Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 731/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2020 r. sprawy ze skargi W. Spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na usunięcie drzewa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] m. [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] odmawiającą [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] wydania zezwolenia na usunięcie drzewa rosnącego na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] na działce ew. nr [...] z obr. [...], tj. topoli białej o obwodzie pnia 224 cm.

Zaskarżona decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.

Wnioskiem z 18 marca 2019 r., uzupełnionym pismem z dnia 15 kwietnia 2019 r., [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej "spółka" lub "skarżąca") wystąpiła o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa topoli białej, o obwodzie pnia 213 cm mierzonym na wysokości 130 cm, rosnącego na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], na działce oznaczonej nr ew. [...] z obrębu [...], będącej w użytkowaniu wieczystym ww. spółki. We wniosku jako przyczynę usunięcia drzewa wskazano zagrożenie bezpieczeństwa osób i mienia, z uwagi na stan systemu korzeniowego powodujący istotne zmniejszenie wymaganej stabilności drzewa w podłożu, osłabienie wytrzymałości mechanicznej pnia i nieprawidłowe ukształtowanie korony, co powodować może istotne zachwianie statyki drzewa.

Zarząd [...] m. [...] decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...], wskazując jako podstawę prawną decyzji art. 83 ust. 1, art. 83a ust. 1, art. 83c ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r. poz. 1614 z późn. zm.) – dalej "ustawa o ochronie przyrody", odmówił spółce wydania zezwolenia na usunięcie drzewa rosnącego na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] na działce ew. nr [...] z obr. [...], tj. topoli białej o obwodzie pnia 224 cm.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że ww. drzewo z uwagi na swój stan zachowania tj. niedostateczną stabilność w gruncie oraz wytrzymałość pnia na złamanie, może w obecnej chwili powodować zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi oraz mienia. Jednakże z ekspertyzy sporządzonej na zlecenie organu przez biegłego W.K. wynika, że przeprowadzenie działań zaleconych w ekspertyzie przez biegłego pozwoli na zachowanie tego drzewa, a tym samym na zniwelowanie niebezpieczeństwa jakie ono powoduje.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

– art. 83a ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez odmowę wydania zezwolenia na usuniecie drzewa, pomimo spełnienia przesłanek do wydania decyzji zezwalającej na jego usuniecie,

– art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 84 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji w oparciu o niepełną, wewnętrznie sprzeczną i niedostatecznie wyjaśniającą sprawę opinię biegłego, przy jednoczesnym zaniechaniu zasięgnięcia opinii uzupełniającej lub opinii innego biegłego,

– art. 107 § 3 kpa poprzez wydanie decyzji odnoszącej się w sposób lakoniczny i powierzchowny do uzasadnionych zastrzeżeń do opinii biegłego,

– art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 1 i 3 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób przewlekły.

Z uwagi na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dale zwane również "Kolegium") decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżona decyzję.

Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie określa żadnych szczegółowych przesłanek kryteriów określających przypadki, które obligują organ administracji do udzielenia pozwolenia na wycięcie drzew lub odmowy wydania takiego zezwolenia. Oznacza to, że decyzja w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew zależy, co do zasady od uznania organu administracji, zaś organ działając w granicach uznania administracyjnego, powinien rozważyć, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym wypadku celowe. Z powyższego wynika, że oceniając zgodność z prawem decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew należy uwzględnić cel uregulowania ww. przepisu. Przyjmuje się zaś powszechnie, że ww. ustawa określa, zgodnie z jej art. 1, cele, zasady i formy ochrony przyrody żywej i nieożywionej oraz krajobrazu. Ochrona przyrody w rozumieniu tej ustawy polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, w tym zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień (art. 2 ust. 1 pkt 8 i 9). Z art. 5 pkt 27 tej ustawy wynika, że przez zadrzewienie należy rozumieć pojedyncze drzewa lub krzewy albo ich skupiska niebędące lasem w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2020 r. poz. 6) lub plantacją wraz z terenem, na którym występują i pozostałymi składnikami szaty roślinnej tego terenu. Postulat zachowania substancji drzew, poza art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przewidującym konieczność uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa lub krzewu, znalazł swój wyraz także w art. 83c ust. 3 ww. ustawy, który przewiduje, że wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu. Ponadto w art. 85 ust. 1 i 4b tej ustawy przewidziano, że za usunięcie drzew wymierza się opłatę na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia i rodzaju łub gatunku drzewa. W świetle powołanych przepisów nie budzi zatem wątpliwości, że ochrona drzew przewidziana w ww. ustawie jest ukierunkowana na zachowanie tego elementu przyrody, co jest związane z możliwością uzależnienia przez organ zgody na usunięcie drzewa od jego przesadzenia, lub zastąpienia innym drzewem, wiążącą się ze znacznymi opłatami i wysokimi sankcjami w razie naruszenia obowiązującego zakazu usunięcia drzewa (zob. także K. Gruszecki, Komentarz do art. 83d [w:], Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, LEX/el. 2017).

