Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1265/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie NSA Izabella Kulig - Maciszewska Anna Lech (spr.) Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B[...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1153/05 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1153/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny sprawy: Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego rozkazem personalnym wydanym w dniu [...] zwolnił M. B. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] i przeniósł go do rezerwy, wskazując, że oficer po przeniesieniu do rezerwy kadrowej na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), nie został wyznaczony na stanowisko służbowe w okresie pozostawania w tejże rezerwie.

W odwołaniu z dnia 31 marca 2005 r. złożonym do Ministra Obrony Narodowej, M. B. wskazał, że organ naruszył art. 78 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż w jego sytuacji zwolnienie powinno nastąpić dopiero wówczas, gdyby odmówił pełnienia służby na innym równorzędnym lub wyższym stanowisku.

Decyzją z dnia [...] Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny z dnia [...] i powołał się na restrukturyzację Sił Zbrojnych i konieczność zwalniania ze służby zawodowej wielu żołnierzy, w tym nieposiadających praw do zaopatrzenia emerytalnego, a z drugiej strony legitymujących się wysokimi kwalifikacjami zawodowymi. Skarżący zaś posiada wysługę lat gwarantującą mu otrzymanie świadczeń emerytalnych, a jego kwalifikacje i posiadany stopień wojskowy uniemożliwiają przedstawienie mu odpowiedniej oferty służby wojskowej.

Na decyzję Ministra Obrony Narodowej, M. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozkazu personalnego Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.

W trakcie rozprawy przed Sądem, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, wskazał bowiem, że organem zwalniającym go ze służby powinien być Minister Obrony Narodowej.

Wyrokiem z dnia 12 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. B., uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Sąd wskazał na treść art. 115 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), stanowiący, że Minister Obrony Narodowej wydaje decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia go na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej tylko w odniesieniu do żołnierzy, o których mowa w art. 44 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Dotyczy to zatem żołnierzy posiadających stanowiska służbowe o stopniach etatowych pułkownika (komandora) i generała (admirała) oraz na które minister wyznacza na podstawie przepisów odrębnych ustaw, a także na stanowiska wymienione w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Sąd podkreślił, że stosownie do art. 115 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (wbrew stanowisku skarżącego) posiadał kompetencje do zwolnienia go ze służby wskutek niewyznaczenia go na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej.

Wskazano także, że zgodnie z art. 169 powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, sprawy wszczęte lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem 1 lipca 2004 r., prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych.

W rozpoznawanej sprawie skarżący pozostawał w rezerwie kadrowej do dnia 1 lipca 2004 r., a organ administracyjny nie wszczął z urzędu w jego sprawie żadnego postępowania administracyjnego.

Za błędne w ocenie Sądu uznać należy stanowisko skarżącego, że organ powinien przewidzieć dla niego nowe stanowisko służbowe i wyznaczyć go na to stanowisko w okresie trzech lat pozostawania w rezerwie kadrowej. Zgodnie bowiem z art. 20 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który był podstawą materialnoprawną przeniesienia skarżącego do rezerwy kadrowej, oficer pełniący zawodową służbę wojskową, który łącznie spełnia określone w tym przepisie warunki może być przeniesiony do rezerwy kadrowej, jeżeli właściwy organ wojskowy przewiduje wyznaczenie go na odpowiednie stanowisko służbowe w okresie nie dłuższym niż trzy lata. Łączny czas pozostawania w rezerwie kadrowej w okresie pełnienia zawodowej służby wojskowej nie może być dłuższy niż 5 lat.

Analizując ten przepis, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że można jedynie na jego podstawie stwierdzić, iż podstawą przeniesienia do rezerwy kadrowej jest między innymi przewidywanie, a nie obowiązek wyznaczenia żołnierza zawodowego na odpowiednie stanowisko służbowe. A skoro tak, to postępowanie o zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej może być prowadzone tylko na podstawie powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a nie na podstawie powołanej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Dlatego w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowanie przepis art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że według art. 45 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierza zawodowego, między innymi pozostającego w rezerwie kadrowej zwalnia się z zawodowej służby wojskowej, gdy odmówi pełnienia służby na innym równorzędnym lub wyższym stanowisku. Jednak podkreślić należy, że ta podstawa prawna zwolnienia ze służby dotyczy tylko tych żołnierzy, którzy zostali wyznaczeni do pełnienia służby w rezerwie kadrowej na podstawie przepisów tejże ustawy, a nie - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Ponadto Sąd stwierdził, że, zgodnie z treścią art. 174 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierz taki przeniesiony do rezerwy kadrowej na podstawie powołanej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, pozostaje nadal w tej rezerwie, nie dłużej jednak niż do końca okresu, na jaki został do niej przeniesiony.

W przedmiotowej sprawie, rozkaz przeniesienia wydany przez Ministra Obrony Narodowej z dnia [...], nie określał czasu na jaki skarżący miał być przeniesiony, jednak wskazując art. 20 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stwierdzić należy, że okres ten wynosi trzy lata, który w przedmiotowej sprawie upłynął po dniu [...] i w tej sytuacji organ, na podstawie art. 174 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, był zobligowany do zwolnienia skarżącego ze służby w dniu [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący dla organu administracji publicznej.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył pełnomocnik skarżącego, adwokat M. G., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku w całości, polegającą na uchyleniu decyzji Ministra Obrony Narodowej oraz poprzedzającego ją rozkazu personalnego Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.

Na podstawie art. 174 pkt 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga kasacyjna zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 174 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że okres wskazany w tym przepisie nie jest okresem 5-letnim wynikającym z art. 20 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a tym samym, że istnieją podstawy prawne dla wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby żołnierza przeniesionego do rezerwy kadrowej przed upływem terminu 5 -letniego wskazanego w tej ostatniej normie oraz nie uznając, że właściwym terminem, z upływem którego może nastąpić zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej jest termin 5-letni,

2) naruszenie prawa materialnego w postaci § 22 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie trybu wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe i zwalniania z tych stanowisk (Dz. U. z 2004 r. Nr 108, poz. 1144 ze zm.) poprzez błędną jego wykładnię polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że organem właściwym do wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby wojskowej żołnierza przeniesionego do rezerwy kadrowej jest Szef Sztabu Generalnego, podczas, gdy z przepisu tego wynika, że organem tym jest Minister Obrony Narodowej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w świetle art. 174 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przeniesienie do rezerwy kadrowej powinno następować na określony czas. W braku takiego wskazania, zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej powinno odbywać się w oparciu o normy ustawowe. Terminem wskazanym w normie (art. 20 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych), jest termin pięcioletni. Skoro więc decyzję o przeniesieniu do rezerwy kadrowej wydano w dniu [...], to upływ tego terminu, w ocenie skarżącego, nastąpi z dniem [...].

W związku z powyższym skarżący uważa, że jego zwolnienie ze służby nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego

W ocenie strony skarżącej brak zdefiniowania i wskazania czasu, na jaki następuje przeniesienie do rezerwy jest błędem organu, którego konsekwencje nie mogą obciążać żołnierza, zgodnie z zasadą in dubio pro reo, to jest zakazem dokonywania interpretacji prawa na niekorzyść jednostki.

W ocenie pełnomocnika strony skarżącej, gdyby przyjąć, iż o właściwości organu w zakresie przeniesienia do rezerwy kadrowej (a co za tym idzie o zwolnieniu ze służby wojskowej) należy rozstrzygać w oparciu o nowy stan prawny, a nie przepisy obowiązujące w chwili, gdy wydano decyzję o przeniesieniu do rezerwy kadrowej, to także obowiązujące przepisy przesądzają o właściwości Ministra Obrony, a nie Szefa Sztabu (§ 21 ust. 1 i 2 w związku z § 22 ust. 3 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie trybu wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe i zwalniania z tych stanowisk w związku z art. 20 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych).

Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł Minister Obrony Narodowej reprezentowany przez radcę prawnego P. K., wnosząc o jej oddalenie.

W uzasadnieniu podniesiono przedstawione wcześniej argumenty oraz zarzucono skardze kasacyjnej pogwałcenie przyjętych zasad wykładni przepisów prawa poprzez poszukiwania rozwiązania dla potwierdzenia swoich argumentów w zasadzie In dubio pro reo, dotyczącej procedury karnej i niemającej charakteru uniwersalnego.

Zwrócono też uwagę na fakt, że przeniesienie skarżącego do rezerwy kadrowej w sytuacji, gdy była możliwość zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej w związku z likwidacją zajmowanego stanowiska służbowego było działaniem na korzyść żołnierza, pozwalającym na osiągnięcie dłuższej wysługi emerytalnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Skarżący M. B. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi błędną wykładnię art. 174 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 powołanej wyżej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez błędną jego wykładnię polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że istnieją podstawy prawne do wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby żołnierza przeniesionego do rezerwy kadrowej przed upływem 5-letniego terminu pozostawania w tej rezerwie, co wynikało z art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Zarzut ten nie jest trafny. Powołana wyżej ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. w art. 20 ust. 2 posługiwała się dwoma terminami związanymi z przeniesieniem żołnierza zawodowego do rezerwy kadrowej, to jest terminem 3-letnim i terminem 5-letnim.

