Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1918/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Elżbieta Lenart Protokolant ref. staż. Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi V. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]września 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania W. K., decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o odmowie przyznania W. K. zasiłku okresowego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Prezydent Miasta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. orzekł o odmowie przyznania W. K. zasiłku okresowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że podaniem z dnia [...] lutego 2016 r. W. K. zwróciła się z prośbą o przyznanie zasiłku stałego, okresowego i celowego. W dniu [...] marca 2016 r. dostarczyła orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (z dnia [...] marca 2015 r., nr [...]), do dnia [...] marca 2016 r. W. K. jest zatrudniona od dnia [...] września 2014 r. na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony w ﬁrmie [...] z wynagrodzeniem [...] zł plus premie. W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że W. K. prowadzi wspólne gospodarstwo z chorą córką K. K. Od dnia [...] lutego 2016 r. nie pobiera zasiłku chorobowego, obecnie toczy się postępowanie w sądzie w tej sprawie. Ma zasądzone alimenty na dzieci w wysokości [...] zł. Od 2009 r. jest w sądowej separacji z mężem, który z [...] dzieci mieszka w [...]. Wedle informacji z ZUS jest objęta ubezpieczeniem społecznym. W dniu [...] marca 2016 r. wpłynęło do Ośrodka oświadczenie rodziców, że w 1997 r. przekazali W. K. działkę na budowę domu, w którym mieszka wraz z dziećmi i mężem. Właściciel lokalu wynajmowanego przez W. K. oświadczył, że nie mieszka ona pod wskazanym adresem, tylko jest tam zameldowana, a w lokalu pokój wynajmował jej syn. Mąż w wywiadzie środowiskowym potwierdził, że żona często odwiedza dzieci w [...]. Organ uznał, że miejscem zamieszkania W. K. jest dom w [...] wraz z rodziną, a nie miejsce zameldowania na terenie [...]. Świadczy o tym także nieodbieranie korespondencji kierowanej pod ten adres, leczenie córki w [...]. Nawet podanie o pomoc zostało nadane w [...]. Zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku o pomoc powinien być Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], a nie w [...].

Od powyższej decyzji W. K. wniosła odwołanie. W uzasadnieniu podniosła, że podanie w urzędzie pocztowym złożyła w styczniu, na dowód czego przesyła awizo. To, że posiada umowę o pracę, nie znaczy, że posiada środki na utrzymanie siebie i córki. ZUS bezprawnie ją wyrejestrował i obecnie toczy się sprawa w Sądzie. Uważa, że za dochód można uznać tylko takie składniki, które powodują przysporzenie majątkowe, natomiast pożyczki nie są dochodem. Nigdzie nie jest napisane, że musi się leczyć w [...], ponieważ zgodnie z przepisami NFZ można się leczyć na terenie całego kraju. To, że otrzymała działkę w 1997 r. od rodziców nie oznacza, że jest jej właścicielem. Jeżeli chodzi o mieszkanie to opłaca czynsz za wynajem, a rzadko tam przebywa, bo to wynika z charakteru jej pracy. W [...] uczęszcza do szkoły, gdzie podnosi swoje kwaliﬁkacje zawodowe. Wskazała, że wystąpiła o pomoc w Gminie na terenie której mieszka.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o odmowie przyznania W. K. zasiłku okresowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" zasiłek okresowy przysługuje, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie, której dochód w rodzinie, jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 514 zł (§ 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryﬁkowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. z 2015 r. poz. 1058). Zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania.

