Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 615/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 56
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 października 2011r. sprawy ze skargi A.M.L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku W. L. celem wyegzekwowania nie uiszczonych w terminie należności podatkowych. W dniach [...]. oraz [...]., z udziałem żony zobowiązanego, A. L. (Skarżącej), dokonał zajęcia ruchomości stanowiących majątek wspólny małżonków L. tj.: samochodu ciężarowego R., przyczepy ciężarowej T., ciągnika samochodowego V., naczepy uniwersalnej K., naczepy ciężarowej B., ciągnika samochodowego V., ciągnika siodłowego V..

Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazując, że tytuły wykonawcze zostały wystawione z naruszeniem art. 27c ustawy z dnia 17 czerwca 1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co skutkuje niedopuszczalnością prowadzonego postępowania (t.j. Dz. U. z 2002r nr 110 poz.968 ze zm. dalej jako ustawa pea). Postanowieniem z [...]. organ egzekucyjny odmówił uznania powyższego zarzutu z uwagi na brak legitymacji Skarżącej do złożenia wniosku. W następstwie złożonego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie podzielając argumentację organu egzekucyjnego.

W toku postępowania egzekucyjnego, w dniu [...]. uprawomocnił się wyrok Sądu Okręgowego w B. rozwiązujący małżeństwo Skarżącej z W. L. Ponadto wyrokiem z [...]. Sąd Rejonowy w I. ustanowił rozdzielność majątkową pomiędzy byłymi małżonkami z datą wsteczną tj. z dniem [...]. Orzeczenie w tej sprawie uprawomocniło się w dniu [...].

Wyrokiem z dnia 26 maja 2010r. (sygn. akt I SA/Bd 363/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżone postanowienie organu odwoławczego i określił, iż nie może być ono wykonane w całości. W uzasadnieniu Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 33, art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 1 a pkt 20 ustawy pea potwierdzając, że Skarżąca nie posiada statusu zobowiązanej w prowadzonym postępowaniu, a co za tym idzie nie ma legitymacji do wniesienia zarzutów. Jednocześnie jednak Sąd stwierdził naruszenie art. 27c powołanej ustawy uznając, iż w przypadku skierowania egzekucji do majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka tytuł wykonawczy winien być wystawiony na oboje małżonków. Uchylając zaskarżone postanowienie Sąd nakazał jednocześnie uwzględnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy okoliczność wydania przez Sąd Rejonowy w I. wyroku w przedmiocie ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy skarżącą a W. L.

Ponownie rozstrzygając sprawę Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego i umorzył postępowanie w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu wskazał, iż w świetle powyższego wyroku zasadnym byłoby wystawienie tytułu wykonawczego na oboje małżonków. Jednakże z uwagi na ustanowienie przez Sąd Rejonowy w I. rozdzielności majątkowej pomiędzy Skarżącą a W. L. z dniem [...]., w sprawie zachodzi konieczność przeanalizowania prowadzonego postępowania i ponownej oceny możliwości wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków.

Pismem z dnia [...]. Skarżąca złożyła wniosek o zawieszenie egzekucji prowadzonej z majątku, który w części stanowi jej własność. W uzasadnieniu wskazała, iż prowadzone jest obecnie postępowanie sądowe w zakresie podziału majątku rozwiedzionych małżonków, które dotąd nie zostało zakończone, więc na obecnym etapie nie jest możliwe określenie wysokości udziałów przypadających Jej w majątku wspólnym. Skarżąca złożyła w Sądzie wniosek o nierówny podział majątku wspólnego i do czasu wydania orzeczenia uważa za konieczne wstrzymanie czynności egzekucyjnych przez zawieszenie postępowania.

Postanowieniem z [...]. organ egzekucyjny odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku W. L. powołując się na brak spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 56 § 1 ustawy pea; również działając jako wierzyciel nie znalazł podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Ponadto organ egzekucyjny wskazał, iż Sąd Rejonowy w I., wydając w dniu [...]. postanowienie udzielające stronom postępowania zabezpieczenia nie orzekł o zawieszeniu egzekucji w trybie art. 755 § 1 pkt 1 Kpc, a jedynie powierzył Skarżącej wyłączny zarząd elementami majątku wspólnego zajętymi w toku egzekucji.

W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca zarzuciła błędne zakwalifikowanie wnoszonych żądań i roszczeń oraz prowadzenie postępowania z nieuwzględnieniem jej wyjaśnień, lekceważące traktowanie Skarżącej w postępowaniu, powodujące całkowity brak zaufania do organu, nieuwzględnianie zgłaszanych przez stronę w toku postępowania faktów mogących mieć istotne znaczenie dla sprawy, czym naruszono art. 75 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa), naruszenie art. 97 Kpa przez nieuwzględnienie toczących się równolegle postępowań przed innym organem i sądem dotyczących bezpośrednio postępowania egzekucyjnego.

Skarżąca podniosła, iż w ramach prowadzonego postępowania sądowego złożyła wniosek o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym, co w jej ocenie, wzrusza dotychczasowe domniemanie równości tych udziałów. Tym samym organ egzekucyjny nie ma podstaw prawnych do prowadzenia egzekucji z majątku, w którym udziały nie zostały prawidłowo ustalone i oszacowane przez Sąd. Ponadto zarzuciła, iż organ egzekucyjny bezpodstawnie odmówił jej wglądu do akt postępowania. Stwierdziła, że brak możliwości bezpośredniego nadzoru nad toczącym się postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym majątku wspólnego, uniemożliwiają jej prawidłowe wykonywanie zarządu nad tym majątkiem, do czego została zobligowana przez sąd.

Postanowieniem z [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku W. L. W ocenie Dyrektora zawieszenie całego postępowania nie znajduje uzasadnienia, a przepisy ustawy pea nie przewidują zastosowania tej instytucji tylko co do wybranych składników majątkowych. Nie jest zatem możliwe zawieszenie postępowania z ograniczeniem tylko co do majątku, który w części stanowi również własność Skarżącej.

Organ powołując się na uregulowania art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz w art. 1035 Kodeksu cywilnego stwierdził, iż na obecnym etapie postępowania, obowiązuje domniemanie równości udziałów A. i W. L. w majątku wspólnym. Stan ten może ulec zmianie, a domniemanie może zostać wzruszone dopiero w wyniku orzeczenia sądowego, ustalającego odmienny podział majątku wspólnego. Podkreślił, że orzeczenie Sądu w przedmiocie podziału majątku wspólnego rozwiedzionych małżonków niewątpliwie będzie miało wpływ na egzekucję zajętych pojazdów i zostanie uwzględnione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I.

Następnie organ wskazał, że w sprawie nie znajduje także zastosowania art. 56 § 1 pkt 5 ustawy pea przewidujący możliwość zawieszenia postępowania "w innych przypadkach przewidzianych w ustawach", jak również art. 97 kpa, którego naruszenie zarzuciła Skarżąca w zażaleniu. Dodatkowo Dyrektor wskazał, iż Sąd Rejonowy w I., wydając w dniu [...]. postanowienie sygn. akt I Ns 75/10, udzielające stronom postępowania zabezpieczenia, również nie orzekł o zawieszeniu egzekucji, do czego był uprawniony w świetle art. 755 § 1 pkt 3 Kpc a jedynie powierzył Skarżącej wyłączny zarząd nad zajętymi pojazdami.

W skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o zawieszeniu prowadzonego postępowania egzekucyjnego, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi II instancji w celu ponownego rozpoznania sprawy i wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 18, art. 56 oraz art. 97 § 4a ustawy pea a także art. 77 i art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.

W ocenie Skarżącej nie jest zgodne ze stanem faktycznym stwierdzenie, iż organ egzekucyjny zajął prawa należące do jej byłego męża. Ustaleń tych organ dokonał opierając się wyłącznie na domniemaniu, że udziały w majątku wspólnym przypadające byłym małżonkom są równe, tymczasem domniemanie to zostało obalone złożonym przez nią w postępowaniu o podział majątku wspólnego wnioskiem o ustalenie nierównych udziałów małżonków w tym majątku. Skarżąca podkreśliła, że ostateczne ustalenie wysokości udziałów każdego z małżonków nastąpi dopiero w tym postępowaniu. Organy obu instancji naruszyły art. 97 § 4a ustawy pea. Przepis ten dotyczy bowiem zajęcia udziału faktycznego, a nie tylko domniemanego. Według strony, odmienne postępowanie organów może doprowadzić do wyrządzenia jej szkody.

Zdaniem Skarżącej w sprawie istnieje konieczność zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Wynika to z faktu prowadzenia postępowania sądowego w przedmiocie podziału majątku wspólnego rozwiedzionych małżonków i braku możliwości określenia, na obecnym etapie postępowania, wysokości udziałów przypadających każdemu z nich w majątku wspólnym. Skarżąca podkreśliła, że organ egzekucyjny nie posiada własnych kompetencji do ustalania wysokości tych udziałów, stąd egzekucja nie może być skutecznie prowadzona bez dokonania takich ustaleń przez właściwy organ tj. sąd powszechny.

Zdaniem Skarżącej, organy obu instancji przyjęły błędną wykładnię art. 18 oraz art. 56 § 1 pkt 5 ustawy pea, czym naraziły stronę na szkodę a Skarb Państwa na roszczenia odszkodowawcze. W związku z powyższym, organ egzekucyjny winien na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, w związku z art. 18 oraz art. 56 § 1 pkt 5 ustawy pea zawiesić prowadzone postępowanie egzekucyjne do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądowego o podziale majątku wspólnego rozwiedzionych małżonków.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sporu jest odmowa zawieszenia postępowania egzekucyjnego przez organ. Przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania określone zostały w art. 56 ustawy pea, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu (§ 1):

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach

Jednocześnie, na podstawie § 2, zawieszenie postępowania egzekucyjnego, dotyczącego obowiązku o charakterze niepieniężnym, z przyczyny określonej w § 1 pkt 2 i 3 może nastąpić tylko w przypadkach, gdy nie zagraża to interesowi społecznemu. Art. 56 ustawy pea wylicza w sposób wyczerpujący okoliczności uzasadniające zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Art. 56 § 1 pkt 5 ustawy pea odsyła do innych przepisów ustaw o ile zawierają one szczególne przypadki wskazujące na potrzebę zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast powołany w skardze art. 97 § 1 pkt 4 Kpa w związku z art. 18 ustawy pea nie tworzy samodzielnej podstawy dla zawieszenia postępowania egzekucyjnego; jakkolwiek ostatni z powołanych przepisów odsyła do przepisów Kpa w zakresie ich odpowiedniego stosowania, jednakże tylko wtedy, gdy dotyczy to kwestii nie objętych wprost unormowaniem ustawy pea. Takie stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 października 1998r w sprawie III SA 762/97, jak również w wyroku z 8 kwietnia 1998r w sprawie I SA/Lu 369/97, wyroku z 8 listopada 2004r w sprawie III SA 2376/03, wyroku z 11 lipca 2007r syg akt II OSK 1048/06.

Oznacza to, że art. 18 ustawy pea nie daje podstaw do automatycznego stosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów Kpa. W przypadku, gdy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawierają unormowania danej kwestii – w tym przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego – nie ma przesłanek do stosowania w tym zakresie przepisów Kpa. Art 18 ustawy pea pozwala na to jedynie w przypadku braku uregulowania danej kwestii w tej ustawie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy, należy wskazać, że Skarżąca dostrzega przyczynę do obligatoryjnego zawieszenia postępowania w konieczności oczekiwania na zakończenie postępowania o podział majątku wspólnego pomiędzy małżonkami, w którym mogą zostać ustalone nierówne udziały, albowiem taki wniosek złożyła. Na marginesie należy zauważyć, że nie jest trafne, ani uzasadnione normatywnie twierdzenie Skarżącej, iż samo wnioskowanie o nierówne udziały obala domniemanie istnienia równych udziałów małżonków w majątku wspólnym.

Abstrahując od oceny, czy postępowanie o podział majątku wspólnego z ustaleniem nierównych udziałów małżonków w tym majątku ma charakter zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, należy wskazać, że na gruncie postępowania egzekucyjnego w administracji brak jest normatywnych podstaw do zawieszenia postępowania z uwagi na zagadnienie wstępne. Należy dostrzegać odmienny charakter i cel postępowań toczących się na podstawie ustawy pea i Kpa. Skutkiem tego jest także odmienne regulowanie podobnych instytucji np. zawieszenia postępowania. Skro jednak ustawodawca zamieścił regulacje w przedmiocie zawieszenia postępowania w ustawie pea, to nie ma podstaw, by modyfikować je postanowieniami zawartymi w Kpa, szczególnie że przesłanki określone np. w pkt 97 § 1 pkt 1, 2 i 3 Kpa i art. 56 § 1 2 i 3 ustawy pea w znacznej części pokrywałyby się, więc jaki cel miałaby taka niepełna regulacja, z której pewne fragmenty miałyby zastosowanie przez art. 18 ustawy pea a inne zostałyby bezpośrednio opisane w ustawie pea. Z uwagi na wskazane przepisy należy uznać, że przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały uregulowane w art. 56 ustawy pea i wobec tego, nie można ich uzupełniać o wybrane przesłanki z art. 97 Kpa.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.