Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1536/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1204
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - tekst jednolity.
article: art. 7; art. 77 par 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia ... lipca 2019 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego i odmowy umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych uchyla zaskarżoną decyzję w jej punkcie trzecim.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...)października 2017r. (...) Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (dalej także jako: organ, KRRiT):

1) umorzyła postępowanie administracyjne z wniosku S.P. (dalej jako strona, skarżący, wnioskodawca) o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę w ich uiszczaniu w części dotyczącej okresu od stycznia 2006 r. do grudnia 2011r.

2) odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowej za okres od 1 stycznia 2012 r. do 22 kwietnia 2017 r. w wysokości 1 292,54 zł. wraz z odsetkami w wysokości 329,61 zł.

Po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy Krajowa Rada Radiofonii i telewizji decyzją z dnia (...)lipca 2019 r. (...):

1) uchyliła decyzję z dnia (...)października 2017 r. w części objętej punktem 2,

2) umorzyła postępowanie administracyjne w części dotyczącej zaległości od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. w wysokości 222 zł wraz z odsetkami w wysokości 109,41 zł,

3) odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2013 r. do 22 kwietnia 2017 r. w wysokości 1 069, 57 zł. Wraz z odsetkami w wysokości 220,04zł.

Powyższą decyzję oparto na następujących ustaleniach i rozważaniach:

W dniu 16 lutego 2017 r. do KRRiT wpłynęło pismo strony z żądaniem stwierdzenia braku zobowiązania z tytułu opłat za odbiornik radiowo – telewizyjny, a w przypadku odmiennego stanowiska – ws. umorzenia zaległości wraz z odsetkami za zwłokę.

Wnioskodawca podniósł iż wyrejestrował odbiornik RTV oraz zarzucił Poczcie Polskiej S.A niedopełnienie obowiązku związanego z nadaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Do wniosku nie dołączono żadnych załączników.

Pismem z dnia 6 kwietnia 2017 r. (doręczonym 20 kwietnia 2017 r.) wezwano Stronę w trybie art. 64 § 2 kpa do usunięcia braków formalnych wniosku tj. sprecyzowania żądania, poprzez wskazanie, czy pismo stanowi wniosek o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz ze wskazaniem jakiego okresu dotyczy żądanie umorzenia, czy też wniosek o stwierdzenie braku zobowiązania z tytułu opłat za odbiornik radiowo-telewizyjny. W wezwaniu wyjaśniono Wnioskodawcy zakres kompetencji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w sprawach dotyczących zaległości abonamentowych.

S.P. odpowiedział na wezwanie pismem z dnia 24 kwietnia 2017 r. wskazując, iż żąda umorzenia opłat abonamentowych powstałych po 1 stycznia 2006 r. do dnia dzisiejszego wraz z odsetkami za zwłokę.

Pismem z dnia 29 czerwca 2017 r. (doręczonym 10 lipca 2017 r.) wyjaśniono Stronie, że Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty należności z tytułu abonamentu RTV przy zaistnieniu okoliczności, o których mowa w art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych. Jednocześnie w niniejszej korespondencji wezwano Stronę do uzupełnienia materiału dowodowego wskazując przykładowy katalog dokumentów, których analiza może doprowadzić do stwierdzenia występowania szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych, uzasadniających przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań abonamentowych.

S.P. odpowiedział na wezwanie pismem z dnia 4 sierpnia 2017r. Wnioskodawca podniósł, iż od wyrejestrowania odbiornika RTV upłynęło 12 lat, jednakże nie posiada dokumentu okoliczność tę potwierdzającego. Ponadto wskazał, iż zaległości przedawniają się w terminie 3 lat oraz ponownie zarzucił Poczcie Polskiej S.A. niedopełnienie obowiązków związanych z nadaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Równocześnie zasygnalizował, iż system pobierania opłat abonamentowych jest niezgodny z przepisami prawa Unii Europejskiej Do pisma nie dołączono żadnych załączników.

