Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 672/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par.1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 16a, art. 17 ust. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 17 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2013 roku sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...], nr [...]. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3, art. 16a, art. 20, art. 23, art. 24, art. 25 ust. 1 i 3, art. 26, art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływana, jako: ustawa), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013r., poz. 3), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012r., poz. 959), art. 6 ust. 2a, art. 16 ust. 6b, art. 18 ust. 5a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), art. 66 ust. 1 pkt 28, art. 73 pkt 10, art. 75 ust. 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 164, poz. 1027), art. 104, art. 107, art. 108 § 1, art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm., w dalszej części uzasadnienia jako: K.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku S. S. z dnia 28 lutego 2013r. odmówił wnioskodawcy specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności oraz odmówił opłacania składki na ubezpieczenie społeczne opłacanej za osoby pobierające specjalny zasiłek opiekuńczy.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, przywołując brzmienie wskazanych w podstawie decyzji przepisów prawa, iż S. S. wystąpił o świadczenie w związku z koniecznością opieki na żoną B. S., która legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy do dnia 19 listopada 2017r. i samodzielnej egzystencji do dnia 30 listopada 2017r.. Jak wynika z akt sprawy orzeczenie to, z dnia 13 marca 2013r., jest kontynuacją orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji z dnia 15 marca 2010r., wydanego do dnia 31 marca 2013r.. Z kolei poprzednie orzeczenie z dnia 15 lutego 2007r. stanowiło o całkowitej niezdolności do pracy do dnia 31 marca 2010r. oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji do 31 marca 2008r.. Organ wskazał, iż w czasie trwania pierwszego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności od lutego 2007r. do marca 2008r. strona była zatrudniona od dnia 12 października 2006r. do dnia 14 kwietnia 2009r.. W czasie trwania kolejnego orzeczenia strona od dnia 5 stycznia 2010r. do dnia 16 kwietnia 2012r. była zarejestrowana w PUP w P. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku z wyjątkiem okresów zatrudnienia: od 1 czerwca 2010r, do 31 sierpnia 2010r. – roboty publiczne; od 1 października 2010r. do 1 lutego 2011r. – praca; od 7 kwietnia 2011r. do 7 sierpnia 2011r. – roboty publiczne; od 23 września 2011r. do 27 grudnia 2011r. – szkolenie lub staż organizowany przez PUP. W dniu 17 kwietnia 2012r. strona została wykreślona z rejestru osób bezrobotnych, gdyż podjęła zatrudnienie w ramach robót publicznych. Jak wynika ze świadectwa pracy z dnia 16 sierpnia 2012r. umowa została zawarta na czas określony od 17 kwietnia 2012r. do dnia 16 sierpnia 2012r., a rozwiązanie umowy nastąpiło z upływem czasu, na który została zwarta. W okres od 17 sierpnia 2012r. do dnia 6 listopada 2012r., po rozwiązaniu umowy o pracę na czas określony strona korzystała z zasiłku chorobowego z ZUS. Utrata zatrudnienia była spowodowana okresem trwania umowy o pracę, nie zaś rezygnacją z zatrudnienia, a skoro tak, to organ stwierdził, iż strona nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jak stanowi art. 16a ustawy, w związku z koniecznością opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W terminie prawem przewidzianym S. S. wniósł odwołanie podkreślając, iż z uwagi na ciężki stan zdrowia małżonki (schorzenia neurologiczne), który z roku na rok pogłębia się zrezygnował z zatrudnienia. Stan zdrowia żony powoduje, iż sprawuje opiekę i pomaga przy wszystkich czynnościach codziennych. Podkreślił, iż koszty opieki i leczenia żony są bardzo wysokie a ma pod opieką jeszcze 16 letnią córkę.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. dnia [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy, przywoławszy ustalony w sprawie stan faktyczny i obowiązujące przepisy prawa, zwrócił uwagę, iż odwołujący po raz ostatni był zatrudniony w okresie od 17 kwietnia 2012r. do dnia 16 sierpnia 2012r. w ramach robót publicznych. Umowa o pracę została zawarta na czas określony i jej rozwiązanie upłynęło w dniu 16 sierpnia 2012r.. Z kolei w okresie od 17 sierpnia 2012r. do dnia 6 listopada 2012r. korzystał z zasiłku chorobowego z ZUS a skoro zasiłek chorobowy zaczął pobierać w dniu 17 sierpnia 2012r., to w ocenie organu oznacza to, iż w tym czasie był niezdolny do podjęcia pracy, zatem rozwiązanie umowy o pracę nie miało bezpośredniego związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawna żoną. W takiej sytuacji, zdaniem organu, strona nie może zostać uznana za osobę rezygnującą z zatrudnienia. Przepis art. 16a ustawy wskazuje wyraźnie, iż uprawniona jest osoba, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium zaznaczyło, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych w sposób wyraźny i bezwzględny określa warunki i sposób ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, a decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany. Oznacza to, iż również argumenty podniesione w odwołaniu nie mają wpływu na wynik sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. S. podniósł, iż organ zakwestionował jedynie fakt, iż skarżący nie wykazał rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną. Wyjaśnił, iż do ubiegłego roku stan zdrowia żony był zły, ale nie aż tak zły, ażeby nie mogła zostawać sama w domu. Poruszała się w miarę samodzielnie, ale nawet w okresie zatrudnienia skarżący w czasie przerwy przyjeżdżał do domu, żeby sprawdzić co się dzieje, czy czegoś żonie nie brakuje. Wyjaśnił, iż w trakcie ostatniego zatrudnienia uległ wypadkowi, skręcił nogę, a z uwagi na zwyrodnienie stawów leczenie przedłużyło się. Dodał, iż miał szansę na zatrudnienie w tej samej firmie, ale w tym czasie stan zdrowia żony wymagał stałej opieki. Dodał, iż pomimo spełnienia warunków do otrzymania zasiłku dla bezrobotnych, zrezygnował z tego świadczenia gdyż wystąpił o specjalny zasiłek opiekuńczy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., nr 270, powoływana dalej jako P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (vide: wyrok NSA z dnia 25 września 2009r., w sprawie sygn. akt I OSK 1403/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).

