Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 913/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c
journal: Dz.U. 2012 poz 400
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst  jednolity
article: par. 5 pkt 1 lit. n, l, par. 6 pkt 10
journal: Dz.U. 2001 nr 106 poz 1154
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości.
article: art. 135, art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 8 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Barbara Rymaszewska ( spr.) Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2013 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Ł. K. G. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...]. a.bł.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu wniosku S. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję z dnia [...], nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.

Powyższe orzeczenie zostało wydane w następujących okolicznościach:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 6 lipca 2011 roku, sygn. akt: II SA/Łd 371/11, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. M., uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...], nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] odmówił przyznania S. M. uprawnień kombatanckich. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a", "b" i "c" oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 2004 roku Nr 42, poz. 371 ze zm.). W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, że z przetłumaczonej "deklaracji o dochodach" ze Starostwa [...] wynika, iż rodzina K. została ewakuowana z miejscowości D. (zniekształcona nazwa wsi, w której zainteresowana się urodziła – D.), a adresem od czasu ewakuacji, czyli od 26 maja 1944 roku, był C. W dokumentach pozyskanych przez stronę z Międzynarodowego Biura Poszukiwań w A. nie ma wzmianki na temat pobytu zainteresowanej w obozie na terenie III Rzeszy albo okupowanej Francji.

Strona przedstawiła również zaświadczenie z Archiwum Państwowego w Ł., w którym stwierdzono, iż została ona osadzona w obozie w P., co sama potwierdza, jednakże jak napisał organ, obóz ten nie podlegał Centrali Przesiedleńczej, a wyłącznie Urzędowi Pracy w Ł., na co wskazuje pismo z Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 12 października 2011 roku. W piśmie tym wyjaśniono, iż w P. istniały dwa rodzaje obozów dla ludności cywilnej. Pierwszy istniejący na początku okupacji, od września 1939 roku do lutego 1940 roku, dla osób internowanych w czasie akcji "Inteligencja". Osoby tam osadzone pozostawały do dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Drugi rodzaj, to obóz przejściowy dla robotników przymusowych, który podlegał Urzędowi Pracy w Ł. Oddział w P. Strona wskazywała, iż została wysiedlona w 1943 roku, zatem niemożliwym jest, aby przebywała w obozie w P. utworzonym w czasie akcji "Inteligencja", a zamkniętym w lutym 1940 roku.

W odniesieniu kwestii pobytu w obozie w P. organ zgromadził w aktach dokumenty świadczące o tym, że w okupowanej stolicy W. istniał w 1943 roku wyłącznie obóz P. – G. podlegający Urzędowi Pracy, co potwierdza opinia Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 9 czerwca 2009 roku. Zaświadczenie z Archiwum Państwowego w Ł. z dnia 20 września 2005 roku potwierdza datę wywozu na roboty przymusowe na terytorium okupowanej Francji, ale nie stwierdza by w tym czasie strona przebywała w innym obozie mogącym spełnić przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a", "b", czy "c" ustawy.

