Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 935/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1  par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 3  par. 1, art. 134  par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 128, art. 129, art. 135, art. 140
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2022 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Krakowie sprawy ze skargi H. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 6 maja 2022 r. sygn. akt SKO.NP/4115/162/2022 w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 maja 2022 r. znak: SKO.NP/4115/162/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111; dalej: u.ś.r.) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia 21 marca 2022 r. znak: GOPS.ŚP.5231.1.2022 w przedmiocie odmowy przyznania H. F. (dalej: skarżąca), prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem M. T., legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia 10 stycznia 2022 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, na stałe. Z treści orzeczenia wynika, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast ustalony stopień tej niepełnosprawności datuje się od 8 grudnia 2021 r. Przyczyną niepełnosprawności ojca skarżącej są, zgodnie z treścią orzeczenia, choroby oznaczone symbolem 10-N, co oznacza choroby neurologiczne, w tym m.in. naczyniopochodny udar mózgu, guzy centralnego układu nerwowego, pourazowa cerebrastenia i encefalopatia, choroby rdzenia kręgowego i inne.

Organ pierwszej instancji zaznaczył, że Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Dlatego w odniesieniu do opiekunów osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później (niż w granicach wskazanych w art. 17 ust. 1b), oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Następnie wskazano, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca mieszka razem z mężem i ojcem i prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe. Skarżąca oświadczyła, że nie podejmuje zatrudnienia ani żadnej pracy zarobkowej, gdyż musi sprawować opiekę nad niepełnosprawnym ojcem w sposób ciągły i długoterminowy. Mąż skarżącej pracuje w delegacji przyjeżdża do domu tylko na weekendy. Rodzina posiada gospodarstwo rolne, którego nie użytkuje, nie wykonuje w nim żadnej pracy i nie osiągają z tego tytułu żadnego dochodu. Skarżąca nie jest ubezpieczona w KRUS.

Ojciec skarżącej jest osobą w podeszłym wieku (ma 95 lat). Leczy się u lekarza rodzinnego, kardiologa, diabetologa, cierpi na chorobę Alzheimera, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, ma problemy z pamięcią, zapomina się. Nie pamięta i nie jest wstanie samodzielnie podejmować decyzji, nie rozpoznaje osób bliskich. Nie jest w stanie samodzielnie wykonywać takich czynności, jak mycie czy ubieranie. Porusza się bardzo powoli, zapomina o jedzeniu. Skarżąca musi codziennie rano w południe i wieczorem przygotowywać i podawać mu posiłki. Również codziennie musi go ubrać, rozebrać, umyć, uczesać. Cztery razy dziennie zmienia mu wkładki urologiczne, wstaje do niego w nocy. W każdy dzień rano w południe i wieczorem podaje mu leki, które ojciec musi systematycznie przyjmować. Skarżąca codziennie robi zakupy, sprząta dba o higienę osobistą ojca, pierze rzeczy osobiste i pościel. Zamawia również wizyty lekarskie lub zawozi ojca do lekarza.

W dalszej kolejności organ pierwszej instancji wskazał, że skarżąca pracowała zawodowo od 1 września 1991 r. do 31 sierpnia 2021 r. i stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę przez oświadczenie pracodawcy z zachowaniem okresu wypowiedzenia, zgodnie z art. 42 § 1 Kodeksu pracy.

Organ stwierdził, że bezspornym i wynikającym ze świadectwa pracy jest to, że rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem. Skarżąca nie zrezygnowała z pracy aby opiekować się niepełnosprawnym ojcem, tylko została zwolniona przez pracodawcę. Rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło za wypowiedzeniem, z inicjatywy pracodawcy. Skarżąca od 1 września 2021 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim do 16 lutego 2022 r. i z tego tytułu uzyskała dochód w miesiącu grudniu 2021 r. formie zasiłku chorobowego w kwocie 1200,00 zł.

W oświadczeniu z dnia 21 stycznia 2022 r. skarżąca podała, że nie pracuje w gospodarstwie rolnym od 15 kwietnia 2014 r. W celu potwierdzenia powyższych twierdzeń, organ wystąpił z wnioskiem do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o udzielenie informacji, czy skarżąca korzystała lub korzysta z dopłat bezpośrednich do produkcji rolnej. W odpowiedzi Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformowała, że skarżąca w latach 2014-2017 ubiegała się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ostatni wniosek złożyła w 2017 roku.

Następnie organ wskazał, że skarżąca ma dwóch braci. Rodzeństwo nie opiekuje się ojcem ze względu na pracę zawodową za granicą. W tym kontekście organ podkreślił, że obowiązek opieki wynika wprost z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i ma wymiar prawny i moralny. Obowiązek alimentacyjny może bowiem polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych, albo na dostarczaniu w naturze określonej ilości produktów potrzebnych do życia, bądź też na osobistych staraniach.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego, organ I instancji stwierdził, że w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Z przedłożonego przez skarżącą świadectwa pracy wynika, że rezygnacja z zatrudnienia nie była związana z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, a wynikała z rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę. Dodatkowo, jak oświadczyła skarżąca podczas wywiadu środowiskowego, od 1 września 2021 r. do 16 lutego 2022 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, a więc nie mogła podjąć zatrudnienia, jak również będąc osobą ubezpieczoną pobiera świadczenia chorobowe z ZUS. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła w dniu 21 stycznia 2022 r., będąc niezdolna do pracy w związku z pobieraniem zasiłku chorobowego z ZUS.

Zdaniem organu, skoro zgodnie z przepisami zasiłek chorobowy związany jest poprzez system ubezpieczeń społecznych z zatrudnieniem i wykonywaniem innej pracy zarobkowej, to w sytuacji pobierania tego zasiłku, nie można uznać, że skarżąca może nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem prawo do zasiłku chorobowego nabywa się w sytuacji niezdolności do pracy, a świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie zdolnej do pracy, która takiej pracy nie może podjąć lub z niej rezygnuje z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, o czym stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r. Powyższe unormowania świadczą o tym, że prawo do zasiłku chorobowego przysługuje osobie niezdolnej do pracy, a świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie zdolnej do pracy, która nie może tej pracy podjąć, albo musi z niej zrezygnować. Ze względu na wykluczające się wzajemnie przesłanki - zdolności/niezdolności do pracy - nie można przyjąć, aby jednocześnie posiadać prawo do zasiłku chorobowego i prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Biorąc pod uwagę całość zgromadzonego materiału dowodowego, Wójt Gminy D. stwierdził, że w sprawie nie jest spełniony jeden z warunków przyznana świadczenia pielęgnacyjnego, tj. rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż z chwilą złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca była osobą niezdolną do pracy, przebywała na zwolnieniu lekarskim i z tego tytułu pobierał świadczenia chorobowe z ZUS.

Ponadto organ stwierdził, że czynności wykonywane przez skarżącą nie odbiegają od przyjętej w stosunkach rodzinnych pomocy świadczonej przez dzieci swoim rodzicom na starość. Pomoc ta obejmuje bowiem podawanie posiłków, kupowanie i podawanie leków, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, pomoc w ubieraniu się, robienie zakupów, sprzątanie pokoju ojca, pranie, prasowanie, w razie potrzeby zawożenie do lekarza.

Podsumowując, organ stwierdził, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej nie przysługuje, o czym orzekł w decyzji z dnia 21 marca 2022 r.

Odwołanie od decyzji wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. i nieuwzględnienie okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie prawa do przedmiotowego świadczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uznało wniesione odwołanie za bezzasadne i w opisanej na wstępie decyzji z dnia 6 maja 2022 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Na wstępie Kolegium zacytowało treść art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r. i wskazało, że organ pomocowy nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13. Ale pomimo dokonania przez organ pomocy społecznej błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., Kolegium doszło do przekonania, że kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z pracy lub niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad ojcem.

