Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2110/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7  ust. 1  pkt 3 i 4
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi H. P., D. G. i W. C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 2110/14

UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania H. P., D. G. oraz W. C. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], odmawiającej H. P., D. G. oraz W. C. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. K., Z. G. i T. C. nieruchomości położonej w miejscowości M., województwo [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 12 listopada 2008 roku D. G. i T. C. wystąpili do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości M., gmina [...], która po śmierci J. C. w 1937 r. stanowiła współwłasność jego żony S. K. z poprzedniego małżeństwa C. i dzieci: D. G. oraz T. C.

Jednocześnie we wniosku strony wyjaśniły, że gospodarstwo, które początkowo było wpisane w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...] jako współwłasność małżonków S. C. i J. C. obejmowało grunty orne o łącznej powierzchni [...] morgów, z których [...] morgów zostało im darowane przez rodziców S. C., a [...] morgi zostały przez nich dokupione w tym samym czasie od M. W. i B. R.

Wnioskodawcy wyjaśnili, że po śmierci J. C. w 1937 r. S. C. zawarła drugi związek małżeńskiego w 1938 r. z W. K.

S. K. złożyła w dniu 19 stycznia 2009 r. przed notariuszem publicznym [...][...] oświadczenie wskazujące swoje dzieci D. G. i T. C. jako uprawnionych do rekompensaty w jej miejsce.

Wnioskodawcy wyjaśnili we wniosku, że nie posiadają dokumentów urzędowych udowadniających pozostawienie nieruchomości na [...].

Na tę okoliczność w aktach sprawy znajdują się oświadczenia dwóch świadków, złożone przez nich pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, z podpisami poświadczonymi notarialnie tj. oświadczenie świadka J. K. z dnia 17 czerwca 2008 r., repertorium A nr [...] oraz oświadczenie K. Ś. z dnia 27 maja 2008 r., repertorium A nr [...], które potwierdzają, że J. i S. małżonkowie C. posiadali gospodarstwo, z którego utrzymywała się cała rodzina wraz z dziećmi D. C. i T. C. Gospodarstwo obejmowało powierzchnię około [...] morgów (tj. ok. [...] ha) klasy I i II, wraz z domem, stodołą i budynkiem inwentarsko-gospodarczym. Położone było w miejscowości M. Świadkowie zgodnie zeznali, że po śmierci J. C., S. C. wyszła ponownie za mąż za W. K. i cała rodzina opuściła przedmiotowe gospodarstwo na przełomie 1942/1943 roku.

Organ wskazał, że w aktach znajduje się zestawienie składników mienia pozostawionego przez J. i S. C. sporządzone przez S. K. z poprzedniego małżeństwa C. w dniu 23 maja 2008 r. z podpisem potwierdzonym przez notariusza publicznego, z którego wynika, iż majątek stanowiący współwłasność małżeńską S. C. i J. C. pozostawiony w miejscowości M. obejmował grunty o łącznej powierzchni [...] morgów ([...] ha) kl. I, w tym: [...] mórg nabyte w formie darowizny od rodziców i [...] morgi nabyte w drodze kupna, wraz z budynkiem mieszkalnym o wymiarach: 12m x 8m i wysokości 6m, wybudowanym z cegły kamienia łupanego cementu, wapna, drewna, kryty dachówką; stodołą o wymiarach: 10 m x 6 m i wysokości 5 m, wybudowana z drewna i kryty słomą; budynkiem gospodarczo-inwentarskim o wymiarach: 7 m x 5 m i wysokości 4,5 m, wybudowany z cegły, kamienia łupanego (opoka), drewna, kryty blachą; studnią o głębokości 10 m i szerokości 0,9 m, kopana w ziemi i obudowana kręgami betonowymi z kołowrotem.

Organ ustalił, że po przybyciu wraz z rodziną do Polski W. K. wystąpił o przyznanie gospodarstwa poniemieckiego, w którym sam repatriant podał, że wraz z żoną posiadał ogółem [...] ha ziemi.

Państwowy Urząd Repatriacyjny Wojewódzkiego Oddziału w [...] wydał W. K. orzeczenie z dnia [...] marca 1946 r., Nr [...] potwierdzające, że w miejscowości M. pozostawił gospodarstwo o powierzchni [...] ha gruntów ornych wraz z domem mieszkalnym, stodołą, stajnią kuźnią.

Urząd Gminy R. przy piśmie z dnia 7 lutego 2011 r., nr [...] potwierdził przyznanie W. K. gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości L., gmina R. o powierzchni ok. [...] ha wraz z zabudowaniami w zamian za mienie pozostawionego przez niego w miejscowości M.

W aktach administracyjnych znajdują się złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie z dnia [...] grudnia 1959 r. świadków J. N. i M. S. repatriantów z miejscowości M., z którego wynika, że małżonkowie S. i W. K. posiadali jedno gospodarstwo rolne położone w [...] o powierzchni około [...] ha wraz z murowanymi budynkami domem, stodołą i kuźnią. Przy czym zdaniem świadków około [...] ha było własnością W. K., a reszta stanowiła własność jego żony S. K. Natomiast nowo wybudowane w 1938 r. budynki były własnością W. K.

W aktach administracyjnych znajdują się dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego przez S. K. z poprzedniego małżeństwa C., D. G. i T. C. i jego spadkobierców, a także dowody, które świadczą o ich kolejnych miejscach zamieszkania.

Organ ustalił na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w I. z dnia [...] lutego 2010 r., Sygn. akt [...], że spadek po J. C. zmarłym w dniu [...] sierpnia 1937 r., ostatnio stale zamieszkałym w M., na podstawie ustawy nabyli w odniesieniu do wchodzących w skład spadku nieruchomości: żona S. K. w 1/7 części, córka D. G. w 6/14 części i syn T. C. w 6/14 częściach.

Natomiast w oparciu o akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony w dniu [...] maja 2011 r., Repertorium A numer [...] organ ustalił, że spadek po T. C. nabyli H. P. i W. C., każde z nich po ½ części.

Ze złożonego w dniu 12 listopada 2008 r. wniosku D. G. i T. C. oraz pisma H. P. z dnia 10 sierpnia 2011 r, wynika, że ich zdaniem W. K. pozostawił odrębne gospodarstwo wraz z warsztatem [...] o powierzchni około [...] ha, położone w C. którego stał się wyłącznym właścicielem po śmierci braci (L. K. i J. K.) oraz, że za ww. gospodarstwo W. K. otrzymał gospodarstwo rolne położone w miejscowości L., gmina R., powiat [...].

Na podstawie złożonych dokumentów organ ustalił, że W. K. syn M. urodzony w dniu [...] marca 1901 r. otrzymał na własność gospodarstwo położone w miejscowości L., gm. [...] wraz z zabudowaniami: 1/2 domu mieszkalnego, 1/2 stodoły, chlewu- kurnika, świniami i szopy, zapisanych w KW nr [...] Sądu Powiatowego w [...] Oddziału Ksiąg Wieczystych tytułem ekwiwalentu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości M., województwo [...], aktualnie terytorium [...].

W oparciu o całokształt materiału dowodowego i przesłuchanie świadków organ ustalił, że W. K., zgłaszając do P.U.R.-u pozostawione mienie uwzględnił grunt i budynki należące do jego żony S. K. Powyższe potwierdza brak we właściwych archiwach orzeczenia odszkodowawczego wystawionego na S. K. Orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w [...] z dnia [...] marca 1946 r., Nr [...] dotyczące wspólnego majątku wydano jako głowie rodziny jej mężowi W. K.

Organ podkreślił, że przedmiotowe orzeczenie dotyczy gospodarstwa położonego w miejscowości M., które pierwotnie stanowiło współwłasność S. C. i jej pierwszego męża J. C. Drugi mąż ([...]) W. K. zajmował się kowalstwem, stąd w Orzeczeniu P.U.R.-u pojawia się budynek – [...]. Ponadto jak wynika z zeznań świadków opuszczając byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej małżonkowie K. pozostawili w M. gospodarstwo, które stanowiło centrum ich wspólnego życia.

Organ ustalił, że nabyty przez W. K. w ramach rekompensaty grunt położony w miejscowości L., gmina R. o powierzchni ok. [...] ha wraz z zabudowaniami, po jego śmierci został sprzedany przez S. K.

Organ powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt K 2/045, z którego wynika, że przyrzeczona kompensacja miała przede wszystkim cechy świadczenia "pomocowego" o charakterze w pierwszej kolejności socjalnym (a nie tylko odszkodowawczym), umożliwiającego obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej ponowny start życiowy po utracie mienia pozostawionego poza nowymi granicami państwa polskiego. Była, zgodnie z postanowieniami umów republikańskich, przeznaczona wyłącznie dla obywateli RP (wg stanu prawnego z dnia 1 września 1939 r.) narodowości polskiej i żydowskiej, którzy - decydując się na przesiedlenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w jej granicach po II wojnie światowej - manifestowali tym postępowaniem swą więź z państwem i narodem polskim. Kompensacja wartości pozostawionego mienia przez państwo polskie nie miała i nadal nie ma natury i cech odszkodowania (w znaczeniu cywilnoprawnym) za mienie wywłaszczone de facto (lub bez podstawy prawnej), ale charakter sui generis publiczno-prawnej pomocy majątkowej dla obywateli polskich, którzy objęci zostali przemieszczeniem na terytorium państwa polskiego w jego powojennych granicach.

Przy czym, co organ podkreślił, należy pamiętać, że przyrzeczona rekompensata jako świadczenie pomocowe przysługuje rodzinom repatriantów.

Oznacza to, że pomimo, iż W. K. uzyskał orzeczenie odszkodowawcze na siebie, to dotyczyło ono majątku, który pierwotnie stanowiło współwłasność S. C. i J. C.

Wojewoda [...] wydał w dniu [...] stycznia 2013 r. postanowienie o pozytywnym spełnieniu wymogów do uzyskania rekompensaty przez D. G., H. P. i W. C. z tytułu pozostawienia przez S. K. z poprzedniego małżeństwa C., D. G. i T. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości M., województwo [...], aktualnie terytorium [...].

Postanowieniem tym organ wezwał strony do wybrania formy realizacji prawa do rekompensaty i dostarczenia dwóch operatów szacunkowych: operatu określającego wartość nieruchomości pozostawionej przez S. K. z poprzedniego małżeństwa C., D. G. i T. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości M., województwo [...], aktualnie terytorium [...] oraz operatu szacunkowego określającego wartość nabytego od Skarbu Państwa przez W. K. gospodarstwa obejmującego działki nr [...], [...] i [...] o powierzchni [...] ha położonego w miejscowości L., gm. [...] wraz z zabudowaniami: 1/2 domu mieszkalnego, 1/2 stodoły, chlewu- kurnika, świniami i szopy.

Ponadto organ poinformował strony, że w przedmiotowej sprawie będzie miał zastosowanie przepis art. 13 ww. ustawy, który stanowi, iż zaliczenie wartości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości, a wysokość zaliczonej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, pomniejsza się u wartość nabytego prawa własności albo wartości nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartości położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy (odniesienie do właścicieli i spadkobierców), pouczając jednocześnie, że po przedłożeniu powyższych operatów szacunkowych, może okazać się, że rekompensata została w pełni wykorzystana przez strony.

Wobec braku odpowiedzi na wydane postanowienie oceniające, Wojewoda [...] wydał postanowienia z dnia [...] kwietnia 2013 r. i [...] września 2013 r. o wyznaczeniu terminów załatwienia sprawy.

Pismem z dnia 23 września 2013 r. H. P. w imieniu własnym i pozostałych stron poinformowała, że nie dostarczą operatów szacunkowych z powodu wysokich kosztów ich zlecenia.

Mając to na uwadze organ pismem z dnia 23 stycznia 2014 r. poinformował strony postępowania, że wobec odmowy wykonania operatów szacunkowych będzie wydana decyzja o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty oraz stosownie do art. 10 § 1 kpa o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów w terminie 14 dni od daty doręczenia tego pisma. Poinformowano też Z. G. i W. C., że w tym terminie mogą ustosunkować się do pisma H. P. z dnia 23 września 2013 r. w którym w imieniu własnym i pozostałych stron postępowania oświadczyła, że nie dostarczone zostaną operaty szacunkowe oraz, że brak odpowiedzi w tej sprawie będzie traktowany jako podzielenie woli określonej tym pismem.

Wobec nie wywiązania się przez strony z warunków określonych w postanowieniu o pozytywnej ocenie spełnienia wymogów do uzyskania rekompensaty, w tym niedostarczenia przez strony dwóch operatów szacunkowych organ odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], odmawiającej stronom potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. K., Z. G. i T. C. nieruchomości położonej w miejscowości M., woj. [...] skarżący wnieśli odwołanie wskazując, że nie zgadzają się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Ponadto skarżący wyjaśnili, że nie sporządzą operatu szacunkowego dla nieruchomości nabytej od Skarbu Państwa przez W. K. w miejscowości L., z uwagi na to, że jak wyjaśnili: "nie była to nasza nieruchomość i nie była przedmiotem spadku". Ponadto nie są w stanie ponieść kosztów sporządzenia operatów szacunkowych.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na wstępie organ odwoławczy przypomniał, że postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP składa się z dwóch etapów. W przypadku pozytywnej oceny spełnienia wymogów ustawowych pierwszy etap kończy się wydaniem postanowienia o spełnieniu przesłanek do potwierdzenia prawa, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Wydanie owego postanowienia może nastąpić tylko w sytuacji, w której ze zgromadzonego materiału dowodowego i jego gruntownej analizy wynika, iż osoby ubiegające się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, spełniły przesłanki wynikające z ustawy. W postanowieniu organ wojewódzki wzywa ponadto wnioskodawcę do wskazania jednej z form realizacji prawa do rekompensaty oraz przedstawienia operatu szacunkowego określającego wartość pozostawionej nieruchomości, a w przypadku, gdy na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów nieruchomość Skarbu Państwa została już nabyta przez osobę uprawnioną w ramach prawa do rekompensaty - dołączenia również operatu szacunkowego określającego wartość nabytego prawa.

Jak wskazał organ odwoławczy drugi etap obejmuje skonkretyzowanie prawa do rekompensaty, co następuje w drodze decyzji wojewody której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy, w której wojewoda potwierdza prawo do rekompensaty oraz wskazuje jej wysokość.

Pomimo pozytywnej oceny spełnienia przez strony przesłanek do potwierdzenia prawa do rekompensaty określonych w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, Wojewoda [...] odmówił wnioskodawcom potwierdzenia tego prawa, z uwagi na brak złożenia dwóch operatów szacunkowych, do których organ pierwszej instancji zobowiązał Strony postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r.

W ocenie Ministra Skarbu Państwa, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że w przedmiotowej sprawie nastąpiła już częściowa realizacja prawa do rekompensaty. Analiza materiału dokumentacyjnego jednoznacznie wskazuje, że W. K. nabył prawo własności gospodarstwa rolnego w miejscowości L. z uwagi na pozostawienie mienia w miejscowości M. W zgłoszeniu o przyznanie gospodarstwa poniemieckiego W. K. oświadczył, że do 1 września 1939 r. pracował jako rolnik i [...] w M., gdzie posiadał warsztat [...] i ziemię, tam też stale zamieszkiwał.

Z wniosku wynika również, że od 20 lipca 1945 r. użytkował grunty poniemieckie w miejscowości L. stanowiące wcześniej własność [...] J. S. Ostatecznie część tego gospodarstwa rolnego nadano W. K. z uwagi na to, że przysługiwał mu status repatrianta. Fakt pozostawienia mienia w miejscowości M. o pow. [...] ha wraz z zabudowaniami potwierdza również orzeczenie P.U.R. w [...] nr [...] z dnia [...] marca 1946 r.

Ponadto powyższe ustalenia potwierdzają zeznania świadków Pana J. K. oraz Pana K. Ś., którzy zgodnie przyznali, że gospodarstwo rolne w L. zostało nadane W. K., z uwagi na to, że pozostawił mienie poza obecnymi granicami RP w miejscowości M., które to uprzednio stanowiło własność jego żony S. K. i jej pierwszego męża J. C.

Organ odwoławczy wskazał na brak jakichkolwiek dowodów potwierdzających twierdzenia stron, których zdaniem W. K. przed Państwowym Urzędem Repatriacyjnym zeznał, że pozostawił stanowiące jego wyłączną własność gospodarstwo rolne w C., nie zaś jak ustalił organ administracyjny w M. Zarówno dokumenty, jak i oświadczenia świadków nie potwierdzają powyższych twierdzeń. Z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika jedynie, że urodził się on w miejscowości C., nie ma żadnej informacji, która pozwoliłaby przypuszczać, że pozostawił tam jakąkolwiek nieruchomość.

Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że nastąpiła już częściowa rekompensata za mienie pozostawione w M., tym samym odmawiając wiarygodności twierdzeniom Stron, iż gospodarstwo rolne w L. stanowiło rekompensatę za nieruchomość pozostawioną w C.

Minister Skarbu Państwa odnosząc się do zarzutów wnioskodawców, których zdaniem rekompensata nie nastąpiła, stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. Według stron rekompensatę otrzymał ojczym współwłaścicieli mienia, którego strony nie są spadkobiercami oraz nie uzyskali żadnej korzyści z gospodarstwa rolnego w L., które to stanowiło własność W. K., a następnie zostało częściowo zwrócone Skarbowi Państwa w zamian za rentę, a częściowo sprzedane przez S. K.

Jak wynika z załączonej dokumentacji, głównie z orzeczenia P.U.R. z dnia [...] marca 1946 r. W. K. pozostawił mienie w miejscowości M. W związku z tym, na podstawie ówcześnie obowiązującego prawa, jako repatriant otrzymał od Skarbu Państwa nieruchomość rolną, która ostatecznie częściowo została przez niego i jego żonę S. K. zwrócona Skarbowi Państwa w zamian za rentę, a pozostała część po śmierci W. K. została zbyta przez jego żonę, co potwierdza akt notarialny z dnia [...] maja 1993 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że strona, która występuje z wnioskiem o przyznanie prawa do rekompensaty, zobowiązana jest we własnym zakresie doręczyć organowi właściwemu w sprawie niezbędne dokumenty stanowiące materiał dowodowy. Strona zobowiązana jest ponieść koszty z tym związane. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, należy dołączyć do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Operat taki każdorazowo wykonywany jest na zlecenie i na koszt wnioskodawców.

Dyspozycja ww. art. 13 ustawy w sposób niebudzący wątpliwości określa wielkość należnej podmiotom uprawnionym rekompensaty. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20% wartości pozostawionych nieruchomości.

W przedmiotowej sprawie ze względu na uprzednią częściową realizację prawa do rekompensaty, zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy wysokość świadczenia pieniężnego, należałoby pomniejszyć o wartość nabytego prawa.

Skarżący H. P., W. P. i D. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...].

Skarżący w sprecyzowanej w dniu 29 stycznia 2015 r skardze zarzucili naruszenie następujących przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności, nie zebranie i nie rozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie należytego wyjaśnienia okoliczności kluczowych dla sprawy, tj.

okoliczności, kto jest poprzednikiem prawnym H. P. i innych skarżących w sprawie w rozumieniu art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej

okoliczności, czy poprzednicy prawni skarżących zrealizowali prawo do rekompensaty za nieruchomość w miejscowości M., a w szczególności poprzez nie wynikające z materiału dowodowego przyjęcie, iż poprzednikiem prawnym H. P. i innych skarżących jest W. K. i przyjęcie, że w prawo skarżących do rekompensaty za nieruchomość w miejscowości M. zostało "częściowo" zrealizowane przez W. K.

Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i uchylenie na podstawie art. 135 ppsa decyzji organu I instancji w całości.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że Organ nie wyjaśnił, czy nastąpiła, choćby częściowa, realizacja prawa do rekompensaty w niniejszej sprawie. Organ w szczególności nie ustalił podstawowej w takim przypadku okoliczności. Mianowicie, czy W. K. jest poprzednikiem prawnym skarżących. Organ nie zbadał również, czy S. K. jest poprzednikiem prawnym Skarżących i czy skutecznie wskazała Skarżących jako wyłącznie uprawnionych do rekompensaty.

Analiza treści uzasadnienia decyzji wskazuje jednoznacznie na to, że Organ nie prześledził następstwa prawnego pomiędzy Skarżącymi a W. K. Konkluzja Organu o realizacji prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną w miejscowości M. nie znajduje więc oparcia w ustaleniach faktycznych. W konsekwencji wezwanie skarżących do sporządzenia operatu szacunkowego nieruchomości w L. na podstawie z art. 7 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 3 Ustawy o Rekompensacie było nieuzasadnione, a co najmniej przedwczesne. Organ bowiem w ogóle nie wykazał, że prawo do rekompensaty zostało zrealizowane przez poprzedników prawnych skarżących.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Zaskarżona decyzja odmawiająca potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W art. 1 ww. ustawy określone zostały przez ustawodawcę zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie czterech umów wymienionych w ust. 1. W ustępie 1a wskazano, że prawo do rekompensaty przysługuje również osobom, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczpospolitą Polską z Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r. Stosownie zaś do treści ust. 2 cytowanego artykułu, przepisy ust. 1 stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Artykuł 2 ustawy przesądza, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

- był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim,

- zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

- opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1,

- posiada obywatelstwo polskie.

Zgodnie zaś z treścią art. 13 ust. 2 i 3 ww. ustawy zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20% wartości pozostawionych nieruchomości. W przypadku natomiast, gdy osoba, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni, wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali.

Z kolei, w art. 27 ustawy zabużańskiej ustawodawca wskazał, że postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia jej w życie prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Na wstępie wskazać trzeba, że interpretując akt prawny nie można pomijać pozostałych zawartych w nim norm, tj. odczytywać go w sposób fragmentaryczny. Ustawa jest aktem, który stanowi całość, czyli zupełnym i w sposób kompleksowy regulującym daną materię stosunków społecznych. Taka konstrukcja systemu prawa wymusza zatem odczytywanie norm prawnych przez pryzmat całego tego systemu. W rezultacie powyższego zapewnia się w procesie stosowania prawa odzwierciedlenie woli ustawodawcy.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z treści decyzji obu instancji powodem odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej było nie spełnienie przez wnioskodawców obowiązku określonego w art. 7 ust. 1 pkt 3 i art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, tj. nie przedłożenie żądanych operatów szacunkowych.

Wezwanie skarżących do złożenia operatów było konsekwencją uznania przez organ że W. K. nabył prawo własności gospodarstwa rolnego w miejscowości L. z uwagi na pozostawienie mienia w miejscowości M. W zgłoszeniu o przyznanie gospodarstwa poniemieckiego W. K. oświadczył, że do 1 września 1939 r. pracował jako rolnik i [...] w M., gdzie posiadał warsztat [...] i ziemię, tam też stale zamieszkiwał.

Zdaniem Sadu organ wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że gospodarstwo rolne w L. zostało nadane W. K., z uwagi na to, że pozostawił mienie poza obecnymi granicami RP w miejscowości M., które to uprzednio stanowiło własność jego żony S. K. i jej pierwszego męża J. C.

Należy mieć na uwadze, że stosownie do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt K 2/045, że przyrzeczona kompensacja miała przede wszystkim cechy świadczenia "pomocowego" o charakterze w pierwszej kolejności socjalnym (a nie tylko odszkodowawczym), umożliwiającego obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej ponowny start życiowy po utracie mienia pozostawionego poza nowymi granicami państwa polskiego. Była, zgodnie z postanowieniami umów republikańskich, przeznaczona wyłącznie dla obywateli RP (wg stanu prawnego z dnia 1 września 1939 r.) narodowości polskiej i żydowskiej, którzy - decydując się na przesiedlenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w jej granicach po II wojnie światowej - manifestowali tym postępowaniem swą więź z państwem i narodem polskim. Kompensacja wartości pozostawionego mienia przez państwo polskie nie miała i nadal nie ma natury i cech odszkodowania (w znaczeniu cywilnoprawnym) za mienie wywłaszczone de facto (lub bez podstawy prawnej), ale charakter sui generis publiczno-prawnej pomocy majątkowej dla obywateli polskich, którzy objęci zostali przemieszczeniem na terytorium państwa polskiego w jego powojennych granicach.

Przy czym należy pamiętać, że przyrzeczona rekompensata jako świadczenie pomocowe przysługuje rodzinom repatriantów.

Pomimo, iż W. K. uzyskał orzeczenie odszkodowawcze na siebie, to prawidłowo organ ustalił, iż dotyczyło ono majątku, który pierwotnie stanowiło współwłasność S. C. i J. C.

Pomocą socjalną po przybyciu do Polski objęta została cała rodzina. W L. zamieszkali S. i W. małżonkowie K. Dzieci S. K. z pierwszego małżeństwa z J. C. i dwoje dzieci z małżeństwa z W. K.

Gospodarstwo rolne położone w L. zostało częściowo zwrócone przez W. K. i jego żonę S. K. Skarbowi Państwa w zamian za rentę, a pozostała część po śmierci W. K. została zbyta przez jego żonę, co potwierdza akt notarialny z dnia [...] maja 1993 r.

Należy pamiętać, że postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP składa się z dwóch etapów. W przypadku pozytywnej oceny spełnienia wymogów ustawowych pierwszy etap kończy się wydaniem postanowienia o spełnieniu przesłanek do potwierdzenia prawa, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Wydanie takiego postanowienia może nastąpić tylko w sytuacji, w której ze zgromadzonego materiału dowodowego i jego analizy wynika, iż osoby ubiegające się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, spełniły przesłanki wynikające z ustawy.

W ocenie Sądu , organy prawidłowo ustaliły, że w przedmiotowej sprawie nastąpiła już częściowa realizacja prawa do rekompensaty. Organy w oparciu o analizę materiału dokumentacyjnego jednoznacznie ustaliły, że W. K. nabył prawo własności gospodarstwa rolnego w miejscowości L. z uwagi na pozostawienie mienia w miejscowości M.

Należy pamiętać, że gospodarstwo to zajęła cała rodzina w tym skarżący D. G. i T. C.

Należy również wskazać, na brak jakichkolwiek dowodów potwierdzających twierdzenia skarżących, których zdaniem W. K. przed Państwowym Urzędem Repatriacyjnym zeznał, że pozostawił stanowiące jego wyłączną własność gospodarstwo rolne w C. oraz że gospodarstwo rolne w L. rodzina K. uzyskała w zamian za nieruchomość w C., nie zaś jak ustalił organ administracyjny w M. Zarówno dokumenty, jak i oświadczenia świadków nie potwierdzają powyższych twierdzeń, co słusznie zauważył organ administracyjny. Z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika jedynie, że urodził się on w miejscowości C., nie ma żadnej informacji, która pozwoliłaby przypuszczać, że pozostawił tam jakąkolwiek nieruchomość.

Strona, która występuje z wnioskiem o przyznanie prawa do rekompensaty, zobowiązana jest we własnym zakresie doręczyć organowi właściwemu w sprawie niezbędne dokumenty stanowiące materiał dowodowy. Strona zobowiązana jest ponieść koszty z tym związane. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, należy dołączyć do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Operat taki każdorazowo wykonywany jest na zlecenie i na koszt wnioskodawców.

W przedmiotowej sprawie ze względu na uprzednią częściową realizację prawa do rekompensaty, zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy wysokość świadczenia pieniężnego, należałoby pomniejszyć o wartość nabytego prawa.

Pismem z dnia 23 września 2013 r. H. P. w imieniu własnym i pozostałych stron poinformowała, że nie dostarczą operatów szacunkowych.

Wobec nie wywiązania się przez strony z warunków określonych w postanowieniu o pozytywnej ocenie spełnienia wymogów do uzyskania rekompensaty, w tym niedostarczenia przez strony dwóch operatów szacunkowych organ odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Zarzuty skargi są niezasadne. Organ prawidłowo ustalił, że skarżący zrealizowali częściowo prawo do rekompensaty za nieruchomość w miejscowości M.

Nieruchomość w L. przyznana została całej rodzinie repatrianta W. K. czyli również jego zonie S. jej dzieciom oraz dzieciom wspólnym W. i S.

Cała rodzina otrzymała od państwa pomoc majątkową w postaci nieruchomości w L., ponieważ cała rodzina przemieściła się na terytorium państwa polskiego, po utracie mienia w M.

Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Sądu, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś przepisy prawa materialnego jak również postępowania administracyjnego zostały właściwie zastosowane zarówno przez Ministra Skarbu Państwa jak i Wojewodę [...].

W tej sytuacji, w oparciu o art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.