Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3116/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 170, art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Polskiej Akademii Nauk na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 listopada 2021 r. nr DN.rn.625.68.2021 w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją z 5 listopada 2021 r. nr DN.rn.625.68.2021 po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania W. Z. i [...] (Skarżąca) na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) w pkt 1) uchylił w całości decyzję Wojewody Małopolskiego z 19 kwietnia 2017 r. nr WS-III.7515.1.76.2011.KW i w pkt 2) stwierdził, że nieruchomość oznaczona aktualnie jako działka ewidencyjna nr [...], położona w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...], zapisana w księdze wieczystej KW nr [...], nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W wyniku rozpoznania wniosku W. Z. z 23 stycznia 2004 r., o wydanie decyzji stwierdzającej, że część majątku ziemskiego położonego w [...], tworząca zespół dworsko - parkowy, oznaczony jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha, nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) ww. dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej Wojewoda Małopolski ww. decyzją z 19 kwietnia 2017 r. w punkcie 1) stwierdził, że nieruchomość oznaczona aktualnie jako działka ewidencyjna nr [...], położona w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...] w granicach parcel katastralnych: części [...], części [...], [...], części [...] gm. [...]. [...], nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) powołanego dekretu, a w punkcie 2) stwierdził, że nieruchomość oznaczona aktualnie jako działka ewidencyjna nr [...], położona w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...] w granicach parcel katastralnych: części [...], części [...], części [...], [...], [...] gm. [...]. Szymbark podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) powołanego dekretu.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z 13 września 2018 r. nr GZ.m.625.140.2017, uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z 19 kwietnia 2017 r. w całości i orzekł, że nieruchomość oznaczona aktualnie jako działka ewidencyjna nr [...], położona w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...], podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) ww. dekretu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2103/18, uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że w sprawie nie poczyniono jednoznacznych ustaleń, co do spełnienia przez przejęty majątek normy obszarowej określonej w art. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Odnoszenie się w tej sytuacji do zarzutów skargi W. Z. dotyczących ustaleń organu II instancji w zakresie związku funkcjonalnego zespołu dworsko-parkowego z pozostałą częścią majątku Sąd uznał więc za przedwczesne. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 2935/20 oddalił skargę kasacyjną [...] od wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 września 2019 r.

W związku z powyższym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał zaskarżoną decyzję z 5 listopada 2021 r. W jej uzasadnieniu stwierdził, że majątek stanowiący przedmiot postępowania położony był na terenie województwa [...], zatem aby mógł zostać przejęty na cele reformy rolnej, jego powierzchnia ogólna musiała przekraczać 100 ha lub obejmować ponad 50 ha użytków o charakterze rolnym.

Organ odwoławczy podkreślił, że w aktach sprawy znajduje się szereg dokumentów odnoszących się do powierzchni majątku, dlatego niezbędne jest odwołanie się do treści każdego z tych dowodów. Organ wskazał na przekazany przez Starostwo Powiatowe w [...] przy piśmie z 9 października 2015 r. arkusz posiadłości gruntowej, liczba karty księgi tab. [...], stan z końcem 1935 r. (na czas jego sporządzenia, powierzchnia ogólna objętego nim majątku wynosiła [...] ha, w tym: role [...] ha; łąki [...] ha; ogrody [...] ha; pastwiska [...] ha; lasy [...] ha; grunta podbudowlane [...] ha; nieurodzajne powierzchnie [...] ha. W ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi o przeprowadzeniu reformy rolnej, nadesłanej przez oddział Archiwum Państwowe w [...] Oddział w [...] (pismo z dnia 12 lutego 2004 r.), odnotowano, że majątek [...] zajmował powierzchnię [...] ha, na które składały się następujące rodzaje użytków: orne [...] ha, łąki [...] ha, pastwiska [...] ha, ogrody warzywne [...] ha, pod zabudowaniami [...] ha, lasy [...] ha. Jako podstawę przejęcia wskazano "art. 2 pkt 1 lit. e) dekretu PKWN" i nadmieniono, że lasy wyłączono z przejęcia na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. Z kolei, w wykazie majątków rozparcelowanych w powiecie [...] z 18 kwietnia 1945 r., pod numerem [...] wymieniono majątek [...] (właściciel: G. S.), zapisano, że powierzchnia katastralna ogólna wynosiła [...] ha, zaś powierzchnia rozparcelowana: [...] ha. Przy czym zaznaczono też, że wyłączono spod przejęcia las o powierzchni [...] ha. Przy tym samym piśmie, Archiwum przekazało inne ewidencje, w których zapisano inne wartości odnoszące się do majątku [...]. W pierwszej z nich, pod numerem [...], w rubrykę "ogólny obszar nieruchomości" wpisano "[...]". Ta sama wartość widnieje w kolumnie "ogólny obszar użytków rolnych". W następnym z wykazów, również pod numerem [...], zapisano, że majątek [...] zajmuje powierzchnię [...] ha, z czego [...] ha stanowią użytki rolne. W ostatnim z wykazów, pod numerem [...], odnotowano, że majątek [...] obejmuje [...] ha, w tym: [...] ha roli, [...] ha pastwisk i [...] ha dróg. Częścią dokumentacji nadesłanej przez Oddział Archiwum w [...] jest sprawozdanie z dnia 31 lipca 1945 r. z czynności komisji klasyfikacyjno - szacunkowych w powiecie [...]. Wynika z niego, że w majątku [...] takiej klasyfikacji poddano grunty o powierzchni [...] ha. Kolejnym dowodem odnoszącym się do powierzchni majątku objętego prowadzonym postępowaniem jest przekazana przez Archiwum Akt Nowych (przy piśmie z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]), ewidencja nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi z dnia 6 września 1944 r., stan na dzień 1 stycznia 1950 r. W ewidencji tej pod numerem [...] wymieniono nieruchomość [...], której powierzchnia ogólna wynosiła [...] ha, w tym: grunty orne [...] ha, łąki [...] ha, pastwiska [...] ha, ogrody [...] ha, pod budynkami [...] ha, nieużytki [...] ha, lasy [...] ha. W ewidencji zawarto informację, że lasy o powierzchni [...] ha wyłączono z zapasu ziemi, na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. W kontekście badania powierzchni majątku [...] trzeba też wziąć pod uwagę rejestr pomiarowy z kwietnia 1945 r., sporządzony przez mierniczego przysięgłego R. S., przekazany przez Urząd Gminy w [...] (przy piśmie z 13 października 2011 r., nr OSO.1631.8.2011). Znajdujące się w nim zapisy wskazują, że w dniu sporządzania dokumentu, majątek [...]obejmował [...] ha, z czego [...] ha stanowiła rola, [...] ha pastwiska, a [...] ha zajmowały drogi. Archiwum Państwowe w [...] Oddział w [...], przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], przekazało "Wykaz nieruchomości przejętych na cele Ref. Rolnej i rozparcelowanych", nr [...]. Pod numerem [...] ujęto w nim majątek [...]. Zgodnie z zapisami znajdującymi się w kolejnych kolumnach, majątek ten obejmował [...] ha, gdzie cała wskazana powierzchnia zajęta była przez użytki rolne. Przy wymienionym piśmie przekazano również "Wykaz majątków rozparcelowanych w powiecie [...] z wyszczególnieniem kultur i wyłączeń", który w swojej treści jest zasadniczo zbieżny z przywołanym już rejestrem pomiarowym sporządzonym przez mierniczego R. S.. Dalej, wśród przesłanej dokumentacji, znajduje się wykaz majątków rozparcelowanych w powiecie [...], sporządzony [...] kwietnia 1945 r., zgodnie z którym majątek [...] miał powierzchnię ogólną [...] ha, z czego rozparcelowano [...] ha i wyłączono spod przejęcia [...] ha. Wykaz majątków ziemskich podlegających reformie rolnej oraz Wykaz majątków rozparcelowanych w powiecie [...] (sporządzony [...] kwietnia 1945 r.), wymieniają ta same wartości dotyczące powierzchni ogólnej ([...] ha), w ramach której znajdowało się [...] ha użytków rolnych, [...] ha nieużytków i budynków, oraz [...] ha lasów. Inne wartości przedstawia "Wykaz rozparcelowanych majątków w pow. [...]" z 17 kwietnia

1945 r. Jako powierzchnię ogólną podaje [...] ha. Jednocześnie w kolumnie wyłączenia widnieje wartość [...] ha. W dokumentacji przechowywanej w [...] jest też "Wykaz rozparcelowanych majątków". Co prawda, jak sama nazwa wskazuje, nie obejmuje on całkowitej powierzchni lecz jedynie część majątku, która została rozparcelowana, a wyniosła ona [...] ha. W aktach znajduje się również notatka z 20 grudnia 2016 r. nr WS-III.7515.1.76.2011.KW, do której załączono dokument nadesłany przez Archiwum Narodowe w [...]. Jak wynika z treści tego dokumentu (wykazu), majątek [...], zajmował powierzchnię [...] ha, z czego [...] ha stanowiły użytki rolne. Ostatnim z dokumentów, który odnosi się do powierzchni majątku [...] jest "Wykaz ark gr. [...] parcel gruntowych i budowl. Lwh [...] - Ks. tab. gm. [...] pow. [...] – własność G. S.", sporządzony [...] września 1945 r., przez mierniczego przysięgłego inż. H. S.. Zgodnie z tym wykazem na majątek [...] składały się nieruchomości o całkowitej powierzchni [...] ha, w tym: [...] ha role, [...] ha łąki, [...] ha ogrody, [...] ha pastwiska, [...] ha grunta pod budowlane, [...] ha nieurodzajne powierzchnie.

Analizując zapisy znajdujące się w przytoczonych dowodach oraz biorąc pod uwagę czas ich sporządzenia i ich autorów Minister uznał, że najbliższe wartości w zakresie danych dotyczących powierzchni ogólnej przedstawia arkusz posiadłości gruntowej, odzwierciedlający stan na koniec 1935 r. Po pierwsze, został on sporządzony przed 1 września 1939 r. i pokazuje stan objętego nim majątku w sytuacji jego normalnego funkcjonowania, przed wpływem wydarzeń okresu wojennego. Po drugie, co bardziej istotne, arkusz prowadzony był na potrzeby poboru podatku, a co za tym idzie w interesie Państwa leżało, aby był on prowadzony możliwie rzetelnie i przedstawiał faktyczny stan i charakter nieruchomości, których dotyczył. Wreszcie po trzecie, arkusz jest najbardziej dokładny, tzn. określa powierzchnię i charakter poszczególnych parcel gruntu, składających się na majątek S. G..

W konkluzji organ nadzoru stwierdził, że z wymienionych względów zasadne jest przyjęcie, że przed 1 września 1939 r. majątek [...] obejmował nieruchomości o powierzchni przekraczającej 240 ha. Tym samym, można by przyjąć, że spełniał przesłanki określone w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Jednakże w zgromadzonych materiałach znajdują się dowody na to, że znaczna część tego majątku przejęta została na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82). Taka okoliczność powoduje, że od ogólnej powierzchni ocenianego majątku należy odliczyć część, która przeszła na własność Państwa na podstawie dekretu leśnego. Dlatego majątek [...] nie spełniał przesłanki powierzchniowej określonej w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. A skoro tak, to nie mógł zostać przejęty na tej podstawie na własność Państwa. Stanowisko organu jest zgodne z wywodami zawartymi w wyroku WSA w Warszawie z 24 września 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2103/18, którym organ, na podstawie art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), jest związany. Konsekwencją takiego stanu rzeczy musi być uznanie, że objęta wnioskiem część majątku ziemskiego położonego w [...], tworząca zespół dworsko-parkowy, ozn. jako działka ewidencyjna nr [...], położona w obrębie [...], nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Organ stwierdził też, że z uwagi na brak spełnienia przesłanki powierzchniowej nie zachodzi konieczność badania związku funkcjonalnego między zespołem dworsko - parkowym objętym wnioskiem, a pozostałą gospodarczą częścią majątku.

Na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę wniosła Skarżąca – [...]. Zaskarżyła powyższą decyzję w całości i wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

I. prawa materialnego poprzez:

a) niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 1 lit. e) w zw. z art. 2 ust. 1 zdanie ostatnie dekretu z dnia 6 września 1944 r. w sprawie przeprowadzenia reformy rolnej i uznanie, że sporna nieruchomość nie spełnia norm powierzchniowych wskazanych w tym przepisie dekretu, a tym samym nie przechodzi z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, pomimo iż w istniejącym stanie faktycznym organ II instancji powinien te przepisy zastosować;

b) błędną wykładnię art. 2 ust. 2 dekretu i uznanie, że w tej sprawie należy dokonać ustaleń faktycznych i prawnych w zakresie powierzchni lasów na datę przypadającą po wejściu dekretu w życie, tj. na 13 września 1944 r., podczas gdy z mocy prawa, jak stanowi przepis art. 2 ust. 2 dekretu, nieważne są wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e) dokonane po dniu 1 września 1939 r., tym samym organ II instancji powinien uwzględnić pomiary spornej nieruchomości z r. 1935, nie zaś z okresu po 1 września 1939 r.;

II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę zabranego materiału dowodowego, skutkiem czego organ II instancji oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy błędnie uznał, że właściwsze dla ustalenia powierzchni lasów przedmiotowego majątku [...] jest powierzchnia ustalona po 1 września 1939 r., nie zaś powierzchnia ustalona z końcem 1935 r., którą to powierzchnię organ II instancji uznał za najwłaściwszą w zakresie wszystkich innych terenów majątku takich jak: role, łąki, ogrody, pastwiska, grunty pobudowane oraz powierzchnie nieurodzajne.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 5 listopada 2021 r. nr DN.rn.625.68.2021 przeprowadzona przez Sąd w oparciu o powołane kryterium wykazała, że decyzja ta rozstrzygająca o niepodpadaniu spornej działki ewidencyjnej nr [...] działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej jest zgodna z prawem i dlatego oddalił skargę z następujących powodów.

