Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1035/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 3,  art. 13 ust. 3 i  art. 27
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2013 r. sprawy ze skargi J. K., A. T. i W. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. K., W. S. oraz A. T. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] potwierdzającej wskazanym wyżej osobom prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Pismem z dnia 5 listopada 1990 r. I. T. zwróciła się do Urzędu Rejonowego w L. o ekwiwalent za mienie pozostawione przez J. P. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - w miejscowości O., przy ulicy [...], w dawnym woj. [...] (obecnie terytorium Republiki Ukrainy).

Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., nr [...] Prezydent Miasta L. potwierdził I. T. prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J. P.

Organ ustalił, w oparciu o akt notarialny z dnia [...] stycznia 2004 r., Rep. A Nr [...], sporządzony w Kancelarii Notarialnej w P. przed notariuszem M. N., że prawo do rekompensaty zostało w części zrealizowane, poprzez nabycie przez I. T. udziału wynoszącego [...] część w nieruchomości stanowiącej działkę gruntu, położoną w P. nr [...], za cenę [...] zł.

Wnioskiem z dnia 10 marca 2006 r. I. T. zwróciła się do Wojewody [...] o ujawnienie w Wojewódzkim Rejestrze Rekompensat prawa do ekwiwalentu.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił ujawnienia prawa do rekompensaty na rzecz I. T.

Pismem z dnia 9 września 2008 r., J. K. poinformowała organ prowadzący postępowanie, iż I. T. zmarła w dniu [...] sierpnia 2008 r. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] stycznia 2009 r., sygn. akt [...] spadek po I. T. nabyli: K. P., I. S., W. S., J. K., A. T. po 1/5 części każde z nich.

Na skutek odwołania spadkobierców I. T. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r., decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił na podstawie art. 132 § 1 k.p.a. swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r. odmawiającą potwierdzenia I. T. prawa do rekompensaty z uwagi na śmierć wyżej wymienionej i konieczność przeprowadzenia postępowania wobec jej następców prawnych.

Wojewoda [...] w dniu [...] lipca 2010 r. wydał decyzję odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej przez J. P.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], stwierdził, iż: J. K., A. T., K. P., I. S. oraz W. S. spełniają ustawowe wymogi do ustalenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. P. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...], potwierdził wnioskodawcom prawo do rekompensaty.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. K., K. P., I. S., W. S. oraz A. T. uchylił decyzję Wojewody [...] w całości z uwagi na brak odpowiedniej ilości dowodów dotyczących powierzchni domu pozostawionego w miejscowości O. (powierzchnia zakwestionowana przez Strony – [...] m2) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...], potwierdził J. K., K. P., I. S., W. S. oraz A. T. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. P. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ wojewódzki prowadzący postępowanie, po uwzględnieniu nowych dowodów ustalił, że J. P. pozostawiła w miejscowości O. n/[...] przy ul. [...], pow. [...], woj. [...] nieruchomość miejską składającą się z:

– hektara ogrodu, w tym [...] m2 sadu, w którym rosły drzewa i krzewy owocowe (śliwy, wiśnie, jabłonie, grusze, porzeczki, maliny, agrest);

– drewnianego budynku gospodarczego o pow. [...] m2, w którym znajdowały się [...] pomieszczenia, podpiwniczonego, krytego blachą;

– [...]pokojowego domu mieszkalnego o pow. [...] m2, 1-piętrowego (parter murowany, pierwsze piętro drewniane, otynkowane), w dobrym stanie, po generalnym remoncie, krytego blachą; dom posiadał kanalizację i elektryczność, był ogrzewany piecami kaflowymi;

– drewnianego parkanu ogradzającego całość działki.

Wojewoda [...] ustalił wartość opisanej nieruchomości na kwotę [...] zł, jednakże był zobowiązany uwzględnić, że wartość mienia nabytego, w ramach częściowej rekompensaty w dniu [...] stycznia 2004 r. wyniosła [...] zł. Wartości te, zwaloryzowane na dzień wydania decyzji wyniosły odpowiednio: [...] zł i [...] zł.

W przedmiotowej sprawie 20 % wartości pozostawionej nieruchomości stanowi kwota [...] zł, którą Wojewoda [...] stosownie do art. 13 ust. 3 ww. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., pomniejszył o wartość otrzymanej nieruchomości tj. [...] zł. Zatem wysokość rekompensaty przysługuje w łącznej kwocie [...] zł, co uwzględniając równą partycypację Stron w ww. prawie, daje kwotę [...] zł dla każdego z wnioskodawców.

Od powyższej decyzji w dniu [...] lipca 2012 r. J. K., W. S. oraz A. T. złożyli odwołanie do Ministra Skarbu Państwa.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r.

Minister Skarbu Państwa stwierdził, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. prawidłowo potwierdził na rzecz stron prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a ustalone w decyzji świadczenie pieniężne wynika z uregulowań ustawowych, załączonych operatów szacunkowych oraz udziałów spadkowych stron.

W przedmiotowej sprawie nastąpiła częściowa realizacja rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nabycie na własność przez I. T. nieruchomości w miejscowości P., której wartość przez rzeczoznawcę majątkowego została określona na [...] zł. Natomiast wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości O. przy ul. [...], powiat [...], województwo [...], rzeczoznawca majątkowy określił na [...] zł. Wartości te, zwaloryzowane na dzień wydania decyzji wyniosły odpowiednio: [...] zł i [...] zł.

W związku z powyższym, aby prawidłowo ustalić wysokość przysługującej stronom rekompensaty, należy pomniejszyć wysokość rekompensaty stanowiącej 20 % wartości pozostawionej nieruchomości ([...] zł) o wartość nabytego prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości P. ([...]) zł. Otrzymany wynik tj. [...] zł stanowi wysokość rekompensaty przysługującej stronom. W związku z tym, wysokość należnej rekompensaty dla każdej ze stron to [...] zł.

Zdaniem Ministra Skarbu Państwa wyliczenie, jakiego dokonał Wojewoda [...], jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Minister Skarbu Państwa podkreślił, że nie jest uprawniony do tego, aby w sposób uprzywilejowany rozpatrzyć przedmiotowy wniosek na korzyść stron postępowania. Wskazał, że mienie pozostawione przez obywateli polskich na wschodzie, nie stało się własnością państwa polskiego, lecz w wyniku zmiany granic będącego następstwem wojny, weszło w skład terytorium innych państw. Prawo do rekompensaty potwierdzane osobom, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego nie jest zatem odszkodowaniem za utracone mienie, lecz stanowi formę pomocy państwa, wypłacanej wnioskodawcom, którzy spełnili wymogi wskazane w dyspozycji art. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli J. K., A. T. i W. S.

Zaskarżonej decyzji zarzucali naruszenie:

– art. 107 § 3 kpa, poprzez wydanie decyzji nie zawierającej obligatoryjnych elementów,

– art. 17 pkt 2 kpa w związku z art. 104 kpa poprzez zawarcie stwierdzenia w uzasadnieniu decyzji, ze Minister nie jest uprawniony aby w sposób uprzywilejowany rozpatrzyć wniosek stron,

– art. 16 kpa poprzez wydanie decyzji sprzecznej z decyzja Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 2002 r.,

– art. 64 konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2005 r. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.) poprzez niezgodne z prawem określenie wysokości rekompensaty, a co za tym idzie ograniczenie prawa własności stron,

– art. 1 ust. 2 oraz art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich błedna interpretacje,

– art. 6 i art. 8 kpa oraz zasad konstytucyjnych wyrażonych w art. 2, 7 i 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Co do istoty skarżący uważają za bezprawne zastosowanie przez organ art. 13 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, określającego limit zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej na poziomie 20 %.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentacje przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 7 ust 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej osoby, które posiadają zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały prawa do rekompensaty, występują do wojewody, który wydał decyzję, lub do wojewody właściwego ze względu na siedzibę starosty, który wydał zaświadczenie lub decyzję, z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze o którym mowa w art. 19 ust. 1, wybranej formy rekompensaty zgodnie z art. 13 ust. 1. W przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu osoba uprawniona wskazuje numer rachunku bankowego. Na decyzji lub zaświadczeniu, o których mowa w ust. 3, wojewoda zamieszcza adnotację o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty oraz o wysokości rekompensaty, określonej zgodnie z art. 13 powołanej ustawy.

W sytuacji gdy osoby lub ich poprzednicy prawni, którzy na podstawie odrębnych przepisów zrealizowali część uprawnienia, co ma miejsce w sprawie niniejszej, mogą ubiegać się o rekompensatę, o ile wartość otrzymanego wcześniej prawa nie przekroczyła wartości przewidzianej w obecnie obowiązującej ustawie wysokości świadczenia tj. 20% wartości pozostawionego mienia.

Stosownie do art. 27 powołanej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów.

W przedmiotowej sprawie nastąpiła częściowa realizacja rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nabycie przez I. T. udziału w nieruchomości położonej w P., której wartość została określona na kwotę [...] zł. przez rzeczoznawcę majątkowego. Natomiast wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości O. przy ul. [...], powiat [...], województwo [...], rzeczoznawca majątkowy określił na kwotę [...] zł.

Organ administracji ustalił, że wartości te, zwaloryzowane na dzień wydania decyzji wyniosły odpowiednio: [...] zł i [...] zł.

Organ ustalając wysokość przysługującej stronom rekompensaty, pomniejszył wysokość rekompensaty stanowiącej 20 % wartości pozostawionej nieruchomości tj. kwot- [...] zł. o wartość nabytego prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości P. tj. o kwotę [...] zł. Otrzymana kwota w wysokości [...] zł stanowi wysokość rekompensaty przysługującej stronom.

Organ wyliczył, że wysokość należnej rekompensaty dla każdej ze stron stanowi kwota [...] zł.

Wyliczenie, jakiego dokonał organ, jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Zarzuty skarżących nie zasługują na uwzględnienie. Organ prawidłowo zastosował przepisy powołanej ustawy z dnia 8 lipca 2008 r.

Zaprezentowane stanowisko organu jest zgodne z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1494/11, który wskazał, ze regulacja zawarta w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. oznacza że za konkretną nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej uprawnieni nie mogą otrzymać świadczenia przewyższającego wysokość 20 % jego wartości. Jeżeli więc za dany majątek pozostawiony na Kresach została już poprzednio przyznana rekompensata, to - stosowanie do art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - wysokość aktualnie zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego winna być pomniejszona o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń i lokali.

Minister Skarbu Państwa wskazuje na wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 29 marca 2006 r., sygn. I ACa 743/05, w którym skład orzekający stwierdził, iż "Ustawa z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje możliwość realizacji prawa do takiej rekompensaty, między innymi, poprzez wypłacenie z "Funduszu Rekompensacyjnego" odpowiedniego świadczenia pieniężnego (art. 17 ustawy), którego nie należy jednak utożsamiać z pełnym odszkodowaniem za utracone mienie w znaczeniu cywilnoprawnym. Kompensacja przez państwo polskie wartości pozostawionego mienia nie miała i nadał nie ma natury i cech odszkodowania cywilnego ale charakter sui generis publiczno-prawnej pomocy majątkowej dla obywateli polskich, którzy objęci zostali przemieszczeniem na terytorium państwa polskiego w jego powojennych granicach".

Prawo do rekompensaty nie ma charakteru pełnego odszkodowania za utracone mienie, jest ono świadczeniem, uwzględniającym możliwości płatnicze państwa polskiego oraz zasady demokratycznego państwa prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.