Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 434/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29, art. 545 ust. 4,
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
article: art. 138 par. 1 pkt 2, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 i art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2018r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 maja 2018r. znak: [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 maja 2018r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Skarbu Państwa - Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad od decyzji Wójta Gminy P. z dnia 5 lutego 2018 r. znak: [...]

1. nakazującej Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad jako zarządcy drogi ekspresowej [...] na odcinku J., w granicach działek nr [...] położonych w obrąbie geodezyjnym J. przywrócić powierzchniowy spływ wód opadowych i zapewnić ich odprowadzanie do systemu odwodnienia drogi ekspresowej [...] tj. do rowu przydrożnego zachodniego. Jako niezbędne należy przyjąć wykonanie rowu odwadniającego o szerokości 0,3 m w dnie po południowej stronie drogi gminnej obejmującej działkę nr [...] obr. J. oraz przepustu o średnicy 0,4 m pod drogą serwisową zapewniającego odpowiednie warunki odpływu wód opadowych z rowu przydrożnego drogi gminnej wylotem do rowu zachodniego przy drodze ekspresowej [...]. Rzędna dna rowu odwadniającego przy drodze gminnej winna zostać dostosowana do rzędnej dna przepustu odprowadzającego wody opadowe do rowu odwadniającego drogę ekspresową [...] (zgodnie z przedstawionym załącznikiem graficznym nr 1);

2. ustalającej termin wykonania czynności z pkt 1 do dnia 30 czerwca 2018 r.;

3. nakazującej uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli jest wymagane,

uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce orzekło o nakazaniu Skarbowi Państwa - Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad jako zarządcy drogi ekspresowej [...] na odcinku J., w granicach działek nr [...] położonych w obrębie geodezyjnym J. przywrócić powierzchniowy spływ wód opadowych i zapewnić ich odprowadzanie do systemu odwodnienia drogi ekspresowej [...], tj. do rowu przydrożnego zachodniego. Jako niezbędne należy przyjąć wykonanie rowu odwadniającego o szerokości 0,3 m w dnie po południowej stronie drogi gminnej obejmującej działkę nr [...] obr. J. oraz przepustu o średnicy 0,4 m pod drogą serwisową zapewniającego odpowiednie warunki odpływu wód opadowych z rowu przydrożnego drogi gminnej wylotem do rowu zachodniego przy drodze ekspresowej. Rzędna dna rowu odwadniającego przy drodze gminnej winna zostać dostosowana do rzędnej dna przepustu odprowadzającego wody opadowe do rowu odwadniającego drogę ekspresową [...] (zgodnie z przedstawionym załącznikiem graficznym nr 1).

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny

i prawny sprawy.

Na skutek wniosku R.B., właściciela działki nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym J., zostało wszczęte postępowanie administracyjne dotyczące zmiany naturalnego spływu wód opadowych spowodowanych działaniami Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad m.in.: poprzez rozbudowę drogi ekspresowej [...] na odcinku J., brak odprowadzenia wód opadowych po rozbudowie drogi, podniesienie drogi oznaczonej nr ewid. [...] stanowiącej własność Gminy P., która bezpośrednio graniczy z działką oznaczoną numerem [...] oraz zasypanie rowu biegnącego wzdłuż przedmiotowej drogi. O wszczęciu postępowania organ I instancji zawiadomił strony pismem z dnia 26 września 2017r., jednocześnie informując o terminie oględzin wyznaczonym na gruncie w dniu 10 października 2017r.

We wskazanym terminie pracownicy organu wraz ze stronami postępowania przeprowadzili wizję spornego terenu. W jej trakcie ustalili, że na działce nr ewid. [...] w północno - wschodnim narożniku widoczne jest zastoisko wody. Przedmiotowa działka bezpośrednio graniczy z działką nr ewid. [...] która stanowi drogę gminną, na której również widoczne są zastoiska wód opadowych, uniemożliwiając przejazd w pasie drogi ekspresowej na odcinku J. Pomiędzy drogą serwisową równoległą do drogi biegnie rów odwadniający, a pod drogą serwisową został wykonany przepust, który zbiera wody opadowe z przyległego terenu. Natomiast działka nr ewid. [...], która bezpośrednio graniczy z działką nr ewid. [...], pozbawiona jest rowów przebiegających wzdłuż drogi. Pracownik GDDKiA oświadczył, że inwestycja rozbudowy drogi ekspresowej na odcinku J. została wykonana zgodnie z pozwoleniem na budowę oraz pozwoleniem wodnoprawnym. Ponadto, w celu poprawy odwodnienia przedmiotowego terenu wykonano dodatkowo przepust pod drogą serwisową, który zbiera wody opadowe z przyległego terenu. W ocenie przedstawiciela GDDKiA swoimi działaniami nie doprowadziła do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Z kolei R.B. oświadczył, iż w wyniku działań GDDKiA zostały zakłócone stosunki wodne i woda opadowa zbiera się na działce rodziców. Podkreślił, że przed modernizacją drogi takiego problemu nie było. Jednocześnie strony postępowania zgodnie wyraziły potrzebę sporządzenia fachowej opinii biegłego w zakresie zakłócenia stosunków wodnych.

Postanowieniem z dnia 11 listopada 2017r. powołano biegłego w zakresie hydrogeologii, hydrologii, stosunków wodnych do wydania opinii dotyczącej naruszenia stosunków wodnych w rejonie działek nr ewid. [...] położonych w obrębie geodezyjnym J. oraz stwierdzenia szkody na działkach nr [...].

Z treści sporządzonej opinii wynikało, że biegła ustaliła stan faktyczny sprawy w oparciu o dokumenty, materiały kartograficzne oraz wizję lokalną przeprowadzoną w dniu 15 listopada 2017r., a także wyjaśnienia stron. Jak stwierdziła, stan faktyczny w zakresie powierzchniowego spływu wód w zlewni lokalnej obejmującej sporny teren odbiega od naturalnych warunków spływu w przedmiotowym obszarze. Istniejące zastoiska wody, które utworzyły się w północno - wschodniej części działki należącej do R.B. i na drodze gminnej oraz na gruntach sąsiednich wskazują na brak odpływu wód opadowych w naturalnie ukształtowanym w zlewni kierunku wschodnim. Ograniczenie spływu spowodowane jest antropogeniczną przeszkodą w postaci drogi serwisowej o asfaltowej jezdni wykonanej w pasie drogowym drogi ekspresowej, co potwierdza mapa sytuacyjno-wysokościowa. Rzędna drogi serwisowej przy skrzyżowaniu z drogą gminną wynosi 269,57 m npm, natomiast rzędne drogi gminnej wynoszą od 269,1 do 269,3 m npm. Stan ten blokuje spływ wód opadowych, które mogłyby dopływać do systemu odwadniającego drogę ekspresową. Biegła wskazała, że istnienie przepustu pod drogą przed jej rozbudową umożliwiało spływ wód opadowych na wschód od drogi, bowiem rzędna terenu przed wlotem do przepustu wynosiła 268,6 m npm, a rzędne po wschodniej stronie drogi wynoszą 268,5 m npm (zał. nr 2). Ponadto usytuowanie pierwotne przepustu pod drogą, co potwierdza mapa sytuacyjna w skali 1:1000, ułatwiało odwadnianie zachodniej części zlewni poprzez odprowadzanie wód ze spływów powierzchniowych do odbiornika znajdującego się po wschodniej stronie drogi. Biegła wyjaśniła, że w odległości 25m w kierunku północnym od połączenia drogi gminnej i drogi serwisowej wykonany został dodatkowo przepust średnicy 0,4m pod drogą serwisową, który nie w pełni spełnia swoje zadanie, bowiem przed wlotem utworzyło się zastoisko wody. Rzędna dna rowu w rejonie wylotu przepustu wynosi 268,57 m npm, a rzędna dna przepustu 268,4 m npm. Podkreśliła, że naturalny spływ wód opadowych w zlewni powierzchniowej odbywał się w kierunku wschodnim. Istniejący wcześniej przepust pod wschodnią jezdnią drogi ekspresowej pozwalał zachować ukształtowane warunki spływu powierzchniowego w kierunku cieku płynącego po wschodniej stronie drogi. Obecnie po rozbudowie drogi ekspresowej nastąpiła zmiana systemu odwadniania pasa drogowego. Wody opadowe z jezdni zachodniej i drogi serwisowej w przedmiotowym terenie odprowadzane są do zbiornika wód opadowych za pośrednictwem rowu odwodnieniowego usytuowanego między jezdnią zachodnią i drogą serwisową. Rów ma ujście do zbiornika wód opadowych usytuowanego w odległości 290 m na północ od skrzyżowania drogi gminnej z drogą serwisową.

W opinii wskazano, że dla przywrócenia i zachowania ukształtowanego w zlewni spływu wód opadowych po zachodniej stronie drogi ekspresowej, na odcinku działki R.B. i działek sąsiednich, w tym drogi gminnej, Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Kielcach, jako zarządca drogi ekspresowej na odcinku J., winien w granicach dz. nr [...] przywrócić powierzchniowy spływ wód opadowych i zapewnić ich odprowadzanie do systemu odwodnienia drogi ekspresowej, tj. do rowu przydrożnego zachodniego. Stwierdzono, że jako niezbędne należy przyjąć wykonanie rowu odwadniającego o szerokości 0,3 m w dnie po południowej stronie drogi gminnej obejmującej dz. nr [...] oraz przepustu o średnicy 0,4 m pod drogą serwisową, zapewniającego odpowiednie warunki odpływu wód opadowych z rowu przydrożnego drogi gminnej wylotem do rowu zachodniego przy drodze ekspresowej. Rzędna dna rowu odwadniającego przy drodze gminnej winna zostać dostosowana do rzędnej dna przepustu odprowadzającego wody opadowe do rowu odwadniającego drogę ekspresową. Proponowaną lokalizację przepustu przedstawiono na załączniku do opinii.

Z opinią tą nie zgodził się Skarb Państwa - Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad podtrzymując w całości wcześniejsze swoje stanowisko, iż rozbudowa drogi ekspresowej została wykonana zgodnie z przepisami prawa, decyzjami o pozwoleniu na budowę oraz pozwoleniem wodnoprawnym.

Odnosząc się do tych argumentów organ wyjaśnił, że zarówno decyzja o pozwoleniu na budowę, jak i pozwolenie wodnoprawne odnosiło się tylko i wyłącznie do samej inwestycji polegającej na rozbudowie drogi ekspresowej. Wspomniane decyzje nie obejmowały swym zakresem rozważań na temat wpływu tej inwestycji na ewentualne zakłócenie stosunków wodnych na gruncie. Zawierały tylko rozwiązania dotyczące samej inwestycji. Tymczasem, jak wykazała biegła oraz jak podnosił to wnioskodawca, naturalny spływ wód opadowych został zablokowany przez drogę serwisową o rzędnej przewyższającej okoliczny teren.

Kolegium podało, iż biegła po zapoznaniu się z odwołaniem GDDKiA, podtrzymała w całości swoją opinię podkreślając raz jeszcze, że różnice wysokości związane z rozbudową drogi skutkują zmianą w odpływie wód w tym fragmencie zlewni. Ograniczeniem dla spływu wód opadowych jest liniowa przeszkoda w postaci drogi serwisowej, która blokuje skutecznie spływ wód w naturalnym kierunku spływu. Biegła podniosła, że przy istnieniu tylko wschodniego odcinka drogi naturalny kierunek spływu wód w tym fragmencie zlewni był zachowany - istniejący przepust ø1500 pod drogą umożliwiał spływ wód opadowych w kierunku wschodnim, zgodnie z naturalnym kierunkiem spływu wód ukształtowanym w zlewni. Podkreśliła, że przy obecnym zagospodarowaniu przedmiotowego fragmentu zlewni, gdy rzędna drogi serwisowej przewyższa rzędne drogi gminnej i północnych części działek do niej przylegających, nie ma wątpliwości, iż dokonane zmiany w odpływie wody w granicach terenu zajętego pod zachodni pas drogowy drogi, naruszają stosunki wodne. Biegła podtrzymała także w całości zaproponowane w opinii rozwiązanie mające na celu naprawę stanu wody na gruncie.

Rozwiązanie zaproponowane przez biegłą zostało zaaprobowane przez organ pierwszej instancji, gdyż pokrywało się z ustaleniami, których organ sam dokonał na gruncie w czasie wizji lokalnej w dniu 10 października 2017r. Dlatego też Wójt Gminy P. zaskarżoną decyzją zobowiązał GDDKiA do wykonania określonych przez biegłego w ekspertyzie obowiązków.

Od tej decyzji odwołanie złożył Skarb Państwa - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zarzucając naruszenie przepisu postępowania, a to art. 156 § 1 pkt 4 Kpa poprzez skierowanie przedmiotowej decyzji do podmiotu niebędącego stroną w niniejszym postępowaniu, tj. do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad podczas gdy stroną przedmiotowego postępowania jest Skarb Państwa - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Ponadto wskazał na naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 Kpa, poprzez niedokonanie przez organ pierwszej instancji pełnych ustaleń okoliczności faktycznych sprawy oraz niezebranie w sposób wyczerpujący i nieocenienie całego materiału dowodowego w sprawie. Zarzucił również naruszenie przepisu prawa materialnego, a to art. 234 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017r., poz. 1566) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do okoliczności stanu faktycznego sprawy.

Kolegium, uznając w części zarzuty odwołania za uzasadnione, podjęło decyzję reformatoryjną. Organ odwoławczy wskazał, że obowiązek dokonania prac mających za zadanie naprawę stosunków wodnych, spowodowanych rozbudową drogi ekspresowej, należało nałożyć na Skarb Państwa, a nie na zarządcę tej drogi. Za konieczne uznało również wyeliminowanie z rozstrzygnięcia terminu wykonania prac, gdyż przepisy ustawy Prawo wodne nie przewidują możliwości określenia takiego terminu. Kolegium uznało także, że warunek dotyczący ewentualnego uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia wodnoprawnego należały przenieść do uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdyż sentencja decyzji w trybie art. 29 ustawy Prawo wodne ma dotyczyć nałożenia obowiązku lub odmowy nałożenia określonego obowiązku.

Natomiast postępowanie prowadzone przez organ I instancji Kolegium oceniło jako przeprowadzone prawidłowo, zgodnie z wymogami kpa oraz ustawy Prawo wodne. Organ odwoławczy uznał ponadto, że sporządzona przez biegłą opinia jest spójna, logiczna i pokrywa się zarówno ze spostrzeżeniami składającego wniosek jak i ustaleniami pracowników organu. Zaproponowane rozwiązanie problemu zakłócenia stosunków wodnych jest zdaniem Kolegium najmniej dolegliwe dla Skarbu Państwa i najbardziej efektywne.

Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, że – z uwagi na treść art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017r., poz. 1566) – organ I instancji niezasadnie zastosował przepisy art. 234 w/w ustawy zamiast art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017r., poz. 1121). Organ przywołał także orzeczenia sądów administracyjnych, jakie zapadały na gruncie tego przepisu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zaskarżając w całości powyższą decyzję i wnosząc o jej uchylenie, Skarb Państwa - Generalna Dyrekcja Dróg i Autostrad zarzucił naruszenie przepisów:

– art. 138 § 1 pkt. 2 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie w to miejsce o nakazaniu Skarbowi Państwa - Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad przywrócić powierzchniowy spływ wód opadowych w granicach działek nr Ew. [...] położonych w obrębie geodezyjnym J. i zapewnić ich odprowadzenie do systemu odwodnienia drogi ekspresowej tj. rowu przydrożnego zachodniego, w sytuacji gdy istniały podstawy do uchylenia ww. decyzji w całości bez orzeczenia co do istoty sprawy;

– art. 138 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie do okoliczności stanu faktycznego sprawy;

– art. 107 § 1 pkt 7 w zw. z art. 64a p.p.s.a. poprzez błędne pouczenie organu o prawie wniesienia sprzeciwu, podczas gdy stronie winna przysługiwać skarga, bowiem zaskarżona decyzja ma charakter reformatoryjny, a nie kasatoryjny, wymagany przez dyspozycję przepisu art. 64a p.p.s.a.;

– art. 7, 77, 80, 107 § 3 kpa poprzez niedokonanie przez organ pierwszej instancji pełnych ustaleń okoliczności faktycznych sprawy oraz niezebranie w sposób wyczerpujący i nieocenienie całego materiału dowodowego w sprawie.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że sporządzona przez biegłego opinia jest nierzetelna oraz zawiera rozbieżności, co tym samym uniemożliwia prawidłową ocenę jej mocy dowodowej. Z analizy biegłego nie wynika jednoznacznie, co doprowadziło do zmiany stosunków wodnych na przedmiotowym gruncie oraz aby pomiędzy zmianą kierunku przepływu wód opadowych spowodowaną rozbudową drogi, a powstałą szkodą u właścicieli nieruchomości sąsiednich istniał związek przyczynowo-skutkowy, co uzasadnia zastosowanie przepisu art. 234 ust. 3 prawo wodne. Działka stanowiąca drogę gminną, nie posiadała odwodnienia w postaci rowów, co potwierdza mapa sytuacyjno - wysokościowa, obrazująca stan przed rozbudową drogi ekspresowej. Wobec powyższego, GDDKiA nie ma kompetencji do budowy odwodnienia dróg nie będących w jej zarządzie. Ponadto pogorszenie odwodnienia działki o nr ew. [...] stanowiącej własność R.B. nastąpiło wskutek zmiany stosunków wodnych na działce nr [...] poprzez podniesienie terenu działki, tj. nawiezienie ziemi. Działanie to zakłóciło naturalny spływ wód powierzchniowych i spowodowało tworzenie się zastoisk wodnych na drodze gminnej. Naturalny odpływ wód poprzez drogę gminną na działce nr [...] do nieistniejącego przepustu pod drogą ekspresową nie był możliwy ze względu na naturalne ukształtowanie, bowiem rzędne terenu wskazują na naturalne obniżenie terenu drogi gminnej w jej środkowej części, co obrazują rzędne terenowe na mapie sytuacyjno - wysokościowej, przedstawiającej stan przed rozbudową drogi ekspresowej. Ponadto, co znalazło również potwierdzenie w opinii biegłego, występująca na przedmiotowych gruntach szata roślinna typowa dla terenów podmokłych oraz ukształtowanie terenu charakteryzujące się naturalnymi zagłębieniami, w których tworzą się liczne zastoiska wodne, wskazuje, iż jest to teren o utrzymującej się dużej wilgotności, zalewany okresowo, o utrudnionym odpływie wody. W opinii biegłego, która została przez organ w całości uznana za rzetelną oraz na jej podstawie w niniejszej sprawie wydano zaskarżoną decyzję, nie uwzględniono faktu, że wszelkie rozwiązania projektowe zastosowane w związku z prowadzoną inwestycją rozbudowy drogi do parametrów drogi dwujezdniowej na odcinku obwodnicy K., zostały zaakceptowane przez organy uprawnione do wydawania decyzji administracyjnych. Rozbudowa drogi ekspresowej do parametrów drogi dwujezdniowej na odcinku obwodnicy K. - Ch. została wykonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i posiada wszelkie wymagane prawem decyzje administracyjne. Dopóki w obrocie prawnym występuje decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym, dopóty działania będące następstwem realizowania pozwolenia nie mogą być uznane za naruszające prawo.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 1302), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa).

W pierwszej kolejności należy podnieść, że – jak trafnie zauważył organ odwoławczy – podstawą materialnoprawną orzekania przez organy w niniejszym przypadku winien być przepis art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1121), powoływanej dalej jako "u.p.w.", a to z uwagi na treść art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017r. poz. 1566), zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ostatnio wymieniona ustawa weszła bowiem (co do zasady) w życie w dniu 1 stycznia 2018r., zaś postępowanie w rozpatrywanej sprawie zostało wszczęte przed tą datą. Nie zmienia to jednak faktu, że organ odwoławczy zwrócił uwagę na tę kwestię i w sposób prawidłowy zastosował art. 29 ust. 1 i 3 u.p.w., orzekając w sposób reformatoryjny w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 powołanej ustawy właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Z kolei stosownie do ust. 3 art. 29 jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Wbrew zarzutom skargi organy w sposób wyczerpujący zgromadziły materiał dowodowy w sprawie, dokonały jego prawidłowej oceny, a w konsekwencji pełnych ustaleń faktycznych w kontekście przesłanek wynikających z przytoczonych przepisów, nie naruszając przy tym dyspozycji art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa.

Kluczowe znaczenie w sprawie miała sporządzona opinia biegłej z zakresu postępowania wodnoprawnego. W opinii tej biegła stwierdziła, że analiza naturalnych warunków ukształtowania terenu oraz zagospodarowanie pasa drogowego w spornym obszarze pozwala uznać, że naturalny spływ wód opadowych w zlewni powierzchniowej odbywał się w kierunku wschodnim. Istniejący wcześniej przepust pod wschodnią jezdnią drogi ekspresowej pozwalał zachować ukształtowane warunki spływu powierzchniowego w kierunku cieku płynącego po wschodniej stronie drogi. Obecnie, po rozbudowie drogi ekspresowej, nastąpiła zmiana systemu odwadniania pasa drogowego. Bez wątpienia obecny stan zagospodarowania tego pasa na przedmiotowym odcinku – przy skrzyżowaniu drogi gminnej i drogi serwisowej w obrębie działek nr [...] pozostających w zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), przyczynia się do zakłócenia stosunków wodnych w obrębie działki nr [...] i działek sąsiednich, w tym drogi gminnej zajmującej działkę nr [...]. Woda w części zlewni powierzchniowej po zachodniej stronie drogi gromadzi się w obniżeniu terenu przed drogą serwisową tworząc zastoiska i podmokłości, co szkodliwie wpływa na nieruchomość nr [...], jak również na nieruchomości sąsiednie położone na kierunku powierzchniowego spływu wód. Ograniczenie spływu spowodowane jest antropogeniczną przeszkodą w postaci drogi serwisowej o asfaltowej jezdni wykonanej w pasie drogowym drogi ekspresowej. Tezę tę potwierdza mapa sytuacyjno-wysokościowa, gdzie rzędna drogi serwisowej przy skrzyżowaniu z drogą gminną wynosi 269,57 m npm, natomiast rzędne drogi gminnej wynoszą 269,1 do 269,3 m npm.

Orzekające w sprawie organy w ocenie Sądu prawidłowo przyjęły, że wywody opinii biegłej mają charakter logiczny i znajdują oparcie w pozostałych dowodach, w tym protokole oględzin i dokumentacji fotograficznej, jak też w załącznikach w postaci mapy sytuacyjno-wysokościowej i mapy topograficznej, a także mapy przedstawiającej stan sprzed budowy drogi ekspresowej (k. 59). Dowody te potwierdzają przytoczone wyżej tezy opinii. W szczególności analiza rzędnych terenu prowadzi do wniosku, że naturalny spadek terenu w ramach zlewni lokalnej (por. załącznik nr 1 do opinii) następował w kierunku wschodnim. Aktualnie, po budowie drogi ekspresowej, rzędne tzw. drogi serwisowej, jak wskazano w końcowej części ostatniego akapitu, w sposób wyraźny przewyższają rzędne terenu po zachodniej stronie drogi, stanowiąc – jak wskazała biegła – "antropogeniczną przeszkodę". Jak ponadto wynika z opinii, wykonany w ramach przebudowy drogi przepust pod drogą serwisową o średnicy 0,4m, przeznaczony dla spływu wód opadowych do rowu odwodnieniowego zachodniego przy drodze ekspresowej, nie w pełni spełnia swoje zadanie. Przed wlotem utworzyło się zastoisko wody. Rzędna dna rowu w rejonie wylotu przepustu wynosi 268,57 m npm, a rzędna dna przepustu 268,4 m npm, co wskazuje na przyczynę takiego stanu rzeczy. Fakt gromadzenia się wody zarówno na działce o nr [...], jak i na działkach sąsiednich, potwierdza zarówno protokół oględzin, jak i dokumentacja fotograficzna.

Wbrew zarzutom skargi opinia biegłej, która jest osobą posiadającą wiadomości specjalne w zakresie, który stanowił przedmiot opracowania, w sposób prawidłowy została oceniona przez organy jako rzetelna i spójna, mogąca stanowić podstawę miarodajnych ustaleń. W świetle powyższych jej wniosków jako logiczne i w pełni uzasadnione jawi się zaproponowane przez biegłą rozwiązanie, przyjęte ostatecznie w rozstrzygnięciu organu odwoławczego.

Skarżący nie zakwestionował w skuteczny sposób opinii biegłej. W szczególności twierdzenia o tym, że do zmiany stanu wód doszło na skutek podniesienia terenu działki (poprzez nawiezienie ziemi) o nr [...], mają charakter gołosłowny. Skarżący nawet nie uprawdopodobnił tej okoliczności, a dokumentacja fotograficzna zgromadzona w sprawie w żaden sposób nie potwierdza faktu nawiezienia ziemi na w/w działkę, która jest porośnięta trawą.

Podkreślenia wymaga, że wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzedza ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie regulacji jest uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody (szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie). W przepisie tym nie ma mowy o tym czy szkoda nastąpiła w wyniku działania legalnego czy nielegalnego. Kwestia ta nie ma zatem istotnego znaczenia dla zastosowania tego przepisu (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2017r., sygn. II OSK 1035/15, wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2017r., sygn. II SAB/Kr 191/16, wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 grudnia 2017r., sygn. II SA/Kr 1352/17). Tym samym zarzuty skargi odwołujące się do legalności wykonanych robót nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Podobnie niezasadny jest zarzut dotyczący nałożenia obowiązku polegającego na wykonaniu rowu odwadniającego w dnie drogi gminnej obejmującej działkę nr 72/5. Właścicielem tej działki, co bezsporne, jest Gmina P.,

a sama decyzja o nałożeniu obowiązku w tym kształcie została wydana w I instancji przez Wójta tej Gminy. Trudno zatem uznać, by organ sprzeciwiał się tego rodzaju ingerencji w prawo własności przysługujące gminie. Trzeba poza tym zauważyć, że w przepisie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne mowa jest o tym, że właściwy organ może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Sam przepis nie przewiduje zatem ograniczeń co do sposobu i terenu, na którym ma nastąpić przywrócenie do stanu poprzedniego czy wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Nałożone obowiązki mają natomiast za zadanie usunąć skutki naruszenia w sposób najbardziej efektywny (por. też wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 stycznia 2018r., sygn. II SA/Rz 1125/17).

Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy w sposób prawidłowy zastosował dyspozycję art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Jak wykazano, brak było podstaw do zastosowania art. 138 § 2 kpa, zaś orzeczenie o charakterze reformatoryjnym miało charakter w pełni uzasadniony. Należało bowiem prawidłowo określić podmiot, którego dotyczą nakładane obowiązki. Poza tym brak jest podstawy do określania w decyzji wydanej na podstawie art. 29 ust. 3 p.w. terminu wykonania obowiązku, jak również do orzekania w tym trybie (w ramach samego rozstrzygnięcia organu) o konieczności uzyskania pozwolenia wodnoprawnego lub dokonania zgłoszenia.

Pouczenie o sprzeciwie, jakiego dokonał organ, jakkolwiek w tej sytuacji nieprawidłowe, nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy skoro skarga została wniesiona skutecznie i terminowo, a skarżący, reprezentowany zresztą przez fachowego pełnomocnika, miał możliwość podniesienia wszelkich zarzutów.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.