Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1200/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107
journal: Dz.U. 2007 nr 111 poz 765
law: Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy - tekst jednolity
article: art. 129 ust. 3, art. 143.
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 201 par.  1.
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2011 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] na podstawie art. 216 § 1, art. 201 § 1 pkt 2, § 2 i § 3 w związku z art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w zw. z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540. ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia przedsiębiorstwa G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z [...] grudnia 2010 r. nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Celnego w [...], postanowieniem z [...] września 2010 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych SUPER BANK, nr fabryczny [...], o numerze poświadczenia rejestracji automatu [...] stanowiącego własność przedsiębiorstwa G. Sp. z o.o. z siedzibą w K..

Postanowienie zostało doręczone G. Spółka z o.o., która w odpowiedzi, wniosła o umorzenie albo zawieszenie wszczętego postępowania. Zdaniem spółki postępowanie jest bezprzedmiotowe, bowiem toczy się w oparciu o przepis § 14 ust. 5 nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 102, poz. 946 ze zm.). Gdyby jednak organ nie podzielił tego stanowiska, spółka wskazała, że postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji przedmiotowego automatu toczy się równolegle z postępowaniem karno-skarbowym o czyn z art. 107 § 1 k.k.s. W ocenie spółki wobec tego, że przesłanki cofnięcia rejestracji mogą zaktualizować się dopiero w momencie prawomocnego zakończenia postępowania karno-skarbowego – konieczne jest zawieszenie postępowania przed organami administracji celnej.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w [...] odmówił zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji przedmiotowego automatu do gier o niskich wygranych.

W zażaleniu na to postanowienie G. Spółka z o.o zarzuciła naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez jego błędną wykładnię i odmowę zastosowania w sprawie.

Dyrektor Izby Celnej w [...] rozpoznając w toku postępowania zażaleniowego przedmiotową sprawę, powołał się na treść art. 201 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz wywiódł, że w toku postępowania mogą wystąpić okoliczności, uzasadniające przerwanie postępowania w związku z wystąpieniem jednej ze wskazanych w tym przepisie przesłanek. Podkreślił również, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w tym przepisie nakłada na organ prowadzący postępowanie – obowiązek zawieszenia tego postępowania z urzędu.

Oceniając możliwość wystąpienia w postępowaniu w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych stanowiącego własność G. Sp. z o.o. zagadnienia wstępnego, na które powołała się strona w swoim wniosku o zawieszenie postępowania organ omówił konstrukcję tej przesłanki oraz podkreślił, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, że organ administracji zawiesza postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd pozostaje w takim związku z postępowaniem administracyjnym, że bez jego rozstrzygnięcia nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy. Następnie wskazał, że organy administracyjne nie są kompetentne do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania przez organy śledcze, dlatego gromadzony w danej sprawie materiał dowodowy - na przykład przez urzędy skarbowe - jest niezależny od dowodów zebranych przez inne organy i w pełni samodzielnie powinien pozwalać na określenie wysokości zobowiązania podatkowego takiego podatnika wobec budżetu państwa. Brak więc podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie podatkowej, w przypadku, gdy prowadzone jest przez prokuraturę niezależne postępowania karne w tej samej sprawie.

Z uwagi na powyższe, Dyrektor Izby Celnej w [...] stwierdził, że wskazywane przez spółkę postępowanie przygotowawcze prowadzone w związku z podejrzeniem popełnienia czynu zabronionego określonego w art. 107 k.k.s. nie jest zagadnieniem wstępnym dla postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych, bowiem są to odrębne od siebie postępowania, które niezależnie od siebie mogą być prowadzone w tym samym czasie, bez potrzeby zawieszania któregokolwiek z nich. Organ podkreślił również, że inny jest cel każdego z tych postępowań, tj. postępowania przygotowawczego w postępowaniu karnym – ustalenie wypełnienia znamion czynu zabronionego i przekazania sprawy do właściwego sądu, a postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych - sprawdzenie spełnienia przez automat do gier o niskich wygranych wymogów ustawowych, a w sytuacji ich niespełnienia, usunięcie przedmiotowego automatu z obrotu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie z dnia [...] marca 2011 r. G. Spółka z o.o. zwana dalej skarżącą, podniosła, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego tj. art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, co przejawiało się w uznaniu przez organ, że prawomocne zakończenie postępowania karno-skarbowego w ramach, którego doszłoby ewentualnie do stwierdzenia, że automat do gier o niskich wygranych umożliwia grę za stawkę wyższą niż dopuszczalna, nie stanowi jakoby zagadnienia wstępnego dla decyzji w postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych SuperBank nr fabr. [...], poświadczenie rejestracji [...] z warunkami rejestracji.

Z uwagi na tak sformułowany zarzut skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lub 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;

2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podkreśliła, że ustalenia postępowania karnego bądź karno-skarbowego warunkują rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. W jej ocenie wykazanie, że automat nie spełnia warunków rejestracji rodzi bowiem w pierwszym rzędzie odpowiedzialność karną podmiotu, który świadomie dopuściłby się prowadzenia lub urządzania gry na takim automacie. Podkreśliła również, że podstawę wszczęcia postępowania w sprawie określenia zgodności stanu rzeczywistego automatu do gier o niskich wygranych z warunkami rejestracji stanowiły ustalenia Urzędu Celnego w [...] poczynione podczas kontroli przeprowadzonej w punkcie gier, podczas której funkcjonariusze stwierdzili jakoby automat o niskich wygranych dopuszcza grę za stawkę większą niż dopuszczalna i na tej podstawie Urząd Celny prowadzi postępowania karno skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s.

Zdaniem spółki dopóki toczy się postępowanie mające na celu m.in. ustalenie, czy popełniony został czyn zabroniony stypizowany w art. 107 § 1 k.k.s, to orzeczenie wydane w tej sprawie stanowi zagadnienie wstępne dla wydania decyzji w sprawie określenia zgodności stanu rzeczywistego automatu z warunkami rejestracji. Wskazała również, że przyjęcie poglądu organu skutkowałoby niedopuszczalnym ustalaniem w postępowaniu administracyjnym/podatkowym jednej z podstaw odpowiedzialności karnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie oraz postanowienie utrzymane nim w mocy nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo uznał, że wynik postępowania karnego prowadzonego w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa określonego w art. 107 kodeksu karnego skarbowego nie jest prejudykatem w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 ustawy – Ordynacja podatkowa w postępowaniu podatkowym w sprawie, której przedmiotem jest cofnięcie rejestracji automatu do gier o niskich wygranych (art. 129 ust. 3 oraz art. 143 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540) w zw. z § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102 poz. 946 ze zm.)).

Zważyć bowiem należy, że na konstrukcję zagadnienia wstępnego o jakim mowa w art. 201 § 1 pkt 2 ustawy – Ordynacja podatkowa składają się cztery istotne elementy (które muszą wystąpić łącznie): 1) zagadnienie to wyłania się w toku postępowania; 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; 3) wymaga ono uprzedniego rozstrzygnięcia tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji oraz 4) istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.

Podkreślić przy tym należy, że ostatni z wymienionych elementów, w istocie najważniejszy, jest najbardziej sporny. Pojawiające się kontrowersje wynikają z faktu, że formułując wymóg istnienia zależności, kodeks nie określa jej charakteru.

W ocenie Sądu, przepis art. 201 § 1 pkt 2 ustawy – Ordynacja podatkowa wymaga zależności bezpośredniej, ponieważ przemawia za tym istota instytucji zawieszenia postępowania, instytucji tamującej bieg postępowania i opóźniającej rozstrzygnięcie sprawy (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 1999 r. IV SA 7444/97 niepubl.). Tym samym od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno "zależeć" rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji (uzasadnienie wyroku NSA z dnia 8 czerwca 1998 r.).

O kwestii prejudycjalnej w postępowaniu administracyjnym wypowiadali się niejednokrotnie zarówno przedstawiciele doktryny, jak i w swoich orzeczeniach -Naczelny Sąd Administracyjny. Przegląd poglądów na temat pojęcia oraz istoty prejudycjalności zaprezentował min. J. Rodziewicz (w:) Prejudycjalność w postępowaniu cywilnym, Gdańsk 2000r., strony 7-18., gdzie podaje m.in. że pod pojęciem prejudycjalności rozumie się najczęściej przesądzające znaczenie, jakie posiada rozstrzygnięcie jednej sprawy dla rozstrzygnięcia drugiej sprawy lub technicznoprawną konieczność rozstrzygnięcia jednej sprawy po to, aby następnie można było rozstrzygnąć inną sprawę. Z kolei Wojciech Jakimowicz w artykule pt. "O kwestii prejudycjalnej w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym" opublikowanym (w:) Samorząd Terytorialny 2003/10/29 wskazuje: "samo zatem stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ, na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Na interpretację zagadnienia wstępnego jako przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania".

Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z 17 lipca 2003 r. sygn akt II SA 427/02 podkreślił, iż prejudycjalność zachodzi tylko wtedy gdy rozstrzygnięcie, co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że dla postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych nie jest kwestią prejudycjalną sprawa zawisła przed organem ścigania w związku z podejrzeniem popełnienia czynu z art. 107 k.k.s., który penalizuje zachowanie polegające na urządzaniu lub prowadzeniu gry losowej, gry na automacie lub zakład wzajemny wbrew przepisom ustawy lub warunkom koncesji lub zezwolenia. Prawomocne zakończenia bowiem tego postępowania karnego, czy to na etapie postępowania przygotowawczego, czy sądowego, nie ma żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy zawisłej przed organem administracji celnej w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu, nawet w sytuacji, gdy zachodzi podejrzenie, że na automacie tym urządzana była gra wbrew warunkom ustawowym.

Postępowanie podatkowe oraz postępowanie karne są postępowaniami całkowicie od siebie odrębnymi, różne są też ich cele, postępowanie karne - sprowadza się bowiem przede wszystkim do wykrycia sprawcy przestępstwa i pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej, a prowadzone w oparciu o art. 129 ust. 3 oraz art. 143 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w zw. z § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. ma na celu wycofanie z obrotu automatu lub urządzenia do gier w sytuacji stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji. Dla rozstrzygnięcia tego ostatniego postępowania, ostateczny wynik postępowania karnego nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż rozstrzygnięcie w przedmiocie wycofania z rejestracji automatu lub urządzenia do gier – poprzedzone jest ustaleniami w przedmiocie spełniania przez automat lub urządzenie do gier warunków rejestracji, podczas gdy w postępowaniu karnym ustala się urządzanie gry na automacie wbrew warunkom ustawowym. Brak jest zatem między tymi postępowaniami tego rodzaju zależności, która uniemożliwiałaby, bez uprzedniego zakończenia postępowania karnego, rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie wycofania z rejestracji automatu lub urządzenia do gier.

Podnieść przy tym należy, że stanowisko to jest zgodne z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, że ustalenia i wyniki postępowania karnego nie stanowią zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (vide: Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 września 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 82/10, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Ol 837/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Po 398/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2003 r. sygn. akt III SA 1629/01).

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji.