Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 869/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1943
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca) Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy G.-[...] na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] września 2017 r. znak: [...] w przedmiocie negatywnej opinii w sprawie zamiaru przekształcenia szkoły oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Edukacji Narodowej (dalej jako "Minister" lub "organ odwoławczy") postanowieniem z [...] września 2017 r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; dalej: "k.p.a.") oraz art. 89 ust. 3 i 4 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59), w związku z art. 357 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz. U. 2017, poz. 60 i poz. 949) utrzymał w mocy postanowienie [...] Kuratora Oświaty (dalej jako "organ I instancji" lub "Kurator") z [...] lutego 2017 r. znak: [...] negatywnie opiniujące zamiar przekształcenia z dniem 31 sierpnia 2017 r. Szkoły Podstawowej w [...] o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-VI z oddziałem przedszkolnym w szkołę podstawową o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-IV z oddziałem przedszkolnym. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Minister wskazał, że w dniu [...] lutego 2017 r. Rada Gminy Garbatka-Letnisko podjęła uchwałę nr XXII/8/17 w sprawie zamiaru przekształcenia Publicznej Szkoły Podstawowej w [...]. W uchwale tej wyrażono zamiar przekształcenia z dniem 31 sierpnia 2017 r. ww. szkoły o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-VI z oddziałem przedszkolnym w szkołę podstawową o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-IV z oddziałem przedszkolnym. Wykonanie ww. uchwały powierzono Wójtowi Gminy [...] (dalej jako "Wójt" lub "skarżący"). W uchwale tej wskazano, że uczniom klas V-VI zapewnia się możliwość kontynuowania nauki w Publicznej Szkole Podstawowej im. [...] w [...] przy ul. [...]. Pismem z 13 lutego 2017 r. Wójt wystąpił do organu I instancji o wydanie opinii co do zamiaru przekształcenia Szkoły Podstawowej w [...]. Do pisma załączono: uchwałę nr XXI 1/8/17 Rady Gminy Garbatka-Letnisko z 9 lutego 2017 r., informację o powiadomieniu wszystkich rodziców o przekształceniu ww. szkoły oraz potwierdzenie o zapewnienie uczniom przekształcanej szkoły możliwości kontynuacji nauki w szkole w [...] (pismo z 10 lutego 2017 r., będące uzupełnieniem do wniosku o wydanie opinii Kuratora Oświaty). Postanowieniem z [...] lutego 2017 r. znak: [...] organ I instancji, działając na podstawie art. 123 k.p.a. w związku z art. 59 ust. 1, 2, 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm.) negatywnie zaopiniował przekształcenie ww. szkoły podstawowej w [...].

W uzasadnieniu Kurator stwierdził, że szkoła w [...] jest kameralną szkołą o niewielkiej liczbie uczniów, z bogatą bazą materialną, bardzo mocno wspieraną przez lokalne środowisko (również finansowo). Niska liczebność oddziałów zapewnia indywidualizację nauczania oraz odpowiednie warunki rozwoju uczniów, w szczególności uczniów z dysfunkcjami i uczniów niepełnosprawnych. Szkoła pełni rolę lokalnego ośrodka kultury. Organ I instancji zwrócił uwagę na dalsze losy kadry pedagogicznej - w wyniku przekształcenia nauczyciele, którzy stracą prace nie będą mieli możliwości dalszego zatrudnienia w innej szkole gminnej. Kurator zauważył, że w interesie społecznym jest utrzymanie szkoły o pełnej ośmioklasowej strukturze, a przekształcenie szkoły w [...] nie było konsultowane społecznie. Dlategom też, w ocenie organu I instancji celowe jest utrzymanie w gminie dwóch szkół podstawowych o pełnej strukturze i zróżnicowanej wielkości. Na powyższe postanowienie, pismem z dnia 10 marca 2017 r. Wójt wniósł zażalenie do organu odwoławczego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: 1) pominięcie faktu, że zamiarem organu prowadzącego nie jest likwidacja placówki, ale jej dostosowanie organizacyjne do przewidywalnej sytuacji demograficznej i zapewnienie równego traktowania wszystkich placówek oświatowych prowadzonych przez gminę; 2) pominięcie argumentacji organu prowadzącego dotyczącej kosztów utrzymania placówki; 3) przedstawienie jako głównego argumentu uzasadnienia, iż utrzymanie Publicznej Szkoły Podstawowej w [...] w obecnym kształcie jest zgodne z kierunkami polityki oświatowej Państwa; 4) użycie w uzasadnieniu postanowienia nieprawdziwego stwierdzenia, że szkoła ta dysponuje bazą i wyposażeniem dydaktycznym odpowiednim do prowadzenia ośmioklasowej szkoły podstawowej; 5) użycie w uzasadnieniu postanowienia nieprawdziwego stwierdzenia o braku konsultacji społecznych, które w ocenie Skarżącego jest oparte jedynie na jednostronnym oświadczeniu bez jego weryfikacji; 6) użycie w uzasadnieniu postanowienia nieprawdziwego stwierdzenia co do losów kadry pedagogicznej Szkoły Podstawowej w [...].

Wójt wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie pozytywnej opinii w sprawie przekształcenia szkoły w [...].

W uzasadnieniu przedstawił argumenty, które w jego ocenie potwierdzają słuszność przedstawionych ww. zarzutów. W ocenie Skarżącego, stanowisko organu I instancji wyrażone w postanowieniu jest nieobiektywne. Kurator nie odniósł się do kosztów utrzymania obu szkół podstawowych w przeliczeniu na jednego ucznia, a koszty utrzymania szkół stanowią znaczny udział w budżecie gminy (35,52 % budżetu). Gmina [...] chcąc ograniczyć koszty zaplanowała ograniczenie struktury organizacyjnej szkoły w [...]. Wójt stwierdził, że zamiar przekształcenia ww. szkoły był konsultowany społecznie, jednak nie osiągnięto kompromisu, a jako dowód na prowadzenie konsultacji społecznych przedstawił pismo nauczycieli Zespołu Szkół Samorządowych w [...]. Skarżący wskazał, że w budynku szkolnym są 3 średniej wielkości sale lekcyjne (w jednej z nich funkcjonuje oddział przedszkolny) i 3 małe sale, a to oznacza kształcenie w systemie zmianowym albo w systemie klas łączonych. Wydając opinię Kurator nie wziął pod uwagę, że Szkoła Podstawowa w [...] nie posiada pracowni przedmiotowych niezbędnych do realizacji programu nauczania w klasach VII i VIII, podczas gdy Zespół Szkół Samorządowych w [...] dysponuje 28 salami lekcyjnymi, w tym pracowniami przedmiotowymi. Odnosząc się do kwestii zatrudnienia nauczycieli skarżący wskazał, że w perspektywie kolejnych 2 lat prace może stracić nawet 10 nauczycieli. Wójt uzasadnianie opinii Kuratora, ocenił jako stanowisko ideologiczne i nie mające nic wspólnego z dobrem uczniów i gospodarnością. Minister uznając zażalenie za niezasadne postanowieniem z [...] września 2017 r. postanowił jak na wstępie. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ocenę Kuratora w zakresie bazy materialnej Szkoły Podstawowej w [...], którą uznał za wystraczającą do realizacji zadań statutowych i nie stanowiącą uzasadnienia zmniejszenia liczby klas w ww. szkole. Podniósł, że z protokołu kontroli w Szkole Podstawowej w [...] z 24 lutego 2017 r. wynika, iż wyposażenie szkoły jest wystarczające do realizacji podstawy programowej. Szkoła m.in. dysponuje 9 salami dydaktycznymi o zróżnicowanej powierzchni, wielofunkcyjnym boiskiem sportowym oraz placem zabaw. Zajęcia sportowe odbywają się na boisku szkolnym, a w przypadku niepogody na holu szkolnym (w holu zamontowano drabinki sportowe). Szkoła dysponuje 4 tablicami interaktywnymi, 6 laptopami, pracownią komputerową z 11 stanowiskami i dostępem do internetu. Na potrzeby uczniów zorganizowano kącik komputerowy z 5 komputerami. Nadto w ww. szkole zorganizowano izbę pamięci, a uczniowie mają do dyspozycji bibliotekę, której zbiory są systematycznie uzupełniane.

Organ odwoławczy przeanalizował także wyniki ewaluacji przeprowadzonej w przedmiotowej szkole przez Kuratora w dniach 9 grudnia 2013 r. - 9 stycznia 2014 r. Raport z ewaluacji potwierdza, że szkoła dysponuje co najmniej 9 salami przeznaczonymi do nauki uczniów, a "pomoce naukowe, kącik komputerowy z 5 komputerami oraz pracownia komputerowa z dostępem do Internetu pozwalają na osiąganie zamierzonych celów dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych". W raporcie stwierdzono, że brak sali gimnastycznej powoduje, iż zajęcia sportowe odbywają się głównie na boisku szkolnym, a podczas niepogody na holu. Szkoła jest placówką ekologiczną wyposażoną w gaz ziemny, bieżącą wodę ciepłą i zimną, nowoczesne sanitariaty, gazowe centralne ogrzewanie oraz indywidualną ekologiczną oczyszczalnię ścieków. W związku z powyższym, Minister ocenił, że w przypadku pozostawienia przedmiotowej szkoły jako ośmioletniej szkoły podstawowej o pełnej strukturze organizacyjnej, liczba sal, które są do dyspozycji szkoły, jest wystarczająca aby zajęcia mogły się odbywać w systemie jednozmianowym. Odnosząc się do kwestii braku odpowiedniego wyposażenia pracowni przedmiotowych dla klas VII i VIII, organ odwoławczy ocenił, że brak wyposażenia pracowni nie może być zasadniczym argumentem decydującym o zmniejszeniu struktury organizacyjnej ww. szkoły. Minister zauważył, że gmina odpowiada za działalność szkoły zgodnie z przepisami, w tym za odpowiednie jej wyposażenie. Dlatego też argument skarżącego, że Szkoła Podstawowa w [...] nie posiada pracowni niezbędnych do realizacji programu nauczania w klasach VII i VIII, podczas gdy Zespół Szkół Samorządowych w [...] dysponuje 28 salami lekcyjnymi w tym pracowniami tematycznymi, w ocenie organu odwoławczego nie może stanowić przesłanki do obniżenia struktury organizacyjnej szkoły w [...]. Minister stwierdził zatem, że ocena bazy lokalowej dokonana przez Wójta nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, a planowane ograniczenie liczby klas w tej szkole nie jest zasadne.

W ocenie Ministra zmiany demograficzne w Gminie [...] nie uzasadniają obniżenia struktury organizacyjnej Szkoły Podstawowej w [...]. Z danych przedstawionych w formie tabelarycznej wynika, że w stosunku do 2011 r. i 2012 r., w 2013 r. zmalała liczba uczniów w gminie, jednakże była na tym samym poziomie co liczba uczniów w 2016 r. Wzrost liczby uczniów w latach 2014 - 2015 spowodowany był tym, że dzieci 6 letnie rozpoczęły naukę w szkole podstawowej w klasie pierwszej. Od września 2016 r. sześciolatki nie są objęte obowiązkową edukacją szkolną i stąd wynika spadek liczby uczniów w stosunku do dwóch lat poprzednich. Z powyższych danych wynika też, że w szkole w [...] notowany jest coroczny wzrost liczby uczniów. Przedłożona przez skarżącego prognoza demograficzna na kolejne lata szkolne (2017/2017- 219/2020), wskazuje na wzrost liczby uczniów Szkoły Podstawowej w [...], w stosunku do roku 2016/2017 (również wzrost liczby uczniów Szkoły Podstawowej w [...]Zdaniem Ministra z przedstawionych prognoz wynika, że liczba uczniów ogółem uczęszczających do szkół podstawowych kształtować się będzie na zbliżonym poziomie jak w 2016 r. Organ odwoławczy ocenił także, że w przypadku prowadzenia w Szkole Podstawowej w [...] kształcenia jedynie w klasach I-III i przeniesienia kształcenia pozostałych klas do Szkoły Podstawowej w [...] niekorzystnie zmienią się warunki nauki obecnych uczniów klas IV-VI. Znacznemu zwiększeniu ulegnie ogólna liczba uczniów w Szkole Podstawowej w [...], co spowoduje zwiększenie anonimowości w szkole oraz znaczne zwiększenie liczby uczniów w poszczególnych oddziałach klasowych (stosunku do obecnej liczebności w szkole w [...]). W licznych klasach nauczyciel ma znacznie mniej czasu na indywidualizację procesu nauczania. Nadto Minister zauważył, że zobrazowany przez gminę spadek uczniów, nie znajduje odzwierciedlenia w danych Systemu Informacji Oświatowych. Ponadto z przedłożonych danych dotyczących liczby dzieci urodzonych w latach 2010-2016 wynika, że liczba urodzeń w gminie utrzymuje się na stabilnym poziomie, z niewielkimi wahnięciami. W związku z powyższym, organ odwoławczy uznał argument skarżącego dotyczący spadku liczby uczniów szkół w Gminie [...] i konieczności dostosowania struktury szkół do zmian demograficznych za nieuzasadniony. W ocenie Ministra zaplanowane przekształcenie będzie miało też negatywny wpływ na sieć szkół podstawowych w gminie [...]. W wyniku planowanego przekształcenia Szkoły Podstawowej w [...], w gminie istniałaby tylko jedna szkoła podstawowa o pełnej strukturze organizacyjnej, kształcąca uczniów klas l-VIII. Oznaczałoby to niekorzystne ograniczenie oferty edukacyjnej gminy. Prowadzenie przez gminę kształcenia wszystkich uczniów z klas V-VIII tylko w jednej szkole jest ograniczeniem powszechnej dostępności do nauki w bliskiej odległości od miejsca zamieszkania. Po wprowadzeniu takiego rozwiązania sieć szkół nie spełniałaby warunków, o których mowa w art. 39 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe. Zgodnie z przepisami ustawowymi droga uczniów klas V-VIII z domu do szkoły nie może przekraczać 4 km. Odległość drogowa z [...] do szkoły w [...] wynosi 7,1 km, a z miejscowości należących do obwodu szkolnego ww. szkoły są jeszcze większe i wynoszą odpowiednio: [...] - 8,9 km, [...] - 5,8 km (do [...] droga ta wynosiła z [...] - 6,2 km , z [...] - 3 km). W ocenie Ministra, realizacja obowiązku szkolnego jak najbliżej miejsca zamieszkania jest korzystniejsza niż dowożenie uczniów do znacznie oddalonej szkoły. Konieczność dojazdu do szkoły, spowoduje że uczniowie będą dłużej przebywać w szkole i będą mieli mniej czasu na naukę, wypoczynek, kontakty rówieśnicze i przebywanie z rodziną. Konieczność dojazdu do szkoły jest szczególnie niekorzystna dla uczniów zamieszkałych w [...], którzy po zakończonych zajęciach mogli udać się bezpośrednio do domu, podczas gdy uczęszczając do szkoły w [...] ich powrót do domu będzie uzależniony od środka transportu. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że do szkoły w [...] uczęszczają uczniowie niepełnosprawni i z dysfunkcjami. Dla tych uczniów zmiana szkoły i otoczenia (z małej szkoły na dużą szkołę, w której jest dużo dzieci) spowoduje trudności adaptacyjne i będzie szczególnie niekorzystna z uwagi na ich psychofizyczny rozwój. Uczniowie ci lepiej się odnajdują w środowisku mniejszym, w małolicznych oddziałach. W mniejszych szkołach uczniowie ci lepiej funkcjonują, a ich poczucie bezpieczeństwa jest znacznie większe niż w dużych szkołach. W ocenie Ministra powyższe argumenty przemawiają na niekorzyść zaplanowanego przekształcenia szkoły w [...].

Odnosząc się do kwestii finansowych Minister wyraził pogląd, że optymalizacja wydatków na oświatę i racjonalizacja sieci szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę [...], nie powinna sprowadzać się do przyjęcia rozwiązania organizacyjnego polegającego na prowadzeniu-nauczania w klasach V-VIII tylko w jednej szkole - w Szkole Podstawowej w [...]. Minister zauważył, że ww. gmina w 2016 r. otrzymała [...] zł części oświatowej subwencji ogólnej oraz [...] zł dotacji (na zadania bieżące), co łącznie wyniosło [...] zł. Wydatki bieżące w dziale 801 - Oświata i wychowanie oraz 854 - Edukacyjna opieka wychowawcza (z wyłączeniem rozdziałów: 80103, 80104, 80106, 80113) w gminie w 2016 r. wyniosły [...] zł. Z danych tych wynika, że dla ww. gminy (gmina wiejska) wskaźnik określający stosunek wydatków bieżących do dochodów (subwencji oświatowej i dotacji na zadania bieżące) wynosi 106% i jest niższy niż w gmina wiejskich. W związku z tym, że zgodnie z art. 8 ust. 15 ustawy Prawo oświatowe oraz art. 104 ustawy o systemie oświaty prowadzenie szkół należy do obowiązkowych zadań własnych gmin, Minister uznał, iż przywołane przez skarżącego ogólne argumenty ekonomiczne, dotyczące przeznaczania przez gminę środków finansowych na edukację, nie mogą stanowić zasadniczej przyczyny przekształcenia szkoły. Minister za niezasadny uznał zarzut Wójta związany z kosztami utrzymania szkoły w [...]. Wyjaśnił, że koszty utrzymania szkoły w [...] przeliczono uwzględniając wszystkich 359 uczniów całego Zespołu Szkół, tj. uczniów gimnazjum i szkoły podstawowej. Koszty te nie są adekwatne do kosztów utrzymania szkoły podstawowej w [...], gdyż uwzględniają koszty utrzymania uczniów szkoły podstawowej i gimnazjum, a nie tylko szkoły podstawowej. Ponadto, przy ww. przeliczeniu pominięto uczniów oddziału przedszkolnego w [...] (koszt jednostkowy na ucznia byłby niższy). Minister zwrócił także uwagę, że w związku ze wzrostem liczby uczniów Szkoły Podstawowej w [...] o uczniów klasy VII, a następnie o uczniów klasy VIII, wzrośnie też wysokość subwencji i dotacji naliczonych na ww. szkołę, przy jednoczesnym utrzymaniu kosztów stałych (np. woda, prąd, ogrzewanie) na tym samym poziomie. Powyższe oznaczać będzie zmniejszenie kosztów w przeliczeniu na jednego ucznia szkoły. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy zauważył, że plany gminy dotyczące przekształcenia szkoły w [...] spotkały się ze zdecydowanym sprzeciwem społeczności rodziców uczniów, pracowników szkoły oraz mieszkańców gminy. Oznacza to, że lokalna społeczność utożsamia się ze szkołą, co potwierdzają pisma rodziców adresowane do Kuratora. W ocenie Ministra, problem reorganizacji i dostosowania sieci szkół do uwarunkowań lokalnych wymaga uzgodnień uwzględniających wszystkie okoliczności materialne i społeczne, w tym protesty przeciwko likwidacji szkoły. Organ odwoławczy podniósł, że co prawda powyższe argumenty nie mają istotnego znaczenia dla podjętej decyzji, jednak nie mogą pozostać całkowicie pominięte.

Konkludując Minister stwierdził, że dowody w sprawie nie wskazują, iż przekształcenie Szkoły Podstawowej w [...] jest niezbędne i przyniesie korzystne skutki, przede wszystkim dla uczniów. Za niezasadne uznał stanowisko skarżącego, że zamiar przekształcenia ww. szkoły jest dostosowaniem jej struktury do zmian demograficznych. W ocenie Ministra, faktycznym powodem likwidacji tej szkoły jest czynnik ekonomiczny, który nie może być głównym powodem likwidacji szkoły. Postanowienie organu odwoławczego z [...] września 2017 r. stało się przedmiotem skargi wniesionej przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Autor skargi zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów o postępowaniu w administracji, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 i art. 12 k.p.a. Wniósł o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał m.in., że organy orzekające nie odniosły się w pełni do argumentów przemawiających za pozytywnym zaopiniowaniem uchwały nr XXI 1/8/17 z 9 lutego 2017 r. Rady Gminy Garbatka - Letnisko w sprawie zamiaru przekształcenia Publicznej Szkoły Podstawowej w [...]. Pomijając zawartą argumentację w części merytorycznej odnoszącej się do warunków nauczania i zapewnienia jak najwyższego poziomu kształcenia, w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień skupiono się głównie na wątkach finansowych. Zdaniem skarżącego, organy obu instancji nie dokonały rzetelnej analizy stanu faktycznego odnoszącego się do bazy dydaktycznej. Skarżący wskazał, że w budynku Szkoły Podstawowej w [...] są 3 sale średniej wielkości i trzy sale małe, co uzasadnia argument, że przy takiej bazie dydaktycznej nie ma możliwości prawidłowego prowadzenia zajęć lekcyjnych. Będą się one odbywać albo w systemie zmianowym, albo w systemie klas łączonych. Żadne z tych rozwiązań nie wpływa na dobrą jakość nauczania. Brak jest możliwości lokalowych do zorganizowania właściwej świetlicy dla dzieci oczekujących na lekcje lub czekających na odwiezienie ich po zajęciach lekcyjnych. Zaskarżone postanowienia uniemożliwiają naukę w systemie jednozmianowym bez klas łączonych. Skarżący zwrócił uwagę, że do wyposażenia pracowni potrzebne są pomieszczenia, których w szkole brak. Do wyposażenia pracowni chemicznej potrzebne są odpowiednie przebudowy instalacji wentylacyjnej (konieczność zamontowania dygestorium do wyciągu oparów chemicznych powstałych na skutek wykonywanych doświadczeń). Jest technicznie i organizacyjnie niemożliwe właściwe wyposażenie pracowni fizycznej i chemicznej, a także biologicznej dla potrzeb klas V - VIII jednorazowo w ciągu kilku dni i bez dysponowania odpowiednimi środkami finansowymi. Zdaniem skarżącego, obydwa organy nadzoru pedagogicznego milczeniem pominęły niewymierne, a istotne w dalszym procesie kształcenia skutki nauki w klasach o małej liczbie uczniów. Z dostępnych opracowań na ten temat można dowiedzieć się, że w bardziej licznych oddziałach działa efekt rówieśników. W większym zespole uczeń ma większą szansę, żeby znaleźć kolegę uczącego się podobnie jak on. W klasie o większej ilości uczniów jest większa rywalizacja, co niewątpliwie sprzyja procesowi samokształcenia i wyrabia umiejętność samodzielnej nauki, gdyż nauczyciel nie ma tyle czasu dla jednego ucznia, co w klasach liczących 4-6 osób. Autor skargi podniósł, że opisane wyżej zarzuty pod adresem organów obu instancji skutkują także naruszeniem zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. - zasady zaufania do organów państwa. Organy naruszyły także zasadę wyjaśniania zasadności decyzji wyrażoną w art. 11 k.p.a. Skoro bowiem nie odniosły się obiektywnie do tak istotnych spraw jak baza lokalowa i warunki nauczania ograniczając się do ogólnych i nie popartych niczym twierdzeń, a swoje uzasadnienia skupiły na wątku finansowym, to trudno uznać, że decyzje te były właściwie uzasadnione i uzasadnienia ich były pełne i przekonujące. W całym postępowaniu w niniejszej sprawie rażąco naruszono zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Nadto Minister nie wydał postanowienia o przedłużeniu postępowania odwoławczego i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, czym rażąco naruszył art. 35 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie oraz w całości podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Szczegółowo odniósł się też do zarzutów przedstawionych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje, między innymi, orzekanie w sprawach skarg na postanowienia (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w trybie egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie. Mając na uwadze stan faktyczny przedmiotowej sprawy, jak i obowiązujący w dacie wydania zaskarżonego aktu stan normatywny Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie Ministra utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z 26 lutego 2017 r. negatywnie opiniujące zamiar przekształcenia z dniem 31 sierpnia 2017 r. Szkoły Podstawowej w [...] o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-VI z oddziałem przedszkolnym w szkołę podstawową o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-IV z oddziałem przedszkolnym nie narusza prawa w stopniu dającym podstawę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1943; dalej: "u.s.o."), w stanie prawnym do 1 września 2017 r., będącym podstawą wydania postanowienia organu I instancji z 26 lutego 2017 r., szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty. Wynika z powyższego, że opinia kuratora ma istotne znaczenie dla bytu prawnego podjętej uchwały o likwidacji. Jej podjęcie uzależnione jest bowiem od wcześniejszego uzyskania pozytywnej opinii kuratora oświaty. Natomiast przesłanki warunkujące likwidację szkoły określa art. 59 ust. 1 u.s.o. stanowiąc, że szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów (w przypadku szkoły dla dorosłych - uczniów), właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Zgodnie z kolei z ust. 6 art. 59 ww. ustawy, przepisy ust. 1-5 i art. 58 stosuje się odpowiednio w przypadku przekształcenia szkoły lub placówki. Zauważyć należy, że opinię, w trybie art. 59 ust. 2 u.s.o., wydaje kurator oświatowy jako organ realizujący na obszarze danego województwa politykę oświatową państwa oraz jako organ sprawujący nadzór pedagogiczny nad daną szkołą. Oznacza to, że przy wydawaniu opinii kurator oświatowy zobligowany jest więc do brania pod uwagę nie tylko okoliczności wskazane w art. 59 ust. 1 u.s.o., ale również ocenę skutków przekształcenia szkoły w kontekście zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki, wychowania i opieki. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko organów obu instancji wyrażone w wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięciach. Kontrolowana opinia kuratora oświaty wyraża negatywne stanowisko tego organu w przedmiocie przekształcenia z dniem 31 sierpnia 2017 r. Szkoły Podstawowej w [...] o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-VI z oddziałem przedszkolnym w szkołę podstawową o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-IV z oddziałem przedszkolnym. Opinię tę podzielił Minister w zaskarżonym postanowieniu z [...] września 2017 r. Podkreślenia wymaga, że przepisy u.s.o. nie określają kryteriów opiniowania zamiaru likwidacji, czy przekształcenia szkół. Zatem opinia ta wydawana jest w ramach uznania administracyjnego. Uznanie to nie może mieć charakteru dowolnego. Organ przed wydaniem opinii powinien w sposób wyczerpujący zebrać niezbędny dla wydania orzeczenia materiał dowodowy i na tej podstawie dokonać wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu organy obu instancji tym wymaganiom sprostały i wydały rozstrzygnięcia nie noszące cech dowolności. Kontrola sądowa tego typu orzeczeń (stanowiących ocenę organu oświatowego) sprowadza się do zbadania, czy organ podejmując rozstrzygnięcie nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Organy obu instancji dokonały oceny całości materiału dowodowego i na jej podstawie wskazały okoliczności uzasadniające wydanie negatywnej opinii. Nie powielając zatem obszernej argumentacji w tym przedmiocie, zaprezentowanej w wydanych rozstrzygnięciach, zasygnalizować należy, że do takowych okoliczności należy potrzeba zapewnienia dzieciom edukacji w bliskiej odległości od domu rodzinnego oraz bezpiecznych i przyjaznych warunków w szczególności najmłodszym uczniom. Jak wykazały organy obu instancji szkoła w [...] jest kameralną szkołą o niewielkiej liczbie uczniów, z bogatą bazą materialną, wystarczającą do realizacji zadań statutowych, bardzo mocno wspieraną przez lokalne środowisko (również finansowo). Niska liczebność oddziałów zapewnia indywidualizację nauczania oraz odpowiednie warunki rozwoju uczniów, w szczególności uczniów z dysfunkcjami i uczniów niepełnosprawnych. Wskazana szkoła dysponuje odpowiednią bazą lokalową i wyposażeniem, umożliwiającą realizację podstawy programowej. Należy zauważyć, że organy orzekające wydane rozstrzygnięcia oparły na protokole kontroli w Szkole Podstawowej w [...] z dnia 24 lutego 2017 r. oraz raporcie z ewaluacji przeprowadzonej w ww. szkole przez Kuratora w dniach 9 grudnia 2013 r. - 9 stycznia 2014 r. Prawidłowo uznały, że w przypadku pozostawienia ww. szkoły jako ośmioletniej szkoły podstawowej o pełnej strukturze organizacyjnej, liczba sal, które są do dyspozycji szkoły, jest wystarczająca do realizacji celów statutowych. Sąd zgadza się z oceną Ministra, że podnoszony brak wyposażenia pracowni przedmiotowych dla klas VII i VIII w szkole w [...] nie może być zasadniczym argumentem decydującym o zmniejszeniu struktury organizacyjnej ww. szkoły. Lepsze warunki lokalowe w [...] (z uwagi na dostosowanie pracowni przedmiotowych), nie mogą stanowić jedynej przesłanki przekształcenia szkoły w [...] (obniżenia jej struktury organizacyjnej), gdy więcej argumentów przemawia za nieprzekształcaniem tejże szkoły.

Sąd zauważa, że Minister szczegółowo odniósł się do ewentualnych zmian demograficznych w Gminie [...], które nie uzasadniają, w jego ocenie, obniżenia struktury organizacyjnej Szkoły Podstawowej w [...]. Prognozy demograficzne na kolejne lata szkolne (2017/2018-219/2020) nie wskazują, aby sytuacja demograficzna szkoły w [...] miała ulec pogorszeniu. Z przedstawionych prognoz wynika, że liczba uczniów ogółem uczęszczających do szkół podstawowych kształtować się będzie na zbliżonym poziomie jak w 2016 r. A zatem prognozy demograficzne nie przemawiają za koniecznością przekształcenia szkoły w [...]. Zasadnie Minister uznał również, że zaplanowane przekształcenie miałoby też negatywny wpływ na sieć szkół podstawowych w gminie [...]. W wyniku planowanego przekształcenia Szkoły Podstawowej w [...], w gminie istniałaby bowiem tylko jedna szkoła podstawowa o pełnej strukturze organizacyjnej, kształcąca uczniów klas l-VIII. Oznaczałoby to niekorzystne ograniczenie oferty edukacyjnej ww. gminy. Prowadzenie przez gminę kształcenia wszystkich uczniów z klas V-VIII tylko w jednej szkole jest zaś ograniczeniem powszechnej dostępności do nauki w bliskiej odległości od miejsca zamieszkania. Szkoła w [...] stanowi zatem ważny element sieci szkolnej, posiada odpowiednie warunki do realizacji zadań statutowych szkoły, a sytuacja demograficzna i baza materialna nie uzasadniają jej przekształcenia. Przekształcenie tej szkoły wpłynie na pogorszenie warunków nauki uczniów klas V-VIII tej szkoły, poprzez wydłużenie drogi do szkoły w [...], a tym samym wydłużenie czasu dojazdu do szkoły i czasu pobytu poza domem. Pogorszenie warunków nauki w stosunku do obecnych nastąpi z uwagi na zwiększenie liczebności uczniów w oddziałach (w stosunku do obecnej), większą liczbę uczniów w szkole (powodującą zwiększenie anonimowości, zmniejszenie poczucia bezpieczeństwa).

W ocenie Sądu, przedstawienie powyższych racjonalnych argumentów, szczegółowo uwypuklonych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jako podstawy wydania negatywnej opinii nie narusza granic uznania administracyjnego. Wobec tego nie daje podstaw do twierdzenia, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji z 26 lutego 2017 r. naruszają prawo. Sąd zgadza się z oceną Ministra, że większość argumentów przemawia za nieprzekształcaniem szkoły w [...]. Organom obu instancji nie można zarzucić arbitralności przy wydawaniu opinii negatywnie opiniującej zamiar przekształcenia Szkoły Podstawowej w [...] o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-VI z oddziałem przedszkolnym w szkołę podstawową o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-IV z oddziałem przedszkolnym. Organy administracji, mając na względzie dyspozycję art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ustaliły wszelkie okoliczności istotne dla wydania właściwego rozstrzygnięcia. Działając w ramach swobodnej oceny dowodów, zgodnie z art. 80 k.p.a., organy miały uzasadnione podstawy do stwierdzenia, że przekształcenie Szkoły Podstawowej w [...] nie jest zasadne z punktu widzenia potrzeb społeczności lokalnej, dostępności do edukacji i zagwarantowania odpowiedniej jakości kształcenia. Skoro zaś zostały dostatecznie wyjaśnione istotne okoliczności mające wpływ na wynik sprawy, a ustaleń faktycznych dokonano na podstawie materiału dowodowego, należycie ocenionego przez organy administracji, to skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.