Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 450/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-09-03 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Zmieniono postanowienie - art.260 par.1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 3, 246 par. 2 pkt. 2, art. 260
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2018 r. w sprawie ze skargi ,,A’’ S.A. w upadłości układowej w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w ten sposób, że zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie przekraczającej 4.100 zł (cztery tysiące sto złotych).


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą na ww. decyzję skarżąca spółka złożyła na druku urzędowego formularza PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi w kwocie 2.128 zł.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca stwierdziła, że znajduje się w upadłości układowej od dnia [...] r. W tej sytuacji spółka znajduje się stale w trudnej sytuacji, albowiem w trakcie restrukturyzacji swoich zobowiązań dąży do przyjęcia układu i zaspokojenia wierzycieli. Dalsze jej istnienie zależy w dużej mierze od wyników postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu oraz możliwości restrukturyzacji i redukcji długu spółki w tym postępowaniu. Trwające od ponad 10 lat postępowanie upadłościowe znacznie ogranicza jej możliwości rozwoju w zakresie zarówno współpracy z nowymi partnerami handlowymi, jak i możliwości pozyskania finansowania zewnętrznego nowych inicjatyw. W konsekwencji mimo zysku za 2016 r., który wynosił 2.010.337,17 zł spółka jest w trudnej sytuacji ekonomicznej, albowiem strata z lat ubiegłych wynosiła 513.779.175,08 zł, a kapitał własny był wielkością ujemną rzędu (-) 476.768.837,91 zł. Z uwagi na to, że wobec skarżącej wydanych zostało 47 analogicznych decyzji dotyczących odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym, które są ze sobą nierozerwalnie powiązane łączna kwota wartości przedmiotu zaskarżenia wynosi w nich powyżej 50.000.000 zł, co oznacza, że wpisy od wszystkich złożonych skarg wynosić będą ponad 500.000 zł. Strona skarżąca nie jest w stanie ich uiścić, ponieważ uiszczenie takiej łącznej kwoty stanowiłoby w istocie znaczne obciążenie finansowe dla spółki, co więcej, uniemożliwiłoby skuteczne prowadzenie dalszych działań restrukturyzacyjnych i rozwoju gospodarczego, który jest niezbędny w obecnej sytuacji spółki. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został de facto złożony w zakresie częściowego zwolnienia z kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego od skargi powyżej kwoty 2.128 zł, ponieważ taką kwotę spółka uiściła w każdej z 47 spraw sądowoadministracyjnych tytułem wpisu sądowego od skargi. Kwota ta została wyliczona poprzez podzielenie kwoty 100.000,00 zł (maksymalny wpis od sumy wartości przedmiotu zaskarżenia we wszystkich 47 sprawach) na 47 i zaokrągleniu wyliczonego ilorazu do pełnych złotych, czyli łącznie 100.016 zł, które zapłaciła. Natomiast odnośnie pozostałej kwoty, którą zobowiązana będzie uiścić wystąpiła o przyznanie prawa pomocy, jako że dysponuje ograniczonymi środkami pieniężnymi na rachunkach bankowych, które na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku kształtowały się następująco: 46.512,20 zł, 583,44 zł, 15.632,58 zł i 9.212,42 zł oraz 37.021,18 EUR i 21.042,12 EUR.

Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: deklaracje VAT-7 za okres od lutego 2018 r. do kwietnia 2018 r.; bilans, rachunek zysków i strat, informację dodatkową wraz z rachunkiem przepływów pieniężnych i zestawieniem zmian w kapitale własnym za 2016 r.; raporty kasowe i dokumenty bankowe za ostatni kwartał; ewidencję środków trwałych na dzień 30 kwietnia 2018 r.; bilans, rachunek zysków i strat wraz z rachunkiem przepływów pieniężnych i zestawieniem zmian w kapitale własnym za 2017 r.; zeznanie podatkowe CIT-8 za 2017 r.; kopie robocze sprawozdań z czynności nadzorcy sądowego wraz z informacją o sytuacji finansowej spółki oraz spis zobowiązań wynoszących 423.303.275,38 zł objętych postępowaniem upadłościowym z możliwością zawarcia układu wraz z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] r. wydanym w tym przedmiocie.

W piśmie z dnia 13 czerwca 2018 r. wskazano, że suma środków pieniężnych na rachunkach bankowych Spółki wynosząca ok. 300.000 zł nie jest wystarczająca na pokrycie wpisów sądowych we wszystkich 47 sprawach, które toczą się aktualnie w tutejszym Sądzie, ponieważ taka łączna kwota wyniesie ponad 500.000 zł. Jeżeli skarżąca spróbowałaby zapłacić jak największą część wpisu, to zostałaby pozbawiona istotnych środków na prowadzenie dalszej działalności, co zagroziłoby dalszemu istnieniu spółki. Byłoby to niewskazane, ponieważ strona dąży do restrukturyzacji swojej działalności w sposób pozwalający zaspokoić wierzycieli, na co zresztą wskazują sprawozdania z czynności nadzorcy sądowego (w wersji wstępnej), które zostały przedłożone do akt.

W tym stanie rzeczy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018 r. odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy.

Stanowisko swoje oparł na generalnej zasadzie, że w doktrynie utrwalony został pogląd, zgodnie z którym dochodzenie roszczeń na drodze sądowej wymaga zapewnienia środków na ich dochodzenie na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność. Dlatego też uznał, że należny od wniesionej skargi wpis sądowy, do którego uzupełnienia spółka będzie zobowiązana, może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących dużo większe wartości.

Stwierdził, że z zeznania podatkowego CIT-8 wynika, że choć spółka znajduje się w upadłości układowej to w 2017 r. wypracowała przychód rzędu 180.087.770,31 zł, który po jego pomniejszeniu o poniesione wydatki w kwocie 175.216.503,43 zł, przyniósł dochód rzędu 4.871.266,88 zł.

Referendarz sądowy podkreślił, że z przedłożonych do akt sprawy deklaracji VAT – 7 za ostatni kwartał wykazane zostały następujące podstawy opodatkowania: 16.565.861 zł, 16.236.742 zł i 17.799.963 zł. Natomiast w piśmie z dnia 13 czerwca 2018 r. podano, że posiadane na rachunkach bankowych środki wynoszące ok. 300.000 zł nie są wystarczające na uiszczenie wpisów sądowych we wszystkich 47 sprawach. Wpisy te wynosić będą ponad 500.000 zł, niemniej jednak należy zauważyć, że od początku roku na rachunkach bankowych Spółka obracała środkami rzędu: 1.249.314,18 zł i 12.337.468,19 zł.

Dodatkowo referendarz sądowy stwierdził, że wnioskodawca prowadzi działalność koncesjonowaną polegającą na obrocie energią elektryczną. Utrzymuje się tymczasem korzystna sytuacja w hutnictwie oraz stabilna koniunktura na światowym rynku żelazostopów, która to koniunktura zapewniła jej osiągnięcie dodatniego wyniku, przy zgromadzonych na rachunku bankowym i w kasie środkach rzędu 6.070.907,45 zł i 1.214.932,83 zł. W ocenie referendarza sądowego nie mogło się ostać twierdzenie, jakoby trwające od ponad 10 lat postępowanie upadłościowe układowe znacznie ograniczało możliwości rozwoju wnioskującej spółki w zakresie zarówno współpracy z nowymi partnerami handlowymi, jak i możliwości pozyskania finansowania zewnętrznego nowych inicjatyw.

Od postanowienia referendarza sądowego wpłynął w ustawowym terminie sprzeciw. Skarżąca wniosła o zmianę ww. postanowienia przez przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z opłaty sądowej w formie wpisu od skargi w części przewyższającej kwotę 2.128 zł.

W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, jakoby spółka dysponowała dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej kwota, którą faktycznie dysponuje spółka nie jest wystarczająca na pokrycie opłat sądowych od skarg, które łącznie wyniosłyby ponad 500.000 zł. Uiszczenie nawet jak największej części wpisu od skarg spowodowałoby, że spółka zostałaby bez środków na prowadzenie dalszej działalności – a to zagroziłoby dalszemu istnieniu spółki.

Z kolei stwierdzenie o korzystanej sytuacji w hutnictwie i stabilnej koniunkturze na światowym rynku żelazostopów zapewniającej spółce osiągnięcie dodatniego wyniku – pozwoliło skarżącej na dalszą restrukturyzację i reorganizację działalności w sposób, który pozwoli na zaspokojenie jej wierzycieli. Spółka osiągnęła bowiem stosunkowo mały przychód – w porównaniu do innych podmiotów działających na rynku hutniczym. Spółka nadal więc musi dokładać wszelkich starań, aby przetrwać na zmiennym rynku. W sprzeciwie wskazano, że wiele innych podmiotów z branży osiągnęło znacznie wyższy przychód, aniżeli skarżąca spółka. Ponadto skarżąca nadal jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, a łączna suma zobowiązań objętych układem jest określona na 423.303.275,38 zł A wnioskująca cały czas dąży do przyjęcia układu i zaspokojenia wierzycieli. Brak porozumienia w sprawie układu może skutkować zakończeniem działalności gospodarczej wnioskującej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. w Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.).

Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.).

Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Należy zaznaczyć, że skarżąca spółka składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, de facto – w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych powyżej (uiszczonej już) kwoty 2.128 zł.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku spółki, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W ocenie Sądu sprzeciw zasługuje na uwzględnienie, jednak tylko w części.

Uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadzało się de facto do stwierdzenia, że skarżąca nie posiada w rzeczywistości środków pieniężnych, które pozwoliłby na poniesienie kosztów sądowych w pełnej wysokości we wszystkich 47 sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem.

W niniejszej sprawie, skarżąca uiściła z własnej inicjatywy część wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.128 zł i uczyniła tak w każdej z 47 spraw sądowych.

Skarżąca spółka znajduje się w upadłości układowej. Powoduje to, że spółka funkcjonując w obrocie gospodarczym znajduje się w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego. Podstawowym celem spółki jest więc zarówno prowadzenie działalności gospodarczej (czyli szeroko pojęta produkcja) jak i działania mające na celu zaspokojenie szeregu wierzycieli (czyli przyjęcie i wykonanie układu).

Dokonując analizy przedłożonego przez skarżącą materiału źródłowego stwierdzić należy, że faktycznie uiszczenie wpisów sądowych od skarg w pełnej wysokości stanowiłoby dla niej nadmierne obciążenie finansowe. Uiszczenie pełnej kwoty wpisów sądowych od skarg mogłoby de facto uniemożliwić skuteczne prowadzenie postępowania upadłościowego w formie układowej, które generuje również określone koszty własne. Prowadzenie postępowania upadłościowego jest w tym przypadku także istotne z uwagi na interes wszystkich wierzycieli podmiotu niewypłacalnego, w tym także dla regulowania należności publicznoprawnych.

Uiszczenie wpisów sądowych w pełnej wysokości mogłoby poddać w wątpliwość skuteczność dalszego prowadzenia postępowania układowego, tj. wykonywania samego układu i zaspokajania wierzycieli spółki. W efekcie szkodę mogliby ponieść wierzyciele podmiotu upadłego, w tym także podmioty publicznoprawne. Spółka powinna więc w pierwszej kolejności mieć możliwość sprawnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym i kontynuowania postępowania restrukturyzacyjnego.

Jednakże częściowe uiszczenie kosztów sądowych nie powinno narazić skarżącej na utratę płynności finansowej i wykonywanie układu.

Faktem jest bowiem to, że spółka osiąga regularnie przychód, na rachunkach bankowych znajdują się jednak środki finansowe. Deklaracje VAT-7 wskazują na to, że spółka wykazuje regularnie stabilny obrót. Jak również zauważył w zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy, przewidywana jest możliwość wygenerowania zysków na dywidendę od roku 2016, jako że spółka według opinii sporządzonej przez nadzorcę sądowego prowadzi stabilną działalność przy zmieniającej się koniunkturze na rynku żelazostopów i od dłuższego czasu za każdy okres sprawozdawczy wykazuje zysk.

Z powyższego wynika, że wnioskodawca jest jednak w stanie uiścić koszty sądowe w większym zakresie, aniżeli to uczyniła z własnej inicjatywy, opłacając cześć wpisu sądowego od skargi. Skarżąca uiściła z własnej inicjatywy wpis sądowy od skargi w kwocie 2.128 zł, co stanowi około 20 % kwoty, którą jest zobowiązana uiścić tytułem wpisu sądowego od skargi w tej sprawie.

W ocenie Sądu, uwzględniając, że wpisy od skargi wynoszą ok. 500.000 zł a skarżąca na rachunku bankowym posiada kwotę 300.000 zł, z której część jest niezbędna na bieżące prowadzenie spraw spółki, to powinna być jednak w stanie wygenerować kwotę odpowiadającą 1/3 kwoty wpisu, która w zaokrągleniu wyniesie w tej sprawie 4.100 zł.

W efekcie skarżąca będzie zobowiązana do uiszczenia w tej sprawie różnicy między powyższą kwotą (4.100 zł), a kwotą już uiszczoną z własnej inicjatywy tytułem wpisu sądowego od skargi.

Uwzględniając powyższe rozważania, stwierdzić należy, że uiszczenie wpisu sądowego od skargi w powyżej opisanej części nie powinno narazić spółki na utratę płynności finansowej, ani utrudnić przebiegu postępowania układowego.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.