Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1008/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 184, art. 141 § 4, art. 145 § 1 ust. 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 138 § 1 pkt. 1, art. 127 § 3, art. 156 § 1 pkt. 2 i 5, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 5 ust. 1, art. 22 ust. 1 pkt. 5
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
article: art. 47 ust. 1 pkt. 2, art. 48
journal: Dz.U. 1961 nr 32 poz 160
law: Ustawa z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant asystent sędziego Anna Dziosa - Płudowska po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2537/10 w sprawie ze skarg M. L. i M. P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2537/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi M. L. i M. P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z [...] 1958 r. [...] (dalej decyzja z [...] 1958 r. lub decyzja wywłaszczeniowa] Prezydium Rady Narodowej w m. [...], na podstawie art. 1-5, 7, 14 ust. 1, art. 20 i 22 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. "nr 18, poz. 94" [winno być "nr 17, poz. 70"], dalej ustawa wywłaszczeniowa bądź uztwn) orzekło o wywłaszczeniu m. in. przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako l. kat. [...] o pow. 1807 m² i wskazało, że odszkodowanie za odjęcie prawa własności ustalone zostanie odrębnym orzeczeniem.

Decyzją z [...] 1959 r. [...] (dalej decyzja z [...] 1959 r.) Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych nieuwzględniła odwołania od powyższej decyzji i zatwierdziła zaskarżone orzeczenie.

Decyzją z [...] 1960 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] 1960 r.), utrzymaną w mocy decyzją z [...] 1963 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] 1963 r.), Prezydium Rady Narodowej w m. [...] przyznało E. Ż., I. H. i H. R. odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia w łącznej wysokości 10.416,20 zł.

Wnioskiem z 13 listopada 1998 r. spadkobiercy byłego właściciela nieruchomości E. Ż. – S. G., M. L. i M. Ż. wystąpiły o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] 1958 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji z [...]1959 r.

Postanowieniem z [...] 2002 r. nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem z [...] 2002 r. nr [...], Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zawiesił z urzędu postępowanie wszczęte powyższym wnioskiem, do czasu ustalenia następców prawnych zmarłego I. H., byłego współwłaściciela niniejszej nieruchomości.

Postanowieniem z [...] 2007 r., nr [...] Minister Infrastruktury podjął zawieszone postępowanie, a następnie decyzją z [...] 2009 r. [...] (dalej decyzja z [...] 2009 r.) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] 1959 r. i poprzedzającej ją decyzji z [...] 1958 r.

W uzasadnieniu wskazał, że z akt sprawy wynika, że wywłaszczenia dokonano na wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych [...] (dalej Dyrekcja) z 22 października 1958 r., jako organu uprawnionego na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej do ubiegania się o wywłaszczenie, z przeznaczeniem pod rozbudowę terenu szkoły podstawowej w [...] (budowa boiska szkolnego i terenu rekreacyjnego), a tym samym na cel użyteczności publicznej (art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej). W aktach sprawy brak jest ofert kupna skierowanych do byłych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, jednak z wniosku wywłaszczeniowego z [...] 1958 r. wynika, że Dyrekcja przesłała [...] 1958 r. do wskazanych osób oferty nabycia przedmiotowej parceli o pow. 1807 m² za cenę ustaloną w elaboracie szacunkowym sporządzonym przez biegłego, jednak strony na oferty nie odpowiedziały. Wobec braku zgody na odstąpienie nieruchomości zasadnym było przeprowadzenie postępowania wywłaszczeniowego, o którego wszczęciu i o terminie wyznaczonej rozprawy zawiadomiono strony pismem z 10 listopada 1958 r. Kopia niniejszego zawiadomienia wywieszona została na tablicy ogłoszeń Wydziału Ogólno-Gospodarczego Prezydium Rady Narodowej m. [...] w dniach 13 listopada 1958 r. – 2 grudnia 1958 r. Dnia 29 listopada 1958 r. odbyła się rozprawa wywłaszczeniowa, na której stawił się E. Ż. oraz biegły rzeczoznawca – inż. S. P., którego elaborat szacunkowy stanowił podstawę ustalenia odszkodowania w decyzji z [...] 1961 r. Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej, w decyzji z [...] 1958 r. pouczono strony, że ustalenie i przyznanie odszkodowania nastąpi w drodze odrębnej decyzji. Mając powyższe na uwadze organ nadzorczy uznał, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, by Prezydium Rady Narodowej orzekając o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości dopuściło się naruszenia prawa, powodującego wystąpienie jakiejkolwiek przesłanki określonej w art. 156 § 1 kpa.

Na skutek wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Infrastruktury decyzją z [...] 2010 r. [nr ...] (dalej decyzja z [...] 2010 r.) utrzymał w mocy decyzję z [...] 2009 r.

W uzasadnieniu wskazał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia określone w art. 2 ust. 2, art. 3, 6 ust. 1, art. 15, 16 ust. 1 i art. 22 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej. Ustosunkowując się do zarzutu skarżących, że przedmiotowa nieruchomość nie była niezbędna na cel wskazany w orzeczeniu wywłaszczeniowym, ponieważ nie istniał bezwzględny wymóg dostosowywania obiektów do normatywów wynikających z zarządzenia Ministra Oświaty z dnia 26 stycznia 1953 r. w sprawie stosowania normatywów projektowania budownictwa dla szkół ogólnokształcących stopnia podstawowego organ stwierdził, że poszerzenia terenu szkoły dokonano w celu należytego funkcjonowania zajęć szkolnych zgodnie z lokalizacją szczegółową, a powołane we wniosku wywłaszczeniowym normatywy były dyrektywami dla władz oświatowych, których spełnienie nie podlega ocenie w niniejszym postępowaniu. Wbrew twierdzeniom skarżących, wnioskodawcą wywłaszczenia był podmiot do tego uprawniony, gdyż zgodnie z zarządzeniem nr 141 Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 lipca 1958 r. w sprawie organizacji i uprawnień służby inwestycyjnej w państwowych jednostkach organizacyjnych (M.P. nr 57, poz. 327, dalej zarządzenie nr 141), Dyrekcja była jednostką budżetową podporządkowaną Prezydium Rady Narodowej, a zatem podmiotem, o jakim mowa w art. 2 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej, spełniającym w imieniu tego organu rolę inwestora w odniesieniu do wszelkich obiektów budownictwa o charakterze miejskim. Ze względu na powyższe, brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] 1958 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji z [...] 1959 r.

Od powyższej decyzji skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły M. L. i M. P. wnosząc o jej uchylenie.

M. L. w skardze z 22 listopada 2010 r. wskazała, że w decyzji wywłaszczeniowej brak jest materialnoprawnej przesłanki niezbędności wywłaszczenia i uzasadnienia rozmiaru wywłaszczenia. Nie można się zgodzić z poglądem, że wystarczającym wskazaniem celu wywłaszczenia jest ogólnikowe powołanie się na cele budownictwa szkolnego, bez wskazania i szczegółowego uzasadnienia niezbędności wywłaszczenia właśnie przedmiotowej nieruchomości. W decyzji z [...] 1958 r. nie sprecyzowano położenia obszaru wywłaszczanego w ramach parceli l. kat. [...], jak również pogwałcono zasadę dopuszczalności wywłaszczenia jedynie za słusznym odszkodowaniem.

