Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt SA/Lu 1316/92
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 1993-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 26
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
article: art. 8
journal: Dz.U. 1980 nr 27 poz. 111
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.
article: par. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 1 poz. 4
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1989 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Artykuł 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ i par. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1989 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1990 nr 1 poz. 4 ze zm./ uprawniają organy podatkowe do wydania decyzji również w sprawie zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.

TEZY

Artykuł 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ i par. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1989 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1990 nr 1 poz. 4 ze zm./ uprawniają organy podatkowe do wydania decyzji również w sprawie zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Jana S. na decyzję Izby Skarbowej w (...) z dnia 18 sierpnia 1992 r. w przedmiocie odmowy zaniechania pobierania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 2 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Izby Skarbowej na rzecz skarżącego pięćdziesiąt tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa w (...) decyzją z dnia 18 sierpnia 1992 r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w B.P. z dnia 8 lipca 1992 r., odmawiającą zaniechania poboru zaliczek na poczet podatku dochodowego od Jana S. Według ustaleń tej decyzji, Jan S. nabył aktem notarialnym z dnia 27 marca 1992 r. wspólnie z żoną działkę gruntu o powierzchni 0,82 ha za 6.466.800 zł łącznie z kosztami notarialnymi i sądowymi. Koszt nabycia 1 m2 działki wyniósł 787 zł. Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ odliczeniu od dochodu podlegają wydatki na zakup gruntu lub prawa wieczystego użytkowania gruntu pod budowę budynku mieszkalnego do wysokości nie przekraczającej kwoty stanowiącej iloczyn powierzchni 350 m2 i ceny 1 m2 gruntu z dnia jego nabycia. W odniesieniu do Jana S. od osiąganego przez niego dochodu w 1992 r. podlegałoby odliczeniu 275.450 zł /350 m2 x 787 zł/. Zaliczka, której zaniechania poboru domagał się Jan S., wynosiłaby 20 procent poniesionych wydatków, a więc 55.090 zł, a zaliczka na podatek dochodowy od pobieranej przez niego emerytury wynosi miesięcznie 273.803 zł. W świetle tego brak jest podstaw do uwzględnienia żądania. Organ I instancji powołał jako podstawę prawną swej decyzji art. 8 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ oraz par. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1989 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1990 nr 1 poz. 4 ze zm./.

W skardze na decyzję ostateczną do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jan S. wnosi o jej uchylenie. Skarga zarzuca, że nabyta działka gruntu składa się z części budowlanej o powierzchni 0,10 ha i części rolnej o powierzchni 0,72 ha. Według rachunków związanych z nabyciem działki, które zostały załączone w formie kserokopii do skargi, cena 1 m2 nabytego gruntu w części budowlanej wyniosła 6.232 zł, a nie 787 zł, jak ustalono to w zaskarżonej decyzji. Skutkiem tego należy się mu znacznie wyższa ulga podatkowa, niż ustaliła to zaskarżona decyzja.

Izba Skarbowa w (...) w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji podała, że w dniu nabycia gruntu została określona jego powierzchnia i cena, przy czym dodano, że składa się on z części budowlanej i rolnej, bez określania powierzchni tych części i ich ceny. Dlatego wartość 1 m2 gruntu została ustalona na podstawie wartości całego gruntu. Skarżący w postępowaniu podatkowym nie powoływał się na dowody załączone do skargi w formie fotokopii ani ich nie przedstawił i przez to odpowiedź wnosi o pominięcie tych dowodów przez Sąd.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350/ wprowadziła z dniem 1 stycznia 1992 r. powszechne opodatkowanie dochodów uzyskiwanych przez ludność podatkiem dochodowym. Podatkiem tym są objęte wynagrodzenia za pracę, a także świadczenia emerytalne i rentowe. W art. 31 i nast. tej ustawy wprowadzony został obowiązek potrącania podatnikom przez płatników co miesiąc zaliczek na ten podatek w wysokości 20 procent miesięcznego dochodu.