Zdaniem organ II instancji powyższe prowadzi do wniosku, że przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody. W art. 83b ust. 1 pkt 7 ww. ustawy wskazano, że wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać przyczynę zamierzonego usunięcia drzewa. Zezwolenie na wycięcie drzew nastąpić może jedynie w sytuacji, gdy przyczyna taka zostanie przez organ uznana za przyczynę ważną, uzasadniającą rezygnację z przewidzianej ustawą ochrony drzew.

Kolegium wskazało, że ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że w dniu 8 maja 2019 r. organ I instancji przeprowadził oględziny drzewa, w których brał udział przedstawiciel wnioskodawcy, zaś postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] postanowił powołać biegłego W.K. do wykonania ekspertyzy mającej na celu ocenę stanu zachowania ww. drzewa tj. jego kondycji oraz ewentualnego zagrożenia, jakie może powodować dla bezpieczeństwa otoczenia, a w przypadku kwalifikacji drzewa do zachowania - podanie niezbędnych do wykonania zabiegów pielęgnacyjnych.

W dniu 12 lipca 2019 r. spółka w uzupełnieniu złożonego wniosku przedłożyła opinię dot. stanu topoli białej, która została sporządzona na jej zlecenie przez prof. dr hab. inż. M.S. w dniu 28 czerwca 2019 r. Z treści tej opinii wynika, że badanie dla potrzeb opinii wykonano metodami wizualnymi a wytrzymałość pnia na złamanie określono metodą szacunkową (Static Impact Assessment - SIA). We wnioskach i zaleceniach zawartych w tej opinii wskazano, że: 1) szacowana, aktualna wytrzymałość pnia na złamanie Bz = 71% jest zdecydowanie za niska; 2) unoszenie gruntu, krawężnika i asfaltu przez korzenie jest bardzo poważnym sygnałem zagrożenia; 3) drzewo stwarza zagrożenie dla otoczenia z powodu nazbyt słabego pnia, niskiej stabilności w gruncie i zagrożenia rozdarcia rozwidlenia; 4) przywrócenie koniecznych wartości bezpieczeństwa drzewa wymagałoby: a) redukcji korony obejmującej ok. 60-70% objętości korony, co jest niedopuszczalne z prawnego, fizjologicznego i estetycznego punktu widzenia, b) mechanicznego zabezpieczenia korony; 5) badana topola biała stwarza duże zagrożenie dla otoczenia i uzasadniony jest wniosek o jej usunięcie.

W dniu 14 sierpnia 2019 r., w uzupełnieniu wniosku spółka przedłożyła sześć zdjęć konaru znacznych rozmiarów (waga ok. 100 kg), który uległ wyłamaniu w dniu 7 sierpnia 2019 r. z drzewa będącego przedmiotem wniosku.