Organ zaznaczył, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

Ze stanu faktycznego przedmiotowej sprawy wynika, że ostatnie zatrudnienie skarżącej ustało w dniu 31 sierpnia 2021 r. Zestawiając ten fakt z załączonym do akt sprawy orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia 10 stycznia 2022 r. uznającym ojca skarżącej za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, Kolegium wskazało, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez skarżącą w dacie 31 sierpnia 2021 r., poprzez rozwiązanie umowy o pracę przez oświadczenie pracodawcy z zachowaniem okresu wypowiedzenia, jak i niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą, nie miało związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Dodatkowo organ wskazał, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła dopiero w dniu 21 stycznia 2022 r.

Następnie Kolegium zwróciło uwagę, że istotnym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest wskazanie zakresu wykonywanych przez opiekuna czynności pielęgnacyjno-opiekuńczych w odniesieniu do stanu zdrowia podopiecznego. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że czynności opiekuńcze, jakie wykonuje skarżąca względem niepełnosprawnego ojca to m.in. czynności higieniczne, ubieranie, przygotowywanie i podawanie posiłków, wymiana wkładek urologicznych. Nadto skarżąca podaje ojcu leki, robi zakupy, wykonuje czynności porządkowe (pierze, zmienia pościel), organizuje wizyty lekarskie lub zawozi go do lekarza.

W ocenie Kolegium pomoc w większości czynnościach deklarowanych przez skarżącą (np. sprzątanie, pranie, gotowanie, robienie zakupów, umawianie wizyt lekarskich) należy do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie musi być sprawowana w sposób ciągły. Wykonywanie takich czynności jak pomoc w ubraniu i poranna higiena, czy też przygotowanie posiłków (śniadania, obiadu), są czynnościami, które mogą być wykonane w godzinach porannych, przed pójściem do pracy. Wiele osób wykonuje takie czynności, chociażby rodzice w stosunku do małoletnich dzieci przed zaprowadzeniem ich do żłobka czy przedszkola i nie uniemożliwia im to podejmowania zatrudnienia.

Kolegium zwróciło także uwagę, że oprócz skarżącej zobowiązani do alimentacji są jeszcze dwaj bracia skarżącej. Jak ustalono, obaj przebywają za granicą i nie mają możliwości sprawowania osobistej opieki nad ojcem. Organ zaznaczył, że realizacja obowiązku alimentacyjnego nie musi polegać na osobistych staraniach, lecz może polegać na finansowaniu usług opiekuńczych, stosowanie do indywidualnych możliwości.

Podsumowując, Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki, a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą. Ponadto ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że zakres czynności, jakie wykonuje skarżąca w ramach opieki nad niepełnosprawnym ojcem, nie jest tego rodzaju, aby uniemożliwiał podjęcie zatrudnienia. Dopełnieniem powyższego jest ewentualny udział w opiece pozostałych osób w rodzinie zobowiązanych do alimentacji.

Mając na uwadze przedstawione powyżej argumenty, Kolegium uznało odmowę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za zasadną.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, oraz art. 6 k.p.a.

W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi i instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organów obu instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wbrew stanowisku skarżącej, została w niniejszej sprawie uwzględnione przez obgany obu instancji.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, skarżąca nie spełnia skarżąca nie spełnia warunku sprawowania stałej opieki, oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organy prawidłowo ustaliły, że z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby ojciec skarżącej wymagał stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia.

Jak wynika z akt sprawy, ojciec skarżącej posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia 10 stycznia 2022 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, na stałe. Z treści orzeczenia wynika, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast ustalony stopień tej niepełnosprawności datuje się od 8 grudnia 2021 r. Przyczyną niepełnosprawności ojca skarżącej są, zgodnie z treścią orzeczenia, choroby oznaczone symbolem 10-N, co oznacza choroby neurologiczne.

Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że od 17 lutego 2022 r. nie podejmuje ona stałego zatrudnienia i nie pobiera zasiłku chorobowego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca w ramach opieki nad ojcem musi codziennie rano, w południe i wieczorem przygotowywać i podawać mu posiłki. Również codziennie musi go ubrać, rozebrać, umyć, uczesać. Cztery razy dziennie zmienia mu wkładki urologiczne, wstaje do niego w nocy. W każdy dzień rano, w południe i wieczorem podaje mu leki, które ojciec musi systematycznie przyjmować. Skarżąca codziennie robi zakupy, sprząta dba o higienę osobistą ojca, pierze rzeczy osobiste i pościel. Zamawia również wizyty lekarskie lub zawozi ojca do lekarza.

W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie nie wynika, aby ojciec skarżącej był osobą leżącą, niemogącą się poruszać czy też wymagającą szczególnej pielęgnacji. Skarżąca natomiast nie przedłożyła żadnej dokumentacji medycznej potwierdzającej stan zdrowia ojca, poza orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, w którym ten stan zdrowia nie został precyzyjnie przedstawiony.

Zdaniem Sądu zakres opieki, nie wymusza na skarżącej rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Podkreślić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, iż ojciec skarżącej, nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej. Czynności skarżącej związane z opieką nad ojcem, ograniczają się zaś do pomocy w czynnościach takich jak pomoc w ubieraniu, myciu, czesaniu, przygotowanie posiłków, podawanie leków, zmianie wkładek urologicznych 4 razy dziennie. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Sąd wskazuje, że systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji".

System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad ojcem a niepodejmowaniem przez nią pracy, nie istnieje związek przyczynowy.

Ponadto, stosownie do stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie np. w wyroku z dnia 26 kwietnia 2021 roku, sygn. III SA/Kr 1065/20, z dnia 28 stycznia 2022 r. sygn. III SA/Kr 1386/21 i III SA/Kr 1418/21, z dnia 25 lutego 2022 r. sygn. III SA/Kr 1480/21, z dnia 29 marca 2022 r., sygn. III SA/Kr 1601/21, z dnia 3 czerwca 2022 r. sygn. III SA/Kr 372/22, z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. III SA/Kr 39/22, z dnia 13 września 2022 r., sygn. III SA/Kr 409/22 czy z dnia 14 października 2022 r., sygn. III SA/Kr 731/22 (opubl. w CBOSA), w których Sąd wskazał, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad wymagającym opieki. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, również realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób tj. finansując pomoc w opiece nad nią. Zgodnie bowiem z art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stosownie do treści art. 129 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża, co należy podkreślić, w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Natomiast zgodnie z art. 135 § 1 k.r.o., zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Z kolei stosownie do § 2 tego przepisu, wykonanie obowiązku alimentacyjnego wobec osoby niepełnosprawnej, może, ale nie musi, polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych, polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania uprawnionego. Zgodnie zaś z art. 140 § 1 k.r.o., osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania, będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w tej samej kolejności, byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić. Okoliczności te mają znaczenie dla oceny czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. W niniejszej sprawie skarżąca ma braci i nie wykazała aby nie byli oni w stanie realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec ojca poprzez sprawowanie osobistej opieki lub finansowanie pomocy w opiece nad ojcem, ani też, aby skarżąca nie była w stanie uzyskać od braci, zwrotu przypadającej na nich części świadczeń alimentacyjnych, w sytuacji gdyby istotnie spełniła je wobec ojca w części obciążającej braci, stosownie do treści art. 140 § 1 k.r.o. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, ponieważ to na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomoc Państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym m.in. współdziałanie wszystkich dzieci w opiece, ew. zatrudnienie opiekuna, czy skorzystanie z usług opiekuńczych), a mimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki, wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, jej stanu zdrowia) – istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia jego podjęcie (zob. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 października 2022 r., sygn. III SA/Kr 699/22 czy z dnia 12 września 2022 r., sygn. III SA/Kr 335/22, opubl. w CBOSA).

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, w całości odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.