Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 887/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 158 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 99
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 60, art. 65 pkt 1-3
journal: Dz.U. 1982 nr 16 poz. 124
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze.
Teza: Zaskarżona uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej stwierdzająca, że uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej zostały wydane z naruszeniem prawa, podjęta została w wyniku wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku. Wyrokiem tym uchylone zostały uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej oraz Okręgowej Rady Adwokackiej nie uwzględniające wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności uchwał ORA odmawiających skarżącemu wpisu na listę adwokatów. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyraził ocenę prawną, w myśl której skarżone uchwały wywołały nieodwracalne skutki prawne i dlatego nie należałoby stwierdzać ich nieważności, a co najwyżej zastosować przepis art. 158 par. 2 Kpa. ograniczając się do stwierdzenia wydania skarżonych uchwał z naruszeniem prawa. Stosownie do art. 30 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonego aktu ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ organ, który wydał ten akt był związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu.

Wyłączenie związania oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci wskazań co do dalszego postępowania, wyrażoną w orzeczeniu sądowym, może nastąpić tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w drodze rewizji nadzwyczajnej, a obecnie skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie nastąpiła w stosunku do stanu z dnia wydania wyroku zmiana stanu faktycznego lub zmiana przepisów prawnych. Orzeczenie NSA nie zostało też wzruszone w drodze rewizji nadzwyczajnej dopuszczalnej pod rządami obowiązującej wówczas ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W tym stanie rzeczy, zaskarżona uchwała podjęta została przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zgodnie z prawem i w poszanowaniu przepisu art. 30 ustawy o NSA.

Należy również stwierdzić, że zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Nie może więc znaleźć uznania żądanie skarżącego stwierdzenia przez Sąd nieważności przedmiotowych uchwał Okręgowej Rady Adwokackiej.

TEZY

Zaskarżona uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej stwierdzająca, że uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej zostały wydane z naruszeniem prawa, podjęta została w wyniku wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku. Wyrokiem tym uchylone zostały uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej oraz Okręgowej Rady Adwokackiej nie uwzględniające wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności uchwał ORA odmawiających skarżącemu wpisu na listę adwokatów. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyraził ocenę prawną, w myśl której skarżone uchwały wywołały nieodwracalne skutki prawne i dlatego nie należałoby stwierdzać ich nieważności, a co najwyżej zastosować przepis art. 158 par. 2 Kpa. ograniczając się do stwierdzenia wydania skarżonych uchwał z naruszeniem prawa. Stosownie do art. 30 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonego aktu ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ organ, który wydał ten akt był związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu.

Wyłączenie związania oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci wskazań co do dalszego postępowania, wyrażoną w orzeczeniu sądowym, może nastąpić tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w drodze rewizji nadzwyczajnej, a obecnie skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie nastąpiła w stosunku do stanu z dnia wydania wyroku zmiana stanu faktycznego lub zmiana przepisów prawnych. Orzeczenie NSA nie zostało też wzruszone w drodze rewizji nadzwyczajnej dopuszczalnej pod rządami obowiązującej wówczas ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W tym stanie rzeczy, zaskarżona uchwała podjęta została przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zgodnie z prawem i w poszanowaniu przepisu art. 30 ustawy o NSA.

Należy również stwierdzić, że zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Nie może więc znaleźć uznania żądanie skarżącego stwierdzenia przez Sąd nieważności przedmiotowych uchwał Okręgowej Rady Adwokackiej.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: Magdalena Wieczorek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2004 r. sprawy ze skargi A. K. na z dnia [...] lipca 2001 r. w przedmiocie stwierdzenia podjęcia uchwał przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] o odmowie wpisu na listę aplikantów adwokackich z naruszeniem prawa oddala skargę


