Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1837/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 i 137
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2012 r. sprawy ze skargi M.S. , A.S. , D.K. i M.S. na decyzję Wojewody [....] z dnia 7 października 2011 r. nr [....] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z[...] kwietnia 2011 r. na podstawie art.4 pkt. 9b, art. 136 ust. 3, art. 137 ust 1, art. 142 ust. 1 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, póz. 651 ze zm.), odmówił zwrotu części działki nr [...]o pow. 9127 m2 objętej ks. w. nr [...] obr. [...] w granicach wywłaszczonej działki nr [...]o pow. 605 m2 obręb[...] b. dz. adm. [...] na rzecz M.S. , J.S. , D.K. , M.S. iA.S. .

W uzasadnieniu organ podał, że działki: nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 1399 m2 obr. [...] b.dz.adm[...] , zostały zbyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy z 28 kwietnia 1977 r., Rep. [...] na cele związane z budową Szpitala [...] w P. , zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z 22 maja 1975 r. nr[...]. W/w działki objęte księgą wieczystą nr [...] stanowiły własność J.S.

W toku postępowania ustalono, że prawo do spadku po J.S. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K. –P. z [...] sierpnia 1979 r. sygn. akt [...] nabyli :D.K. , M.S. A.S. M.S. i J.S. , po 1/5 części.

Analiza dokumentacji geodezyjnej wskazuje, że działka nr [...]o pow. 1216 m2 obręb[...] jedn. ewid. [...] podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 289 m2, nr [...]o pow. 322 m2 i nr [...] o pow. 605 m2; działka nr [...] o pow. 605 m wraz z wieloma innym działkami, zniosła się do działki nr [...] która zmieniła pow. i oznaczenie na działkę nr [...] o pow. 6 ha 8222 m2 obręb[...] . ewid. P. ; następnie działka nr [...] połączyła się z działkami : nr [...] ,[...] [...] tworzące działkę nr [...] o pow. 101 566 m2 obręb[...] , która podzieliła się na działki od nr [...] do nr[...] ; działka nr [...] o pow. 14 427 m2 uległa podziałowi na działki nr [...] o pow. 12 134 m2 i nr [...] o pow.2293 m2; działki nr [...] nr [...] utworzyły działkę nr [...] o pow. 1 ha 4978 m2, która następnie podzieliła się na działki nr [...] o pow. 5851 m2 i nr [.,..] opow. 9127 m2. Porównanie mapy archiwalnej z daty wywłaszczenia z obecnie obowiązującą mapą ewidencji gruntów i budynków wykazało, iż objętej roszczeniem działce nr [...] odpowiada obecnie część działki: nr [...] obręb [...] . ewid. P. m. K.

Zgodnie z wpisami w księdze wieczystej nr [...] działka nr [...] stanowi własność A. sp z o.o.

Na podstawie załącznika graficznego, stanowiącego integralną część decyzji Urzędu Miasta K. Wydział Gospodarki Przestrzennej z 22 maja 1975 r. nr [...] stwierdzono, że działka nr [...] miała pozostawać wolna od zabudowy kubaturowej, linii i obiektów infrastruktury technicznej czy planowanego innego zagospodarowania (np. nasadzeń zieleni) związanego z realizacją w/w inwestycji. Jak ustalił organ w dniu 16 października 2009 r. nieruchomość była w całości porośnięta wysoką trawą, ostrężynami, krzewami, samosiejkami drzew i nie nosiła oznak użytkowania, ani realizacji planowanej inwestycji.

Organ wskazał, że określone w art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki zwrotu nieruchomości zostały spełnione: wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożyły uprawnione osoby, objęta roszczeniem nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży zawartej w oparciu o art. 6 ustawy z 12. 03. 1958 r. o zasadach i trybie

wywłaszczania nieruchomości. Ponadto jakkolwiek prace przygotowawcze do inwestycji zostały rozpoczęte najpóźniej w pierwszym półroczu 1983 r., więc przed upływem 7 lat od daty wywłaszczenia tj. od 28. 04. 1977 r., to jednak Szpital nigdy nie został zrealizowany. A zatem, z powodu niewypełnienia przesłanki określonej w art. 137 ust. 1 pkt. 2 cyt. ustawy nieruchomość należało uznać za zbędną na cel, na który została wywłaszczona.

