Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1796/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 158  par. 1 w zw. z  art. 156  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 7  ust. 1, 2, 3
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Magdalena Durzyńska Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2017 r. sprawy ze skargi B. M., D. M., E. B. i I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu wniosku M. J. i R. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji: 1) podjęło zawieszone postępowanie; 2) uchyliło w całości decyzję z [...] stycznia 2015 r.; 3) umorzyło w całości postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r., nr [...].

W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z [...] stycznia 2015 r. Kolegium stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r., nr [...]. Decyzją tą Prezydent [...] orzekł o ustanowieniu na lat 99 użytkowania wieczystego do gruntu zabudowanego o pow. [...] m2 oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] na rzecz:

R. B. w [...] części, T. K. w [...] części, J. J. w [...] części, J. C. w [...] części, A. S. w [...] części i A. K. w [...] części.

W dniu [...] kwietnia 2014 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynął wniosek A. M. o stwierdzenie nieważności niniejszej decyzji. Wnioskodawca wskazał, iż nieruchomość została nabyta przez M. M. [...] stycznia 1949 r., a zatem w okresie trwania związku małżeńskiego z W. M. i stanowiła ich wspólny majątek dorobkowy. Wobec tego Prezydent [...] w sposób nieprawidłowy ustalił strony postępowania, pomijając następcę prawnego W. M. Zdaniem wnioskodawcy decyzja Prezydenta [...] narusza :

1. art. 16 i 17 dekretu z 29 maja 1946 r. - Prawo małżeńskie majątkowe (Dz. U. Nr 31, poz. 196),

2. art. 21 ustawy z 27 czerwca 1950 r. - Kodeks rodzinny (Dz. U. Nr 34, poz. 308),

3. art X ustawy z 27 czerwca 1950 r. - przepisy wprowadzające Kodeks Rodzinny (Dz. U. Nr 34, poz. 309)

Wnioskodawca wskazał, że spadek po W. M. nabyła B. M. Natomiast spadek po B. M. nabył A. M.

A. M. przedłożył odpis aktu małżeństwa nr [...] wystawiony przez Urząd Stanu Cywilnego w [...]. Wynika z niego, że Sąd Wojewódzki w [...] wyrokiem z [...] czerwca 1954 r. orzekł o rozwiązaniu przez rozwód małżeństwa zawartego przez W. M. i M. T.

Kolegium rozpoznając wniosek przytoczyło treść przepisu art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wskazało, że ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku było i jest obowiązkiem organów administracji publicznej prowadzących postępowania w trybie dekretu i w związku z powyższym kwestia ta nie może być przedmiotem ustaleń sądów powszechnych. Również obowiązkiem organu rozpatrującego żądanie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania własności czasowej (użytkowania wieczystego) jest jednoznaczne ustalenie kręgu osób, które są byłymi właścicielami nieruchomości bądź ich spadkobiercami oraz osób, które są aktualnymi właścicielami tych nieruchomości, a także osób, które są właścicielami lokali wykupionych w budynkach zlokalizowanych na takich nieruchomościach. Wobec tego kwestia czy w istocie przedmiotowa nieruchomość była częścią majątku dorobkowego M. M. i W. M. powinna podlegać analizie, zaś Prezydent tego obowiązku nie dopełnił.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z [...] stycznia 2015 r. złożyli: M. J. oraz R. B. Podnieśli, iż M. M. zakupiła przedmiotową nieruchomość za środki pochodzące z jej majątku odrębnego, a ponadto małżeństwo pomiędzy M. M. a W. M. jest prawdopodobnie nieważne.

Pismem z [...] listopada 2015 r. Kolegium zostało zawiadomione o śmierci A. M., który zmarł [...] stycznia 2015 r.

Postanowieniem z [...] stycznia 2016 r., nr [...] Kolegium zawiesiło postępowanie do czasu ustalenia następstwa prawnego po A. M.

Wnioskiem z [...] czerwca 2016 r. B. M., E. B., D. M. i I. M. zwróciły się o podjęcie postępowania, przedkładając postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lutego 2016 r. II [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po A. M.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podjęło zawieszone postępowanie.

Rozpoznając sprawę organ nadzoru uznał, że postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe.