UZASADNIENIE

W skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2001r., A. K. domagał się stwierdzenia nieważności uchwał Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 1992r., z dnia [...] sierpnia 1993r. oraz z dnia [...] lipca 1995r. odmawiających skarżącemu wpisu na listę aplikantów adwokackich. Żądał również stwierdzenia nieważności uchwał Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2001r., [...] czerwca 2000r. oraz z dnia [...] stycznia 2000r., stwierdzenia, iż na Naczelnej Radzie Adwokackiej ciąży z urzędu obowiązek stwierdzenia nieważności przywołanych wyżej uchwał Okręgowej Rady Adwokackiej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. i art. 60 ustawy Prawo o adwokaturze. Skarżący domagał się orzeczenia o odszkodowaniu na podstawie art. 160 Kpa.za wydanie nieważnych uchwał ORA w [...]. Pismem z dnia [...] lipca 2004r. skarżący zmodyfikował żądania skargi w ten sposób, że domagał się stwierdzenia, iż spełnia on wymagania ustawowe do wpisu na listę aplikantów adwokackich określone w art. 65 pkt 1 – 3 ustawy Prawo o adwokaturze, stwierdzenia nieważności uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2001r., stwierdzenia nieważności uchwał Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]: z dnia [...] lipca 1993r., z dnia [...] sierpnia 1993r. i z dnia [...] lipca 1995r. Skarżący wnioskował o orzeczenie, iż Naczelna Rada Adwokacka winna była w związku z treścią orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego analogicznych sprawach dotyczących uchwał organów samorządu radców prawnych, wszcząć niezwłocznie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanych uchwał ORA w [...].

Skarżący – A. K. wnioskiem z dnia [...] grudnia 1999r. zwrócił się do Naczelnej Rady Adwokackiej o stwierdzenie nieważności uchwał Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 1992r., z dnia [...] sierpnia 1993r. i z dnia [...] lipca 1995r. odmawiających mu wpisu na listę aplikantów adwokackich, przyznanie mu odszkodowania, którego wysokość zgodził się ograniczyć do kwoty wszystkich opłat i kosztów aplikacji uiszczanych przez aplikanta w okresie trwania aplikacji w przypadku wpisania na listę aplikantów. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] stycznia 2000r. wniosek pozostawiło bez uwzględnienia. W wyniku złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu i ponowne rozpatrzenie sprawy, NRA nie znalazła podstaw do zmiany swojej uchwały i wniosek ponownie pozostawiła uchwałą z dnia [...] czerwca 2000r. bez uwzględnienia. W uzasadnieniu stwierdzono, że zasady postępowania kwalifikacyjnego dla kandydatów na aplikację adwokacką uchwalane są każdorazowo przez Okręgową Radę Adwokacką i nie można kwestionować praw tego organu w tym zakresie. Uchwalone zasady postępowania kwalifikacyjnego, składającego się z dwóch etapów, znane były wszystkim uczestnikom postępowania, a od uchwał ORA nie uwzględniających wniosku o wpis na listę aplikantów przysługiwało odwołanie do Prezydium NRA i następnie do Ministra Sprawiedliwości. Skarżący nie skorzystał z żadnej z tych możliwości. Podjęte przez ORA w [...] uchwały były, zdaniem NRA, zgodne z prawem i wniosek skarżącego o stwierdzenie ich nieważności nie znalazł uzasadnienia.

W wyniku złożonej, na powyższą uchwałę NRA, przez A. K. skargi do NSA, wyrokiem z dnia 24 stycznia 2001r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2000r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że kwestionowane uchwały ORA w [...] z lat 1992 – 1995 dotyczące odmowy wpisu na listę aplikantów adwokackich z powodu niezakwalifikowania się w postępowaniu konkursowym dotknięte były wadami nieważności z art. 156 §1 pkt 2 Kpa. Sąd rozważając wszystkie przesłanki z art. 156 § 2 i art. 158 § 2 Kpa. odnoszących się do nieodwracalności skutków prawnych jakie wywołały kwestionowane przez skarżącego uchwały ORA odmawiające wpisu na listę aplikantów adwokackich ocenił, iż uchwały te wywołały nieodwracalne skutki prawne i wobec tego nie należałoby stwierdzać ich nieważności, a jedynie ograniczyć się do stwierdzenia wydania ich z naruszeniem prawa.

W wyniku złożonego przez skarżącego wniosku o wykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2001r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na posiedzeniu w dniu [...] listopada 2001r. stwierdziło, że uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 1992r., z dnia [...] sierpnia 1993r. i z dnia [...] lipca 1995r. wydane zostały z naruszeniem prawa. Skarga na tę uchwałę jest przedmiotem rozpoznania przez Sąd w niniejszej sprawie. Naczelna Rada Adwokacka nie dostrzegając możliwości zmiany swojej decyzji wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.w.u.u. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sadu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych rozstrzygnięć.

Rozpoznając sprawę na podstawie wskazanych przepisów i powołanych kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2001r. stwierdzająca, że uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 1992r. z dnia [...] sierpnia 1993r. i z dnia [...] lipca 1995r. zostały wydane z naruszeniem prawa, podjęta została w wyniku wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny dnia 24 stycznia 2001r. wyroku ( sygn. akt II SA 1876/00 ). Wyrokiem tym uchylona została uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej oraz poprzedzająca ją uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2000r. nie uwzględniające wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności uchwał ORA w [...] z dnia [...] lipca 1992r. z dnia [...] sierpnia 1993r. i z dnia [...] lipca 1995r. odmawiających mu wpisu na listę adwokatów. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyraził ocenę prawną, w myśl której skarżone uchwały wywołały nieodwracalne skutki prawne i dlatego nie należałoby stwierdzać ich nieważności, a co najwyżej zastosować przepis art. 158 § 2 Kpa. ograniczając się do stwierdzenia wydania skarżonych uchwał z naruszeniem prawa. Stosownie do art. 30 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonego aktu ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zmianami ) organ, który wydał ten akt był związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu. Jak wynika z bogatego orzecznictwa NSA, wyłączenie związania oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci wskazań co do dalszego postępowania, wyrażoną w orzeczeniu sądowym, może nastąpić tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w drodze rewizji nadzwyczajnej, a obecnie skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie nastąpiła w stosunku do stanu z dnia wydania wyroku zmiana stanu faktycznego lub zmiana przepisów prawnych. Orzeczenie NSA nie zostało też wzruszone w drodze rewizji nadzwyczajnej dopuszczalnej pod rządami obowiązującej wówczas ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W tym stanie rzeczy, zaskarżona uchwała podjęta została przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zgodnie z prawem i w poszanowaniu przepisu art. 30 ustawy o NSA. Skarżący, w kierowanej do Sądu skardze, domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały, nie formułuje żadnych zarzutów do skarżonego aktu, poprzestając jedynie na stwierdzeniu, że zaskarżona uchwała nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego, a odwołuje się jedynie do wyroku NSA z dnia 24 stycznia 2001r. i do związania organu samorządu zawodowego tym orzeczeniem. Dalsze argumenty skargi to polemika z prawomocnym orzeczeniem NSA oraz z praktyką tego Sądu, która zdaniem skarżącego, uniemożliwia realizację podstawowych praw i wolności konstytucyjnych, które to rozważania nie mogą być przedmiotem oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie. Należy również stwierdzić, że zgodnie z art. 99 ustawy p.w.u.u., ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004r. z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Nie może więc znaleźć uznania żądanie skarżącego stwierdzenia przez Sąd nieważności uchwał Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 1992r., z dnia [...] sierpnia 1993r. i z dnia [...] lipca 1995r. ponieważ w tej sprawie wypowiedział się już NSA w cytowanym wyroku z dnia 24 stycznia 2001r.

Pozostałe żądania skargi określone w pkt 2 i pkt 5 pisma skarżącego z dnia [...] lipca 2004r. nie mieszczą się w możliwościach działania Sądu określonych przez obowiązujące przepisy.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji.