Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 352/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie
Powołane przepisy: article: art. 135 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 135 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ust. 4
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: § 4 ust. 7
journal: Dz.U. 2012 poz 488
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu  drogowego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi K.A. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary nagany I. uchyla zaskarżone orzeczenie w zakresie, w jakim utrzymuje rozstrzygnięcie Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] r., nr [...] uznające skarżącego K.A. za winnego przewinień dyscyplinarnych opisanych w punktach 5,6 i 7 oraz wymierzające karę nagany; II. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w zakresie wskazanym w punkcie I wyroku.


UZASADNIENIE

Komendant Powiatowy Policji orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. - działając na podstawie art. 135 j ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. nr 287 poz. 168.) - po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego przeciwko sierżantowi sztabowemu K.A. – kontrolerowi ruchu drogowego Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji, uniewinnił go od zarzucanych czynów wskazanych w pkt 1 – 4 tj. że :

1/ w okresie od dnia [...] maja 2012 r. do dnia [...] października 2013 r. nie dopełnił obowiązków służbowych wynikających z przepisów prawa w ten sposób, że po ujawnieniu wykroczenia w ruchu drogowym i zastosowaniu postępowania mandatowego wobec kierowcy A.C. nie zarejestrował nałożenia mandatu na karcie rejestracyjnej ;

2/ w okresie od dnia [...] maja 2012 r. do dnia [...] października 2013 r. nie dopełnił obowiązków służbowych wynikających z przepisów prawa w ten sposób, że po ujawnieniu wykroczenia w ruchu drogowym i zastosowaniu postępowania mandatowego wobec kierowcy P.Z. nie zarejestrował nałożenia mandatu na karcie rejestracyjnej ;

3/ w okresie od dnia [...] maja 2012 r. do dnia [...] października 2013 r. nie dopełnił obowiązków służbowych wynikających z przepisów prawa w ten sposób, że po ujawnieniu wykroczenia w ruchu drogowym i zastosowaniu postępowania mandatowego wobec kierowcy P.D. nie zarejestrował nałożenia mandatu na karcie rejestracyjnej ;

4/ w okresie od dnia [...] maja 2012 r. do dnia [...] października 2013 r. nie dopełnił obowiązków służbowych wynikających z przepisów prawa w ten sposób, że po ujawnieniu wykroczenia w ruchu drogowym i zastosowaniu postępowania mandatowego wobec kierowcy A.M. nie zarejestrował nałożenia mandatu na karcie rejestracyjnej

- stanowiących czyny określone w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488 określonego dalej jako rozporządzenie MSW).

Natomiast w zakresie czynów opisanych w pkt 5 - 7 polegających na tym, że:

5/ w okresie od dnia [...] września 2012 r. do dnia [...] listopada 2013 r. nie dopełnił obowiązków w służbowych wynikających z przepisów prawa w ten sposób, że po ujawnieniu wykroczenia w ruchu drogowym i zastosowaniu postępowania mandatowego wobec kierowcy M.M. nie zarejestrował nałożenia mandatu na karcie rejestracyjnej ;

6/ w okresie od dnia [...] października 2012 r. do dnia [...] listopada 2013 r. nie dopełnił obowiązków służbowych wynikających z przepisów prawa w ten sposób, że po ujawnieniu kroczenia w ruchu drogowym i zastosowaniu postępowania mandatowego wobec kierowcy T.N. nie zarejestrował nałożenia mandatu na karcie rejestracyjnej ;

7/ w okresie od dnia [...] października 2012 r. do dnia [...] listopada 2013 r. nie dopełnił obowiązków służbowych wynikających z przepisów prawa w ten sposób, że po ujawnieniu wykroczenia w ruchu drogowym i zastosowaniu postępowania mandatowego wobec kierowcy A.K. nie zarejestrował nałożenia mandatu na karcie rejestracyjnej ;

- stanowiących czyny określone w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 7 rozporządzenia MSW , Komendant Powiatowy Policji uznała uznał obwinionego K.A. winnym (art. 135 j ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji) i wymierzył karę nagany ( art. 134 pkt 1 ustawy o Policji ), stwierdzając jednocześnie , iż kara ta oznacza wytknięcie ukaranemu niewłaściwego postępowania.

W uzasadnieniu orzeczenia organ wyjaśnił, iż do podstawowych zadań służbowych obwinionego należy ściganie sprawców wykroczeń i stosowanie wobec nich środków przewidzianych prawem m. in. stosowanie represji w drodze mandatów karnych. Zgodnie z § 4 ust. 7 rozporządzenia MSW policjant, który zastosował postępowanie mandatowe lub prowadzi postępowanie w sprawie o naruszenie, niezwłocznie rejestruje nałożenie mandatu lub prowadzenie tych czynności na formularzu, którego wzór jest określony w załączniku nr 3 do tego rozporządzenia.

Tymczasem dnia 10 i 29 października 2013 r. do Komendy Powiatowej Policji wpłynęły pisma z Komendy Wojewódzkiej Policji dotyczące kontroli mandatów karnych nakładanych przez policjantów KPP w zestawieniu z wykroczeniami zarejestrowanymi w ewidencji kierowców naruszających zasady ruchu drogowego. Pisma zawierały uwagi, że w ewidencji nie zostało zarejestrowanych kilkanaście wykroczeń na kierujących, którzy uprzednio zostali ukarani mandatami karnymi przez policjantów KPP. W konsekwencji przeprowadzenia czynności sprawdzających ujawniono przypadki niesporządzenia kart PRD 5/1 przez funkcjonariuszy KPP w związku z nałożeniem mandatów karnych, przez co w ewidencji kierowców naruszających zasady ruchu drogowego nie zostały zarejestrowane wykroczenia ( notatka asystenta WRD KPP mł. asp. M.K.). Notatkę wraz z zebranym materiałem dowodowym skierowano do oceny Prokuratury Rejonowej. Dnia [...] listopada 2013 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej postanowieniami wydanymi w sprawach od [...] do [...] odmówił wszczęcia śledztw, w tym również dotyczących 7 kart niezarejestrowanych w ewidencji, w związku z nałożeniem mandatów karnych przez sierż. szt. K.A., z uwagi na stwierdzenie braku znamion ustawowych czynów zabronionych.

W dalszej kolejności organ wskazał, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił ustalić, że sierż. szt. K.A. nałożył dnia [...] maja 2012 r. mandat karny na P.Z. ([...]) , za brak trójkąta ostrzegawczego na stanie pojazdu, za co należało przypisać mężczyźnie 0 punktów karnych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Dnia [...] maja 2012 r. nałożył mandat karny na A.C. ([...]), za brak dokumentów podczas kontroli, za co należało przypisać mężczyźnie 0 punktów karnych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Dnia [...] maja 2012 r. nałożył mandat kamy na A.M. ([...]), za przekroczenie dozwolonej prędkości o 20 km/h, za co należało przypisać mężczyźnie 2 punkty karne w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Dnia [...] maja 2012r. nałożył mandat kamy na P.D. ([...]), za brak modyfikacji układu kierowniczego wymaganego wpisem do prawa jazdy, za co należało przypisać mężczyźnie 0 punktów karnych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Dnia [...] września 2012 r. nałożył mandat karny na M.M. ([...]), za naruszenie obowiązku sygnalizowania zawczasu i wyraźnie zamiaru zmiany kierunku jazdy lub pasa ruchu, za co należało przypisać kobiecie 2 punkty karne w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Dnia [...] października 2012 r. nałożył mandat karny na T.N. ([...]), za brak dokumentów podczas kontroli, za co należało przypisać mężczyźnie 0 punktów karnych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Dnia [...] października 2012 r. nałożył mandat karny na A.K. ([...]), za kierowanie pojazdem pomimo braku dopuszczenia pojazdu do ruchu, za co należało przypisać mężczyźnie 1 punkt karny w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Jednakże żadne z powyższych wykroczeń nie zostało zarejestrowane w ewidencji kierujących naruszających przepisy ruchu drogowego. Z notatnika policjanta wynika, że z całą pewnością kontrolował on tych kierowców i nałożył na nich mandaty karne za wykroczenia podlegające wpisowi do ewidencji.

Organ wyjaśnił, iż na okoliczność obiegu dokumentacji w WRD KPP przesłuchano Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego podinsp. M.Ł., który zeznał, że w lipcu 2012 roku w WRD KPP wprowadzono do użytku rejestr kart PRD. Policjant który sporządził kartę PRD ma obowiązek dokonać stosownego wpisu do rejestru, który jest ogólnodostępny i znajduje się w pomieszczeniu użytkowanym przez policjantów WRD. Następnie naczelnik lub asystent WRD zabierają rejestr i przekazują karty za pokwitowaniem pracownikom informatyki, które z kolei wprowadzają karty do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Przed wprowadzeniem karty do ewidencji, pracownicy cywilni wpisują otrzymane karty do podręcznego rejestru papierowego. Każda karta PRD jest zatem dwukrotnie wpisywana do rejestrów papierowych, a następnie do ewidencji elektronicznej. Przed lipcem 2012r. tj. przed wprowadzeniem rejestru, funkcjonariusze pozostawiali sporządzone karty w wyznaczonym miejscu. Następnie karty były przekazywane dla pracowników informatyki. Nie było wówczas specjalnego rejestru do ewidencjonowania kart PRD sporządzanych przez policjantów. Powyższe zeznania potwierdziły również zeznania pracownika cywilnego M.S., która wprowadza karty do ewidencji.

Wobec zeznań złożonych przez świadków dokonano sprawdzenia rejestru kart PRD 5/1 WRD KPP ustalając, iż w rejestrze znajduje się wiele zapisów dotyczących kart PRD sporządzanych przez sierż. szt. K.A., jednakże brak zapisów świadczących o sporządzeniu kart na M.M. po [...] września 2012 r., T.N. po dniu [...] października 2012 r. oraz na A.K. po dniu [...] października 2012 r. Dokonano również przeglądu rejestru kancelaryjnego PRD 5/1 w sprawie ewidencji ukaranych kierowców, prowadzonego przez pracowników informatyki, zarejestrowanego pod nr [...] i rozpoczętego w dniu [...] września 2012r.. Również nie stwierdzono zapisów świadczących o sporządzeniu kart na M.M., T.N. oraz A.K..

Organ wskazał, iż przesłuchany w charakterze obwinionego sierż. szt. K.A. nie ustosunkował się do odpowiedzi na pytanie czy przyznaje się do popełnienia zarzucanych mu czynów i odmówił w ogóle składania wyjaśnień.

Komendant Powiatowy Policji wskazał, iż zgodnie z art. 135 g ustawy o Policji przełożony dyscyplinarny jest zobowiązany zbadać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść obwinionego, a nie dające się usunąć wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść obwinionego. Wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie pojawiła się istotna, nie dająca się rozstrzygnąć wątpliwość, spowodowana obiegiem dokumentacji przed lipcem 2012 r., gdy w WDR KPP nie był prowadzony żaden rejestr odnośnie sporządzonych kart PRD, a funkcjonariusze pozostawiali sporządzone karty w skrzyni i nikt nie kwitował ich odbioru. Następnie karty były odbierane i przekazywane przez naczelnika lub asystenta wydziału pracownikom cywilnym wprowadzającym karty do ewidencji. Odbywało się to również bez żadnego pokwitowania. Tym samym organ stwierdził, że nie jest możliwe udowodnienie policjantowi, iż nie sporządził kart PRD dnia [...] maja 2012 r. dotyczącego A.C., dnia [...] maja 2012 r. dotyczącego P.Z., dnia [...] maja 2012 r. dotyczącego P.D. i dnia [...] maja 2012 r. dotyczącego A.M..

Natomiast odnosząc się do zarzutów opisanych w punktach 5, 6 i 7 organ stwierdził, że obwiniony trzykrotnie nie zarejestrował nałożenia mandatów na kartach rejestracyjnych przez co nie zostały zarejestrowane w ewidencji wykroczenia popełnione przez M.M. w dniu [...] września 2012 r., T.N. w dniu [...] października 2012 r. oraz A.K. w dniu [...] października 2012 r. Oceniając sposób postępowania sierż. szt. K.A. organ stwierdził, że jako funkcjonariusz Policji trzykrotnie dopuścił się przewinień dyscyplinarnych opisanych w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 7 rozporządzenia MSW.

Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że sierż. szt. K.A. nie był jak dotąd karany karami dyscyplinarnymi. Miał również wystawiane dobre opinie służbowe przez przełożonych. Następstwa czynu popełnionego przez obwinionego dla służby nie były duże, gdyż obwiniony po ujawnieniu przewinień dyscyplinarnych niezwłocznie sporządził brakujące karty PRD. Wspomniane fakty musiały mieć wpływ na złagodzenie wymiaru kary. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę – zdaniem organu I instancji - należało uznać, że obwiniony jest winny czynów opisanych w punktach 5, 6, 7 i wymierzono mu karę nagany.

Wnosząc odwołanie od powyższego orzeczenia K.A. zarzucił organowi I instancji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 135 ust. 1 pkt 2 w zw. z art 135 ust. 4 ustawy o Policji , poprzez niewłaściwą jego interpretację i zastosowanie i na tej podstawie wniósł o uchylenie w całości orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji. Odwołujący wskazał, iż w jego ocenie, stosownie do treści art. 135 ust. 4 ustawy o Policji w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia karalności dyscyplinarnej, z uwagi na okoliczność, iż od dnia popełnienia czynów dyscyplinarnych do dnia w który organ uzyskał informację o tym fakcie, tj. do dnia [...] listopada 2013 r. upłynął ponad rok, a tym samym upłynął już określony wyżej wymienionym przepisem termin przedawnienia.

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy orzeczenie Komendatna Powiatowego Policji. Komendant Wojewódzki wskazał, iż zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej zgodnie z art. 132 ust. 2 ustawy o Policji , stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Natomiast zgodnie z art. 132 a ustawy o Policji, przewinienie dyscyplinarne, jest zawinione wtedy, gdy policjant ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi lub nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. Zgodnie z art. 134 h ust. 1 wymierzona kara dyscyplinarna musi być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków itp. Wskazał również, iż w myśl art. 135 g ust. 1 ustawy o Policji przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające I zarówno na korzyść jak i na niekorzyść obwinionego.

Organ odwoławczy uznał, iż wnioski i zarzuty skarżącego zawarte w odwołaniu, nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W jego ocenie analiza materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy pozwala na stwierdzenie, iż postępowanie dyscyplinarne wyjaśniło wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i wykazało stopień zawinienia sierż. szt. K.A.. Zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy nie budzi wątpliwości, co pozwala uznać go za wystarczający do merytorycznego zakończenia sprawy. Obwinionemu zarzucono niedopełnienie obowiązków służbowych wynikających z przepisów prawa, w ten sposób, że po ujawnieniu wykroczeń w ruchu drogowym i zastosowaniu postępowania mandatowego wobec kierowców nie zarejestrował nałożenia mandatów karnych na karcie rejestracyjnej. Niniejszy obowiązek nakłada na skarżącego § 4 ust. 7 rozporządzenia MSW. Przepis ten stanowi, że funkcjonariusz, który zastosował postępowanie mandatowe niezwłocznie rejestruje nałożenie mandatu na formularzu, którego wzór jest określony w załączniku nr 3 cyt. rozporządzenia. Tymczaem materiał dowodowy zebrany w toku postępowania dyscyplinarnego, jednoznacznie wskazuje, że obwiniony trzykrotnie w terminach określonych w czynach zarzucanych w punktach 5,6 oraz 7 nie dopełnił obowiązku rejestracji nałożonych przez niego mandatów karnych na kierowców naruszających zasady ruchu drogowego.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia karalności organ odwoławczy wskazał, iż istotnym elementem dla rozstrzygnięcia dyscyplinarnego jest ustalenie daty popełnienia czynu. Czyn uważa się za popełniony w czasie, w którym sprawca działał lub zaniechał działania do którego był zobowiązany. W niniejszym przypadku, jak słusznie zauważył obwiniony od chwili kiedy zaniechał on działania upłynął ponad rok. Niemniej jednak pomimo tego nie zostały spełnione ujemne przesłanki stanowiące przeszkodę proceduralną do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Teoria prawa karnego zawiera pojęcie czynu o charakterze trwałym. Jego istotą jest utrzymanie stanu bezprawności do czasu trwania skutku spowodowanego bezprawnym zaniechaniem np. art. 209 kk. Postępowanie dyscyplinarne wykazało, że strona przedmiotowa popełnionych przez policjanta przewinień dyscyplinarnych polegała na zaniechaniu obowiązku niezwłocznej rejestracji nałożonych przez obwinionego mandatów karnych. Trwanie zaniechania utrzymywało brak zamierzonego skutku w postaci braku w ewidencji kierowców naruszających zasady ruchu drogowego rejestracji trzech osób ukaranych mandatem karnym przez sierż. szt. K.A.. Tym samym stan bezprawności ściganej dyscyplinarnie, ustał dopiero w chwili zmaterializowania się przesłanki skutku w postaci rejestracji mandatów karnych nałożonych na kierowców wymienionych w czynach zarzuconych obwinionemu w punktach 5, 6 i 7 niniejszego orzeczenia. Tym samym termin przedawnienia na który, powołuje się skarżący, liczy się od dnia w którym skarżący dopełnił nałożony na niego obowiązek i uzupełnił karty rejestracyjne tj. dzień [...] listopada 2013 r.

Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższe orzeczenie K.A. zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 135 ust. 1 pkt 2 w zw. z art 135 ust. 4 ustawy o Policji poprzez niewłaściwą jego interpretację i zastosowanie. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. Skarżący analogicznie jak we wniesionym uprzednio odwołaniu - wskazał, iż w jego ocenie, stosownie do treści art. 135 ust. 4 ustawy o Policji w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia karalności dyscyplinarnej, z uwagi na okoliczności, iż od dnia popełnienia czynów dyscyplinarnych do dnia w którym organ uzyskał informację o tym fakcie tj. do dnia [...] listopada 2013 r. upłynął ponad rok, a tym samym upłynął już określony wyżej wymienionym przepisem termin przedawnienia.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Komendant Policji podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. z 2012 r., poz. 270, określanej dalej jako p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie zaskarżonego orzeczenia następuje w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest zbadanie legalności orzeczenia z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji utrzymujące w mocy orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej skarżącego, będącego funkcjonariuszem Policji.

Zważywszy na powyższy przedmiot zaskarżenia wskazać należy, iż kwestię odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów reguluje ustawa o Policji w rozdziale 10 zatytułowanym "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów". Cele postępowania dyscyplinarnego ukierunkowane są przede wszystkim na obronę honoru i dobra zawodu. Zawarta w tym rozdziale jest zarówno materialnoprawna regulacja odpowiedzialności policjantów, jak również regulacja procesowa postępowania dyscyplinarnego. Jest to regulacja kompleksowa w zakresie wszczęcia, przebiegu i formy zakończenia postępowania dyscyplinarnego. Regulacja ta jedynie w zakresie przewidzianym w art. 135 p ust. 1 dotyczącym wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych zawiera odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego. Powołana ustawa o Policji nie odsyła w zakresie w niej nieuregulowanym do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Również art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie daje podstawy do stosowania do postępowania dyscyplinarnego przepisów tego aktu prawnego ( por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt l OSK 472/06, Lex nr 290653). Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ustawy). W ust. 3 art. 132 ustawy o Policji został określony katalog naruszeń dyscypliny służbowej. Powyższy katalog nie jest zamknięty, ale stanowi jedynie przykład formy niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza Policji. Użyte w treści tego przepisu sformułowanie "w szczególności" oznacza, iż nie tylko stypizowane w tym przepisie czyny (wymienione zachowania policjantów) można uznać za naruszenie dyscypliny służbowej. Ustawodawca, uznając, iż niemożliwe jest ich enumeratywne wyliczenie, odsyła do klauzuli generalnej zawartej w art. 132 ust. 2 ustawy, która definiuje ogólnie pojęcie naruszenia dyscypliny służbowej, za które to naruszenie policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną.

Właściwość sądu administracyjnego do kontroli orzeczeń dyscyplinarnych wydanych w stosunku do funkcjonariusza Policji wynika z przepisu art. 3 § 3 p.p.s.a. oraz art. 138 ustawy o Policji, wedle którego od orzeczenia oraz postanowienia kończącego postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii związanej przedawnieniem karalności zarzuconych skarżącemu przewinień dyscyplinarnych. W przypadku, gdy przedmiotem zarzutu postawionego w postępowaniu dyscyplinarnym jest popełnienie przez obwinionego przewinienia dyscyplinarnego (art. 132 ust. 1 ustawy o Policji ) do organu należy również ocena, czy nie wystąpiła przesłanka, o jakiej mowa w art. 135 ust. 4 ustawy o Policji. Stosownie do wskazanego przepisu kary dyscyplinarnej nie można wymierzyć po upływie roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, przy czym zawieszenie postępowania dyscyplinarnego wstrzymuje bieg tego terminu. Przywołany przepis reguluje instytucję przedawnienia karalności przewinienia dyscyplinarnego. Przedawnienie karalności jest instytucją powodującą brak możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności sprawcy czynu, a więc również do stwierdzenia jego winy, po upływie określonego czasu od jego popełnienia. Wskazany przepis jest przepisem prawa materialnego. W aspekcie materialnoprawnym przedawnienie jest zatem okolicznością, która skutkuje uchyleniem karalności czynu. Skutkiem procesowym jej zaistnienia jest natomiast zakaz wszczynania postępowania lub nakaz umorzenia postępowania dyscyplinarnego już wcześniej wszczętego ze względu na niedopuszczalność jego dalszego prowadzenia w sprawie o przewinienie dyscyplinarne, którego karalność została, wskutek upływu czasu, zniesiona ( por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt l OSK 906/06 ).

Powyższy przepis wyraża zasadę szybkości represji, a ponadto nie może być on interpretowany rozszerzająco na niekorzyść policjanta, gdyż jest przepisem gwarantującym prawa podmiotowe ( por. wyrok NSA z dnia 14 września 2007 r. sygn.akt I OSK 1786/06 ) .

W niniejszej sprawie czyny za które została wymierzona skarżącemu kara nagany polegały na niedopełnieniu obowiązków służbowych wynikających z § 4 ust. 7 rozporządzenia MSW, zgodnie z którym policjant, który zastosował postępowanie mandatowe lub prowadzi postępowanie w sprawie o naruszenie, niezwłocznie rejestruje nałożenie mandatu lub prowadzenie tych czynności na formularzu, którego wzór jest określony w załączniku nr 3 do tego rozporządzenia. Organ przypisały skarżącemu niedopełnienie powyższego obowiązku w trzech przypadkach, a mianowicie , iż nie wypełnił on wspomnianej karty po nałożeniu mandatu na M.M. w dniu [...] września 2012 r., T.N. w dniu [...] października i A.K. w dniu [...] października 2012 r. Organ uznał, iż czas popełnienie czynu wyznaczony jest między datą nałożenia przez skarżącego mandatu i powstaniem obowiązku jego rejestracji a datą kiedy dopełnił on ten obowiązek tj. [...] listopada 2013 r.

Powyższe stanowisko jest błędne. Jeśli chodzi o czas popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na zaniechaniu można odwołać do stanowiska wypracowanego w doktrynie prawa karnego , zgodnie z którym czyny zabronione popełnione przez zaniechanie charakteryzują się specyficzną temporalizacją wynikającą z ich istoty. Te czyny zabronione polegające na niepodjęciu działania łączą się zawsze z naruszeniem obowiązku. Nie mogą więc być popełnione w każdym czasie, lecz tylko wtedy, kiedy zachodzi obowiązek działania w określonym kierunku i w określony sposób. Czasem popełnienia czynu zabronionego charakteryzującego się zaniechaniem jest czas, w którym sprawca, zgodnie z obowiązkiem, powinien działać w określonym kierunku i w określony sposób. I tak np. w art. 240 k.k. obowiązek dotyczy "niezwłocznego" zawiadomienia organu powołanego do ścigania przestępstw po uzyskaniu wiarygodnej wiadomości o zdarzeniach, o których jest mowa w tym przepisie. Czas popełnienia tego czynu zabronionego wyznacza moment wystąpienia nieuzasadnionej zwłoki w powiadomieniu organów ścigania ( por. A. Zoll, K.K. Komentarz, Zakamycze 2004, t. 10 i 11 do art. 6 k.k). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należało uznać, iż czasem popełnienia przewinienia dyscyplinarnego przez skarżącego był właśnie moment wystąpienia nieuzasadnionej zwłoki w zarejestrowaniu nałożenia mandatu. Pojęcie bowiem "niezwłocznie" użyte w powołany § 4 ust. 7 rozporządzenia RM, należy interpretować podobnie jak na gruncie innych dziedzin prawa, a mianowicie oznacza "od razu po nałożeniu mandatu", oczywiście z wyłączeniem wypadków, gdy odsunięcie wykonania obowiązku było wynikiem jakiejś uzasadnionej kolizji interesów. "Niezwłocznie" oznacza więc - bez nieuzasadnionej zwłoki, ale przy wykorzystaniu wszystkich możliwości uczynienia tego ( por. M. Szewczyk, Kodeks Karny, Lex Zakamycze 2006, t. 20 do art. 240 ) .

Powyższy sposób określanie czasu popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na niedopełnieniu obowiązków poprzez zaniechanie wykonania określonej czynności, wyrażany jest również w orzecznictwie administracyjnym ( por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 lutego 2013 r. , III SA/Lu 916/12 ) .

Nieuprawnione natomiast było odwoływanie się przez organ do znanego w prawie karnym pojęcia przestępstwo trwałego, które polega na wytworzeniu jednym czynem i utrzymaniu przez jakiś czas stanu bezprawnego. Dotyczy to bowiem zupełnie innych czynów np. pozbawienie wolności, posiadania bez zezwolenia broni. Ponadto należy zauważy, iż przyjmując tok rozumowania przedstawiony przez organ, to w sytuacji, gdyby skarżący w ogóle nie dopełniłby obowiązku wypełnienia karty rejestracyjnej, to w istocie nigdy nie ustałaby karalność jego przewinienia, co jest sprzeczne z istotą i gwarancyjnym charakterem instytucji przedawnienia karalności.

Oznacza to, iż organy dyscyplinarne w niniejszej sprawie dokonały niewłaściwej oceny czasu popełnienia przewinienia w rozumieniu art. 135 ust. 4 ustawy o Policji w odniesieniu do przewinienia dyscyplinarnego polegającego na zaniechaniu. W konsekwencji - wbrew dyspozycji art. 135 j ust. 3 i art. 135 l ust. 1 ustawy o Policji - nie poczyniły wystarczających ustaleń, do stwierdzenia, czy istotnie doszło do przedawnienia karalności, mianowicie, nie dokonały ustaleń kiedy skarżący popadł w nieuzasadnioną zwłokę w wykonaniu obowiązku wypełnienia kart rejestracyjnych. Tenże bowiem moment popadnięcie w nieuzasadnioną zwłokę, wyznacza czas popełnienia przewinienia będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Stąd konieczne było zbadanie, czy po nałożeniu mandatów zaistniały jakiekolwiek obiektywne okoliczności, które uniemożliwiły skarżącemu wykonanie obowiązku określonego w § 4 ust. 7 rozporządzenia. Jeśli takie nie zaistniały, to dzień nałożenia mandatu (najpóźniej dzień następny ), stanowi wyznacznik czasu , w którym skarżący powinien dopełnić obowiązku rejestracji mandatu, nie czyniąc tego popada kwalifikowaną zwłokę , skutkującą odpowiedzialnością dyscyplinarną.

Powyższe naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania, które niewątpliwie miały lub mogły mieć wpływ istotny wpływ na rozstrzygnięcie, uzasadniały – na podstawie art. 145§ 1 pkt a i c p.p.s.a. - uchylenie zaskarżonego orzeczenia w zakresie w jakim utrzymywało ono orzeczenie organu I instancji uznające skarżącego za winnego i wymierzające mu karę nagany ( w pkt I ) .

Wprawdzie skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości, jednakże w ocenie sądu orzeczenie w części w jakiej utrzymywało ono rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie również uniewinnienia (czyli rozstrzygnięcia korzystnego dla skarżącego) nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, tym bardziej, iż mogłoby to prowadzić do wydania orzeczenia na niekorzyść skarżącego, co jest niedopuszczalne ( art. 134 § 2 p.p.s.a).

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni poczynione powyżej uwagi co do właściwego rozumienia czasu popełniania przewinienia dyscyplinarnego polegającego na zaniechaniu oraz co do kierunku dalszych niezbędnych ustaleń koniecznych dla oznaczenia tego czasu.

Rozstrzygnięcie z pkt. II wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a., który stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.