrukcja znaczenia słowa trybunalskie na etykiecie napoju bezalkoholowego lub piwa w rozumieniu przeciętnego użytkownika języka" wraz z załącznikami (karty 477-446);

- wydruk artykułu z dnia 26.01.2012 r. ze strony internetowej www.rigpiotrkow.biz.pl dotyczący plebiscytu "Trybunalska firma roku" (karty 120-119); wydruk ze strony internetowej piotrkow.zsawl zawierającej artykuł z dnia 24.12.2014 r. pt. XIV Trybunalskie Forum Trzeźwościowe (karty 122-121); wydruk z forum internetowego dyskusji rozpoczętej w dniu 4 października 2013 r. pt. Trybunalskie strzelanie (karty 125-123) oraz inne materiały dowodowe.

Podkreślając, że dla zgodności udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy miarodajny jest dzień zgłoszenia znaku towarowego do ochrony organ stwierdził (odwołując się w tym zakresie również do orzecznictwa), że późniejsze zdarzenia mogą rzucać światło na stanowisko w dacie zgłoszenia, jednakże sytuację należy rozpatrywać zasadniczo z perspektywy daty zgłoszenia, tj. w tej sprawie na dzień 21 czerwca 2010 r., UP odniósł się kolejno do każdego z przedstawionych dowodów i podsumował, że analiza powyższego materiału nie dowodzi, iż wzmiankowany znak "trybunalskie" na datę zgłoszenia był oznaczeniem opisowym w rozumieniu art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

UP zwrócił uwagę, że opinia lingwistyczna dr hab. K. S., wskazana w pkt 9 wykazu dowodów pt. "Rekonstrukcja znaczenia słowa trybunalskie na etykiecie napoju bezalkoholowego lub piwa w rozumieniu przeciętnego użytkownika języka" wraz załącznikami, sporządzona w dniu 20 lutego 2017 r. oraz dokument autorstwa Pani dr hab. K. S. z 14 listopada 2017 r. wskazany w pkt 10 wykazu pt. "Polemika z zarzutami P. S.A. dotyczącymi metodologii etnolingwistycznej oraz jakości materiałów wykorzystanych w analizie pt. Rekonstrukcja znaczenia słowa trybunalskie na etykiecie napoju bezalkoholowego lub piwa w rozumieniu przeciętnego użytkownika języka" wraz z załącznikami potraktowane zostały przez organ jako stanowisko strony postępowania.

Oceniając zaprezentowane stanowisko Urząd Patentowy wskazał, że opinia lingwistyczna dr hab. K. S. wskazana w pkt 9 oraz dokument jej autorstwa wskazany w pkt 10 dotyczą konkretnie badań przeprowadzonych w okresie 3-8 lutego 2017 r. oraz sposobu wyboru metody opracowania opinii. UP zauważył, że z aneksu stanowiącego część opinii wynika, że prawie połowa respondentów, co prawda kojarzy słowo "trybunalskie" z Piotrkowem Trybunalskim, jednakże - co zaznaczył organ - część z nich jednocześnie kojarzy to słowo z trybunałem, sądem, czymś o wysokiej randze. Organ podniósł, że aneks ten zawiera również "Wyniki kwerendy Internetu" dokonanej w dniu 12 lutego 2017 r., która dotyczyła poszukiwań słowa "trybunalskie". Zawarte w niej zostały wyniki wyszukiwań z pierwszych trzech stron wyszukiwarki Google, z których wynika, że słowo "trybunalskie" jest obecnie używane przy m.in.: oznaczeniu piwa, restauracji w L., biura turystycznego w R., pensjonatu w L., Hotelu w Piotrkowie Trybunalskim, społeczności Piotrkowa Trybunalskiego TRYBUNALSCY.PL, Gazety Trybunalskiej wydawanej w Piotrkowie Trybunalskim, hasła w Wikipedii: Piotrków Trybunalski, artykułów prasowych dotyczących Trybunału Konstytucyjnego, Trybunału Głównego Koronnego w Leksykonie L., na oficjalnym portalu miejskim Piotrków Trybunalski, na stronie Sanktuarium Matki Bożej Trybunalskiej w Piotrkowie Trybunalskim, w nazwie tygodnika Tydzień Trybunalski wydawanego w Piotrkowie Trybunalskim, dla nazwy placu Rynek Trybunalski w Piotrkowie Trybunalskim, dla Trybunalskiego Forum Trzeźwościowego w Piotrkowie Trybunalskim, dla nazwy konkursu strzeleckiego: Trybunalski Towarzyski Konkurs Strzelecki.

Urząd Patentowy zauważył, że wszystkie te wyniki oraz artykuły ich dotyczące powstały po dacie zgłoszenia spornego oznaczenia do ochrony. Wyniki te dotyczą sytuacji istniejącej w dniu 12 lutego 2017 r. i w wielu przypadkach dotyczą słowa "trybunalski" jako członu nazwy miasta Piotrków Trybunalski, gdzie słowa te występują razem. Badająca ograniczyła się do jednej z wyszukiwarek internetowych, podczas gdy Google nie jest jedynym narzędziem poszukiwań w Internecie. Organ stwierdził ponadto, że ww. aneks został oparty także na materiałach pozyskanych z korpusów języka polskiego w dniu 12 lutego 2017 r. W 52 wynikach poszukiwań słowo "trybunalski" występuje w połączeniu ze słowem Piotrków, w różnych odmianach przez przypadki, tworząc pełną nazwę tego miasta - Piotrków Trybunalski - 50 razy; 1 raz w wyrażeniu "stary gród trybunalski" oraz 1 raz w wyrażeniu "Rynek Trybunalski", bez odniesienia do jakiegokolwiek miasta.

Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 19 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wnioskodawcy.

Zdaniem WSA Urząd Patentowy w sposób wyczerpujący i wszechstronny rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy oraz odniósł się do argumentów skarżącego trafnie wskazując, że sporny znak towarowy uprawnionego "trybunalskie" nie ma informacyjnego charakteru dla towarów, dla których został przeznaczony w rozumieniu art. 129 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 p.w.p. i w konsekwencji zasadnie oddalił wniosek o unieważnienie tego znaku. Następnie WSA wskazał, że pomiędzy stronami niniejszego postępowania toczyły się spory sądowe, które związane były z przedmiotowym znakiem. Była w nich również rozważana kwestia opisowości oznaczenia "trybunalskie". W szczególności na uwagę zasługuje prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 marca 2015 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2925/14. Sąd stwierdził wówczas, że "nie można podzielić stanowiska skarżącej, że stanowiące sporny znak towarowy słowo "trybunalskie" jest traktowane przez polskich odbiorców jako oznaczenie wskazujące na miejsce pochodzenia towarów oznaczanych tym znakiem towarowym, tj. że towary te pochodzą z Piotrkowa Trybunalskiego". Zdaniem Sądu I instancji lektura tego orzeczenia w aspekcie stanowiska stron oraz organu pozwala na stwierdzenie, że prezentowane wówczas argumenty odnośnie opisowego charakteru spornego znaku są zbieżne z argumentami podawanymi w niniejszym postępowaniu. WSA zaakcentował przy tym, że prawomocne wyroki, które zostały wydane w tamtych sprawach z mocy art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wiążą strony i sąd, który je wydał oraz inne sądy a więc także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.

Niezależnie od powyższego, zdaniem WSA w sprawie niniejszej skarżący nie wykazał, że dla właściwego kręgu odbiorców istnieje bezpośredni i konkretny związek między spornym oznaczeniem słownym a towarami dla których został zgłoszony. W ocenie Sądu I instancji, przedstawione w aktualnie rozpatrywanej sprawie dodatkowe argumenty skarżącej (związane z opinią sporządzoną przez dr hab. K. S.) również nie podważają prawidłowego stanowiska organu w zakresie braku informacyjnego charakteru spornego oznaczenia. Etymologia słowa "trybunalskie" nie budzi żadnych wątpliwości (rzeczownik: trybunał; przymiotnik: trybunalskie). W świetle materiału dowodowego przedłożonego przez skarżącego, w tym w dokumentach sygnowanych przez dr hab. K. S., brak jest podstaw, do przyjęcia, że stanowiące sporny znak towarowy słowo "trybunalskie" jest traktowane przez właściwy krąg polskich odbiorców, jako oznaczenie wskazujące na miejsce pochodzenia towarów oznaczonych tym znakiem towarowym, tj. że towary te (w szczególności piwo) pochodzą z Piotrkowa Trybunalskiego. Opinie językoznawcy, będące stanowiskiem skarżącego, były ocenione przez Urząd Patentowy w drobiazgowy sposób, czego wyrazem jest treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a wnioski z nich wyprowadzone przez organ WSA podzielił w pełnej rozciągłości.

WSA podkreślił, że ekspertyza bazowała na ustaleniach dokonywanych nie w dacie zgłoszenia, ale w dacie sporządzenia ekspertyzy, co w oczywisty sposób obniża jej wiarygodność. Punktem odniesienia powinna być data zgłoszenia spornego znaku do ochrony. Sąd I instancji zaznaczył, że nie ulega przy tym wątpliwości, jak słusznie podkreślił skarżący, że wymogu aktualnej opisowości nie należy rozumieć w ten sposób, że omawiany zakaz obejmuje jedynie znaki towarowe składające się z oznaczeń, które aktualnie służą do opisu towarów lub usług, ale również te, które takiemu opisowi mogą służyć w przyszłości. Tym niemniej, zdaniem WSA, na gruncie rozpatrywanej sprawy, organ nie dokonał błędnej interpretacji art. 129 ust.1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. wyrażającej się w przyjęciu wadliwych zasad, i tym samym wadliwej metodyki oceny opisowości znaku. Należy bowiem wskazać, że podkreślany przez skarżącego aspekt "przyszłościowy" musi wynikać jednoznacznie z aktualnych warunków obrotu. Innymi słowy przy ocenie oznaczeń, które takiemu opisowi mogą służyć w przyszłości nie da się uniknąć ustaleń będących prognozami, ale muszą one się jawić jako oczywiste wnioski, które uzasadniają aktualne okoliczności rynkowe.

Zdaniem WSA, w świetle przesłanek z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., znak towarowy należy uważać za opisowy, jeżeli jasno i jednoznacznie przekazuje dane rzeczowe o zgłoszonych towarach i usługach. Natomiast za tego rodzaju znak nie można uznać tego, który ze względu na zgłoszone towary lub usługi zawiera treść niejasną, przez co pozwala się interpretować w stosunku do nich całkowicie różnie.

II

W skardze kasacyjnej wnioskodawca zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 170 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że prawomocne wyroki w sporach pomiędzy skarżącym i uprawnionym, wydane na innych podstawach prawnych i w oparciu o inny materiał dowodowy aniżeli w niniejszej sprawie - wiązały WSA, determinując kierunek rozstrzygnięcia skarżonego wyroku;

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uzasadnienie skarżonego wyroku w sposób pobieżny, niejasny i niespójny, zwłaszcza w zakresie stanowiska co do znaczenia, dla oceny opisowości danego oznaczania, percepcji konsumenta z okresu po dacie zgłoszenia tego oznaczania do rejestracji;

3) art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096; dalej: k.p.a.) poprzez niestwierdzenie uchybienia przez Urząd Patentowy przepisów postępowania - w stopniu uzasadniającym uchylenie jego decyzji - w sytuacji, gdy Urząd w taki właśnie sposób naruszył wskazane przepisy, przeprowadzając wadliwą ocenę informacyjnego charakteru znaku "trybunalskie" (R-247083) dla oznaczanych towarów, wyrażającą się w:

a) zaniechaniu właściwej oceny ekspertyzy językoznawcy dr hab. K.S. (prof. nadzw. U. w L. ) pt. "Rekonstrukcja znaczenia słowa trybunalskie na etykiecie napoju bezalkoholowego lub piwa w rozumieniu przeciętnego użytkownika języka" i stanowiska uzupełniającego do tej ekspertyzy;

b) zaniechaniu właściwej oceny innych materiałów (wydruków z Internetu) przedłożonych przez skarżącego;

c) przypisaniu kluczowego znaczenia okolicznościom, które faktycznie nie stanowiły przeszkody w kwalifikacji spornego znaku jako informacyjnego (opisowego);

a w konsekwencji ww. uchybień błędnie zanegował informacyjny charakter znaku uprawnionego, w rozumieniu art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez błędną wykładnię, a to przez przyjęcie, że możliwość różnorodnej interpretacji danego znaku (tj. możliwość dostrzeżenia w nim wielu znaczeń) eliminuje zastosowanie tej przeszkody rejestracji/podstawy unieważnienia;

2) art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez błędne zastosowanie, wyrażające się w pominięciu rzeczywistej percepcji spornego znaku "trybunalskie", przez znaczną część polskich odbiorców, jako "wskazówki" pochodzenia oznaczanych towarów z określanej lokalizacji geograficznej (Piotrkowa Trybunalskiego).

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uprawniony wniósł o jej oddalenie w całości.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej.

Za usprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 170 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2925/14, wskazywany przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – wiąże zarówno Sąd, jak i organ w rozpoznawanej sprawie.

Z art. 170 p.p.s.a. wynika, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jednakże podkreślenia wymaga, że moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. Zasada związania z art. 170 p.p.s.a. wymaga by zachodziła tożsamość podmiotowa i przedmiotowa rozpoznawanej sprawy ze sprawą zakończoną wyrokiem prawomocnym. Natomiast z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Bowiem w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem oraz w rozpoznawanej sprawie faktycznie mamy do czynienia z tym samym słownym znakiem towarowym "trybunalskie" nr R.247083, jak również zachodzi tożsamość podmiotowa – ten sam wnioskodawca i uprawniony do spornego znaku t. Nie zachodzi jednak tożsamość przedmiotowa sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem i rozpoznawanej sprawy. Mianowicie w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem Sąd I instancji wydał wyrok w oparciu o inne podstawy unieważnienia prawa na znak t. z ustawy – Prawo własności przemysłowej, tj. w oparciu o art. 131 ust. 1 pkt 3, art. 131 ust. 3 i art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. Natomiast rozpoznawana sprawa dotyczy podstawy unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Rzecz jasna, jest to całkowicie odmienna podstawa unieważnienia prawa ochronnego, oparta na innym przepisie prawa materialnego, różniącym się od przepisów stosowanych w prawomocnym orzeczeniu WSA w Warszawie. Zatem Sąd I instancji nie był związany przy rozstrzyganiu tej sprawy prawomocnym orzeczeniem o sygn. akt VI SA/Wa 2925/14.

Ponadto, w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2925/14, WSA orzekał w oparciu o inny materiał dowodowy, przedłożony przez wnioskodawcę dla uzasadnienia wskazanej we wniosku podstawy unieważnienia, powodujący daleko idące różnice w stanach faktycznych obu spraw. W szczególności, inaczej niż w rozpoznawanej sprawie, nie zostały przedłożone dowody, w szczególności w postaci ekspertyzy językoznawcy dr hab. K. S. pt. "Rekonstrukcja znaczenia słowa trybunalskie na etykiecie napoju bezalkoholowego lub piwa w rozumieniu przeciętnego użytkownika języka" i stanowiska uzupełniającego do tej ekspertyzy.

W ocenie NSA zasadnie zarzucono również w skardze kasacyjnej, że zarówno Sąd I instancji, jak i organ dokonali błędnej wykładni art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Artykuł 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. stanowi, że nie mają dostatecznych znamion odróżniających oznaczenia, które składają się włącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności.

Z treści art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. wynika, że nie mają dostatecznych znamion odróżniających oznaczenia, które składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania pochodzenia geograficznego towaru. Przepis ten ma na celu wyeliminowanie z ochrony tych oznaczeń, które ze względu na swój charakter, uważane są za niezdolne do pełnienia podstawowej funkcji znaku towarowego, czyli zagwarantowania konsumentowi lub końcowemu odbiorcy określenia pochodzenia towaru nim oznaczonego. Wyłączenie z rejestracji oznaczeń opisowych uzasadniane jest potrzebą realizowania funkcji i roli znaków towarowych, jaką jest przekazywanie informacji o towarach lub usługach jako pochodzących z określonego przedsiębiorstwa (ochrona interesu konsumentów) oraz zasadą swobodnego dostępu przedsiębiorców do oznaczeń opisowych (ochrona interesu konkurentów rynkowych).

Błędna wykładnia art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. polegała na przyjęciu przez Sąd I instancji oraz Urząd Patentowy, że za znak opisowy nie może być uznany znak, który ma różne znaczenia i może być różnie interpretowany.

Podkreślenia wymaga, że opisowość znaku towarowego w sensie prawnym jest przeszkodą do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy tylko wtedy, gdy ma charakter wyłączny. Jednakże owa wyłączność odnosi się do elementów składowych oznaczenia, a nie do jego warstwy znaczeniowej. Zatem argumentem przeciwko opisowości nie jest fakt posiadania innych, potencjalnych znaczeń przez dane oznaczenie - jak to błędnie przyjął Sąd I instancji - lecz fakt posiadania przez nie dodatkowych elementów, które mogłyby tę opisowość znaku zniwelować (zob. m.in. wyrok Sądu UE z dnia 20 września 2016 r., T-335/15, Universal Protein Supplements Corp. przeciwko EUIPO, ECLI:EU:T:2016:579, pkt 37). Przykładem mogą być oznaczenia słowne, które posiadają rozbudowane elementy, tj. bogata grafika, które tym samym będą się oddalać od opisowości warstwy słownej oznaczenia (zob. także W. Gierszewski, Przeszkoda opisowości w praktyce udzielania praw na znaki towarowe, Warszawa 2022, s. 50-51).

W tym kontekście należy podkreślić, że w przypadku znaków towarowych słownych, które posiadają kilka znaczeń, jak w przypadku spornego znaku towarowego, do wyłączenia z rejestracji, a w konsekwencji do unieważnienia prawa wystarczy, że jedno z tych możliwych znaczeń ma charakter opisowy w stosunku do towarów lub usług, dla których żąda się ochrony. Takie stanowisko zajął w orzecznictwie TS, m.in. w sprawie EUIPO przeciwko Wm. Wrigley Jr. Company (wyrok TS z dnia 23 października 2003 r., C-191/01, ECLI:EU:C:2003:579, pkt 32). To stanowisko znalazło również potwierdzenie w orzecznictwie NSA (zob. m.in. wyroki NSA z dnia: 20 grudnia 2007 r., II GSK 235/07; 15 marca 2011 r., II GSK 368/10, CBOSA).

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, co stwierdził Urząd Patentowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (s. 10-11), że z aneksu stanowiącego część opinii dr hab. K. S. pt. "Rekonstrukcja znaczenia słowa "trybunalskie" na etykiecie napoju bezalkoholowego lub piwa w rozumieniu przeciętnego użytkownika języka" wynika, że prawie połowa respondentów ankiety przeprowadzonej w dniach 3-8 lutego 2017 r. kojarzy słowo "trybunalskie" z Piotrkowem Trybunalskim, jednakże część z nich jednocześnie kojarzy to słowo z trybunałem, sądem, czymś o wysokiej randze.

Wskazać należy, że ankieta była przeprowadzona w formie bezpośredniej rozmowy (52 ankiety) oraz za pomocą poczty elektronicznej (63 ankiety) w dniach 3-8 lutego 2017 r. Pytanie ankietowe brzmiało następująco: "Co może oznaczać słowo trybunalska/trybunalskie umieszczone na etykiecie napoju bezalkoholowego (np. wody gazowanej, niegazowanej), piwa itp.? Proszę o podanie pierwszego skojarzenia." W sumie uzyskano odpowiedzi od 115 respondentów obu płci (kobiety - 74, mężczyźni - 41) w wieku od 17 do 81 lat (ur. w latach 1936-2000), z terenu całej Polski, zarówno mieszkających w mieście (91 osób), jak i na wsi (24 osoby), o różnym poziomie wykształcenia.

Podkreślenia wymaga, że z tej ankiety wynika, że najwięcej odpowiedzi uzyskanych w ankiecie odnosi słowo "trybunalskie" do nazwy Piotrków Trybunalski. Takich informacji w liczbie 54 udzieliło 46,9% respondentów, czyli blisko połowa wszystkich pytanych. Zatem znacząca część ankietowanych dostrzega w przymiotniku "trybunalskie" określoną lokalizację geograficzną. Wbrew stanowisku Urzędu Patentowego nie ma znaczenia dla kwalifikacji znaku towarowego jako opisowego – w świetle orzecznictwa sądów europejskich – że mniejsza część ankietowanych dostrzega jednocześnie związek tego przymiotnika z trybunałem czy z sądem. Bowiem według 17,3% respondentów przeprowadzonej ankiety słowo "trybunalska/trybunalskie" umieszczone na ankiecie napoju bezalkoholowego lub piwa, nawiązuje do słowa trybunał, oznaczającego sąd o specjalnych uprawnieniach.

Ponadto z załączonego do ekspertyzy dr hab. K. S. materiału wyekscerpowanego z Korpusu Języka Polskiego PWN w dniu 12 lutego 2017 r. wynika, że na 52 wyniki poszukiwań - słowo "trybunalski" występuje w połączeniu ze słowem Piotrków aż 50 razy, co wskazuje na kojarzenie przymiotnika "trybunalski" ze słowem "Piotrków".

W konsekwencji powyższego błędna interpretacja art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. dokonana przez Urząd Patentowy, a zaakceptowana przez Sąd I instancji polegała również na pominięciu percepcji znaku przez część polskich odbiorców jako wskazówki pochodzenia towarów z określonego miejsca pochodzenia (lokalizacji geograficznej), tj. z Piotrkowa Trybunalskiego, co wynikało z treści ekspertyzy sporządzonej przez dr hab. K. S. z dnia 20 lutego 2017 r.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że Trybunał Sprawiedliwości przyjmuje w orzecznictwie, że rozstrzygająca dla uznania znaku towarowego za opisowy jest ocena dokonana z punktu widzenia właściwego kręgu odbiorców takich towarów lub usług, która powinna rozstrzygnąć, czy element taki jest postrzegany jako opisowy (zob. wyroki TS: z dnia 4 maja 1999 r., sprawy połączone C-108/97 i C-109/97, Windsurfing Chiemsee, ECLI:EU:C:1999:230, pkt 31; z dnia 12 lutego 2004 r., C-363/99, Koninklijke KPN Nederland NV przeciwko Benelux-Merkenbureau, ECLI:EU:C:2004:86, pkt 56).

Jednocześnie - co istotne - z orzecznictwa sądów europejskich wynika, że wystarczające jest, aby opisowość danego oznaczenia postrzegana była jedynie przez część relewantnego kręgu odbiorców. Zatem jeżeli zostanie stwierdzone, że część odbiorców tak właśnie postrzega dane oznaczenie, to nie jest konieczne prowadzenie dalszych badań (zob. m.in. wyrok Sądu: z dnia 17 kwietnia 2013 r., T-383/10, Continental Bulldog Club Deutschland eV przeciwko OHIM, ECLI:EU:T:2013:193, pkt 46 i 52).

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z opinii sporządzonej przez dr hab. K. S. wynika, że prawie połowa respondentów kojarzy słowo "trybunalskie" z nazwą Piotrków Trybunalskim.

Ponadto właściwa wykładnia art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. powinna również dotyczyć przyszłościowego aspektu oceny opisowości spornego znaku towarowego. Mianowicie wymogu aktualnej opisowości nie należy rozumieć w ten sposób, że omawiany zakaz obejmuje jedynie znaki towarowe składające się z oznaczeń, które aktualnie służą do opisu towarów lub usług, ale również te, które takiemu opisowi mogą służyć w przyszłości. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości (zob. m.in. Koninklijke KPN Nederland NV przeciwko Benelux-Merkenbureau,w sprawie C-363/99, ECLI:EU:C:2004:86, pkt 56; z dnia 4 maja 1999 r., sprawy połączone C-108/97 i C-109/97, Windsurfing Chiemsee, ECLI:EU:C:1999:230, pkt 31).

Wprawdzie Sąd I instancji prawidłowo podkreślił przyszłościowy aspekt oceny opisowości znaku t., jednak dokonując w tym zakresie wykładni art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., nie zastosował takiego rozumienia orzekając w rozpoznawanej sprawie. Ponadto dalej Sąd I instancji wskazał, że Urząd Patentowy pominął tę zasadę oceny opisowości w toku kwalifikacji art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., a jednocześnie podzielił stanowisko organu oddalając skargę wniesioną przez wnioskodawcę.

Sąd I instancji nieprawidłowo zinterpretował art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. przyjmując, że w sposób oczywisty obniża wartość ekspertyzy okoliczność, że "bazowała na ustaleniach dokonywanych nie w dacie zgłoszenia, ale w dacie sporządzenia ekspertyzy, czyli w dniu 17 lutego 2017 r. Konsekwencją błędnego rozumienia art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. było jego niezastosowanie w rozpoznawanej sprawie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w którym Sąd I instancji stwierdził: "(...) w świetle materiału dowodowego przedłożonego przez skarżącą (w tym w dokumentach sygnowanych przez Panią dr hab. K. S.) brak jest podstaw do przyjęcia, że stanowiące sporny znak towarowy słowo "trybunalskie" jest traktowane przez właściwy krąg odbiorców jako oznaczenie wskazujące na miejsce pochodzenia towarów oznaczonych tym znakiem towarowym, tj. że towary te (w szczególności piwo) pochodzą z Piotrkowa Trybunalskiego".

W konsekwencji należy przyjąć, że dla klasyfikacji znaku towarowego jako opisowego istotne znaczenie ma również możliwość jego postrzegania przez odbiorców towarów nie tylko w dacie zgłoszenia, ale również po dacie zgłoszenia. Na taki właśnie odbiór wskazuje ekspertyza sporządzona przez dr hab. K. S.

Z uwagi na powyższe, mając na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., organ powinien dokonać ponownej oceny wskazywanych przez skarżącego kasacyjnie okoliczności faktycznych, których pominięcie zarzuca, a przede wszystkim powinna być dokonana właściwa ocena ekspertyzy językoznawcy dr hab. K. S. pt. "Rekonstrukcja znaczenia słowa trybunalskie na etykiecie napoju alkoholowego lub piwa w rozumieniu przeciętnego użytkownika języka" sporządzona 20 lutego 2017 r., w tym aneksu stanowiącego część opinii.

Ma rację skarżący kasacyjnie, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji, na skutek wadliwej wykładni prawa materialnego, nie przeprowadził prawidłowej kontroli sposobu ustalenia i oceny stanu faktycznego sprawy przez organ i w konsekwencji niewłaściwie zastosował art. 151 p.p.s.a. błędnie uznając, że skarga podlega oddaleniu.

Rozpoznanie przez Sąd I instancji skargi z naruszeniem wskazanego przepisu uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku, a wobec zaistnienia przesłanek przewidzianych w art. 188 p.p.s.a. NSA orzekł również o uchyleniu zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Zasądzoną na rzecz D. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (poprzednio "S." Sp. z o.o.) kwotę 3700 zł stanowi: równowartość wpisu sądowego od skargi (1000 zł), opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (500 zł), wynagrodzenie pełnomocnika za udział w postępowaniu przed WSA (1200 zł) oraz wynagrodzenie za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przez pełnomocnika, który nie prowadził sprawy w postępowaniu przed WSA (900 zł).