Powołany przez organ I instancji biegły - rzeczoznawca dendrolog mgr inż. W.K. sporządził w lipcu/sierpniu 2019 r. "Ekspertyzę dendrologiczną wykonaną na podstawie testu obciążeniowego" dotyczącą topoli białej "pod względem bezpieczeństwa oraz przeznaczenia do usunięcia lub zaleceń dotyczących pielęgnacji i zabezpieczenia w celu jej zachowania". Z treści tej ekspertyzy wynika, że ocenę stanu zachowania drzewa i jego diagnozę przeprowadzono metodą zintegrowaną obejmującą: 1) oględziny zewnętrzne - ocenę wizualną ewentualnych uszkodzeń i ubytków drzewa oraz diagnozę fitopatologiczną i entomologiczną; 2) bezinwazyjne badanie stanu zachowania wnętrza pnia drzewa przy użyciu sonicznego tomografu PiCUS 3 Q74 EXP (wykonano trzy pomiary na wysokościach 14 cm, 103 cm i 184 cm); 3) bezinwazyjne badanie stabilności przechyłowej drzewa i jego wytrzymałości na złamanie na podstawie testu obciążeniowego i programu ARBOSTAT (zgodnego z założeniami europejskich norm EN 1991-1-4 i DIN 1055-4) przy wykorzystaniu najnowocześniejszego i najbardziej precyzyjnego zestawu urządzeń badawczych TreeQinetic wyprodukowanego przez niemiecką firmę Argus Electronic; 4) obciążenie sztuczne stanowiące substytut naporu wiatru wykonane z wykorzystaniem ściągacza linowego Trifor T 516D. Ponadto pomiary obwodu i średnic pnia oraz wysokości drzewa i inne domiary wykonano przy wykorzystaniu specjalistycznych: średnicomierzy (elektronicznego PICUS GMS Calliper 3 i analogowego Codimex), wysokościomierza (NIKON Forestry Pro) oraz dalmierzy (NIKON Forestry Pro i Leica DISTO™ D2). W wyniku przeprowadzonych badań biegły uznał, że drzewo nadaje się do zachowania, przy czym należy wykonać: 1) cięcia korygujące zmniejszające parametry korony i obniżające drzewo do wysokości 18,0 m, zgodnie z projektem redukcji korony zawartym w ekspertyzie; 2) w układzie dwóch trójkątów pięć wiązań typu Cobra Plus 2t z amortyzatorami; 3) ewentualnie (o ile w trakcie powyższych cięć korygujących nie zostanie to wykonane) bardzo lekkie odciążenie pojedynczych przeciążonych konarów i gałęzi (10-20% żywej części masy konara lub gałęzi); 4) likwidację kolizji opierania się i ocierania gałęzi; 5) cięcia sanitarne; 6) ponowne badanie drzewa za ok. 3-4 lata. W efekcie przeprowadzenia projektowanej redukcji korny drzewo osiągnie dostateczną stabilność i wytrzymałość na złamanie powyżej wymagalnych wartości minimalnych wg testu obciążeniowego i programu Arbostat. Z treści ww. ekspertyzy wynika również, że biegły uwzględnił zgłoszenie przez spółkę zdarzenia związanego z wyłamaniem się konaru z drzewa i w wyniku oględzin dokonanych w dniach 12 i 14 sierpnia 2019 r. ustalił, że ubytek konaru (i złamanej przez ten konar rosnącej poniżej cieńszej gałęzi) nie wpływa na wcześniej wykonane pomiary i wyniki badań (nie został zmieniony analizowany obrys korony drzewa).

Pismem z dnia 27 sierpnia 2019 r. spółka zgłosiła uwagi do ww. ekspertyzy wskazując, że:

1) wszystkie opinie i pomiary wskazują jednoznacznie na niedostateczne wartości statyczne drzewa;

2) wszystkie pomiary wskaźnika aktualnego bezpieczeństwa wykazują wartość 150% - tj. poniżej wymaganej wartości;

3) topola biała jest z natury gatunkiem krótkowiecznym o bardzo kruchym drewnie;

4) drzewo jest silnie opanowane przez raka bakteryjnego kory, tj. chorobę skracającą w sposób oczywisty żywotność drzewa;

5) korzenie drzewa są stabilizowane przez powierzchnię asfaltową będącą w bardzo złym stanie;

6) istnieje realne niebezpieczeństwo rozerwania asfaltu i wywrócenia drzewa;

7) obniżająca się witalność drzewa zmniejsza wstępne naprężenia wzrostowe, które są istotne dla nośności pnia i konarów;

8) pominięto fakt, że co najmniej raz w roku z drzewa wyłamywane są konary i gałęzie o znacznej masie (często ważące ponad 100 kg);

9) zaproponowana przez biegłego redukcja korony przekracza 30% jej objętości,

10) niepoinformowano jej o zamiarze przeprowadzenia wizji lokalnej w terenie.

Odnosząc się do tych uwag biegły w piśmie z dnia 9 września 2019 r. podtrzymał stanowisko, iż aktualny stan witalny drzewa nie kwalifikuje go do usunięcia oraz wyjaśnił m.in., że etap badawczy, na podstawie testu obciążeniowego, kończy się opracowaniem wyników w programie Arbostat uwzględniającym aktualną ocenę stanu drzewa i jego ewentualny stan po przeprowadzonej redukcji korony, co jest opisane w karcie obmiarowo-diagnostycznej z zaleceniami oraz projekcie redukcji korony.

Ponadto, w odpowiedzi na pytanie organu I instancji, biegły w dniu 3 października 2019 r. wyjaśnił również, że przy podjęciu decyzji o zachowaniu drzewa i wykonaniu projektu redukcji korony drzewa, brał pod uwagę wszystkie znaczące aspekty oceny diagnostycznej, w tym również witalność korony i możliwość występowania pomoru topoli.

W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowo-wyjaśniające, a ww. ekspertyza sporządzona przez biegłego rzeczoznawcę dendrologa została sporządzona rzetelnie i stanowi wystarczającą podstawę dla przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia zmierzającego do zachowania drzewa topoli białej o obwodzie pnia 224 cm, rosnącego na działce oznaczonej nr ew. [...] z obrębu [...].

Dodatkowo organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu spółki, iż zaproponowana przez biegłego redukcja korony drzewa przekracza 30% jej objętości wskazał, iż zgodnie z art. 87a ust. 3 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. Zdaniem Kolegium nie ulega zatem wątpliwości, że zaproponowana przez biegłego redukcja korony drzewa, nawet gdyby doprowadziła do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, będzie zgodna z powołanym wyżej przepisem, skoro ma na celu przywrócenie statyki drzewa tj. osiągnięcia wskazanej w ekspertyzie "dostatecznej stabilności i wytrzymałości pnia na złamanie".

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie:

1. art. 136 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej "kpa") przez nieprzeprowadzenie przez organ z urzędu dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia dowodów w sprawie, w szczególności przez zaniechanie dopuszczenia opinii uzupełniającej biegłego lub opinii innego biegłego rzeczoznawcy dendrologa;

2. art. 83a ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez utrzymanie w mocy decyzji, pomimo spełnienia się przesłanek do wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa;

3. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w oparciu o niepełną i niedostatecznie wyjaśniającą sprawę opinię biegłego, przy jednoczesnym zaniechaniu zasięgnięcia opinii uzupełniającej lub opinii innego biegłego, co skutkowało niezebraniem przez organ materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i dokonaniem oceny sprawy na podstawie wadliwie zgromadzonego materiału dowodowego;

4. art. 7 kpa poprzez podjęcie rozstrzygnięcia z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela;

5. art. 138 § 1 pkt 1 kpa przez jego bezpodstawne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji, pomimo istnienia podstaw do jej zmiany lub uchylenia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 lub § 2 kpa;

6. art. 138 § 1 pkt 2 albo art. 138 § 2 kpa przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie;

7. art. 107 § 3 kpa poprzez odniesienie się w sposób lakoniczny i powierzchowny do zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w odwołaniu, bez dostatecznego wyjaśnienia przyczyn, dla których nie zostały uwzględnione.

Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie także decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Ponadto spółka wniosła, na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi, o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci ekspertyzy sporządzonej przez rzeczoznawcę Międzynarodowego Towarzystwa Uprawy i Ochrony Drzew w zakresie: uprawa i ochrona drzew mgr inż. S.S., na okoliczność oceny stanu drzewa, wyników jego badania, wniosków i rekomendacji wydanych w oparciu o dokonaną ocenę i badanie. W ocenie skarżącej ze sporządzonej ekspertyzy wynika jednoznacznie, że istnieje konieczność usunięcia drzewa z terenu nieruchomości z uwagi na generowane przez nie zagrożenie (ryzyko złamania lub przewrócenia pod ciężarem własnym, bądź na skutek działania warunków atmosferycznych np. wiatru, nieunikniona perspektywa dalszego obumierania). Alternatywne rozwiązania będą skutkowały dalszym osłabieniem drzewa. Jednocześnie skarżąca zaznaczyła, że przedłożyła ww. ekspertyzę w uzupełnieniu odwołania z dnia 3 lutego 2020 r. pozostając w przekonaniu, że zaskarżona decyzja nie została jeszcze wydana.