Z akt sprawy wynika, że W. K., w lutym 2016 r. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku. W marcu 2016 r. uzupełniła dokumentację o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], z ustaloną datą ważności orzeczenia do dnia [...] marca 2016 r.). Z akt sprawy wynika bezspornie, że W. K. nie jest osoba bezrobotną, jest bowiem zatrudniona na podstawie umowy o pracę od dnia [...] września 2014 r. z wynagrodzeniem [...] zł brutto, co potwierdza umowa o pracę z dnia [...] września 2014 r., a także zaświadczenie ZUS z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], z którego wynika, że W. K. podlega ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu od dnia [...] września 2014 r. Fakt nieodprowadzania składek od umowy o pracę nie ma przy tym znaczenia. Należności te podlegają bowiem ściągnięciu w trybie przepisów o egzekucji. Dopiero rozwiązanie umowy o pracę może stanowić podstawę do uznania braku dochodu z tego tytułu. Wedle art. 2 ust. 1 pkt 43 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 645 ze zm.), do którego odsyła art. 6 pkt 11 ustawy zatrudnienie oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą. Rozwiązanie umowy o pracę następuje zawsze pisemnie. W. K. nie przedstawiła dowodu na fakt rozwiązania umowy o pracę zawartą z firmą [...]. W styczniu 2016 r. tj. w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku W. K. uzyskała także dochód w łącznej wysokości [...] zł. Wbrew twierdzeniu strony wszelkie pożyczki wlicza się do dochodu na gruncie ustawy, ponieważ w art. 8 ust. 3 pkt 1-7 odliczenia od dochodu zostały enumeratywnie wymienione w tym przepisie.

Analizując akta sprawy, w tym w szczególności dokumentację oraz oświadczenia męża W. K., jej rodziców i osób postronnych, jak właściciela mieszkania wynajmowanego przez odwołującą, sąsiadów lokalu przy ul. [...] w [...] a także samej zainteresowanej (oświadczenie zawarte w odwołaniu, że z uwagi na charakter pracy rzadko przebywa w [...]), organ odwoławczy wskazał, że dane przekazywane pracownikowi socjalnemu są niedokładne, niepełne i nierzetelne. Natomiast jeżeli ktoś chce korzystać z pomocy publicznej, a taką jest pomoc społeczna, jego postępowanie musi być transparentne. Ewentualny beneﬁcjent pomocy społecznej ma obowiązek ścisłej współpracy z pracownikiem socjalnym w celu dokładnego rozpoznania swojej sytuacji, uświadomienia sobie własnych możliwości i zasobów, a dopiero wówczas, gdy szczegółowe postępowanie wykaże, że nie jest sam w stanie zapewnić sobie podstawowych środków do życia wkraczać może pomoc społeczna. Taki jest bowiem cel pomocy społecznej. W przeciwnym razie może dochodzić do marnotrawienia środków publicznych.

