Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 852/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Marszałek Województwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 64  ust. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi P. H. na decyzję Marszałek Województwa z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty i umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania ze środków unijnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Marszałek Województwa na rzecz skarżących wspólników P. H. B. U., A. U. i A. S. solidarnie kwotę [...](słownie dwóch tysięcy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Marszałek Województwa - jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] na lata 2007-2013, decyzją z dnia [...] marca 2018 r., na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 z późn. zm.) - zwanej dalej u.f.p., w związku z art. 57 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm.) - zwanej dalej op, po rozpoznaniu wniosku B. U., A. U. oraz A. S.:

1/ odmówił umorzenia należności głównej oraz odsetek od należności głównej

z tytułu zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., przyznanych na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] zawartej w dniu [...] listopada 2014 r. na realizację Projektu pn. "Zakup instalacji do przemysłowego odzysku wody na potrzeby pralni wodnej w W. gmina B. ", nr [...], określonej decyzją Marszałek Województwa z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...];

2/ rozłożył spłatę należności w łącznej wysokości [...] zł z tytułu zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., na którą składają się następujące kwoty: należność główna w wysokości [...] zł, odsetki w wysokości [...] zł, liczone od dnia [...] marca 2017 r. do dnia [...] października 2017 r., a także opłata prolongacyjna w wysokości [...] zł na 10 rat liczonych we wskazany w decyzji sposób.

Organ powyższe rozstrzygnięcie oparł o następujące ustalenia i rozważania:

W dniu [...] grudnia 2013 r. B. U. działający w imieniu wspólników Przedsiębiorstwa [...] B. U. A. U. z siedzibą przy ul. [...], [...] [...], złożył wniosek o dofinansowanie projektu nr [...], pn. "Zakup instalacji do przemysłowego odzysku wody na potrzeby pralni wodnej w [...] gmina B. " w ramach ogłoszonego przez IZ RPO [...] w dniu [...] sierpnia 2013 r. konkursu nr [...]. Następnie wobec spełnienia przewidzianych prawem kryteriów, w dniu [...] listopada 2014 r. Marszałek Województwa, pełniący funkcję IZ RPO [...], zawarł z B. U. i A. umowę nr [...] o dofinansowanie ww. projektu w ramach Osi priorytetowej 5. Wzmocnienie konkurencyjności przedsiębiorstw, Działania 5.3 Wspieranie przedsiębiorstw w zakresie dostosowania do wymogów ochrony środowiska. Na mocy ww. umowy beneficjentom przyznano dofinansowanie w kwocie [...]zł.

Beneficjenci realizowali projekt w okresie od dnia [...] lipca 2014 r. do dnia [...] października 2015 r. Wypłacono im odpowiednio: w dniu [...] sierpnia 2015 r. środki finansowe w wysokości [...] zł (w tym: środki finansowe z EFRR w wysokości [...] zł oraz środki finansowe z budżetu państwa w wysokości [...] zł) oraz w dniu [...] lipca 2016 r. środki finansowe z ostatniej transzy w wysokości [...] zł (w tym: środki finansowe z EFRR w wysokości [...] zł oraz środki finansowe z budżetu państwa w wysokości [...] zł).

Organ administracji publicznej ustalił nieosiągnięcie wskaźników rezultatu z powodu całkowitego zniszczenia urządzenia spowodowanego awarią sieci wodno-kanalizacyjnej i tym samym zaistnienie przesłanki złamania okresu trwałości realizowanego projektu określonego w art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. W konsekwencji, spowodowało to konieczność naliczenia środków finansowych przypadających do zwrotu, z tym, że w oparciu o zasadę proporcjonalności wynikająca z Metodologii obliczania korekty kwoty dofinansowania w przypadku niezrealizowania zakładanych wskaźników przez beneficjentów RPO [...] na lata 2007-2013 przyjętej uchwałą Nr [...] Marszałek Województwa z dnia [...] kwietnia 2015 r. W przypadku, kiedy w okresie trwałości nastąpiło złamanie przez Beneficjenta zasad wynikających z tego okresu, z jednoczesnym wykorzystaniem przez niego w całości dofinansowania zgodnie z przeznaczeniem oraz z zachowaniem obowiązujących procedur, zaś pobrana całość lub część dofinansowania nastąpiła w sposób należny (tj. zgodnie z przepisami ufp), kwota dofinansowania do zwrotu powinna być naliczana w oparciu o zasadę proporcjonalności zawartą w art. 98 - 102 ww. rozporządzenia Rady (WE) Nr [...].

