Wyrok NSA, sygn. akt III SA 2512/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 22 par. 2 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Przesłanki dla orzeczenia o zaniechaniu poboru podatku w sprawie indywidualnej - zagrożenie interesów podatnika, a w szczególności jego egzystencji dotyczą oceny sytuacji podatnika i jego ochrony przed utratą ekonomicznych podstaw egzystencji, a nie społecznej wartości i potrzeby popierania transakcji, jaka ma być przedmiotem opodatkowania.

TEZY

Przesłanki dla orzeczenia o zaniechaniu poboru podatku w sprawie indywidualnej - zagrożenie interesów podatnika, a w szczególności jego egzystencji dotyczą oceny sytuacji podatnika i jego ochrony przed utratą ekonomicznych podstaw egzystencji, a nie społecznej wartości i potrzeby popierania transakcji, jaka ma być przedmiotem opodatkowania.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Katarzyny B.-K. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 2 sierpnia 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy zaniechania poboru podatku od towarów i usług - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia 6 grudnia 2000 r. firma "K." Katarzyny B.-K. złożyła w Urzędzie Skarbowym w O. wniosek z prośbą o zaniechanie bądź umorzenie poboru podatku od towarów i usług od darowizny odzieży o wartości 19.163 zł, przekazanej na rzecz Domu Matki z Dzieckiem "O.". Wniosek ten Urząd potraktował jako wniosek o zaniechanie poboru podatku od towarów i usług.

Dnia 22 stycznia 2001 r. Urząd Skarbowy wydał decyzję, w której odmówił zaniechania poboru podatku od towarów i usług od przedmiotowej darowizny.

Od powyższej decyzji Podatniczka złożyła odwołanie, w którym ponownie wniosła o zaniechanie poboru podatku, podnosząc iż darowizna została przekazana na rzecz osób znajdujących się w trudnej sytuacji losowej. Zarzuciła także organowi I instancji pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji celu darowizny.

Izba Skarbowa decyzją z dnia 2 sierpnia 2001 r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego.

W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa stwierdziła, że nie dopatrzyła się przesłanek przemawiających za przyznaniem powyższej ulgi.

Zgodnie z brzmieniem art. 22 par. 2 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2000 r., organ podatkowy, na wniosek podatnika mógł zaniechać w całości lub w części poboru podatku, gdy pobór podatku zagrażał ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji.

Przesłanką więc zastosowania tej ulgi było zaistnienie ważnego interesu podatnika a w szczególności zagrożenie jego egzystencji. Przepis powyższy uzależnia przyznanie ulgi wyłącznie od sytuacji materialnej podatnika, bez rozpatrywania motywów i celu jego działania.

Izba Skarbowa stwierdziła, iż zgodnie z art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług, darowizna towarów podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, bez względu na jej przeznaczenie.

Rozpatrując zarzuty Podatniczki dotyczące nieuwzględnienia przez Urząd Skarbowy ważnego interesu publicznego, Izba Skarbowa stwierdziła, iż ustawodawca pozostawił organom podatkowym ocenę czy okoliczności dotyczące określonej sytuacji stanowią przesłankę przemawiającą za zastosowaniem ulgi określonej w art. 22 par. 2 pkt 1 lit. "b" Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy nie ma więc obowiązku zaniechania poboru podatku, lecz może to uczynić tylko w wypadku zaistnienia ustawowych przesłanek tj. jeżeli uzna, że w danym przypadku wymaga tego ważny interes podatnika. W przedmiotowej sprawie Izba Skarbowa nie dopatrzyła się przesłanek przemawiających za przyznaniem powyższej ulgi.

Organy Skarbowe zarówno w pierwszej jak i w drugiej instancji przed wydaniem zaskarżonej decyzji wnikliwie zapoznały się z sytuacją majątkową Strony. Zebrany materiał dowodowy nie wskazuje na to, iż pobór należnego podatku zagrozi egzystencji Strony. Z zebranych w trakcie postępowania informacji wynika, że Strona prowadzi działalność gospodarzą i uzyskała w roku 1999 przychód w wysokości 1.662.677 zł, a w 2000 r. 2.091.223 zł.

Na ostateczną decyzję Izby Skarbowej Katarzyna B.-K. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Izby Skarbowej odmawiającej zaniechania podatku od towarów i usług wraz z odsetkami.

Zarzuciła organom podatkowym brak zrozumienia dla przedstawionych argumentów. Podatniczka uważa również, że organy podatkowe nie rozważyły wszystkich aspektów sprawy, nie uwzględniając rzeczywistych potrzeb adresata darowizny oraz interesu społecznego.

Nie wykorzystały one również wszystkich możliwości prawnych jakie stwarza ustawa Ordynacja podatkowa gdyż nie rozpatrzyły sprawy przez pryzmat art. 67 par. 1 tej ustawy, który nakazuje uwzględnić również interes publiczny.

Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga Katarzyny B.-K. nie jest uzasadniona. W sposób odpowiadający prawu wniesienia żądania rozpoznane zostało jako podanie o zaniechaniu poboru podatku. W trybie tym nie istniała prawna możliwość uwzględnienia okoliczności na jakie powołała się podatniczka w swoim podaniu.

Rację ma Izba Skarbowa, iż przesłanki dla orzeczenia o zaniechaniu poboru podatku w sprawie indywidualnej - zagrożenie interesów podatnika a w szczególności jego egzystencji dotyczą oceny sytuacji podatnika i jego ochrony przed utratą ekonomicznych podstaw egzystencji a nie społecznej wartości i potrzeby popierania transakcji jaka ma być przedmiotem opodatkowania. Wynika to wyraźnie z treści art. 22 par. 2 pkt 1 lit. "b" ustawy Ordynacja podatkowa. Z tej przyczyny nie można było uznać powoływanych przez skarżącą okoliczności dotyczących potrzeby popierania pomocy dla osób najbiedniejszych i dotkniętych najpoważniejszymi doświadczeniami losowymi jako przesłanek do zaniechania poboru podatku od towarów i usług. Zwrócić też należy uwagę, że powołane przez podatniczkę okoliczności mają charakter polemiki z ratio legis obowiązujących przepisów ustawy o podatku od towarów i usług co do przedmiotu opodatkowania a nie powołanie się zdarzenia indywidualne dotyczące tylko jej sytuacji, co jest cechą indywidualnych spraw o przyznanie uznaniowych ulg podatkowych.

Żądanie podatniczki nie mogło być rozpatrzone jako sprawa o umorzenie zaległości podatkowych. Rozróżnienie między tymi dwoma kategoriami spraw, które regulują przepisy art. 22 i art. 67 Ordynacji podatkowej zasadza się na tym czy żądanie dotyczy podatku przed upływem terminu jego płatności /zaniechanie/ czy też po upływie tego terminu /umorzenie/.

Pod rządami ustawy Ordynacja podatkowa instytucje zaniechania ustalania i poboru podatku jak również umorzenia zaległości podatkowych mogą być stosowane w sprawach indywidualnych tylko na wniosek podatnika.

Biorąc pod uwagę daty wydania decyzji Urzędu Skarbowego - 22.01.2001 r., Izby Skarbowej - 2.08.2001 r. w sprawie nie mogły znaleźć zastosowania przepisy o umorzeniu zaległości podatkowych /art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej/

Co do będącej przedmiotem sprawy darowizny z grudnia 2000 r. termin płatności podatku od towarów i usług minął 25.01.2001 r. - art. 6 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. Z tego powodu organ I instancji zobligowany był zastosować przepis dotyczący zaniechania poboru podatku. Przed wydaniem decyzji organu odwoławczego w ustawie Ordynacja podatkowa dokonana została zmiana obowiązująca od dnia 5 czerwca 2001 r.

Z mocy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 39 poz. 459/ skreślony został art. 22 par. 4 Ordynacji podatkowej z mocy którego w poprzednim stanie prawnym sprawy o zaniechaniu poboru podatku nie rozpatrzone przed upływem terminu płatności podatku przekształcały się w postępowania podatkowe dotyczące umorzenia zaległości podatkowych.

Z powyższych przyczyn pozbawione jest podstawy prawnej oczekiwanie skarżącej aby jej podanie z dnia 6.12.2000 r. rozpoznane było w trybie przepisu o umorzeniu zaległości podatkowych /art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej/.