Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 726/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23b ust. 1 i 2, art. 23c pkt 2, art. 23 f ust. 6
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 11 par. 1, art. 262 par. 1, 5 i 6
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 75 ust. 1, art. 144 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1112
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2014r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie uchylenia kary porządkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego, wskutek powzięcia podejrzenia, że automat do gier o niskich wygranych [...], nr fabryczny: [...] nie spełnia warunków określonych w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) zwanej dalej: u.g.h., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia poświadczenia rejestracji tego automatu o nr [...], które upoważniło Spółkę A (dalej jako: Spółka) do wprowadzenia go do eksploatacji i użytkowania w ramach posiadanego pozwolenia.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego zlecił jednostce badającej upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier - Izbie Celnej w B. Wydział Laboratorium Celne - przeprowadzenie badania sprawdzającego automatu oraz zobowiązał znajdującego się w jego posiadaniu Syndyka masy upadłości Spółki A w upadłości likwidacyjnej (dalej jako: Syndyka) do dostarczenia automatu wraz z kompletem kluczy do wyznaczonej jednostki badającej w terminie 13 - 17 stycznia 2014 r., pouczając przy tym o wynikających z art. 262 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) zwanej dalej: o.p., konsekwencjach niezastosowania się do wezwania organu. Postanowienie to zostało doręczone Syndykowi oraz odrębnie ustanowionemu przez niego pełnomocnikowi.

Pismem z dnia 15 stycznia 2014 r., działający w imieniu Syndyka pełnomocnik poinformował organ, że według posiadanych dokumentów przedmiotowy automat przetransportowany został do magazynu Spółki w J., zaś znajdujące się tam automaty są w znacznej części pozbawione oznaczeń. Wobec tego nie jest możliwa identyfikacja i przekazanie urządzenia, którego wydania żąda organ.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na Syndyka karę porządkową w wysokości 1.000 zł uznając, że bezpodstawnie uchyla się od wykonania obowiązku. Wyjaśniono, że podane przyczyny odmowy przekazania automatu w celu przeprowadzenia badania sprawdzającego nie znajdują oparcia w przepisach obowiązującego prawa. Postanowienie to doręczone zostało Syndykowi i odrębnie jego pełnomocnikowi.

Jednocześnie w dniu [...] organ I instancji ponownie wezwał Syndyka do przekazania przedmiotowego automatu wyznaczonej jednostce badającej, w terminie 5 dni roboczych od dnia doręczenia. Wezwanie to doręczone zostało pełnomocnikowi Syndyka w dniu 24 stycznia 2014 r.

W odpowiedzi Syndyk podniósł takie same argumenty jak poprzednio. Podkreślił, że wydanie żądanego automatu do gry nie jest możliwe. Wyjaśnił, że Syndyk dysponuje jedynie takimi rzeczami i dokumentami, które zostały mu przekazane przez upadłego i nie ma żadnego wpływu na to w jakim stanie znajdują się poszczególne składniki masy upadłości w chwili ich wydania ani na braki w dokumentacji upadłego. Podniesiono również, że z identyczną sytuacją, tj. niewydaniem automatu ze względu na brak możliwości identyfikacji urządzenia, Syndyk zetknął się już w innych postępowaniach przed organami celnymi. Zakończyły się one wydaniem decyzji merytorycznych, w których brak przeprowadzenia stosownego badania jednostki badającej uzasadniony został faktem niewydania automatu na żądanie organu.

Pismem z dnia 31 stycznia 2014 r. Syndyk wniósł o usprawiedliwienie odmowy przekazania żądanego automatu jednostce badającej i uchylenie kary porządkowej. Podniósł, że niewykonanie zobowiązania wynikało z przyczyn od niego niezależnych i podyktowane było obiektywnymi okolicznościami. Syndyk, jako organ postępowania sądowego i podmiot odrębny od upadłego, dysponuje jedynie takimi składnikami

masy upadłości, które zostały mu wydane przez upadłego i nie odpowiada za ich stan w chwili przekazania w zarząd. Tym samym nie jest odpowiedzialny za to, że część magazynowanych automatów wchodzących w skład masy upadłości jest zdekompletowana i pozbawiona oznaczeń pozwalających na ich identyfikację. Niewykonanie zobowiązania nie było zatem zawinione i nie wynikało z chęci utrudnienia postępowania, lecz wyłącznie z tego, że pomimo dołożenia należytej staranności Syndyk nie był w stanie dostarczyć automatu zgodnie z żądaniem organu, ponieważ nie mógł ustalić, którego z magazynowanych automatów żądanie to dotyczy.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego odmówił uchylenia kary porządkowej w wysokości 1000 zł. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 263 § 1 o.p.

W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 262 § 1 pkt 2 o.p. Wyjaśnił, że samo stwierdzenie, iż będący przedmiotem wezwania automat przechowywany jest w magazynie Spółki, a znajdujące się tam automaty są w znacznej części pozbawione oznaczeń, nie stanowi wystarczającego usprawiedliwienia niezastosowania się do wezwania organu. Zarzucił, że zobowiązany nie podjął jakichkolwiek realnych czynności zmierzających do wykonania nałożonego obowiązku. Wyjaśniono, że automaty do gier o niskich wygranych podlegają z mocy prawa trwałemu nieusuwalnemu oznakowaniu, nadto dla każdego automatu odrębnie winna być prowadzona księga eksploatacji mieszcząca zapisy pozwalające na jego identyfikację i odtworzenie historii zdarzeń mających miejsce w trakcie jego użytkowania. Identyfikację konkretnego urządzenia umożliwia cały zespół przynależnych tylko jemu charakterystycznych cech, np. nazwa własna, typ (model), numer fabryczny, numer inwentarzowy, numer poświadczenia rejestracji, przechowywana wewnątrz automatu księga eksploatacji. Niewykluczone, że z powodu naruszenia ustanowionych prawem wymogów, w jednostkowych przypadkach identyfikacja danego automatu może być czasochłonna, niemniej wynikające z takiego stanu rzeczy trudności nie mogą stanowić wystarczającego usprawiedliwienia dla utrudniania przeprowadzenia nieodzownej w postępowaniu czynności dowodowej. Wskazano, że w momencie zwrotu przedmiotowego urządzenia Spółce tj. w dniu [...] 2010 r. automat posiadał oznakowanie wskazujące jego nazwę, numer fabryczny i numer rejestracji, stąd nie ma podstaw uprawniających przyjęcie odgórnego założenia, w oparciu o znajdującą się w posiadaniu Syndyka bliżej nieokreśloną dokumentację, że w chwili obecnej przynależy on do licznej grupy automatów pozbawionych oznaczeń identyfikacyjnych. Ewentualne usunięcie tych oznaczeń przed złożeniem automatu w magazynie Spółki, w sytuacji gdy nadal pozostawał on przedmiotem toczącego się postępowania karnoskarbowego, nie znajduje żadnego racjonalnego wytłumaczenia.

