Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 425/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2012-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: par. 10,11, 46, 54
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Teza: W przypadku, gdy pomiędzy wprowadzonym wadliwie wpisem do rejestru gruntów, a decyzją stwierdzającą nieważność tego wpisu, zaistnieje zdarzenie prawne, którego skutkiem jest wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów, przywrócenie pierwotnego wpisu do ewidencji staje się niedopuszczalne. Dane ewidencyjne, zarejestrowane przed zmianami, tracą aktualność i podlegają archiwizacji.

TEZY

W przypadku, gdy pomiędzy wprowadzonym wadliwie wpisem do rejestru gruntów, a decyzją stwierdzającą nieważność tego wpisu, zaistnieje zdarzenie prawne, którego skutkiem jest wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów, przywrócenie pierwotnego wpisu do ewidencji staje się niedopuszczalne. Dane ewidencyjne, zarejestrowane przed zmianami, tracą aktualność i podlegają archiwizacji.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 września 2012 r. sprawy ze skargi H. F.-E. i H. P. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty H. z dnia [...].10.2011 r. nr [...], 2. stwierdza, że wymienione decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. na rzecz każdego ze skarżących: H. F. - E. i H. P. kwoty po 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.

Decyzją z [...].04.1976r. Naczelnik Gminy w N. powołując się, między innymi, na dekret z 2.02.1955r. o ewidencji gruntów i budynków oraz Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 20.02.1969r. w sprawie ewidencji gruntów, wprowadził z urzędu zmiany w rejestrze ewidencji gruntów wsi L., gmina N. Zmiany te polegały na wpisaniu innego niż dotychczas podmiotu władającego, utworzonymi z pierwotnych, działkami o numerach [...] tj. przypisaniu władania wydzielonymi działkami Urzędowi Gminy N. w miejsce wcześniej wpisanych różnych osób fizycznych. Zmian dokonano na podstawie wykazu zmian gruntowych sporządzonego w 1975r. przez geodetę J. A. Wprowadzając zmiany organ podał, że w trakcie regulowania własności gospodarstw rolnych w trybie ustawy z 26.10.1971r., stwierdzono, ze działki o numerach [...] nie spełniają warunków do wydania aktów własności ziemi zgodnie z w/w ustawą ponieważ nie są użytkowane przez osoby fizyczne, wskazane w ewidencji jako posiadający, lecz są wykorzystywane jako polne drogi dojazdowe, zarządzane przez Urząd Gminy w N. Na potrzeby wprowadzenia zmian do ewidencji, dokonano połączenia pierwotnych działek [...] w jedną o powierzchni 0,198 ha o numerze [...] oraz działek [...] w jedną o powierzchni 0,079 ha oznaczoną numerem [...]. Bezspornym jest, że w roku 1979 dokonano w obrębie ewidencyjnym L., gmina N. scalenia gruntów, które zostało zatwierdzone decyzją Wojewody B. numer [...] z [...].11.1979r.. W ramach scalenia zmieniona została numeracja działek ewidencyjnych a zmiany objęły także działki włączone do dróg dojazdowych decyzją Naczelnika Gminy N. z 1976r. I tak działkę o numerze [...] i działkę [...] włączono do działki [...], działkę o numerze [...] włączono do działki [...], a działka [...] została włączona do działki [...]. Działki o numerach [...] stanowiły drogi dojazdowe do pól. Po scaleniu szerokość działek numer [...] i [...] wyniosła 6 metrów, a działki [...] wyniosła 4 metry.

Decyzja Naczelnika Gminy N. z [...].04.1976r. została wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie nadzoru decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...].10.2005r. Organ nadzoru stwierdził, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem par. 1 Zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 13.05.1960r. w sprawie wprowadzenia do ewidencji gruntów zmian we władaniu gruntami. Zgodnie z tym przepisem zmiany we władaniu gruntami, dokonane po założeniu ewidencji gruntów i budynków, należało wpisywać do ewidencji tylko na podstawie aktów urzędowych, w szczególności aktów notarialnych, orzeczeń sądowych. Faktyczna zmiana władającego gruntem niepotwierdzona żadnym dokumentem nie mogła stanowić podstawy do wprowadzenia w ewidencji gruntów i budynków, zmian w zakresie władającego.

