Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 923/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2006r. sprawy ze skargi J. Z. - [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania i taryfikacji towaru celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

J. Z. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] w dniu [...].2003 r. zgłosił w Urzędzie Celnym w [...] do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, sprowadzony z [...], używany samochód marki [...] typ [...] o pojemności silnika [...] cm, rok produkcji 1998, wg dokumentu SAD nr [...] -deklarując kod PCN 8704 21 99 2 właściwy dla pojazdów samochodowych do transportu towarowego o masie całkowitej nie przekraczającej 5 ton, używanych powyżej czterech lat, o ładowności do 1000 kg, zbudowanych na bazie nadwozia samochodów osobowych lub osobowo-towarowowych (kombi).

Do zgłoszenia dołączył m.in. fakturę zakupu samochodu na kwotę [...] deklarację wartości celnej, opinię techniczną z [...].2003 r., zaświadczenie o badaniu technicznym pojazdu z [...].2003r. wraz z dokumentem identyfikacyjnym pojazdu zarejestrowanego po raz pierwszy za granicą, zaświadczenie z [...].2003 r. o kategorii pojazdu, wystawione przez firmę [...] autoryzowanego subdealera [...] oraz zaświadczenie firmy [...] z [...].2003 r. dotyczące homologacji w zakresie emisji zanieczyszczeń zawartych w spalinach.

Po przyjęciu zgłoszenia organ celny przystąpił do jego weryfikacji polegającej na kontroli zgłoszenia i dołączonych do niego dokumentów oraz rewizji celnej towaru. Wyniki rewizji opisane zostały na odwrocie zgłoszenia celnego w ten sposób, że: " w rewizji celnej stwierdzono samochód używany m-ki [...] zabudowa nadwozia na bazie samochodu osobowego, 2 miejsca siedzące przedzielone kratą metalową(mocowania niefabryczne-dorabiane, przestrzeń ładunkowa wyłożona wytłoczką z tworzywa sztucznego, dorabiana-brak elementów mocujących w miejscach do tego przeznaczonych), nadbudowa przeszklona jak w samochodzie osobowym tej marki, dwoje drzwi i klapa podnoszona z tyłu(przeszklona)..."

W dniu [...].2003 r. Urząd Celny w [...] zwrócił się do przedstawiciela firmy [...] w [...] z prośbą o sprawdzenie czy przedmiotowy samochód jest samochodem ciężarowym, czy osobowym. W odpowiedzi firma w piśmie z [...].2003r. poinformowała, iż ze względu na brak takich danych w swoim systemie, nie może ustalić wiążącej informacji w tej sprawie oraz, że o informacje należy zwrócić się do sprzedawcy na rynku francuskim. Pismem z dnia [...].2003 r. Urząd Celny w [...] zwrócił się do [...] w [...] z prośbą o potwierdzenie(...) czy przedmiotowy pojazd opuścił wytwórnię w chwili zakończenia pełnego procesu produkcyjnego jako pojazd do transportu towarowego zbudowany na bazie nadwozia samochodu osobowego czy też jako samochód osobowy.

Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] decyzją z dnia [...] 2003r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru. Organ celny wskazał, że zakwestionowania wiarygodności faktury dokonał przez porównania danych zawartych w katalogu samochodów używanych, zawierającym obiektywne średnie ceny nowych i używanych samochodów na reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim "Schwackeliste" wydawanego przez "Eurotaxschwacke" Niemcy. Na stronie 206 katalogu Schwackeliste nr 3/2003 podana została średnia cena samochodu odpowiadającego typowi sprowadzonego pojazdu w wysokości: [...]- co stanowi kwotę znacznie wyższą od ujawnionej na fakturze. Organ zgodnie z metodą "ostatniej szansy" określoną w art. 29 Kodeksu celnego przyjął kwotę [...] zł tj. wartość rynkową brutto tego pojazdu wg opinii technicznej z [...].2003 r. pomniejszając ją o: podatek VAT w wys. 22%. Organ celny wartość celną przedmiotowego samochodu ciężarowego ustalił w wysokości [...] EUR([...]zł.)

W dniu [...] 2003 r. do Urzędu Celnego wpłynęło pismo firmy [...] z [...].2003 r. informujące, że zgodnie z danymi uzyskanymi z Dyrekcji [...] w [...] samochód został wyprodukowany jako osobowy. Postanowieniem z dnia [...] 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] - wznowił z urzędu postępowanie celne, uznając powyższą okoliczność za nową i nieznaną organowi celnemu.

Następnie decyzją z dnia [...].2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] uchylił w całości swoją decyzję z dnia [...].2003 r., uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej pojazdu oraz jego wartości celnej, zaklasyfikował pojazd do kodu PCN 8703 32 90 9, obejmującego pojazdy samochodowe i inne pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób (inne niż z pozycji 8702 - pojazdy samochodowe do przewozu dziesięciu lub więcej osób razem z kierowcą), włącznie z samochodami osobowo-towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi, wyposażone w silniki tłokowe wewnętrznego spalania o zapłonie samoczynnym o pojemności skokowej przekraczającej 1500 cm3, ale nie przekraczającej 2500 cm3 używane powyżej czterech lat. Wartość celna pojazdu została określona w wysokości [...] EUR ([...]zł).

Uzasadniając decyzję organ celny wskazał, że w taryfie celnej wyróżnia się m. in. dwie odrębne kategorie pojazdów: samochody osobowe, osobowo - towarowe - kombi-kod PCN 8703, oraz pojazdy do transportu towarowego zbudowane na bazie nadwozia samochodów osobowych lub osobowo- towarowych - kod PCN 8704. Z "Wyjaśnień do taryfy celnej wynika, że do grupy samochodów o kodzie 8704 (pojazdy samochodowe do transportu towarowego) można zaliczyć:

1) samochody do transportu towarowego, które mają "przejętą" całą bryłę nadwozia z samochodu osobowego lub kombi, tylna część pojazdu nie jest wyposażona w drugi rząd siedzeń, ani ozdobną tapicerkę, nie jest przeszklona oraz nie zawiera drugiej pary bocznych drzwi;

2) pojazdy, które mają "przejętą" bez większych zmian przednią część nadwozia z modelu osobowego danej marki, stanowiąca zamkniętą skrzynię metalową lub typu pick-up, nakrywane opończą albo osłoną z tworzywa sztucznego.

Przedmiotowy samochód posiada przeszklone nadwozie, łącznie z tylnymi drzwiami oraz dorabianą metalową kratę wmontowaną niefabrycznie za fotelami kierowcy i pasażera, gdzie znajdowała się tylna kanapa, tapicerkę podłogi (części "ładunkowej") wyłożono dorabianą wytłoczką z tworzywa sztucznego. Ponadto samochód posiada typową bryłę nadwozia samochodu osobowego. Z tego wynika zdaniem organu, iż nie spełnia wymogów określonych w " Wyjaśnieniach do taryfy celnej ", odnoszących się do pojazdów samochodowych do transportu towarowego. Został wyprodukowany i konstrukcyjnie przeznaczony do przewozu osób, a nie towarów i nie może być klasyfikowany do pozycji 8704 (pojazdy samochodowe do transportu towarowego).

Organ celny dokonując klasyfikacji taryfowej towaru w pierwszej kolejności winien wziąć pod uwagę przesłanki wynikające z Taryfy celnej. Dopiero w wypadku, gdy w oparciu o przesłanki wynikające z Taryfy celnej nie da się jednoznacznie ustalić kodu taryfy celnej, wówczas organ celny winien się posiłkować innymi dokumentami dołączonymi do zgłoszenia celnego. Do zgłoszenia celnego importer przedłożył opinię techniczną z [...].2003 r., w której rzeczoznawca stwierdził, że samochód jest samochodem ciężarowym. W informacji producenta pojazdu potwierdzono, iż samochód został wyprodukowany, jako osobowy a zatem konstrukcyjnie przeznaczony został do przewozu osób a nie towarów. Późniejsze przeróbki w pojeździe zostały dokonane w warunkach warsztatowych w celu wykorzystania samochodu osobowego do przewozu towarów. Dlatego też, zgodnie z Wyjaśnieniami do Taryfy celnej, w której zdefiniowano samochody ciężarowe o kodzie 8704, organ celny uznał, że przedmiotowy samochód nie odpowiada tej definicji i posiada cechy samochodu osobowego. Mając na uwadze opis towaru, "Wyjaśnienia do Taryfy celnej", Reguły ORNIS uznał przedmiotowy pojazd za samochód osobowy, taryfikowany do kodu PCN 8703 32 90 9 - pojazdy samochodowe przeznaczone zasadniczo do przewozu osób włącznie z samochodami osobowo-towarowymi, wyposażone w silniki tłokowe wewnętrznego spalania o zapłonie samoczynnym o pojemności skokowej przekraczającej 1500 cm3, ale nie przekraczającej 2500 cm3; używany, powyżej czterech lat.

Nadto w wyniku weryfikacji dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego tj. faktury z [...].2003 r. określającej wartość samochodu na kwotę [...] EUR, organ uznał, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną towarów. Analogicznie jak w przypadku poprzedniej decyzji organ celny powołał się na porównanie danych zawartych w katalogu samochodów używanych, zawierającym obiektywne średnie ceny nowych i używanych samochodów na reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim "Schwackeliste" wydawanego przez "Eurotaxschwacke" Niemcy. Na stronie 206 katalogu Schwackeliste nr 3/2003 podana została średnia cena samochodu odpowiadającego typowi sprowadzonego pojazdu w wysokości: [...] EUR - co stanowi kwotę znacznie wyższą od ujawnionej na fakturze dołączonej do zgłoszenia celnego.

Stosując metodę "ostatniej szansy" organ celny przyjął kwotę [...] zł-jako wartość wartość rynkową zgodnie z opinią techniczną z [...].2003 r. pomniejszoną o podatek VAT w wys. 22%, podatek akcyzowy w wys. 51,1 % stosowny do pojemności silnika, ustalając wartość celną pojazdu na kwotę [...] EUR.

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się, zarzucając:

- rażące naruszenie przepisów art. 23 § 1 i 7, art. 25-26 oraz art. 29 ustawy Kodeks celny,

- rażące naruszenie przepisów art. 122, art. 180 § l, art. 187 § l, art. 197 § l oraz art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa.

Skarżący podniósł w szczególności, że wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną możliwe jest w przypadku ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, którymi było pismo firmy [...] z informacją, że pojazd został wyprodukowany w 1998 r. jako osobowy. Skarżący wskazał, że przedmiotowy samochód nie był zgłoszony jako nowy, lecz jako używany, w chwili zgłoszenia miał pięć lat, a zatem opinia o stanie pojazdu w dniu jego wyprodukowania nie ma zastosowania, gdyż zgodnie z art. 85 § l Kodeksu celnego, należności celne przywozowe wymagalne są wg stanu towaru z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, a nie z dnia wyprodukowania towaru. Ponadto wskazał, że pojazd został przed sprowadzeniem z zagranicy przebudowany na ciężarowy, otrzymał homologacje, skarżący wystąpił do eksportera o pisemne potwierdzenie tego faktu, co nie zostało uwzględnione przez organy celne, które nie ustosunkowały się do wyjaśnień skarżącego. W decyzji organ celny przytoczył opis rezultatu rewizji celnej samochodu na dowód tego, iż nie jest to samochód ciężarowy, podczas gdy w dniu dokonania rewizji celnej jej rezultat był potwierdzeniem prawidłowości kodu taryfy celnej podanego w zgłoszeniu. Zdaniem skarżącego argumenty o pierwszeństwie przesłanek wynikających z Taryfy celnej w sprawie stoją w sprzeczności z postępowaniem urzędu celnego, który dwiema sprzecznymi decyzjami, wynikającymi z tych samych przesłanek udowodnił, że sprawa nie jest jednoznaczna.

Skarżący zarzucił, że zakwestionowanie wiarygodności faktury nie zostało poparte żadnymi dowodami, poza stwierdzeniami o "niskiej cenie" samochodu, z automatycznego porównania ceny zawartej na fakturze ze średnią ceną "samochodu odpowiadającego typowi sprowadzonego pojazdu" i to nie na rynku francuskim, skąd pojazd został sprowadzony, ale na "reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim". Organ celny nie uzasadnił przyczyn zakwestionowania wiarygodności dokumentów załączonych do zgłoszenia, ponieważ nie przedstawił żadnych dowodów na swoje twierdzenie, że cena importowanego samochodu jest "niska", a nadto ustalając wartość celną pojazdu metodą "ostatniej szansy", przyjął wartość wyliczoną na podstawie opinii technicznej, natomiast w kwestii kodu taryfy opinia ta nie stanowiła podstawy do uznania towaru jako samochodu ciężarowego.

Decyzją z dnia [...].2004 r. Dyrektor Izby Celnej po rozpoznaniu odwołania, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji zaznaczył, że w Taryfie celnej pojazdy samochodowe objęte są działem 87 od pozycji 8701 do 8705, do których klasyfikowane są m. in. następujące rodzaje pojazdów: 8703 - pojazdy samochodowe przeznaczone zasadniczo do przewozu osób, włącznie z samochodami osobowo-towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi, 8704 - pojazdy samochodowe do transportu towarowego. O wyborze właściwej pozycji decyduje główna funkcja pojazdu, pełnienie której wynika m.in. z jego budowy i wyposażenia.

Do pozycji 8703 Taryfy celnej -zgodnie z jej brzmieniem - klasyfikuje się samochody i inne pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób (inne niż objęte pozycją 8702) łącznie z samochodami osobowo-towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi. Potwierdzają to "Wyjaśnienia do Taryfy celnej", gdzie znajduje się zapis, że pozycja 8703 obejmuje również samochody osobowo-towarowe. W rozumieniu pozycji 8703 określenie "samochody osobowo-bagażowe" oznacza samochody przeznaczone do przewozu najwyżej 9 osób (wraz z kierowcą), których wnętrze może być używane bez zmiany konstrukcji do przewozu zarówno osób, jak i towarów. Różnica między przeznaczeniem samochodów kwalifikowanych do pozycji Taryfy celnej 8703 i 8704 polega na tym, że pojazdy samochodowe z tej ostatniej pozycji służą do transportu towarowego. Przy tej pozycji nie ma mowy o tym, że pojazdy te służą również do przewozu osób. Natomiast pojazdy samochodowe z pozycji 8703 służą zasadniczo do przewozu osób. Zasadniczo tzn., że podstawowym, ale nie jedynym ich przeznaczeniem jest przewóz osób. Samochodem kwalifikowanym do pozycji 8703 można przewozić również towary.

Dla potrzeb klasyfikacji taryfowej pojazdów do transportu towarowego zbudowanych na bazie nadwozia samochodów osobowych lub osobowo-towarowych (kombi) dwie wersje pojazdów "na bazie" ( pozycja 8704) zdefiniowane zostały w "Wyjaśnieniach do taryfy celnej".

Wersja l - pojazdy, w produkcji których wykorzystywana jest cała bryła nadwozia samochodu osobowo-towarowego (kombi), przy czym w odróżnieniu od wersji pierwotnej (bazowej), tylna część pojazdu (za fotelem kierowcy) nie jest wyposażona w drugi rząd siedzeń ani ozdobną tapicerkę, nie jest przeszklona oraz nie zawiera drugiej pary bocznych drzwi;

Wersja II - pojazdy, które mają "przejętą" bez większych zmian przednią część pojazdu w wersji osobowej, natomiast tylna dobudowana jest dla potrzeb przewozu towarów, stanowiąc zamkniętą, jednolitą metalową skrzynię nadwozia lub typu "pick-up", nakrywaną plandeką bądź osłoną z tworzywa sztucznego.

Zgodnie z treścią komentarza w "Wyjaśnieniach do taryfy celnej" zmiana przeznaczenia samochodów osobowych lub osobowo-towarowych i przystosowanie ich do celów użytkowych (ciężarowych), dotyczy pojazdów z fabryczną przebudową ich tylnej części. Pojęcie "fabrycznej przebudowy" odnosi się do pojazdów w ich pierwotnej wersji, w jakiej opuszczają wytwórnię, w chwili zakończenia pełnego procesu produkcyjnego i przejęcia pojazdu przez użytkownika, otrzymującego gwarancję producenta.

Organ celny podjął czynności mające na celu ustalenie, czy pojazd opuścił wytwórnię, w chwili zakończenia pełnego procesu produkcyjnego jako pojazd do transportu towarowego zbudowany na bazie nadwozia samochodu osobowego, czy też jako samochód osobowy. Autoryzowany subdealer firmy "[...]"- "[...]", wydał zaświadczenie, w którym stwierdził, iż pojazd to samochód ciężarowy. Pismem z [...]2003r., uzupełnionym pismem z [...].2003r. firma "[...]" z [...] poinformowała Urząd, iż Dyrekcja [...] w [...] przekazała informację, iż samochód został wyprodukowany jako osobowy.

Informacja producenta pojazdu, iż samochód został wyprodukowany jako samochód osobowy potwierdza, że konstrukcyjnie przeznaczony został do przewozu osób (a nie towarów). Późniejsze przeróbki, zostały dokonane w warunkach warsztatowych w celu wykorzystania w/w samochodu osobowego do przewozu towarów. Część tylna pojazdu jest przeszklona, jak w samochodzie osobowym. Błędne jest, więc twierdzenie, iż w dniu dokonania zgłoszenia celnego przedmiotowy pojazd jako używany, zmienił swój charakter poprzez dokonaną przebudowę na ciężarowy, na co otrzymał stosowną homologację. Dokonane przeróbki warsztatowe: uzyskanie większej przestrzeni bagażowej poprzez demontaż tylnych siedzeń oraz zamontowanie przegrody zabezpieczającej za siedzeniami, nie przesądzają o zmianie kategorii tego pojazdu, ponieważ zgodnie z nomenklaturą towarową Taryfy celnej nadal zachowuje on status samochodu osobowego.

Ponadto skarżący nie przedłożył homologacji producenta a jedynie zaświadczenie autoryzowanego subdealera firmy "[...]"- "[...]", w którym określono kategorię dla pojazdu: samochód ciężarowy. Dokumenty stanowiące załączniki do zgłoszenia celnego -określające samochód jako ciężarowy, nie mogą stanowić podstawy przy ustalaniu klasyfikacji taryfowej towaru. Do klasyfikacji taryfowej importowanych towarów powołane zostały organy celne, nazewnictwo stosowane w różnych obszarach branży motoryzacyjnej (np. wydawanie homologacji, dopuszczanie do ruchu drogowego, sporządzanie opinii technicznych), wynikające z odrębnych regulacji prawnych ( ustawa -Prawo o ruchu drogowym), może odbiegać od sformułowań użytych w nomenklaturze towarowej Taryfy celnej i tym samym nie powinno mieć zastosowania w sprawach dotyczących wymiaru cła.

W toku postępowania odwoławczego dokonano kontroli prawidłowości działań organu l instancji w zakresie wartości przedmiotowego samochodu. W skarżonej decyzji organ celny dokonał porównania zadeklarowanej wartości [...] EUR z danymi zawartymi w katalogu "Schwackeliste" nr 3/2003, wydanym przez EurotaxSchwacke. Niemcy. Katalog ten zawiera obiektywne średnie ceny nowych i używanych samochodów na reprezentatywnym dla krajów Unii Europejskiej obszarze Niemiec. Wartość samochodu odpowiadającego typowi sprowadzonego pojazdu wynosi [...] EUR. Wartość zadeklarowana w zgłoszeniu jest parokrotnie niższa od wartości ustalonej na podstawie danych pochodzących z katalogu i wykracza poza typowe wahania cen w ramach negocjacji rynkowych. Ustalając wartość celną przedmiotowego pojazdu, organ celny l instancji na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego prawidłowo zastosował tzw. metodę "ostatniej szansy" i oparł się na opinii rzeczoznawcy samochodowego z [...].2003r. ponieważ wyceny wartości rynkowej dokonano m.in. właśnie na podstawie danych cenowych zawartych w katalogu "Eurotax" i "Info - Ekspert" wydanie III 2003 . Dlatego ;też w tej kwestii organ celny wiarygodności temu dowodowi nie odmówił.

J. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej, podnosząc zarzuty rażącego naruszenie przepisów art. 23 § 1 i 7, art. 25-26, art. 29 oraz art. 85 § 1 ustawy Kodeks celny, oraz art. 122, art. 180§1, art. 187 § 1, art. 197§ 1 oraz art.210§ 4 ustawy Ordynacja podatkowa.

Skarżący zarzucił, że organ zniekształcił tekst Wyjaśnień do Taryfy celnej odnoszący się do klasyfikacji samochodów do transportu towarowego zbudowanych na bazie nadwozia samochodu osobowego lub kombi, podnosząc, iż ani w Wyjaśnieniach ani w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 03.04.2003 zmieniającym rozporządzenie w sprawie wyjaśnień do Taryfy celnej nie ma wymogu, aby tylna część pojazdu (za fotelem kierowcy) nie była przeszklona. Na poparcie deklarowanej klasyfikacji samochodu jako ciężarowego skarżący wymienił następujące dowody: wynik rewizji celnej przeprowadzonej w dniu zgłoszenia celnego - dopuszczenie do obrotu samochodu jako ciężarowego, zgodnie ze zgłoszeniem, zagraniczny dowód rejestracyjny, faktura zakupu, zaświadczenie subdealera firmy [...], opinia rzeczoznawców techniki samochodowej, polski dowód rejestracyjny.

W ocenie skarżącego zakwestionowanie wiarygodności faktury nie zostało poparte żadnymi dowodami. Mimo nie przedstawienia dowodów na zakwestionowanie wartości transakcyjnej organ celny przystąpił do ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu z wykorzystaniem metod wskazanych w art. 25-29 Kodeksu celnego. Organ celny odrzucił możliwość zastosowania art. 25 i 26 Kodeksu celnego w odniesieniu do przedmiotowego pojazdu, stwierdzając, że "zastosowanie tych metod w przypadku importu używanych pojazdów samochodowych uznaje się za problematyczne", z czym skarżący się nie zgodził.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Mając na ze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z dyspozycją art. 134 §1 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale nie w pełni z przyczyn w niej wskazywanych a w rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa w zakresie poniżej opisanym.

Przede wszystkim Sąd poddał kontroli to czy spełnione zostały przesłanki wznowienia postępowania. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] postanowieniem z dnia [...].2003 r. wznowił z urzędu postępowanie celne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...].2003 r. Jako podstawę prawną powołał przepisy art. 240§1 pkt 5, art.241§1 Ordynacji podatkowej, art.13§5, art.85§1 i art.262 Kodeksu celnego. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, iż w dniu [...].2003 r. do Urzędu Celnego [...] w [...] wpłynęło pismo firm [...] z dnia [...].2003 r. informujące, że zgodnie z danymi uzyskanymi z Dyrekcji [...] w [...] samochód [...] numerze nadwozia [...] został wyprodukowany jako osobowy. Zdaniem organu wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne dotyczące taryfikacji a w związku z tym również wartości celnej pojazdu, istniejące w dniu wydania decyzji a mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy nieznane organowi, który je wydał, co stanowiło podstawę do wznowienia postępowania.

Zgodnie z brzmieniem art. 240. § 1. Ordynacji podatkowej, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: (...) 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Przesłanka istotnych okoliczności lub dowodów nieznanych organowi w dniu wydania decyzji jest spełniona, gdy:

a) ujawnią się w sprawie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody,

b) okoliczności te będą miały charakter nowych w stosunku do poprzednio prowadzonego postępowania,

c) okoliczności te lub dowody nie były znane w dniu wydania decyzji,

d) nowe okoliczności muszą być istotne dla sprawy, czyli takie, które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy.

Użyty we wskazanym przepisie, zwrot "wyjdą na jaw" oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienia ich organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się z nimi przez pracownika organu. Nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań (np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego), czy z innych powodów. Natomiast wznowienie postępowania, jeżeli organ podatkowy znał nowe okoliczności lub dowody w dniu wydania decyzji, będzie naruszeniem prawa.

Do przedmiotowego zgłoszenia celnego dołączono m.in. fakturę zakupu samochodu, opinię techniczną z dnia [...].2003r., zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu z dnia [...] 2003r. wraz z dokumentem identyfikacyjnym pojazdu zarejestrowanego po raz pierwszy za granicą, zaświadczenie z dnia [...].2003 r. o kategorii pojazdu wystawione przez firmę [...] autoryzowanego subdealera [...] oraz zaświadczenie tej firmy z dnia [...].2003 r. dotyczące homologacji w zakresie emisji zanieczyszczeń zawartych w spalinach, w których to dokumentach przedmiotowy samochód był określany jako ciężarowy.

Należy jednak zauważyć, że organ celny l instancji po przyjęciu zgłoszenia celnego przystąpił do jego weryfikacji polegającej na kontroli zgłoszenia i dołączonych do niego dokumentów oraz rewizji celnej towaru. Z czynności tej sporządzony został protokół. Stan towaru celnego był, więc organowi znany. W szczególności było znane organowi to, że przeróbki w pojeździe (metalowa krata -mocowania niefabryczne, dorabiane, przestrzeń ładunkowa wyłożona wytłoczką z tworzywa sztucznego (dorabiana) zostały dokonane w warunkach warsztatowych w celu wykorzystania przedmiotowego samochodu do przewozu towarów. Organ celny mając wątpliwości wynikające ze stanu samochodu i zadeklarowanej taryfikacji, po przyjęciu zgłoszenia celnego a przed wydaniem decyzji zwrócił się do [...] w [...] z zapytaniem czy sporny samochód opuścił wytwórnię w chwili zakończenia procesu produkcyjnego jako pojazd do transportu towarowego zbudowany na bazie nadwozia samochodu osobowego czy też jako samochód osobowy. W odpowiedzi na to pismo [...] pismem z dnia [...].2003 r. skierował organ do sprzedawcy z miejsca zakupu samochodu.

Te okoliczności jednoznacznie wskazywały, że przedmiotowy samochód odpowiadał definicji Taryfy celnej "samochody ciężarowe" o kodzie [...] z uwagi na fakt, że tylna część była .przeszklona w tym również tylne drzwi, nosiła ślady dokonanych w warunkach warsztatowych przeróbek (dorabiana krata metalowa) za fotelami kierowcy i pasażera. Wskazywały też, że przedstawiony do odprawy celnej samochód posiadał cechy odpowiadające samochodowi osobowemu (m. in. przeszklenia w tylnej części pojazdu, część "ładunkowa" wyłożona dorabianą wytłoczką z tworzywa sztucznego).

W tej sytuacji w ocenie Sądu nie było zasadne powoływanie się przez organ na informację wynikającą z pisma firmy [...] z dnia [...].2003 r., otrzymanego przez organ po wydaniu w dniu [...].2003r. decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] w której uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części wyłącznie dotyczącej wartości celnej towaru, że przedmiotowy samochód został wyprodukowany jako osobowy-jako na nową i nieznaną okoliczność. Znane w chwili wydawania powyższej decyzji przez organ celny l instancji okoliczności dotyczące stanu pojazdu a wynikające z rewizji celnej towaru wskazujące jednoznacznie na niefabryczne i warsztatowe przeróbki samochodu nie były nowymi okolicznościami, które ujawniły się dopiero po wydaniu powyższej decyzji. Pismo firmy [...] z [...].2003 r., potwierdzało jedynie okoliczności, które były znane organowi celnemu w chwili wydawania decyzji w dniu [...] 2003r.

Podstawą do zakwestionowania zadeklarowanego kodu Taryfy celnej był ujawniony w trakcie rewizji celnej stan towaru a nie okoliczność, że zgodnie z treścią komentarza w "Wyjaśnieniach do taryfy celnej" zmiana przeznaczenia samochodów osobowych lub osobowo-towarowych i przystosowanie ich do celów użytkowych (ciężarowych), dotyczy pojazdów z fabryczną przebudową ich tylnej części w ich pierwotnej wersji, w jakiej opuszczają wytwórnię, w chwili zakończenia pełnego procesu produkcyjnego i przejęcia pojazdu przez użytkownika, otrzymującego gwarancję producenta. Zgodnie, bowiem z treścią artykułu 85 § 1 Kodeksu celnego, należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Oznacza to, że należności celne są zależne od stanu towaru i jego wartości celnej. Przez stan towaru, o którym mowa w tym przepisie składają się zarówno obiektywne cechy pojazdu jak również towarzyszące mu dokumenty zawierające dodatkowe informacje o pojeździe poczynając od jego wersji fabrycznej.

Dlatego też w ocenie Sądu brak było podstaw do wznowienia postępowania postanowieniem z [...].2003 r. przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...], ponieważ nie zaistniały przesłanki z art.240§1 pkt.5 Ordynacji podatkowej, co powinno zostać rozważone przez organ celny przy podejmowaniu decyzji we wznowionym postępowaniu celnym w trybie art.245 Ordynacji podatkowej.

Ponadto należy zauważyć, że podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru, która zgodnie z art.23§1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo, gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego (art.23 § 7). Przepis ten upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów, 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów.

W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonego przez skarżącego samochodu zakwestionowały jego wartość transakcyjną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że rażąco niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu, że cena zawarta w katalogu "Schwackeliste" różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego. Katalog ten, jak twierdzi Dyrektor Izby Celnej, zawiera "ceny bieżące na rynku reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim...". Wynika z tego, że Dyrektor Izby Celnej w [...] utożsamia wartość celną samochodu z jego wartością rynkową rozumianą jako "cena unijna". Rzeczą powszechnie wiadomą jest, że nie istnieje jedna cena samochodu obowiązująca we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Z wyjaśnień do katalogu "Schwackeliste" pod hasłem "Notowanie" wynika, że wartości pojazdów używanych wymienione w tym katalogu określane są jako "notowania" i są one wynikiem przeprowadzanej na całym terenie Niemiec ciągłej obserwacji rynku. Nie ma, zatem, wątpliwości, że dane zawarte w tym katalogu odnoszą się wyłącznie do cen obowiązujących na rynku niemieckim. W rozpatrywanej sprawie pojazd został zakupiony we [...], a zatem materiałem porównawczym dla oceny wiarygodności zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie mogły być ceny obowiązujące w Niemczech.

Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy, gdy okaże się, że była ona rażąco niska. Stwierdzenie, że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami. Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy. Organ celny musi wykazać, że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym. Podkreślić należy, że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu (wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r., sygn. akt l SA/Łd 14/00, ONSA 2002,Nr 2, poz.76).

Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów, niż kraj eksportu. Weryfikacja zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym. Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego.

W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu. W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie. Dopiero wtedy, gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru, ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego.

Uznając, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania w zakresie wyżej opisanym, co miało wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.

Należy zauważyć, że kontroli Sądu została poddana sprawa po wznowieniu postępowania przez organ celny. Wprawdzie Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, ale zgodnie z dyspozycją art.134 §1 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy.

Zgodnie z art.152 w/w ustawy uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania Sąd nie orzekł, ponieważ zgodnie z treścią art. 209 i 210 w/w ustawy rozstrzygnięcie w tym zakresie przy uwzględnieniu skargi wymaga wniosku strony, którego w niniejszej sprawie skarżący nie złożył.