Organ stwierdził, że zwrot nieruchomości jest możliwy w przypadku, gdy spełnione jednocześnie są dwa warunki: po pierwsze nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu oraz po drugie aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie stanowi przeszkody do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. W przypadku gdy Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie jest właścicielem zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, nie można odebrać gruntu lub budynków aktualnemu właścicielowi i wydać decyzji o ich zwrocie poprzedniemu właścicielowi. Organ uwzględnił jednak zmiany stanu prawnego, wyrażające się m.in. w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami wprowadzające wyższe standardy ochrony praw poprzedniego właściciela oraz w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (np. wyrok z 3. 04. 2008 r. sygn. akt K 6/05 lub z 24. 10. 2001 r. sygn. akt SK 22/01) i podjął działania mające na celu odzyskanie nieruchomości, l tak wskazał, że: działki: nr 4[...] ,[...] i [...] zostały wniesione tytułem wkładu, a działki nr [...] ,[...] ,[...] jako darowizna na rzecz [...][ Fundacji [...] (dalej: Fundacja) na podstawie umowy notarialnej z 21 września 1998 r. zawartej w celu realizacji zobowiązań Wojewody K. do przeniesienia własności wynikającej z aktu ustanowienia Fundacji z 31. 01. 1997 r. Następnie likwidator [...]Fundacji [...]w K. na podstawie umowy z 20 czerwca 2007 r. zawartej celem wykonania umowy sprzedaży warunkowej z 29 marca 2007 r. przeniósł prawo własności m.in. działki nr [...] o pow. 1 ha 2134 m2 na rzecz [...] Sp. z o.o. Następnie na podstawie umowy z 20 czerwca 2007 r. prawo własności w/w nieruchomości nabyła B. spółka z o. o. Zgodnie z uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Wspólników z 9 lipca 2007 r. firma "[...]Sp. z o.o. we W. , której nazwa została zmieniona na: [...] Sp. z o.o.

Mając na uwadze aktualny stan prawny (własności) nieruchomości oraz

obowiązujące przepisy, organ odwołał się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 28 czerwca 2006 r. II SA/Kr 1233/01 oraz wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2006 r. sygn. akt. l OSK 879/05 i z 10 lipca 2008 r. sygn. akt. l OSK 557/07, w których stwierdzono, że organ nie może wydać decyzji odmawiającej takiego zwrotu z uzasadnieniem, że nieruchomość nie pozostaje we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, gdyż winien - stosownie do postanowień art. 97 § 1 pkt 4 kpa -zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości do czasu zakończenia sporu dotyczącego zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej, w wyniku której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciła władanie wywłaszczoną nieruchomością i podjąć właściwe czynności procesowe celem usunięcia przeszkody powodującej zawieszenie postępowania lub wezwać stronę do ich podjęcia. Stąd w piśmie z 17 września 2008 r. Prezydent Miasta K. zwrócił się do Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z prośbą o zajęcie stanowiska odnośnie zasadności wystąpienia z powództwem o stwierdzenie niezgodności z prawem czynności prawnej przenoszącej własność nieruchomości tj. aktu notarialnego z 21 września 1998 r. lub podjęcia innych czynności prawnych zmierzających do odzyskania przez Skarb Państwa władania nad nieruchomościami, przekazanymi na podstawie w/w umowy.