Decyzją (...) z dnia (...) października 2017 r. Organ umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej zaległości za okres od stycznia 2006 r. do grudnia 2011 r. jako bezprzedmiotowe oraz odmówił Stronie umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2013 r. do 22 kwietnia 2017 r. wskazując, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych.

S.P. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawca po raz kolejny podniósł, iż wyrejestrował odbiornik RTV oraz zarzucił Poczcie Polskiej S.A. niedopełnienie obowiązków związanych z nadaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Ponadto wskazał, iż ma ukończone 65 lat, jest schorowany i ponosi z tego tytułu znaczne wydatki. Do wniosku załączono kserokopie dokumentacji medycznej S.P. (5 kart).

W dniu 29 października 2018 r. do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wpłynął egzemplarz do wiadomości pisma adresowanego do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T., w którym Wnioskodawca po raz kolejny podniósł, iż wyrejestrował odbiornik RTV oraz zarzucił Poczcie Polskiej S.A. niedopełnienie obowiązków związanych z nadaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Pismem z dnia 12 grudnia 2018 r. (doręczonym 27 grudnia 2018 r.) ponownie wezwano Stronę do uzupełnienia materiału dowodowego S.P. odpowiedział na wezwanie pismem z dnia 2 stycznia 2019 r .Wnioskodawca po raz kolejny podniósł, iż wyrejestrował odbiornik RTV oraz zarzucił Poczcie Polskiej S.A. niedopełnienie obowiązków związanych z nadaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Ponadto wskazał, iż ma ukończone 66 lat, jest schorowany i ponosi z tego tytułu znaczne wydatki.

Wnioskodawca wskazał, iż ze względu na konieczność opieki nad ciężko chorą żoną, nie może zapoznać się z materiałem dowodowym.

Pismem z dnia 28 czerwca 2019 r. zakwestionował poprawność dokonania rejestracji odbiornika RTV, oraz po raz kolejny zarzucił Poczcie Polskiej S.A. niedopełnienie obowiązków związanych z nadaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wskazał również, iż Poczta Polska S.A. nie wydała mu dokumentów, o które wnosił.

KRRiT przypomina, że została poinformowana przez Pocztę Polską S.A., iż zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od stycznia 206 r. do grudnia 2012 r. uległy przedawnieniu a opłata abonamentowa stanowi przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne (nie zaś umowę cywilno-prawną), służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa (tak Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 września 2004 r., K 2/03). Abonament RTV jest zatem opłatą o charakterze administracyjnym.

Ustalenia poczynione przez TK w wyroku z 16 marca 2010r., sygn. akt 24/08 pozwalają na uznanie, iż do opłat za abonament zastosowanie ma ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa. Przepis art. 2 Ordynacji podatkowej regulujący zakres jej stosowania przewiduje w § 2, że jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej przepisy Działu III stosuje się również do opłat oraz innych niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne organy niż wymienione w §1 punkt 1 ustawy. Zatem przepis ten ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyż opłata za abonament jest opłatą, o której w nim mowa, a brak jest przepisów odrębnych stanowiących inaczej. Na mocy art. 70 § 1 ww. ustawy zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Poczta Polska S.A. jako wierzyciel opłaty abonamentowej dysponuje informacją, co do okoliczności, które mogłyby stanowić o przerwaniu pięcioletniego terminu przedawnienia należności.

Operator wyznaczony nie wskazał na wygaśnięcie zobowiązania wskutek przedawnienia zaległości, objętych postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego (...) z dnia 6 sierpnia 2018 r., za okres od stycznia 2013 r. do grudnia 2013 r.

Biorąc pod uwagę, iż zobowiązanie z tytułu opłat abonamentowych wygasło w zakresie, w którym należność uległa przedawnieniu, brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku S.P. w części dotyczącej zaległości za okres do grudnia 2012 r. Przedawnienie należności uczyniło niniejsze postępowanie w tejże części bezprzedmiotowym. Podkreślono jednocześnie, że organ bada zasadność wniosku o przyznanie ulgi w spłacie zaległości z tytułu opłat abonamentowych i podejmuje decyzję o przyznaniu bądź odmowie przyznania ulgi w odniesieniu do zaległości istniejącej na dzień podjęcia rozstrzygnięcia.

