Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 705/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 8
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Małgorzata Górecka Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

A. H., pismem z 28 września 2017 r. wniosła o całkowite lub częściowe umorzenie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, których zwrot został orzeczony decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2017 r., Nr [...]

Wnioskodawczyni powołała się na trudną sytuację rodzinną, w tym wskazała na swoją bezrobotność, zaległości alimentacyjne ze strony byłego męża, chorobę najmłodszego dziecka. Wskazała, iż jej aktualny mąż pracuje, lecz miesięcznie przekazuje [...] zł tytułem alimentów na swoje własne córki z poprzedniego małżeństwa. Ponadto utrzymuje on wnioskodawczynię i jej córki oraz siebie (pracuje za granicą).

Decyzją z 11 października 2017 r. Prezydent Miasta K. odmówił umorzenia w całości lub w części kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i jednocześnie rozłożył na 11 rat spłatę kwoty nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości [...] zł, naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego do dnia wydania niniejszej decyzji, tj. 11 października 2017 r. Jednocześnie organ postanowił naliczać dalsze odsetki ustawowe za opóźnienie od poszczególnych rat od dnia następnego po dniu wydania niniejszej decyzji do dnia spłaty całej należności i określić harmonogram spłaty.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] 2017 r. o nr [...] uchyliło wyżej opisaną decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] 2017 r. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania .

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta K. decyzją z [...] 2018 r. o nr [...] ponownie postanowił:

1. Odmówić umorzenia w całości lub w części kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

2. Rozłożyć na 12 rat spłatę kwoty nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości [...] zł, naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego do dnia wydania niniejszej decyzji tj. [...] 2018.

3. Naliczać dalsze odsetki ustawowe za opóźnienie od poszczególnych rat od dnia następnego po dniu wydania niniejszej decyzji do dnia spłaty całej należności.

4. Określić harmonogram spłat:

pierwsza rata - w wysokości [...] zł (odsetki ustawowe za opóźnienie - [...] zł naliczone od kwoty [...]zł na dzień wydania niniejszej decyzji tj. 15-03-2018 r.) płatna do 25 kwietnia 2018 r.

druga rata - w wysokości [...] zł ( należność główna - [...] zł + odsetki ustawowe za opóźnienie - [...] zł naliczone od kwoty [...]zł na dzień wydania niniejszej decyzji tj. [...]-2018r.) + dalsze odsetki ustawowe za opóźnienie, płatna do [...] 2018 r.

raty od III do XI - w wysokości po [...] zł ( należność główna) + dalsze odsetki ustawowe za opóźnienie, płatne do dnia 25 każdego miesiąca począwszy od miesiąca czerwca 2018

oraz rata XII- w wysokości [...] zł (należność główna) + dalsze odsetki ustawowe za opóźnienie, płatna do dnia 25 marca 2019r. w Kasie Urzędu Miejskiego w lub na rachunek bankowy urzędu.

5. Dokonać rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie z zastrzeżeniem dokonywania wpłat w kwotach oraz terminach określonych w punkcie 4 niniejszej decyzji. Niedokonanie wpłaty którejkolwiek raty w wysokości i terminie określonym niniejszą decyzją spowoduje uchylenie decyzji w sprawie rozłożenia na raty kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w toku ponownego rozpoznania sprawy A. H. została wezwania do dostarczenia dokumentów świadczących o sytuacji materialnej, zdrowotnej, rodzinnej i mieszkaniowej jej rodziny. W odpowiedzi wnioskodawczyni złożyła kserokopie dokumentów potwierdzających ponoszone koszty utrzymania, na które składają się koszty stałe, tj. energia [...] zł, czynsz [...] zł, internet [...] zł, telefon [...] zł; razem miesięczne koszty stałe to kwota [...]zł plus alimenty płacone przez R. H. na dzieci z pierwszego związku - [...] zł. Organ ustalił, iż razem miesięczne koszty stałe wynoszą [...] zł. Dostarczono również kserokopie dokumentów poświadczających wysokość wynagrodzenia męża R. H., który pracuje w [...] i zgodnie z wydrukiem od pracodawcy za m-c listopad 2017r. otrzymał wynagrodzenie netto [...] euro, co w przeliczeniu na polską walutę daje kwotę [...]zł (zgodnie z tabelą kursów średnich Narodowego Banku [...] kurs średni na dzień 30 listopada 2017r. wynosił [...] zł.). Ponadto A. H. dostarczyła kserokopie karty leczenia szpitalnego córki, lecz nie podała jakie koszty ponosi w związku z leczeniem tego dziecka.

Dalej organ zauważył, iż wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie pobiera żadnych świadczeń rodzinnych na dzieci. Były mąż wnioskodawczyni R. B. od lutego 2017 r. nie płaci alimentów zasądzonych na dziecko A. B.. Jedynym źródłem utrzymania rodziny wnioskodawczyni jest dochód jej obecnego męża, który ponosi także koszty własnego utrzymania za granicą. Organ zauważył, iż do obecnie trudnej sytuacji życiowej wnioskodawczyni i jej rodziny przyczynił się podział majątku wspólnego z poprzedniego związku jej obecnego męża. Zgodnie z postanowieniem sądu z dnia 10 października 2017r., R. H. ma spłacić swoją byłą żonę w ciągu 4 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia. Organ stwierdził jednocześnie, iż zobowiązania wynikające z podziału majątku nie powstały z dnia na dzień. R. H. musiał być świadomy konieczności spłacenia swojej byłej żony.

Ponadto Prezydent Miasta K. stwierdził, że obecne zadłużenie z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego było zawinione przez A. H., ponieważ pobierała alimenty od byłego męża R. B. posiadając wiedzę, co do konsekwencji wynikających z takiego działania. Okoliczność ta powoduje, że świadomie pobierała nienależne świadczenia i w związku z tym powinna się była liczyć z konsekwencją ich zwrotu.

Organ uznał, iż jakkolwiek obecna sytuacja wnioskodawczyni jest trudna, to jednak w jej rodzinie istnieje stałe źródło dochodów. Sama trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" na tle rodzin uprawnionych do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a nie względem wszystkich rodzin. Zauważono, że spłata nienależnie pobranych świadczeń związana jest z koniecznością wyrzeczeń i rezygnacji z pewnych wydatków, jednakże zasadą jest obowiązek spłaty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Jednocześnie Prezydent Miasta K. doszedł do wniosku, że wnioskodawczyni nie jest w stanie uregulować jednorazowo całej kwoty ww. należności. Jednorazowa spłata zadłużenia stanowiłaby zbyt duże obciążenie dla jej budżetu domowego, obniżyłaby standard życia, a jednocześnie uniemożliwiałaby zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Mając powyższe na względzie organ postanowił rozłożyć na 12 rat spłatę należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami.

Wskazano, że materialnoprawną podstawą wydania decyzji jest art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który stanowi, że organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Zauważono też, iż umorzenie nienależnie pobranych świadczeń ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna nie rokuje poprawy i uniemożliwia wywiązywanie się z obowiązku zwrotu. Dopiero gdyby organ stwierdził, że rozłożenie na raty, czy ewentualnie odroczenie terminu, płatności nie są środkami wystarczającymi dla ochrony sytuacji materialnej rodziny, wówczas zasadne byłoby umorzenie kwoty nienależnie pobranej.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. H. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to jest zasady wynikającej z przepisów art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) oraz art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a.

Zdaniem strony organ zaniechał ustalenia rzeczywistej sytuacji wnioskodawczyni i jej rodziny. Organ I instancji bezrefleksyjnie wskazał, że miesięczne wydatki odwołującej to wyłącznie suma opłat mieszkaniowych, a więc nie obejmująca takich wydatków jak choćby zakup żywności, ubrań, środków higieny itp. Organ także, nie ustalił wydatków ponoszonych w związku z chorobą (wadą serca) jej młodszej córki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( w skrócie: SKO) , decyzją z [...] 2018 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż odwołanie nie jest uzasadnione i jako takie nie może odnieść skutku jakiego domagała się A. H.. Zauważono, iż pismem z dnia 15 grudnia 2017r. strona skutecznie została wezwana do przedstawienia swojej sytuacji bytowej, co też uczyniła w takim zakresie, w jakim uznała za słuszne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż w tym aspekcie brak jest jakichkolwiek podstaw do obarczania organu I instancji odpowiedzialnością za nieustalenie kosztów leczenia dziecka, tym bardziej, że pomimo zapadłej decyzji wnioskodawczyni nie dołączyła do odwołania żadnych nowych dokumentów mających potwierdzić, ile w istocie wynoszą koszty leczenia. Nie wskazała też w odwołaniu kwot związanych z tym leczeniem.

W ocenie SKO sytuacja materialna rodziny A. H. nie jest wcale zła w kontekście innych świadczeniobiorców. Rodzina posiada stałe dochody na poziomie przekraczającym dwukrotność średniego wynagrodzenia miesięcznego w kraju. Fakt, że wiąże się to z wykonywaniem pracy poza granicami kraju nie ma w przedmiotowej sprawie znaczenia, ponieważ nawet odliczając kwotę jaką małżonek odwołującej wydatkuje na osiągnięcie tego dochodu i tak sprawia, że pozostaje ona bez wątpienia na poziomie co najmniej średniego wynagrodzenia miesięcznego w Polsce. Nie umknęło także uwadze SKO, że rodzina, co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w K. I Wydziału Cywilnego z dnia [...] 2017r. [...], w istocie jest posiadaczem lokalu mieszkalnego w K. (spółdzielczego własnościowego prawa), w którym obecnie zamieszkuje z tym, że co do zasądzenia małżonkowi odwołującej własności spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego uwzględniono to, że wiąże się to z obowiązkiem spłaty wartości tego prawa w kwocie [...]zł w czterech ratach miesięcznych. Oznacza to z dużą dozą prawdopodobieństwa, iż punkt 2. postanowienia sądu zapadł na kanwie ustaleń co do możliwości płatniczych małżonka A. H. oraz z uwzględnieniem stanowiska strony tego postępowania, że kwotę taką jest w stanie we wskazanym okresie uregulować byłej małżonce.

Reasumując organ odwoławczy uznał, iż sytuacja rodziny odwołującej na tle innych rodzin nie jest zła, a bez wątpienia nie uzasadnia udzielenia ulgi o najdalej idących skutkach polegających na umorzeniu dochodzonej kwoty z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Sytuacja ta jednak pozwala na udzielenie ulgi w postaci rozłożenia należności na raty, jak też uczynił to organ pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. H. zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 §1 i art. 80 K.p.a., art. 8 K.p.a. oraz art. 11 K.p.a.

Skarżąca, powołując się na treść art. 23 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zauważyła, iż rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń organ administracji zobligowany jest zbadać sytuację życiową wnioskodawcy oraz rodziny, którą tworzy (rozumianą jako sytuacja materialna, stan rodziny, stan zdrowotny czy zdolność podjęcia zatrudnienia). Przy ocenie wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 23 ust. 8 powołanej ustawy znaczenie mają również przyczyny i okoliczności powstania zadłużenia.

Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie organ II Instancji uchybił wynikającemu z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. obowiązkowi rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego zebranego materiału dowodowego. Organ II instancji w decydującej dla kierunku rozstrzygnięcia mierze, oceniając sytuację jej rodziny oparł się wyłącznie na ustaleniach organu I instancji, nie została ona zweryfikowana innymi dowodami. Skarżąca zaznaczyła, iż ustalenia organu I instancji w zakresie kosztów utrzymania rodziny skarżącej dotyczyły sumy opłat mieszkaniowych, a nie obejmowały takich wydatków jak choćby zakup żywności, ubrań, środków higieny itp. Organ I Instancji nie dokonał oceny, jak na sytuację jej rodziny wpływa fakt ponoszenia kosztów leczenia dziecka z wadą serca, co więcej nie ustalił wysokości ponoszonych w związku z tym wydatków. Skarżąca zarzuciła, iż nie rozważono w jaki sposób zwrot świadczeń będzie miał wpływ na sytuację życiową odwołującej i jej dzieci, w szczególności, czy pozbawienie jej tej kwoty nie spowoduje takiego pogorszenia sytuacji materialnej, że będzie ona zmuszona ubiegać się o dodatkowe świadczenia z pomocy społecznej. Organ podjął decyzję nie rozważywszy w pełni wynikającej z zebranego materiału dowodowego sytuacji materialno - bytowej skarżącej oraz nie zgromadził kompletnego materiału dowodowego, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania.

Skarżąca zauważyła, że właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Ponadto organ II Instancji w uzasadnieniu w ogóle nie ustosunkował się do podnoszonej w odwołaniu okoliczności nie wywiązywania się z płacenia alimentów przez zobowiązanego R. B. i powstania zaległości. Powyższe świadczy o tym, że SKO podjęło decyzję nie rozważywszy w pełni wynikającej z zebranego materiału dowodowego sytuacji materialno - bytowej skarżącej oraz nie zgromadziło kompletnego materiału dowodowego, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania.

Odpowiadają na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1302 ze zm. – dalej: P.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, bowiem w działaniu organu administracji w niniejszej sprawie nie dopatrzył się ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 554), zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Z powołanego przepisu wynika, że: po pierwsze - decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, po drugie - umorzenie kwot nienależnie pobranych świadczeń jest wyjątkiem od zasady zwrotu takiego świadczenia, po trzecie - przesłanką obligatoryjną zastosowania instytucji umorzenia jest wystąpienie po stronie wnioskodawcy "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny". Zatem wynik postępowania w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń zależy od tego, czy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności dotyczące sytuacji rodziny zostaną ocenione przez organ administracji jako "szczególnie uzasadnione". Przy czym wskazać należy, że ustawa nie zawiera definicji pojęcia "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny". Ustalenie wystąpienia tej przesłanki w każdym przypadku wymaga zatem od organu odniesienia się do ocen pozaprawnych. Przesłanka ta powinna być więc badana pod kątem oceny indywidualnej, przy uwzględnieniu wszystkich tych okoliczności, które w konkretnej sprawie kształtują sytuację wnioskodawcy i jego rodziny jako szczególną z punktu widzenia słuszności i zasadności umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Nie ulega wątpliwości, że rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń organ administracji zobligowany jest zbadać sytuację życiową wnioskodawcy oraz rodziny, którą tworzy (rozumianą jako sytuacja materialna, stan rodziny, stan zdrowotny, czy zdolność podjęcia zatrudnienia). Przy ocenie wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 23 ust. 8 ustawy znaczenie mają również przyczyny i okoliczności powstania zadłużenia (por. wyrok NSA z 16 lutego 2017 r. o sygn. akt I OSK 1863/15 – dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Zauważyć też należy, iż ustawodawca wskazał, że organ "może" umorzyć należności z tytułu wypłaconych nienależnie świadczeń. Pozostawiając tym samym organowi uznanie co do wyboru prawnych możliwości. Jak wskazano wyżej wydanie decyzji musi zostać poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy, do czego w sposób wyraźny obliguje organ administracji cytowany wyżej art. 23 ust. 8 ustawy. W ocenie Sądu organy wywiązały się z tego obowiązku.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca przekonywała, że sytuacja materialna jej czteroosobowej rodziny jest wyjątkowo trudna i uzasadnia uwzględnienie wniosku. Wskazywała, iż mając do dyspozycji wyłącznie dochody uzyskiwane przez jej męża R. H. z tytułu pracy za granicą, nie jest w stanie, bez uszczerbku dla utrzymania swojej rodziny, zwrócić kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]- zł. Skarżąca akcentowała na swoje bezrobocie, nieotrzymywanie alimentów od swojego byłego męża na pierwsze dziecko, obowiązki alimentacyjne aktualnego męża względem jego dzieci z poprzedniego małżeństwa, chorobę swojej młodszej córki oraz zobowiązania finansowe aktualnego męża względem jego byłej żony.

Organ pierwszej instancji przyznał, iż w sytuacji skarżącej obowiązek jednorazowej zapłaty całej kwoty należności (1500,- zł), może stanowić zbyt duże obciążenie finansowe dla jej rodziny, dlatego też zdecydował o rozłożeniu należności na 12 rat obejmujących należność główną oraz odsetki. Na decyzji organów obu instancji zaciążył fakt, iż mąż skarżącej uzyskuje stały dochód w wysokości [...] euro, co w przeliczeniu na złotówki daje dochód znacznie przekraczające średnie wynagrodzenie w Polsce. Z tej też przyczyny nie można uznać, iż zaszły szczególnie okoliczności uzasadniające umorzenie należności.

Należy podkreślić, iż ustalenia organu dotyczące sytuacji życiowej wnioskodawczyni oraz rodziny organy oparł na danych przekazanych mu przez wnioskodawczynię. Pismem z 15 grudnia 2017 r. wezwano skarżącą do przedłożenia dokumentów obrazujących m.in. stałe koszty utrzymania rodziny, uzyskiwany dochód oraz otrzymywane alimenty, jak też dokumenty potwierdzające chorobę dziecka i koszty jego leczenia. A. H. w odpowiedzi przedłożyła dokumentację, na którą następnie powołano się w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

W ocenie Sądu nie można zarzucić organom niewłaściwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym ocenę nadesłanych przez skarżąca dokumentów i wyjaśnień. Brak jest też podstaw do stwierdzenia, iż organy winny były podjąć z urzędu czynności zmierzające do ustalenia, jakie inne stałe, dodatkowe koszty utrzymania ponosi rodzina skarżącej. A. H., mimo podniesionych zarzutów nie wyjaśniła, chociażby na etapie postępowania odwoławczego, jakie inne konieczne koszty utrzymania ponosi jej rodzina. Nie wyjaśniła też jakie ponosi koszty w związku z chorobą córki. Skarżąca w piśmie z 12 stycznia 2018 r. wskazała, iż jej córka musi przyjmować lek wykonywany specjalnie na zamówienie, jednak nie wskazała ceny tego leku twierdząc jedynie, iż nie posiada aktualnie paragonu. Mimo, iż do wydania decyzji przez organ I instancji upłynęły jeszcze dwa miesiące, skarżąca nie podjęła próby wyjaśnienia tej kwestii. Nie uczyniła tego także na etapie postępowania odwoławczego, chociaż poznała już stanowisko organu I instancji w tym zakresie.

W uzasadnieniu swojej decyzji organu I instancji stwierdził, że ze złożonej dokumentacji wynika, iż stałe miesięczne wydatki rodziny skarżącej wynoszą ok. [...] zł Organ ten nie wziął co prawda pod uwagę kosztów związanych z wynajmem mieszkania przez R. H., ale nawet przy ich uwzględnienia jak też uwzględnieniu raty kredytu, pozostałe do dyspozycji rodziny A. H. środki stanowią ok. 50% uzyskiwanego miesięcznie dochodu, na co zwróciło uwagę SKO.

Warto też zauważyć, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych występowanie jedynie trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego rodziny nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej umorzenie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Trafność tego poglądu potwierdza istota świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz przesłanki jego przyznania, do których ustawodawca zaliczył kryterium dochodowe. Należy podkreślić, że przepis art. 23 ust. 8 powołanej wyżej ustawy może być zastosowany tylko wtedy, gdy sytuacja rodziny wynikająca ze szczególnie uzasadnionych okoliczności uniemożliwia spłatę nienależnie pobranego świadczenia nie tylko w chwili wnioskowania o jej umorzenie, ale także w przyszłości. Omawiany przepis nie może być stosowany tylko dlatego, iż sytuacja rodziny jest trudna. Trudności te muszą być wyjątkowe, wykluczające ewentualność spłaty należności także w przyszłości (por. ponowie wyroki NSA z 09 listopada 2012 r. o sygn. akt I OSK 507/12 oraz z 16 lutego 2017 r. o sygn. akt I OSK 1863/15 – dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Taki charakter trudności rodziny skarżącej w rozpatrywanej sprawie nie został wykazany. Rodzina skarżącej posiada stałe źródło dochodu (zarobki jej męża), tak więc aktualne obciążenia finansowe (w tym konieczność rozliczenia finansowego z byłą żoną męża skarżącej) nie przesądzają o braku możliwości spłaty zadłużenia (1.500,- zł) w przyszłości - w dwunastu, comiesięcznych ratach.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie można zrzucić organom dowolności rozstrzygnięcia. Organy opierając się na informacji udzielonej przez stronę uzasadniły swoją ocenę, iż sytuacja rodzinna skarżącej nie jest na tyle trudna, aby uzasadniała umorzenie należności w całości lub części.

Trzeba przy tym mieć na uwadze, iż środki budżetowe przeznaczone na świadczenia alimentacyjne w gminach stanowią środki publiczne. Społeczeństwo i jego obywatele powinni mieć pewność, że organy Państwa dbają o wykorzystywanie środków publicznych w sposób zgodny z ich przeznaczeniem. W przypadku umorzenia środków nienależnie pobranych, gdy nie zachodzi wyjątkowa sytuacja, organ mógłby narazić się na zarzut marnotrawienia środków publicznych.

Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.