Reasumując SKO w [...] stwierdziło, że organ zasadnie odmówił przyznania W. K. zasiłku okresowego. Wyjaśnił także szczegółowo w uzasadnieniu motywy i podstawę wydania decyzji.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r., nr [...] W. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu podniosła, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego w kwestii ustalenia daty złożenia przesyłki, ponieważ według polskiego prawa za datę dostarczenia przesyłki przyjmuje się datę przybicia stempla pocztowego w placówce Poczty Polskiej. Jeżeli chodzi o kwestię zamieszkiwania skarżąca wskazała, że jeździ po terenie całego kraju, a zatem nie można ustalać miejsca zamieszkania według miejsca nadania listu. Podała, że niejednokrotnie wysyła listy bądź składa dokumenty do ZUS na terenie całego kraju. Odnośnie wynajmowanego od stycznia 2016 r. mieszkania W. K. podała, że mieszkała bezpłatnie u E. P. Nie jest też prawdą, że mieszka z mężem M. K. przy ul. [...]. Wskazała, że często odwiedza dzieci, ale nie mieszka z mężem od 2009 r., tj. od daty wniesienia o separację, ponieważ konflikty z mężem źle wpływały na dzieci. Co do nieodebrania listu skarżąca wskazała, że w tym czasie przebywała w [...] z dzieckiem J. K., u którego było podejrzenie [...]. Skarżąca uważa, że otrzymaną pożyczkę winno się traktować jako dochód utracony, ponieważ skarżąca więcej nie pożyczyła pieniędzy, a suma pożyczki nie przekroczyła pięciokrotności jej dochodu. Skarżąca dodała, że na wszelkie pytania pracownika socjalnego odpowiadała, dostarczyła wszelkie wymagane dokumenty, a więc nie można zarzucać jej braku współpracy. Wskazała, że od [...] października 2015 r. ZUS nie wypłacił skarżącej żadnych świadczeń, pozostaje więc bez dochodu, a zatem należy się jej pomoc ze środków pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podało, że w treści decyzji wyjaśniło stronie podstawę prawną i motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Sąd zauważa, że powodem odmowy przyznania przez Prezydenta Miasta [...] W. K. zasiłku okresowego było to, że ostatnia niezdolność do pracy skarżącej przypadała na okres od dnia [...] grudnia 2015 r. do dnia [...] lutego 2016 r., a tym samym nie zachodziła przesłanka długotrwałej choroby, gdyż z informacji ZUS wynika, że skarżąca nie kontynuuje zwolnienia lekarskiego. W. K. nie jest też bezrobotna, gdyż jest zatrudniona na umowę o pracę na czas nieokreślony. Z kolei organ odwoławczy wskazał, że W. K. nie jest osobą bezrobotną, ponieważ od dnia [...] września 2014 r. jest zatrudniona na umowę o pracę z wynagrodzeniem [...] zł brutto i podlega ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu z tego tytułu i nie przedstawiła pisemnego dowodu wskazującego na rozwiązanie umowy o pracę. SKO w [...] wskazało także, że w styczniu 2016 r. (miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku) uzyskała dochód w łącznej wysokości [...] zł. Poza tym Kolegium wskazało, że biorąc pod uwagę dokumentację z akt sprawy, oświadczenia męża W. K., jej rodziców, osób postronnych, właściciela wynajmowanego mieszkania, sąsiadów lokalu przy ul. [...] i strony wynika, że skarżąca podaje pracownikowi socjalnemu niedokładne, niepełne i nierzetelne dane, natomiast beneficjent świadczeń jest zobowiązany do ścisłej współpracy z pracownikiem socjalnym, w celu dokładnego rozpoznania jego sytuacji materialnej, jego zasobów i możliwości.

Zdaniem Sądu, przedstawiona w uzasadnieniach obu decyzji argumentacja nie mogła powodować wydania w sprawie decyzji odmownych.

Poza sporem jest to – na co słusznie zwrócił uwagę Prezydent Miasta[...] - że samo przyznanie zasiłku okresowego nie zależy od tzw. uznania administracyjnego, to świadczenie ma charakter obligatoryjny po spełnieniu przesłanek ustawowych. Jeżeli są spełnione przesłanki do przyznania tego świadczenia wynikające z art. 38 ust. 1 ustawy oraz nie stoją temu na przeszkodzie okoliczności wynikające z ogólnych zasad pomocy społecznej wskazane w art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy i okoliczności wynikające z przepisów art. 11 i art. 12 ustawy, to zasiłek tego rodzaju należy się wnioskodawcy w wysokości wynikającej z przepisów art. 38 ust. 2-4 ustawy. Uznanie administracyjne przy orzekaniu o przyznaniu tego typu zasiłku dotyczy natomiast ustalenia okresu jego przyznania. W przypadku ubiegania się o zasiłek okresowy z powołaniem się tylko na ostateczne orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności mające charakter czasowy, okres przyznania tego świadczenia nie może wykraczać poza okres wskazany przez orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Zdaniem Sądu, - co do zasady - sam fakt pozostawania przez osobę ubiegającą się o zasiłek okresowy w stosunku pracy (zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony) nie stanowi przesłanki wykluczającej przyznanie zasiłku okresowego. Taka przeszkoda do przyznania świadczenia nie wynika z przepisów art. 38 ustawy normujących instytucję zasiłku okresowego oraz innych przepisów ustawy, czy też innych ustaw. Istotne znaczenie może mieć natomiast fakt pobierania wynagrodzenia za pracę, w sytuacji ubiegania się o zasiłek okresowy. Z przepisu art. 38 ust. 2 ustawy wynika, że wysokość zasiłku okresowego w przypadku rodziny (tak jak w niniejszej sprawie, skoro W. K. zamieszkuje w [...] i prowadzi gospodarstwo domowe z córką K. K. – Rodzinny Wywiad Środowiskowy) ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny ([...] zł), a dochodem tej rodziny. Przepis ten zatem zakłada, że osoba wnioskująca o zasiłek okresowy ma możliwość ubiegania się o to świadczenie, gdy rodzina osiąga dochód. W przypadku gdyby uzyskiwane faktycznie dochody rodziny wnioskodawcy były wyższe od kwoty kryterium dochodowego ([...] zł), oczywistym jest, że zasiłek okresowy nie mógłby być przyznany.