Strona w toku postępowań wskazywała świadków w osobach swoich sióstr (G. G. oraz K. M.). Niemniej jednak, jak wskazał organ żadna z tych osób nie ma ustalonych uprawnień kombatanckich, a jedynie uprawnienie do świadczenia pieniężnego za pobyt na robotach przymusowych w C. W tej sytuacji organ uznał, iż oświadczenia świadków, jako bliskich członków rodziny strony, są mało wiarygodne, szczególnie że nie znajdują poparcia w dokumentach.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. M., wnosząc o wydanie pozytywnej decyzji podniosła, że fakt, iż jej siostry nie starały się o przyznanie uprawnień kombatanckich nie jest powodem do odmowy uznania wiarygodności ich oświadczeń. Siostry strony to osoby starsze, schorowane, które zawsze korzystały z jej pomocy. Z informacji uzyskanych przez stronę z Instytutu Pamięci Narodowej wynika, że obozy zwane umownie przesiedleńczymi, czy przejściowymi choć nie podlegały bezpośrednio niemieckiej policji bezpieczeństwa – to w wielu przypadkach udział hitlerowskiej policji bezpieczeństwa w funkcjonowaniu tego typu obozu był znaczący, bowiem wynikał z zadań postawionych przez władze III Rzeszy wobec tej formacji. W dołączonym do wniosku piśmie IPN jest wzmianka, iż do tegoż obozu trafiały także inne osoby – zatrzymane przez władze okupacyjne w różnych okolicznościach, ale nie kwalifikujące się do skierowania do obozów karnych. Skłoniło to stronę do opisania historii wysiedlenia i deportowania rodziny z powodu donosu osoby, która użytkowała ich gospodarstwo rolne, a zobowiązana była żywić całą 6 – osobową rodzinę. Osoba ta doniosła żandarmerii niemieckiej, że w rodzinie strony odbywa się nielegalny ubój. Tymczasem jeden prosiak, który był chory, został zabity w celach konsumpcyjnych.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ podał, iż strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wskazała, aby w sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji własnej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego organ uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając ponownie sprawę organ miał na uwadze zalecenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 6 lipca 2011 roku. W uzasadnieniu wyroku zawarta jest ocena, iż organ podjął wszelkie możliwe działania w celu ustalenia okoliczności pobytu skarżącej wraz z rodziną w obozie na terenie Niemiec lub Francji. W tym celu organ w szczególności wezwał stronę do złożenia w tym zakresie wszelkich dowodów, zobowiązał ją także do złożenia tłumaczenia dokumentów z języka francuskiego na polski. Sąd wskazał ponadto, że organ zrealizował wytyczne Sądu zawarte we wcześniejszym wyroku, a odnoszące się do ustalenia istnienia i charakteru obozów w P. i P. Niemniej jednak te ustalenia i ich ocena doprowadziły zdaniem Sądu do wykładni sprzecznej z przepisami prawa, tj. § 5 pkt 1 lit. "l" rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 roku w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154 ze zm., dalej jako rozporządzenie) w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Rozporządzenie to określa miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby w nich osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzień i obozów NKWD lub będących pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, oraz obozy, o których mowa m. in. w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy o kombatantach (§ 1 rozporządzenia). W przepisie § 5 pkt 1 lit. "l" tego rozporządzenia wskazano, iż innymi miejscami odosobnienia określonymi w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy o kombatantach, są przejściowe obozy policji bezpieczeństwa (obozy internowania), w tym m. in. obóz w P. Sąd zalecił organowi zbadać charakter obozu w P., w którym przebywała wnioskodawczym, zgodnie z wykazem zawartym w rozporządzeniu.

W tym miejscu organ powtórzył pogląd, iż obóz policji bezpieczeństwa w P., wymieniony w § 5 pkt 1 lit. "l" rozporządzenia, funkcjonował w okresie od września 1939 roku do lutego 1940 roku. Okoliczność ta została potwierdzona przez Biuro Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej w piśmie z dnia 12 października 2011 roku. W związku z powyższym strona przebywając w obozie w P. w 1944 roku nie mogła przebywać w obozie wymienionym w § 5 pkt 1 lit. "l" rozporządzenia, gdyż obóz o takim charakterze już nie istniał. Charakter obozu w P. organ ocenił opierając się na informacjach uzyskanych z Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i naukowych źródłach historycznych. Chociaż opinie te nie mają wiążącego charakteru, to jednak mając na uwadze cele i zadania Instytutu Pamięci Narodowej organ uznał, iż uzyskane informacje miały charakter rzetelny i wiarygodny dając podstawy do niewadliwych ustaleń organu stanowiących z kolei zasadniczą podstawę faktyczną decyzji.

Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż strona przebywała w obozie przejściowym w P., który podlegał urzędowi pracy. Obóz ten nie spełnia warunków określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" i "c" ustawy o kombatantach, z których wynika, iż uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego przebywając z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. "b") bądź też w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. "c").

W skardze do sądu administracyjnego S. M. podniosła, iż z uzyskanej informacji z IPN wynika, że obóz w P. był innym miejscem odosobnienia, przy czym nie wskazano żadnych ram czasowych, ani adresów. Natomiast, w odniesieniu do obozu w P. przy ul. A 4 strona uzyskała informację, iż brak jest dokumentacji archiwalnej, a niezwykle ograniczone opracowania nie są jednoznaczne. Strona nie kontestując opracowań historyków podniosła, iż w wielu aspektach udział hitlerowskiej policji był znaczący, bowiem wynikał z zadań postawionych przez III Rzeszę wobec tej formacji. Według opinii IPN obóz przy ul. A 4 od 1940 roku był obozem przejściowym, lecz nigdzie nie natrafiono na informację, iż obóz ten podlegał centrali przesiedleńczej w Ł. Zdaniem strony, skoro brak jest dokumentacji archiwalnej, to wykładnia działa na jej korzyść tym bardziej, iż IPN wyraził pogląd, że w tym obozie przebywały również osoby zatrzymane przez władze okupacyjne w różnych okolicznościach oraz więźniowie. W konkluzji skargi strona wniosła o uchylenie kwestionowanych decyzji z uwagi na niejasny charakter obozu przy ul. A 4 w P. oraz doznane represje związane z przymusowym wywiezieniem, wyrwaniem i odizolowaniem od dotychczasowego środowiska, życiem w otoczeniu wrogości, w wyobcowaniu kulturowym i językowym. W czasie deportacji warunki egzystencji skarżącej uległy pogorszeniu, egzystowała w niepełnej rodzinie, bowiem ojciec, jako jeniec wojenny, był w niewoli niemieckiej. Skarżąca jest osobą starszą i schorowaną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując zarzuty zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty są trafne.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. "a"), naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania (lit. "b"), lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").

W rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajduje ponadto przepis art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W sprawie niniejszej toczyło się już bowiem postępowanie sądowoadministracyjne, zakończone wspomnianym wcześniej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 lipca 2011 roku, w którym Sąd uchylił uprzednio wydane decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych obu instancji. W motywach tego wyroku Sąd zawarł wiążące organ wytyczne co do dalszego postępowania w sprawie. Powołany wyrok nie był kwestionowany przez żadną ze stron i jest prawomocny.

Poddając zaskarżoną decyzję tak określonej kontroli, w tym również oceniając spełnienie warunków z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd doszedł do przekonania, że zachodzą przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skutkujące koniecznością ponownego uchylenia decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych obu instancji.

Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a" – "c" oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 400, powoływana dalej jako ustawa). Stosownie do zapisu art. 4 ust. 1 pkt 4 lit. "a" – "c" ustawy, przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:

a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,

b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

Na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, Prezes Rady Ministrów wydał w dniu 20 września 2001 roku rozporządzenie w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154 ze zm.). W akcie tym Prezes Rady Ministrów, na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych określił m. in. obozy, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" i "c".

W pierwszej kolejności ponieść należy, iż skarżąca wnioskując o przyznanie uprawnień kombatanckich powoływała się na swój pobyt w obozie w P. i w P.

Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej stanowiących o jej pobycie w obozie w P., a w szczególności oceny charakteru tego miejsca, w obliczu zgromadzonych w aktach administracyjnych dokumentów, Sąd podzielił w tym zakresie argumentację Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaprezentowaną w uzasadnieniu decyzji. Organ w motywach swojego rozstrzygnięcia opierając się na treści pisma Instytutu Pamięci Narodowej wyjaśnił, że w P. istniały dwa obozy. Pierwszy od września 1939 roku do lutego 1940 roku, w którym osoby osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Niewątpliwie pobyt tylko w tym obozie uprawnia do nabycia uprawnień kombatanckich stosownie do powołanych przepisów ustawy i rozporządzenia Rady Ministrów. Natomiast drugi przejściowy obóz przeznaczony był dla robotników przymusowych i podlegał urzędowi pracy, zatem w świetle cytowanych przepisów ustawy i rozporządzenia pobyt w tym miejscu nie umożliwia nabycia uprawnień kombatanckich. Nie jest kontestowane przez stronę, iż przebywała ona w obozie w P. w roku 1943 kiedy to została wraz z rodziną wysiedlona. Tym samym zestawiając daty istnienia obozu, w którym przebywające osoby pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (wrzesień 1939 roku – luty 1940 roku) z czasem pobytu skarżącej w obozie w P. (od roku 1943) należy stwierdzić, iż skarżąca nie mogła przebywać w obozie, w którym pobyt umożliwiał nabycie uprawnień kombatanckich.

Niewątpliwie, nabycie uprawnień kombatanckich umożliwia pobyt w obozie, w którym osoby pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, co wprost wynika z zapisu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z § 5 i 6 rozporządzenia. Z ustaleń organu, jak już wskazywano wynika, że obóz istniejący po lutym 1940 roku w P. nie był miejscem umożliwiającym nabycie uprawnień kombatanckich. Jednakże w toku ponownie prowadzonego postępowania strona może kontestować powołany pogląd organu przedstawiając odpowiednie dowody, potwierdzające jej twierdzenia.

Co do pobytu skarżącej w obozie w P. stwierdzić trzeba, że organ nie wyjaśnił wyczerpująco tej kwestii. W powołanym rozporządzeniu ustawodawca dwukrotnie stanowi o obozie w P. Po pierwsze, w przepisie § 5 pkt 1 lit. "n" rozporządzenia wskazuje się, że innymi miejscami odosobnienia określonymi w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy jest m. in. P. – F. Po drugie, w przepisie § 6 pkt 10 rozporządzenia ustawodawca określa, że innymi miejscami odosobnienia określonymi w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, jest m. in. obóz w P. – G.

Odnosząc powołane zapisy rozporządzenia do stanu faktycznego sprawy należy zwrócić uwagę, iż skarżąca wnioskując w toku postępowania administracyjnego o przyznanie uprawnień kombatanckich powoływała się na swój pobyt w obozie w P., bez bliższego określenia czy był to P. – F., czy P. – G. Organ tymczasem, w motywach decyzji pierwszej instancji wskazywał jedynie na istnienie obozu P. – G., o którym to jednak nie wspomina rozporządzenie. W tej sytuacji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zobowiązany był do podjęcia działań mających na celu ustalenie, na pobyt w którym z tych miejsc powołuje się skarżąca. Okoliczność ta jest kluczowa dla rozstrzygnięcia o uprawnieniach skarżącej. Tymczasem rozpoznając po raz kolejny sprawę organ zaniechał wyjaśnienia tej wątpliwości czym naruszył przepis art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z zasadą praworządności, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego) i ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego). Wszystkie te działania organu powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji skonstruowanym z poszanowaniem wymagań określonych w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Należy też podkreślić, że całkowicie trafnie skarżąca podważa wnioski organu, gdy odmówił on wiarygodności oświadczeniom dwóch świadków wskazanych przez nią. Świadkami tymi były siostry skarżącej, co w połączeniu z okolicznością, iż żadna z nich nie ma ustalonych uprawnień kombatanckich, zdaniem organu, uprawniało do uznania, że ich oświadczenia są mało wiarygodne. Taki pogląd w najmniejszym stopniu nie zasługuje na aprobatę, jest oczywiście sprzeczny z regułami postępowania dowodowego i wyjaśniającego. Stosownie do przepisu art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Fakt, iż świadek jest rodzeństwem strony nie powoduje, iż jego zeznania tracą wiarygodność, czy to, że nie może być on świadkiem (art. 82 Kodeksu postępowania administracyjnego). Rzeczony stopień pokrewieństwa uprawnia jedynie do odmowy składania zeznań w charakterze świadka lub odmowy odpowiedzi na pytanie (art. 83 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Niemniej jednak, uwzględniając fakt, iż świadek, nawet spokrewniony musi być pouczony o odpowiedzialności za fałszywe zeznania stosownie do treści art. 83 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, to w sytuacji gdy decyduje się na ich złożenie, organ uwzględniając pokrewieństwo między świadkiem, a stroną nie ma podstaw prawnych do uznania jego zeznań za mało wiarygodne. Podstawą do takiej oceny zeznań spokrewnionego ze stroną świadka nie jest także fakt, iż osoba ta jak w stanie faktycznym sprawy nie korzysta z uprawnień kombatanckich. Uprawnienia kombatanckie są przyznawane na wniosek osoby zainteresowanej, zatem mogą zdarzyć się sytuacje kiedy osoba spełnia przesłanki uzyskania takiegoż uprawnienia, ale z wielu przyczyn nie wnioskuje o jego przyznanie. Wyjaśnienia skarżącej przedstawione w skardze, a dotyczące stanu zdrowia sióstr, stanowią wystarczające usprawiedliwienie dlaczego nie mają one ustalonych uprawnień kombatanckich. W tym miejscu podnieść należy, iż niewątpliwie argumentem dodatkowo kwestionującym pogląd organu jest to, iż okoliczności będące przedmiotem wyjaśnień świadków to zdarzenia, które miały miejsce podczas drugiej wojny światowej, czyli niemalże 70 lat temu. Uwzględniając upływ tak długiego czasu, jak i realia życia w okresie okupacji, należy dostrzec, iż przedstawienie innych dowodów (dokumentów, czy zeznań innych świadków) może być znacząco utrudnione, bądź wręcz niemożliwe.

Rekapitulując, w stanie faktycznym sprawy nie ulega wątpliwości, iż organ orzekając w sprawie nie podjął działań mających na celu ustalenie, w którym obozie w P. przebywała skarżąca, czym naruszył przepis art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Zarzut taki stanowi podstawę do wyeliminowania kwestionowanych decyzji obu instancji z obrotu prawnego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uzupełni postępowanie wyjaśniające w celu bezspornego wyjaśnienia rodzaju i typu obozu w P., w którym przebywała skarżąca, umożliwiając jej przedłożenie dopuszczonych prawem dowodów oraz oceni materiał dowodowy zachowując reguły dowodowe zawarte w k.p.a.

Reasumując Sąd orzekł jak w wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" przy zastosowaniu art. 135 i art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

LS