Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1862/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-08-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.) Asesor WSA Teresa Randak Protokolant Olga Stiefiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi C. H. (H.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych o d d a l a s k a r g ę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 162 § 1 i art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2001 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925) – w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA/Ka 1257-1258/03 po rozpatrzeniu wniosku pani C. H. z dnia [...] 2004 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie określenia wysokości zaległości z tytułu podatku od środków transportowych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Uzasadniając postanowienie organ drugiej instancji przytoczył treść art. 162 § 1-3 Ordynacji podatkowej, a następnie stwierdził, iż aby organ podatkowy mógł przywrócić termin muszą zostać spełnione łącznie trzy warunki: uprawdopodobnienie braku winy

w uchybieniu terminowi, złożenie w zakreślonym 7-dniowym terminie wniosku o jego przywrócenie oraz dopełnienie w ustawowo wyznaczonym terminie czynności, dla której był określony termin, któremu uchybiono. Osoba uchybiająca terminowi musi zatem uprawdopodobnić, iż mimo swojej staranności nie mogła, z uwagi na niezależną od niej przeszkodę, dokonać w terminie danej czynności.

Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowa decyzja Prezydenta Miasta S. została doręczona w dniu [...] r. Termin do złożenia odwołania od tej decyzji upłynął więc w dniu [...] 2002 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania strona złożyła dopiero w dniu [...] 2004 r.

Organ drugiej instancji podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie Kolegium wydało w dniu [...] 2002 r. postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, które strona zaskarżyła do sądu administracyjnego. Wyrokiem tego Sądu z dnia

8 czerwca 2004 r. skarga została oddalona, gdyż Sąd podzielił stanowisko Kolegium w tej sprawie i nie uznał argumentów podatniczki jakoby nie uchybiła ona terminowi do wniesienia odwołania. Z tych przyczyn, zdaniem organu odwoławczego, "w niniejszej sprawie mamy do czynienia z powagą rzeczy osądzonej" a ponadto "nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania".

W skardze na to postanowienie wniesionej przez panią C. H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca zaskarżyła postanowienie w całości i wniosła o jego zmianę.

Wskazała, że organ drugiej instancji pominął fakt zasadniczy, a mianowicie to, że o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu w trybie art. 161 ustawy Ordynacja podatkowa została powiadomiona dopiero w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego z dnia 8 czerwca 2004 r. Zauważyła, że w postanowieniu z dnia [...] r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia wymienionego odwołania nie była pouczona o trybie przywrócenia terminu, lecz jedynie o jego zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Tym samym zdaniem strony skarżącej postępowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszyło zasady informowania stron o przysługujących im prawach zwłaszcza w sytuacji, gdy strona od początku działała sama bez pełnomocnika.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez wojewódzkie sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, a więc legalności podjętych rozstrzygnięć co oznacza, że Sąd nie bada w zasadzie kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości.

Zgodnie natomiast z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w części lub w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Powołana wyżej regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, że skarga podlega uwzględnieniu jedynie wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji lub postanowienia dopuściły się naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania i to w takim stopniu, który sprawia, że naruszenie to miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub daje podstawę do wznowienia postępowania podatkowego. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Przystępując do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy trzeba zauważyć, że przedmiotem skargi było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oddalające wniosek podatniczki złożony w dniu [...] 2004 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu podatkowego z dnia [...] r.

Wcześniej postanowieniem z dnia [...] r. doręczonym podatniczce w dniu [...] 2002 r. organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowe odwołanie strona skarżąca wniosła z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa i pozostawił je bez rozpatrzenia. W skardze sądowoadministracyjnej z dnia 17 grudnia 2002 r. (data sporządzenia skargi) podatniczka domagała się uchylenia tego postanowienia w całości dowodząc, iż nie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Jednocześnie "ewentualnie" wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania.

Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2004 r. sąd administracyjny oddalił skargę pani C.H. na powyższe postanowienie (sygn. akt I SA/Ka 1257-1258/03) stwierdzając, że doręczenie decyzji, od której podatniczka wniosła odwołanie, było prawidłowe i zostało dokonane w dniu [...] 2002 r., a tym samym termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...] 2002 r. Okoliczność ta była wystarczająca dla wykazania, że wniesione przez stronę w dniu [...] 2002 r. odwołanie było spóźnione.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał również, iż podatniczka wnosząc z opóźnieniem odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, nie złożyła wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, a w świetle art. 162 § 1 ustawy nie jest dopuszczalne przywrócenie terminu z urzędu.

Zgodnie z treścią przepisu art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

W myśl art. 162 § 1 tej ustawy w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Stwierdzenie uchybienia terminowi nie stoi na przeszkodzie rozpoznania wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (tak wyrok NSA z dnia 10 października 2001 r. sygn. akt I SA/Gd 719/99), zaś "datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu może być dzień, w jakim strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminowi i dotyczy to przypadków, kiedy strona dokonując czynności działała w subiektywnym przeświadczeniu, iż robi to w terminie" (tak wyrok NSA z dnia 24 marca 1999 r. sygn. akt I SA/Gd 1664/98).

W procedurze podatkowej, podobnie jak w innych obowiązujących procedurach, funkcjonuje zasada, że bezskuteczność czynności procesowej dokonanej przez stronę postępowania, wobec uchybienia terminu do jego dokonania, strona może zwalczać dwoma środkami. Albo podważając akt stwierdzający uchybienie terminu jako wadliwy, albo też wnosząc o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Uprawnienia te są rozłączne w tym sensie, że nie mogą być stosowane równocześnie, że w jednym czasie wyłączają się wzajemnie. Nie można bowiem domagać się przywrócenia terminu, który nie upłynął.

Składając wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, a wcześniej skarżąc postanowienie stwierdzające to uchybienie, skarżąca wykorzystała oba przewidziane prawem tryby prowadzące do przywrócenia skuteczności dokonanej czynności procesowej.

Uzasadniając wniosek oraz wniesioną skargę skarżąca dowodziła, że o możliwości domagania się przywrócenia terminu do złożenia odwołania pouczona została dopiero w wyroku (uzasadnieniu) oddalającym jej skargę na postanowienie o pozostawieniu tego odwołania bez rozpatrzenia. Podniosła, że organ podatkowy o takiej możliwości jej nie pouczył naruszając w ten sposób zasady informowania stron o przysługujących im prawach.

Jak wynika z akt sprawy w osobistej skardze na postanowienie o pozostawieniu przedmiotowego odwołania bez rozpatrzenia skarżąca zawarła "ewentualny" wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Tym samym jej twierdzenie, że prawa tego nie znała i powinna być o nim pouczona nie znajduje żadnego uzasadnienia. Należy przy tym zauważyć, że z uprawnienia tego strona korzystała już na etapie postępowania sądowoadministracyjnego składając wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie skargi na to postanowienie (postanowienia z dnia 3 lutego

2003 r. i 14 maja 2003 r. sygn. akt I SA/Ka 3033-3034/02). Obowiązujące przepisy procedury nie nakładają na sądy czy inne organy stosujące prawo i wydające rozstrzygnięcie w sprawach indywidualnych obywateli, obowiązku informowania stron czy innych uczestników postępowania o prawie do wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. W szczególności nie przewidują takiego obowiązku przepisy Ordynacji podatkowej, która w art. 210 określa elementy struktury decyzji podatkowej stanowiąc, że decyzja zawiera pouczenie o trybie odwoławczym – jeżeli od decyzji służy odwołanie (art. 210 § 1 pkt 7 cytowanej ustawy) bądź pouczenie o możliwości wniesienia powództwa lub skargi (art. 210 § 2 Ordynacji podatkowej). Nie można więc zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że brak pouczenia w decyzji organu pierwszej instancji o trybie przywrócenia terminu naruszył zasadę informowania stron o przysługujących im prawach. Zasada ta została w pełni zrealizowana, gdyż przedmiotowa decyzja podatkowa zawierała prawidłowe pouczenie co do terminu i trybu wniesienia odwołania.