Wobec tego argumenty organów obu instancji, dotyczące pozostawania przez skarżącą w stosunku pracy nie mogły, same w sobie, świadczyć o odmowie przyznania zasiłku okresowego. Uszło uwadze organów, że w przepisie art. 38 ust. 2 ustawy chodzi o dochód rzeczywiście uzyskany. Tymczasem z Rodzinnego Wywiadu Środowiskowego oraz odwołań od decyzji w sprawie zasiłku okresowego i celowego wynika, że W. K. nie świadczyła pracy już przed datą złożenia wniosku o zasiłek okresowy, tj. przed dniem [...] lutego 2016 r. (data otrzymania przez organ pisma z dnia [...] stycznia 2016 r.). Skarżąca podała w odwołaniach i Rodzinnym Wywiadzie Środowiskowym, że od [...] grudnia 2015 r. do [...] października 2016 r. opiekowała się córką K., zaś od [...] grudnia 2015 r. do dnia [...] lutego 2016 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim (L-4), jednak zwolnień lekarskich brak w aktach sprawy. Organy nie wyjaśniły tych okoliczności i nie ustaliły w jakim okresie W. K. faktycznie nie świadczyła pracy i nie pobierała wynagrodzenia za pracę. Podnoszone przez organ odwoławczy samo pozostawanie skarżącej w stosunku pracy i związane z tym podleganie ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu nie mogły zatem świadczyć o odmowie przyznania zasiłku okresowego.

Poza tym z przedłożonej dokumentacji ZUS wynika, że W. K. odmówiono w formie decyzji prawa do zasiłku chorobowego m. in. za okres od [...] grudnia 2015 r. do [...] lutego 2016 r. i zasiłku opiekuńczego m.in. za okres od [...] grudnia 2015 r. do [...] grudnia 2015 r. (pismo z dnia [...] marca 2016 r.). Ze stanowiska ZUS wynika, że skarżąca aktualnie nie pobiera zasiłków, renty i emerytury (pisma z dnia [...] marca 2016 r. i [...] marca 2016 r.). Z pisma MOPS w [...] z dnia [...] marca 2016 r. wynika, że W. K. obecnie nie korzysta z żadnej formy pomocy w Ośrodku, a ostatnie zasiłki pobrała w 2014 r. Także z wniosku skarżącej z dnia [...] stycznia 2016 r. wynika, że powodem wystąpienia o zasiłek okresowy była okoliczność niewypłacenia przez ZUS świadczeń. Z tego wynika, że skarżąca w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek okresowy i w dacie jego złożenia nie otrzymywała świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a także nie korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej wypłacanych na terenie [...].

Jeżeli chodzi o kwestię ustalenia przez organ pomocy społecznej braku wystąpienia przesłanki długotrwałej choroby Sąd zwraca uwagę, że wbrew temu co stwierdził Prezydent Miasta [...] z zawartych w pismach ZUS informacji nie wynika w jakim okresie W. K. była rzeczywiście chora. Z pism ZUS wynika natomiast, za jaki okres odmówiono skarżącej zasiłku chorobowego i że od decyzji ZUS wniosła odwołanie, a sprawa sądowa jest w toku, co było powodem tej odmowy oraz że skarżąca nie pobiera świadczeń z ZUS. W aktach sprawy brak zaświadczeń lekarskich o stanie zdrowia skarżącej. Błędne były zatem ustalenia organu I instancji w zakresie nieistnienia u skarżącej długotrwałej choroby.