Po w/w decyzji organu nadzoru, Starosta Powiatowy w H. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zmiany zapisów w operacie ewidencji gruntów wsi L., gmina N., polegającej na przywróceniu pierwotnych wpisów do działek "włączonych" do drogi dojazdowej, po ich wydzieleniu z tejże drogi. W tym celu zlecono geodecie wydzielenie pierwotnych działek z pasa dróg. W postępowaniu administracyjnym brał udział między innymi skarżący H. P. spadkobierca A. P., pierwotnie wpisanej w ewidencji jako posiadająca działkę o numerze [...] a jednocześnie kurator spadku po władających K. i J. W. (pierwotnie posiadaczy działki [...]) a także skarżąca H. F. E. – spadkobierczyni L. F., wykazanej pierwotnie jako posiadająca działkę o numerze [...].

W postępowaniu administracyjnym wydawano trzykrotnie decyzje. Pierwsze dwie decyzje Starosty H. wydane [...].11.2006r. i [...].04.2007r. były po rozpatrzeniu odwołań H. P., uchylane przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. decyzjami z dnia [...].01.2007r. i [...].06.2007r a sprawy były przekazywane do ponownego rozpoznania. W okresie od 20.09.2007r. do 6.05.2010r. postępowanie administracyjne pozostawało w fazie zawieszenia z uwagi na zainicjowane przez Nadleśnictwo B. postępowanie nadzwyczajne w celu stwierdzenia nieważności decyzji WINGiK w B. z [...].10.2005r. stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Gminy w N. z [...].04.1976r. Decyzją z [...].03.2010r. Główny Geodeta Kraju orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji WING i K w B. z [...].10.2005r., a Starosta Powiatowy w H. postanowieniem z [...].05.2010r. podjął zawieszone postępowanie.

Po jego zakończeniu Starosta H. wydał [...].10.2011r. trzecią decyzję w sprawie. Decyzja ta w swej treści jest tożsama z wcześniejszymi. Mocą decyzji organ działając na podstawie art. 22 ustawy z 17.05.1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz par. 46 pkt 1 i 2 oraz par. 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, wprowadził z urzędu zmianę w operacie ewidencji gruntów wsi L., gmina N. poprzez przypisanie 10 działek o numerach [...] wydzielonych z działek zapisanych jako drogi o numerach [...], osobom fizycznym wymienionym pierwotnie jako podmioty władające i wskazanym jako takie w decyzji Naczelnika Gminy w N. z 1976r., z tą różnicą, że w stosunku do działki [...] wydzielonej z działki [...] wpisano jako władającą H. F. – E. córkę pierwotnie wpisanej L. F.

Odwołania od tej decyzji wywiedli: Nadleśnictwo B., H. P. i H. F. – E.

Nadleśnictwo B. stwierdziło, że zmiany w operacie ewidencji gruntów odnoszą się do działek powstałych z wydzielenia z jedynej geodezyjnie wyodrębnionej drogi dojazdowej do gruntów nadleśnictwa tj. działek o numerach [...] obrębu ewidencyjnego L., gmina N. Sposób, w jaki działki zostały wydzielone, uniemożliwia dojazd do gruntów pozostających w zarządzie nadleśnictwa.

H. F. – E. zakwestionowała powierzchnię wydzielonej działki o numerze [...] stwierdzając jej zaniżenie z 350 metrów kwadratowych do 280 metrów kwadratowych w stosunku do pierwotnej działki o numerze [...] będącej w posiadaniu matki L. F. Zarzuciła też wytyczenie działki [...] w innym miejscu niż pierwotnie położona a "włączona" do drogi dojazdowej działka o numerze [...].

Skarżący H. P. wniósł o uchylenie decyzji i zobowiązanie starosty do zwrotu zabranych w 1976r. gruntów na "rzekomą" drogę, o powierzchniach zgodnych z powierzchnią odebraną. Dotyczy to zwłaszcza odebranych działek o numerach [...]. Skarżący szczegółowo wskazuje, jakiej długości były odebrane działki i wykazuje różnice w powierzchni "odebranych" gruntów a gruntów wymienionych w decyzji starosty. Skarżący zgłosił zastrzeżenia do pracy geodety wytyczającego działki wydzielane z pasa drogi dojazdowej na potrzeby niniejszego postępowania.. Dodał też, że starosta orzekł o przypisaniu władania gruntami jednej z działek K. P., nieżyjącej od 1996r. zamiast uwzględnić jej spadkobierców tj. skarżącego i G. S. Nie uwzględnił tez testamentu A. i E. P. i darowizny na rzecz A. P., co spowodowało przypisanie władania zamiast prawa własności.

Z akt postępowania odwoławczego wynika też, że skarżąca H. F. – E. wnosiła o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania przed Sądem Rejonowym w B. w sprawie zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po L. F. Postanowienie sądu wydane dnia 13.02.2012r, prawomocne od dnia 6.03.2012r. orzekające o zmianie kręgu spadkobierców L. F. zostało dołączone do akt administracyjnych w dniu 27.03.2012r. tj. w dniu, w którym została wydana decyzja organu II instancji.

Zaskarżoną do sądu trzecią decyzją odwoławczą P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. orzekł o uchyleniu decyzji piewszoinstancyjnej i orzekł w sprawie na nowo poprzez wprowadzenie z urzędu zmian w operacie ewidencji gruntów obrębu L. w sposób przedmiotowo tożsamy, co w decyzji piewszoinstancyjnej, natomiast podmiotowo częściowo odmienny tj. określający jako władających wydzielonymi działkami o numerach [...] spadkobierców osób wpisanych jako podmioty władające pierwotnie, bez konkretyzowania osób spadkobierców. Skonkretyzowano natomiast władanie działkami [...] (przypisując je S. H.), [...] (przypisując je skarżącemu H. P. w ½ i G. S. w ½) i działką [...] (przypisując ją władaniu skarżącej H. F. – E.).

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie wprowadzenia zmian we władaniu działkami położonymi w obrębie ewidencyjnym L., gmina N., było następstwem decyzji WINGiK w B. stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Gminy w N. z [...].04.1976r. Dla realizacji tej decyzji dokonano podziału działek [...] stanowiących drogę dojazdową wydzielając działki odpowiadające włączonym do tejże drogi dojazdowej decyzją uznaną za nieważną. Podziału dokonał uprawniony geodeta B. L. a zatwierdził dwiema decyzjami Wójt Gminy N.: z dnia [...].09.2006r. Nr [...] (w odniesieniu do podziału działek [...]) i z dnia [...].09.2006r. Nr [...] (w odniesieniu do podziału działki [...]). Postanowieniem Wójta Gminy N. z [...].08.2011r. sprostowano powierzchnie działek wykazanych w decyzji Nr [...] dla działki [...] z 0,1698 ha na 0,1704 ha i [...] z 0,0371 ha na 0,0365 ha. Operat techniczny z podziału po jego kontroli został włączony w dniu 11.07.2006r. do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w H. Prawomocne decyzje zatwierdzające projekt podziału działek [...] i wykazy zmian danych ewidencyjnych zawarte w operacie technicznym z podziału tych działek stanowiły podstawę do wprowadzenia z urzędu zmian w ewidencji. Z uwagi na ustalenie, ze część osób pierwotnie wpisanych jako podmioty władające działkami nie żyje, a jednocześnie nie są ustaleni spadkobiercy wszystkich nieżyjących, ujawnienie podmiotów władających niektórymi działkami musiało nastąpić poprzez zapis "spadkobiercy po XY". Organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 51 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi, że w ewidencji założonej na podstawie dekretu z 2.02.1955r. o ewidencji gruntów i budynków, oprócz właściciela, do czasu uregulowania tytułu własności, wykazuje się także osobę władającego. W świetle tego przepisu w ewidencji gruntów i budynków władający wpisywany jest tylko wtedy, gdy właściciel nie jest znany i tylko do czasu jego ustalenia. Wpis władającego winien być dokonany tylko wtedy, gdy władanie jest stanem bezspornym.

Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów odwołania Nadleśnictwa B. organ II instancji wskazał, że kwestię zarzucanego a ewentualnego braku dojazdu do działek będących w zarządzie Lasów Państwowych, rozstrzygnąć może sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Odnośnie zarzutu skarżącej H. F. – E. zaniżenia powierzchni wydzielonej działki [...], organ stwierdził, że powierzchnię obliczono z wykorzystaniem danych archiwalnych, co wskazuje, że określona w decyzji Naczelnika Gminy N. z [...].04.1976r. powierzchnia włączonej do drogi dojazdowej działki [...] musiała być obarczona błędem. Co zaś się tyczy zarzutów skarżącego H. P. zaniżenia powierzchni działek stanowiących odpowiednik dawnych o numerach [...], organ wskazał, że pole powierzchni wydzielanych działek zostało określone w hektarach z dokładnością zapisu do 0,0001 ha (tj. do 1 metra kwadratowego), natomiast w 1976r. w dacie wprowadzania zmian w ewidencji po decyzji Naczelnika Gminy N. z [...].04.1976r. pole powierzchni tych działek było określane z dokładnością 0,01 ha tj. z dokładnością do 100 metrów kwadratowych. Stąd różnica w powierzchni tych działek, a także działek [...] oraz wszystkich innych objętych przedmiotową decyzją.

Na powyższą decyzję ostateczną skargi do sądu wniesione zostały łącznie przez H. F. – E. oraz H. P.

H. F. – E. podtrzymała zarzut błędnego przyjęcia powierzchni działki [...] a nadto zwróciła uwagę na zbagatelizowanie przez organ faktu zmiany stosunków własnościowych gruntów obrębu geodezyjnego L. na skutek przeprowadzonego w 1979r. scalenia i wymiany gruntów. Dodała, ze nigdy nie żądała ustalenia swego władania działką o numerze [...] a jej wydzielenie nazwała absurdalnym tworem. Wskazała, że jest świadoma przysługującego odszkodowania za wydanie w przeszłości decyzji uznanej za nieważną. Analizując powierzchnie wszystkich gruntów należących do matki L. F., skarżąca wykazuje błąd obliczenia powierzchni wydzielonej działki [...]. Podkreśla, ze dane archiwalne, na które powołuje się organ, nie znajdują się w aktach sprawy i nigdy nie były okazywane. Skarżąca wskazuje, że samo starostwo odpowiadając w 2010r. Ministerstwu Rolnictwa i i Rozwoju Wsi, stwierdzało, że brak jest szkiców polowych z założonej w 1960r. dla obrębu L. ewidencji gruntów.

Skarżący H. P. także podtrzymuje zarzut błędnego wyliczenia powierzchni działki [...] (dawniej [...]), będącego następstwem przyjęcia, że jej długość wynosi 121,70 metra zamiast 123,33 metra. Opisuje, jakie działki utracili jego poprzednicy prawni wskutek decyzji Naczelnika Gminy N. z [...].04.1976r. wydzielającej z ich gruntów działki pod rzekomą drogę, która na gruncie nigdy nie istniała. Podaje, że decyzja scaleniową Wojewody B. z [...].11.1979r. zabrano jego krewnym kolejny pas ziemi szerokości 3 metrów pod poszerzenie rzekomej drogi. Sprawa o "unieważnienie" tej decyzji i zwrot – jak określa – "zagrabionej ziemi" toczy się w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w B. Podkreśla, że długość działki [...](w 1976r. określanej jako działka [...]) była w poszczególnych etapach niniejszego postępowania różnie wskazywana przez sam organ: raz jako 124 metry, innym razem jako 123,3 metra a innym jako 121,7 metra. Wskazuje, że obowiązujące w dacie wydawania decyzji Naczelnika Gminy w N., Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 20.02.1969 r. w sprawie ewidencji gruntów, także nakazywało wyliczanie powierzchni działek z dokładnością do 1 metra kwadratowego.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Skargi podlegały uwzględnieniu albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem reguł wprowadzania do ewidencji gruntów i budynków zmian o charakterze podmiotowym i przy pominięciu faktu zmiany stosunków własnościowych względem nieruchomości, stanowiących przedmiot postępowania, zaistniałego po wydaniu decyzji Naczelnika Gminy w N. z [...].11.1976r. uznanej w 2005r. za nieważną.

Istota problemu, zbagatelizowanego przez organy ewidencji gruntów, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie o dopuszczalność przywracania w ewidencji gruntów i budynków, wpisów istniejących wcześniej, bezprawnie zmienionych, których to zmian bezprawność została stwierdzona decyzją wydaną w trybie nadzoru orzekającą o nieważności wprowadzonych zmian do ewidencji. Jest oczywistym, ze stwierdzenie nieważności decyzji ma ten skutek, że decyzja traci moc obowiązującą od dnia jej wydania (skutek prawny z mocą wsteczną). Z obrotu prawnego wyeliminowane zostaje pierwotne rozstrzygnięcie sprawy i w wielu przypadkach sprawa administracyjna pozostaje nadal otwarta do rozstrzygnięcia, wracając do stadium, w jakim była przed dniem wydania decyzji nieważnej. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku sprawa będzie wymagała rozstrzygnięcia na nowo. Sprawy dotyczące wprowadzania zmian do ewidencji gruntów i budynków są właśnie takimi, w których powrót do wpisów wadliwie zmienionych może okazać się niemożliwy.

Ewidencja gruntów i budynków ma charakter wyłącznie rejestrowy, inaczej techniczno – deklaratoryjny. W postępowaniu ewidencyjnym nie tworzy się zmian, ale rejestruje zmiany wywołane zdarzeniami zewnętrznymi. Organy ewidencji rejestrują w niej stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Organy ewidencyjne nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu, budynku czy lokalu. Przez żądanie wprowadzenia zmiany w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. Celem ewidencji gruntów i budynków jest stworzenie jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami (vide: art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają, stosownie do treści przywołanego w podstawie prawnej skarżonej decyzji par. 46 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, wymienionych w par. 10 i 11 tego rozporządzenia. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że aktualizacja danych w ewidencji gruntów i budynków, dotyczy zamieszczenia zmian powstałych już po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych. W trybie aktualizacji danych nie można uwidaczniać zmian nie objętych nowym zdarzeniem prawnym rozumianym jako zdarzenie powstałe po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych. Weryfikacji danych już wprowadzonych do ewidencji w zakresie ich zgodności z treścią dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wpisu do ewidencji czy zgodności treści mapy ewidencyjnej ze stanem faktycznym w terenie, służy postępowanie weryfikacyjne, prowadzone z urzędu, przy czym w odniesieniu do zgodności wpisów z treścią dokumentów źródłowych, co 10 lat, a w odniesieniu do zgodności treści mapy ze stanem faktycznym, co 15 lat (vide: par. 54 rozporządzenia wykonawczego). Z par. 12 rozporządzenia wykonawczego wynika też wprost, ze prawa podmiotowe właścicieli do gruntów objętych ewidencją, a także wynikające z użytkowania wieczystego, zarządu lub trwałego zarządu nieruchomościami, użytkowania gruntów państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych oraz dzierżawy zgłoszonej do ewidencji, podlegają uwidocznieniu wyłącznie na podstawie enumeratywnie przywołanych w tym paragrafie źródeł. Ujawniony w ewidencji stan prawny musi być oparty na odpowiednich dokumentach (prawomocnych orzeczeniach sądowych, ostatecznych decyzjach administracyjnych, czynnościach prawnych dokonanych w formie aktów notarialnych, spisanych umowach i ugodach w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentach posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności). Jak stwierdził WSA w Warszawie w wyroku o sygn. IVSA/Wa 963/10 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), nie można w ewidencji gruntów dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat, po których pojawiły się kolejne tytuły własności. Ewidencja gruntów i budynków odzwierciedla bowiem stan aktualny.

W okolicznościach niniejszej sprawy, organy orzekające zignorowały okoliczność zarejestrowania w ewidencji gruntów obrębu L., gmina N., już po wprowadzeniu w 1976r. zmiany uznanej w 2005r. za wadliwą, zmiany stosunków własnościowych w następstwie dokonanego w 1979r. scalenia i wymiany gruntów obrębu ewidencyjnego L., gmina N. Z akt administracyjnych wynikało, że decyzją Wojewody B. z [...].11.1979r. Nr [...] został zatwierdzony projekt scalenia gruntów położonych we wsi L., gmina N. o powierzchni 644,97 ha. Na znaczenie tego zdarzenia prawnego dla dopuszczalności "przywrócenia" pierwotnych wpisów w ewidencji, zwracał uwagę Główny Geodeta Kraju w uzasadnieniu decyzji z [...].03.2010r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa P. z [...].10.2005r. (k. 170 – 171 akt administracyjnych organu I instancji). W uzasadnieniu tejże decyzji stwierdził wprost, ze decyzja z [...].10.2005r. (stwierdzająca nieważność decyzji Naczelnika Gminy w N. z [...].04.1976r.) nie może stanowić podstawy do dokonywania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, polegającej na przywróceniu stanu sprzed wydania decyzji Naczelnika Gminy N. z [...].04.1976r. albowiem stosunki własnościowe na terenie obrębu ewidencyjnego w skład którego wchodzą działki ewidencyjne objęte decyzją Naczelnika Gminy N. z [...]. 04.1976r zostały uregulowane decyzją Wojewody B. z [...].11.1979r. Nr [...], zatwierdzającą projekt scalenia gruntów położonych na terenie wsi L., gmina N. W nadesłanych na żądanie sądu aktach administracyjnych postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy N. z [...].04.1976r. znajduje się kopia decyzji Wojewody B. z [...].11.1979r. w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów położonych na terenie wsi L., gmina N. (k. 317 – 317 odwrót akt). Z dokumentu tego wynika, ze scalenie zostało przeprowadzone w oparciu o przepisy ustawy z 24.01.1968r. o scalaniu i wymianie gruntów. Przepis zaś art. 5 tejże ustawy pozwalał na wydzielenie z gruntów należących do uczestników scalenia, gruntów pod drogi wiejskie, nie leżące w ciągu dróg państwowych, które po ich wydzieleniu przechodziły na własność państwa bez odszkodowania. Zarząd tymi gruntami, jak wskazywał art. 5 ust. 2 ustawy z 24.01.1968r. o scalaniu i wymianie gruntów, należał do organów prezydiów gromadzkich rad narodowych, chyba że na podstawie innych przepisów przeszedł do właściwości innych organów. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Wojewody P. z dnia [...].10.2005r. orzekającej o stwierdzeniu nieważności decyzji Naczelnika Gminy N. z [...].04.1976r. (k. 370 – 376 akt administracyjnych dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy N. z [...].04.1976r.), wskutek scalenia przeprowadzonego w 1979r. działka o numerze [...] łącznie z działką o numerze [...], stała się działką o numerze [...], działka o numerze [...] stała się działką [...], a działka numer [...] została włączona do działki o numerze [...] (pismo Wojewody P. z [...].07.2012r. skierowane do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, przesłane do wiadomości skarżącej H. F. – E. i dołączone przez nią do akt sądowych (k. 85 – 85 odwrót akt sądowych, wskazuje natomiast, że działka o numerze [...] weszła w skład działki o numerze [...], w 1981r. podzielonej na działki od numeru [...] do [...], gdzie [...] stanowiła drogę). Działki włączone do dróg dojazdowych zostały wykazane w ewidencji gruntów jako stanowiące własność Skarbu Państwa. Z informacji organu nadesłanej w odpowiedzi na żądanie sądu nadesłania pełnych akt postępowania scaleniowego z 1979r., wynika, że decyzja Wojewody B. z [...].11.1979r. Nr [...] zatwierdzająca projekt scaleniu gruntów wsi L., nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia jej nieważności jest dopiero w toku (fakt bezsporny, potwierdzony przedłożonym na rozprawie przez pełnomocnika organu zawiadomieniem organu nadzoru o wszczęciu postępowania).