Żaden przepis tej ustawy nie daje podstawy do tego, by organy podatkowe mogły zwolnić podatnika od obowiązku uiszczania zaliczek na podatek. Ustawa ta jednak wprowadziła różne ulgi w tym podatku i zgodnie z jej art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ulga ta przysługuje podatnikowi między innymi z tytułu poniesionych w roku podatkowym wydatków na zakup gruntu lub prawa wieczystego użytkowania gruntu pod budowę budynku mieszkalnego, w wysokości nie przekraczającej kwoty stanowiącej iloczyn powierzchni 350 m2 i ceny 1 m2 gruntu z dnia jego nabycia /ust. 2 powyższego artykułu/. Ulgi w tym podatku, w tym również wskazana wyżej, są uwzględniane w czasie ustalania wymiaru podatku po upływie całego roku podatkowego przez odliczenie poniesionych wydatków na określony w ustawie cel od sumy dochodu rocznego uzyskanego przez podatnika /art. 26 i 45 ustawy/.

Z powyższego wynika, że ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ nie zawiera przepisu prawnego dającego podstawę do wydania decyzji o zaniechaniu pobierania zaliczki od miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez podatnika. Wskazane w art. 26 tej ustawy odliczenia wydatków poniesionych przez podatnika w roku podatkowym od uzyskanego przez niego dochodu rocznego jako podstawy opodatkowania /ulgi podatkowe/ dokonywane są w czasie ustalania wymiaru podatku za cały rok podatkowy.

Jednakże art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ i par. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1989 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1990 nr 1 poz. 4/ uprawniają organy podatkowe w zakresie ich właściwości rzeczowej do zaniechania ustalania i poboru należności podatkowych. Na podstawie tych przepisów właściwe organy podatkowe są uprawnione do wydawania decyzji również w sprawie zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, ponieważ przepis ten - jako ogólny z zakresu prawa podatkowego - ma zastosowanie do wszelkich zobowiązań podatkowych, chyba że jego stosowanie zostałoby wyłączone przez przepis szczególny odnoszący się do określonego podatku. Oznacza to, że była podstawa prawna do wydania tego rodzaju decyzji, mimo że z naruszeniem art. 107 par. 1 Kpa nie została przez organ powołana.

Artykuł 8 ust. 2 cytowanej ustawy o zobowiązaniach podatkowych przewiduje tak zwane uznanie administracyjne. Uznaniowy charakter tego przepisu jednak nie oznacza, iż organ może wydać decyzję dowolnie, bez uwzględnienia dowodów i okoliczności sprawy i bez uzasadnienia swego stanowiska w tym względzie. Z ustaleń zaskarżonej decyzji wynika, że w związku z nabyciem gruntu budowlanego od uzyskanego przez skarżącego dochodu w 1992 r. podlegałoby odliczeniu 275450 zł, wobec czego można by zaniechać poboru zaliczki w wysokości 20 procent, to jest 55 090 zł. Pogląd ten nie ma uzasadnienia w treści art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. "a" cytowanej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc jest to pogląd dowolny. Zaskarżona decyzja zatem narusza ten przepis, a w związku z tym narusza również art. 8 ust. 2 omawianej ustawy o zobowiązaniach podatkowych, co uzasadnia jej uchylenie na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa.

W związku z tym, że skarżący wraz z żoną nabył nieruchomość składającą się z części gruntu budowlanego i części rolnej, a w akcie notarialnym nie została wyodrębniona powierzchnia i wartość tych gruntów, zaskarżona decyzja określiła wartość 1 m2 gruntu budowlanego na 787 zł jako średnią według kosztów nabycia całej nieruchomości. Skarżący w czasie trwania postępowania podatkowego twierdził, że grunt budowlany był znacznie droższy od pozostałej, rolnej części nabytej przez niego nieruchomości, i zarzut ten zawiera również skarga. W tym względzie do skargi załączył skarżący fotokopię dowodów wpłat należności za nabytą nieruchomość, w których określona jest wielkość i wartość części budowlanej i części rolnej nieruchomości. Stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę o pominięciu tych dowodów przez Sąd, jako nie rozważonych przez organy skarbowe z powodu ich nieprzedstawienia przez skarżącego w toku postępowania podatkowego, nie może być uwzględnione. Dowody te bowiem istniały w dniu wydania zaskarżonej decyzji, a tylko nie były znane organowi; z tej przyczyny postępowanie mogłoby być wznowione na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

W związku z tym w świetle art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 2 Kpa również z tej przyczyny zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. 208 Kpa.