Podstawą materialnoprawną wydanych w niniejszej sprawie decyzji jest przepis art. 16a. ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) stanowiący, iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 16a ust. 1). Jednocześnie ustawa wskazuje, iż zasiłek ów nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Powyższy zasiłek jest świadczeniem wprowadzonym do ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548), zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2013r. Powyższa nowelizacja wiąże się z ustawową rekonstrukcją świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym uregulowane szczegółowo w art. 16a ustawy.

Świadczenie to oczywiście uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. Ponieważ kwestie związane z dochodem nie były problematyczne w toku postępowania administracyjnego, to nie ma powodu aby się do nich bliżej odnosić w niniejszym uzasadnieniu.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie, sprowadza się do niespełnienia przez skarżącego przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organów skarżący ubiegając o przyznanie wnioskowanego świadczenia nie pozostawał w zatrudnieniu i nie wykonywał innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a omawianej.

Okoliczności niniejszej sprawy rzeczywiście wskazują, iż skarżący pozostawał w zatrudnieniu na podstawie terminowej umowy o pracę do dnia 16 sierpnia 2012r., a następnie otrzymywał zasiłek chorobowy w okresie od dnia 17 sierpnia do 6 listopada 2013r.. Jeżeli zatem wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego złożył w dniu 29 lutego 2013r., to w owym czasie nie pozostawał już w zatrudnieniu i nie świadczył także innej pracy zarobkowej. Powyższe okoliczności nie wyczerpują jednak stanu faktycznego niniejszej sprawy. W toku postępowania skarżący podnosił bowiem okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla prawidłowego zastosowania przepisu art. 16a omawianej ustawy. Organy natomiast pominęły je, poprzestając na prostej konstatacji o braku zatrudnienia skarżącego w momencie ubiegania się o powyższy zasiłek, przy jednoczesnym – trwającym już od wielu lat – stanie zdrowia jego żony, powodującym brak możliwości jej samodzielnej egzystencji.

Takie stanowisko jest obarczone wadą niezebrania i nierozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy, a nadto dotknięte jest błędną interpretacją faktów ujawnionych w sprawie oraz jest wynikiem wadliwej wykładni obowiązujących przepisów. W toku postępowania skarżący podnosił okoliczności wskazujące na to, iż stan jego żony uległ w ostatnim czasie znacznemu pogorszeniu. Uniemożliwiło to kontynuację zatrudnienia w oparciu o nowa umowę o pracę, którą skarżący – jak twierdzi – mógł zawrzeć po okresie pobierania zasiłku chorobowego, a wiec po 6 listopada 2013r. Co więcej – i co jest równie istotne w niniejszej sprawie – skarżący zaniechał jako bezrobotny pobierania zasiłku z tego tytułu wskazując, iż uczynił to aby móc ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy. Powyższe okoliczności – istotne dla możliwości prawidłowego zastosowania art. 16a omawianej ustawy – nie zostały w ogóle zweryfikowane, a mogą one stanowić kluczowe elementy stanu faktycznego sprawy. Pozwalają one bowiem ocenić powiązanie lub jego brak pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i opieką nad chorą żoną.

W znowelizowanej ustawie o świadczeniach rodzinnych, brak przepisu wykluczającego osobę bezrobotną od możliwości uzyskania zasiłku świadczenia o jakim mowa w art. 16a ust. 1. Przepis art. 16a ust. 8 omawianej ustawy, zawiera przesłanki wyłączające prawo do omawianego świadczenia wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Katalog tych osób ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy świadczenia, o jakim mowa w art. 16a ust. 1, nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia.

Sąd stwierdza ponadto, że brzmienie art. 16a ust. 8 ustawy zostało powtórzone w tekście ustawy, w treści art. 17 ust. 5. Również i tu status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca uregulowane owym przepisem świadczenie pielęgnacyjne. Obydwie te instytucje prawne zbliża nadto do siebie, że skuteczność starań o świadczenie pielęgnacyjne została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (w art. 17 ust. 1 ustawy).

Uregulowanie zawarte w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r. , nr 69, poz. 415 ze zm.) definiując pojęcie bezrobotnego, wskazują, iż jest to osoba, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania.

Powyższe unormowanie stanowi bezpośrednie wsparcie dla stwierdzenia, iż ocena spełnienia, bądź nie stwierdzenia, przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powinna odbywać się wyłącznie na gruncie terminów i pojęć ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kierując się powyższymi rozważaniami stwierdzono, iż brzmienie art. 17 ust. 5 tej ustawy nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rodzi natomiast skutki w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 pkt 1, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (vide: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013r., w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 312/13 http://orzeczenia.nsa.gov.pl).).

Ponadto wskazać wypada na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego uznające, że status osoby bezrobotnej nie może eliminować takiej osoby z grona tych, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Sąd wskazał, iż za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określa w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca w jego treści nie wykluczył osób bezrobotnych, czy to z prawem do zasiłku, czy bez, choć jednocześnie wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje między innymi osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, jeśli ta ma ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Sąd podkreślił, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, to z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Podkreślono przy tym, że status bezrobotnego jest jedną z przesłanek do ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, których to przyznanie dopiero pozbawia osobę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Inną natomiast jest sytuacja, gdy określona osoba pobiera świadczenie pielęgnacyjne, co pozbawia ją statusu bezrobotnego. Oznacza to, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a dopiero fakt pobrania takiego świadczenia pozbawia ją statusu bezrobotnego (vide: wyrok NSA z dnia 24 października 2008r., w sprawie sygn. akt I OSK 1758/07 http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe uwagi zachowują swą aktualność także na gruncie przepisu art. 16a omawianej ustawy, bowiem przesłanka rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest przesłanką przyznania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013r., w sprawie sygn. akt II SA/Bd 463/13, oraz wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013r. w sprawie sygn. akt II SA/Go 555/13 i z dnia 25 lipca 2013r. w sprawie sygn. akt II SA/Go 550/13 http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodzić się natomiast należy ze stanowiskiem, iż celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z obowiązku opieki nad swymi niepełnosprawnymi obywatelami (vide: wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013r. w sprawie sygn. akt II SA/Go 555/13 i z dnia 25 lipca 2013r. w sprawie sygn. akt II SA/Go 550/13 http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jeśli więc w realiach niniejszej sprawy skarżący podnosił okoliczności wskazujące na istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy jego rezygnacją z dalszego zatrudnienia, a nawet z korzystania z uprawnienia do zasiłku dla bezrobotnych tylko po to aby sprawować opiekę nad niepełnosprawną żoną i pobierać wnioskowane świadczenie, to rolą organów było wnikliwe zweryfikowania powyższych okoliczności. Dopiero ocena powyższych okoliczności w całokształcie okoliczności sprawy umożliwiała prawidłowe zastosowania art. 16a omawianej ustawy.

Tak więc należy wskazać, iż w toku kontrolowanego postępowania organy naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art.. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Ustalając istotne dla sprawy fakty z pominięciem wskazywanych przez skarżącego okoliczności organy naruszyły zasadę swobodnej oceny dowodów obowiązującą na gruncie procedury administracyjnej, która zapewnia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości samodzielnego badania stanu faktycznego sprawy i swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów. Swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Ocena ta musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny (vide: G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I; Lex 2010r., Wydanie 3, uwagi do art. 7 i 80).

Powyższe naruszenia norm postępowania doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego – art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Ujawnione uchybienia – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, w związku z art. 135 P.p.s.a. obligują Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez skarżącego jako usprawiedliwiające spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, rozumianej w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu. Szczególnie istotna będzie ocena powyższych okoliczności – w sposób wskazany w art. 80 K.p.a. – dla wykazania spełnienia owej przesłanki. Dopiero tak zgromadzony i wszechstronnie oceniony materiał dowodowy umożliwi prawidłowe zastosowanie normy art. 16a omawianej ustawy.

a.bł.