M. P. w skardze z 25 listopada 2010 r. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 156 § 1 pkt 2 kpa wobec nieuzasadnionego przyjęcia, że kwestionowane w trybie nadzorczym decyzje w części dotyczącej parceli l. kat. [...] nie zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów ustawy wywłaszczeniowej, a mianowicie:

- art. 2 ust. 2 i art. 3 ust. 1, bowiem nie można przyjąć, by Dyrekcja mogła skutecznie ubiegać się o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości na cele budownictwa szkolnego, bowiem nie realizowała zadań z zakresu szkolnictwa;

- art. 3 ust. 1, bowiem brak jest podstaw do uznania, że niniejsza nieruchomość była faktycznie niezbędna na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej;

- art. 6 ust. 1, gdyż wnioskodawca wywłaszczenia przed złożeniem wniosku o wywłaszczenie nie skierował do byłych współwłaścicieli oferty wykupu gruntu;

- art. 6 ust. 1, bowiem ustalenie ceny kupna nieruchomości zostało dokonane tylko przez jednego biegłego, gdy przepis mówi o "opinii biegłych z listy wojewody";

- art. 15 ust. 2 pkt 1, przez brak oznaczenia nieruchomości w decyzji wywłaszczeniowej;

- art. 23 ust. 1 pkt 1 przez brak prawidłowego wskazania przedmiotu wywłaszczenia w decyzji wywłaszczeniowej;

- art. 23 ust. 1 pkt 5 przez brak przedstawienia w decyzji wywłaszczeniowej szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego;

2. art. 156 § 1 pkt 5 kpa przez błędne uznanie przez organ nadzorczy, że decyzje wywłaszczeniowe były wykonalne w dacie ich wydania, mimo braku określenia w nich, która fizycznie część przedmiotowej działki została wywłaszczona;

3. art. 7, 8, 11 i 107 kpa – przez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia przez Ministra Infrastruktury materiału dowodowego;

4. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa z uwagi na nieuzasadnione utrzymanie w mocy decyzji z [...] 2009 r.

W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie wskazanych zarzutów.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) oddalił niniejsze skargi.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Infrastruktury z [...] 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] 2009 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] 1959 r. i poprzedzającej ją decyzji Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] 1958 r. w części dotyczącej wywłaszczenia na cele budownictwa szkolnego części parceli o pow. 1807 m² z całej nieruchomości o pow. 4863 m² oznaczonej l. kat. [...].

Postępowanie toczące się w sprawie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Zadaniem organu prowadzącego takie postępowanie jest zbadanie, czy kontrolowana decyzja obciążona jest wadami, o których mowa w art. 156 § 1 kpa. W niniejszej sprawie skarżący wskazali, że badane w trybie nadzorczym decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność między treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Należy mieć na uwadze, że decyzje, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym, podlegają domniemaniu legalności, chyba że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Potwierdzeniem dla takiego sformułowania jest art. 16 kpa, ustanawiający zasadę trwałości decyzji.

W przedmiotowej sprawie decyzja z [...] 1958 r. wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 17, poz. 70).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 uztwn, wywłaszczenie mogło nastąpić jedynie na rzecz Państwa, a o wywłaszczenie ubiegać się mógł zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe. Jak wynika z akt sprawy i decyzji z [...] 1958 r., wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na rzecz Państwa, na wniosek Dyrekcji, a więc państwowej jednostki organizacyjnej, posiadającej odpowiednie środki w budżecie na ten cel. Zgodnie z § 24 ust. 1 zarządzenia nr 141, dyrekcję budowy osiedli robotniczych w zakresie zadań objętych planem terenowym (budżetem terenowym) powoływało prezydium właściwej rady narodowej. Dyrekcję budowy osiedli robotniczych dla województwa, powiatów, miast, osiedli lub dzielnic powoływało prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Omawiane dyrekcje podporządkowane były bezpośrednio prezydiom właściwych rad narodowych (§ 28 ust. 2 zarządzenia nr 141). Stosownie do § 17 ust. 1 pkt 3 zarządzenia nr 141, dyrekcje budowy osiedli robotniczych mogły wykonywać służbę inwestycyjną w razie prowadzenia działalności inwestycyjnej mającej charakter stały i polegający na budowie i rozbudowie osiedli, dzielnic miejskich, zespołów domów mieszkalnych łącznie z budową i rozbudową innych obiektów budownictwa miejskiego. W tak szeroko zakreślone granice inwestycji, które mogły być realizowane przez dyrekcje budowy osiedli robotniczych, wchodziła cała infrastruktura dotycząca obiektów budownictwa miejskiego, a zatem również szkoły. Zdaniem Sądu I instancji, Dyrekcja była podmiotem, który mógł wystąpić z wnioskiem o wywłaszczenie zgodnie z art. 2 ust. 2 uztwn, a zarzuty skargi w tym przedmiocie nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

W skargach wskazano na naruszenie art. 3 uztwn, z uwagi na brak podstaw do uznania, by przedmiotowa nieruchomość była faktycznie niezbędna na cel wskazany w orzeczeniu z [...] 1958 r. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się zaświadczenie lokalizacji z 27 października 1954 r. nr [...], wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wojewódzki Zarząd Architektoniczno Budowlany w [...], dotyczące lokalizacji szczegółowej szkoły podstawowej, na poszerzenie terenu której przeprowadzono wywłaszczenie w niniejszej sprawie i załączony do niego plan sytuacyjny ze wykazaniem terenu objętego lokalizacją. Na tym planie (odrysie z mapy katastralnej [...] szkoła [...] 1:2880), który był załącznikiem do zaświadczenia lokalizacji nr [...], kolorem czerwonym zaznaczono tę część parceli l. kat. [...], która była przedmiotem wywłaszczenia zgodnie z decyzją z [...] 1958 r. We wniosku wywłaszczeniowym z 22 października 1958 r. wskazano, że teren objęty lokalizacją niezbędny był pod rozbudowę terenu szkoły podstawowej przy ul. [...]. Z protokołu z rozprawy wywłaszczeniowej z 29 listopada 1958 r. wynika, że przedmiotowy grunt niezbędny był na urządzenie boiska do siatkówki, koszykówki, a nadto do urządzenia ogródków do zajęć doświadczalnych i basen pływacki. Z uwagi na wskazaną wyżej dokumentację nie można podzielić zarzutów skargi co do zbędności wywłaszczonej części nieruchomości na cel rozbudowy szkoły podstawowej.

Cel, na który wywłaszczenie nastąpiło, był niewątpliwie celem użyteczności publicznej (art. 3 ust. 1 uztwn). Pojęcie "celu użyteczności publicznej" zgodnie poglądami doktryny i orzecznictwa musi się łączyć z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa. Przeciwieństwem jest wszystko to, co służyć może zaspokajaniu potrzeb określonej grupy społecznej, wyodrębnionej w oparciu o określone kryteria członkowstwa, czy przynależności. W przedmiotowej sprawie wypełniono ustawowe przesłanki celu użyteczności publicznej, gdyż rozbudowa terenu szkoły podyktowana była niewątpliwie uzasadnionym interesem społecznym.

Zdaniem Sądu I instancji nie może budzić wątpliwości fakt prawidłowego określenia nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu w decyzji z [...] 1958 r. Na znajdującym się w aktach administracyjnych odrysie z mapy katastralnej [...] szkoła [...], będącego załącznikiem do zaświadczenia lokalizacji nr [...], linią czerwoną dokładnie zakreślono teren podlegający wywłaszczeniu, tj. m. in. parcelę l. kat. [...] i ten właśnie teren objęty został kwestionowaną w trybie nadzorczym decyzją.

Skarżący podnieśli zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 uztwn przez brak skierowania przez wnioskującego o wywłaszczenie do właścicieli nieruchomości ofert wykupu gruntu. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że wprawdzie w aktach sprawy brak jest takich ofert, jednak we wniosku o wywłaszczenie z 22 października 1958 r. Dyrekcja poinformowała, że 13 października 1958 r. właścicielom nieruchomości przesłano oferty nabycia gruntu, proponując ceny ustalone w elaboracie szacunkowym biegłego rzeczoznawcy. Oferty te pozostały bez odpowiedzi. Powyższe nie było kwestionowane przez byłych właścicieli nieruchomości, którzy na rozprawie wywłaszczeniowej 29 listopada 1958 r. oświadczyli jedynie, że nieruchomości pod rozbudowę szkoły zostaną przez nich wydane, po przyznaniu im nieruchomości zamiennych.