W ocenie Organu w przypadku S.P. nie występują okoliczności skutkujące uwzględnieniem żądania. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na istnienie szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku .Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji nie ma uprawnień w zakresie kontroli prawidłowości naliczania, ewidencji i innych obowiązków informacyjnych spoczywających na operatorze wyznaczonym. Przedmiotem prowadzonego przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji postępowania, o którym mowa w art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych, jest ocena, czy względem wnioskodawcy zaistniały okoliczności uprawniające do przyznania ulgi w spłacie zobowiązań abonamentowych. Organ nie posiada kompetencji w zakresie badania podstaw faktycznych powstania wykazywanej przez wierzyciela tj. Pocztę Polską S.A. zaległości.

Organ podkreśla, że użytkownicy odbiorników RTV, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych, wynikających z wcześniejszych uregulowań prawnych oraz ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, poprzedzającej ustawę o opłatach abonamentach, pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat abonamentowych (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności wyrejestrowania lub zwolnienia od opłat). Na podstawie obowiązujących przepisów nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidulanym numerem identyfikacyjnym. O nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego Poczta Polska S.A. powiadamia abonenta, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Literalna wykładnia powyższej regulacji nie uprawnia do wniosku, że przesłanie zawiadomienia jest elementem konstytuującym rejestrację odbiornika. Zawiadomienie ma charakter deklaratoryjny nie prawokształtujący, wobec czego niedopełnienie przez operatora obowiązku powiadomienia, nie oznacza unicestwienia czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego dotychczasowym posiadaczom książeczek (wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15; wyrok WSA z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 215/17).

Nienależnie od powyższego, poza zakresem kompetencji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, w postępowaniu wszczętym wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu abonamentu, pozostaje badanie, czy wierzytelność z tytułu abonamentu RTV wykazywana przez operatora wyznaczonego na przypisanym abonentowi koncie jest należna oraz czy została ustalona w prawidłowej wysokości.

Skargę na wyżej opisaną decyzję wniósł S.P. podnosząc, że jest ona dla niego krzywdząca.

Skarżący zarzucił KRRiT, iż ta nie uwzględniła jego aktualnej sytuacji rodzinnej, choroby nowotworowej żony, oraz jego przewlekłych chorób jako szczególnego przypadku losowego. Podkreślił, iż Poczta Polska nie dysponuje dokumentacją odnoszącą się do dokonanych wpłat, monitów, wezwań do zapłaty w tym wyrejestrowania z 2005 r.

W ocenie skarżącego Poczta Polska przekroczyła swoje uprawnienia nadając mu nowy numer już po wyrejestrowaniu odbiorników i nie informując go o tym fakcie, a tym samym pozbawiając go możliwości złożenia reklamacji. Skarżący nie zgadza się z tym, że po 10 latach od wyrejestrowania odbiorników żąda się od niego zapłaty za zaległy abonament.

Zarzuca wreszcie przewlekłe prowadzenie postępowania.

Z treści skargi wynika, iż jej autor domaga się od sądu weryfikacji zaskarżonej decyzji w aspekcie tego czy jest ona słuszna i zgodna z prawem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sąd zważył co następuje.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a-c ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2017 r. poz.1369 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności ( art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.)

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że zasługuje ona na uwzględnienie. Ponieważ skarżący nie sprecyzował w jakim zakresie kwestionuje zaskarżone rozstrzygnięcie prosząc jedynie o jego kontrolę albowiem uznawał, że jest ono dla niego krzywdzące, przeto sąd uchylił je jedynie w punkcie trzecim. W pozostałej części było ono bowiem dla skarżącego korzystne.

Rozpoznając sprawę ponownie organ w pierwszej kolejności ustali jednak czy skarżący jest odpowiedzialny za zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od stycznia 2013 r. do kwietnia 2017 r. wraz z odsetkami. Dokonując ustaleń w powyższym zakresie oprze się nie tylko na informacjach uzyskanych od operatora (Poczty Polskiej) ale także od skarżącego, który - jak twierdzi posiada dokumentację dotyczącą płacenia abonamentu i rejestracji odbiorników RTV przez jego ojca, a także ich wyrejestrowania. Gdyby okazało się, że ustalenia dokonane w powyższym zakresie uzasadniają odpowiedzialność skarżącego organ winien rozważyć istnienie przesłanek uzasadniających zwolnienie go z tej odpowiedzialności tzn. z odpowiedzialności za opłacanie abonamentu ( art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych).

W ocenie sądu poza sporem jest to, że strona złożyła szereg dokumentów które nie zostały poddane należytej analizie i ocenie.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika iż skarżący wskazał iż ukończył 65 lat, jest schorowany i ponosi z tego tytułu znaczne wydatki, a nadto iż przedłożył na tą okoliczność dokumentację medyczną w kserokopiach w ilości 5 kart.

Organ nie omówił treści tejże dokumentacji oraz nie wykazał czy i ewentualnie dlaczego nie ma ona znaczenia w sprawie. Organ przyznaje również, że skarżący przedstawił dokumentację medyczną dotyczącą jego ciężko chorej żony ( 5 kart). Także i ta dokumentacja znalazła się poza zakresem ustaleń i ocen organu. Jest to o tyle zastanawiające, iż skarżący wskazywał, iż cierpi ona na schorzenie nowotworowe i że sprawuje nad nią opiekę.

Rozpoznając sprawę ponownie organ nie może poprzestać na ogólnych wezwaniach skarżącego zmierzających do ustalenia jego sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i materialnej. Skarżący nie jest prawnikiem co niespornie wynika z jego pism oraz skargi. Obowiązkiem organu było zatem precyzyjne wezwanie go do przedstawienie tego jakie konkretnie koszty ponosi w związku z leczeniem i utrzymaniem siebie i żony, oraz jakie dochody otrzymują i z jakich tytułów. Takie ustalenia są niezbędne także w sprawach opartych na tzw. uznaniu administracyjnym. Rozstrzygnięcia w nich podjęte nie mogą być dowolne. W ich uzasadnieniach musi być podana rzeczowa argumentacja wskazująca z jakich przyczyn wnioskujący nie zasługuje na dobrodziejstwo wynikające z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych.

Powyższy przepis nie może być bowiem przepisem martwym, a więc takim, który nie ma zastosowania praktycznie nigdy.

Jeśli w niniejszej sprawie okaże się, że wydatki skarżącego i jego żony na utrzymanie i leczenie pochłaniają praktycznie całe dochody, organ winien raz jeszcze rozważyć potrzebę umorzenia zaległości w płatności abonamentowych za okres od 1 stycznia 2013r. do 22 kwietnia 2017 r. wraz z odsetkami.

Sąd ma oczywiście świadomość konieczności partycypowania przez obywateli w kosztach tworzenia w szczególności tzw. programów misyjnych realizowanych przez tvp i tvp info. Owa misyjność widoczna jest zwłaszcza w programach informacyjnych relacjonujących rzeczywistość taką jaka ona jest.

Programy te są oczywiście nad wyraz obiektywne i wolne od jakiejkolwiek propagandy, tym niemniej państwo i jego organy muszą widzieć także obywatela oraz jego problemy, w tym zwłaszcza to, że niekiedy nie starcza mu na pokrycie kosztów egzystencji choćby na przyzwoitym poziomie.

Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę powyższe i wypełni wymogi jakie stawiają przed nim przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa.

Skarżący musi jednocześnie pamiętać, iż w swoim interesie powinien współdziałać z organem w zakresie wyjaśnienia jego (oraz żony) sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i materialnej.

Podstawą wyroku jest ar. 145 § 1 pkt. 1 lit .c p.p.s.a. Sąd nie zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, albowiem skarżący mimo stosownych pouczeń w tym zakresie nie złożył wniosku o taki zwrot.