Na powyższe postanowienie Syndyk wniósł zażalenie domagając się jego uchylenia i uchylenia w całości kary porządkowej, w związku z naruszeniem art. 262 § 1 pkt 2 oraz § 6 o.p. poprzez nieuchylenie kary pomimo usprawiedliwionej odmowy niewydania automatu. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że organ podatkowy pominął okoliczność, iż Syndyk nie jest podmiotem eksploatującym automat, a obowiązki wynikające z przepisów dotyczą wyłącznie podmiotów eksploatujących automaty. Syndyk wyjaśnił, że podejmował kroki w celu odszukania automatu i w tym celu polecił dwóm swoim pracownikom jego odnalezienie w magazynie w J. Jednak nie udało się znaleźć automatu, którego wydania żądał organ. Syndyk wskazał, że nigdy nie eksploatował automatu, dysponuje tylko tym, co zostało mu wydane przez upadłego.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Celnej orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji. Podniesiono, że do Syndyka zostało skierowane dwukrotnie wezwanie do przekazania w wyznaczonym terminie automatu jednostce badającej. Jednak strona nie zastosowała się do tych wezwań, co zostało słusznie uznane za bezzasadną odmowę przekazania automatu do gier i było podstawą do zastosowania art. 262 § 1 pkt 2 o.p. W ocenie organu, przyczyny niewypełnienia przez Syndyka żądania organu I instancji nie znajdują oparcia w przepisach obowiązującego prawa i nie pozwalają na uznanie za usprawiedliwione niewykonanie nałożonego obowiązku. Nieprzekazanie automatu do badania jednostce badającej uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej cofnięcia poświadczenia rejestracji tego automatu do gier. W ocenie organu odwoławczego, wskazane przez Syndyka przyczyny, z powodu których nie dostarczył automatu jednostce badającej, należy zaliczyć do błahych. Taką przyczyną nie jest lakoniczne stwierdzenie, że dostarczenie automatu nie jest możliwe, gdyż znajduje się on w magazynie Spółki, w którym znajdują się automaty w znacznej części pozbawione oznaczeń. Przyczyny usprawiedliwiające niewykonanie czynności nałożonych wezwaniem muszą być obiektywne i muszą wskazywać na niemożność zadośćuczynienia żądaniu organu. Organ nie zgodził się również ze stanowiskiem, że Syndyk nie jest adresatem przepisu art. 23b ust. 1 u.g.h., z którego wynika obowiązek poddania automatu badaniu sprawdzającemu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższe postanowienie Syndyk podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, zarzucając organom orzekającym naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 oraz § 6 o.p. poprzez nieuchylenie kary porządkowej pomimo istnienia usprawiedliwionej przyczyny niewydania automatu przez Syndyka. Skarżący wniósł o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono, że organy nie dokonały oceny zasadności wniosku o uchylenie kary porządkowej w kontekście tego, iż Spółka znajduje się od dłuższego czasu w upadłości likwidacyjnej, został ustanowiony Syndyk, który nie prowadzi działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych i nie eksploatuje żądanego automatu. Zdaniem skarżącego, fakt pozostawania Spółki w stanie upadłości i ustanowienia Syndyka ma istotne znaczenie dla dokonania prawidłowej oceny zasadności wniosku o usprawiedliwienie niewydania automatu i uchylenie kary porządkowej. Skarżący stanął na stanowisku, że podana przez niego przyczyna niewydania automatu była obiektywna i uzasadniona, stanowiąc usprawiedliwienie niewydania automatu. Wywiedziono, że Syndyk nie jest organem upadłego, lecz organem postępowania sądowego powołanym przez sąd. Pomimo że do czasu zakończenia postępowania upadłościowego prowadzi przedsiębiorstwo upadłego, jego zadaniem nie jest kontynuowanie działalności zawodowej upadłego, lecz likwidacja masy upadłości i spłacenie wierzycieli. Dla stwierdzenia, czy Syndyk usprawiedliwił niewydanie automatu należało zatem ocenić jego wyjaśnienia i uwzględnić fakt, iż nie jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność hazardową. Syndyk dysponuje składnikami masy upadłości w takim stanie, w jakim mu je wydano. Podkreślono, że w skład masy upadłości Spółki wchodzi ponad 1.000 automatów, przy czym Syndyk nie eksploatował automatu [...] nr fabr. [...] - nie urządzał na nim gier. Aby wydać go organowi polecił dwóm swoim pracownikom jego poszukiwanie w magazynie w J. Pracownicy nie znaleźli jednak żądanego automatu, bowiem znacząca ilość urządzeń nie posiadała oznaczeń umożliwiających ich identyfikację. Syndyk nie zignorował wezwania organu, lecz podjął działania zmierzające do odnalezienia automatu i jego wydania. Wystąpiła zatem "faktyczna niemożność przezwyciężenia zaistniałej sytuacji", która miała charakter obiektywny.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty podniesione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu

- art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa.

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy kwestii zasadności odmowy uchylenia kary porządkowej nałożonej na Syndyka masy upadłości wyznaczonego do przeprowadzenia upadłości likwidacyjnej Spółki, za nieprzekazanie oznaczonego automatu do gry o niskich wygranych wraz z kompletem kluczy jednostce badającej upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, wyznaczonej w celu przeprowadzenia badania sprawdzającego automatu w postępowaniu w sprawie cofnięcia wydanego Spółce poświadczenia rejestracji tego automatu. Oceniając zasadność zgłaszanych przyczyn niewykonania przez Syndyka obowiązku przekazania oznaczonego automatu jednostce badającej, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 262 § 1 o.p. strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego:

1) nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, lub

2) bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, lub

3) bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem,

mogą zostać ukarani karą porządkową do 2.800 zł.

Stosownie do § 5 cytowanego artykułu karę porządkową nakłada się w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Natomiast, z treści § 6 artykułu 262 o.p. wynika, że organ podatkowy, który nałożył karę porządkową, może na wniosek ukaranego, złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których mowa w § 1, i uchylić postanowienie nakładające karę.

W treści art. 262 o.p. ustanowiono dwa różne środki prawne, przysługujące ukaranemu karą porządkową, tj. zażalenie - na podstawie § 5 oraz wniosek o jej uchylenie - na podstawie § 6. Strona skarżąca w niniejszej sprawie wyczerpała oba tryby. Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 341/14 tutejszy Sąd oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] o nałożeniu na Syndyka kary porządkowej w wysokości 1.000 zł. W związku z tym w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości legalność zastosowanej kary porządkowej i skarżący nie powinien kwestionować zasadności jej nałożenia oraz podnosić zarzutów przeciwko samemu nałożeniu kary, ale wskazać argumentację na rzecz zasadności twierdzenia o istnieniu okoliczności usprawiedliwiających niewykonanie nałożonego przez organ celny obowiązku dostarczenia automatu do badań.

Jak wynika z § 6 art. 262 o.p. uchylenie przez organ podatkowy kary porządkowej uzależnione jest od dwóch przesłanek, po pierwsze: od zachowania stosownego terminu do złożenia wniosku (w zawitym terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej), po drugie: od uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku winy po jego stronie w uchybieniu nałożonemu obowiązkowi.

W rozpatrywanym przypadku skarżący niewątpliwie dochował 7-dniowy termin do złożenia wniosku. Nie można jednak uznać, że niewykonanie nałożonego obowiązku dostarczenia do badań oznaczonego automatu do gry było przez niego niezawinione.

Zgodnie z art. 23b ust. 1 u.g.h., na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu. W żądaniu, o którym mowa w ust. 1, wskazuje się automat lub urządzenie do gier podlegające badaniu sprawdzającemu, jednostkę badającą przeprowadzającą badanie oraz podmiot, któremu automat lub urządzenie ma być przekazane w celu przeprowadzenia badania, i termin tego przekazania (art. 23b ust. 2 u.g.h.). Stosownie do art. 23f ust. 6 u.g.h. minister właściwy do spraw finansów publicznych podaje do publicznej wiadomości, na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra, wykaz jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.

W rzeczonej sprawie organ I instancji, postanowieniem z dnia [...], wyznaczył do sprawdzenia Laboratorium Celne Izby Celnej w B. Naczelnik Urzędu Celnego wykazał, że jednostka ta dysponuje ważnym upoważnieniem Ministra Finansów do przeprowadzenia wymaganych badań automatu do gry o niskich wygranych. Jednocześnie postanowieniem tym organ I instancji zobowiązał Syndyka do przekazania oznaczonego automatu do gry jednostce badającej, stwierdziwszy, że żądany automat znajduje się w posiadaniu Syndyka. W odpowiedzi na to, jak i powtórne wezwanie, doręczone do rąk ustanowionego przez Syndyka pełnomocnika, skarżący potwierdził, że automat znajduje się w magazynie spółki, jednak, jak argumentowano, identyfikacja urządzenia, a tym samym jego przekazanie, nie jest możliwa, wobec pozbawienia oznaczeń znajdujących się tam automatów. Na tym etapie postępowania syndyk nie kwestionował w ogóle, że jest adresatem zobowiązania.

Przepis art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.) zwanej dalej: p.u.n., stanowi, że jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust. 2). Zgodnie zaś z art. 160 ust. 1 u.p.n., w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności na rachunek upadłego, lecz w imieniu własnym. Z unormowań tych wynika, że syndyk, jako osoba, która objęła majątek upadłego oraz prawo do zarządzania i rozporządzania tym majątkiem i która stała się stroną wszelkich postępowań dotyczących masy upadłości wskutek tzw. bezwzględnego ustawowego podstawienia w miejsce upadłego, posiada legitymację formalną (procesową) w takich postępowaniach. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się więc na rzecz upadłego, który w myśl art. 75 ust. 1 p.u.n. z chwilą ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, traci prawo zarządu majątkiem oraz możliwość korzystania i rozporządzania mieniem wchodzącym do masy upadłości. Zatem to syndyk masy upadłości, a nie spółka pozostająca w stanie likwidacji powinien inicjować postępowania administracyjne dotyczące poszczególnych składników masy upadłości, jeżeli sytuacja prawna tego wymaga i być adresatem wydanych w takich sprawach decyzji.

Skoro likwidowana Spółka posiadała zezwolenie na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych, obowiązkiem Syndyka było zapoznanie się z przepisami regulującymi tę dziedzinę i sprawdzenie jaki jest status prawny pozostających w magazynie spółki automatów do gry. To w gestii Syndyka, który został wyznaczony postanowieniem Sądu Gospodarczego w W. z dnia [...], było uporządkowanie sytuacji prawnej tych automatów. Art. 23 c pkt 2 u.g.h. stanowi wprost, że podmiot eksploatujący zarejestrowany automat (tutaj odpowiednio zgodnie z art. 144 ust. 1 p.u.n syndyk masy upadłości) jest obowiązany informować pisemnie naczelnika urzędu celnego o zawieszeniu lub wycofaniu z eksploatacji automatu w terminie 7 dni od dokonania tej czynności. Również § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012r. poz. 312) wymaga poinformowania właściwego miejscowo naczelnika urzędu celnego o zawieszeniu lub wycofaniu z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier. Skutkuje to wygaśnięciem rejestracji (§ 12 tego rozporządzenia). Zatem, gdyby skarżący wykonywał swoje obowiązki zarządcy masy upadłości po zapoznaniu się z regulacjami wynikającymi z ustawy o grach hazardowych, to zidentyfikowałby wchodzące w jej skład automaty do gier i wycofał je z eksploatacji skoro nie funkcjonują, zalegając w magazynie Spółki. Okoliczność ta czyniłaby bezprzedmiotowym postępowanie w sprawie cofnięcia poświadczenia rejestracji automatu do gry. Wobec niezgłoszenia wycofania z eksploatacji żądanego automatu, skoro oficjalnie automat ten jest zarejestrowany i funkcjonuje w obrocie prawnym, organy celne miały obowiązek prowadzenia postępowania w sprawie cofnięcia poświadczenia rejestracji tego automatu do gier w związku z podejrzeniem, że nie spełnia on warunków ustawowych. W postępowaniu tym rozstrzygające znaczenie zaś ma mieć, zgodnie z wolą ustawodawcy, badanie sprawdzające automatu, przeprowadzone przez upoważnioną jednostkę badającą. Jest to obligatoryjny dowód w tym postępowaniu i w przedstawionych okolicznościach organ nie miał podstaw do odstąpienia od jego przeprowadzenia. Prawidłowo zatem najpierw zobowiązano Syndyka do dostarczenia oznaczonego automatu do gier wyznaczonej jednostce badającej, zakreślając odpowiedni termin do wykonania tej czynności i pouczając o skutkach niewykonania tego wezwania, a następnie wobec bezskuteczności wezwania wymierzono Syndykowi karę porządkową.

Niezależnie od przytoczonych regulacji, w rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma okoliczność, że wezwanie skierowane zostało do podmiotu, który faktycznie dysponował zakwestionowanym automatem, oficjalnie funkcjonującym w obrocie prawnym. Wskazać należy również na charakter postępowania w sprawie nałożenia kary porządkowej. Jest to incydentalne postępowanie, które może być uruchomione w toku postępowania regulowanego przepisami Ordynacji podatkowej.

W rozdziale 22. dziale IV. Ordynacji podatkowej określono zakres podmiotowy i przedmiotowy, wysokość kary, właściwość organów, sposób i tryb zaskarżenia oraz uchylania postanowienia o nałożeniu kary. Uprawnienie organu do wymierzenia pieniężnej kary porządkowej stanowi konsekwencję uprawnień organu do prowadzenia postępowania dowodowego, wynikających z obowiązku dochodzenia prawdy materialnej, czyli zgodnej z rzeczywistością, której ustalenie warunkuje wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego kończącego postępowanie w sprawie. Stosowanie tego przepisu ma rację tylko w celu przymuszenia do wykonania obowiązków procesowych wynikających z wezwania organu lub innych tego rodzaju obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisu prawa. Dlatego w czasie wymierzenia kary porządkowej wykonanie obowiązku musi być aktualne.

W niniejszej sprawie warunek ten został spełniony, gdyż w dacie wydania zaskarżonego postanowienia przedmiotowy automat do gier pozostawał w obiegu i mógł być eksploatowany, należało więc rozstrzygnąć o dopuszczalności jego eksploatacji.

Podkreślić należy, że celem kary porządkowej jest zdyscyplinowanie uczestników postępowania i wymuszenie zastosowania się do poleceń organów prowadzących postępowanie. Służyć ma zapewnieniu sprawnego przebiegu postępowania. Tak samo rozumiana jest instytucja kary porządkowej na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 88 § 1 k.p.a.), czy Kodeksu postępowania karnego (art. 285 i 287 k.p.k.), w których ustawodawca zobowiązał właściwe organy do prowadzenia postępowania dowodowego i oparcie na jego podstawie rozstrzygnięcia sprawy. W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie prezentowany jest jednolicie pogląd, że kara porządkowa nie jest karą w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz środkiem przymuszającym zobowiązanego do dokonania nakazanej czynności procesowej (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 88 k.p.a., LEX).

Wskazać należy, że art. 155 § 1 o.p. określa podmiotowy krąg osób, które mogą być wezwane do czynności procesowych w prowadzonym postępowaniu. Zgodnie z tym unormowaniem organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Krąg osób podlegających wezwaniu zakreślony został w tym przepisie szeroko, a determinowany jest obowiązkami organu w zakresie poszukiwania prawdy obiektywnej . Obok strony postępowania wezwana może być każda inna osoba. Nie ulega wątpliwości, że status formalny tej osoby w danym postępowaniu nie ma zasadniczego znaczenia. Syndyk na podstawie cytowanego przepisu może więc być wzywany przez organ i to nie tylko jako strona formalna w postępowaniu dotyczącym upadłego, ale także w innych postępowaniach, jeżeli posiada wiadomości i wiedzę niezbędną do spełnienia wymogów wynikających z art.122 w związku z art. 187 § 1 o.p.

W tej sprawie bezspornym pozostaje, że uchylenie kary porządkowej na podstawie art. 262 § 6 o.p. ma charakter wyjątkowy, a jedyną możliwością zastosowania tego przepisu jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że dokonanie nakazanej czynności w wyznaczonym terminie nie było możliwe z powodu obiektywnej przeszkody, której przy zachowaniu należytej staranności nie dało się ominąć. Oznacza to, że strona mimo starań nie mogła dokonać czynności w terminie. Strona zatem musi uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. Podkreślić należy, że uchylenie orzeczonej kary porządkowej może mieć miejsce, gdy niewykonanie obowiązku nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W tym kontekście, przy uwzględnieniu obowiązków Syndyka jako zarządcy masy upadłości, podejmowane przez niego działania należy ocenić jako niewystarczające, a tym samym niemogące usprawiedliwiać bezczynności.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.