Dodatkowo podnieść trzeba, że pouczenie o prawie do złożenia wniosku o przywróceniu terminu praktycznie nie jest możliwe ani potrzebne. Strona prawidłowo pouczona o terminie dokonania czynności, która uchybiła terminowi, z przyczyn oczywistych (po przeczytaniu pouczenia) powinna mieć świadomość naruszenia przepisu procesowego (wskazanego w pouczeniu terminu) i naruszenie to winna usprawiedliwić dokonując czynności po wyznaczonym i znanym jej terminie.

Rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd nie badał okoliczności związanych z uchybieniem terminu, gdyż stanowiło to przedmiot rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w sprawie o sygnaturze I SA/Ka 1257-1258/03. Oceniał jedynie zasadność i prawidłowość zastosowania w sprawie przez organ odwoławczy przepisów dotyczących przywrócenia terminu.

"Przepis art. 162 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zainteresowana uprawdopodobni (przedstawi wiarygodne okoliczności), że naruszenie terminu nastąpiło bez jej winy, wniosek o przywrócenie zostanie złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i gdy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostanie dopełniona czynność, dla której termin był wyznaczony. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (tak wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r. sygn. akt III SA 1716/99). Termin tygodniowy wyznaczony w tym przepisie – gdy strona nie wiedziała, że nastąpiło uchybienie – liczy się od dowiedzenia się o takim uchybieniu.

W niniejszej sprawie strona skarżąca dowiedziała się o uchybieniu terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania najpóźniej w dniu otrzymania postanowienia stwierdzającego to uchybienie a więc w dniu 3 grudnia 2002 r. Wnosząc skargę na to postanowienie skarżąca nie kwestionowała daty jego otrzymania. Skarga ta została sporządzona w dniu 17 grudnia 2002 r., a w jej treści zawarto ewentualny wniosek o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego odwołania. Tak sformułowany wniosek nie mógł stanowić przedmiotu rozstrzygnięcia Sądu skoro skarżono inne rozstrzygnięcie, a strona dowodziła, że terminu nie uchybiła. W tym przypadku siedmiodniowy termin do złożenia takiego wniosku upłynął więc w dniu 10 grudnia 2002 r. Wniesienie takiego wniosku po tym dniu albo w dniu 17 grudnia 2002 r. lub później było więc bezskuteczne. Ponadto wniosek taki powinien być skierowany do organu uprawnionego do jego rozpoznania, a nie do sądu rozstrzygającego inną sprawę. Gdyby nawet uznać, że przyczyna uchybienia terminu ustała z chwilą rozstrzygnięcia sprawy skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu wyrokiem sądu administracyjnego z dnia 8 czerwca 2004 r. to i tak powyższy wniosek o jego przywrócenie złożony w piśmie z dnia [...] 2004 r. byłby spóźniony. Należy bowiem zauważyć, że datę początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu wyznacza ostatecznie dzień, w którym strona dowiedziała się o uchybieniu terminu, a nie dzień uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę na postanowienie stwierdzające zaistniałe uchybienie. Uprawomocnienie się orzeczenia sądowego w sprawie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia odwołania nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia wniosku w sprawie jego przywrócenia. Wniesienie takiego wniosku a tym samym i jego rozpatrzenie jest bowiem dopuszczalne nawet po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Jakkolwiek postępowanie w sprawie skargi na ostateczne postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu i postępowanie w sprawie rozpoznania podania o przywrócenie tego terminu wykluczają się wzajemnie, to wybór jednego z tych dwóch trybów należy do zainteresowanego. "Stwierdzenie uchybienia terminowi zobowiązuje organ do wydania postanowienia uniemożliwiającego rozpatrzenie odwołania. Okoliczności przywołane w skardze, mające wskazywać na brak winy skarżącej w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, nie mogły być z urzędu uwzględnione przez organ odwoławczy, ani też skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia przez Sąd. Zgodnie z art. 162 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przepis ten jednocześnie uzależnia uruchomienie postępowania o przywrócenie terminu od wniosku skarżącej. Stwierdzenie uchybienia terminowi nie stoi na przeszkodzie rozpoznania wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania" (tak wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2001 r. sygn. akt I SA/Gd 719/99).

Dlatego też w przypadku, gdy strona składając odwołanie działała w przeświadczeniu, że nie uchybiła terminowi do jego wniesienia to termin przewidziany w art. 162

§ 2 Ordynacji podatkowej biegnie dla niej od dnia doręczenia postanowienia organu odwoławczego stwierdzającego to uchybienie bo już wówczas strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminowi.

Tym samym złożenie takiego wniosku po upływie prawie dwóch lat od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi tj. uzyskania wiedzy, że uchybienie to nastąpiło, nie mogło odnieść skutku w postaci przywrócenia tego terminu skoro jest to termin zawity, prekluzyjny, a jego przywrócenie jest niedopuszczalne (art. 162 § 3 Ordynacji podatkowej). Zawarta w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 czerwca 2004 r. (sygn. akt I SA/Ka 1257-1258/03) uwaga o możliwości ubiegania się przez podatniczkę o przywrócenie terminu do złożenia odwołania poprzez złożenie odpowiedniego wniosku w żadnym razie nie ma wpływu na termin do jego wniesienia szczególnie wówczas, gdy Sąd jednocześnie stwierdził, że podatniczka wnosząc z opóźnieniem odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, nie złożyła wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.

Skoro skarżąca wiedząc już o uchybieniu terminu do złożenia odwołania w wymaganym prawem terminie oraz o przyczynie tego uchybienia, nie wniosła podania o jego przywrócenie, lecz w ustawowym terminie od dnia doręczenia stosownego postanowienia złożyła skargę twierdząc, że do uchybienia terminu nie doszło, to tym samym dokonała wyboru jednego z dwóch przysługujących jej środków do zwalczenia bezskuteczności wniesionego odwołania.

Składając skargę na postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi skarżąca sama pozbawiła się prawa do wniesienia wniosku o jego przywrócenie. W przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, termin do złożenia podania, wskazany w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, rozpoczyna swój bieg z chwilą, gdy strona wnosząca odwołanie dowiedziała się o jego złożeniu po terminie co następuje najpóźniej w dniu, w którym osoba zainteresowana otrzymała postanowienie stwierdzające to uchybienie. Na bieg tego terminu, jego rozpoczęcie i zakończenie, nie wpływa prawomocne lub nieprawomocne rozstrzygnięcie Sądu podjęte w wyniku kontroli legalności postanowienia stwierdzającego to uchybienie. W tej sytuacji wnosząc podanie o przywrócenie terminu strona zainteresowana musi wykazać (uprawdopodobnić), że składając odwołanie po terminie działała w uzasadnionym okolicznościami przekonaniu, iż nie wiedziała lub nie mogła wcześniej wiedzieć, że nastąpiło uchybienie w terminowym wniesieniu odwołania.

Na koniec warto zauważyć, że składająca wniosek (ewentualny w skardze i ten

z dnia [...] 2004 r.) skarżąca nie wskazała żadnych dowodów uprawdopodabniających brak jej winy w uchybieniu terminowi.

Sąd uznał, że w niniejszej sprawie skarżąca złożyła przedmiotowy wniosek po terminie do tego przewidzianym bowiem po upływie 7 dni od dnia ustania przeszkody do jego wniesienia, a ponadto wniosek ten był niedopuszczalny wobec skutecznego wniesienia skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Z tych przyczyn należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie w istocie odpowiadało prawu i nie naruszało obowiązujących przepisów procedury w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego skarga nie została uwzględniona i podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.