Materialnoprawną podstawą podjętego przez organ rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Zgodnie z jego treścią na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06 (opubl. w: ONSAiWSA 2006/5/123) wyraził pogląd, zgodnie z którym przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.).

Z uwagi na charakter nieruchomości będącej przedmiotem oceny organów w tym postępowaniu należy przypomnieć, że w uzasadnieniu powołanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, których charakter, czy też przydatność odpowiadają celom wskazanym w art. 1 ust. 2 tego dekretu. Nie są to zatem wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale pewna ich grupa, przydatna do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w art. 1 ust. 2 lit. a), b), c), d) i e) dekretu. NSA stwierdził, że litery a-c odnoszą się do gruntów rolnych przeznaczonych na upełnorolnienie lub utworzenie nowych gospodarstw rolnych, a w literach d) oraz e) mowa o zarezerwowaniu "odpowiednich terenów", nie zaś "odpowiednich obiektów" na realizację określonych celów.

Przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, ani ww. rozporządzenia w sprawie wykonania tego dekretu nie definiowały pojęcia "nieruchomości ziemskiej" dlatego przyjęto rozumienie tego pojęcia wynikające z uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r., sygn. akt W 3/89 (opubl. w: OTK 1990/1/26). W uzasadnieniu tej uchwały Trybunał Konstytucyjny przyjął, że przepis art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej dotyczy nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym (nieruchomościami ziemskimi są obiekty mienia nieruchomego, które mają charakter rolniczy). Reforma rolna dotyczyła tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej.

W aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, po podjęciu powołanej uchwały składu 7 sędziów z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06, jednolicie podkreśla się znaczenie pojęcia "związku funkcjonalnego" (które nie jest normatywnie zdefiniowane) z gospodarstwem rolnym, jako niezbędnej przesłanki dla uznania, że rezydencja właściciela nieruchomości ziemskiej przeszła w myśl dekretu na rzecz Państwa. W orzecznictwie dominuje pogląd, że "związek funkcjonalny" zachodzi, gdy nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie.

Zanim jednak dojdzie do zbadania owego związku, jak trafnie podkreślił to organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności należy zbadać, czy sporna nieruchomość spełniała normy obszarowe określone w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Należy bowiem zaznaczyć, że zaskarżona decyzja została wydana w warunkach związania oceną prawną wyrażoną w wydanym w tej sprawie prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września

2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2103/18, którym Sąd uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 września 2018 r., którą organ ten uchylił wydaną uprzednio w tej sprawie decyzję Wojewody Małopolskiego z 19 kwietnia 2017 r. w całości i orzekł, że sporna nieruchomość oznaczona aktualnie jako działka ewidencyjna nr [...], położona w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...], podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa materialnego i procesowego. W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa (materialnego i procesowego), która zmierza do wyjaśnienia treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Z powołanego przepisu art. 153 p.p.s.a. wynika wprost, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w prawomocnym wyroku naruszałoby zasadę związania organu oceną prawną i oznaczałoby, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe.

Stosownie zaś do treści art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Uwzględniając powyższe, Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję z 5 listopada

2021 r., nie mógł dokonać jej oceny z pominięciem oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2103/18.

Powołanym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że w sprawie nie poczyniono jednoznacznych ustaleń, co do spełnienia przez przejęty majątek normy obszarowej określonej w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Odnoszenie się w tej sytuacji do zarzutów skargi W. Z. dotyczących ustaleń organu II instancji w zakresie związku funkcjonalnego zespołu dworsko-parkowego z pozostałą częścią majątku Sąd uznał więc za przedwczesne. Skarga kasacyjna [...] od tego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja

2021 r., sygn. akt I OSK 2935/20.

Kontrola legalności przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji, wydanej w ramach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., sprowadzała się więc do oceny, czy organ podporządkował się ocenie prawnej wyrażonej w tym wyroku. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, który ciąży na organie administracyjnym i na sądach, jest wyłączony jedynie w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wykonał zalecenia wynikające z wiążącego w tej sprawie wyroku i w sposób szczegółowy uzasadnił zajęte stanowisko, z którego wynikało, że sporna nieruchomość nie spełnia norm obszarowych określonych w powołanym przepisie art. 2 ust. 1 lit. e) ww. dekretu. Na poparcie tego stanowiska organ przywołał szereg znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, opisanych już szczegółowo powyżej.

Po dokonaniu analizy tych dokumentów Sąd podzielił stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powyższy wniosek wynika z powołanych i prawidłowo ocenionych przez organ dokumentów w sposób niebudzący wątpliwości.

Ze wskazanych przyczyn zarzuty podniesione w skardze zostały uznane za niezasadne, a skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).