W myśl art. 20 ust. 2 tej ustawy oficer pełniący zawodową służbę wojskową jako służbę stałą, który spełniał łącznie warunki określone w tym przepisie mógł być przeniesiony do rezerwy kadrowej, jeżeli właściwy organ wojskowy przewidywał wyznaczenie oficera na odpowiednie stanowisko służbowe w okresie nie dłuższym niż 3 lata. Łączny czas pozostawania w rezerwie kadrowej w okresie pełnienia zawodowej służby wojskowej nie mógł być dłuższy niż 5 lat.

Oznacza to, że termin 5-letni odnosi się do całego okresu pełnienia służby wojskowej, w czasie której oficer mógł być kilkakrotnie przenoszony do rezerwy kadrowej, lecz łącznie okres pozostawania w tej rezerwie nie mógł przekraczać 5 lat.

Natomiast jednorazowo oficer mógł być przeniesiony do rezerwy kadrowej tylko na okres nie dłuższy niż 3 lata.

W niniejszej sprawie M. B. przeniesiony został do rezerwy kadrowej na podstawie decyzji z dnia [...] nr [...] Ministra Obrony z dniem [...] do rezerwy kadrowej Komendanta Garnizonu [...].

Zgodnie z treścią przepisu art. 174 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych żołnierz zawodowy przeniesiony na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych do rezerwy kadrowej - pozostaje nadal w tej rezerwie, nie dłużej jednak niż do końca okresu, na jaki został do niej przeniesiony. Wprawdzie wspomniana wyżej decyzja z dnia [...] nr [...] nie wskazuje okresu, na jaki oficer został przeniesiony do rezerwy kadrowej, lecz mając na uwadze, że decyzja ta oparta została między innymi o przepis art. 20 powołanej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to przyjąć należy, że oficer nie mógł pozostawać w rezerwie kadrowej dłużej niż 3 lata.

Stwierdzić zatem należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył prawa uznając, że po upływie 3-letniego okresu pozostawania w rezerwie kadrowej zaistniała podstawa do zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej.

Nie jest też trafny drugi zarzut skargi kasacyjnej, że organem właściwym do wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby wojskowej żołnierza zawodowego przeniesionego do rezerwy kadrowej jest Minister Obrony Narodowej, a nie Szef Sztabu Generalnego, co wynika zdaniem skarżącego z przepisu § 22 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie trybu wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe i zwalniania z tych stanowisk (Dz. U. Nr 108, poz. 1144 ze zm.).

W dacie wydania przez Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego rozkazu personalnego z dnia [...] o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej obowiązywała już ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 50, poz. 483).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie więc ocenił, że w niniejszej sprawie będzie miał zastosowanie art. 115 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 111 pkt 4, 6, 7, 9 lit. a, pkt 10 i 16 oraz art. 112 zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje decyzją:

1) Ministra Obrony Narodowej - w odniesieniu do żołnierzy zawodowych, o których mowa w art. 44 ust. 1 pkt 1,

2) Szafa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego - w odniesieniu do pozostałych żołnierzy zawodowych.

Natomiast przepis art. 44 ust. 1 pkt 1 odnosi się do żołnierzy zawodowych wyznaczanych na stanowiska służbowe o stopniach etatowych pułkownika (komandora) i generałów (admirałów) oraz wyznaczanych na stanowiska służbowe na podstawie przepisów odrębnych ustaw, a także na stanowiska wymienione w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, to jest w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie trybu wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe i zwalniana z tych stanowisk (Dz. U. Nr 108, poz. 1144 ze zm.).

Do skarżącego majora M. B. nie mają zastosowania te przepisy, gdyż na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, przed przeniesieniem do rezerwy kadrowej, nie posiadał stopnia etatowego wymienionego w tych przepisach.

Przepis art. 174 powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stanowiący podstawę zwolnienia M. B., a odnoszący się do żołnierzy zawodowych przeniesionych do rezerwy kadrowej pod rządami poprzedniej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. nie ustanowił innej właściwości organów wojskowych w sprawach zwalniania żołnierzy zawodowych z zasadniczej służby wojskowej niż ustanowioną w art. 115 ustawy z dnia 11 września 2003 r.

W tym stanie rzeczy należy uznać, że organem właściwym w pierwszej instancji do zwolnienia M. B. z zasadniczej służby wojskowej był Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z mocy art. 115 ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, co zasadnie ustalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.