Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 469/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit.a, c, art. 152, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1 art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 12 sierpnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Sędzia NSA Janusz Furmanek Protokolant Starszy asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2014 roku sprawy ze skargi K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz K. F. kwotę 257,- (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.), oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j. Dz. U. Nr 79 z 2001 r. poz. 856 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. znak:[...] o skierowaniu K. F. na badanie lekarskie przeprowadzone w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Ł. w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii B.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym:

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] r. udzielił K. F. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii B.

W dniu 5 grudnia 2013 r. do Urzędu Miasta [...] wpłynął wniosek Prokuratora

Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] r. znak:[...], w zakresie skierowania K. F. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi.

Prezydent Miasta [...] pismem z dnia 24 grudnia 2013 r. ww. wniosek przekazał zgodnie z właściwością do Starosty Powiatowego w Z. Starosta [...] pismem z dnia 16 stycznia 2014 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania strony na badania lekarskie, pouczając ją bezskutecznie o możliwości złożenia wyjaśnień i zajęcia stanowiska w oznaczonym terminie. Starosta [...] w dniu 29 stycznia 2014 r. wydał decyzję, w której orzekł o skierowaniu K. F. na badanie lekarskie przeprowadzone w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Ł. w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii B.

K. F. pismem z dnia 12 lutego 2014 r. złożyła odwołanie od powyższej decyzji.

W jego treści wyraziła niezadowolenie z wydanej decyzji wskazując, że nie była badana przez żadnego lekarza, nie jest osoba chorą psychicznie (posiada ręce, nogi, słyszy i widzi), nie spowodowała żadnego wypadku, nie przekroczyła limitu punktów karnych i nie zatrzymano jej prawa jazdy za kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości. K. F. wskazując również na odpłatność za przedmiotowe badania wyraziła zapytanie, jakie co do jej osoby są uzasadnione zastrzeżenia i kto je sformułował.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania wydało decyzję utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji.

W jej uzasadnieniu organ powołał brzmienie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Wskazał ponadto, że Minister Zdrowia stosownie do delegacji zawartej w art. 123 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.), wydał w dniu 7 stycznia 2004 r. rozporządzenie w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2013 r. poz. 133), które w § 2 ust. 4 i 5 stanowi, że osobie, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy, decyzję o skierowaniu na badanie lekarskie wydaje starosta, w przypadku otrzymania:

wniosku od egzaminatora o stwierdzonych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia osoby poddanej egzaminowi państwowemu;

wniosku od organu kontroli ruchu drogowego o stwierdzonych w trakcie wykonywania czynności służbowych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdem;

zawiadomienia powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, o posiadaniu przez osobę niepełnosprawną uprawnienia do kierowania pojazdem.

Starosta może również skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów.

Organ podkreślił, że stosownie do art. 137 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 80d ust. 7, art. 88 ust. 7, art. 94 ust. 4, art. 100 ust. 2, art. 115, art. 1151, art. 123, art. 125 oraz art. 127 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie upoważnień określonych w niniejszej ustawie, nie dłużej jednak niż przez okres 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

Wskazano, iż w przedmiotowej sprawie bezsporny i niekwestionowany przez stronę jest fakt, że organ I instancji otrzymał wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...]r. znak:[...], w zakresie skierowania Pani K. F. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi.

Wniosek powyższy wynika z tego, iż w toku postępowania sygn. [...] ustalono, że u K. F. występują zaburzenie depresyjne nawracające. Wynika to z opinii biegłych lekarzy psychiatrów wydanej w toku dochodzenia sygn. [...].

Organ wskazał, że ustawa o kierujących pojazdami nie przewiduje uprawnienia do skierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem dla prokuratora, co świadczy o tym, że prokurator może jedynie sygnalizować staroście potrzebę wszczęcia takiego postępowania administracyjnego. Starosta nie jest zatem związany - tak jak ma to miejsce w odniesieniu do egzaminatora, organu kontroli ruchu drogowego, czy też powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności - wnioskiem prokuratora. Dla skierowania na badania lekarskie kierowcy posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami niezbędnym jest zatem powzięcie przez Starostę wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia takiej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów.

Organ podkreślił, że zarówno art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami, jak i § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2013r. poz. 133), nie upoważniają starosty do skierowania kierowcy na badania lekarskie na podstawie stwierdzonych i udowodnionych przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, stanowiąc wyraźnie, że przyczynami takiego skierowania mogą być już wiarygodne informacje o zastrzeżeniach w stanie zdrowia kierowcy mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do skierowania kierowcy na takie badanie lekarskie wystarczy uprawdopodobnienie takich zastrzeżeń i wątpliwości co do stanu zdrowia. Uprawdopodobnienie jako środek zastępczy dowodu nie powinno udowadniać zastrzeżeń co do stanu zdrowia lecz wyłącznie uwiarygodniać wątpliwości w tym zakresie, co ma miejsce w rozpatrywanym stanie faktycznym.

W ocenie Kolegium nie jest spornym, że istnienie lub brak chorób układu nerwowego są jednymi z kilkunastu okoliczności, które w wyniku badania lekarskiego uprawniony lekarz stwierdza u osoby badanej (patrz § 4 ust. 2 pkt 5 wyżej przywołanego rozporządzenia), a zatem zdiagnozowanie choroby układu nerwowego, niewątpliwie ma wpływ na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Nie sposób również zakwestionować, że informacja przekazana przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...], co do wyrażonych zastrzeżeń w zakresie stanu zdrowia K. F., które co zostało wyżej już podkreślone niewątpliwie mogą mieć wpływ na zdolność do kierowania pojazdami - jest informacją wiarygodną.

Podkreślono, że ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga, aby organ uprawniony do wydawania uprawnień do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby uprawnienia te otrzymały osoby mające odpowiedni stan zdrowia, ale także aby organ ten kontrolował, czy osoby te nie utraciły tych warunków, co uzasadnia skierowania strony na przedmiotowe badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Ponadto w interesie społecznym jest, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg.

Odnosząc się do kwestii odpłatności na przedmiotowe badania lekarskie Kolegium wskazało art. 76 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, który stanowi, iż badanie lekarskie jest przeprowadzane na koszt osoby badanej, z wyjątkiem badań, o których mowa w art. 229 Kodeksu pracy. W rozpatrywanym przypadku art. 229 Kodeksu pracy nie będzie miała zastosowania, albowiem artykuł ten odnosi się do wstępnych i okresowych badań lekarskich, co w sposób oczywisty nie stanowi przedmiotu prowadzonego postępowania.

Również zastrzeżenia strony, co do zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu z uwagi na procedowany obecnie przedmiot postępowania, są chybione i pozostają bez jakiegokolwiek wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.

Na marginesie Kolegium wskazało, że przeprowadzenie badania nie jest jednoznaczne z pozbawieniem uprawnień do kierowania pojazdami. Natomiast w sytuacji, gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2 -Starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy).

Na powyższą decyzję K.F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Oświadczyła, iż żaden z lekarzy biegłych psychiatrów, którzy ją badali, w swych opiniach nie stwierdzili, iż stan jej zdrowia wskazuje na niemożność kierowania pojazdami mechanicznymi. Wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej ze stanem faktycznym.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r. referendarz sądowy przyznał K. F. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz.1269 z późń. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (art.1 § 1). Kontrola o jakiej mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art.1 § 2 ) i polega na zbadaniu, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa materialnego i procesowego. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, sąd dokonuje oceny wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Powyższe ustalenia dokonywane są wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu, a sąd nie jest w ich toku związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną (art.134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późń. zm.- dalej "p.p.s.a.")

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie. Zdaniem tut. Sądu zaskarżona decyzja wydana została bowiem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków koniecznych do jednoznacznego wyjaśnienia okoliczności sprawy, jako warunku niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści

( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99, LEX nr 54171).

W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji, lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji.

W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony, lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie.

Wymogów powyższych, zdaniem Sądu, wydające decyzję stanowiącą przedmiot skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie dochowało w stopniu zezwalającym na wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji podlegająca kontroli decyzja narusza także wskazane niżej przepisy prawa materialnego.

Przystępując do szczegółowych rozważań w pierwszej kolejności wskazać w tym miejscu należy, iż w myśl art. 99 ust.1 pkt 2 lit.b ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami ( Dz.U. Nr 30, poz.151 z późn. zm.) Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia.

W przedmiotowej sprawie w aktach administracyjnych znajduje się wniosek prokuratora w którym stwierdzono, że są uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącej z powodu uzależnienia od alkoholu, a w uzasadnieniu, że ustalono, iż u skarżącej występują zaburzenia depresyjne nawracające. Nie wiadomo zatem jakie są zastrzeżenia co do zdrowia skarżącej , czy zastrzeżenia dotyczą uzależnienia od alkoholu czy nawracających stanów depresyjnych czy też obu naraz.

Dlatego tak ważnym byłoby załączenie do akt sprawy powoływanych we wniosku prokuratora opinii lekarzy psychiatrów.

Niemniej jednak w niniejszej sprawie zarówno organ I instancji jak i SKO nie uzyskały odpisu przedmiotowej opinii, opierając się jedynie na wniosku prokuratora budzącym wskazane wyżej wątpliwości .Skutkiem czego organy wydały decyzję w oparciu o opinie którymi nie dysponowały. W ocenie Sądu dopiero kompletne opinie mogą stanowić wiarygodną informację odnośnie zastrzeżeń, co do stanu zdrowia skarżącej.

W konsekwencji, w myśl powyższych uwag, zaskarżoną decyzję uznać należy za naruszającą przepisy postępowania administracyjnego oraz wskazany wyżej przepis materialny, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stanowi ona bowiem rozstrzygnięcia przedwczesne, wydane bez należytego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich wskazanych wyżej istotnych w sprawie okoliczności.

Zwrócić należy także uwagę iż skarżąca w odwołaniu wniosła o wskazanie kto i jakie zastrzeżenia ma odnośnie jej osoby. Zatem na etapie rozpatrywania sprawy przez organ odwoławczy niezbędne było załączenie wskazanych opinii lekarzy psychiatrów .

Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji zwróci się do prokuratury o przesłanie odpisu opinii sądowo-psychiatrycznych dotyczącej skarżącej i po zapoznaniu się z ich treścią, w zależności od znajdujących się w nich informacji podejmie stosowną decyzję , którą uzasadni zgodnie z wymogami art.107 § 3 k.p.a dając temu wyraz w treści uzasadnienia wydanej decyzji.

W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

k.p.