Organ przytoczył treść przepisów art. 156 § 1 kpa i art. 145 § 1 pkt 4 kpa i podniósł, że przesłanki wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą być stosowane zamiennie. Przesłanka wznowienia postępowania nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. System weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych jest oparty na zasadzie niekonkurencyjności, co oznacza, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi w konsekwencji rażące naruszenie prawa.

Organ nadzoru stwierdził, że zarzut naruszenia uprawnień procesowych A. M., poprzez pozbawienie go możliwości udziału w postępowaniu może uzasadniać wyłącznie żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a nie stwierdzenia nieważności decyzji z powołaniem się na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, tj. przesłankę wydania decyzji z rażącym naruszenia prawa.

Stanowisko powyższe zgodne jest z utrwalona linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki NSA z 4 lipca 2002 r., sygn. akt IV SA 2928/01, z 17 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 758/98, z 29 marca 1988 r., sygn. akt I SA 636/87), zgodnie z którą naruszenie przez organ administracji publicznej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiące konsekwencję pozbawienia strony możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym daje podstawę tej stronie do żądania wznowienia postępowania, nie stanowi natomiast podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.

Kolegium podniosło, że we wniosku z [...] kwietnia 2014 r. A. M., który nie był stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji Prezydenta [...], wyraźnie wskazał, iż decyzja ta została wydana z pominięciem niektórych stron postępowania - a zatem powołał się na przesłankę wznowienia postępowania, która nie może być podstawą postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.

Następnie do akt sprawy złożony został odpis aktu małżeństwa pomiędzy W. M. i M. M. (z d. T.). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zatem ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów również jest przesłanką wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji.

Wobec tego, w ocenie Kolegium, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...]jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu zgodnie z art. 105 § 1 kpa.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2016 r. skargę złożyli: B. M., E. B., D. M. oraz I. M..

Zaskarżonej decyzji zarzuciły mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 105 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 2 i art. 158 § 1 kpa, polegające na uznaniu, iż brak stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu rażącym skutkuje umorzeniem postępowania i nie wymaga rozstrzygnięcia w przedmiocie nieważności,

2. art. 105 § 1 kpa, polegające na jego błędnym zastosowaniu, tj. uznaniu, iż nastąpiła niemożność orzekania o istocie sprawy w sytuacji, gdy nie nastąpiła bezprzedmiotowość postępowania zarówno o charakterze podmiotowym jak i przedmiotowym,

3. art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 156 §2 kpa, poprzez błędne uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w sytuacji, gdy decyzja Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r., została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 7 dekretu z 25 października 1945 r., poprzez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz jedynie części następców prawnych dawnych właścicieli oraz poprzez błędne wyliczenie udziałów następców prawnych M. M. w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości - dokonane z rażącym naruszeniem regulacji art. 16, art. 17 i art. 18 ustawy z 29 maja 1946 r.- prawo małżeńskie majątkowe, art. 21 §1 ustawy z 27 czerwca 1950 r. Kodeks rodzinny oraz art. X ustawy z 27 czerwca 1950 r. przepisy wprowadzające kodeks rodzinny.

4. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, polegające na dokonaniu niezgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie, iż podstawą wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] jest brak udziału A. M. w postępowaniu poprzedzającym wydanie przedmiotowej decyzji, gdy w rzeczywistości podstawą do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji jest wadliwe ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. [...], hip [...] na rzecz jedynie części następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości oraz wadliwe wyliczenie udziałów następców prawnych M. M. w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości, a więc rażące naruszenie art. 7 dekretu warszawskiego, art. 16, art. 17 i art. 18 ustawy z 29 maja 1946 r.- prawo małżeńskie majątkowe, art. 21 § 1 ustawy z 27 czerwca 1950 r. Kodeks rodzinny oraz I art. X ustawy z 27 czerwca 1950 r. przepisy wprowadzające kodeks rodzinny.

5. art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, polegające na niezastosowaniu tego przepisu, podczas, gdy decyzja Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 7 dekretu warszawskiego, art. 16, art. 17 i art. 18 ustawy z 29 maja 1946 r.- prawo małżeńskie majątkowe, art. 21 § 1 ustawy z 27 czerwca 1950 r. Kodeks rodzinny oraz art. X ustawy z 27 czerwca 1950 r. przepisy wprowadzające kodeks rodzinny, poprzez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz jedynie części następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości oraz błędne wyliczenie udziałów następców prawnych M. M. w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości, a także z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, poprzez nieprzeprowadzenie przez Prezydenta W. postępowania dowodowego w zakresie przynależności przedmiotowej nieruchomości do majątku dorobkowego lub osobistego małżonków M.

Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniosły, że A. M. składając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r., wskazał, iż przedmiotowa decyzja wydana została z rażącym naruszeniem art. 7 dekretu warszawskiego, art. 16, art. 17 i art. 18 ustawy z 29 maja 1946 r.- prawo małżeńskie majątkowe, art. 21 §1 ustawy z 27 czerwca 1950 r. Kodeks rodzinny oraz art. X ustawy z 27 czerwca 1950 r. przepisy wprowadzające kodeks rodzinny. Podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] nie był brak udziału w postępowaniu administracyjnym (jak błędnie ustaliło SKO), ale rażące naruszenie przytoczonych wyżej przepisów prawa.

Skarżące zarzuciły, że organ nadzoru nie dokonał analizy zgromadzonej w sprawie dokumentacji pod kątem naruszenia wskazanych przez wnioskodawcę przepisów prawa. Organ ograniczył się jedynie do ustalenia, iż brak uczestnictwa w postępowaniu stanowi przesłankę wznowieniową, a nie nieważnościową i jedynie na tej podstawie uchylił decyzję z [...] stycznia 2015 r. oraz umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Działanie to narusza przepisy art. 7, art. 8, art. 77 §1 oraz art. 80 kpa, polegające na dokonaniu niezgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z pominięciem jego przeważającej części.

Skoro decyzją z [...] stycznia 2015 r. Kolegium uznało, iż decyzja Prezydenta [...] rażąco narusza wyżej wskazane przepisy prawa materialnego oraz art. 7, art. 8, art. 77 §1 oraz art. 80 kpa, to obowiązkiem organu w ramach skarżonej decyzji było uzasadnienie dlaczego, w jego ocenie, nie doszło jednak do rażącego naruszenia tych przepisów.

Skarżące wskazując na naruszenie przepisu art. 105 kpa wskazały, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała bezprzedmiotowość postępowania zarówno o charakterze podmiotowym jak i przedmiotowym. Skoro wniosek pochodzi od podmiotu posiadającego interes prawny i jednocześnie wniosek ten może zostać załatwiony poprzez merytoryczne rozstrzygnięcie, to niewątpliwie nie istnieje przesłanka do umorzenia postępowania w trybie art. 105 §1 kpa.

Skarżące powołując się na orzecznictwo podniosły, że z treści przepisu art. 158 kpa wynika wprost, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może zostać zakończone jedną z trzech rodzajów decyzji - stwierdzającą nieważność, odmawiającą stwierdzenia nieważności albo decyzją stwierdzającą wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Nie ma zatem podstaw prawnych do wprowadzania innego rodzaju decyzji w zależności od tego, z czyjej inicjatywy postępowanie zostało wszczęte. Dopiero niemożność orzekania o istocie sprawy umożliwia, na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

W ocenie skarżących zaskarżona decyzja jest błędna, gdyż decyzja Prezydenta [...] wydana została z rażącym naruszeniem przepisu art. 7 dekretu warszawskiego, przepisu art. 16, art. 17 i art. 18 ustawy z 29 maja 1946 r.- prawo małżeńskie majątkowe, przepisu art. 21 § 1 ustawy z 27 czerwca 1950 r. Kodeks rodzinny oraz przepisu art. X ustawy z 27 czerwca 1950 r. przepisy wprowadzające kodeks rodzinny. Skarżące przytoczyły treść tych przepisów i wskazały, że skoro nieruchomość przy ul. [...] nabyta została w czasie trwania małżeństwa M. i W. M., to bezsprzecznie stanowiła ona wspólny majątek obojga małżonków. Również prawa i roszczenia wynikające z przepisów dekretu warszawskiego w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości stanowiły zatem wspólny majątek obojga małżonków. W tej sytuacji decyzja Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r., o ustanowieniu użytkowania wieczystego na rzecz jedynie części następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości, w ramach której błędnie wyliczono udziały następców prawnych M. M. w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości narusza wskazane wyżej przepisy prawa w stopniu rażącym. Dodatkowo nieprzeprowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania dowodowego w zakresie przynależności roszczeń wynikających z przepisów dekretu warszawskiego w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości stanowi rażące naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 §1 oraz art. 80 kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnicy postępowania wnieśli o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, pomimo nieprawidłowego uzasadnienia. Jednakże wadliwość uzasadnienia nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Legitymację do żądania wszczęcia postępowania na wniosek ma podmiot, który wykaże, że kwestionowana decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku (art. 28 kpa). W orzecznictwie sądowym konsekwentnie przyjmuje się, że ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego.

A. M. wniósł o "uchylenie / stwierdzenie nieważności" decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r., w którym postępowaniu zakończonym wyżej powołaną decyzją nie brał udziału. Wnioskodawca wskazał na naruszenie przepisów art. 16, art. 17 ustawy z 29 maja 1946 r.- prawo małżeńskie majątkowe, przepisu art. 21 ustawy z 27 czerwca 1950 r. Kodeks rodzinny oraz przepisu art. X ustawy z 27 czerwca 1950 r. przepisy wprowadzające kodeks rodzinny. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nieruchomość została nabyta przez M. M. w czasie trwania małżeństwa z W. M.

Na podstawie tego wniosku organ wszczął postępowanie nadzorcze i decyzją z [...] stycznia 2015 r. stwierdził nieważność decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2014 r. W toku postępowania nadzorczego Kolegium uznało, że nabyta [...] stycznia 1949 r. przez M. M. nieruchomość wraz z roszczeniami dekretowymi stanowiła majątek wspólny obojga małżonków, jako nabyty w czasie trwania małżeństwa. Zważyć jednak należy, że ustalenia te dokonywane przez organ administracji są niedopuszczalne. Otóż jedynie sąd powszechny w postępowaniach: o podział majątku, dział spadku lub ustalającym mógłby badać czy dany składnik stanowił majątek wspólny małżonków. Jest to bowiem sprawa cywilna, do rozstrzygania której uprawniony jest wyłącznie sąd powszechny. Nie dysponując orzeczeniem sądu powszechnego, z którego by wynikało, że nabyta przez M. M. nieruchomość stanowiła majątek dorobkowy małżeński organ, jak wyżej zaznaczono, nie był uprawniony do samodzielnych ustaleń w tym zakresie.

Do akt administracyjnych złożony został akt notarialny nabycia przez M. M. nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Z aktu tego nie wynikało, ażeby nieruchomość była nabyta do majątku wspólnego lub ze środków pochodzących z majątku dorobkowego małżeńskiego. Zważyć należy, że również notariusz wnioskując pismem z 31 stycznia 1949 r. o wpis prawa własności do księgi wieczystej wniósł o wpisanie M. M., jako właścicielki nieruchomości na podstawie przedstawionego aktu notarialnego. Wprawdzie postanowieniem z dnia [...] lutego 1968 r. PBN w [...] odmówił wpisania prawa własności na rzecz M. M. (a nie małżonków M.), jednakże z powodu wpisania wcześniej, w tym samym dniu, jako właściciela, Skarbu Państwa. Wyżej wskazane dokumenty urzędowe zostały przez organ zignorowane, a poczynione niedopuszczalne ustalenia pozostają w sprzeczności z tymi dokumentami.

A. M. składając wniosek z [...] kwietnia 2014 r. powoływał się na nabycie nieruchomości w czasie trawina małżeństwa M. i W. M. i na powyższą okoliczność przedłożył akt małżeństwa. W świetle wyżej powołanych dokumentów urzędowych (w tym aktu notarialnego), akt małżeństwa nie może być wystarczającym dowodem do wykazania legitymacji do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego.

Decyzja Prezydenta [...] została wydana na podstawie art. 7 ust.1, ust. 2 i ust. 3 dekretu warszawskiego. Przepis art. 7 ust. 1 dekretu dotyczy dotychczasowego właściciela gruntu i prawnych następców właściciela. A. M. nie należy do kręgu spadkobierców po M. M. Składając wniosek przedłożył postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po W. M. i po B. M. Jednakże nieruchomość wraz z prawami i roszczeniami dekretowymi została nabyta przez M. M. Zarówno wnioskodawca, jak i skarżące nie przedstawili orzeczenia sądu powszechnego, z którego by wynikało, że nieruchomość stanowiła majątek wspólny małżonków M. Wobec tego postępowanie nadzorcze zostało wszczęte z wniosku osoby nie mającej przymiotu strony.

Skoro wniosek został złożony przez podmiot nie będący stroną postępowania, a więc nie mającą skutecznej legitymacji do domagania się przeprowadzenia kontroli decyzji administracyjnej w trybie art. 156 § 1 kpa, a organ wszczął postępowanie, to powinien je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 kpa. Zważyć należy, że wszczęcie postępowania i wydanie decyzji na wniosek podmiotu nie będącego stroną skutkowałoby, że decyzja taka bez względu na kierunek rozstrzygnięcia dotknięta byłaby wadą nieważności, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine i pkt 4 kpa. Skoro decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2015 r. została wydana na skutek wniosku osoby nie mającej przymiotu strony w rozumieniu art. 7 ust.1 dekretu warszawskiego w zw. z art. 28 kpa, to prawidłowo Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchyliło w całości decyzję z 7 stycznia 2015 r. i umorzyło w całości postępowanie pierwszej instancji. Z powyżej wskazanych przyczyn nietrafne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 105 § 1 kpa, art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 157 § 2 kpa.

Chybiony jest także zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją przepisu art. 158 kpa. Wprawdzie mają rację skarżące, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, co do zasady, powinno być zakończone decyzją stwierdzającą nieważność kontrolowanej decyzji, odmową stwierdzenia nieważności albo decyzją stwierdzającą wydanie kontrolowanej decyzji z naruszeniem prawa, jednakże dotyczy to sytuacji, gdy wniosek o stwierdzenie nieważności pochodzi od strony. Otóż w sytuacji, gdy organ wszczął postępowanie z wniosku strony, merytorycznie rozpoznał sprawę i uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, to wówczas powinien odmówić stwierdzenia jej nieważności, a nie umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Jednakże, jak wyżej wskazano, gdy postępowanie wszczęte zostanie na skutek wniosku osoby nie mającej przymiotu strony, to organ, o ile wszczął postępowanie, to nie ma uprawnień do rozstrzygania sprawy co do istoty, lecz zobligowany jest umorzyć je na podstawie art. 105 § 1 kpa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd ten jest ugruntowany. W wyroku z 26 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1050/11 (lex 1244454) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "bezprzedmiotowość postępowania, w ujęciu art. 105 § 1 kpa występuje m.in. wówczas, gdy podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie. Wszczęcie postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy zgodnie z przepisami prawa administracja publiczna może kształtować stosunki prawne wyłącznie na wniosek jednostki, oparte jest na zasadzie skargowości. Wymaga to wniosku strony – osoby mającej legitymację procesową w rozumieniu art. 28 kpa. Wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania" (por. wyroki NSA: z 17 III 2015 r., sygn. akt I OSK 1471/13 lex 1675970; z 9 I 2011 r., sygn. akt II GSA 1836/11 lex 1341510; z 8 XI 2012 r., sygn. akt II GSA 1525/11 lex 1291706, wyrok WSA w Warszawie z 5 VII 2016 r. VII SA/Wa 2007/15 lex 2090319).

Natomiast powoływane przez skarżące wyroki (str. 7 akt sądowych) dotyczyły innych stanów faktycznych. W sprawie o sygn. akt I OSK 42/06 postępowanie administracyjne było wszczęte na skutek sprzeciwu prokuratora. W sprawie o sygn. akt I SA/Wa 932/95 prokurator wycofał sprzeciw w postępowaniu wszczętym przez organ z urzędu. Natomiast w sprawie o sygn. akt II GSK 1520/10 postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony. Wobec tego przytoczone przez skarżące tezy z wyżej powołanych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego są nieadekwatne do stanu faktycznego i prawnego w niniejszej sprawie.

Natomiast co do zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ nadzoru przepisów art. 7, 8, 77 § 1 i 80 kpa, które strona skarżąca uparuje w wadliwej ocenie treści żądania wnioskodawczy, to wskazać należy, że uchybie to nie miało wpływu na rozstrzygnięcie. Bez względu na to jaka była treść żądania A. M., to wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia było niedopuszczalne. Dlatego prawidłowo w zaskarżonej decyzji Kolegium uchyliło w całości decyzję z [...] stycznia 2015 r. i umorzyło w całości postępowanie pierwszej instancji.

Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności, Sąd z mocy art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.