Z daniem Sądu I instancji, Minister Infrastruktury wydając decyzję z [...] 2009 r., utrzymaną w mocy decyzją z [...] 2010 r., prawidłowo uznał, że w sprawie brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] 1959 r. i poprzedzającej ją decyzji z [...] 1958 r. w części dotyczącej wywłaszczenia części parceli o pow. 1807 m² z całej nieruchomości o pow. 4863 m² oznaczonej l. kat. [...]. Instytucja stwierdzenia nieważności nie ma bowiem na celu usuwania wad postępowania administracyjnego, lecz służy wyłącznie usuwaniu z obrotu prawnego wadliwego rozstrzygnięcia. Organy wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły zebrany w sprawie materiał dowodowy i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wywiodła M. P. reprezentowana przez radcę prawnego T. K., zastępowanego przez pełnomocnika substytucyjnego radcę prawnego A. Ł., zarzucając naruszenie:

A. przepisów prawa materialnego:

1) art. 2 ust. 2 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 kwietnia 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. nr 17, poz. 70, dalej uztwn) przez błędną wykładnię, a mianowicie przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że powołując się na wskazane regulacje prawne Minister Infrastruktury mógł przyjąć, że z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości na cele rozbudowy szkoły mogła wystąpić instytucja nie realizująca żadnych zadań oświatowo— wychowawczych lecz taki podmiot, który został powołany w celu wykonywania służby inwestycyjnej (Dyrekcja) - innymi słowy, że na gruncie tych przepisów za okoliczność wystarczającą do uwzględnienia wniosku danego podmiotu o wywłaszczenie nieruchomości na cele budownictwa szkolnego mógł zostać uznany fakt, że podmiot ubiegający się o takie wywłaszczenie mógł pełnić funkcję inwestora robót budowlanych związanych z celami oświatowo-wychowawczymi - gdy tymczasem w świetle art. 2 ust. 2 i art. 3 ust. 1 uztwn nie ulega wątpliwości, że legitymację do złożenia wniosku o wywłaszczenie posiadał tylko taki zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe, któremu dana nieruchomość była niezbędna dla realizacji jego własnych celów i zadań o jakich mowa w art. 3 ust. 1 uztwn, tj. celów użyteczności publicznej, obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych;

2) art. 3 ust. 2 uztwn z uwagi na niezastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wynikającej z tego przepisu normy prawnej, w wyniku czego doszło do błędnego i nieuzasadnionego przyjęcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że Minister Infrastruktury w zaskarżonej decyzji w prawidłowy sposób uznał, że z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości na cele budownictwa szkolnego (rozbudowę szkoły przy ul. [...]) mogła wystąpić nie realizująca żadnych zadań ani celów oświatowo-wychowawczych Dyrekcja, ponieważ granice inwestycji, które mogły być realizowane przez tę instytucję obejmowały całą infrastrukturę dotyczącą obiektów budownictwa miejskiego, do której zaliczyć należy także szkoły, gdy tymczasem z powołanej regulacji w sposób jednoznaczny wynika, że w przypadku, gdy wywłaszczenie miało dotyczyć nieruchomości położonej na obszarze miasta lub osiedla, uznanych za niezbędne dla planowej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego, potrzebnego do realizacji zadań przez inne podmioty, o wywłaszczenie mogło ubiegać się tylko i wyłącznie prezydium rady narodowej danego miasta (osiedla) - a zatem argumentem pozwalającym przyjąć, że Dyrekcja mogła (rzekomo) ubiegać się o wywłaszczenie części dotyczącej parceli l. kat. nr [...]. Gmina kat. [...], objętej wykazem hipotecznym Iwh [...], o pow. 1807 m² nie może być w niniejszej sprawie fakt, że wywłaszczenie tej nieruchomości miało nastąpić na cele budownictwa ogólnomiejskiego, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że przedmiotowa nieruchomość mogła zostać uznana za potrzebną co najwyżej temu organowi, który był organem prowadzącym szkołę podstawową przy ul. [...];

3) art. 3 ust. 1 uztwn przez jego błędne zastosowanie - przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że część parceli l. kat. nr [...]. Gmina kat, [...], objęta wykazem hipotecznym Iwh [...] o pow. 1807 m² , wskazana w podlegających weryfikacji w trybie nadzorczym orzeczeniach wywłaszczeniowych, była w świetle materiałów zgromadzonych w aktach sprawy administracyjnej niezbędna wnioskodawcy na cel wywłaszczenia ponieważ w aktach tych znajduje się zaświadczenie lokalizacji nr [...] z 27.10.1954 r., dotyczące lokalizacji szczegółowej szkoły podstawowej przy ul. [...], gdy tymczasem przedmiotowe zaświadczenie lokalizacyjne, stanowiło już podstawę wcześniej dokonanego wywłaszczenia - wywłaszczenia na cele Wydziału Oświaty Prezydium Rady Narodowej pod budowę szkoły dokonanego orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej z dnia [...]1958 r. (znak ...); w orzeczeniu wywłaszczeniowym z [...]1958 r. (znak ...) nie wywłaszczono zaznaczonej na tym planie cz. parceli l. kat. nr [...]. Gmina kat. [...], objętej wykazem hipotecznym Iwh [...] o pow. 1807 m² uznając, tę parcelę za zbędną na cel wywłaszczenia; w zaświadczeniu nr [...] z 27.10.1954 r. nie ma mowy o rozbudowie obiektu szkoły przy ul. [...] (w zaświadczeniu tym mowa jest o budowie tego obiektu), co oznacza, że nie można przyjąć by z faktu, że na zaświadczeniu o lokalizacji nr [...] z [...]1954 r. kolorem czerwonym zaznaczono parcelę l. kat. nr [...]. Gmina kat. [...], objętą wykazem hipotecznym Iwh [...] o pow. 1807 m² (dalej przedmiotowa nieruchomość) można było wyprowadzić wniosek, że wskazana parcela mogła zostać uznana przez Ministra Infrastruktury w sprawie, w której wskazane orzeczenia wywłaszczeniowe podlegały weryfikacji w trybie nadzorczym za niezbędną dla realizacji celów budownictwa szkolnego, a tym bardzie by o jej wywłaszczenie mogła się skutecznie ubiegać Dyrekcja;

4) art. 3 ust. 1 uztwn przez jego błędne zastosowanie - przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że o tym, że część parceli l. kat. nr [...]. Gmina kat. [...], objęta wykazem hipotecznym lwh [...] o pow. 1807 m², wskazana w podlegających weryfikacji w trybie nadzorczym orzeczeniach wywłaszczeniowych była niezbędna wnioskodawcy na cel wywłaszczenia świadczy rzekomo fakt, że w protokole rozprawy wywłaszczeniowej z 29.11.1958 r. wskazano, że przedmiotowy grunt jest niezbędny na urządzenie boiska do siatkówki, koszykówki, a nadto do urządzenia ogródków do zajęć doświadczalnych oraz basenu pływackiego, gdy tymczasem tego rodzaju oświadczenie zawarte w protokole rozprawy wywłaszczeniowej nie może zostać uznane za dowód potwierdzający, że wskazana parcela była niezbędna Dyrekcji na realizację celów o jakich mowa w niniejszym przepisie;

5) art. 3 ust. 1 uztwn przez jego błędne zastosowanie - pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie tego, że przedmiotowa nieruchomość, wskazana w podlegających weryfikacji w trybie nadzorczym orzeczeniach wywłaszczeniowych nie mogła zostać uznana za niezbędną ubiegającej się o wywłaszczenie Dyrekcji, ani też żadnemu innemu podmiotowi na cel wskazany w orzeczeniu wywłaszczeniowym nie tylko przez wzgląd na brak wydania zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej dla inwestycji mającej polegać na przebudowie szkoły przy ul. [...], a także dlatego, że na gruncie zarządzenia Ministra Oświaty z dnia 26 stycznia 1953 r. w sprawie stosowania normatywów projektowania budownictwa dla szkół ogólnokształcących stopnia podstawowego (M.P. nr 45, poz. 538) nie istniał bezwzględny wymóg dostosowywania obiektów szkolnych do wynikających z powyższego aktu standardów;

6) art. 5 ust. 1 uztwn przez jego błędne zastosowanie - przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że Minister Infrastruktury w sposób prawidłowy przyjął, że w podlegających jego weryfikacji aktach wywłaszczeniowych zgodnie z przepisami prawa określono przedmiot wywłaszczenia, gdy tymczasem nie można uznać by w sytuacji, w której organ wywłaszczeniowy ograniczył się do wskazania tylko i wyłącznie tego, jaka powierzchnia z całkowitej powierzchni parceli l. kat. nr [...]. Gmina kat. [...] zostaje wywłaszczona doszło do prawidłowego oznaczenia przedmiotu wywłaszczenia i by przy takim (oczywiście wadliwym) określeniu przedmiotu wywłaszczenia samo wywłaszczenie doszło do skutku;

7) art. 5 ust. 1 uztwn przez jego błędną wykładnię - przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że na gruncie powołanej regulacji prawnej za prawidłowe oznaczenie przedmiotu wywłaszczenia może zostać uznane takie jego oznaczenie, które sprowadza się do wskazania, jaka powierzchnia z całkowitej powierzchni nieruchomości podlega przejęciu na rzecz Skarbu Państwa, gdy tymczasem nie można uznać by powołany przepis mógł być interpretowany w oderwaniu od definicji nieruchomości wyrażonej w ówczesnym art. 3 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe (Dz. U. nr 57 poz. 319), a tym samym, że przedmiotem wywłaszczenia na gruncie ustawy wywłaszczeniowej mogła być nie wyodrębniona geodezyjnie części powierzchni ziemskiej, której granic nie da się ustalić w sposób pozwalający dokładnie ustalić zasięg prawa własności;

8) art. 30 ust. 1 i art. 31 uztwn przez ich pominięcie - brak uwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie tego, że brak oznaczenia w podlegających weryfikacji przez Ministra Infrastruktury decyzjach wywłaszczeniowych przedmiotu wywłaszczenia, zgodnie z obowiązującymi wymogami prawa, odnoszącymi się do definicji nieruchomości i zasad oznaczania nieruchomości powoduje, że orzeczenie z [...] 1958 r., nie mogło wywołać skutku w postaci przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości stanowiącej część parceli l. kat. nr [...]. Gmina kat. [...] o pow. 1807 m² (nie doszło bowiem do powstania takiej nieruchomości) i skutkować ujawnieniem w oparciu o wskazane orzeczenie prawa własności w księdze wieczystej;

9) § 6, 7 i 29 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 listopada 1946 r. o urządzeniu i prowadzeniu ksiąg wieczystych (Dz. U. nr 66 poz. 366) przez ich pominięcie - brak uwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie tego, że ponieważ podlegające weryfikacji przez Ministra Infrastruktury decyzje wywłaszczeniowe miały stanowić w świetle art. 31 uztwn podstawę ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej, zawarte w nich oznaczenie przedmiotu wywłaszczenia winno odpowiadać wynikającym ze wskazanych przepisów wymogom obowiązującym przy oznaczaniu nieruchomości na potrzeby dokonania takiego wpisu, co oznacza, że orzeczenie z [...] 1958 r., winno zawierać opis nieruchomości i mapę sporządzoną przez organ państwowej służby geodezyjnej i kartograficznej, właściwy w sprawach prowadzenia ewidencji gruntów, a niedochowanie tego wymogu świadczy nie tylko o wydaniu tego orzeczenia z rażącym naruszeniem art. 22 ust. 1 uztwn ale także o niewykonalności tego aktu;

B. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 133 § 1 ppsa o czym świadczy wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonego wyroku w oparciu o ustalenia, które nie znajdują podstaw w aktach przedmiotowej sprawy, w szczególności błędne i nieuzasadnione przyjęcie, że w aktach sprawy administracyjnej znajdują się dowody potwierdzające, że wywłaszczenie, jakiego dokonano na podstawie podlegających weryfikacji przez Ministra Infrastruktury aktów zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi dacie ich wydania wymogami ustawy wywłaszczeniowej, gdy tymczasem w niniejszych aktach brakuje dowodów potwierdzających spełnienie warunków wywłaszczenia w szczególności:

a) dowodu wskazującego, że nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele wskazane w decyzji wywłaszczeniowej (w aktach tych nie ma w szczególności zaświadczenia o lokalizacji szczególnej dla inwestycji mającej polegać na rozbudowie szkoły);

b) dowodu pozwalającego przyjąć, że do wniosku o wywłaszczenie załączone zostało zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej dla realizacji inwestycji w postaci rozbudowy szkoły podstawowej;

c) sporządzonej przez organ państwowej służby geodezyjnej i kartograficznej mapy obszaru wywłaszczanego ze wskazaniem powierzchni i oznaczeniem granic;

d) dowodu potwierdzające skierowanie przez wnioskującego o wywłaszczenie do właścicieli nieruchomości ofert wykupu gruntu;

co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury, utrzymująca w mocy odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z [...] 1959 r. i poprzedzającej jej wydanie decyzji z [...] 1958 r., w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości jest prawidłowa, w sytuacji w której decyzja Ministra Infrastruktury winna zostać uchylona jako wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 i 2, art. 15 ust. 3 pkt 1 i 2, art. 20 ust. 2, art. 22 ust. 1 pkt 1 i 5 uztwn, i art. 156 § 1 pkt 5 kpa;

2) art. 134 § 1 ppsa z uwagi na brak rozpatrzenia przez Sąd I instancji w granicach sprawy (tj. brak wszechstronnego zbadania zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, w tym brak wyczerpującego rozpatrzenia zarzutów, jakie podniesiono pod adresem tej decyzji w skargach), o czym świadczy wydanie zaskarżonego wyroku z pominięciem szeregu istotnych okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, wskazujących na wadliwość decyzji z [...] 2010 r., w szczególności z pominięciem tego, że:

a) Minister Infrastruktury nie uwzględnił regulacji wyrażonej w art. 3 ust. 2 uztwn która przesądza o tym, że Dyrekcja nie mogła ubiegać o wywłaszczenie nieruchomości na cele budownictwa miejskiego (rozbudowy szkoły);

b) Minister Infrastruktury nie uwzględnił tego, że poddawane przez niego weryfikacji w trybie nadzorczym orzeczenia wywłaszczeniowe nie zawierają zgodnego z wymogami prawnymi szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego wywłaszczenia (naruszają art. 20 ust. 2 i art. 23 ust. 1 pkt 5 uztwn);

c) o niewykonalności podlegających weryfikacji w trybie nadzorczym aktów wywłaszczeniowych (a tym samym o bezpodstawnej odmowie stwierdzenia ich nieważności przez Ministra Infrastruktury) świadczy fakt, że wskazane akty nie zawierają oznaczenia przedmiotu wywłaszczenia w sposób zgodny z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa, w tym przepisami dotyczącymi oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, a powyższe powoduje, że mogły one zgodnie z art. 30 ust. 1 uztwn stanowić podstawy przejęcia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przedmiotowej ani tym bardziej stać się podstawą ujawnienia praw do ww parceli w księdze wieczystej zgodnie z art. 31 uztwn,

co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji z [...] 1959 r. i poprzedzającej jej wydanie decyzji z [...] 1958 r., w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości jest prawidłowa, w sytuacji w której decyzja Ministra Infrastruktury odmawia stwierdzenia nieważności wskazanych aktów w oparciu o art. 156 §1 pkt 2 i 5 kpa, mimo że zapadły one z rażącym naruszeniem prawa a dodatkowo były one niewykonalne w dacie ich wydania, a ich niewykonalność ma charakter trwały;

