Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 948/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par.1 pkt 1 lit. a i c; art. 200; art. 205; art. 134
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 25 ust.1, ust. 2 pkt 1; art. 7 ust.1-4
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 7; art. 9; art. 77 par.1; art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek - Zalewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 marca 2019 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018 r., nr SKO.[...] w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania E. P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Starszego Inspektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...] maja 2018 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko - A. P., za okres od dnia 1 kwietnia 2017 r. do 31 maja 2017 r. w wysokości [...] zł oraz zażądania zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od kwot: [...] zł od dnia 1 maja 2017 r. do dnia zapłaty i [...] zł od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia zapłaty.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Nr [...] przyznano E. P. świadczenie wychowawcze na dziecko - A. P., ur. 13 maja 2000 r. na okres od dnia 1 lutego 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. W decyzji strona została pouczona, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego to świadczenie. Jak wskazał organ, pouczenie znalazło odzwierciedlenie zarówno we wniosku, jaki składa strona, ubiegając się o przyznanie jej prawa do świadczeń, jak również w decyzji, którą otrzymuje, a która stanowi podstawę do wypłaty przyznanego świadczenia. Organ podkreślił, że strona została prawidłowo pouczona w decyzji administracyjnej, bowiem treść pouczenia znajduje się w decyzji przyznającej stronie uprawnienie do świadczenia wychowawczego, a sama decyzja została skutecznie doręczona i tym samym weszła do obrotu prawnego.

Po uprawomocnieniu się wyżej wymienionej decyzji organ pozyskał informację, że mąż skarżącej - S. P. od dnia 7 lutego 2017 r. prowadzi działalność gospodarczą, co potwierdza załączony do akt sprawy wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Tym samym od marca 2017 r. nastąpiła zmiana w wysokości dochodu rodziny, warunkująca konieczność przeliczenia dochodu od miesiąca kwietnia 2017 roku. Dochód uzyskany za marzec 2017 r. zgodnie z oświadczeniem męża strony wyniósł [...] zł.

W wyniku ponownej analizy sytuacji dochodowej rodziny organ ustalił, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę od kwietnia 2017 r. wynosił [...] zł i przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczenia wychowawczego na dziecko - A. P.. Powyższego przeliczenia dokonano następująco: 5.592,00 : 6 = 932,00. Przy czym: 5.592,00 dochód S. P. uzyskany za marzec 2017 r. z tytułu rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Mając na uwadze fakt, że dochód rodziny od kwietnia 2017 r. przekraczał kryterium dochodowe, organ decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] lutego 2017 r. Nr [...] przyznającą świadczenie wychowawcze na dziecko - A. P.. W konsekwencji, jak wskazał organ, świadczenie wypłacone skarżącej w okresie od dnia 1 kwietnia 2017 r. do dnia 31 maja 2017 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. W związku z powyższym zobowiązano stronę do zwrotu kwoty świadczeń nienależnie pobranych wraz z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez błędne przyjęcie, że świadczenie wychowawcze pobrane przez odwołującą w maju i czerwcu 2017 r. w łącznej wysokości [...] zł jest świadczeniem nienależnie pobranym, podczas gdy świadczenie wychowawcze można uznać za nienależne, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. W związku z tym pełnomocnik odwołującej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.

Następnie organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji, bowiem w decyzji przyznającej świadczenie, strona została pouczona, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego to świadczenie. Ponadto, organ odwoławczy uzasadniając zaskarżoną decyzję przywołał argumentację organu pierwszej instancji.

Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wniósł pełnomocnik skarżącej, ponownie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez błędne ustalenie, iż świadczenie wychowawcze pobrane przez E. P. w miesiącach maj 2017 r. i czerwiec 2017 r. w łącznej wysokości [...] zł jest świadczeniem nienależnie pobranym, podczas gdy świadczenie wychowawcze uznać można za nienależne, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Mając na uwadze wskazany zarzut, pełnomocnik wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] maja 2018 r. oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W złożonej skardze, pełnomocnik podniósł, że organ w żaden sposób nie odniósł się do postawionego przez stronę skarżącą zarzutu jakim był brak pouczenia o braku prawa do pobierania świadczenia. Pełnomocnik wyjaśnił, że skarżąca postępując zgodnie z zawartym w decyzji z [...] lutego 2017 r. pouczeniem, w dniu [...] kwietnia 2017 r. poinformowała organ o zmianie sytuacji dochodowej jej rodziny, składając oświadczenie o uzyskanym przez jej męża w marcu 2017 r. dochodzie. Organ odwoławczy nie odniósł się jednak do faktu, że wypłacając świadczenie za miesiąc maj i czerwiec 2017 roku organ nie pouczył strony, iż jest to już świadczenie nienależne i wypłacił je stronie. Powyższy brak pouczenia oznacza w ocenie skarżącej, że świadczenia nie można uznać za nienależnie pobrane.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalanie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j., Dz.U. 2017, poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j., Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej "p.p.s.a."). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sprawy jest decyzja o ustaleniu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko za okres od dnia 1 kwietnia 2017 r. do 31 maja 2017 r. w wysokości [...] zł oraz zażądanie zwrotu tych świadczeń wraz z odsetkami ustawowymi.

Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2018 r., poz. 2134 - dalej jako "p.p.w.d.").

Stosownie do art. 25 ust. 1 wskazanej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. W myśl zaś art. 25 ust. 2 pkt 1 tej ustawy za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania.

W świetle powołanej regulacji uznanie świadczenia za nienależnie pobrane wymaga zaistnienia dwu przesłanek: po pierwsze - świadczenie zostało wypłacone, po drugie: - zaistniały okoliczności powodujące ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia albo wstrzymania wypłaty, przy czym jednocześnie osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w kontekście wskazanej powyżej regulacji należy stwierdzić, że organy wydając decyzję nie wyjaśniły kluczowej dla niniejszej sprawy kwestii, a mianowicie tego, czy skarżąca będąca osobą pobierającą nienależnie świadczenie została należycie pouczona o braku prawa do jego pobierania.

W rozważanej sprawie nie można bowiem przypisać skarżącej spełnienia drugiej z przesłanek nienależnie pobranego świadczenia, bez uprzedniego ustalenia, czy strona w należyty sposób została pouczona o braku prawa do pobierania przedmiotowego świadczenia. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, tylko jednoznaczne pozytywne zweryfikowanie powyższej okoliczności uprawniało organ do zastosowania wobec skarżącej regulacji art. 25 p.p.w.d. skutkującej wydaniem decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia.

Jednocześnie w tym kontekście Sąd w pełni podziela ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że skuteczne pouczenie to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że – zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego – można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia.

Mając na uwadze, że prawidłowe pouczenie stanowi warunek sine qua non żądania zwrotu nienależnie zrealizowanych kwot świadczenia, uznać należy, że brak prawidłowego pouczenia powoduje, że świadczeniobiorca nie ma obowiązku zwrotu pobranych kwot, choćby nawet z innych źródeł mógł powziąć wiadomość o tychże okolicznościach (vide: np. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1701/12, dostępny pod adresem: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że skoro racjonalny ustawodawca posłużył się pojęciem "nienależnie pobranego świadczenia", odnoszącym się do cechy czynności ("pobrania"), a nie cechy świadczenia ("nienależnego"), to należy rozróżnić pojęcie "nienależnego świadczenia" od "świadczenia nienależnie pobranego". Z tego powodu, przyjmuje się, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym, występującym wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy podstawa taka odpadła, a "świadczenie nienależnie pobrane" jest świadczeniem pobranym przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania) (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 733/18, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 697/18, z dnia dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Oznacza to, że obowiązek zwrotu takiego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy.

Jak wynika z akt sprawy, po rozpoczęciu działalności gospodarczej (od dnia 7 lutego 2017 r.) przez męża skarżącej – S. P., skarżąca w dniu [...] kwietnia 2017 r. złożyła oświadczenie o uzyskanym dochodzie za marzec 2017 r. (k.11 akt adm.), co stanowiło wypełnienie dyspozycji art. 7 ust.1-4 p.p.w.d. W wyniku przeprowadzonej analizy sytuacji dochodowej (data wydruku 9 maja 2017 r.) organ stwierdził, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi [...] zł, w związku z czym zostało przekroczone kryterium dochodowe wynikające z art. 5 ust.3 p.p.w.d. (800,00zł) uprawniające do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - A. P., a wypłacane świadczenie wychowawcze od miesiąca kwietnia 2017 r. – jest świadczeniem nienależnym.

Należy przy tym wskazać, że do wydania decyzji o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane nie wystarczy ustalenie, że świadczenie zostało wypłacono mimo "ustania albo wstrzymania prawa do świadczeń". Ustalenie tych okoliczności pozwala jedynie na wniosek, że świadczenie jest świadczeniem nienależnym. Natomiast dla zastosowania wskazanej przez organy podstawy prawnej (art. 25 ust.2 pkt 1 p.p.w.d.) niezbędne jest wykazanie, że osoba, która to świadczenie pobrała miała lub powinna mieć świadomość tego, że świadczenie jej nie przysługiwało.

Przede wszystkim - jak wskazano już wyżej - dla skutecznego postawienia stronie zarzutu nienależnie pobranego świadczenia należy wykazać, że osoba uprawniona została prawidłowo poinformowana, jakie okoliczności powodują ustanie prawa do świadczeń, a następnie jakie konsekwencje prawne może ponieść osoba, która pobiera nienależne świadczenie. Okoliczności takie wskazywać będą również na zawinienie świadczeniobiorcy, tj. na taki jej stan, w którym strona przyjęła świadczenie wiedząc, że jej się ono nie należy.

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d. jako warunek uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane wymienia pouczenie osoby pobierającej świadczenie o braku prawa do jego pobierania. Uznanie świadczenia za nienależnie pobrane i obowiązek ich zwrotu zgodnie z art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 p.p.w.d. uzależnione jest zatem od tego, czy strona była należycie pouczona o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobierania przyznanych świadczeń.

W sprawie organ pierwszej instancji przyjął, że został spełniony warunek dotyczący pouczenia osoby pobierającej świadczenie o braku prawa do jego pobierania stwierdzając jedynie, że strona we wniosku oraz decyzji została pouczona o tym, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego to świadczenie.

Powyższe było niewystarczające albowiem pouczenie o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego nie jest w pełni tożsame z pouczeniem o braku prawa do pobierania świadczenia wychowawczego.

Pouczenie o braku prawa do pobierania świadczenia, o którym mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d. to takie pouczenie, w wyniku którego strona ma lub powinna mieć świadomość, że pobrane przez nią świadczenie wychowawcze jej nie przysługuje. Wniosku takiego nie sposób jest zaś wywieść jedynie z samego faktu udzielania pouczenia o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

Organ, mając na uwadze także treść pouczenia dotyczącego obowiązku powiadomienia organu o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, powinien wnikliwie przeanalizować treść wszystkich pouczeń udzielonych stronie w trakcie postępowania i na tej podstawie ocenić, czy mając na uwadze charakter powyższego świadczenia wychowawczego, będącego świadczeniem na pierwsze dziecko, można w realiach przedmiotowej sprawy uznać, że strona była należycie pouczona o braku (utracie) prawa do pobierania świadczenia.

Organ bezpodstawnie zaniechał dokonania takich ocen i ustaleń, błędnie przyjmując, że do wypełnienia hipotezy art. 25 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d. wystarczające jest jedynie stwierdzenie, że strona została pouczona o obowiązku powiadomienia organu o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

Co istotne, pomimo zarzutów odwołania dotyczącego tej właśnie kwestii, identycznych uchybień w zakresie wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, dopuściło się także Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się do powtórzenia ustaleń organu pierwszej instancji i pozbawione jest w istocie jakichkolwiek własnych ustaleń i ocen organu drugiej instancji.

Niewątpliwie obowiązek ustalenia i rozpatrzenia tych okoliczności spoczywał w pierwszym rzędzie na organie pierwszej instancji.

Obowiązek taki odnosił się jednak także do rozpoznającego odwołanie organu drugiej instancji.

Wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej.

Organ odwoławczy jest wyposażony przede wszystkim w kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a tylko w ograniczonym zakresie ma on kompetencje kasacyjne. Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do decyzji organu I instancji.

W tej sytuacji obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego było ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy administracyjnej.

Organ odwoławczy powinien zatem dokonać ustalenia i oceny wszystkich kwestii istotnych do orzeczenia w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, w tym w szczególności powinien był ocenić, czy z uwagi na treść pouczeń udzielonych stronie można przyjąć, że strona została należycie pouczona o braku prawa do pobierania świadczenia wychowawczego.

Nadto obowiązkiem organu drugiej instancji, oprócz ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w całości, była także kontrola zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji oraz odniesienie się do tych zarzutów w uzasadnieniu decyzji. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego strona winna dowiedzieć się między innymi o tym, jak ten organ ocenił podniesione przez nią zarzuty, a stanowisko w tym zakresie powinno być umotywowane (art. 107 § 3 k.p.a. i art. 127 § 2 k.p.a.).

Organ drugiej instancji nie dokonał należytej oceny zasadności zarzutów i twierdzeń podniesionych w odwołaniu w zakresie niepouczenia strony o braku prawa do pobierania świadczenia.

Przedstawione powyżej argumenty uzasadniają wniosek, że sprawa nie została w sposób wyczerpujący wyjaśniona dla merytorycznego jej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy orzekając w sprawie nie ustalił i nie ocenił należycie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszył art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. i art. 127 § 2 k.p.a.

W efekcie powyższego doszło także do wadliwego zastosowania w sprawie art. art. 25 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d., a więc do naruszenia przepisu prawa materialnego.

Stwierdzone naruszenia zakwalifikować należało jako naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Opisane wyżej naruszenia przepisów dotyczyły kwestii związanych z ustaleniem i zwrotem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, a zatem były to naruszenia, które kwalifikować należało jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skutkiem wyroku Sądu będzie powrót sprawy do etapu postępowania przed organem drugiej instancji celem ponownego rozpatrzenia. Obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.), w tym w szczególności z uwzględnieniem przedstawionych wywodów dotyczących niedokonania ustaleń odnoszących się do kwestii należytego pouczenia strony o braku prawa do pobierania świadczenia wychowawczego.

Organ, mając na względzie całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, powinien wnikliwie przeanalizować treść wszystkich pouczeń udzielonych stronie w trakcie postępowania i na tej podstawie ocenić, czy można w realiach przedmiotowej sprawy uznać, że strona została należycie pouczona o braku (utracie) prawa do pobierania świadczenia.

W istocie, jak wskazywano już wyżej, będzie się to sprowadzać do oceny, czy stronie w toku postępowania administracyjnego udzielono takich pouczeń, w wyniku których strona miała lub powinna mieć świadomość, że pobrane przez nią świadczenie wychowawcze jej nie przysługuje.

Przy dokonywaniu oceny tego zagadnienia, oprócz treści wszystkich pouczeń udzielonych stronie, organ uwzględni także charakter powyższego świadczenia wychowawczego, będącego świadczeniem na pierwsze dziecko, a więc to, że świadczenie takie przysługuje jedynie wtedy, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł, o ile rzecz strona o wymogu takim została pouczona w toku wszczętego postępowania.

W tym miejscu zaznaczyć należy także, że wymienionego w art. 25 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d. obowiązku pouczenie strony o braku prawa do pobierania świadczenia wychowawczego w żadnym razie nie można rozumieć jako konieczności zastrzeżenia przez organ przy wypłacaniu świadczenia, że ma ono charakter świadczenia nienależnego.

Organ rozpatrzy następnie cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i uwzględni przy rozstrzyganiu sprawy wszystkie przeprowadzone dowody, dbając o to, by dokonane ustalenia faktyczne wynikały z przeprowadzonych w postępowaniu środków dowodowych.

Sporządzając uzasadnienie decyzji organ zadba o to, by należycie i wyczerpująco wyjaśnić podstawę faktyczna i prawną rozstrzygnięcia, wskazując w sposób jednoznaczny w szczególności te ustalenia faktyczne i oceny, które zadecydowały o uznaniu, że strona została należycie pouczona o braku prawa do pobierania świadczenia wychowawczego.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w związku w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1797).