Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3100/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Służba zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 133, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 183, art. 184, art. 189
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 5, par. 6, par. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 235
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Protokolant starszy sekretarz sądowy Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 362/17 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 29 czerwca 2017r., sygn. akt III SA/Gd 362/17, oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w G., decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] stwierdził u W. S. chorobę zawodową narządu słuchu. Wydając powyższą decyzję organ oparł się na orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. nr [...] o rozpoznaniu u ww. pracownika choroby zawodowej narządu słuchu oraz na sporządzonej w dniu [...] maja 2016 r. karcie oceny narażenia zawodowego.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w G., decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy wskazał, że ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji powinien na nowo sporządzić kartę oceny narażenia zawodowego w oparciu o informacje uzyskane od właściwych powiatowych inspektorów sanitarnych.

Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w G., ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] stwierdził u W. S. chorobę zawodową: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla wielkości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Za podstawę faktyczną wydania decyzji wzięto orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. wystawione przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. i sporządzone karty oceny narażenia zawodowego, z których wynikało, że pracownik: w latach 1974-1976 był zatrudniony jako operator pras w Spółdzielni Pracy [...] (zakład zlikwidowany); w latach 1976-1987 był zatrudniony jako monter ślusarskiego wyposażenia okrętowego w [...] S.A.; w latach 1987-1988 był zatrudniony jako w monter ślusarskiego wyposażenia okrętowego w Zakładzie Usługowo-Wytwórczym [...] (zakład zlikwidowany); w roku 1989 był zatrudniony w jako w monter ślusarskiego wyposażenia okrętowego w [...] Sp. z o.o. w G. (zakład zlikwidowany) oraz jako ślusarz wyposażenia okrętowego w [...] Sp. z o.o. w S. (zakład zlikwidowany); natomiast w latach 1989-2014 był zatrudniony jako monter ślusarskiego wyposażenia okrętowego i monter kadłubów okrętowych w [...] S.A. Obecnie przebywa na emeryturze (od grudnia 2014 r.). Ponadto z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że pracownik był narażony na hałas ponadnormatywny podczas wykonywania obowiązków zawodowych w [...] S.A. oraz w [...] S.A. pracując na stanowiskach: montera ślusarskiego wyposażenia okrętowego i montera kadłubów okrętowych.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w G., po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. w G., decyzją z dnia [...] marca 2017 r. utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że orzeczenie lekarskie, będące m.in. podstawą wydania decyzji, zostało wydane przez lekarza posiadającego odpowiednie uprawnienia, zatrudnionego w jednostce orzeczniczej I stopnia. Karty oceny narażenia zawodowego zostały sporządzone przez upoważnionego pracownika Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w G.. Organ wyjaśnił, że warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, w okresie, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym i wykazanie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W opinii organu odwoławczego powyższe warunki zostały spełnione.

[...] S.A. w G. zaskarżyła powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: § 2 ust. 1 i 2 oraz § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, poprzez stwierdzenie choroby zawodowej pomimo braku ustalenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy, gdyż nie zostały zbadane ewentualne pozazawodowe czynniki mogące mieć wpływ na powstanie choroby; art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia pracownika oraz przyczyn wystąpienia u niego choroby; art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się w stwierdzeniu, że praca w skarżącej spółce przyczyniła się do powstania choroby zawodowej oraz braku wykazania istnienia związku pomiędzy stwierdzonym schorzeniem, a warunkami pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w przywołanym na wstępie wyroku stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd zwrócił uwagę, że ze sporządzonych w postępowaniu kart oceny narażenia zawodowego, wskazujących na okres oraz charakter (rodzaj) wykonywanej pracy przez W. S. wynika, że ww. pracownik wykonywał pracę w miejscu (zakładzie, środowisku), w którym występowało narażenie zawodowe (tj. hałas) ściśle związane ze stwierdzoną u niego chorobą zawodową. Wyniki pomiarów środowiskowych dla zajmowanych przez ww. pracownika stanowisk pracy zawarte w kartach oceny narażenia zawodowego, dotyczących w szczególności w [...] S.A. oraz w [...] S.A. określają poziom ekspozycji na hałas ww. pracownika (hałas w granicach odpowiednio: 90-122 dB oraz 94,7-133,7 dB). Ponadto z orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. o rozpoznaniu choroby zawodowej z dnia [...] kwietnia 2016 r. (nr [...]) jednoznacznie wynika, że wykonywana przez W. S. w latach 1974-2014 praca na stanowiskach: brakarz produktów chemicznych, operator pras, monter ślusarskiego wyposażenia okrętowego, ślusarz wyposażenia okrętowego i monter kadłubów okrętowych, zestawiona z wywiadem oraz badaniem laryngologicznym ww. pracownika, jak również analizą jego dokumentacji medycznej, dała podstawę do przyjęcia przez lekarza orzecznika stanowiska, że "wieloletnie narażenie zawodowe na poziomy dźwięku przekraczające dopuszczalne normy higieniczne oraz przebieg i charakter schorzenia (choroba słuchu wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych) pozwala z wysokim prawdopodobieństwem przyjąć, iż czynnikiem wywołującym niedosłuch rozpoznany u pacjenta było narażenie na hałas ponadnormatywny w środowisku pracy". Sąd wskazał, że rozpoznanie choroby odpowiadającej właściwej pozycji wykazu chorób zawodowych i występowania czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy (a nie wskazania konkretnego pracodawcy, u którego warunki pracy spowodowały chorobę zawodową) jest wystarczające dla odwołania się do przesłanki "wysokiego prawdopodobieństwa", o której mowa w art. 235¹ Kodeksu pracy. Jednocześnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej w istocie nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie jest bowiem jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Wydane orzeczenia lekarskie - mające charakter opinii biegłych - wymykają się ocenie merytorycznej, a podlegają jedynie badaniu pod kątem logiki, spójności oraz prawidłowości uzasadnienia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie zdaniem Sądu wskazuje, że W. S., u którego stwierdzono chorobę zawodową (obustronny trwały ubytek słuchu) w latach aktywności zawodowej - zważywszy na charakter, rodzaj i warunki wykonywanej pracy - był narażony na hałas występujący w środowisku pracy, a w toku postępowania nie zostały przedstawione jakiekolwiek dowody wskazujące (co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem), że stwierdzone u ww. pracownika schorzenie posiada inne pochodzenie aniżeli związane z charakterem wykonywanej przez lata pracy i wynikającym z jej specyfiki narażeniem na oddziaływanie w tym zakresie czynników chorobotwórczych (hałas). Sąd zwrócił przy tym uwagę, że możliwe jest uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze.

W ocenie Sądu – wbrew twierdzeniom skarżącej - dokumentacja zgromadzona w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy wskazuje, że postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, zostało przeprowadzone zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wszelkie informacje dotyczące rodzaju, stopnia i czasu narażenia oraz rodzaju wykonywania pracy zostały zawarte w kartach oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej w poszczególnych zakładach pracy, w których pracownik był zatrudniony. Zdaniem Sądu organy sanitarne nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7 i art. 77 k.p.a. i prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wniosek tych organów wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów (art. 80 k.p.a.).

Skargą kasacyjną [...] S.A. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy oraz § 6 ust. 1 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, które to naruszenie doprowadziło do oddalenia skargi przez Sąd, mimo że w sprawie nie doszło do ustalenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba pracownika została spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy w przedsiębiorstwie skarżącej, gdyż nie wskazano bezpośrednich czynności wykonywanych przez W. S., które wywołały ubytek słuchu, jak również nie zostały zbadane ewentualne pozazawodowe czynniki mogące mieć wpływ na powstanie tejże choroby;

2) przepisów postępowania, tj.

- art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) oraz art. 151 p.p.s.a., które to naruszenie polegało na nieuchyleniu przez Sąd zaskarżonej decyzji, mimo wydania jej w postępowaniu obarczonym istotnym dla wyniku sprawy naruszeniem przepisu postępowania, tj. art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. i w konsekwencji na oddaleniu skargi;

- art. 145 §1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a., które to naruszenie polegało na nieuchyleniu przez Sąd zaskarżonej decyzji, mimo wydania jej w postępowaniu obarczonym istotnym dla wyniku sprawy naruszeniem przepisu postępowania, tj. art. 80 k.p.a. i w konsekwencji na oddaleniu skargi.

Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że W. S., nie wliczając [...] S.A. oraz [...], zatrudniony był jeszcze w czterech innych, zlikwidowanych już zakładach pracy, w których wykonywał tożsame lub podobne czynności. Charakterystyczną cechą zawodowego narażenia na hałas jest jego związek nie tylko z miejscem i czasem pracy, ale także sprzężenie z określoną czynnością, technologią lub fazą produkcyjną, czego nie wyjaśniono w sposób jednoznaczny i niewątpliwy w postępowaniu w obu instancjach, z uwagi na brak danych dotyczących narażenia na hałas we wszystkich zakładach pracy, w których W. S. był zatrudniony. Organy obu instancji nie dysponowały pełnym materiałem dowodowym, wystarczającym do wydania prawidłowych decyzji. Tymczasem ich obowiązkiem było jednoznaczne ustalenie rodzaju, stopnia i czasu narażenia oraz rodzaju wykonywanych przez W. S. czynności u wszystkich pracodawców. Organ odwoławczy przyznał wprawdzie, że karta narażenia zawodowego jest niepełna, ale pomimo to doszło do uznania z wysokim prawdopodobieństwem, że takie narażenie występowało również w zlikwidowanych zakładach pracy oraz że pracownik był narażony na hałas ponadnormatywny przez cały okres zatrudnienia. Konsekwencją przytoczonego stwierdzenia powinno być powiązanie powstania choroby zawodowej ze wszystkimi zakładami pracy, a nie tylko z dwoma, tj. [...] S.A. oraz [...] w G. Tym samym decyzje obu instancji cechuje daleko idąca wewnętrzna sprzeczność i brak spójności. Skarżąca podkreśliła, że w związku z narażeniem swoich niektórych pracowników na hałas podjęła i nadal podejmuje szereg działań o charakterze profilaktycznym. Wobec powyższego, wskazanie na narażenie na hałas w przedsiębiorstwie skarżącej jako przyczynę choroby W. S. odbyło się na zasadzie automatyzmu i nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy. Nie zbadano również ewentualnych pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby. Z materiału dowodowego nie wynika na przykład wykluczenie związku dynamicznego pogorszenia się słuchu W. S. z fizjologicznym procesem starzenia się narządu słuchu (predyspozycje osobiste).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera uzasadnionych podstaw zaskarżenia.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych - art. 2352 Kodeksu pracy. Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367).

Podkreślić należy, iż ustawodawca w art. 235¹ Kodeksu pracy wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". W tym stanie prawnym należy uznać, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12 - LEX nr 1216762). Na gruncie art. 2351 Kodeksu pracy nie jest zatem wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym"), a stwierdzonym schorzeniem. Ponadto wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nie jest równoznaczne z rozpoznaniem choroby. Rozpoznanie choroby zawodowej (art. 2352 Kodeksu pracy) może nastąpić w późniejszym okresie od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, niż okres ustalony w wykazie chorób zawodowych - stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych - pod warunkiem, że w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych wystąpiły objawy chorobowe i objawy te są udokumentowane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1872/13, publ. CBOSA). Zaznaczenia wymaga, iż w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej ustala się w których zakładach pracy występowało narażenie zawodowe, lecz nie ustala się, czy narażenie zawodowe w określonym zakładzie pracy było przyczyną powstania danej choroby zawodowej. Jak podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcie kwestii, który pracodawca ponosi wyłączną (bądź wspólnie z innymi) odpowiedzialność odszkodowawczą za skutki związane z rozpoznaną chorobą, pozostaje poza właściwością inspektora sanitarnego; do rozpoznawania tego rodzaju spraw - w razie powstania sporu w tym zakresie - powołane są sądy powszechne - sądy pracy ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 września 1999 r., II SA/Ka 2111/97, Pr. Pracy 2000/11/37, z dnia 8 czerwca 2001r., I SA 1780/00, LEX nr 77662, z dnia 18 sierpnia 1998, I SA 823/98, LEX nr 45821).

Należy także podnieść, że wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r., SA 1640/93, ONSA 1995/1/28). Możliwe jest bowiem uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że powstanie choroby w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r., III SA 372/82, ONSA/1982/1/33). Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana /wyłącznie/ przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia zarówno art. 2351 ustawy Kodeks Pracy jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a.

Jak stanowi art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kryterium zaś kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz.2107), który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. W świetle tych przepisów wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są zarówno akta sądowe, jak i przedstawione sądowi administracyjnemu akta administracyjne. Podstawą orzekania przez ten sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Powyższe zatem oznacza, że sąd administracyjny rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Skoro Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego. I tak też w niniejszej sprawie postąpił Sąd pierwszej instancji. Do kompetencji Sądu administracyjnego nie należy bowiem rozstrzyganie sprawy administracyjnej co do jej meritum. Zadaniem Sądu administracyjnego jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu i przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w tym ocena, czy organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Sąd pierwszej instancji nie ustalał stanu faktycznego sprawy, a oceniał prawidłowość jego wyjaśnienia i ustalenia przez organy administracji publicznej.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sądowi pierwszej instancji w tym zakresie nie można skutecznie zarzucić wadliwości i twierdzić, że Sąd winien uwzględnić skargę, gdyż organy wadliwie ustaliły stan faktyczny. Stan faktyczny sprawy odzwierciedla przeprowadzone przez organy postępowanie w zakresie narażenia na powstanie choroby zawodowej i jej rozpoznania przez właściwe jednostki medyczne. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że zostały zgromadzone i dołączone do akt sprawy dokumenty niezbędne do jej rozpoznania. Sąd pierwszej instancji dokonał oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy w oparciu o całość akt administracyjnych przekazanych przy skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i doszedł do prawidłowego wniosku, że organy administracji publicznej wyjaśniły należycie okoliczności istotne dla rozpatrzenia tej sprawy.

W niniejszej sprawie należy mieć na względzie, że zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku słusznie zwrócił uwagę, iż organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 marca 2015r., sygn. akt II OSK 1872/13; z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1567/13 – CBOSA; z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97, ONSA 1998/4/150, z dnia 23 lipca 2003r., I SA 108/03, LEX nr 160259, z dnia 24 maja 2001r., SA 1801/00,LEX nr 77663, z dnia 2 czerwca 1998r., I SA 225/98, LEX nr 45827). Generalną zasadą postępowania w sprawie chorób zawodowych jest to, aby jednostki medyczne wydawały orzeczenia posiadając wiedzę o zagrożeniach zawodowych, przebiegu i charakterze pracy. Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w § 8 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, jest niewystarczający do wydania decyzji, może – stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

W przedmiotowej sprawie jednostki medyczne dysponowały oceną narażenia zawodowego W. S., z której wynikała okoliczność, iż był on narażony na hałas ponadnormatywny podczas wykonywania obowiązków zawodowych zarówno w [...] S.A., gdzie w latach 1976 - 1987 był zatrudniony na stanowisku monter ślusarskiego wyposażenia okrętowego (hałas w granicach 90-122 dB), jak i w [...] S.A., gdzie w latach 1989-2014 zatrudniony był na stanowisku monter ślusarskiego wyposażenia okrętowego oraz monter kadłubów okrętowych (hałas w granicach 94,7 -133,7 dB). Przy czym pomimo braku danych dotyczących badań poziomu hałasu w pozostałych zakładach pracy W. S. organy uznały, że prawdopodobnie narażenie na hałas występowało również i w tych zakładach. Z wysokim prawdopodobieństwem można zatem stwierdzić, że narażenie zawodowe w ww. okresach zatrudnienia doprowadziło do powstania u W. S. obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz - tj. choroby wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. W wydanym w niniejszej sprawie orzeczeniu lekarskim z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy - Poradnia Chorób Zawodowych w G. – w oparciu o dostarczoną dokumentację pracowniczą, dokumentację medyczną, wywiad oraz wyniki badań laryngologicznych - rozpoznał chorobę zawodową, tj. obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia wyczerpująco wyjaśniono zawodową etiologię przedmiotowego schorzenia. Z tych przyczyn nie można podzielić stanowiska skarżącej o konieczności wykluczenia pozazawodowej etiologii schorzenia i braku należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenie lekarskie, którym dysponowały organy obu instancji, zawiera elementy merytoryczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazuje, że z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem charakteru i sposobu wykonywania pracy, stwierdzić można z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpoznana choroba została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażeniem zawodowym) – tak jak tego wymaga art. 235¹ Kodeksu pracy. Podkreślenia wymaga przy tym, że o wartości merytorycznej orzeczenia lekarskiego decyduje zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy.

Mając powyższe okoliczności na względzie stwierdzić należało, że Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zakwestionowania postępowania przeprowadzonego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Organy administracji związane są orzeczeniami jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich. Wobec spełnienia w niniejszej sprawie przesłanek ustawowych choroby zawodowej z art. 2351 Kodeksu pracy organ był zatem zobowiązany do podjęcia takiego jak kontrolowane w sprawie rozstrzygnięcie, a ocena Sądu pierwszej instancji w tym zakresie jest prawidłowa. Argumenty przedstawione w skardze kasacyjnej nie poddały w wątpliwość wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego.

Odnośnie podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia § 6 ust. 1 i 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych wskazać należy, iż stosownie do § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego lekarz występuje o ich uzupełnienie do podmiotów wskazanych w § 6 ust. 5 pkt 1-5. W niniejszej sprawie orzekająca jednostka medyczna dysponowała dostateczną dokumentacją i nie zwróciła się o jej uzupełnienie. Z powyższych względów Sądowi pierwszej instancji nie można też skutecznie przypisać zarzutu naruszenia § 6 ust. 1 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.