3) art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) ppsa przez oddalenie skarg w sytuacji, w której w świetle przepisów prawa i zgromadzonego w aktach sprawy administracyjnej materiału dowodowego wynika, że Sąd I instancji winien był uchylić zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury, jako wydaną z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1, art. 15 ust. 3 pkt 2, art, 20 ust. 2, art. 22 ust. 1 pkt 1 i 5, art. 30 ust. 1 i art. 31 uztwn i z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 5 kpa;

4) art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) ppsa w zw. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 5 kpa i z art. 7, 80, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa przez oddalenie skarg w sytuacji, w której Sąd I instancji winien był uchylić zaskarżoną decyzję z [...] 2010 r., jako wydaną z naruszeniem wskazanych przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, na co wskazywał brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia przez Ministra Infrastruktury materiału dowodowego i zarzutów podniesionych m. in. przez skarżącą w odniesieniu do decyzji z [...] 1958 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji z [...] 1959 r., o czym świadczy w szczególności:

a) całkowicie dowolne, nie poparte żadnym zgromadzonym w sprawie dowodem ani przekonywającą argumentacją prawną przyjęcie przez Ministra Infrastruktury, że wywłaszczana nieruchomość była ubiegającej się o wywłaszczenie Dyrekcji niezbędna "w celu zapewnienia należytego funkcjonowania zająć szkolnych, zgodnie z lokalizacją szczegółową", a tym samym nieuzasadnione stwierdzenie przez ten organ, że za wywłaszczeniem przemawiał cel użyteczności publicznej;

b) całkowicie dowolne, nie poparte przekonywającą argumentacją prawną przyjęcie przez Ministra Infrastruktury, że Dyrekcja mogła być podmiotem ubiegającym się o dokonanie na jej wniosek wywłaszczenia (o tym, że nieruchomość była niezbędna ubiegającej się o wywłaszczenie Dyrekcji nie może przesądzać fakt, że Dyrekcja w posiadała status jednostki budżetowej podporządkowanej Prezydium Rady Narodowej, nawet bowiem jeśli w świetle zarządzenia nr 141 mogła ona pełnić funkcję inwestora w odniesieniu do zamierzenia jakie miało powstać na wywłaszczanej nieruchomości, to nie ona miała być jej użytkownikiem, czy też podmiotem, któremu przedmiotowa nieruchomość zostanie oddana w zarząd);

c) przyjęcie przez Ministra Infrastruktury, mimo braku jakichkolwiek potwierdzających tę okoliczność dowodów, że ubiegająca się o wywłaszczenie Dyrekcja skierowała do właścicieli wywłaszczanej nieruchomości oferty kupna (oparcie się w tym zakresie tylko i wyłącznie na stwierdzeniu zawartym w skierowanym przez ubiegającego się o wywłaszczenie wniosku wywłaszczeniowym, że rzekomo dopełniła ona tego obowiązku, mimo że następcy prawni byłych współwłaścicieli zaprzeczają by okoliczność taka miała miejsce);

d) przyjęcie przez Ministra Infrastruktury, że decyzja z [...] 1958 r., dokładnie określa wywłaszczony teren, mimo że w jej treści wskazano jedynie, że wywłaszczeniem zostaje objęta nieokreślona część parceli l. kat. nr [...]. Gmina kat. [...]. tj. pow. 1807 m² z całkowitej pow. tej parceli wynoszącej 5863 m²;

e) nieuzasadnione utrzymanie przez Ministra Infrastruktury w mocy decyzji z [...] 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z [...] 1959 r. i poprzedzającej jej wydanie decyzji z [...] 1958 r., w części dotyczącej parceli l. kat. nr [...]. Gmina kat. [...], objętej wykazem hipotecznym lwh [...], o pow. 1807 m² stanowiącej w dacie wywłaszczenia współwłasność: I. H. (w 1/3), E. Ż. (w 1/3) i H. R. (w 1/3);

- art. 141 § 4 ppsa przez sformułowanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nieuzasadnionych okolicznościami faktycznymi i prawnymi sprawy wniosków, w oparciu które Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął w sposób błędny i nieuprawniony, że skargi, jakie zostały złożone na decyzję z [...] 2010 r. nie zasługują na uwzględnienie.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o:

uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2012, poz. 270, zm. 1101 i 1529, dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Zakres rozpoznawania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez wskazanie postaw kasacyjnych. Strona, która kwestionuje orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wnosząc skargę kasacyjną, obowiązana jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jej zadaniem zostały przez Sąd naruszone (art. 174 i 176 ppsa).

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 ppsa, jednakże podniesione w niej zarzuty naruszenia przepisów postępowania - za wyjątkiem części zarzutu z cz. B pkt 4 skargi kasacyjnej - stanowią pochodną zarzutów naruszenia prawa materialnego, stąd ocena zarzutów odnoszących się do naruszeń prawa materialnego determinowała ocenę pozostałych zarzutów procesowych.

Zarzut art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) ppsa w zw. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 5 kpa i z art. 7, 80, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa okazał się niezasadny. Sąd I instancji prawidłowo aprobował ustalony przez organ nadzoru stan faktyczny. Celem użyteczności publicznej w rozumieniu art. 3 ust. 1 uztwn jest cel oświatowy, bowiem budowa bądź rozbudowa szkoły, wraz z urządzeniami sportowymi i edukacyjnymi, stanowi zamierzenie społecznie pożyteczne, służące zaspokojeniu potrzeb wszystkich (W. Ramus, Prawo wywłaszczeniowe, W. Pr. 1975, s. 31-33, uw. 1, 2 lit. a), 3, 4). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że cel użyteczności publicznej cechuje powszechność, ogólna dostępność (wyrok NSA z: 13.11.1996 r., IV SA 572/95; 4.6.1997 r., IV SA 1649/95). Za cel użyteczności publicznej zawsze w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznawano cel oświatowy. W kontrolowanej sprawie organy trafnie ustaliły na podstawie: zaświadczenia lokalizacji z [...] 1954 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wojewódzkiego Zarządu Architektoniczno Budowlanego w [...], dotyczącego lokalizacji szczegółowej szkoły podstawowej, na poszerzenie terenu której przeprowadzono wywłaszczenie w niniejszej sprawie i załączonego doń planu sytuacyjnego ze wykazaniem terenu objętego lokalizacją; wniosku wywłaszczeniowego z [...] 1958 r. w którym wskazano, że teren objęty lokalizacją niezbędny był pod rozbudowę terenu szkoły podstawowej przy ul. [...]; protokołu rozprawy wywłaszczeniowej z 29 listopada 1958 r. z którego wynika, że przedmiotowy grunt niezbędny był na urządzenie: boiska do siatkówki, koszykówki, ogródków do zajęć doświadczalnych i basenu pływackiego. Dokumenty te zostały należycie ocenione przez organ nadzoru (art. 80 kpa). Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje żadnego dowodu, który organ nadzoru pominąłby z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa.

Nietrafnym jest zarzut całkowicie dowolnego, nie popartego argumentacją prawną przyjęcia przez Ministra Infrastruktury, że Dyrekcja mogła być podmiotem ubiegającym się o dokonanie na jej wniosek wywłaszczenia, bowiem nie mogła być użytkownikiem wywłaszczonej nieruchomości czy podmiotem, któremu przedmiotowa nieruchomość zostanie oddana w zarząd. W istocie zarzut ten nie mógł być zarzutem z drugiej podstawy kasacyjnej (pkt 2 art. 174 ppsa), bowiem uznanie, że Dyrekcja była instytucją państwową, mogącą ubiegać się o wywłaszczenie na podstawie art. 2 ust. 2 uztwn, nie zależało od ustaleń faktycznych, a od aktu subsumcji w zakresie normy ustrojowej, który to zarzut mieści się w podstawie skargi kasacyjnej z punktu 1 art. 174 ppsa, bowiem przepisy regulujące właściwość organów administracji publicznej mają charakter materialnoprawny (wyrok NSA z 9.11.2005 r., II GSK 226/05, Lex nr 192532; W. Piątek, Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Wolters Kluwer 2011 s. 218, 290).

Trafnie Sąd I instancji ustalił, że Dyrekcja skierowała do [współ]właścicieli wywłaszczanej nieruchomości oferty kupna. Ustawodawca nie wprowadził formalnej teorii dowodów, zatem ustaleń faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy organ nadzoru mógł dokonać na podstawie każdego dowodu, który może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, nie będącego sprzecznym z prawem (art. 75 § 1 kpa). Dowodem takim mógł być wniosek wywłaszczeniowy z 22 października 1958 r. w którym wskazano, że Dyrekcja przesłała 13 października 1958 r. do wskazanych osób oferty nabycia przedmiotowej parceli o pow. 1807 m² za cenę ustaloną w elaboracie szacunkowym sporządzonym przez biegłego, jednak strony na oferty nie odpowiedziały. Faktowi temu nie zaprzeczyły strony uczestniczące w rozprawie wywłaszczeniowej dnia 29 listopada 1958 r., oświadczywszy jedynie, że nieruchomości pod rozbudowę szkoły zostaną przez nich wydane, po przyznaniu im nieruchomości zamiennych. Z tych prawidłowo ustalonych faktów należało w trybie domniemania faktycznego wyprowadzić wniosek, że oferty nabycia przedmiotowej nieruchomości do ówczesnych współwłaścicieli dotarły, lecz na owe oferty adresaci nie odpowiedzieli (art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 231 kpc; Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. Pr. PWN 1999 r., s. 223, uw. 5b). Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, zgodnie z którym, brak po kilkudziesięciu latach od wydania decyzji pełnej dokumentacji aktowej nie uprawnia do twierdzenia, że czynności objęte brakującymi dokumentami nie zostały w ogóle dokonane (wyrok NSA z: 13.9.2010 r., I OSK 1427/09; 28.3.2013 r., I OSK 1466/11, Lex nr 1332324). To, że następcy prawni ówczesnych współwłaścicieli, którzy nie byli adresatami owej oferty, ani nie byli stronami postępowania wywłaszczeniowego, doręczeniu oferty ówczesnym współwłaścicielom zaprzeczają, po upływie ponad 30 lat od daty ostatecznego zakończenia postępowania wywłaszczeniowego, ustalenia tego, trafnie aprobowanego przez Sąd I instancji, nie podważają.

Autor skargi kasacyjnej przeinacza stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku – w istocie Sąd I instancji nie przyjął, że decyzja z [...] 1958 r. "dokładnie określa wyznaczony teren". W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, w decyzji z [...] 1958 r. Prezydium Rady Narodowej w [...], pod liczbą porządkową 2., orzeczono o wywłaszczeniu nieruchomości o pow. 1807 m², z powierzchni całej parceli 4.863 m², opisanej w lhw 130, l. kat. 637/4, będącą własnością: E. Z. w 1/3 części, I. G. w 1/3 części i H. R. w 1/3 części.

W doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że decyzja administracyjna jest to oświadczenie woli kompetentnego organu administrującego, podjęte w wyniku zastosowania normy materialnego prawaadministracyjnego lub w określonym zakresie normy prawa procesowego do ustalonego stanu faktycznego, w trybie, formie, strukturze uregulowanej prawem procesowym, zakomunikowany stronie, w celu wywołania skutku prawnego w sferze stosunku materialnoprawnego (decyzja rozstrzygająca sprawie co do jej istoty w całości lub części) bądź w sferze stosunku procesowego (decyzja w inny sposób kończąca sprawę w danej instancji (B. Adamiak, Wadliwość decyzji administracyjnej, Wrocław 1986, s. 22-23; J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2012, s. 397, nb 5).

Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego jest pogląd, że decyzja administracyjna jest dokumentem urzędowym (art. 244 § 1 kpc; odpowiednio - uzasadnienie uchwały SN z 21.X.1983 r., III CZP 48/83, OSNC 1984/5/71; postanowienie SN z 28.9.1993 r., I CRN 139/93; T. Ereciński w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, LexisNexis 2009 t. 1 s. 702 uw. 8). Oświadczenie woli organu, zawarte w decyzji administracyjnej, podlega zatem interpretacji operatywnej na zasadach ogólnych - metodą obiektywną (odpowiednio - Z. Radwański, System Prawa Prywatnego, t. II C. H. Beck 2008 s. 43 nb 10,11; s. 66 nb 63,64; L. Morawski, Zasady wykładni prawa, TNOiK 2006 s. 42 - 43).

W tym stanie rzeczy, skoro zaświadczenie lokalizacji z [...] 1954 r. nr [...], wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wojewódzki Zarząd Architektoniczno Budowlany w [...], dotyczące lokalizacji szczegółowej szkoły podstawowej, na poszerzenie terenu której przeprowadzono wywłaszczenie w niniejszej sprawie i załączony doń plan sytuacyjny (odrys z mapy katastralnej [...] szkoła [...] 1:2880), na którym kolorem czerwonym zaznaczono tę część parceli l. kat. [...], która była przedmiotem wywłaszczenia zgodnie z decyzją z [...] 1958 r., to trafnie Sąd I instancji aprobował jako prawidłową wykładnię oświadczenia woli zawartego w decyzji z [...] 1958 r., z której wynikało, że wywłaszczona część parceli l. kat. [...], o powierzchni 1807 m², obejmuje konkretny fragment parceli l. kat. [...], w granicach objętych czerwonym kolorem, o powierzchni 1807 m².

W orzecznictwie Sądów administracyjnych trafnie wskazuje się, że przy wykładni oświadczenia woli zawartego w decyzji administracyjnej istotne znaczenie mogą mieć dokumenty, zebrane w toku postępowania administracyjnego, znane organowi i stronom (odpowiednio – wyrok NSA z 12.4.2011 r., II OSK 650/10, Lex nr 795207).

Skutkiem niezasadności zarzutów w zakresie błędnego ustalenia stanu faktycznego, stan faktyczny zaaprobowany przez Sąd I instancji, stał się dla Sądu kasacyjnego wiążący. Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do analizy zarzutów materialnoprawnych.

Nieusprawiedliwionym okazał się zarzut naruszenia art. 2 ust. 2 i art. 3 ust. 1 uztwn przez błędną wykładnię ww przepisów prawa. Wojewódzki Sąd w sposób prawidłowy ustalił podstawę prawną działania Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych [...] jako zainteresowanej instytucji państwowej, mogącej ubiegać się o wywłaszczenie (art. 2 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 uztwn w brzmieniu pierwotnym). Uprawnienia Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych do występowania z wnioskami o wywłaszczenie nieruchomości w okresie ich działania, są powszechnie akceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo wyrok NSA z: 23.4.2013 r., I OSK 2073/11, Lex nr 1336365; 28.3.2013 r., I OSK 1466/11, Lex nr 1332324; 7.12.2012 r., I OSK 1462/11, Lex nr 1366429; 18.7.2012 r., I OSK 2264/11, Lex nr 1264698; 24.8.2011 r., I OSK 1438/10, Lex nr 1068411; I OSK 1603/10, Lex nr 1080953; I OSK 25/11, Lex nr 990235; 16.2.2011 r., I OSK 585/10, Lex nr 990267; 4.12.2009 r., I OSK 1280/08, Lex nr 577910; 14.10.2009 r., I OSK 871/08, Lex nr 571066; 7.10.2008 r., I OSK 509/07, Lex nr 513830). W szczególności Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych mogła skutecznie wystąpić o wywłaszczenie nieruchomości nie tylko na budowę budynków wielomieszkaniowych, ale i na budowę wału ziemnego, który miał spełniać rolę pasa izolacyjnego oddzielającego tory kolejowe od realizowanego osiedla (wyrok I OSK 2073/11) bądź pod budowę szkoły, przy czym do wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną pod budowę szkoły nieruchomość zobowiązano Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych (wyrok I OSK 762/07). Przywołane przez autora skargi kasacyjnej argumenty nie przemawiały za uznaniem, że Dyrekcja nie mogła skutecznie złożyć wniosku o wywłaszczenie nieruchomości na cele budownictwa szkolnego, mimo że własnym celem Dyrekcji nie było prowadzenie działalności oświatowej. Prawidłowa wykładnia art. 2 ust. 2 i art. 3 ust. 1 uztwn w zw. z § 17 ust. 1 pkt 3 zarządzenia nr 141 prowadzi do wniosku, że Dyrekcja nigdy nie będzie realizować jako zadań własnych np. prowadzić szkoły, teatru, kina czy osiedla robotniczego. Wbrew poglądowi autora skargi kasacyjnej, ustawodawca nie wymaga, by Dyrekcja stała się użytkownikiem wywłaszczonej nieruchomości, czy podmiotem, któremu dana nieruchomość będzie oddana w zarząd. Wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest "ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej" (verba legis – art. 3 ust. 1 uztwn). Dyrekcje budowy osiedli robotniczych mogły wykonywać służbę inwestycyjną dla jednostek nieprodukcyjnych – w razie prowadzenia działalności inwestycyjnej mającej charakter stały i polegający na budowie i rozbudowie osiedli,[...] łącznie z budową i rozbudową innych obiektów budownictwa miejskiego (§ 17 ust. 1 pkt 3 i § 28 ust. 2 zarządzenia nr 141) – a taką była w szczególności rozbudowa przedmiotowej szkoły.

Z tych samych względów nieusprawiedliwionym okazał się zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 uztwn. Norma prawna wywiedziona z art. 3 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 2 uztw, upoważniała Dyrekcję do wystąpienia z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości położonej lub kompleksu położonego na obszarze miasta, niezbędnej/niezbędnego dla planowej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego. W doktrynie trafnie wskazano, że ustawa wywłaszczeniowa ani inne przepisy nie zawierały definicji budownictwa ogólnomiejskiego. Jako przykład budownictwa ogólnomiejskiego rozumiano budownictwo przeznaczone do zaspokojenia potrzeb ogółu mieszkańców danego miasta, jak teatry, kina, zieleńce itp (W. Ramus, Prawo wywłaszczeniowe, Komentarz, W. Pr. 1975, s. 34, uw. 7). Skoro nie ulega wątpliwości, że zaspokojeniu potrzeb ogółu mieszkańców służyły teatry, kina, a nawet zieleńce, to tym bardziej służyła temu rozbudowana szkoła podstawowa wraz z zapleczem sportowo-dydaktycznym (basenem pływackim, boiskami do siatkówki, koszykówki i ogródkami do zajęć doświadczalnych).

Niemal od początku wolnej Polski ustawodawca wskazał, że jednym z celów wywłaszczenia były cele kulturalne. Ustawa z 17 lutego 1922 r. [nr 18], poz. 144 [ze zm.] o budowie publicznych szkół powszechnych przewidziała możliwość wywłaszczenia na rzecz ich budowy. Obowiązek starania się o pomieszczenia dla publicznych szkół powszechnych ciążył z mocy ustawy na gminach. Gmina była obowiązana dostarczyć szkołom powszechnych oraz nauczycielom tych szkół, odpowiedniego pomieszczenia ( w szczególności winna była dostarczyć gruntów pod zabudowania na boiska i ogrody szkolne; wznosić nowe budynki szkolne, mieszkalne lub gospodarcze lub przebudowywać odpowiednio do potrzeb szkolnych, budynki już istniejące. Jeśli gmina nie mogła tego obowiązku wykonać, bo nie posiadała gruntów nadających się pod budowę budynków szkolnych, nie mogła ich nabyć z wolnej ręki, w drodze kupna bądź zamiany, mogła wystąpić na wniosek kuratora okręgu szkolnego [o] wywłaszczenie potrzebnego gruntu "dla potrzeb szkolnych". Postępowanie wywłaszczeniowe toczyć się miało wg ogólnych przepisów prawa o postępowaniu wywłaszczeniowym, postawienie wniosku nie należało do gminy, lecz do kuratora okręgu szkolnego (M. Zimmermann, Polskie prawo wywłaszczeniowe, Lwów 1939, s. 136-137, VI.1).

W przedwojennej doktrynie wskazywano, że zależnie od potrzeb, od kultury kraju, od ogólnej sytuacji prawnej w poszczególnych ustawodawstwach bywa mniej lub więcej uznanych celów użyteczności publicznej. Prawie powszechnie uznano [...] 4) kulturalnych, o charakterze intelektualnym i moralnym, dla zarządu krajem dla wychowania i oświaty, jak budowa szkół [...] (dr Edward Muszalski w: red. Z. Cybichowski, Encyklopedja podręczna prawa publicznego, Warszawa, t. 2, s. 1152-1153). W doktrynie zaliczano do celów kulturalnych, dla których wedle pozytywnych przepisów ustawy wywłaszczenie było dopuszczalne, w szczególności wywłaszczenie gruntów na budowę szkół, mieszkań dla nauczycieli, na boiska, ogrody szkolne i inne cele złączone ze szkolnictwem powszechnym, przewidziane ustawą z 17.2.1922 o budowie publicznych szkół powszechnych D[z]. U. 144 (18) z 1922 (dr J. Panejko, Rozdział XVII Prawo wywłaszczeniowe, w: K. W. Kumaniecki, B. Wasiutyński, J. Panejko, Polskie prawo administracyjne, Kraków Księgarnia Powszechna [1929] s. 902 i przypis 10 a). Ustawa z dnia 17 lutego 1922 r. o budowie publicznych szkół powszechnych utraciła moc z dniem 21 lipca 1961 r. (art. 47 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 48 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania (Dz. U. nr 32, poz. 160).

Trafnie Sąd I instancji przyjął, że zarządzenie Ministra Oświaty z 26 stycznia 1953 r. (M.P. z 1953, A-45, 538) było wystarczającą przesłanką wskazującą na potrzebę rozbudowy szkoły przy ul. [...]. To, że dana nieruchomość jest niezbędna na cele użyteczności publicznej, nie może być utożsamiane z "koniecznością rozbudowy szkoły" (s. 17 skargi kasacyjnej), podobnie jak nie ma przepisów, które czyniłyby koniecznymi budowę lub poszerzenie drogi publicznej. To właściwy podmiot ocenia, czy i w jaki sposób ów cel użyteczności publicznej pragnie osiągnąć, a niezbędność danej nieruchomości wynika z konkretnego stanu faktycznego (np. ukształtowania gruntu wokół szkoły bądź przebiegu inwestycji liniowej).

Zaświadczenie lokalizacyjne z [...] 1954 r. nr [...], mimo że zostało wystawione przed wydaniem decyzji z [...] 1958 r., mogło stanowić podstawę dokonania wywłaszczenia decyzją z [...] 1958 r., skoro przedmiotowa nieruchomość objęta owym zaświadczeniem, okazał się niezbędna dla potrzeb rozbudowy szkoły.

