Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1946/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 28 ust 1,2,3, art. 24 ust 2 i 3, art.28, art.29, art.30
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: art. 7, art. 8, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1946/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), WSA Wiesław Kuśnierz, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2016 r., sprawy ze skarg Przedsiębiorstwa "P" Sp. z o.o. w M. na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz z dnia 16 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz odsetek od składek w tym składek w części finansowej przez ubezpieczonych - skargi oddala -


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzjami z dnia 18 sierpnia 2015 r.:

- nr [...] odmówił Przedsiębiorstwu Produkcyjno Handlowemu "P" Sp. z o.o. w M. wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek w zakresie nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych,

- nr [...] odmówił Przedsiębiorstwu Produkcyjno Handlowemu "P" Sp. z o.o. w M. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz odsetek za zwłokę w tym odsetek od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych.

W uzasadnieniach decyzji wskazano następujący stan faktyczny.

W dniu 5 lutego 2015 r. do ZUS Oddział w N.wpłynął wniosek Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowego "P." Sp. z o.o. w M. o umorzenie należności z tytułu składek, obciążających konto rozliczeniowe spółki.

Następnie pismem z dnia 19 marca 2015 r. spółka poinformowała, że rezygnuje z umorzenia należności z tytułu składek. W związku z powyższym ZUS w N.wydał decyzję nr [...] z dnia 20 marca 2015 r. umarzającą postępowanie z powodu jego bezprzedmiotowości.

W dniu 16 kwietnia 2015 r. do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania w związku z "błędnym zrozumieniem konsekwencji podejmowanej przez spółkę czynności" i wycofaniem oświadczenia o cofnięciu wniosku o umorzenie należności.

Decyzją z dnia 6 maja 2015 r., nr [...] została uchylona decyzja umarzająca postępowanie w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N., w dniu 3 lipca 2015 r. powiadomił spółkę o prawach wynikających z ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.

W dniu 21 lipca 2015 r. do Oddziału ZUS wpłynęło oświadczenie zawierające wykaz złożonych przez spółkę dokumentów, oświadczenie w którym spółka określiła rodzaj pomocy publicznej, o którą się ubiega w związku z wnioskiem o umorzenie należności, "Oświadczenie o nieotrzymaniu pomocy de minimis", "Oświadczenie o stanie majątkowym osoby prawnej", "Formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis", wykaz mienia ruchomego PPH "P." Sp. o.o. wg stanu na dzień 1 lipca 2015 r., bilans zobowiązań i należności PPH "P." Sp. z o.o. wg stanu na dzień 1 lipca 2015 r.

Zawiadomieniem z dnia 24 lipca 2015 r. spółka została pouczona o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie oraz zgłoszonych żądań oraz o prawie zapoznania się z całością zebranych dowodów. Z prawa tego spółka skorzystała w dniu 5 sierpnia 2015 r. , nie wnosząc uwag.

Na podstawie materiałów i dowodów znajdujących się w aktach sprawy i po przeprowadzonym postępowaniu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzje z dnia 18 sierpnia 2015 r. nr[...] w oparciu o art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w związku z art. art. 30, 83b ust. 1 i 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.) oraz nr [...] w oparciu o przepisy art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 i art.32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.).

W dniu 16 września 2015 r. wpłynęły do Prezesa ZUS wnioski o ponowne rozpatrzenie spraw. We wnioskach zakwestionowano prawidłowość dokonanej przez Oddział ZUS w N.oceny przedstawionych okoliczności, wskazując, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek oraz odmowa umorzenia zaległości składkowych jest krzywdząca.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzjami z dnia 16 października 2015 r. nr [...] oraz nr [...] utrzymał w mocy obie wymienione na wstępie decyzje.

W uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję z dnia 18 sierpnia 2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek ZUS wskazał, że w postępowaniu zakończonym wydaniem w/w decyzji w pierwszej instancji prawidłowo przyjęto, że na koncie rozliczeniowym spółki figurują nieopłacone składki finansowane przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, do których na mocy art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów art. 28 tejże ustawy, a więc regulujących umarzanie należności z tytułu składek. Oznacza to, że nieopłacone składki w części finansowanej przez ubezpieczonych z mocy ustawy zostały wyłączone z możliwości rozłożenia na raty oraz umorzenia.

Według ZUS, wobec braku przepisu prawa umożliwiającego merytoryczne rozpatrzenie wniosku, należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie należności składkowych w tym zakresie.

Ponadto ZUS ponownie rozpatrując sprawę wskazał na prawidłowość przyjęcia, że art. 28 ust. 3a ustawy o ubezpieczeniach społecznych dopuszcza, w uzasadnionych przypadkach, możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, za ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Jednak jak wynika z treści § 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) - określa ono szczegółowe zasady umarzania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek. W praktyce zatem, jak podkreślił organ, dotyczy wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenia własne osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, tym samym należne składki, czy też odsetki za zwłokę z tytułu zatrudniania przez spółkę pracowników nie podlegają dyspozycji wyżej wskazanego przepisu, a postępowanie w tym zakresie nie ma oparcia w przepisie prawa.

Z kolei w uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję z dnia 18 sierpnia 2015 r. odmawiającą umorzenia należności składkowych ZUS podkreślił, że w decyzji odmawiającej umorzenia zaległości składkowych - której rozstrzygniecie zostało zakwestionowane - prawidłowo przyjęto, iż umorzenie należności jest możliwe wyłącznie po stwierdzeniu całkowitej nieściągalności, która ma miejsce po spełnieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 powołanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zdaniem ZUS prawidłowo ustalono, że w przedmiotowej sprawie nie można definitywnie stwierdzić braku majątku podlegającego egzekucji, bowiem jak słusznie zauważono, takiego stwierdzenia dokonuje organ, który postępowanie prowadzi, a wobec spółki takie postępowanie nadal jest prowadzone. Słusznie stwierdzono także, że istnieje możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji z posiadanego majątku nieruchomego, na którym ZUS posiada hipoteczne zabezpieczenie swoich należności jak również z dochodów spółki osiąganych z prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto również, prawidłowo ustalono, że spółka posiada majątek ruchomy o wartości 837.500,00 zł wg cen zakupu oraz wierzytelności na kwotę ok. 277.000,00 euro. Aktywa spółki na dzień 1 lipca 2015 r. wynoszą 1.860.720,20 zł natomiast pasywa wynoszą 1.265.598,97 zł. W tej sytuacji należało przyjąć, że istnieje realna szansa na wyegzekwowanie należności składkowych. Tym samym analiza zebranych w sprawie dowodów prowadząca do stwierdzenia, iż w sprawie nie występuje całkowita nieściągalność została przeprowadzona prawidłowo, zatem słusznie w zakwestionowanej decyzji, rozstrzygnięto o braku podstaw do umorzenia należności składkowych

ZUS ponownie rozpatrując sprawę wskazał, że w przedmiotowej decyzji również słusznie zaznaczono, że nawet w przypadku braku majątku spółki istnieje uprawnienie po stronie ZUS - jako wierzyciela do orzeczenia odpowiedzialności posiłkowej członków zarządu spółki, jako osób trzecich i egzekwowania od nich nieopłaconych przez spółkę składek, gdyż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności.

Zdaniem ZUS problemy związane z powstawaniem zwiększonych kosztów czy też ponoszeniem strat nie są tożsame z niewypłacalnością, a więc nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności z tytułu składek gdyż, co należy podkreślić, prowadzenie działalności gospodarczej zawsze obarczone jest ryzykiem wystąpienia różnych czynników, których efektem może być także niepowodzenie. ZUS dodatkowo zaznaczył, iż obowiązek opłacania danin publicznych, w tym składek na ubezpieczenia społeczne, nałożony został przepisami prawa i nie jest uzależniony od wyniku finansowego przedsiębiorcy.

Na powyższe decyzje Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowe "P." Sp. z o.o. w M.wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Zaskarżonej decyzji dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności składkowych zarzucono naruszenie przepisów postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121) poprzez błędne przyjęcie, że w sytuacji gdy istnieją nieopłacone składki w części finansowanej przez ubezpieczonych, które z mocy ustawy zostały wyłączone z możliwości rozłożenia na raty oraz umorzenia, nie można również rozłożyć na raty czy umorzyć innych należności z tytułu składek, np. odsetek, co w konsekwencji doprowadziło braku wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie należności w tym zakresie, podczas gdy prawidłowym było uznanie iż istnieje możliwość umorzenia należności w tym zakresie i wszczęcie postępowania;

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję, od której wniesiono wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, podczas gdy właściwym było wydanie decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości.

Z kolei zaskarżonej decyzji dotyczącej odmowy umorzenia należności składkowych zarzucono naruszenie przepisów postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie i brak działania organu na podstawie przepisów prawa przy wydawaniu decyzji odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek, podczas gdy przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów prawa winna zostać wydana decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek;

art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nie poczynienie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając przy tym na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli ,podczas gdy przy podjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz uwzględnieniu słusznego interesu strony skarżącej winna zostać wydana decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek;

art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, podczas gdy przy uwzględnieniu całego materiału dowodowego winna zostać wydana decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek;

art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji całokształtu materiału dowodowego, podczas gdy przy uwzględnieniu całokształtu materiały dowodowego winna zostać wydana decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek;

art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję, od której wniesiono wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, podczas gdy właściwym było wydanie decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości;

W szczegółowym uzasadnieniu zarzutów strona skarżąca podniosła, że ZUS odmawiając umorzenia należności z tytułu składek, nie wziął pod uwagę słusznego interesu strony i wydał decyzję na jej niekorzyść. Jak podkreśliła skarżąca spółka, ZUS wskazał wartość aktywów (1.860.720,20 zł) i pasywów (1.265.589,97 zł) spółki na dzień 1 lipca 2015 r. i na tej to podstawie stwierdził, iż nie ma podstaw do umorzenia należności z tytułu składek, nie uwzględnił przy tym jednak trudnej sytuacji materialnej strony skarżącej. Większość aktywów spółki, bo ponad 1.000.000,00 zł to niespłacone dotąd wierzytelności. Jak wskazała w uzasadnieniu skarżąca spółka znaczna część tej kwoty jest mało realna do wyegzekwowania. Ponadto skarżąca spółka podniosła, że od dłuższego czasu ponosi straty, w związku z czym zmuszona jest również do zwalniania swoich pracowników.

Strona skarżąca zarzuciła nadto organowi, że nie poczynił żadnych kroków w celu poznania aktualnej i rzeczywistej kondycji finansowej skarżącej spółki, co znalazło swoje odzwierciedlenie w bardzo ogólnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wobec tak sformułowanych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W odpowiedziach na skargi Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skarg w całości, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone decyzje odpowiadają prawu i czy postępowanie prowadzące do ich wydania nie było obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięć.

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonych decyzji z dnia 16 października 2015 r. wydanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone rozstrzygnięcia pod względem ich zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz.121 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s.", oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które skutkowałoby koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Wobec treści wniosku skarżącej spółki, zastosowanie w sprawie miał - w szczególności - przepis art. 28 u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek. Zgodnie z treścią wymienionego art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umorzone w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę).

Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje bowiem na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone". Takie stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285, w której Sąd ten wskazał, że "(...) przepis art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 ustawy wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone". Podobne stanowisko zajął skład orzekający w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07. Stanowisko to podziela Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie.

Przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dopuszcza, w uzasadnionych przypadkach, możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, za ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Jednakże przepis ten w rozpoznawanej sprawie nie będzie miał zastosowania. Jak bowiem wynika z treści § 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) - określa ono szczegółowe zasady umarzania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek. Zatem dotyczy on wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenia własne osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, tym samym należne składki, czy też odsetki za zwłokę od składek z tytułu zatrudniania przez spółkę pracowników nie podlegają dyspozycji wyżej wskazanego przepisu.

Z uwagi na zaskarżenie także rozstrzygnięcia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności składkowych w części finansowanej przez ubezpieczonych należy także przytoczyć treść art. 30 u.s.u.s., który stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29. Z powyższego wynika zatem, iż w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego w tym zakresie. Brak jest bowiem przedmiotu postępowania w tym znaczeniu, że nie istnieją należności, do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 u.s.u.s. Oznacza powyższe, że wniosek dotyczący umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych, nie może być przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia przez ZUS. Użycie przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. sformułowania "nie stosuje się" oznacza, że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia opartego na art. 28 i art. 29 u.s.u.s. Dotyczy to każdego rodzaju rozstrzygnięcia merytorycznego, zarówno pozytywnego dla wnioskodawcy, tj. umorzenia należności, jak i negatywnego, polegającego na odmowie ich umorzenia. W stosunku do tego rodzaju składek niedopuszczalne jest więc w ogóle badanie istnienia przesłanek umorzenia należności, przewidzianych w art. 28 u.s.u.s. Na płatniku ciąży bezwzględny obowiązek odprowadzenia tej części składek, które opłacają sami ubezpieczeni. Te należności nie mogą być objęte żadną z ulg w postaci umarzania, rozłożenia na raty, zarówno w oparciu o przepisy u.s.u.s. jak i innych ustaw. Płatnik jest jedynie pośrednikiem, który odprowadza składki do ZUS i nie przysługuje mu prawo domagania się ich umorzenia, gdyż nie on a ubezpieczony poniósł rzeczywisty ciężar finansowy tych składek. Rola jaką pełni pracodawca będący płatnikiem składek finansowanych przez ubezpieczonych wyklucza powoływanie się przez niego na własną trudną sytuację majątkową jako przesłankę uzasadniającą rezygnację przez ZUS z egzekwowania składek, których realny ciężar finansowy ponieśli ubezpieczeni.

Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest rozstrzygnięciem formalnym, oznacza to, że organ nie prowadzi postępowania w przedmiocie umorzenia należności, nie bada i nie może badać sytuacji materialnej wnioskodawcy. W kontekście powyższego całkowicie niezrozumiały jest zarzut sformułowany w skardze na to rozstrzygnięcie, co do naruszenia art. 30 u.s.u.s., przez nieodniesienie się w tym rozstrzygnięciu do odsetek za zwłokę od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Tym konkretnym rozstrzygnięciem ZUS odmówił wszczęcia postępowania wyłącznie w stosunku do tej kategorii należności składkowych w rozumieniu u.s.u.s., do której nie mają zastosowania przepisy art. 28 i art. 29 u.s.u.s.

Odsetki od składek finansowanych przez ubezpieczonych podlegają możliwości umorzenia na podstawie art. 28 u.s.u.s. dlatego też zostały objęte merytorycznym rozstrzygnięciem z dnia 16 października 2015 r. w przedmiocie odmowy umorzenia wnioskowanych należności składkowych.

Przechodząc zatem do tego merytorycznego rozstrzygnięcia należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpatrując sprawę i odmawiając zastosowania umorzenia zaległości składkowych, ocenił sytuację majątkową skarżącej spółki, dochodząc do przekonania, że "w stosunku do spółki nie zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności".

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym taka konstatacja została w sposób należyty i przekonywujący uzasadniona.

Przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. daje możliwość umorzenia należności składkowych z uwagi na ich całkowitą nieściągalność w następujących sytuacjach: (1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; (2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; (3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; (4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; (4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; (5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; (6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ rentowy orzekający w sprawie stwierdzając, że w przypadku skarżącej spółki nie zachodzi całkowita nieściągalność zasadnie przyjął, że nie zaistniała żadna z sytuacji stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącej.

Według Sądu prawidłowe, znajdujące potwierdzenie w ustaleniach faktycznych jest stanowisko ZUS, że w niniejszej sprawie nie można definitywnie stwierdzić, braku majątku podlegającego egzekucji, w szczególnie w sytuacji, gdy w stosunku do spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, które przyniosło określone, wymierne efekty. Bezspornym jest, że ZUS posiada hipoteczne zabezpieczenie swoich należności. Źródłem ewentualnej egzekucji mogą być również dochody osiągane przez spółkę z prowadzonej działalności gospodarczej, jak również majątek ruchomy o wartości 837.500,00 zł według cen zakupu oraz wierzytelności na kwotę ok. 277.000,00 euro, które w opinii Sądu nie można uznać w całości za wierzytelności nieściągalne.

W ocenie Sądu zarzuty skargi, co do braku zebrania całościowego materiału dowodowego i jego wszechstronnego rozpoznania należy uznać za nieuzasadnione.

Postępowanie o umorzenie należności składkowych wszczynane jest na wniosek. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że w jego przypadku występują okoliczności uzasadniające zastosowanie wnioskowanej ulgi w spłacie należności składkowych. Pismami z dnia 3 lipca 2015 r. skarżąca spółka została poinformowana, że zgodnie z art. 10 k.p.a., osobom uprawnionym wg zapisów KRS, przysługuje prawo czynnego udziału w postępowaniu, polegające m. in. na możliwości wnoszenia wszelkich dowodów na poparcie wniosku oraz podnoszenia okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Zatem skarżąca miała możliwość przedstawienia swoich racji jak również dowodów na poparcie złożonego wniosku.

Zauważyć należy, że wniosek skarżącej spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy zawiera jednozdaniowe uzasadnienie, sprowadzające się do stwierdzenia, że decyzja jest krzywdząca dla PPH "P." Sp. z o.o. W kontekście powyższego formułowanie zarzutu niezebrania całościowego materiału dowodowego, bez wskazania jakie dowody nie zostały uwzględnione i biernej postawy samego wnioskodawcy w tym zakresie, należy traktować jako gołosłowne sugestie.

Końcowo należy dodać, że - w ocenie Sądu – organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w zgodzie z art. 7 i 8 k.p.a. W szczególności skarżąca spółka była pouczona o przesłankach uzasadniających umorzenie zaległych składek i miała możliwość składania wyjaśnień oraz dokumentów potwierdzających zasadność umorzenia.

Reasumując powyższe wywody uznać należy, że w toku postępowania administracyjnego przeprowadzono dokładną analizę stanu finansowego strony i następnie należycie oceniono te okoliczności w kontekście przesłanek, określonych w przepisach art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. nie przekraczając przy tym, zasady swobodnej oceny dowodów.

Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się ZUS utrzymując w mocy decyzję odmawiającą skarżącej spółce umorzenia należności z tytułu zaległych składek.

W ocenie Sądu, stanowisko przyjęte przez organy jest zatem zasadne. Organy orzekające wzięły pod uwagę wszystkie istotne w sprawie okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody. Odnosząc je do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Sytuacja skarżącej spółki została rzetelnie zbadana i oceniona. Nie można więc przypisać znamion dowolności ocenie dokonanej przez organy orzekające.

Wskazać trzeba, że przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużenia z tytułu składek, ZUS władny był dać pierwszeństwo interesowi społecznemu kierując się szczególnym, publicznoprawnym charakterem tych należności oraz celami, na które są przeznaczone ze swej istoty. Podjęta decyzja mieściła się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zachowała też proporcje pomiędzy interesem społecznym, a ważnym interesem strony, które w niniejszej sprawie nie zostały przez organ naruszone. Podkreślić bowiem w tym miejscu trzeba, że instytucja umorzenia nie może być stosowana ani nagminnie, ani jako powszechny sposób zwolnienia z długu o publicznym przecież charakterze.

Skarżąca spółka podejmując działalność gospodarczą powinien był bowiem liczyć się z obowiązkiem uiszczania składek na ubezpieczenia społeczne, w tym szczególnie od wynagrodzeń zatrudnianych pracowników. Zauważyć również trzeba, że prowadzenie każdej działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem. Niedopuszczalne jest przy tym przenoszenie niedogodnych dla podmiotu podejmującego działalność gospodarczą konsekwencji na ZUS. Należy także podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.).

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargi podlegały oddaleniu.