W odpowiedzi na w/w zapytanie Prezes Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 17 grudnia 2008 r. przedłożył opinię nr [...] wskazującą, że nie ma podstaw do stwierdzenia, iż umowa z 21 września 1998 r. jest nieważna. Stanowisko Prokuratorii Generalnej w pełni koresponduje ze stanowiskiem zaaprobowanym przez Sąd Apelacyjny w Krakowie - Wydział l Cywilny w wyroku z 4 grudnia 2007 r. sygn. akt. l ACa 475/07. Brak jest również - w ocenie Prokuratorii - podstaw do podważenia dobrej wiary nabywców nieruchomości sprzedawanych przez [...] Fundację [...] w K . Zatem rozważania w przedmiocie zasadności stwierdzenia zgodności z prawem umowy z 21 września 1998 r. mogą okazać się bezprzedmiotowe z uwagi na treść art. 5 i art. 6 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Ponadto Fundacja spełniła wszystkie warunki dotyczące dokonania czynności zbycia nieruchomości, zgodnie z wewnętrznymi procedurami, a czynności prawne podjęte przez Fundację z osobami trzecimi, mocą których dochodzi do rozporządzenia prawami majątkowymi Fundacji nie są nieważne z tej przyczyny, że dokonano ich .w sprzeczności z postanowieniami statutu, natomiast uprawnione organy nadzorcze mają możliwość podważenia takich czynności w postępowaniu sądowym. W podsumowaniu opinii stwierdzono, iż w chwili obecnej brak jest podstaw do kwestionowania dokonanych czynności prawnych poprzez roszczenie oparte na art. 59 k.c., art. 189 k.p.c. czy art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zauważono jednak, że odnośnie nieruchomości, których prawo własności nadal przysługuje Fundacji, możliwe jest podjęcie nadzorczych działań prawnych, wynikających z ustawy o fundacjach.

Przedłożona opinia zawiera wnioski zgodne z rozstrzygnięciami spraw o stwierdzenie niezgodności z prawem umowy przenoszącej własność nieruchomości na rzecz Fundacji, prowadzonych przez innych poprzednich właścicieli nieruchomości wywłaszczonych pod budowę Szpitala [...] w P. tj. sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z 21 maja 2003 r. sygn. akt. IC 893/02. Oddalając powództwo w w/w wyroku Sąd stwierdził m.in. że nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem, na który została nabyta, bowiem wykonano prace związane z realizacją inwestycji, cel wywłaszczenia - budowa szpitala - był realizowany pierwotnie przez Skarb Państwa a następnie przez Fundację z udziałem Skarbu Państwa, który kontroluje wniesione tytułem wkładu nieruchomości, w będącej przedmiotem postępowania umowie wyraźnie zastrzeżono, jakie są cele na które nieruchomości mają być przeznaczone tj. rozwijanie i promowanie działalności medycznej, dydaktycznej i naukowej na niekomercyjnych zasadach oraz utworzenie i prowadzenie Ośrodka i Przychodni Specjalistycznej oraz Szpitala[...]. Ponieważ nieruchomość jest wykorzystywana, zgodnie z celem, na który została nabyta, a więc nie powstał obowiązek organów administracji od wystąpienia do poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców z zawiadomieniem o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zwrot. Nie został więc złamany zakaz przeznaczania nieruchomości na inny cel niż cel wywłaszczenia.

Analogiczne jak w w/w wyroku stanowisko zawarł Sąd Okręgowy w K. w wyroku z 22 sierpnia 2006 r. sygn. akt.[...], który dotyczył stwierdzenia zgodności z prawem całej umowy z 21 września 1998 r. Rep[...]. Apelacja od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z 4 grudnia 2007 r. sygn. akt.[...]. W wyroku z 9 lipca 2009 r. sygn. akt III CSK 182/09 Sąd Najwyższy stwierdził, iż wyrok oddalający apelację odpowiada prawu. Wiąże się to z prawidłową oceną Sądu Apelacyjnego, iż -w okolicznościach faktycznych sprawy zawarcie przez Skarb Państwa umowy wniesienia wywłaszczonej nieruchomości tytułem wkładu do [...] Fundacji [...]nie oznacza użycia tej nieruchomości na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu naruszający zakaz z art. 136 ust. 1 u.g.n., bowiem Fundacja jest wprawdzie nowym różnym od Skarbu Państwa podmiotem dysponującym samodzielną osobowością prawną, ale w dalszym ciągu z takim udziałem Skarbu Państwa, który pomimo rozporządzenia nieruchomością zapewniał Skarbowi Państwa kontrolę nad jej wykorzystaniem, a także zapewniał kontynuację realizacji celu wywłaszczenia, polegającego na budowie szpitala i dalej prowadzenia go na niekomercyjnych zasadach. Sąd Najwyższy podkreślił, iż "zgodnie z brzmieniem art. 59 ust. 1 u.g.n. Minister Skarbu Państwa mógł wyposażyć jedynie taką fundację, której cel działalności nie miał charakteru zarobkowego. Z podjętych czynności nie wynikało zaniechanie ogólnego celu wywłaszczenia polegającego na realizacji celu użyteczności publicznej określonego w art. 3 ust. 1 ustawy z 12. 03. 1958 r. Cel użyteczności publicznej jest niewątpliwie szerszym pojęciem, niż cel publiczny w rozumieniu ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, których katalog i określenie zawiera art. 6 tej ustawy. Pojęcie "celu użyteczności publicznej", zgodnie z poglądami występującymi w doktrynie i orzecznictwie, musi się łączyć z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa. Takie były założenia wyposażenia Fundacji obejmującego wywłaszczoną nieruchomość. Pozostawienie Skarbowi Państwa pełnej kontroli nad zarządzaniem Fundacją i wykorzystaniem nieruchomości zapewniało wówczas, że dalej w ramach działalności Fundacji będzie kontynuowana budowa szpitala i w ten sposób będzie w dalszym ciągu realizowany cel wywłaszczenia wskazany w umowie zawartej dnia 11 lipca 1977 r. Z tej przyczyny brak jest podstaw do przyjęcia, że kwestionowana czynność prawna, jako sprzeczna z ustawą z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami -jest nieważna".

Prezydent Miasta K. pismem z 26 marca 2010 r. wystąpił do Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, w którym powołując orzeczenia WSA w Krakowie zapadłe w analogicznych sprawach, wniósł się o wszczęcie postępowali sądowych w zakresie legalności przekazania na rzecz Fundacji nieruchomości wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa z ewentualnym naruszeniem art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a następnie zbycia ich przez [...] Fundacji w trakcie postępowań o zwrot wywłaszczonych nieruchomości.

Kolejna opinia prawna przesłana w załączeniu do pisma Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z 21 lipca 2010 r. znak: [...] potwierdziła brak zasadności do wystąpienia z powództwem, wnioskowanym przez Prezydenta Miasta K.

Podjęte przez Prezydenta Miasta K. , działania w ramach dostępnych środków prawnych, nie przyniosły rezultatu. Wobec powyższego, w ocenie organu l instancji, brak jest postępowań mających charakter prejudycjalny, które umożliwiłyby zawieszenie postępowania o zwrot, celem podjęcia działań zmierzających do odzyskania własności nieruchomości przez Skarb Państwa.

Organ wskazał również, że niezależnie od wyżej opisanych działań podejmowanych przez organ prowadzący postępowanie, Minister Skarbu Państwa był przez Prezydenta Miasta K. informowany o prowadzonych postępowaniach o zwrot oraz zwracano się do Ministerstwa Skarbu Państwa o podjęcie działań w ramach dostępnych środków prawnych, celem umożliwienia realizacji roszczeń poprzednich właścicieli nieruchomości wywłaszczonych pod budowę Szpitala [...] w P. . W tym celu, w toku postępowania, Prezydent Miasta K. zwracał się do Ministra Skarbu Państwa pismami z 16. 03. 2007 r. i z 11. 09. 2008 r. Ponadto pismem z 17. 03. 2010 r. Prezydent Miasta K. zwrócił się do Ministra Skarbu Państwa z prośbą o podjęcie wszelkich kroków umożliwiających realizację roszczeń poprzednich właścicieli wywłaszczonych nieruchomości, których zaspokojenie nie jest możliwe w postępowaniach prowadzonych przez Urząd Miasta K. Działania Ministerstwa Skarbu Państwa podejmowane w sprawach nieruchomości przekazanych w/w Fundacji ograniczają się obecnie do przejęcia działek objętych odwołaną darowizną. Pismem z 29. 05. 2007 r. znak: [...]Ministerstwo Skarbu Państwa poinformowało pełnomocnika wnioskodawców w innym z prowadzonych postępowań, iż w ocenie Ministerstwa wniesienie nieruchomości do Fundacji nastąpiło prawidłowo.

Prezydent Miasta K. postanowieniem z [...] września 2010 r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu w części działki nr [...] do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej - umowy z 21 września 1998 r. Rep. [...] oraz kolejnych umów przenoszących prawo własności do w/w nieruchomości, zgodnie z przepisem art. 97 § 1 pkt. 4 kpa i art. 100 kpa i wezwał wnioskodawców do wystąpienia ze stosownym powództwem do sądu cywilnego, wyznaczając termin 30 dni od uprawomocnienia się postanowienia. W związku z bezskutecznym upływem wyznaczonego terminu na dokonanie opisanego powyżej wystąpienia do sądu powszechnego, postępowanie zostało z urzędu podjęte postanowieniem z 31 stycznia 2011 r.

Odwołanie od w/w decyzji wniósł M .S. . Odwołujący się wskazał, że ma prawo domagać się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ponieważ nie została zrealizowana planowana inwestycja, na którą ją wywłaszczono. Nadto, skoro budowa Szpitala [...] nie doszła do skutku w przepisowym terminie, to miał prawo pierwokupu nieruchomości.

Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2011 r. znak:[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne przeprowadzone przez organ I instancji. W szczególności podzielił stanowisko organu l instancji, że zwrot nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest możliwy jedynie w przypadku, gdy spełnione zostaną równocześnie dwie przesłanki prawne: po pierwsze -nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu oraz po drugie - aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie stanowi przeszkody do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. Skarb Państwa lub gmina nie może odebrać gruntu lub budynków aktualnemu właścicielowi i wydać decyzji o ich zwrocie poprzedniemu właścicielowi, choćby uznano, że stały się one zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 18. 09. 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1011/09 i wyroku z 21. 01. 2011 r. sygn. akt II Kr 977/10.

Jednocześnie Wojewoda podniósł, że rozstrzygnięcie organu administracji publicznej w postępowaniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, w przypadku, gdy Skarb Państwa lub gmina dokonały rozporządzenia nieruchomością nie wypełniając obowiązku nałożonego na te podmioty w art. 136 ust. 2 ugn i w konsekwencji nie władają aktualnie nieruchomością, musi zostać poprzedzone działaniami zmierzającymi do przywrócenia poprzedniego stanu prawnego nieruchomości umożliwiającego jej zwrot. Analiza akt wskazuje, że brak jest w chwili obecnej podstaw do zawieszenia postępowania i do tego by można było w sposób pozytywny ustosunkować się do wniosku spadkobierców poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości, mimo bowiem zawieszenia postępowania i wyznaczenia terminu wnioskodawcy nie wystąpili do sądu powszechnego ze stosownym powództwem. Jak bowiem wskazano w zacytowanych wyrokach WSA w Krakowie, organy administracji publicznej rozpatrujące wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie mają legitymacji do wniesienia powództwa do sądu powszechnego o stwierdzenie nieważności umowy przenoszącej własność takiej nieruchomości na rzecz osoby trzeciej. Nawet gdyby uznać, iż to na Prezydencie Miasta K. ciążył główny obowiązek podjęcia, działań zmierzających do unieważnienia umowy z 21 września 1998 r., jak również kolejnych umów przenoszących prawo własności nieruchomości stanowiącej w części przedmiot wniosku o zwrot, to - w ocenie organu odwoławczego - organ ten podjął takie działania, kierując w tej sprawie stosowne pisma (ze względu na treść art. 8 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa) do Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, która jednak po dokonaniu szerokiej i wnikliwej analizy sprawy wskazała, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, iż umowa z 21 września 1998 r. jest nieważna. Również w odpowiedzi na pismo Prezydenta Miasta K. z 26 marca 2010 r. wnioskujące o wszczęcie postępowań sądowych w zakresie oceny legalności przekazania na rzecz [...]Fundacji [...] , nieruchomości wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa z ewentualnym naruszeniem art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a następnie zbycia ich przez tę Fundację w trakcie postępowań o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, Prokuratoria Generalna potwierdziła, iż brak jest podstaw do wystąpienia z tego typu powództwem.

Wobec powyższego, podjęte w przedmiotowej sprawie przez Prezydenta Miasta K. czynności procesowe, jak i samą decyzję organ II instancji uznał za prawidłowe.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody wnieśli M.S., D.K. M.S. i A.S. , domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 137 ustawy poprzez błędne zastosowanie polegające na odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem skarżących nie ma odstaw prawnych, aby zbycie - z naruszeniem przepisów - wywłaszczonej nieruchomości osobie trzeciej mogło stanowić podstawę odmowy zwrotu nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne są powołane do kontroli administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 ustawy p.p.s.a). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu aktu administracyjnego nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a.

W wyniku dokonanej kontroli należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ w ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji odpowiadają przepisom prawa. Trzeba przy tym wskazać, że w niniejszej sprawie organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie kontrolowanych aktów prawa nie naruszając przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Nie naruszyły również prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z przepisem art. 136 ust. 3 ab initio ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2004 r., Nr 261, póz. 2603 ze zm.) dalej w skrócie u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie natomiast z przepisem art. 137 ust. 1 cyt. ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Nadto należy wskazać, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa i doktryny musi pochodzić o wszystkich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości lub ich spadkobierców oraz, że w chwili orzekania o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stanowi ona własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Oznacza to - co w niniejszej sprawie ma istotne znaczenie - że w przypadku, gdy Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego sprzedali lub w inny sposób przekazali prawo własności wywłaszczonej nieruchomości, nieruchomość ta nie podlega zwrotowi niezależnie od tego, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, (por. wyrok WSA w Gdańsku z 21. 04. 2010 r. sygn. akt IISA/Gd 741/09, Lex 619906, wyrok WSA w Lublinie z 11. 05. 2010 r. , sygn. akt II SA/Lu 128/10, Lex 674264, wyrok WESA w Krakowie z 25. 03. 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1243/08, Lex 569628).

W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że skarżący M.S. , D.K. M.S, i A.S. wystąpili wraz z pozostałym uprawnionymi J.S. - spadkobiercami J.S. - z wnioskiem o zwrot działki nr [...] o pow. 605 m2 Obr. [...] wywłaszczonych wraz z innymi działkami , trybie art. 6 ustawy z 12. 03. 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, póz. 64 ze zm.), na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy z 28 kwietnia 1977 r., Rep. [...] na cele związane z budową Szpitala [...] w P. , zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z 22 maja 1975 r. nr [...]. W/w działki objęte księgą wieczystą nr [...] stanowiły własność J .S.

Bezsporne jest również, że planowana inwestycja nie została zrealizowana na wywłaszczonym na wnioskowanej do zwrotu działce. Nie budzi również wątpliwości, że obecnie działka nr [...] odpowiada części działki nr ewid[...]o pow. 9127, objętej księgą wieczystą nr [...] , co wynika z analizy dokumentacji geodezyjnej dokonanej -przez-- organy rozstrzygające w sprawie oraz, że wnioskowana do zwrotu działka wraz z innymi działkami została przeniesiona jako darowizna przez Skarb Państwa na rzecz [...] Fundacji [...] w K. , na podstawie umowy notarialnej z 21 września 1998 r. zawartej w celu realizacji zobowiązań Wojewody K. do przeniesienia własności wynikającej z aktu ustanowienia Fundacji w dniu 31 stycznia 1997 r. Kolejno likwidator [...] Fundacji [...] w K. na podstawie umowy z 20 czerwca 2007 r. zawartej celem wykonania umowy sprzedaży warunkowej z 29 marca 2007 r. przeniósł prawo własności m.in. ww. działki na rzecz [...] Sp. z o.o., a następnie na podstawie umowy z 20 czerwca 2007 r. prawo własności w/w nieruchomości nabyła [...] spółka z o. o., której następnie nazwa została zmieniona na zmieniona na [...] Sp. z o.o. w K .

Należy zauważyć, że wobec niezrealizowania celu wywłaszczenia na wnioskowanej do zwrotu działce nr [...] o pow. 605 m2 obr.[...] w K. , oznaczonej obecnie nr ewid. [...]w granicach wywłaszczonej działki nr [...] - istniałaby przesłanka do jej zwrotu, gdyby nie fakt przeniesienia prawa własności na rzecz osób trzecich tj. aktualnie [...] Sp. z o.o. w K.

Mając na uwadze obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadę aktualności, zgodnie z którą organ administracji podejmując rozstrzygnięcie w sprawie administracyjnej jest zobowiązany uwzględnić stan prawny i stan faktyczny z chwili orzekania - za prawidłowe należy uznać stanowisko organów obu instancji, zgodnie z którym nie można orzec o zwrocie nieruchomości, nawet zbędnej na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, jeżeli jej właścicielem, w czasie rozpatrywania wniosku o zwrot - nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego.

Należy podkreślić, że jak wynika z obszernego uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej oraz przedłożonych akt administracyjnych sprawy w niniejszej sprawie organ l instancji podejmował cały szereg czynności mających na celu umożliwić doprowadzenie stosunków prawnych do stanu, w którym ewentualna decyzja o zwrocie przedmiotowej nieruchomości, obejmującej część działki "Oznaczonaj-Obecnie nr [...]

w S. wywłaszczonej działka nr [...] obr " jedn. rej[...] , mogłaby się stać wykonalna.

W szczególności Prezydent Miasta K. zwracał się do Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa o zbadania zasadności podjęcia przez organ l instancji przewidzianych prawem czynności mających na celu odzyskanie własności ww. nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Zgodnie z jednak z opinią przedłożoną przez Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z 17. 12. 2008 r. nr [...] oraz z opiniami z 12. 03. 2009 r. i z 21 . 07. 2010r. wskazano, że obecnie brak jest podstaw do kwestionowania dokonanych w sprawie czynności prawnych w oparciu o treść z art. 59 k.c. , art. 189 k.p.c., lub art. 10 ukwh. Trzeba również wskazać, że organ l instancji zwracał się do Ministra Skarbu Państwa o podjęcie działań prawnych w ramach obowiązującego prawa celem umożliwienia realizacji przedmiotowych roszczeń wywłaszczonych właścicieli nieruchomości pod budowę Szpitala [...] lub ich spadkobierców, przy czym Minister Skarbu podzielił stanowisko Prezesa Prokuratorii Generalnej.

W tej sytuacji Sąd podziela w całości stanowisko wyrażone w decyzji organu l i II instancji, iż w niniejszej sprawie istnieje zasadnicza przeszkoda do orzeczenia zwrotu części działki nr [...] w granicach wywłaszczonej działki nr[...]o pow. 605 m2 wnioskodawcom, ponieważ w chwili obecnej stanowi ona własność osób trzecich tj. [...] sp. z o.o. Należy podkreślić , że koniecznym warunkiem dla zwrotu ww. nieruchomości byłoby uprzednie unieważnienie na drodze sądowej ww. umów, na mocy, których Fundacja i kolejni nabywcy stali się właścicielami części działki oznaczonej obecnie nr [...] . Oznacza to, że tylko po przywróceniu prawa własności wywłaszczonej nieruchomości Skarbowi Państwa, możliwe byłoby orzeczenie o jej zwrocie następcom prawnym J.S.

Należy podkreślić, że organom rozstrzygającym w sprawie nie można zarzucić, iż nie dołożyły starań mających na celu sprawdzenie legalności umów przenoszących własność przedmiotowej działki na rzecz osób trzecich. Zarzem jednak należy mieć na uwadze, że organy administracji publicznej nie mają podstaw prawnych do wniesienia powództwa do sądu powszechnego o stwierdzenie nieważności umowy przenoszącej własność przedmiotowej nieruchomości na rzecz osób trzecich w tym przypadku [...] sp. z o o. . W ocenie Sądu nie można również uznać, iż organ l instancji nie podejmował prób ewentualnego unieważnienia umowy notarialnej z 21. 09. 1998 r., w oparciu o którą wnioskowana do zwrotu nieruchomość została darowana na rzecz Fundacji Promocji [...]

Konkludując należy przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2009 r. (sygn. akt l OSK 722/08, Wspólnota 2009/30/27), zgodnie z którym w przypadku sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości wywłaszczonej, nieruchomość ta nie podlega zwrotowi niezależnie od tego, czy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany. Podkreślić należy, że taka sytuacja zachodzi w rozpatrywanym przypadku i dopóki na drodze cywilno-prawnej nie dojdzie do unieważnienia wszystkich umów cywilno-prawnych przenoszących prawo własności przedmiotowej nieruchomości, a tym samym do odzyskania prawa własności i przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego stanowisko organów l i II instancji w kwestii odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną oddalił.