Z przyczyn oczywistych, zastosowania w sprawie nie miała ta część dyspozycji art. 3 ust. 1 uztwn, która czyniła dopuszczalnym wywłaszczenie na cele obrony Państwa (szkoła podstawowa nie służy takim celom) ani dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych (bo w stanie faktycznym zdarzenia objęte art. 3 ust. 1 in fine uztwn nie zaistniały).

Nieusprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 uztwn. Wojewódzki Sąd prawidłowo uznał, że określenie przedmiotu wywłaszczenia w decyzji wywłaszczeniowej, wraz z zakreśleniem czerwoną linią na odrysie mapy katastralnej [...] szkoła [...], będącym załącznikiem do za świadczenia lokalizacji z nr [...], było wystarczające. Nie doszło zatem do naruszenia decyzja wywłaszczeniową art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Brak podstaw do przyjęcia, że w postępowaniu wywłaszczeniowym art. 5 ust. 1 uztwn interpretowano w oderwaniu od definicji nieruchomości wyrażonej w art. 3 Prawa rzeczowego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 uztwn, wywłaszczeniem mogła być objęta cała nieruchomość lub jej część. Normodawca w art. 3 Prawa rzeczowego wskazał, że nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej, stanowiące odrębny przedmiot własności. W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, normatywna treść art. 3 Prawa rzeczowego, odpowiada treści art. 46 § 1 kc. W doktrynie prawa wywłaszczeniowego wskazuje się, że do uznania obszaru gruntu za nieruchomość, niezbędne jest jego wyodrębnienie od innych przedmiotów. Grunt może stać się nieruchomością przez skonkretyzowanie jego zakresu przedmiotowego, które następuje przez określenie jego granic zewnętrznych. Granice określają zazwyczaj mapy geodezyjne, lecz do istnienia nieruchomości w rozumieniu prawa rzeczowego nie jest konieczne (odmiennie niż to przyjmuje autor skargi kasacyjnej), z punktu widzenia obrotu nieruchomościami, sporządzanie mapy geodezyjnej. Spory o przebieg granicy, dla których konieczne są dokumenty, a w ich braku – ostatni stan spokojnego posiadania (art. 153 kc), nie stoją na przeszkodzie rozporządzaniu nieruchomością, Dopiero do wpisu do księgi wieczystej będzie konieczne ściśle geodezyjne oznaczenie granic na mapie (G. Bieniek, aktualizacja G. Matusik w: red. S. Kalus, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 93, uw. 10 do Wprowadzenia do działu II). Pogląd ów, będący dorobkiem orzecznictwa i piśmiennictwa powojennej cywilistyki, znajduje w pełni zastosowanie do stanu faktycznego i prawnego z daty dokonania wywłaszczenia w kontrolowanej sprawie. Zasięg prawa własności w postępowaniu wywłaszczeniowym, w którym zapadła decyzja z [...] 1958 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja z [...] 1959 r., został prawidłowo ustalony przy pomocy precyzyjnego określenia obszaru wywłaszczonej części fizycznej przedmiotowej parceli, oraz odrysu z mapy katastralnej [...] szkoła [...] 1:2880, będącego załącznikiem do zaświadczenia lokalizacji nr [...], na którym kolorem czerwonym zaznaczono tę część parceli l. kat. [...], która była przedmiotem wywłaszczenia.

Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje dowodów, przemawiających za przyjęciem, że przejście prawa własności nieruchomości wywłaszczonej nie nastąpiło z dniem, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu uprawomocniło się (art. 30 ust. 1 uztwn), ani by Skarb Państwa doznał przeszkód w ujawnieniu w księdze wieczystej prawa własności wywłaszczonej nieruchomości (art. 31 ust. 1 in princ. uztwn), przy odpowiednim zastosowaniu § 36 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 maja 1947 r. o postępowaniu przy zakładaniu ksiąg wieczystych (Dz. U. nr 45, poz. 235; W. Ramus – op. cit. s. 201).

Zaskarżony wyrok nie narusza § 6, 7 i 29 rozporządzenia z 1946 r., bowiem adresatem norm zawartych w powołanych przepisach nie jest organ wywłaszczeniowy, organ nadzoru ani sąd administracyjny. Zgodnie z art. 1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo o księgach wieczystych (Dz. U. nr 57, poz. 320, zm. 1950, nr 38, poz. 349), dalej pkw, prowadzenie ksiąg wieczystych w dacie wywłaszczenia należało do właściwości sądów powiatowych. To sąd wieczystoksięgowy badał treść wniosku i dołączonych doń dokumentów oraz treść księgi wieczystej; stosownie do okoliczności mógł wyznaczyć wnioskodawcy odpowiedni termin do usunięcia przeszkody do wpisu (art. 45 zd. 1, art. 46 pkw). Rozporządzenie z 1946 r. zostało wydane na podstawie § 3, 14 i 35 pkw i nie było adresowane do organów wywłaszczeniowych. Opis i plan nieruchomości, sporządzane lub zatwierdzane przez właściwe władze miernicze, były konieczne dopiero na etapie zakładania księgi wieczystej dla nowej nieruchomości, odłączanej od nieruchomości pierwotnej, bądź połączenia z inną nieruchomością (§ 4 i 29 rozporządzenia z 1946 r.; G. Bieniek – op. cit. s. s. 93, uw. 10). Wbrew ocenie skarżącej kasacyjnie, decyzja z 30 grudnia 1958 r. zawiera ustalenie przedmiotu wywłaszczenia (art. 22 ust. 1 pkt 1 in princ. uztwn), jak i innych elementów wymienionych w art. 22 ust. 1 uztwn. Brak podstaw do uznania, że decyzja z [...] 1958 r. i z [...] 2010 r., były niewykonalne i by zachodziły przesłanki nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 kpa. W szczególności nie wykazano, by poprzednicy prawni skarżących nie wydali przedmiotowej nieruchomości Skarbowi Państwa, ani by nie wpisano przedmiotowej nieruchomości do księgi wieczystej, prowadzonej dla nieruchomości Skarbu Państwa.

Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że art. 156 kpa 1 pkt 2 kpa, choć jest zawarty w ustawie proceduralnej, ma charakter prawnomaterialny (wyrok NSA z 15.5.2013 r., I OSK 2160/11, Lex nr 1328357) i stanowi on podstawę skargi kasacyjnej, określoną w art. 174 pkt 1 ppsa (H. Knysiak-Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym LexisNexis 2010 s. 222 i przypis 20).

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały 7 Sędziów z 21.4.2008 r., I OPS 2/08, ONSAiWSA 2008/5/76) słusznie zaznaczył, że stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa następuje, gdy decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a nie gdy w toku załatwiania sprawy został naruszony jakikolwiek przepis prawny.

Mimo zatem, że uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji z [...] 1958 r. i decyzji [...] 1959 r. nie spełniało wymogów szczegółowości (art. 22 ust. 1 pkt 5 uztwn), to wada ta nie przemawiała za stwierdzeniem nieważności obu decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Mając na uwadze powyższe, pozostałe zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, wskazane w skardze kasacyjnej, okazały się być niezasadne.

Również zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa jest nieuzasadniony. Przepis ten określa składniki jakie winno posiadać uzasadnienie wyroku tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W niniejszej sprawie wszystkie te elementy, które są niezbędne uzasadnienie wyroku zawiera: zarówno część historyczną, w której podano wszystkie istotne okoliczności sprawy jak i merytoryczne stanowisko Sądu, które wskazuje z jakich przyczyn Sąd wydał rozstrzygnięcie nie uwzględniające skargi. Wskazany wyżej przepis stanowi przede wszystkim o konstrukcji uzasadnienia. Dlatego też, nie ma podstaw do przyjęcia by Sąd I instancji dopuścił się uchybień przy jego konstruowaniu. Wojewódzki Sąd odniósł się w sposób dostateczny do wszystkich zagadnień istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Z tych wszystkich względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 orzekł jak w sentencji wyroku.