Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1359/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 39,
journal: Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 4, art. 147, art.184 par. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 200 w zw. z art. 205 par. 2, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi S. B., T. C., H. C., H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżących S. B., S. B., T. C., H. C., H. J. kwoty po 200zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu wpisów sądowych oraz solidarnie na rzecz skarżących kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2010 r., znak: [...] Wójt Gminy M., na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 46a ust. 7 pkt 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. nr 129, poz. 902, z późn. zm.) w brzmieniu sprzed 15 listopada 2008 r. w związku z art. 153 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227 z późn. zm.), po ponownym rozpoznaniu sprawy, odmówił wydania na rzecz firmy A Sp. z o.o. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy norek oraz budynków [...] na działce nr [...], obręb [...], gm. [...].

Decyzja ta, w wyniku rozpoznania odwołania, [została] uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (dalej: SKO w Poznaniu) decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Na skutek skargi A sp. z o.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 229/11 uchylił decyzję SKO w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2011 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, akcentując w tej sprawie obowiązek zastosowania przez organ odwoławczy instytucji reformacji poprzez wydanie decyzji orzekającej co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zarazem Sąd podzielił ocenę SKO w Poznaniu prawidłowości procedury zastosowanej przez Wójta Gminy M oraz wskazał na brak podstaw prawnych do kwestionowania przez organ I instancji stanowisk organów uzgodnieniowych – Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu, w sytuacji dysponowania raportem oceny oddziaływania na środowisko uzupełnionym przez inwestora na żądanie RDOŚ. Za zasadne Sąd uznał zakwestionowanie przez SKO argumentacji organu I instancji, który w sposób wadliwy powoływał się na studium niedotyczące nieruchomości inwestora i prawdopodobnie nieuchwalone, wskazując w tym zakresie, że przepisy ewentualnego studium nie mają żadnego znaczenia, gdyż wiążące dla inwestora i organu mogą być tylko przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a nie przepisy studium. Sąd uznał, że w opisanej sytuacji organ odwoławczy wadliwie stwierdził, że organ I instancji na podstawie materiału sprawy powinien ponownie przeprowadzić analizę wpływu planowanej inwestycji na środowisko. W ocenie Sądu zgromadzony od początku roku 2008 materiał obiektywnie wskazuje, że inwestor winien otrzymać decyzję pozytywną przy uwzględnieniu postawionych ograniczeń wyartykułowanych w postanowieniach organów uzgadniających warunki inwestycji. Stwierdził też, że organ I instancji prezentuje stanowisko negatywne, odwołując się do niesprawdzonych informacji i wskazując na zagrożenie środowiska echinokokozą (potocznie: bąblowicą), a tym samym, naruszając wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę wyjaśniania zasadności przesłanek decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 1823/11 oddalił skargę kasacyjną, którą wnieśli J. C i T. C., jednak istotnie zmodyfikował ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w zaskarżonym wyroku sądu I instancji. NSA podzielił stanowisko Sądu I instancji co do oceny zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. i wystąpienia przesłanek do zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a nie art. 138 § 2 k.p.a., jednakże Sąd kasacyjny podkreślił, że organ odwoławczy, ponownie rozpatrując sprawę, odniesie się także do argumentacji organu I instancji dotyczącej ewentualnego zagrożenia dla środowiska w postaci echinokokozy czyli tzw. bąblowicy. Za zasadny Sąd II instancji uznał zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 w zw. z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez formułowanie wskazania co do merytorycznej treści osnowy decyzji, przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez organ odwoławczy. Zarazem NSA podzieliło zasadność zastosowania w tej sprawie art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...) i brak jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia naruszenia przez Sąd I instancji art. 5 i 6 Dyrektywy Rady nr 85/337/WEG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne – na skutek ich błędnej wykładni i zaniechania zastosowania w związku z art. 153 powołanej ustawy z dnia 3 października 2008 r.

SKO w Poznaniu, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy M z dnia [...] 2010 r. w całości i określiło na rzecz wnioskodawcy środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację powyższej opisanego przedsięwzięcia.

Wyrokiem z dnia 15 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Po 943/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skarg J. C. i H. C., uchylił decyzję SKO w Poznaniu z dna [...] sierpnia 2012 r. W uzasadnieniu Sąd powołał się na art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazując, że rolą sądu orzekającego w tej sprawie było zbadanie, czy organ odwoławczy zastosował się do oceny prawnej i wytycznych co do dalszego postępowania wyrażonych w powołanym wyroku NSA z dnia 9 lutego 2012 r. Sąd podzielił twierdzenia SKO, iż zgodne z oceną prawną i wytycznymi sformułowanymi przez sądy administracyjne wcześniej orzekające w tej sprawie, odmowa wydania środowiskowej zgody na realizację przedsięwzięcia ze względu na sprzeczność z przepisami studium nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa oraz że w niniejszej sprawie planowaną inwestycję uzgodniły właściwe organy ochrony przyrody (PPIS w G. i RDOŚ w Poznaniu), które to uzgodnienia odnoszą się do kompetencji tych organów i w tym zakresie nie mogą być oceniane, a co za tym idzie kwestionowane przez organy wydający decyzję środowiskową. Ponadto w ocenie tutejszego Sądu trafnie SKO uznało, że istnieją przesłanki do wydania decyzji reformatoryjnej, bowiem pozwalał na to zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i dokonane uzgodnienia z właściwymi organami (PPIS w G. i RDOŚ w Poznaniu). Zarazem Sąd stwierdził, że SKO w Poznaniu, naruszając przepis art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie uwzględniło oceny prawnej i wytycznych NSA wyrażonych w wyroku z dnia 9 lutego 2012 r., ograniczając się błędnie do powołania na tezę tutejszego Sądu zawartą w uzasadnieniu wyroku z 5 maja 2011 r. (sygn. akt IV SA/Po 229./11), która została uznana następnie przez NSA za sprzeczną z art. 141 ust. 4 powołanej ustawy, przy czym NSA wyraźnie nakazał, by SKO, rozpoznając ponownie sprawę, odniosło się do argumentacji organu I instancji dotyczącej ewentualnego zagrożenia dla środowiska w postaci echinokokozy czyli tzw. bąblowicy, jakie może powodować przedmiotowa ferma norek. Tutejszy Sąd podniósł, że organ odwoławczy w żaden sposób nie zajął stanowiska co do ewentualnego zagrożenia dla środowiska w postaci echinokokozy (bąblowicy), jakie potencjalnie mogą wywoływać odchody norek. Sąd wskazał, że gdyby Kolegium doszło do wniosku na podstawie analizy przepisów prawa materialnego i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w tym m.in. uwag Nadleśnictwa G. – pismo z dnia 22 października 2010 r.), że przedmiotowa inwestycja stwarza zagrożenie dla środowiska w postaci echinokokozy (bąblowicy) poprzez ustalenie niewłaściwego sposób wykorzystywania odchodów norek, zobowiązane byłoby do wydania decyzji negatywnej dla inwestora. Stąd też naruszenie prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik prawy. Sąd podzielił również należy zarzuty skarżących co do naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 56 ust. 8 ustawy Prawo ochrony środowiska (w brzmieniu obowiązującym przed 15 listopada 2008 r.), mającym zastosowanie co do wymagań uzasadnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, bowiem w zaskarżonej decyzji znalazła się jedynie uwaga dotycząca obowiązku przeprowadzenia i złożenia analizy porealizacyjnej w Urzędzie Gminy M i w siedzibie SKO w Poznaniu po upływie 12 miesięcy, a przed upływem 15 miesięcy od rozpoczęcia eksploatacji budynków fermy, jednakże organ odwoławczy nie ustosunkował się do uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa w postępowaniu, w tym zwłaszcza wniosków zgłoszonych na etapie postępowania odwoławczego.

Po przeprowadzeniu kolejny raz postępowania odwoławczego SKO w Poznaniu decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 46, art. 46a, art. 56 ust. 1, ust. 1b, ust. 2-4 ustawy Prawo ochrony środowiska (w brzmieniu obowiązującym przed 15 listopada 2008 r.) oraz art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...), uchyliło decyzję Wójta Gminy M z dnia [...] 2010 r. w całości i określiło na rzecz spółki A Sp. z o.o. środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia dla inwestycji polegającej na budowie fermy nerek zlokalizowanej na terenie miejscowości [...], gmina [...], na działce nr [...] o powierzchni [...] ha, ark. mapy [...], obręb [...]. W opisie inwestycji organ II instancji podał, że przedsięwzięcie polega na budowie fermy norek na wyżej opisanym terenie; planowana inwestycja przewiduje docelowo wybudowanie [...] pawilonów, w których przebywać będzie maksymalnie [...] 000 norek, w tym maksymalnie [...] 000 matek i [...] 000 młodzieży. W kolejnych punktach osnowy (2.2-2.2.20) SKO opisało warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji oraz wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym. W szczególności Kolegium określiło zabezpieczenia zapobiegające ucieczkom norek z terenu inwestycji wskazując, iż całą część hodowlaną fermy otoczyć płotem i wykonać dodatkowe zewnętrzne ogrodzenie wraz z pasem patrolowym – o bliżej określonych w decyzji parametrach wraz z zastosowaniem klatek żywołownych i wykonaniem podłóg w pawilonach ze szczelnej wylewki betonowej (punkty 2.2.4.-2.2.8 osnowy). Organ sformułował również szczegółowe wytyczne w zakresie wyposażenia inwestycji w infrastrukturę służącą odprowadzania ścieków oraz usuwania, przechowywania i wykorzystywania odchodów norek, a także postępowania z tymi odchodami, padłymi sztukami zwierząt oraz odpadami o kodzie 18 02 02* (punkty 2.2.9-2.2.18 osnowy), a także w zakresie utrzymania higieny w pomieszczeniach inwentarskich i na drogach dojazdowych oraz obsadzenia pasem zieleni izolacyjnej od strony zabudowy mieszkalnej.

Ponadto organ nałożył na spółkę A Sp. z o.o. obowiązek przedstawienia Wójtowi Gminy M i SKO w Poznaniu analizy porealizacyjnej przedmiotowej inwestycji w zakresie oddziaływania inwestycji na: stan powietrza atmosferycznego; wody powierzchniowe, poziemne oraz powierzchnię ziemi; zwierzęta i roślinność; zdrowie ludzi – określając termin jej złożenia w siedzibach organów orzekających w sprawie.

Opisując dotychczasowy przebieg postępowania, organ odwoławczy wskazał m.in. na datę wpłynięcia do organu I instancji wniosku o wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie (4 stycznia 2008 r.); stwierdzenie przez organ I instancji postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. znak [...], że dla planowanej inwestycji wymagane jest, zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, sporządzenie raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i przedstawienie przez wnioskodawcę takiego raportu sporządzonego w grudniu 2007 r. Ponadto wyjaśnił, że postępowanie było prowadzone zgodnie z ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. nr 25, poz. 150) oraz przybliżył charakter wniosków, uwag i zastrzeżeń dotyczących przedmiotowej inwestycji, jakie w toku postępowania zgłosili przedstawiciele lokalnej społeczności (pogorszenie jakości życia w wyniku realizacji inwestycji, negatywny wpływ budowy o realizacji przedsięwzięcia na stan środowiska naturalnego i utrata wartości gruntów i nieruchomości). Organ wskazał również na pozytywne uzgodnienie przedmiotowego przedsięwzięcia przez Starostę [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. znak [...], a także uzgodnienie warunków w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych, wydanie w toku postępowania przez PPIS w G. w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2008 r. znak [...], a także na przeprowadzenie przez organ I instancji rozprawy administracyjnej z udziałem społeczeństwa w dniu 19 listopada 2008 r., spotkanie inwestora z przedstawicielami lokalnej społeczności po uzupełnieniu raportu o kwestie oddziaływania inwestycji na środowisko, zdrowie i życie mieszkańców oraz dokonanie nowego uzgodnienia z RDOŚ w Poznaniu – z uwagi na brzmienie art. 156 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji środowisku i jego ochronie (...), który to organ w postanowieniu z dnia [...] września 2009 r. znak [...] określił szereg warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.

W rozważaniach prawnych SKO przywołało brzmienie art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji środowisku i jego ochronie (...), z uwagi na który zastosowanie w sprawie znajdują przepisy art. 46 ust. 1, art. 56 ust. 1 i art. 47 ustawy Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym przed 15 listopada 2008 r. i podkreśliło, że planowaną inwestycję uzgodniły właściwe organy ochrony przyrody (PPIS w G. oraz RDOŚ w Poznaniu, które to uzgodnienia odnoszą się do kompetencji tych organów i w tym zakresie nie mogą być oceniane, a co za tym idzie kwestionowane przez organ wydający decyzję środowiskową. Nadto organ odwoławczy zaznaczył, że odmowa wydania decyzji środowiskowej ze względu na sprzeczność z przepisami studium nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. SKO zwróciło również uwagę na udział stron postępowania i lokalnej społeczności w postępowaniu, wskazując, że udział społeczeństwa w postępowaniu został zapewniony zgodne z art. 53 ustawy Prawo ochrony środowiska (w brzmieniu sprzed 15 listopada 2008 r.); przedstawiło także wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa.

W ocenie organu odwoławczego ze zgromadzonych w sprawie dokumentów jednoznacznie wynika, że przedmiotowa inwestycja będzie spełniała wymagania najlepszej dostępnej technologii, a przyjęte rozwiązania zapewnią brak negatywnego wpływu na środowisko naturalne przez to przedsięwzięcie; realizacja planowanej inwestycji nie spowoduje naruszenia wymagań ochrony środowiska, jeżeli spełnione zostaną warunki określone w niniejszej decyzji.

Powołując się na brzmienie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – organ II instancji wyjaśnił, że zwrócił się do Wielkopolskiego Państwowego Inspektora Sanitarnego o udzielenie informacji, czy w przypadku realizacji przedmiotowej inwestycji na terenie działki nr [...] może wystąpić ewentualne zagrożenie dla środowiska w postaci echinokokozy czyli tzw. bąblownicy, a do pisma dołączył część raportu oceny oddziaływania na środowisko z grudnia 2007 r. oraz kopię pisma Nadleśnictwa G. z dnia 22 października 2010 r. znak [...]. SKO uzyskało odpowiedź Wielkopolskiego Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 czerwca 2013 r., znak [...], w której wskazano że zdaniem organu norki hodowlane nie stanowią zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi pasożytem tasiemca bąblowcowego, gdyż rozwój, warunki życia, a przede wszystkim pokarmy, jakie spożywają, podlegają stałej kontroli weterynaryjnej. Toteż zarażenie się człowieka tasiemcem bąblowcowym podczas kontaktu norki hodowlanej i jej odchodów z człowiekiem są w zasadzie niemożliwe. Zdaniem SKO, biorąc powyższe pod uwagę, podnoszone przez organ I instancji argumenty nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji negatywnej dla inwestora.

Odnosząc się do podnoszonych w toku postępowania odwoławczego argumentów organ II instancji ponownie powołał się na uzgodnienie planowanej inwestycji z właściwymi organami (PPIS w G. i RDOŚ w Poznaniu), które dysponują specjalistyczną wiedzą, a pozytywnie uzgadniając przedmiotową inwestycję uznały, że nie wpływa ona negatywnie na środowisko.

Równobrzmiące skargi na decyzję SKO z dnia [...] września 2013 r. wnieśli: S. B., T. C., H. C. i H. J., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zarzucili, że zaskarżona decyzja narusza ich interes prawny poprzez:

1. sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału zebranego w sprawie przez błędne przyjęcie, że inwestycja będzie spełniała wymagania najlepszej dostępnej technologii, a przyjęte rozwiązania zapewnią brak negatywnego wpływu na środowisko naturalne przez planowane przedsięwzięcie, którego realizacja nie spowoduje nasuszenia wymagań ochrony środowiska, podczas gdy z treści zgromadzonych w sprawie dokumentów, w szczególności decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu z dnia [...] listopada 2010 r. sygn. [...], pisma Nadleśnictwa G. z dnia 3 lutego 2012 r. wynika, że przedmiotowa inwestycja negatywnie oddziaływać będzie na środowisko;

2. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.;

3. naruszenie art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a. i art. 153 p.p.s.a. poprzez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w tym brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez m.in. niewystarczające odniesienie się do argumentów dotyczących zagrożeń dla środowiska, w tym ludzi i zwierząt w postaci echinokokozy czyli tzw. bąblownicy i oparcie się w tym zakresie na piśmie WPWIS z dnia 21 czerwca 2013 r., podczas gdy z raportu Najwyższej Izby Kontroli Delegatura w Poznaniu wynika, że inspekcje weterynaryjne nie wywiązywały się z obowiązków określonych przez Głównego Lekarza Weterynarii w zakresie nadzoru nad fermami zwierząt futerkowych;

4. naruszenie art. 7-10 § 1, art. 28, art. 39, art. 40 § 1, art. 73 § 1 i art. 109 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a., co skutkowało brakiem potraktowania jako stronę postępowania J. B. będącej współwłaścicielem nieruchomości położonej w [...].

W uzasadnieniu skarżący - zwracając uwagę na wiążący charakter decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla dalszego procesu inwestycyjnego (art. 56 ust. 9 w zw. z art. 46 ust. 4a Prawa ochrony środowiska) - zakwestionowali prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Podnieśli, iż zgromadzony materiał nie jest do końca jednoznaczny i zawiera wiele sprzeczności, które nie zostały wyjaśnione, m.in. wątpliwości podnoszone przez Wójta Gminy M w decyzji z dnia [...] 2010 r. Podnieśli dalej, że aktualny jest wciąż zarzut niewyjaśnienia kwestii zagrożenia środowiska echinokokozą czyli bąblownicą. Oparcie się przez organ odwoławczy na opinii WPWIS w sytuacji, gdy zapewnienie kontroli przez służby weterynaryjne nie jest wystarczające, a zatem dowód z oświadczenia WPPWIS nie jest dostatecznie wiarygodny i nie rozwiewa uzasadnionych wątpliwości co do realnego zagrożenia ze strony bąblownicy dla środowiska, dyskwalifikuje zaskarżone rozstrzygnięcie, gdyż ustalenia faktyczne w tym zakresie są niewystarczające, skoro organ nie przeprowadził żadnych innych dowodów w tym kierunku, w szczególności nie powołał na tę okoliczność biegłego z dziedziny weterynarii. Ponadto w uzasadnieniu zostały rozwinięte pozostałe zarzuty skargi i zgłoszone wątpliwości co do stanowiska RDOŚ w Poznaniu w zakresie braku oddziaływania planowanej inwestycji na obszar chroniony, a także brak rozważenia kwestii ucieczek norek z fermy i składowania ich odchodów, kompostowania i wykorzystania do nawożenia.

W odpowiedzi na skargi SKO w Poznaniu, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skarg.

Sprawy z odrębnych skarg zarejestrowanych pod osobnymi sygnaturami kolejno od II SA/Po 1359/13 do II SA/Po 1362/13 zostały w dniu 16 stycznia 2014 r. połączone na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzone pod sygnaturą II SA/Po 1359/13.

Spółka A Sp. z o.o. (uczestniczka postępowania) w piśmie procesowym z dnia 18 marca 2014 r. wniosła o oddalenie skarg, uznając ich zarzuty za niezasadne.

Na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. pełnomocnik skarżących oświadczył, że popiera skargi i zawarte w nich zarzuty oraz wnosi o zasądzenie kosztów postępowania, natomiast pełnomocnik spółki A Sp. z o.o. podtrzymał wnioski i argumentację przedstawioną w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargi okazały się zasadne, aczkolwiek tylko część przedstawionych w nich zarzutów okazała się trafna.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że stosownie do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Powołany przepis dotyczy zasadniczo "oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania" formułowanych w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jednakże art. 153 p.p.s.a. może wyjątkowo stanowić podstawę do wyrażania takiej oceny w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym w postępowaniu kasacyjnym. Należy podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 18 sierpnia 2004 r. FSK 207/04 (publ. OSP 2005/2/18, z glosą Z. Kmieciaka, tamże, s. 76-77; orzeczenie dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), który uznał, że sformułowanie takiej oceny, odmiennej od oceny zawartej w zaskarżonym orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego, możliwe jest w wypadku oddalenia skargi kasacyjnej, jeżeli orzeczenie to mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

W realiach niniejszej sprawy kluczowe znaczenia ma wskazanie zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 1823/11, iż organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę odniesie się także do argumentacji organu I instancji dotyczącej ewentualnego zagrożenia dla środowiska w postaci echinokokozy czyli tzw. bąblowicy.

Zalecenie to zostało powtórzone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Po 943/12, gdzie wskazano, iż NSA wyraźnie nakazał, by Kolegium rozpoznając ponownie sprawę odniosło się do argumentacji organu I instancji dotyczącej ewentualnego zagrożenia dla środowiska jakie może powodować przedmiotowa ferma norek w postaci echinokokozy czyli tzw. bąblowicy, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zajęło stanowiska co do ewentualnego zagrożenia dla środowiska w postaci echinokokozy (bąblowicy) jakie potencjalnie mogą wywoływać odchody norek, co było jedną z przyczyn uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji.

Pomimo takich jednoznacznych wytycznych organ odwoławczy w dalszym ciągu ich nie zrealizował dopuszczając się w ten sposób naruszenia art. 153 p.p.s.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie sposób bowiem uznać za realizację wiążących wytycznych orzekających w sprawie sądów zacytowania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji fragmentu pisma Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 czerwca 2013 r. o treści cyt. "zdaniem organu norki hodowlane nie stanowią zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi pasożytem tasiemca bąblowcowego, gdyż rozwój, warunki życia, a przede wszystkim pokarmy, jakie spożywają, podlegają stałej kontroli weterynaryjnej. Toteż zarażenie się człowieka tasiemcem bąblowcowym podczas kontaktu norki hodowlanej i jej odchodów z człowiekiem są w zasadzie niemożliwe" i stwierdzenia, iż wobec powyższego podnoszone przez organy I instancji w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji argumenty nie mogą stanowić podstawy do wydania negatywnej dla inwestora decyzji.

Taki sposób uzasadnienia decyzji uznać bowiem należy za niespełniający wymagań określonych przepisami k.p.a., w tym w szczególności art. 6 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., albowiem nie zawiera ono wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa ograniczając się miast tego jedynie do prostego powołania się na dokument pochodzący od innego organu, bez jakiejkolwiek oceny jego mocy dowodowej i przydatności dla niniejszego postępowania.

Przedstawienie stanowiska w sprawie przez Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego nie zwalniało bowiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z obowiązku dokonania własnej oceny dotyczącej ewentualnego zagrożenia dla środowiska w postaci echinokokozy czyli tzw. bąblowicy, tym bardziej, iż stanowisko to nie stanowiło uzgodnienia planowanej inwestycji, które to uzgodnienie nie mogłoby być oceniane, a co za tym idzie kwestionowane przez organy wydający decyzję środowiskową.

Ta wadliwość jest przy tym szczególnie widoczna przy porównaniu zakresu wytycznych zawartych w zapadłych w sprawie prawomocnych wyrokach sądów mówiących o konieczności dokonania oceny ewentualnego zagrożenia echinokokozą dla środowiska, z treścią pisma Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, na które powołał się organ II instancji, a w którym wystawca dokumentu wypowiada się wyłącznie na temat zagrożeń dla człowieka związanych z ryzykiem zarażenia się echinokokozą (bąblowicą).

Jest przy tym oczywiste, iż zagrożenie dla środowiska w postaci echinokokozy czyli tzw. bąblowicy nie ogranicza się wyłącznie do zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.

Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 39 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, przez pojęcie środowiska rozumieć należy, ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami. Ogół elementów przyrodniczych obejmuje zaś zarówno elementy przyrody żywej i nieożywionej. Również w języku potocznym przez środowisko rozumie się ogół elementów nieożywionych i ożywionych (to jest obejmujących świat zwierzęcy i roślinny), zarówno naturalnych, jak i powstałych w wyniku działalności człowieka, występujących na określonym obszarze oraz ich wzajemne powiązania, oddziaływania i zależności.

Odnosząc powyższe do wytycznych zawartych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 1823/11 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Po 943/12 stwierdzić należy, iż obowiązek odniesienia się przez organ odwoławczy do argumentacji organu I instancji dotyczącej ewentualnego zagrożenia dla środowiska w postaci echinokokozy czyli tzw. bąblowicy oznaczał nie tylko zweryfikowanie występowania takowego zagrożenia dla zdrowia ludzi, ale także dla pozostałych potencjalnie zagrożonych tą chorobą elementów środowiska, to jest przedstawicieli występujących w obszarze sąsiadującym z inwestycją gatunków zwierząt.

Zauważyć przy tym trzeba, iż w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia z dnia 15 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Po 943/12 wskazano, iż naruszenie art. 153 p.p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem jeżeli Kolegium doszłoby do wniosku na podstawie analizy przepisów prawa materialnego i w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (w tym m.in. uwagi Nadleśnictwa G. – pismo z dnia 22 października 2010 r.), że przedmiotowa inwestycja stwarza zagrożenie dla środowiska w postaci echinokokozy (bąblowicy) poprzez ustalenie niewłaściwego sposób wykorzystywania odchodów norek, zobowiązana byłaby do wydania decyzji negatywnej dla inwestora, a więc rozstrzygnięcia odmiennego od zaskarżonego.

Powyższe stanowisko Sądu wyraźnie wskazywało zatem na konieczność dokonania przez organ analizy przepisów prawa materialnego i odniesienie się do całokształtu materiału dowodowego, w tym pisma Nadleśnictwa G., czego jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji nie uczyniło. Wskazanie na dowód w postaci pisma administracji leśnej wyraźnie wskazywało także na zauważaną przez Sąd konieczność weryfikacji zagrożenia bąblowicą dla elementów przyrody wiązanych z lasami.

Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, iż organ odwoławczy przy wydaniu zaskarżonej decyzji ponownie dopuścił się naruszenia przepisu postępowania - art. 153 p.p.s.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wyczerpująco wykazano w przywołanym powyżej fragmencie uzasadnienia wyroku tutejszego Sądu z dnia z dnia 15 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Po 943/12.

Nietrafne okazały się natomiast pozostałe podniesione w skardze zarzuty.

Bez jakiegokolwiek znaczenia dla sprawy pozostaje treść decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu z dnia [...] listopada 2010 r. sygn. [...], albowiem jak wynika z treści tej decyzji ustanowiona w niej strefa ochronna wokół miejsca rozrodu i regularnego przebywania bociana czarnego nie obejmuje działki, na której zlokalizowana ma być przedmiotowa inwestycja, lecz tylko i wyłącznie działki sąsiednie względem planowanej inwestycji. Skoro zatem ustanowiona strefa ochronna nie objęła działki nr [...], to brak przesłanek dla przyjęcia, iż jej ustanowienie na działkach nr [...] i [...] ogranicza również sposób dopuszczalnego zagospodarowania tej działki. Inaczej rzecz ujmując ustalenie strefy ochronnej obejmującej wyłącznie działki nr [...] i [...] wskazuje, iż dla osiągnięcia celów, dla jakich strefa ta został ustanowiona nie była konieczna ingerencja w sposób wykorzystywania działki nr [...], albowiem w takim przypadku właściwy organ ustanowioną strefą ochronną objąłby także tą działkę.

Podkreślić przy tym należy, iż w zaskarżonej decyzji nałożono na inwestora w punktach 2.2.3, 2.2.4, 2.2.5, 2.2.6 i 2.2.7 szereg obowiązków, których realizacja służyć ma wyeliminowaniu możliwości ucieczki zwierząt hodowlanych z terenu fermy, nałożenie których to obowiązków było warunkiem pozytywnego uzgodnienia planowanej inwestycji dokonanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] września 2010 r.

Podkreślić zaś należy, iż w prawomocnym wyroku z dnia 15 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Po 943/12 wskazano, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, że w niniejszej sprawie planowaną inwestycję uzgodniły właściwe organy ochrony przyrody (Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. i Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu), które to uzgodnienia odnoszą się do kompetencji tych organów i w tym zakresie nie mogą być oceniane, a co za tym idzie kwestionowane przez organ wydający decyzję środowiskową.

Nie zachodzi także sugerowana przez skarżących sprzeczność pomiędzy decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu z dnia [...] listopada 2010 r. sygn. [...], a postanowieniem uzgadniającym tego organu wydanym w niniejszym postępowaniu w dniu [...] września 2010 r., albowiem w treści postanowienia Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu precyzyjnie określił warunki spełnienie, których sprawi, iż planowana inwestycja nie będzie negatywnie oddziaływać na obszary sąsiednie, a więc także na obszar strefy ochronnej ustanowionej następnie decyzją z dnia [...] listopada 2010 r.

Bez znaczenia dla sprawy pozostaje także powoływana przez skarżących treść raportu Najwyższej Izby Kontroli Delegatura w Poznaniu, albowiem z faktu stwierdzonych przez NIK w przeszłości uchybień w funkcjonowaniu inspekcji państwowych nie można zasadnie wyprowadzać wniosku, iż również w przyszłości organy tych inspekcji funkcjonować będą nieprawidłowo. W pełni podzielić przy tym należy pogląd wyrażony w piśmie procesowym uczestnika postępowania, iż nieprawidłowości wykryte uprzednio w działalności organów państwowych nie mogą rzutować na sytuację prawną strony (inwestora) w niniejszym postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutu pominięcia w postępowaniu jednej ze stron postępowania – J. B. zauważyć należy, iż choć zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to jednak pamiętać należy, iż przesłanka wznowieniowa polegająca na niezapewnieniu stronie udziału w postępowaniu administracyjnym bez jej winy (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) wiąże się ściśle z art. 147 k.p.a., stosownie do którego wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony oraz z art. 184 § 4 k.p.a. uzależniającym w takiej sytuacji procesowej aktywność prokuratora od zgody strony. Takie rozwiązanie ustawowe powoduje, że tylko od woli strony, która została pominięta w postępowaniu, zależy czy skorzysta z prawa do żądania wznowienia, ewentualnie podniesienia zarzutu zaistnienia przesłanki wznowieniowej w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Inne podmioty nie mają prawa do zastępowania uprawnionej strony i korzystania z zarzutu wystąpienia podstaw do wznowienia, powołując się na to, że nie wszystkie podmioty, które powinny brać udział w postępowaniu, zostały do udziału w nim dopuszczone. Zasadą jest bowiem, że prawami procesowymi rozporządza strona. Dlatego też, jeżeli strona, która została jakoby pozbawiona udziału w postępowaniu administracyjnym nie wniesie skargi – a z taką sytuacją procesową mamy do czynienia w niniejszej sprawie, nie można wbrew jej stanowisku uznać, że zaistniała w sprawie okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i w związku z tym uchylić zaskarżoną decyzję z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 czerwca 2011 r. sygn. II OSK 990/10 oraz z 10 lutego 2011 r. sygn. II OSK 277/10 dostępne w Centralnej Bazie orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I. sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy przed wydaniem rozstrzygnięcia uzupełni swą ocenę o kwestie wskazane w niniejszym uzasadnieniu wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (punkt II. sentencji), zaś co do wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd rozstrzygnął, opierając się na przepisie art. 152 p.p.s.a. (punkt III. sentencji).