W uzasadnieniu skargi spółka zarzuciła, że organ II Instancji oparł się w swoim rozstrzygnięciu wyłącznie na opinii powołanego w sprawie biegłego W.K., pomijając przy tym wnioski wynikające z przedłożonej w sprawie przez nią ekspertyzy prof. dr hab. inż. M.S. Ponadto zdaniem skarżącej zastrzeżenia, które zgłosiła do opinii sporządzonej przez biegłego, nie zostały przez organy dostatecznie przeanalizowane. Nadto drzewo, które bezspornie także w myśl ustaleń biegłego, wykazuje niedostateczne wartości statyczne i traci całe konary oraz gałęzie, co rodzi poważne zagrożenie dla ludzi i mienia. Z przedłożonej przez nią ekspertyzy jednoznacznie wynika, że wniosek o usunięcie drzewa jest uzasadniony. W konsekwencji w sprawie powinien był zostać powołany inny biegły bądź nawet zespół biegłych, lub należało sporządzić dalsze opinie uzupełniające.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W dniu 8 września 2020 r. do akt sprawy wpłynęło pismo uczestnika postępowania Stowarzyszenia Mieszkańców [...] w [...] stwierdzające, że zaskarżone decyzja jest prawidłowa i nie powinna być zmieniana.

Na rozprawie w dniu 9 września 2020 r. Sąd postanowił oddalić wniosek skarżącej dotyczący ekspertyzy sporządzonej przez S.S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej "ppsa"), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego pod względem jego zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ww. ustawy. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do wniosku skarżącego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z ekspertyzy sporządzonej przez rzeczoznawcę S.S. na okoliczność oceny stanu drzewa, wyników jego badania, wniosków i rekomendacji wydanych w oparciu o dokonaną ocenę i badanie. Zgodnie z art. 133 § 1 ppsa sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Według przywołanego przepisu sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania administracyjnego toczącego się przed tymi organami. Sąd bierze ponadto pod uwagę fakty powszechnie znane, a także - zgodnie z art. 106 § 3 ppsa - może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wyjątek od zasady orzekania na podstawie akt sprawy stanowi sytuacja określona w art. 55 § 2 cytowanej ustawy, gdy sąd, na żądanie skarżącego, rozpoznaje sprawę na podstawie odpisu skargi.

W świetle powyższych regulacji niesporne jest, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd bada bowiem, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2007 r., II FSK 72/06 oraz uchwałę NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09). Niewątpliwie zatem podstawowym kryterium sprawowania kontroli działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny jest kryterium zgodności z prawem, o czym stanowi przywołany na wstępie uzasadnienia art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Przedmiotem kontroli legalności jest przestrzeganie prawa przez organy administracji publicznej. Sąd administracyjny nie dokonuje własnych ustaleń, a temu służyłoby w szczególności powoływanie biegłych i ustalenie określonych faktów. Sąd administracyjny jest w zasadzie sądem kasacyjnym, orzekającym o zgodności albo niezgodności z prawem aktu lub czynności organu administracji. Gdyby zaistniała potrzeba dokonania ustaleń służących merytorycznemu rozstrzyganiu, sąd powinien wówczas uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego do uzupełnienia. Z wykładni językowej i systemowej cytowanych wyżej przepisów wynika, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, o jakiej wspomina skarga. Opinia biegłego jest bowiem innym środkiem dowodowym niż "dowód z dokumentu" w rozumieniu art. 106 § 3 ppsa (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., II OSK 1445/11, LEX nr 1367272). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że pomimo iż z formalnego punktu widzenia opinia biegłego stanowi dokument prywatny w rozumieniu art. 245 kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 106 § 5 ppsa, to dowód taki nie może być przeprowadzony przez sąd administracyjny. Skoro bowiem ustawodawca w art. 106 § 3 ppsa nie wymienił innych niż dokumenty środków dowodowych, to brak jest podstaw do stosowania rozszerzającej wykładni ww. przepisu i dopuszczenia możliwości prowadzenia przez sąd administracyjny postępowania dowodowego w zakresie szerszym niż dowody wymienione expressis verbis w tym przepisie (zob. wyroki NSA z dnia 13 czerwca 2007 r., II OSK 1051/06, z dnia 12 stycznia 2005 r., II OSK 1595/04, LEX nr 489587). W ramach postępowania przed sądem administracyjnym przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest zatem niedopuszczalne.

Z powyższych względów Sąd postanowił nie uwzględnić wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z ekspertyzy sporządzonej na jej żądanie.

Materialnoprawną podstawę wydanej w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55), a w szczególności art. 83 ust. 1, zgodnie z którym usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Natomiast w myśl ust. 3 ww. przepisu zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana także w przypadku wniosku złożonego przez użytkownika wieczystego lub posiadacza nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, niebędących podmiotem, o którym mowa w ust. 2. W niniejszej sprawie wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa złożył użytkownik wieczysty.

Przepis art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie wskazuje żadnych szczegółowych przesłanek określających przypadki, które obligują organ do udzielenia pozwolenia na wycięcie drzew lub odmowy wydania takiego pozwolenia. Rozstrzygnięcie sprawy następuje w granicach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ jest zobowiązany rozważyć, które rozstrzygnięcie jest w danym wypadku celowe, a to powinno nastąpić na podstawie wszechstronnie i wyczerpująco zgromadzonego materiału dowodowego, po szczególnie wnikliwym i starannym rozważeniu interesów społecznego i indywidualnego. Przewidziane w omawianym przepisie zezwolenie na wycięcie drzew jest bowiem wyjątkiem od reguły zachowania drzew, jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody. Uwzględnienie wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa jest więc dopuszczalne jedynie wówczas, gdy interes publiczny, reprezentowany przez wartość przyrodniczą drzewa, będzie kolidował z realizacją innego interesu, którego aksjologiczny ładunek jest wyższy. Rolą organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzewa jest ów konflikt rozstrzygnąć i przesądzić, czy podana we wniosku przyczyna usunięcia drzewa jest niezbędna do urzeczywistnienia interesu reprezentującego wartość zasługującą na większą ochronę niż drzewo. Wydając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, w zakresie którego dotyczy skarga, organ zweryfikował tę kwestię negatywnie, a w ocenie Sądu ocena ta jest prawidłowa.

Skarżącą we wniosku jako przyczynę uzasadniającą usunięcie drzewa z działki nr [...] wskazała zagrożenie bezpieczeństwa osób i mienia, z uwagi na stan systemu korzeniowego powodujący istotne zmniejszenie wymaganej stabilności drzewa w podłożu, osłabienie wytrzymałości mechanicznej pnia i nieprawidłowe ukształtowanie korony, co powodować może istotne zachwianie statyki drzewa. Ponadto w dniu 8 sierpnia 2019 r. spółka przekazała informację, że w dniu 7 sierpnia 2019 r. doszło do wyłamania się konaru znacznych rozmiarów z drzewa będącego przedmiotem wniosku. Wskazane okoliczności nie były kwestionowane przez organy. Natomiast zasadniczą podstawą nieuwzględnienia wniosku o zezwolenie na usunięcie drzewa było ustalenie, że zagrożenie generowane przez drzewo można usunąć w inny sposób tj. przez wykonanie zabiegów specjalistycznych w postaci cięć korygujących i sanitarnych oraz wiązań.

Ustalenia te zostały poczynione w oparciu o ekspertyzę dendrologiczną sporządzoną przez biegłego. W ocenie Sądu ustalenia, na podstawie których wydano opinię oraz wnioski przedstawione przez biegłego, tak w samej opinii, jak i w jej uzupełnieniu w odpowiedzi na zarzuty skarżącej, cechuje spójność i logika.

Biegły jednoznacznie wskazał, że drzewo posiada niedostateczną stabilność w gruncie i wytrzymałości pnia na złamanie. Jednakże w zaleceniach stwierdził, że drzewo nadaje się do zachowania, a w celu usunięcia zagrożenia należy wykonać: cięcia korygujące zmniejszające parametry korony i obniżające drzewo do wysokości 18,0 m; w układzie dwóch trójkątów pięć wiązań typu Cobra z amortyzatorami; likwidację kolizji opierania się i ocierania gałęzi oraz cięcia sanitarne. Jednocześnie biegły uznał za konieczne przeprowadzenie ponownych badań drzewa po upływie 3-4 lat. Biegły przyjął, że w efekcie przeprowadzenia projektowanej redukcji korony drzewo osiągnie dostateczną stabilności w gruncie i wytrzymałość pnia na złamanie. Ponadto z ekspertyzy wynika, że drzewo rośnie na terenie skweru zieleni przyulicznej w bliskim sąsiedztwie alei pomnikowej drzew gatunku bożodrzew. Z uwagi na bardzo silną redukcję korony jednego z sąsiednich drzew pomnikowych stanowi ono obecnie znaczące uzupełnienie odporności aerodynamicznej dla naporu wiatru na biogrupę drzew alei pomnikowej. Z treści opinii wynika również, iż biegły uwzględnił zgłoszone przez skarżącą zdarzenie związane z wyłamaniem się konaru i na podstawie dokonanych oględzin stwierdził, że ubytek konaru nie wpływa na wcześniej wykonane pomiary i ustalenia. Biegły odniósł się również do każdej z uwag zgłoszonych przez skarżącą uznając, że aktualny stan witalny drzewa nie kwalifikuje go do usunięcia, a także podtrzymał stanowisko, że drzewo po wykonaniu projektowanej redukcji korony osiągnie dostateczną stabilność w gruncie i wytrzymałość pnia na złamanie.

Podkreślić należy, że opinia rzeczoznawcy jest dowodem w sprawie i podlega ocenie, tak jak każdy inny dowód, stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Jednak ani sąd, ani organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Konieczna jest natomiast w toku tych postępowań jej ocena pod względem formalnym, polegająca na zbadaniu, czy został on sporządzony przez uprawnioną osobę, czy jego treść zawiera wymagane przepisami prawa elementy, czy nie zawiera oczywistych wad czy niejasności, pomyłek, braków, które powinny być poprawione, sprostowane lub uzupełnione, tak aby dokument ten miał wartość dowodową. Ocena opinii przez organ administracji nie jest więc możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. O wyborze podejścia, metody i techniki oceny drzewa w obecnym stanie prawnym decyduje bowiem rzeczoznawca.

W żadnym z elementów opinii Sąd nie znajduje nieścisłości, które podważałyby jej wiarygodność. Biegły odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącą wyjaśnił, że analiza jest kompletna i uwzględnia aktualną ocenę stanu drzewa oraz jego ewentualny stan po przeprowadzonych zaleceniach. Formułując wnioski ogólne wobec opinii biegłego należy pamiętać, że zawiera ona informacje specjalistyczne, których podważenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy będą one oparte na wadliwych ustaleniach lub wnioskach. Podważanie ustaleń biegłego poprzez polemikę z jego ocenami, bez wykazania błędu w ustaleniach lub błędu w logice rozumowania nie może być skuteczne, a do tego sprowadzają się podnoszone przez skarżącą zarzuty.

Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo dokonał wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego, a stanowisko w zakresie braku kwalifikacji do usunięcia drzewa oparte zostało na wnioskach prawidłowo sporządzonej opinii powołanego w sprawie biegłego. Sam fakt, że opinia rzeczoznawcy przedstawiona przez skarżącą zawiera wnioski krańcowo odmienne od pozostałych dowodów zebranych w toku postępowania, w tym także opinii biegłego powołanego przez orzekający w sprawie organ administracji publicznej, nie może prowadzić prima facie do wniosku o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy i powoływania kolejnego biegłego. Jak przyjmuje się w orzecznictwie przedstawienie prywatnej opinii jest w rzeczywistości zaprezentowaniem własnego poglądu, przy zaakcentowaniu, że pogląd ten odpowiada stanowisku rzeczoznawcy.

Mając na względzie powyższe Sąd nie podzielił zarzutów skargi co do naruszenia przez organy orzekające przepisów postępowania poprzez błędną ocenę sporządzonej w sprawie opinii biegłego, a w konsekwencji także naruszenia przepisów prawa materialnego. W tym stanie rzeczy nie można również skutecznie postawić zarzutu, że zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 1 i 3 kpa, skoro zawiera ona wszystkie wymienione w tym przepisie elementy.

Wobec tego Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę.