Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1324/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 1 pkt 4, par. 6
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), Sędzia WSA Bożena Pindel, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. , ,


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako "organ nadzoru" lub "Dyrektor"), działając na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 17, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 oraz art. 64c § 7 zd. drugie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej jako "organ egzekucyjny") z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie obciążenia Prezydenta Miasta B. (dalej jako "wierzyciel") kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...] zł.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec K. K. (dalej jako "zobowiązana") na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], z dnia [...] r. nr [...], z dnia [...] r., [...] i z dnia [...] r. o nr [...] w łącznej kwocie [...] zł.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], nr [...], [...] i "nr [...]".

Pismem z dnia [...] r. organ egzekucyjny zawiadomił wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego.

W następstwie złożonego przez wierzyciela wniosku, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł. Organ określił w odniesieniu do poszczególnych tytułów kwoty opłaty za zajęcie rachunku bankowego oraz opłaty manipulacyjnej. W uzasadnieniu wskazał, że zawiadomieniem z dnia [...] r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A., które to zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] r. Organ egzekucyjny stwierdził również, że zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych skierowane do zobowiązanej zostało doręczone w dniu [...] r. "z adnotacją na zwrotnym potwierdzeniu adresat pod wskazanym adresem nieznany". Następnie zawiadomieniem z dnia [...] r. dokonał kolejnego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A. na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych. Zawiadomienie to dłużnik zajętej wierzytelności odebrał w dniu [...] r., zaś zobowiązanej, zdaniem organu egzekucyjnego, w dniu [...] r. z adnotacją "adresat wyprowadził się". Organ egzekucyjny wskazał również, że kolejno w dniach [...] r., [...] r. oraz w dniu [...] r. poborca skarbowy udał się pod wskazany w tytułach wykonawczych adres miejsca zamieszkania zobowiązanej, jak również ustalony przez organ egzekucyjny, jednakże pod wskazanymi adresami nikogo nie zastał. Sporządził przy tym notatki służbowe wpisując najpierw adnotację o nieobecności zobowiązanej, a następnie informującą, że adresat nie jest znany.

Organ egzekucyjny stwierdził także, że dokonał analizy majątku zobowiązanej w oparciu o posiadane informacje, jednakże w jej wyniku nie ustalono wierzytelności, praw majątkowych, nieruchomości ani składników majątku ruchomego zobowiązanej, które pozwoliłyby na zaspokojenie roszczeń Wierzyciela. W konsekwencji postępowanie zostało umorzone na podstawie art. 59 § 2 i § 3 u.p.e.a. Zdaniem organu egzekucyjnego w toku postępowania egzekucyjnego powstały koszty egzekucyjne wynikające z dokonanych czynności. Organ egzekucyjny wskazał, że obowiązek zapłaty opłaty za zajęcie wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Uznał przy tym, że bez wpływu na tę opłatę pozostaje okoliczność, czy wskutek zajęcia doszło do wyegzekwowania jakichkolwiek kwot.

W zażaleniu na powyższe postanowienie wierzyciel wniósł o jego zmianę. Zakwestionował zasadność naliczenia i obciążenia go wskazanymi kosztami. Podniósł, że po pierwsze nie doszło do wyegzekwowania żadnej kwoty od zobowiązanej. Ponadto wskazał, że organ egzekucyjny widząc bezskuteczność egzekucji nadal dokonywał czynności i stosował środki egzekucyjne, od których naliczył koszty. Wierzyciel podkreślił również, że naliczone koszty przewyższają jego budżet w tej części. Odwołał się ponadto do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 1009/13, Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 687/12 oraz poglądów doktryny w zakresie możliwości pobierania opłat. Wskazał także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 dotyczący wysokości opłat za czynności egzekucyjne. Tym samym wniósł o podjęcie czynności w celu zbadania zaskarżonego postanowienia w zakresie celowości podejmowanych czynności egzekucyjnych, co do których można było stwierdzić, że nie doprowadzą do przymusowego wyegzekwowania dochodzonych kwot w kwocie przewyższającej wydatki egzekucyjne pod kątem prawidłowości ich ustalenia.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor wskazał na treść art. 64c § 6a i § 7 u.p.e.a. Wyjaśnił także zasady obciążania kosztami egzekucyjnymi w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ich wysokość w oparciu o treść art. 64 § 1, § 6, § 10, art. 64a, art. 64c § 1, § 3 i § 4 u.p.e.a. Organ nadzoru wskazał, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstał z chwilą doręczenia zobowiązanej zawiadomień o zajęciu w A S.A., tj. w dniach [...] r., [...] r., [...] r. oraz [...] r. Zdaniem organu nadzoru, w sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące możliwością obciążenia kosztami egzekucyjnymi zobowiązanej z uwagi na wydanie postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Tym samym zastosowanie znajduje art. 64c § 4 u.p.e.a. Dyrektor wskazał przy tym na treść art. 18 i art. 7 § 2 u.p.e.a. i stwierdził, że celowość podejmowanych czynności podlega badaniu na etapie wydawania postanowienia na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Organ nadzoru wskazał, że zajęcie rachunku bankowego jest środkiem egzekucyjnym wymienionym w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., za którą to czynność pobierana jest opłata. W jego ocenie doszło do skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego, bowiem z chwilą doręczenia zawiadomienia bankowi organ egzekucyjny nabył prawo rozporządzania wierzytelnością skarżącej do kwot wynikających z wystawionych tytułów wykonawczych. Zdaniem Dyrektora fakt, iż na tym rachunku nie były zdeponowane żadne środki nie ma znaczenia dla skuteczności zajęcia. Odwołał się przy tym do treści art. 80 § 1 u.p.e.a. oraz orzecznictwa sądów administracyjnych na poparcie tego twierdzenia. Organ nadzoru wskazał również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 i zacytował fragment jego uzasadnienia.

Odnosząc się do przedmiotu sprawy stwierdził, że koszty egzekucyjne do przedmiotowych tytułów wykonawczych zostały wygenerowane w związku z zastosowaniem zajęć rachunków bankowych, a także w związku z doręczeniem odpisów tytułów wykonawczych opiewających na łączną kwotę [...] zł. Wskazał, że koszty te wyniosły łącznie [...] zł i zostały obliczone z zastosowaniem stawki stosunkowej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a. w wysokości 1%, a także stawki wskazanej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. – 5%. Dyrektor wskazał przy tym na wyliczenie kosztów egzekucyjnych w odniesieniu do wymienionych tytułów wykonawczych. W jego ocenie kwota kosztów za dokonanie zajęcia i opłata manipulacyjna w związku z doręczeniem tytułów wykonawczych nie jest nadmiernie wygórowana z uwagi na fakt, że koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna powinna polegać bowiem na uzyskaniu, przynajmniej częściowo, zwrotu kwot funkcjonowania tego aparatu. Zdaniem organu nadzoru, w niniejszej sprawie zastosowane stawki kosztów egzekucyjnych nie prowadzą do zerwania związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Podkreślił także, że z powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie można wywieść, że doszło do wyeliminowania z porządku prawnego art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. Ponadto z uzasadnienia tego wyroku należy wyprowadzić wniosek, że mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaniem jej górnej granicy ma chronić jedynie przed nadmiernym fiskalizmem. Po trzecie zaś Trybunał Konstytucyjny orzekł o pominięciu prawodawczym uznając, że nie może budzić wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek procentowych jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych.

W skardze na powyższe postanowienie wierzyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W jego ocenie czterokrotne wysłanie zawiadomienia do zobowiązanej o zajęciu tego samego rachunku bankowego była wątpliwa w kontekście ich celowości i gospodarności działań mając na względzie brak środków zgromadzonych na tym koncie bankowym. Wierzyciel zgodził się z organem nadzoru, że brak środków na rachunku bankowym nie ma znaczenia dla skuteczności dokonanego zajęcia, jednakże w jego ocenie powinno mieć wpływ na ustaloną wysokość opłaty egzekucyjnej. Tymczasem organ egzekucyjny w sposób automatyczny wyliczył koszty w odniesieniu do kwot podlegających egzekucji. Ponadto, w ocenie wierzyciela, ustalone koszty doprowadziły do całkowitego zerwania związku pomiędzy świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością poniesionych przez niego kosztów podjętych czynności. Podtrzymał także stanowisko zawarte uprzednio w zażaleniu w zakresie zarówno swojego statusu jako jednostki budżetowej, jak i zakresu zbadania wydanych rozstrzygnięć.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał przy tym stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlega wskazane na wstępie postanowienie organu nadzoru w przedmiocie obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela.

Oceniając zatem wydane rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy zauważyć, że jest ono wadliwe już z tego powodu, że dotyczy ono kosztów egzekucyjnych ustalonych w oparciu o m.in. tytuł wykonawczy, który nie był podstawą prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne jednakże w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia [...] r. o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], z dnia [...] r. nr [...], z dnia [...] r., [...] i z dnia [...] r. o nr [...]. Wskazany w postanowieniu organu egzekucyjnego, a następnie powielony przez organ nadzoru, tytuł wykonawczy o nr [...] nie mógł zatem być podstawą do naliczenia jakichkolwiek kosztów egzekucyjnych w niniejszej sprawie. Nie można przy tym uznać, że doszło do oczywistej omyłki pisarskiej w kontrolowanych w niniejszym postępowaniu postanowieniach i że dotyczy on w rzeczywistości tytułu wykonawczego o nr [...], albowiem tytuł ten nie został wymieniony w postanowieniu z dnia [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania. Co więcej, z treści zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia [...] r. wynika, że dokonano zajęcia w oparciu o tytuł wykonawczy o nr [...], nie zaś o znajdujący się w aktach sprawy tytuł o nr [...].

Ponadto, co równie istotne, w niniejszej sprawie zaistniały wątpliwości czy w ogóle prowadzone było postępowanie egzekucyjne. Otóż zgodnie z treścią art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:

1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub

2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Z powyższego przepisu wynika zatem, że warunkiem koniecznym do uznania, iż doszło do wszczęcia egzekucji jest doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Inaczej liczy się jedynie datę wszczęcia w zależności od tego czy najpierw doręcza się ów tytuł wykonawczy, czy doręczenie tytułów wykonawczych następuje wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego.

Tymczasem w niniejszej sprawie analiza akt administracyjnych czyni wątpliwym okoliczność związaną z doręczeniem zobowiązanej odpisów tytułów wykonawczych. Po pierwsze już z samego postanowienia organu egzekucyjnego wynika wprost, że zawiadomienie z dnia [...] r. "zostało doręczone Zobowiązanej wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu [...] r. z adnotacją na zwrotnym potwierdzeniu : adresat pod wskazanym adresem nieznany". Kolejne zawiadomienie, tj. z dnia [...] r., zdaniem organu egzekucyjnego "zostało doręczone Zobowiązanej wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu [...] r. z adnotacją na zwrotnym potwierdzeniu : adresat wyprowadził się", Co więcej organ egzekucyjny wskazał w swoim postanowieniu, że w dniach [...] r., [...] r., [...] r. poborca skarbowy udał się pod adres ul. [...], [...] S., wskazany jako adres zamieszkania zobowiązanej oraz pod adres ustalony przez organ egzekucyjny tj. [...] [...], S., jednakże nikogo nie zastał. Na miejscu sporządził raport najpierw nieobecność zobowiązanej, a następnie podmiot nieznany". Po drugie Sąd zauważa, że przesyłka zawierająca pierwsze zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zobowiązanej wraz z odpisami tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], a adresowana do zobowiązanej na adres wynikający z tytułów wykonawczych tj. "ul. [...], [...] D.", została zwrócona organowi egzekucyjnemu bez jej awizacji z adnotacją "adresat nieznany". Pomimo tego kolejne zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej (w oparciu o tytuł wykonawczy o nr [...]) zostało skierowane na ten sam adres. Fakt, iż przesyłka została zwrócona jako niepodjęta w terminie nie oznacza, w świetle adnotacji zawartej na uprzedniej przesyłce, że w rzeczywistości doszło do jej doręczenia zobowiązanej. Zwłaszcza, że kolejne zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego o nr [...], a skierowanej na ten sam adres, zostało zwrócone z adnotacją "adresat wyprowadził się". O niemożności doręczenia tytułów wykonawczych świadczy również pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...] r., z którego wynika, że zobowiązana pod wskazanym adresem (z tytułów wykonawczych) nie mieszka i nie przebywa, a także nie ma miejsca zamieszkania w D.. Przy piśmie tym zwrócono m.in. przedmiotowe tytuły wykonawcze. Należy również zauważyć, że w dniu [...] r. organ egzekucyjny otrzymał informację, że zobowiązana przebywa pod innym adresem (pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.), tj. w B. przy ul. [...] i w konsekwencji przy piśmie z dnia [...] r. przekazał przedmiotowe tytuły wykonawcze Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w B. jako organowi właściwemu do prowadzenia dalszej egzekucji administracyjnej. Organ ten jednak zwrócił je wskazując, że zobowiązana nie mieszka pod podanym przez organ egzekucyjny adresem, albowiem znajduje się pod nim Schronisko dla Bezdomnych, w którym nie przebywa. Organ ten ustalił także, że zobowiązana również nie mieszka pod innym adresem (zgodnie z jego właściwością). Następną zaś czynnością organu egzekucyjnego było umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Jeżeli zatem w myśl art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, a warunkiem uznania, że doszło do skutecznego doręczenia w trybie zastępczym określonym w art. 43 k.p.a. jest doręczenie zastępcze pism dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, bądź w trybie wynikającym z art. 44 przewidującym fikcję doręczenia pozostawienie przesyłki w placówce pocztowej po uprzedniej jej awizacji w miejscu zamieszkania, to w niniejszej sprawie nie można uznać, że wypełniona była podstawowa przesłanka do uznania, że doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy, jak to zostało wskazane wcześniej, nie wynika bowiem, że organ doręczył choćby jeden z tytułów wykonawczych zobowiązanej. Tymczasem brak wszczęcia postępowania skutkuje uznaniem, że w sprawie podjęte czynności należałoby uznać za niebyłe, a zatem nie jest możliwym obciążenie wierzyciela jakimikolwiek kosztami egzekucyjnymi.

Dopiero jednoznaczne ustalenie, że zawiadomienia wraz z tytułami egzekucyjnymi zostały doręczone zobowiązanej mógł skutkować naliczeniem kosztów egzekucyjnych i obciążeniem nimi wierzyciela. Koniecznym jest przy tym podkreślenie, że naliczenie opłat egzekucyjnych winno być zgodne ze standardami wytyczonymi w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Należy przy tym podkreślić, że dokonując powyższej oceny zgodności z Konstytucją RP wskazanych przepisów Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że "brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną". Trybunał Konstytucyjny wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym opłaty takie, są więc zbliżone do podatku. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą, chroni przed tego typu sytuacjami.

Oceniając zatem zaskarżone postanowienie w kontekście powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego Sąd wskazuje, że ustalając koszty egzekucyjne rolą organów jest uwzględnienie nie tylko ich celu fiskalnego. Organ powinien mieć bowiem na uwadze, że z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone (tak również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17).

W niniejszej sprawie organ nadzoru poprzestał jedynie na powiązaniu wysokość dochodzonej kwoty z kwotami wynikającymi z art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. i funkcji fiskalnej tych kosztów. Nie dokonał analizy zarówno ilości podejmowanych czynności, ich skuteczności w szczególności zajęcia z dnia [...] r. z uwagi na powołany w nim tytuł wykonawczy o nr [...] nie objęty niniejszym postępowaniem), ale również kwot wyegzekwowanych czy nakładu pracy związanego z podjętymi czynnościami egzekucyjnymi. Co więcej organ nadzoru nawet nie próbował ustalić jaka mogłaby być wysokość górnej granicy pobieranych opłat. Tymczasem dopiero taka analiza mogłaby skutkować ustaleniem kosztów postępowania egzekucyjnego w zgodzie ze standardami konstytucyjnymi.

W ocenie Sądu za zgodne z nimi nie może być przy tym pobranie opłaty egzekucyjnej w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., gdy faktycznie nie dochodzi do zajęcia wierzytelności pieniężnych. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 693/15, w którym Naczelny Sąd Administracyjny postawił tezę, zgodnie z którą opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł przy tym, że odczytując treść ww. przepisu należy odwołać się do wykładni językowej. Zasadniczy prymat tego rodzaju wykładni prawa wynika bowiem z faktu, że prawo dociera do adresatów w postaci konkretnych przepisów prawnych i mogą oni oczekiwać, że ich obowiązki, czy uprawnienia są kształtowane treścią tekstu prawnego (zob. B. Brzeziński, Wykładnia prawa podatkowego, Gdańsk 2013, s. 24). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego treść art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, że opłata egzekucyjna w wysokości wyżej określonej, może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. W przepisie tym ustawodawca nie zawarł jakiegokolwiek przyzwolenia do pobierania stosownych opłat egzekucyjnych także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że także w doktrynie prawa od dawna podnosi się, że podstawową wadą konstrukcyjną omawianych regulacji jest brak jakiejkolwiek zależności pomiędzy poborem opłat a skutecznością prowadzonej egzekucji, co prowadzi w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych, przy jednoczesnym braku realizacji, chociażby w części, dochodzonego obowiązku pieniężnego (zob. R. Hauser, W. Piątek w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 327). Zdaniem Sądu, zaprezentowana powyżej wykładnia treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie może być podważana przez nawiązanie do treści przepisu art. 80 § 1 u.p.e.a. Ten ostatni przepis odnosząc się do sposobu, w jakim dokonuje się czynności zajęcia rachunku bankowego, nie potwierdza stanowiska, że zajęcie wierzytelności można utożsamiać z zajęciem rachunku bankowego. Należy wręcz stwierdzić, że w przepisie art. 80 § 2 u.p.e.a. mowa o "zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego", co wyraźnie potwierdza, że warunkiem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest istnienie na zajętym rachunku bankowym środków pieniężnych. Identyczny pogląd został wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 914/16 oraz w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Po 638/14 i z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1204/15. Ponadto także tut. Sąd tożsamy pogląd wyraził w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 813/18, czy I SA/Gl 564/19.

Konsekwencją powyższego jest zatem uznanie, że zaskarżone postanowienie winno być wyeliminowane z obrotu prawnego. Rolą organu nadzoru będzie zatem w pierwszej kolejności ustalenie wykazanie, czy doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie w oparciu o wszystkie tytuły wykonawcze. Organ ustali zatem kiedy doszło do doręczenia tytułów wykonawczych zobowiązanej. W przypadku stwierdzenia, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte, skonfrontuje treść zawiadomień o zajęciu z tytułami egzekucyjnymi celem ustalenia ile czynności egzekucyjnych znajdowało oparcie w tych tytułach. Następnie odniesie rzeczywiście dokonane czynności do nakładu pracy niezbędnego do ich wykonania, uwzględniając również to czy jednym środkiem egzekucyjnym objęto więcej niż jeden tytuł wykonawczy, oraz jakie kwoty zostały wyegzekwowane. Ponadto rolą organu nadzoru będzie wyliczenie, czy w konsekwencji ustalone opłaty (egzekucyjna i manipulacyjna) nie przekraczają maksymalnej wysokości jaka mogłaby być pobrana i tego czy w następstwie ustalenia tych opłat nie dochodzi do nadmiernego ich wygórowania.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) orzekł jak w sentencji wyroku.