Uszło natomiast uwadze Prezydenta Miasta [...], że W. K. wykazała, iż w okresie do dnia [...] marca 2016 r. miała status osoby niepełnosprawnej w stopniu [...], a zatem spełniała do tego czasu przesłankę udzielenia pomocy w formie zasiłku okresowego, o której mowa w przepisie art. 38 ust. 1 w zw. z art. 7 pkt 5 ustawy. Ta przesłanka została spełniona, jeżeli chodzi o możliwość przyznania świadczenia na miesiące luty i marzec 2016 r., co wynika z art. 106 ust. 3 ustawy ([...] lutego 2016 r. pracownik socjalny otrzymał m.in. egzemplarz orzeczenia nr [...]).

Jeżeli natomiast chodzi o kwestię tzw. kryterium dochodowego, Sąd zauważa, że w oświadczeniu z dnia [...] lutego 2016 r. (k-54 akt) i skardze W. K. stwierdziła, że utraciła dochód z renty z tytułu niezdolności do pracy w styczniu 2016 r., ponieważ ostatnią rentę pobrała w grudniu 2015 r. W oświadczeniu z dnia [...] lutego 2016 r. wskazała, że w styczniu 2016 r. utrzymywała się z renty za grudzień 2015 r. W tym oświadczeniu oraz Rodzinnym Wywiadzie Środowiskowym wskazała również, że w grudniu 2015 r. pożyczyła od znajomej [...] zł na opłacenie lokalu mieszkalnego za luty. Tej istotnej dla sprawy kwestii nie wyjaśniły organy obu instancji. To zaś, czy skarżąca dochód z tytułu renty i pożyczki utraciła w styczniu 2016 r. jest istotne z tego powodu, że decyduje o tym, z którego miesiąca dochód należy przyjąć w niniejszej sprawie – z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, czy z miesiąca w którym wniosek został złożony (art. 8 ust. 3 ustawy). Organy winny zatem precyzyjnie ustalić jakie dochody skarżąca uzyskała w styczniu 2016 r. i lutym 2016 r. Za dochód utracony (gdyby taks sytuacja w niniejszej sprawie wystąpiła) należałoby uznać taki, który istniał w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, a nie istnieje w miesiącu, w którym wniosek został złożony.

Poza tym z akt sprawy wynika, że skarżąca w formie darowizny otrzymała od rodziców w 1997 r. działkę. Z kolei z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., sygn. akt [...] wynika, że M. K. posiada udział ½ we własności nieruchomości rolnej o pow. [...] ha. Organy nie wyjaśniły, gdzie znajduje się ta nieruchomość (działka) i czy drugim współwłaścicielem nieruchomości jest W.K. Ustalenie tych okoliczności może mieć istotne znaczenie dla sprawy w kontekście ustalenia dochodu z 1 ha przeliczeniowego, o którym mowa w przepisie art. 8 ust. 9 ustawy.

Jednocześnie należy wskazać, że w oświadczeniu z dnia [...] lutego 2016 r. (k.54 akt) W. K. wskazała, że wyraża zgodę na skopiowanie dokumentów ze świadczeń rodzinnych. Kwestia pobierania przez skarżącą świadczeń rodzinnych, zwłaszcza z tytułu opieki nad córką K. nie została w niniejszej sprawie wyjaśniona. Zagadnienie to może mieć znaczenie dla sprawy, ponieważ dochodem branym pod uwagę przy ustalaniu tzw. kryterium dochodowego jest także dochód ze świadczeń rodzinnych, który nie ma charakteru jednorazowego, co wynika z treści art. 8 ust. 4 ustawy.

Poczynione zatem ustalenia w kwestii uzyskiwania przez skarżącą w styczniu 2016 r. dochodu w wysokości [...] zł były przedwczesne. Poza tym nawet gdyby przyjąć, że kwota ta ma znaczenie dla ustalenia przesłanki tzw. kryterium dochodowego, to organy błędnie ustaliły, że skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe. Skoro skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z córką, to miesięczny dochód rodziny wynosiłby [...] zł, a więc nie przekraczałby kwoty kryterium dochodowego wynoszącego w takim przypadku [...] zł (art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy).

Odnosząc się natomiast do stanowiska SKO w [...] w kwestii obowiązku współdziałania strony z pracownikiem socjalnym celem ustalenia sytuacji osobistej strony Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie nie można zarzucić W. K. braku współpracy z pracownikiem socjalnym. Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła do akt sprawy szereg dokumentów (m.in. zaświadczenia ZUS, umowę o pracę, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, umowę najmu), złożyła przed organem oświadczenia, uczestniczyła w sporządzeniu Rodzinnego Wywiadu Środowiskowego. Sąd zwraca uwagę, że to organ pomocy społecznej jest gospodarzem postępowania o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej. Wobec tego to pracownik socjalny winien m.in. przy udziale strony ustalić precyzyjnie okoliczności istotne dla sprawy, ponieważ ma wiedzę i doświadczenie w sprawach o przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej. To pracownik socjalny winien zadać stronie precyzyjne pytania odnoszące się do okoliczności dotyczących sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy i jej rodziny na potrzeby wyjaśnienia i oceny ogólnych przesłanek udzielania pomocy społecznej (np. znajdowania się w trudnej sytuacji życiowej, możliwości przezwyciężenia przez stronę tej sytuacji przy zastosowaniu własnych uprawnień, zasobów, spełnienia tzw. kryterium dochodowego), przeszkód w uzyskaniu tej pomocy (np. marnotrawienia własnych zasobów finansowych, wystąpienia sytuacji dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu, a sytuacją majątkową osoby lub rodziny) i szczególnych przesłanek odnoszących się do konkretnego świadczenia (np. w przypadku zasiłku okresowego – wystąpienia długotrwałej choroby, niepełnosprawności, możliwości nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego). W przypadku, gdy zgromadzone w sprawie oświadczenia są niejednoznaczne organ ma możliwość zastosowania instrumentów prawnych zawartych w ogólnej procedurze administracyjnej (art. 14 ustawy), w szczególności może wezwać osoby (stronę, świadków) do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście lub na piśmie (art. 50 § 1, art. 52 Kpa), rozważyć przeprowadzenie rozprawy, jeżeli jest to konieczne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków (art. 89 § 2 Kpa).

Sąd nie podzielił stanowiska W. K. zaprezentowanego w skardze, że w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie zasiłku okresowego został złożony w styczniu 2016 r., tj. w dacie wniesienia go za pośrednictwem poczty. Sąd zauważa, że ustawa np. w przepisach art. 8 ust. 3 i art. 106 ust. 3 odwołuje się do pojęcia "złożenia wniosku" nie definiując go. Trzeba mieć jednak na uwadze to, że zgodnie z przepisem art. 14 ustawy do postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej mają zastosowanie przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa). Z przepisów Kpa wynika zaś, że zdarzenie w postaci "złożenia pisma", odróżnia się od zdarzenia w postaci "nadania pisma" (art. 57 § 5 Kpa). Z kolei oba te zdarzenia zawierają się w szerszym pojęciu "wniesienia podania" użytym w przepisie art. 63 § 1 Kpa. Mając na uwadze to, że zgodnie z przepisem art. 61 § 3 Kpa datą wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie (wniosek) strony jest data doręczenia organowi administracji publicznej żądania (podania), należało przyjąć, że złożenie wniosku w sprawach z zakresu pomocy społecznej ma miejsce w dniu jego faktycznego otrzymania przez organ. Rację ma skarżąca, że zgodnie z przepisem art. 57 § 5 pkt 2 Kpa termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Uszło jednak uwadze skarżącej, że ten przepis należy interpretować w kontekście całej treści przepisu art. 57 Kpa. Przepis art. 57 Kpa odwołuje się natomiast do terminów procesowych obejmujących pewien okres czasu, oznaczonych w określonych jednostkach czasu (dniach, tygodniach, miesiącach). Przepis art. 57 § 5 pkt 2 Kpa pełni zatem rolę gwarancyjną dla strony w tym sensie, że umożliwia jej zachowanie wymaganego przez przepisy prawa terminu do wniesienia środka prawnego (np. wniosku), czy środka zaskarżenia (np. odwołania), jeżeli niezachowanie tego terminu może mieć negatywne następstwa dla osoby składającej podanie. Terminy do wnoszenia podań określane są poprzez wskazanie określonego okresu czasu np. 7 dni, 14 dni, 1 miesiąc. Zdaniem Sądu, przepis art. 57 § 5 pkt 2 Kpa nie ma zastosowania do określenia daty "złożenia wniosku", o którym mowa w przepisach art. 8 ust. 3 i art. 106 ust. 3 ustawy. Wskazane przepisy ustawy odwołują się do innego rozumienia instytucji "terminu". W przepisach art. 8 ust. 3 i art. 106 ust. 3 wskazany jest termin określany za pomocą konkretnego zdarzenia, a nie okresu czasu, czy konkretnej daty kalendarzowej. Takim zdarzeniem jest "złożenie wniosku". Termin tego typu jest tzw. terminem początkowym. Nadejście tego terminu (wystąpienie zdarzenia w postaci złożenia wniosku) powoduje bowiem określone skutki prawne dla strony (sytuuje w czasie wysokość dochodu w kontekście tzw. kryterium dochodowego, określa początkową chwilę przyznania i wypłaty świadczenia).

Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącej, że – co do zasady - dochodu uzyskanego z tytułu pożyczki udzielonej przez osobę trzecią nie można wliczyć do dochodu, który ma znaczenie przy ustalaniu przesłanki tzw. kryterium dochodowego. Z przepisu art. 8 ust. 3 ustawy wynika, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z kolei z art. 8 ust. 4 wynika, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Z art. 8 ustawy nie wynika zatem, że kwotę udzielonej pożyczki pomija się przy ustalaniu dochodu na potrzeby świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zarówno Prezydent Miasta [...], jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydali w niniejszej sprawie decyzje z naruszeniem przepisów: 1) art. 38 poprzez uznanie za przeszkody do przyznania zasiłku okresowego: formalnego pozostawania skarżącej w stosunku pracy, objęcia obowiązkiem podlegania ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu; 2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy poprzez: przedwczesne ustalenie, jaki miesiąc miał znaczenie dla ustalenia dochodu rodziny skarżącej na potrzeby przesłanki tzw. kryterium dochodowego, niewyjaśnienie uzyskiwania dochodu z 1 ha przeliczeniowego i ze świadczeń z zasiłków rodzinnych, przedwczesne ustalenie dochodu w kwocie [...] zł w styczniu 2016 r. jako miarodajnego dla ustalenia dochodu rodziny na potrzeby tzw. kryterium dochodowego, niewyjaśnienie okresu nieświadczenia przez skarżącą pracy i nieotrzymywania wynagrodzenia za pracę, błędne ustalenie, że skarżąca nie współdziałała z organem pomocy społecznej . Zdaniem Sądu, naruszenia te w zakresie pkt 1) miały wpływ na wynik sprawy, natomiast w zakresie pkt 2) mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezydent Miasta [...] weźmie pod uwagę zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną. Organ wyjaśni podnoszone w uzasadnieniu niniejszego wyroku okoliczności i w zależności od poczynionych ustaleń podejmie w sprawie dalsze czynności lub wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa. Organ będzie miał na uwadze także to, iż w przypadku przekroczenia przez rodzinę skarżącej tzw. kryterium dochodowego możliwe jest rozpatrzenie jej wniosku o zasiłek okresowy w oparciu o przepis art. 41 ustawy, jeżeli skarżąca wyrazi na to zgodę.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.