Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 217/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz (spr.), Sędziowie NSA Andrzej Gliniecki, Izabella Kulig - Maciszewska, Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Powiatu A o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Starostą Powiatu A a Starostą Powiatu B w sprawie ustalenia powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed skierowaniem do placówki opiekuńczo - wychowawczej postanawia oddalić wniosek


UZASADNIENIE

Starosta A wystąpił dnia 22 czerwca 2005 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem opartym na art. 22 § 1 pkt 1 kpa o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość, jaki powstał między nim a Starostą B w sprawie ustalenia powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed skierowaniem do placówki opiekuńczo wychowawczej.

Spór ten jak podniósł wnioskodawca związany jest z osobą małoletnią, która przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej zameldowana była na pobyt stały w Powiecie B, gdzie mieszkają jej biologiczni rodzice., Ze względu na pobyt w rodzinie zastępczej małoletnią zameldowano w Powiecie C i rodzice zastępczy przejęli nad nią opiekę prawną. Rodzina zastępcza została rozwiązana i dziecko trafiło do Domu Dziecka w A. Zgodnie z art. 90 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 13 XI 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966) powiat prowadzący placówkę opiekuńczo-wychowawczą jest zobowiązany do ustalenia powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania przebywających w placówce dzieci. W związku z tym Powiat A w dniu 29 XII 2004 r. zawarł Porozumienie z Powiatem B w sprawie umieszczenia dziecka w Domu Dziecka w A i wysokości wydatków ponoszonych na jego utrzymanie. Porozumienie zostało zawarte z Powiatem B, gdyż Powiat ten w piśmie z dnia 1 II 2004 r. uznał, iż małoletnia pochodzi z terenu tegoż Powiatu. Dnia 30 maja 2005 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w B wystosowało pismo, w którym wnosi o rozwiązanie porozumienia i zwrot środków finansowych od dnia 1 I 2005 r. interpretując przepis w ten sposób, że ustawodawca w związku z ww. ustawą określił powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed skierowaniem do konkretnej placówki, w tym przypadku Domu Dziecka w A, a nie pobytów we wcześniejszych placówkach, czy też w rodzinach zastępczych przed wejściem w życie obowiązujących aktualnie przepisów prawnych. Z tego względu Powiat B zmienił poprzednie stanowisko i uznał, że miejscem pobytu małoletniej przed skierowaniem do Domu Dziecka w A jest Powiat C. Powiatem właściwym do zawarcia porozumienia według Powiatu B jest Powiat C (małoletnia była tam zameldowana na pobyt stały). Powiat C pismem z dnia 4 VIII 2004 r. odmówił uznanie swojej w właściwości w sprawie, wskazując na właściwość Powiatu B. Wobec zaistniałego sporu o właściwość pomiędzy Powiatem B (woj. [...]) a Powiatem C ( woj. [...]) wnioskodawca wniósł o wskazanie powiatu właściwego w tej sprawie.

Odpowiedź na powyższy wniosek złożył Starosta B, który również wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Starostą A a Starostą B w sprawie ustalenia powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed skierowaniem do placówki opiekuńczo-wychowawczej, zobowiązanego do ponoszenia kosztów utrzymania dziecka.

Zdaniem Starosty B stan faktyczny zaistniałego sporu kompetencyjnego związanego z małoletnią K. P., nie dotyczy sytuacji uregulowanej prawnie w art. 86 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 12 III 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 z 2004 r., poz. 593). Dziewczynkę urodzoną i zameldowaną w B, ze względu na umieszczenie i pobyt w rodzinie zastępczej zamieszkałej w D, zameldowano w powiecie C, gdzie rodzice zastępczy przejęli nad nią opiekę prawną. Rodzice biologiczni dziecka zostali pozbawieni praw rodzicielskich. Dnia 4 VIII 2003 r. Sąd Rejonowy w C postanowieniem zarządził umieszczenie dziewczynki w placówce opiekuńczo-wychowawczej "W" w E. Rozwiązanie rodziny zastępczej i umieszczenie w placówce opiekuńczo-wychowawczej w Pszczynie nastąpiło również w drodze postanowienia Sądu Rejonowego w C z dnia 27 II 2004 r. Tak więc umieszczenie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej w A nie nastąpiło na wniosek Powiatu B w trybie art. 8b ww. ustawy. Ponadto zgodnie z art. 90 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 13 XI 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966) powiat prowadzący placówkę opiekuńczo-wychowawczą jest zobowiązany do ustalenia powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania przebywających w placówce dzieci przed ich skierowaniem do tej placówki. Ustawodawca w związku z omawianą ustawą określił powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed skierowaniem do konkretnej placówki, w tym przypadku Domu Dziecka w A, a nie pobytów dziecka we wcześniejszych placówkach czy też rodzinach zastępczych przed wejściem w życie obowiązujących aktualnie przepisów prawnych . Miejscem pobytu małoletniej przed skierowaniem do Domu Dziecka w A jest Powiat C, zatem powiatem właściwym do zawierania porozumienia w trybie art. 90 ust. 3 i 4 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego jest Powiat C, czego nie ustalił właściwie, stosownie do ww. przepisów Powiat A.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 166 ust. 3 Konstytucji RP spory kompetencyjne między organami samorządu terytorialnego i administracji rządowej rozstrzygają sądy administracyjne. Wskazaną normę konstytucyjna uzupełnia przepis art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiąc, że sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spory o właściwość między organami administracji publicznej, o których mowa w powołanym art. 4 powstają w związku z odmienną oceną zakresu kompetencji tych organów określonej w przepisach prawa. Jako spór o właściwości można więc określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz pod redakcją Tadeusza Wosia Wydawnictwo Prawnicze "Lexis Nexis" str. 94). Przepis art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczy właśnie sytuacji kiedy między organami administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów co do ich upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Chodzi tu więc nie o każdą sprawę, którą upoważniony jest załatwić organ administracji publicznej, ale wyłącznie indywidualną sprawę administracyjną należącą do jego właściwości a więc nie tylko rozstrzyganą przez organ administracyjny ale też w postępowaniu regulowanym procedurą administracyjną

W rozpoznawanym przypadku ze sprawą administracyjną nie mamy do czynienia. Z wniosku Starosty A o rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny negatywnego sporu o właściwość jaki powstał między tym organem a Starostą B wynika, że spór między organami samorządowymi powstał odnośnie ustalenia powiatu, który zgodnie z przepisami art. 90 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 13 XI 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966) byłby właściwy do ponoszenia kosztów utrzymania dziecka - K. P. - w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Treść powołanego art. 90 ust. 4 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wskazuje, że kwestia określenia warunków i sposobu przekazywania powiatowi prowadzącemu placówkę opiekuńczo-wychowawczą środków finansowych przez powiat, na terenie którego miało miejsce zamieszkanie dziecka przebywającego obecnie w placówce, następuje w drodze umowy zawieranej przez oba ww. powiaty. Jest to więc czynność cywilnoprawna. Także gdy dziecko zostanie umieszczone w placówce opiekuńczo-wychowawczej w trybie przewidzianym przepisami art. 86 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) to zarówno umieszczenie dziecka w placówce jak i ustalenie wysokości wydatków związanych z jego utrzymaniem obciążających powiat zobowiązany do ich pokrywania właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed skierowaniem do placówki opiekuńczo-wychowawczej, nie następuje w drodze postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z ust. 4 cyt. art. 86 powiat prowadzący placówkę opiekuńczo-wychowawczą zawiera z powiatem właściwym (zobowiązanym do ponoszenia wydatków), o którym mowa wyżej, porozumienie w sprawie umieszczenia dziecka i wysokości wydatków związanych a jego utrzymaniem w placówce. Porozumienie, o którym mowa w tej normie nie ma charakteru aktu administracyjnego lecz umowy cywilnoprawnej. Jeżeli sprawa pokrywania kosztów pobytu dziecka w placówce opiekuńczo-wchowawczej o czym mowa we wniosku Starosty A o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, nie jest sprawą administracyjną - mimo, że zarówno uprawnionym do otrzymania jak zobowiązanym do pokrycia wydatków jest organ administracji publicznej - lecz ma charakter sprawy cywilnej (załatwianej umownie) to w przypadku - jak w tej sprawie - sporu jaki powstał między organami administracji publicznej który organ jest zobowiązany do ponoszenia kosztów pobytu dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, sporu tego nie może rozstrzygnąć Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten bowiem nie może w sprawie cywilnej wskazywać podmiotu, który ma być stroną umowy. Zatem gdy spór między organami administracji publicznej nie dotyczy kwestii załatwienia sprawy administracyjnej to nie jest to spór kompetencyjny w rozumieniu art. 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 22 § 1 pkt 1 kpa.

Zwrócić należy uwagę, że w rozpatrywanej sprawie strony sporu (tj. Powiat A i Powiat B) po umieszczeniu małoletniej K. P. w placówce opiekuńczo-wychowawczej w wyniku postanowienia Sądu Rejonowego w C Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 27 II 2004 r. sygn. akt III Nsm 151/03 zawarły w dniu 29 XII 2004 r. porozumienie dotyczące wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie ww. dziecka w Domu Dziecka w A, które stanowi w § 6, że w sprawach nieuregulowanych w porozumieniu zastosowanie mają przepisy Kodeksu cywilnego, a w § 7, że spory powstałe w wyniku realizacji porozumienia rozstrzygać będzie Sąd Rejonowy w A. Spór taki powstał między stronami gdy Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w B zwróciło się pismem z dnia 30 V 2005 r. do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w A domagając się rozwiązania powyższego porozumienia i zwrotu środków finansowych dotąd przekazanych. Winien on zostać rozstrzygnięty zgodnie z zapisem porozumienia tj. przez Sąd Rejonowy w A. Nie miał więc żadnych podstaw Starosta A by w odpowiedzi na pismo z dnia 30 V 2005 r., o którym mowa wyżej, wystąpić do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie zaistniałego między stronami sporu jako negatywnego sporu o właściwość.

Z powyższych względów omawiany wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość należało na podstawie art. 151 w związku z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - oddalić.