Wobec powyższego pismem z dnia [...] września 2017 r. organ administracji publicznej zobowiązał beneficjentów do zwrotu części wypłaconego dofinansowania w wysokości [...] zł wraz z należnymi od tej kwoty odsetkami. Skoro 14-dniowy termin na zwrot upłynął z dniem [...] października 2017 r., Marszałek Województwa wydał w dniu [...] listopada 2017 r. decyzję administracyjną o zwrocie otrzymanych środków finansowych, która stała się ostateczna, a następnie prawomocna.

Beneficjent B. U. pismem z dnia [...] września 2017 r. zwrócił się w imieniu wspólników [...] o umorzenie w całości lub części należności, natomiast w przypadku braku możliwości umorzenia należności, o rozłożenie należnej kwoty na raty oraz umorzenie odsetek od należności głównej. W uzasadnieniu wniosku Beneficjent wskazał, iż jednorazowa spłata należności spowodowałaby utratę płynności finansowej, co uniemożliwiłoby również ciągłość zatrudnienia.

Strona przedłożyła formularze informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis, deklaracje PIT-36 za lata 2014, 2015 i 2016, rozliczenia za lata 2015, 2016 i 2017 oraz bilans oraz rachunek zysków i strat za rok 2017.

Zgodnie z dyspozycją art. 67a § 1 pkt 2 op, przyznanie jednej z ulg dokonywane jest na wniosek, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym (czyli oparte na tzw. uznaniu administracyjnym). Zgodnie bowiem z bieżącym orzecznictwem administracyjnym ważny interes zachodzi wtedy, gdy po stronie wnioskodawcy występują okoliczności faktyczne powiązane z trudnościami finansowymi (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 stycznia 2009, sygn. I SA/Bd 748/08). W konsekwencji chodzi zatem o sytuacje, gdy z powodu nadzwyczajnych wypadków losowych wnioskodawca nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych.

Organ ustalił, że przedsiębiorcy B. U. A. U. i A. S., uzyskali w 2017 r. dodatni wynik finansowy w wysokości [...] zł, w 2016 r. dodatni wynik finansowy w wysokości [...] zł, natomiast w 2015 r. dodatni wynik finansowy w wysokości [...] zł. Wskazać należy, że wyliczony wskaźnik wypłacalności gotówkowej (wartość 0,1765) służący do określenia czy podmiot jest zdolny do spłacenia bieżących zobowiązań w bardzo krótkim okresie znajduje się nieznacznie poniżej wartości uznanej za wzorcową, tj. poniżej wartości 0,2. Wskaźnik bieżącej płynności finansowej informujący o zdolności przedsiębiorstwa do regulowania zobowiązań w oparciu o aktywa obrotowe (wartość wzorcowa mieści się w przedziale 1,3 - 2) wynosi dla przedsiębiorstwa beneficjentów 2,9412 i jest powyżej wartości wzorcowej, co z kolei może świadczyć, że firma niepotrzebnie przechowuje zbyt dużo środków finansowych, utrzymuje nadmierne zapasy lub posiada trudno ściągalne należności. Natomiast wyliczony wskaźnik szybkiej płynności (wartość 2,5882, przy wartości wzorcowej min. 1,0) wskazuje, że przedsiębiorstwo jest w stanie pokryć swoje zobowiązania przy pomocy płynnych aktywów finansowych.

Organ wziął także pod uwagę zakres prowadzonej działalności, tj. fakt, iż beneficjent jest mikroprzedsiębiorcą. Przeanalizowano również przewidywalną sytuację finansową przedsiębiorstwa beneficjentów w sytuacji jednorazowej spłaty całej należności wraz z należnymi odsetkami i stwierdzono, iż kwota do zwrotu jest znacząca w stosunku do zysku netto w ostatnim roku finansowym (274 021,27 zł).

Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności IZ RPO [...] uznała, że jednorazowa spłata należności w wysokości [...] zł wraz znaleźnymi od tej kwoty odsetkami mogłaby naruszyć płynność finansową przedsiębiorstwa, dlatego uzasadnionym staje się przyznanie ulgi w postaci rozłożenia należności na raty. Przedsiębiorca jest bowiem w stanie spłacać zadłużenie, ale w dłuższym okresie.

W odniesieniu zaś do wniosku przedsiębiorcy o umorzenie należności głównej i/lub umorzenie odsetek od zaległej należności, organ uznał, że przedsiębiorstwo beneficjentów uzyskuje dodatnie wyniki finansowe i jest w stanie pokryć swoje zobowiązania, a zatem jednoczesne umorzenie części należności czy odsetek i rozłożenie należności na raty byłoby zbyt dużą gratyfikacją dla beneficjenta, nie mającą pokrycia w sytuacji ekonomicznej strony.

Skarżący wnieśli o ponowne rozpoznanie sprawy, wskazując, że zniszczenie instalacji spowodowane było zdarzeniem losowym, a ponieważ naprawa urządzenia przekraczała jego cenę, toteż zrezygnowano z niej. Z kolei odnosząc się do sytuacji finansowej stwierdzili, że przedsiębiorstwo wykonuje usługi, gdzie obrót i zysk uzależnione są od ilości klientów, a wskazane jako dokumentacja do wniosku o udzielenie ulgi dane finansowe dotyczyły lat ubiegłych. Skarżący poinformowali, iż w listopadzie 2017 r. Sanatorium "[...]" dające przedsiębiorcy obrót ok. [...] zł rocznie wypowiedziało umowę, podobnie jak w marcu 2018 r. firma I. (obsługująca szpital we [...]). Ponadto wyjaśnili, że w leasingu posiadają jedno urządzenie, natomiast pozostałe urządzenia i środki transportu są w wieloletniej eksploatacji i powinny zostać wymienione. Do uszczegółowienia wniosku z dnia [...] kwietnia 2018 r. dołączono zaświadczenie z Banku [...] (datowane [...] listopada 2017 r.) z informacją o kwotach do spłaty [...] zł. oraz [...] zł. w prowadzonych rachunkach oraz załącznik nr [...] do umowy leasingu nr [...], - której wartość określono na [...] zł., przy ostatecznej cenie zakupu na [...] zł. - stanowiący zestawienie rat leasingu (datowany [...] marca 2017 r.).

W piśmie uzupełniającym wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy (z [...].04.2018), wskazano, że wypadek losowy, awaria sieci wodno - kanalizacyjnej, która była przyczyną zniszczenia urządzenia nie jest naruszeniem procedur dofinansowania.

Wyjaśniono, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie był złożony, ponieważ, po rozmowie telefonicznej z opiekunem został poinformowany, że wniosek o ponowne rozpatrzenie składa się po uprawomocnieniu orzeczenia.

Skarżący wskazali, że stworzony przy pomocy Unii Europejskiej zakład spełnia wszelkie wymogi sanitarne, lecz sprzęt pralniczy oraz środki transportu wymagają wymiany.

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r., organ na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.f.p., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję.

Opisał przebieg postępowania, treść wniosku o udzielenie ulgi, poczynione w sprawie ustalenia, motywy które legły u podstaw decyzji z dnia [...] marca 2018 r. Organ poczynił następujące rozważania:

Zgodnie z dyspozycją 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. umorzenie w całości należności głównej wraz z odsetkami dokonywane jest na wniosek, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym (czyli oparte na tzw. uznaniu administracyjnym). Zgodnie bowiem z bieżącym orzecznictwem administracyjnym ważny interes zachodzi wtedy, gdy po stronie wnioskodawcy występują okoliczności faktyczne powiązane z trudnościami finansowymi {wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 stycznia 2009, sygn. I SA/Bd 748/08). W konsekwencji chodzi zatem o sytuacje, gdy z powodu nadzwyczajnych wypadków losowych wnioskodawca nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Z taką sytuacją natomiast nie mamy do czynienia w przypadku strony. Natomiast w świetle art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. umarzanie w części, odraczanie terminów spłaty całości albo części należności lub rozkładanie na raty płatności całości albo części należności, występuje w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

Skarżący uzyskali w ostatnich trzech latach dodatnie wyniki finansowe, natomiast wyliczone wskaźniki wynoszą kolejno: wskaźnik wypłacalności gotówkowej (wartość 0,1765, przy wartości wzorcowej min. 0,2), wskaźnik bieżącej płynności finansowej (wartość 2,9412, przy wartości wzorcowej w przedziale 1,3-2) oraz wskaźnik szybkiej płynności (wartość 2,5882, przy wartości wzorcowej min. 1,0). Dlatego też jednorazowa spłata należności spowodowałaby utratę płynności finansowej przedsiębiorstwa i niezbędne jest udzielenie ulgi w spłacie poprzez rozłożenie spłaty należności na raty. Nie ma natomiast obecnie przesłanek uzasadniających udzielenie ulgi w zakresie umorzenia należności głównej oraz odsetek od należności głównej. Organ nie dopatrzył się bowiem we wniosku strony o umorzenie należności głównej wraz z odsetkami ważnego interesu zobowiązanego w sprawie, ani interesu publicznego. Pomimo wezwań beneficjent nie uzasadnił spełnienia ww. przesłanek, a dokumenty finansowe za 2017 r. przedłożone do wniosku o udzielenie ulgi, tj. rozliczenia za lata 2015, 2016 i 2017 oraz bilans oraz rachunek zysków i strat za rok 2017 nie odzwierciedlały zobowiązań, o których świadczą załączniki do odwołania.

W niniejszym przypadku nastąpiło wykorzystanie przez przedsiębiorców dofinansowania z naruszeniem procedur, o których mowa w przepisie art. 184 u.f.p., w związku z czym została wydana w dniu [...] listopada 2017 r. decyzja administracyjna o zwrocie otrzymanych środków finansowych. Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna, toteż na gruncie niniejszej sprawy nie ma już żadnego znaczenia, czy awaria wodnokanalizacyjna, która była przyczyną zniszczenia urządzenia i niedotrzymania okresu trwałości, miała charakter zdarzenia losowego i niezależnego.

Wszelkie zwolnienia podatkowe w systemie prawa polskiego są wyjątkiem i istotnym odstępstwem od zasad powszechności opodatkowania i równości podatników wobec przepisów prawa oraz odejściem od konstytucyjnej zasady sprawiedliwości. Jednocześnie należy mieć na uwadze, iż udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatnikom, których sytuacja materialna pozwala na ich uiszczenie nie leży również w interesie społecznym.

Przejściowa utrata płynności finansowej przedsiębiorstwa nie może zostać uznana za przesłankę uzasadniającą umorzenie zobowiązania, w sytuacji kiedy beneficjent jest w posiadaniu majątku podlegającego egzekucji. W takim przypadku należy uznać, że uwzględnienie wniosku o umorzenie należności głównej i/lub umorzenie odsetek od należności głównej byłoby sprzeczne z ważnym interesem publicznym, gdyż ciężar spłaty należności, w sytuacji rezygnacji organu z należnych mu świadczeń, obciążyłoby de facto wszystkich podatników.

Z uwagi na brak zadłużenia przedsiębiorstwa wobec Urzędu Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznać należy, że Beneficjentom wystarcza środków finansowych na regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, a zważywszy, że przedsiębiorstwo otrzymało kredyty bankowe można wręcz stwierdzić, iż kondycja finansowa przedsiębiorstwa jest na tyle dobra, że posiada ono w ocenie banków wiarygodność finansową i środki na spłatę rat kredytowych.

W ocenie organu administracji publicznej utrata płynności finansowej Przedsiębiorstwa ma charakter przejściowy. Ponadto co ważne, jest ono w posiadaniu majątku stanowiącego zabezpieczenie prowadzonej działalności gospodarczej. Jednocześnie strona, w ocenie instytucji finansowych jest wiarygodna. Wobec powyższego, nie ma również ważnego interesu zobowiązanego/-ych przemawiających za uwzględnieniem wniosku o umorzenie należności głównej i/lub umorzenie odsetek od należności głównej.

Niewystarczające jest powoływanie się na ogólne trudności finansowe, gdyż obowiązek zapłaty należności publicznoprawnych zawsze wiąże się z uciążliwością natury finansowej. Niemniej beneficjenci nie znajdują się w trudnej sytuacji bytowo-finansowej i zdrowotnej. Brak środków na jednorazową spłatę należności oraz aktualne trudności w jej spłacie nie mogą przesądzić o konieczności umorzenia należności, która jest najdalej idącą formą ulgi.

W skardze złożonej do Sądu, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organowi naruszenie prawa procesowego tj. przepisu art. 77 kpa w zw. z art. 7, 8 i 9 kpa oraz naruszenia prawa materialnego tj. przepisu art. 64 § 1 i 2 ufp.

W uzasadnieniu skargi podnieśli następujące okoliczności:

Skarżący nie mogą się zgodzić ze stanowiskiem organu, iż nie wykazali ważnego interesu w sprawie umorzenia obowiązku zwrotu dofinansowania.

Wprawdzie decyzja organy z dnia [...] listopada 2017r. w sprawie zwrotu dofinansowania stała się ostateczna i prawomocna ale stało się to tak dlatego, że skarżący tak zostali poinformowani, aby nie odwoływać się od tej decyzji, a tylko złożyć wniosek o umorzenie kwoty przypadającej do zwrotu, ponieważ jest taka procedura i tylko dlatego skarżący nie złożyli odwołania od tej decyzji.

Natomiast aktualnie organ wykorzystuje to, ze skarżący działając w pełnym zaufaniu do informacji uzyskanej od pracowników IZ RPO , nie odwoływali się od decyzji o zwrocie dofinansowania i z tego względu organ zupełnie pomijają okoliczności zasadnicze dla oceny ważnego interesu skarżących w niniejszej sprawie to jest to, że naruszenie procedur, na które to naruszenie powołuje się organ nastąpiło z przyczyn zupełnie nie zawinionych przez skarżących, co jest bezsporne.

Skarżący podnoszą wewnętrzną sprzeczność w stanowisku organu co do barku przesłanki do zastosowania przepisu art. 64 ufp, albowiem jeżeli organ uznał, że zachodzi przesłanka do rozłożenia na raty kwoty zwrotu dofinansowania i wydał pozytywna decyzje w tej kwestii to tym samym winien przyjąć, iż przesłanka ta zachodzi w przypadku umorzenia tego dofinansowania.

Skarżący również nie zgadzają się ze stanowiskiem, że sytuacja finansowa spółki cywilnej pozwala na spłatę zwrotu dofinansowania.

Stanowisko organu z tym zakresie opiera się na wynikach finansowych spółki cywilnej skarżących z lat poprzednich a pomija aktualną sytuację spółki, chociaż skarżący w tym zakresie złożyli stosowne oświadczenia i dokumenty do akt sprawy.

Spółka utraciła dwóch strategicznych klientów przez co obroty i dochody drastycznie spadły i spółka nie ma wolnych środków na spłatę zwrotu dofinansowania a taka spłata musiałaby być dokonywane kosztem innych koniecznych bieżących wydatków do funkcjonowania spółki.

Dlatego też skarżący podnoszą, iż organ jedynie pobieżnie ocenił materiał dowody w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.

Stosownie do treści art. 64 ust. 2 pkt 2 u.f.p. na wniosek zobowiązanego prowadzącego działalność gospodarczą właściwy organ może udzielać określonych w ust. 1 pkt 2 ulg (tj. umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym; umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego) w spłacie zobowiązań, o których mowa w art. 60 u.f.p. (zgodnie z dyspozycją cyt. artykułu środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie), stanowiących pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. Przy czym zgodnie z art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 u.f.p. i nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.) i odpowiednio przepisy działu III op.

Na mocy wzmiankowanego odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej należy stwierdzić, że jako przesłanki warunkujące dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym stosować należy przesłanki sformułowane w art. 67a § 1 op. Są to: przesłanka ważnego interesu podatnika oraz przesłanka interesu publicznego.

Z art. 64 ust. 1 u.p.f. wynika, że decyzje wydawane na podstawie tego przepisu mają charakter decyzji uznaniowych. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Oczywistym przy tym jest, że wydanie aktu uznaniowego poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wszystkie te elementy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji. W ramach uznania administracyjnego, organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, co oznacza, że może - w przypadku stwierdzenia przesłanki - uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie to nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy - w myśl art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego - zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od uznania administracyjnego.

Decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej; takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ administracji publicznej prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA, sygn. akt I SA/Gd 1507/00). Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W przedmiotowej sprawie organy naruszyły powyższe normy.

Przede wszystkim nie zgromadziły w sposób prawidłowy materiału dowodowego, co w konsekwencji uniemożliwiło dokonanie wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia go. Organy nie objęły ustaleniami faktycznymi okoliczności, na które wskazywali skarżący, a wynikających z załączonych do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dokumentów, w tym przede wszystkim:

- istnienia długów w Banku [...] ([...] zł. oraz [...] zł.),

- comiesięcznych rat leasingowych (wynoszących, jak wskazano na rozprawie [...] zł.), o którym to obciążeniu świadczyła załączona do odwołania umowa leasingu nr [...], której wartość określono na [...] zł. ,

- okoliczności, że w listopadzie 2017 r. Sanatorium "[...]" dające przedsiębiorcy obrót ok. [...] zł rocznie wypowiedziało umowę, podobnie jak w marcu 2018 r. firma I. (obsługująca szpital we [...]).

Ponadto organ wskazując wyliczone wskaźniki: - wypłacalności gotówkowej (wartość 0,1765, przy wartości wzorcowej min. 0,2), - bieżącej płynności finansowej (wartość 2,9412, przy wartości wzorcowej w przedziale 1,3-2) oraz - szybkiej płynności (wartość 2,5882, przy wartości wzorcowej min. 1,0), nie wskazał szczegółowego sposobu ich wyliczenia i jak wynika z treści zaskarżonej decyzji w której organ zarzuca skarżącym, że w odwołaniu wskazali dodatkowe okoliczności, których nie zawarli we wniosku o ulgę, wyliczone przez organ wskaźniki nie uwzględniają tychże okoliczności.

Ponadto wreszcie organ oparł swe rozstrzygnięcie na wadliwej wykładni zastosowanych w sprawie przepisów, przyjmując, że zgodnie z dyspozycją 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. umorzenie w całości należności głównej wraz z odsetkami dokonywane, wymaga istnienia ważnego interesu podatnika, co dotyczy nadzwyczajnych wypadków losowych, których zresztą nie zdefiniował. Pomijając okoliczność, że posłużył się pojęciem, które nie występuje w omawianych przepisach, to jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie, pojęcia ważnego interesu nie można jednak ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości. Pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną zobowiązanego, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków (vide: wyrok WSA w Kielcach z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Ke 114/17).

Z uwagi więc na powyższe, Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do naruszeń zasad procedowania, a zgromadzony materiał dowodowy ani był kompletnie ustalony, ani też wskutek powyższego prawidłowo oceniony. Ponadto organ zawęził wykładnię pojęcia ważnego interesu podatnika do "nadzwyczajnych wypadków losowych", nie wyjaśniając, czy w skład tego pojęcia zachodzi nadzwyczajne nagromadzenie się trudności finansowych, na które powoływali się skarżący.

Sąd uwzględnił więc zarzuty skargi dotyczące braku wnikliwego rozpoznania wniosku o ulgę. Zarzuty dotyczące natomiast wadliwości decyzji [...] listopada 2017 r. o zwrocie otrzymanych środków finansowych, nie mogły być przedmiotem rozważań Sądu, z uwagi na jej prawomocność. Podnoszone zaś przez skarżących okoliczności dotyczące wprowadzenia przez organ w błąd co do złożenia od tej decyzji środka odwoławczego mogą być jedynie przedmiotem oceny w zakresie próby wzruszenia tej decyzji w odrębnych procedurach.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ dokona ustaleń na okoliczność obydwu przesłanek udzielenia ulgi, mając na względzie całość argumentacji i materiału dowodowego zaoferowanego przez skarżących na okoliczność każdej z tych przesłanek, a następnie orzeknie w granicach dopuszczonego prawem uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.