Przy wynikającym z dokumentów fakcie przejęcia własności dróg dojazdowych przez Skarb Państwa wskutek zatwierdzonego w 1979r. scalenia gruntów i odnotowania tego faktu w operacie ewidencji gruntów obrębu ewidencyjnego L., gmina N., powoływanie się przez organ na przepis art. 51 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne jako pozwalający na ewidencyjne przypisanie władania działkami wyodrębnionymi z dróg dojazdowych, osobom fizycznym – pierwotnym posiadaczom lub ich następcom prawnym, jest oczywiście nietrafne. Przepis ten pozwala bowiem na ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków, założonej na podstawie dekretu z 2.02.1955r. o ewidencji gruntów i budynków, obok właściciela również osoby władającego, tylko do czasu uregulowania tytułu własności, a w tym przypadku stan prawny nieruchomości jest uregulowany. Co prawda w odniesieniu do gruntów państwowych wpis władającego jest dopuszczalny na zasadach ogólnych (art. 20 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne), ale zauważyć należy, że w operacie ewidencji gruntów obrębu geodezyjnego L., gmina N., władanie działkami numer [...], stanowiącymi własność Skarbu Państwa, przypisane było Urzędowi Gminy w N. poprzez skrót "GS" – Urząd Gminy w N." odczytany przez pełnomocnika organu jako "grunty samorządowe" (vide: wypisy z rejestru gruntów dołączone do akt administracyjnych o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w N. z [...].04.1976r, k. 41 i 43 tych akt). Zaewidencjonowanie w rejestrze gruntów pierwotnych posiadaczy jest równoznaczne z uwikłaniem się organu ewidencji gruntów, pełniącego funkcje wyłącznie rejestrowe, w kwestie sporne a organy ewidencji gruntów nie mogą przecież samodzielnie rozstrzygać uprawnień wnioskodawców do gruntu.

Mimo wyraźnego zwrócenia uwagi organom ewidencyjnym I i II instancji na konieczność uwzględnienia odnotowanej w operacie rejestrowym, zmiany stosunków własnościowych na gruncie, organy te orzekały tak, jakby w okresie od 1976r. do dziś, nie zostały zaewidencjonowane w operacie żadne zmiany podmiotowe w odniesieniu do spornych gruntów. Na absurdalizm geodezyjnego wyodrębniania dziś odpowiednika działki [...], będącej pierwotnie w posiadaniu L. F., trafnie zwraca w skardze uwagę jej następczyni prawna L. F. – E., podkreślająca świadomość otwarcia dla niej wyłącznie drogi do dochodzenia odszkodowania z tytułu wadliwie wydanej decyzji. Co prawda skarżący H. P. błędnie upatruje w przywróceniu pierwotnych wpisów do ewidencji gruntów, odzyskania w naturze działek poprzedników prawnych, włączonych do drogi dojazdowej decyzją z 1976r, ale rolą organów ewidencji było wyjaśnienie stronom postępowania istoty postępowania ewidencyjnego. Tymczasem organy te nie tylko nie wyjaśniły stronom istoty swoich działań, ale bezpodstawnie zaczęły postępowanie ewidencyjne traktować jako postępowanie o zwrot "odebranych" decyzją Naczelnika Gminy w N. z [...].04.1976r. gruntów, włączonych pod drogi dojazdowe.

Reasumując stwierdzić należy, że w przypadku, gdy pomiędzy wprowadzonym wadliwie wpisem do rejestru gruntów, a decyzją stwierdzającą nieważność tego wpisu, zaistnieje zdarzenie prawne, którego skutkiem jest wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów, przewrócenie pierwotnego wpisu do ewidencji staje się niedopuszczalne. Dane ewidencyjne, zarejestrowane przed zmianami, tracą aktualność i podlegają archiwizacji.

Dostrzegając z opisanych wyżej przyczyn niemożność uznania zaskarżonej decyzji za akt zgodny z prawem, sąd orzekł o jej uchyleniu (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.). Konsekwencją uwzględnienia skarg stała się konieczność zamieszczenia w wyroku stwierdzenia o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się orzeczenia (art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżących poniesionych przez nich kosztów postępowania sądowego (art. 200 w związku z art. 210 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Zarzuty skarżących odnoszące się do nieprawidłowej powierzchni wydzielonych działek, stanowiących odpowiedniki pierwotnych, włączonych do dróg dojazdowych wadliwą decyzją Naczelnika Gminy w N., stają się bezprzedmiotowe wobec stwierdzenia przez sąd niedopuszczalności, co do zasady, przywrócenia w ewidencji pierwotnych wpisów. Na marginesie zauważyć należy, że przy ewentualnym dochodzeniu odszkodowania, kwestia obecnej wielkości powierzchni i granic działek włączonych do dróg dojazdowych, nie powinna mieć znaczenia.-