Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1756/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8a
journal: Dz.U. 2015 poz 900
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2021 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz W. K. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...], na podstawie 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.), zwanej dalej k.p.a., w związku z art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723), zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] marca 2019 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec W. K. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że W. K. wnioskiem z [...] kwietnia 2017 r. (data wpływu do organu [...] kwietnia 2017 r.) wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec W. K. przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej w związku z faktem, że ww. służba przed 31 lipca 1990 r., uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa nie była pełniona krótkotrwale. Organ stwierdził ponadto, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r. przy jednoczesnym podkreśleniu, iż nie odnotowano dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania wobec ww. art. 15c, art. 22a i art. 24a wskazane w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie.

Organ stwierdził, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie. Przy rozstrzyganiu spraw z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Jedynie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, tj. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Przedmiotowy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez skarżącego przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.

Analizując pierwszą z przesłanek formalnych wskazał, że "krótkotrwałość" musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że powinna być ona oceniana w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny.

Już na etapie prac komisji sejmowych, kiedy przedstawiona została propozycja wprowadzenia ww. przepisu, sygnalizowano, że wprowadzenie do ustawy tak nieostrego pojęcia jakim jest "krótkotrwałość" może napotkać problemy interpretacyjne. W konsekwencji zgłoszono propozycję uwzględnienia we wprowadzanym przepisie jednoznacznego progu procentowego wynoszącego 20% całego okresu służby, po przekroczeniu którego w sposób niebudzący wątpliwości można byłoby stwierdzić brak zaistnienia owej krótkotrwałości. Jednakże przedmiotowa poprawka – o której mowa powyżej – nie zyskała akceptacji komisji sejmowej, stąd też ostatecznie uchwalono przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zawierający określenie "krótkotrwała służba". W świetle powyższego należy stwierdzić, iż rzeczywistą wolą projektodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru ww. przepisu, pozwalającego w wyjątkowych sytuacjach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.

Analizując drugą z przesłanek formalnych organ wskazał, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W oparciu o wykładnię językową organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych należy definiować jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy – przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wiemy, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały".

Mając powyższe na uwadze, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Dlatego też stwierdzić należy, że postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy zarówno w zakresie takich właśnie zadań, jak i poprzez gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zaznaczył, że zawarty w tym warunku zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" ocenić należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza, odnoszący się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste i dowiedzione. Zadaniem organu było zatem stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione oraz ustalenie, czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".

Prawidłowość powyższego wywodu wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Odnosząc się do przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" organ podał, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Wykonywanie obowiązków w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem nie świadczy jeszcze o zaistnieniu przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", bowiem z istoty każdej służby wynika powinność funkcjonariusza do realizowania powierzonych mu zadań z najwyższą starannością. Sam fakt otrzymywania przez stronę awansów, wyróżnień czy też innych gratyfikacji z tytułu pełnienia służby nie będzie przesądzał, że w danej sprawie został spełniony warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Organ podkreślił, że wyrażenia "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" oraz "szczególnie uzasadniony przypadek" mają charakter zwrotów świadomie niedookreślonych przez ustawodawcę. Poprzez ich użycie ustawodawca umożliwia organowi stosującemu prawo swobodę, lecz nie dowolność decyzyjną i odsyła do norm pozaprawnych, co ma na celu umożliwienie zastosowania pewnego stopnia elastyczności, uzasadnionej względami słuszności, w interpretacji przepisów prawa, które wymagają indywidulanej wykładni na gruncie okoliczności faktycznych w poszczególnych rozpatrywanych sprawach. Tym samym w każdej konkretnej sprawie niezbędna jest indywidualna ocena wystąpienia przesłanek ujętych w analizowanym art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Wskazanie wyraźnych i jednolitych kryteriów warunkujących zastosowanie regulacji wobec funkcjonariuszy, którzy pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa, nie jest możliwe i byłoby sprzeczne z istotą decyzji uznaniowych, co sprowadza się do możliwości zgodnego z prawem podjęcia w danych okolicznościach faktycznych dwóch odmiennych decyzji w zależności od tzw. uznania administracyjnego.

W toku postępowania organ ustalił, że W. K. pełnił służbę (z wyłączeniem okresu służby pełnionej w ramach powszechnego obowiązku obrony) w okresie od [...] stycznia 1986 r. do [...] lutego 2009 r., tj. 23 lata, 1 miesiąc i 25 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej – od [...] stycznia 1986 r. do [...] stycznia 1990 r., tj. przez okres 4 lat i 15 dni. Dodatkowo do wysługi emerytalnej doliczono okres zasadniczej służby wojskowej wynoszący 11 miesięcy i 19 dni (od [...] stycznia 1983 r. do [...] grudnia 1983 r.).

Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji skoro skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 4 lat i 15 dni, tj. 18% całkowitego okresu służby, to okresu tego nie można uznać za krótkotrwały, bowiem trudno tu mówić o "chwilowości", czy "przejściowości", a służba z pewnością nie nosiła znamion "tymczasowości". Przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. W związku z tym w przedmiotowej sprawie przesłanka "krótkotrwałości" nie została spełniona. Ponad czteroletniego okresu służby nie można uznać za krótkotrwały, bowiem nie sposób scharakteryzować go, jako odpowiadający wskazanej wyżej wykładni językowej.

Ponadto jak wynika z dokumentów przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (IPN), za pismem z [...] września 2017 r. oraz z [...] marca 2020 r., obejmujących materiały archiwalne z akt osobowych o sygn. [...], wnioskodawca w sposób świadomy rozpoczął pracę w strukturze Służby Bezpieczeństwa, o czym m.in. świadczy "Podanie" z [...] lipca 1985 r. skierowane do Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...], w którym zwrócił się z prośbą "o przyjęcie (...) do pracy w organach Służby Bezpieczeństwa. Prośbę swą uzasadniam tym, że praca w tych organach interesuje mnie od ukończenia studiów. Dodatkowym czynnikiem podjęcia decyzji o wstąpieniu do organów Służby Bezpieczeństwa jest złożona sytuacja społeczno-polityczna naszego kraju, która wpłynęła na moje postępowanie. Pracą w organach Służby Bezpieczeństwa chciałbym wnieść swój wkład dla zabezpieczenia bezpieczeństwa Państwa, ładu i porządku publicznego."

Również w ankiecie personalnej z [...] lipca 1985 r. w punkcie "Uwagi oficera kadrowego" wskazano: "W. K. w RUSW w [...] zgłosił się osobiście. W trakcie wstępnej rozmowy stwierdził, że z zamiarem podjęcia pracy w Służbie Bezpieczeństwa nosił się zaraz po ukończeniu studiów. W dyskusji dał się poznać jako osoba posiadająca właściwy zasób wiedzy oraz skrystalizowany pogląd. Jest inteligentny oraz wykazuje swobodę w nawiązywaniu dialogu, co jest istotne w pracy operacyjnej." Także w "Opinii polecającej na kandydata do pracy w Milicji Obywatelskiej" z [...] listopada 1985 r. sporządzonej przez funkcjonariusza RUSW w [...] – J. R., stwierdzono: "W wyniku osobistych kontaktów z kandydatem wywnioskowałem, że jest pozytywnie ustosunkowany do ustroju PRL. Potrafi właściwie interpretować aktualne sytuacje naszego państwa wykazując przy tym zainteresowanie pracą resortu spraw wewnętrznych." Z ww. materiałów archiwalnych wynika również, że wnioskodawca został mianowany na stanowisko [...] Grupy [...] SB RUSW w [...] i nie podjął próby przeniesienia się poza struktury SB. W związku z powyższym organ stwierdził, że służba W. K. była podjęta nieprzypadkowo, lecz w pełni świadomie oraz ze względu na długość okresu jej pełnienia – trwałą. Wskazany czas realizacji obowiązków służbowych na rzecz totalitarnego państwa nie miał charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego i z całą pewnością W. K. przez ten okres dokładnie zaznajomił się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem.

Analiza akt dokonana przez organ sprawy dowiodła również, że zakończenie wskazanego okresu pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z woli wnioskodawcy, ale z likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce.

Odnosząc się natomiast do przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, organ wskazał, że jej ocena powinna każdorazowo być opracowana na podstawie charakteru zadań wykonywanych przez funkcjonariusza oraz sposobu ich realizacji i stopnia zaangażowania.

Do dokonania oceny spełnienia przez W. K. przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. (...)" organ wziął pod uwagę stanowisko Komendanta Głównego Policji zawarte w piśmie z [...] listopada 2017 r. oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] zawarte w "Informacji dotyczącej przebiegu służby (...)" z [...] października 2017 r. i "Stanowisku Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]" z [...] października 2017 r.

Komendant Główny Policji w swoim stanowisku stwierdził, że W. K. rzetelnie realizował zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby w Policji po 12 września 1989 r., na co wskazują informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne, wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wnioskodawcy karach dyscyplinarnych. W ww. stanowisku zaznaczono również, że w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział W. K. w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jednak charakter zadań wykonywanych w jednostkach organizacyjnych Policji może wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na możliwość zaistnienia takich sytuacji.

Również Komendant Wojewódzki Policji w [...] w swoim stanowisku z [...] października 2017 r. nie zakwestionował faktu, że W. K. rzetelnie realizował zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby w Policji po 12 września 1989 r. W aktach sprawy nie odnotowano informacji dotyczących prowadzenia w stosunku do wnioskodawcy postępowań karnych oraz karno-skarbowych. W ww. stanowisku zawarto informacje o otrzymanych przez niego w trakcie pełnienia służby awansach, podwyżkach dodatku służbowego, wyróżnieniach oraz odznaczeniu (Brązowy Krzyż Zasługi). Ponadto podkreślono, że sam charakter zadań realizowanych do dnia zwolnienia ze służby w Policji, tj. do [...] lutego 2009 r. i wynikające z nich potencjalne zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Potwierdził to również Komendant Wojewódzki Policji w [...] stwierdzając, że w posiadanych zasobach archiwalnych nie znajdowały się dokumenty wskazujące na udział wnioskodawcy w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jak też nie były wydawane zaświadczenia uprawniające do podwyższenia emerytury zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734, ze zm.).

Ponadto Komendant Wojewódzki Policji w [...] w swoim stanowisku z [...] października 2017 r., stwierdził, że; "(...) z nałożonych obowiązków służbowych wywiązywał się rzetelnie, wykonując zadania sumiennie i z zaangażowaniem. Za wzorowe wykonywanie zadań i obowiązków służbowych wielokrotnie wyróżniany nagrodami pieniężnymi oraz został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi."

Uwzględniając zgromadzone w sprawie materiały Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że służba W. K. była pełniona rzetelnie, co świadczy, że została spełniona przesłanka wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Organ stwierdził, że uprawnienie z art. 8a ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami – w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".

W. K. pełnił służbę przez 23 lata, 1 miesiąc i 25 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa przez okres 4 lat i 15 dni. Z powyższego wynika, że ww. okres służby na rzecz państwa totalitarnego stanowi ok. 18% całkowitej służby, a zatem znaczną jego część, wobec czego w ocenie organu nie ma możliwości uznania go za okres krótkotrwały. Jak wskazano powyżej, aby można było rozpatrywać zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" obie przesłanki wskazane w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej muszą zostać spełnione łącznie. Ustawodawca konstruując przywołany przepis pomiędzy przesłanką pierwszą i drugą użył spójnika "oraz", zatem jego intencją było traktowanie obu wymogów w sposób łączny. W przeciwnym razie prawodawca użyłby np. spójnika "lub". Ponieważ w przypadku W. K. w rozpatrywanym stanie faktycznym przesłanka przewidziana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej nie została spełniona – sprawa nie mogła stanowić "szczególnie uzasadnionego przypadku", a zatem organ nie miał możliwości wyłączenia w stosunku do wnioskodawcy stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Na poparcie powyższego stanowiska przywołano wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z: 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 424/19, 28 września 2018 r.. sygn. akt II SA/Wa 376/18, 8 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 392/18).

Dokonując weryfikacji zaistnienia w przedmiotowej sprawie "szczególnie uzasadnionego przypadku" organ podał, że z kopii akt osobowych o sygn. [...] przekazanych za pismem z [...] września 2017 r. oraz z [...] marca 2020 r. przez IPN wynika, że W. K. w trakcie służby w SB miał podwyższane uposażenie zasadnicze, dodatek służbowy oraz dodatek specjalny (wyciąg z rozkazu personalnego nr [...] z [...] stycznia 1986 r., wniosek personalny z [...] listopada 1987 r.).

Przy dokonywaniu przez organ oceny, czy sprawa stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" istotne znaczenie miała również postawa wnioskodawcy, związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach SB oraz charakter wykonywanych przez niego zadań.

Jak wynika z ww. kopii akt osobowych o sygn. [...] W. K. w okresie od [...] stycznia 1986 r. do [...] stycznia 1990 r. pełnił służbę w SB na stanowisku [...] Grupy [...] RUSW w [...].

Ponadto w ww. archiwalnych aktach osobowych znajdują się informacje, z których wynika m.in., że wnioskodawca: "(...) od chwili podjęcia pracy w Służbie Bezpieczeństwa wykazuje bardzo duże zaangażowanie w pracy operacyjnej. Mimo krótkiego okresu pracy w organach należycie i z dużą odpowiedzialnością realizuje powierzone zadania po zagadnieniach grupy II. W okresie 9 miesięcy pozyskał 3 tajnych współpracowników, a aktualne jego obciążenie wynosi 10 tw." – wniosek personalny z [...] września 1986 r.; "(...) od momentu podjęcia pracy w Służbie Bezpieczeństwa wykazuje duże zaangażowanie w pracy operacyjnej po zagadnieniu kontrwywiadowczego zabezpieczenia terenu. Pomimo krótkiego stażu pracy sam organizuje pracę gr. II, przejmując całość zagadnień po por. (...). Po powrocie z przeszkolenia na przełomie 3 miesięcy pozyskuje trzech tw, osiągając obciążenie 18 tw w chwili obecnej." – wniosek personalny z [...] listopada 1987 r.; "(...) w chwili obecnej samodzielnie organizuje pracę operacyjną, w zakresie kontrwywiadowczego zabezpieczenia terenu. Pomimo krótkiego stażu pracy w pełni wywiązuje się z powierzonych obowiązków. Wykazuje inicjatywę i zaangażowanie, które we właściwy sposób wykorzystywane są w rozpoznaniu kontrwywiadowczym [...] K. W. aktualnie na kontakcie posiada 18 tw, z którymi systematycznie współpracuje. Pomimo dużego obciążenia siecią osobowych źródeł informacji, w dalszym ciągu pozyskuje tw." – wniosek personalny z [...] sierpnia 1989 r.

W ww. materiałach archiwalnych znajdują się także zaświadczenia dotyczące W. K.: o ukończeniu kursu Wstępnego Przeszkolenia Funkcjonariusza SB z [...] marca 1986 r. oraz "Świadectwo złożenia egzaminu na [...] Milicji Obywatelskiej" w Wyższej Szkole Oficerskiej im. [...] w [...] z [...] czerwca 1986 r. Natomiast jak wynika m.in. ze "Sprawozdania z przebiegu adaptacji społeczno-zawodowej funkcjonariusza kończącego okres służby przygotowawczej" z [...] lutego 1989 r. wnioskodawca "W pierwszym roku ukończył kurs "[...]", a po upływie dwóch lat skierowany został na Podyplomowe Studium Oficerskie WSO w [...]".

Mając na uwadze powyższe dokumenty Minister stwierdził, że W. K. był funkcjonariuszem operacyjnym, merytorycznym, wykonującym zadania związane z istotą funkcjonowania SB, który systematycznie podnosił swoją wiedzę zawodową, awansował w strukturach SB, czerpał z tej organizacji pełne przywileje i korzyści materialne, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju. Nie był pracownikiem realizującym obowiązki o charakterze technicznym, niewymagającym zaangażowania, co uniemożliwia stwierdzenie, że w sprawie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem", wyłączającym w stosunku do wnioskodawcy stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W ocenie organu wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...]) pozwoliła na domniemanie, że W. K. utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu.

W archiwalnych aktach osobowych byłego funkcjonariusza znajdują się m.in. informacje, że: "Wymieniony jest kandydatem PZPR. Prezentuje właściwą postawę polityczną. Światopogląd materialistyczny." (opinia służbowa z [...] lutego 1989 r.; "Sprawozdanie z przebiegu adaptacji społeczno-zawodowej funkcjonariusza kończącego okres służby przygotowawczej" z [...] lutego 1989 r.; "Odwołanie" byłego funkcjonariusza z [...] sierpnia 1990 r.).

W świetle powyższego nie sposób było zakwestionować faktu, by członkostwo w PZPR nie było zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Skoro W. K. przystąpił do PZPR to niewątpliwie nawiązał on ówcześnie nie tylko stosunek prawny w ramach służby państwowej, lecz identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego.

Ustosunkowując się do zarzutów wnioskodawcy w zakresie naruszenia przez organ zasad ogólnych określonych w K.p.a. Minister uznał je za niezasadne. W analizowanej sprawie organ przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej zebrał cały materiał dowodowy, rozpatrzył go, zapewnił wnioskodawcy udział w postępowaniu, informując o każdej podjętej czynności oraz umożliwiając zapoznanie się z całością akt sprawy, który skorzystał z tego uprawnienia [...] lutego 2018 r. W zaskarżonej decyzji wyjaśniono stan faktyczny i prawny sprawy, zaś w uzasadnieniu wskazano właściwe przepisy i poddano je analizie. Decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane przez art. 107 § 1 K.p.a. Nie naruszono także zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, w sposób wystarczający zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, i ocenił, na jego podstawie, że zasadnym jest odmowa zastosowania wobec W. K. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Odnosząc się do argumentów wnioskodawcy, dotyczących jego zaangażowania w realizację powierzonych zadań, otrzymywania w toku służby pozytywnych opinii służbowych od swoich przełożonych czy odznaczeń, organ nie zanegował "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". Jego osiągnięcia zasługują w pełni na uznanie i szacunek, (co zostało uwzględnione w decyzji organu pierwszej instancji), a które jednak nie mają kluczowego znaczenia w sprawie, wobec braku zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", związanego z długością okresu służby ww. na rzecz państwa totalitarnego oraz jego zaangażowaniem i świadomością uczestnictwa w strukturach SB.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. K. zakwestionował decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2021 r. nr [...] wnosząc o jej uchylenie oraz decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1. przepisu prawa materialnego, tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, poprzez niewłaściwe zastosowanie,

2. przepisów postępowania, tj.:

a) art. 7, 77, 80 K.p.a., poprzez niekompletne zbadanie całokształtu materiału dowodowego oraz pominięcie okoliczności mu sprzyjających, co skutkowało wydaniem decyzji negatywnej,

b) art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niedokładne i pobieżne objaśnienie dowodów i okoliczności na jakich oparł się organ administracji podczas wydawania decyzji,

c) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji przez organ ponownie rozpatrujący sprawę.

Skarżący zaznaczył, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji oparł swoją decyzję na założeniach pierwotnych, w tym na braku przesłanek uzasadniających zastosowanie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej odnośnie okresu jego służby na rzecz państwa totalitarnego wynoszącego 4 lata i 15 dni. W ocenie skarżącego organ naruszył art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, nie zawierając należycie wyczerpującej i rzetelnej oceny "krótkotrwałości służby".

Skarżący podkreślił, że kryterium "krótkotrwałości służby do 31 lipca 1990 r." jest niezdefiniowane, o wysokim stopniu subiektywizmu i uznaniowości. Pomocne dla ustalenia znaczenia tego znamienia może być porównanie czasu trwania służby funkcjonariusza przed 31 lipca 1990 r. do kresu służby po tej dacie. Jego zdaniem pojęcie to można interpretować jako wyraźną przewagę okresu służby po 31 lipca 1990 r. nad okresem służby przed tą datą, tj. okres 4 lat i 15 dni, który w jego ocenie można uznać za krótkotrwały, a wręcz marginalny.

Odnosząc się do przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skarżący zauważył, że Minister nie wziął pod uwagę jego pozytywnej opinii z okresu pełnienia służby. Nie uwzględnił także faktu, że był wielokrotnie odznaczany, swoje obowiązki wykonywał wzorowo, skutecznie i skrupulatnie, nie czyniąc żadnych negatywnych wydźwięków na rzecz "powstającego państwa", jak i ludzi je tworzących.

Ponadto zauważył, że w wyroku z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK2476/19 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organ administracji stosując restrykcyjne przepisy powinien zbadać łącznie charakter służby, czas pracy na rzecz państwa totalitarnego oraz rzetelność wykonywanych obowiązków służbowych.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, z uwagi wyłącznie na zgodność z prawem wydanych decyzji postanowień czy aktów administracyjnych. Sąd, zgodnie z art. 134 P.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, z zastrzeżeniem art. 57a.

W zaskarżonej decyzji Minister zawarł argumenty na uzasadnienie odmowy wyłączenia stosowania w stosunku do skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej i doszedł do wniosku, że nie spełnia on przesłanki, o której mowa

w art. 8a ust. 1 pkt 1 tej ustawy, natomiast została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2, jednak zdaniem organu w sprawie nie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" o czym świadczy całokształt służby skarżącego, a w szczególności jego charakter przed 31 lipca 1990 r., a także wyżej opisana postawa ideologiczna zainteresowanego w okresie służby.

Rozważania w tej sprawie należy poprzedzić stwierdzeniem, że Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19 i z 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2514/19 dokonał interpretacji art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej i podniósł, iż powołany przepis należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, która angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i którego prawa - z tego właśnie względu - świadczenia zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są: krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków". Ponadto "krótkotrwała służba przed 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ przez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. W konsekwencji brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (szerzej na ten temat w powołanych wyrokach).

Przenosząc powyższe rozważania na kanwę niniejszej sprawy należy wskazać, że organ w zaskarżonej decyzji przyjął, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa nie była służbą krótkotrwałą. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 "największe trudności interpretacyjne budzi wykładnia kryterium "krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r." ze względu na bardzo wysoki stopień nieostrości pojęcia "krótkotrwałości", czyniący je w istocie pojęciem nieczytelnym. Należy przyjąć, że o ile przymiotnik "krótki" w podstawowym znaczeniu oznacza "mający małą długość (w stosunku do typowej) zwykłej długości czegoś" to bliskoznaczny przymiotnik "krótkotrwały" rozumiany jako "trwający krótko, szybko przemijający" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 1, s. 431) akcentuje pewną trwałość w krótkim czasie, gdzie "krótkość" powinna być oceniana na tle "zwykłej długości czegoś". Skoro postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej dotyczy indywidualnej sprawy administracyjnej, to konieczność uwzględniania indywidualnej sytuacji określonego funkcjonariusza sprawia, że punktem odniesienia dla ustalenia "krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r." powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed 31 lipca 1990 r. w stosunku do całego okresu służby tej osoby spełnia kryterium "krótkotrwałości". Jako pewna wskazówka interpretacyjna może w tym zakresie służyć treść art. 13c pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Skoro, zgodnie z tą regulacją, służby, która rozpoczęła się po raz pierwszy nie wcześniej niż 12 września 1989 r. ustawodawca w ogóle nie uznaje za służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b, to można przyjąć, że służba niespełniająca wymogu "rozpoczęcia się po raz pierwszy nie wcześniej niż 12 września 1989 r.", będąc jednak służbą w okresie "totalitarnego państwa" obejmującą okres około 10 miesięcy (tj. długość okresu wyznaczonego datami 12 września 1989 r. i 31 lipca 1990 r.) będzie służbą krótkotrwałą. Nie oznacza to jednak, że również służba wyrażana w latach nie będzie mogła być w realiach indywidualnej sprawy uznana za służbę krótkotrwałą".

W tym miejscu należy wskazać, że Sąd nie podziela oceny długości okresu służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa dokonanej przez organ. Zdaniem Sądu oceny tej dokonano niezgodnie z przedstawioną powyżej wykładnią. Okres służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym to 4 lata i 15 dni (ok. 18% długości całego okresu służby skarżącego wynoszącego 23 lata, 1 miesiąc i 25 dni). Tak więc zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym służbę tą można uznać za krótkotrwałą. Zgodzić się należy z organem, że krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością, jest przeciwieństwem długotrwałości. Jednakże zestawienie powyższych okresów wskazuje na oczywistą i znaczną dysproporcję służby pełnionej przez skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, która stanowi jedynie 18% ogólnego stażu służby skarżącego. Jest to wartość stosunkowo nieduża, marginalna, akceptowalna w odniesieniu do ogólnego okresu przyjętego za punkt odniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1924/19 (publik. j.w.) podkreślił, że "jako pewnego rodzaju wskazówkę interpretacyjną wskazywano w trakcie prac nad treścią art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, że co najmniej 20% całego okresu służby funkcjonariusza można uznać za okres krótkotrwałej służby, (por. wypowiedź posła J. Meysztowicza podczas komisji sejmowych obradujących nad poprawką – Zapis Posiedzenia Komisji Spraw Wewnętrznych i Administracji (nr 76) i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (nr 55) z dnia 14 grudnia 2016 r. Sejm VIII Kadencji, s. 19). Tak więc w sytuacji, gdy okres służby w organach wymienionych w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym jest stosunkowo krótki do okresu całej służby skarżącego można uznać, że spełniona została przesłanka z art. 8a ust 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym".

Tym samym stwierdzić należy, że organ dokonał błędnej wykładni art. 8a ustawy oraz niewłaściwie zastosował art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy w istniejącym stanie faktycznym sprawy albowiem przyjął, iż: "Ponieważ w przypadku W. K. w rozpoznawanym stanie faktycznym przesłanka przewidziana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej nie został spełniona – sprawa nie mogła stanowić "szczególnie uzasadnionego przypadku, a zatem organ nie miał możliwości wyłączenia w stosunku do wnioskodawcy stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatzreniowej". Z tej też przyczyny zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] marca 2019 r. nie mogą ostać się w obrocie prawnym. Naruszenie prawa materialnego w niniejszej sprawie miało bowiem wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażany w doktrynie i orzecznictwie, iż jednoczesne (ustawodawca użył w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej spójnika "oraz" między punktami 1 i 2 w art. 8a ust. 1) spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać w stosunku do niego unormowania ustawowe odbierające mu prawo niesłusznie nabyte (patrz Jakimowicz Wojciech, O definicjach i domniemaniach prawnych w prawie administracyjnym – studium przypadku, publik. PPP 2020/7-8/47-67 oraz LEX).

W powołanym powyżej opracowaniu trafnie też wskazano, iż: " ... jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia standardów demokratycznego państwa prawnego, chronionych przez to państwo wartości i realizowanych przez nie celów, w tym z punktu widzenia korespondującej z tymi standardami, wartościami i celami zasady równości wobec prawa, zgodnie z którą prawo w imię równości powinno indywidualizować sytuację obywateli ze względu na pewne cechy istotne, a więc relewantne, a nie wprowadzać odpowiedzialności zbiorowej. Również posługiwanie się przez ustawodawcę konstrukcją domniemania prawnego opartego na założeniu odpowiedzialności zbiorowej budzi co najmniej wątpliwości co do zgodności tego rodzaju konstrukcji ze standardami demokratycznego państwa prawnego, w ramach których ciężar dowodu okoliczności uzasadniających ingerencję w sferę praw obywateli, w tym ciężar dowodu, że prawa te zostały nabyte niesłusznie, spoczywa na "ingerującym", tj. na organach państwa, a nie na adresacie tego rodzaju działań.

Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną. W szczególności przyjmie, iż służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa była pełniona w sposób krótkotrwały. Weźmie też pod uwagę, iż przy spełnieniu warunków z art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej to na organie spoczywa obowiązek wykazania zaangażowania strony w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Jeżeli analiza materiału aktowego, ewentualnie uzupełniona o dodatkowy materiał dowodowy, nie wykaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że skarżący był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, nie będzie przeszkód aby załatwić sprawę w sposób zgodny z wnioskiem strony.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, w punkcie 2 sentencji wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.). Do kosztów tych zaliczono wynagrodzenie adwokata w wysokości 480 zł.