Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1383/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 134
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 3 pkt 41, art 189, 190 ust 1-3, art 191 ust 1 pkt 3, art 193 ust 5, art 195 ust 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1232
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Beata Sobocha (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2014 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przeniesienia praw i obowiązków wynikających z decyzji w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej po rozpatrzeniu odwołania T. R. wspólnika spółki P. s.c. T. R., A. B. od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przeniesienia praw i obowiązków wynikających z decyzji w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

T. R. i A. B. działający pod firmą P. s.c. T. R., A. B. pismem z dnia 15 maja 2012 r., wystąpili do Marszałka Województwa [...] z wnioskiem o przeniesienie praw i obowiązków wynikających z decyzji Nr [...] Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2011 r., znak: [...] udzielającej podmiotowi E. Sp. z o.o. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych stanowiących własność Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] S.A. mieszaniny ścieków bytowych i przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, powstających na terenie instalacji służącej do odzysku i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych, zlokalizowanej na działce nr ew. [...], obręb [...] w W..

Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] odmówił przeniesienia praw i obowiązków, wynikających z decyzji nr [...] Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2011 r.

Następnie T. R. wspólnik spółki P. s.c. T. R., A. B. pismem z dnia 1 lipca 2013 r., złożył odwołanie od powyższej decyzji. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 190 i 189 Prawa ochrony środowiska poprzez błędne ich zastosowanie i uznanie, iż skoro niemożliwe jest przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego na rzecz podmiotu, który ma już tytuł prawny, to tym bardziej nie mógłby uzyskać nowego pozwolenia posiadacz tytułu prawnego do instalacji, bowiem brzmienie obu przepisów jest analogiczne. Strona podnosi, że organ I instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny, jednakże nie zgadza się z uznaniem, że nabycie przez stronę tytułu prawnego do nieruchomości oraz instalacji skutkuje odpadnięciem przesłanki dla przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto podniesiono, że wniosek o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego został złożony w dniu 15 maja 2012 r., a T. R. oraz A. B. działający jako P. s.c. T. R., A.B., uzyskali tytuł prawny do instalacji w dniu [...] lipca 2012 r. na mocy umowy poddzierżawy.

Z analizy dokumentacji wynika, że działka nr ew. [...], obręb [...], stanowiąca pierwotnie własność podmiotu Z. S.A. została przekazana w wieczyste użytkowanie podmiotowi C. Sp. z o.o. aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2006 r. Późniejsze użytkowanie ww. działki przez podmiot E. Sp. z o.o. odbywało się na podstawie umów dzierżawy zawartych w dnia 25 kwietnia 2007 r. Umowy te zostały przez C. Sp. z o.o. wypowiedziane pismem z dnia 29 stycznia 2009 r., zaś aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 2009 r. pomiędzy stronami: C. Sp. z o.o. a G. Sp. z o.o. zawarta została umowa przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków. Kolejnym użytkownikiem wieczystym przedmiotowej działki stał się podmiot K. Sp. z o.o. na podstawie umowy sprzedaży podpisanej z G. Sp. z o.o. dnia 2 lipca 2012 r. Następnie K. Sp. z o.o. wydzierżawiła przedmiotowy teren podmiotowi P. Sp. z o.o. (umowa z dnia 2 lipca 2012 r.), który dnia 6 lipca 2012 r. w drodze umowy przekazał go w dzierżawę T. R. i A. B., działającym pod firmą P. s.c. T. R., A. B.. Ponadto, odrębną umową z dnia 29 lutego 2012 r., zespół urządzeń stanowiących oczyszczalnię ścieków został wydzierżawiony przez podmiot G. Sp. z o.o. podmiotowi M.Sp. z o.o., a następnie zaś T. R. i A. B., działającym pod firmą P. s.c. T.R., A.B.., w drodze umowy najmu z dnia 2 lipca 2012 r.

Należy wskazać, że w dacie składania wniosku z dnia 15 maja 2012 r., T. R. i A.B., działający pod firmą Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych s.c. T. R., A. B., nie dysponowali tytułem prawnym do przedmiotowej instalacji, jednakże zawarli umowę w dniu 2 lipca 2012 r., na wynajem obiektów zespołu oczyszczalni ścieków od M.Sp. z o.o., a umowę dzierżawy z P.Sp. z o.o. zawarli w dniu 6 lipca 2012 r., co upoważnia do uznania posiadania przez P.s.c. T. R., A. B. tytułu prawnego do instalacji.

Jak wynika z umowy zawartej w dniu 2 lipca 2012 r. P. s.c. T. R., A. B. została oddana w najem część Nieruchomości i obejmuje ona obiekty zespołu oczyszczalni ścieków, który będzie wykorzystywany zgodnie z jej przeznaczeniem, a w dzierżawę na podstawie umowy w dniu 6 lipca 2012 r. Powyższe oznacza, że ww. umowami zostało przeniesione na P. s.c. T. R., A. B. prawo władania instalacją na podstawie tytułu prawnego w postaci stosunku zobowiązaniowego.

Końcowo organ wskazał, że skoro strona nie jest zainteresowana nabyciem tytułu prawnego do całej instalacji, ponieważ takim tytułem już dysponuje wówczas nie miały zastosowania przepisy art. 190 Prawo ochrony środowiska. Organ odwoławczy analizując przedmiotową sprawę nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji Marszałka Województwa [...].

Na decyzję organu II instancji z dnia [...] kwietnia 2014 r. została wniesiona skarga z dnia 27 maja 2014 r. Strona skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez nierozpoznanie okoliczności mających dla niniejszej sprawy istotne znaczenie, tj. okoliczności czy skarżący zainteresowany jest nabyciem innego niż posiada tytułu prawnego do instalacji, jeżeli Sąd uzna, iż posiadanie już tytułu prawnego nie jest wystarczające dla legitymacji do złożenia wniosku o przeniesienie decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym.

Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

a) art. 190 prawa ochrony środowiska w zw. z art. 134 ust. 2 Prawa wodnego poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż:

- posiadanie przez skarżącego tytułu prawnego do instalacji powoduje, iż nie może on wnosić o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego, gdyż przepis traktuje o "zainteresowanym nabyciem tytułu prawnego do całej instalacji", podczas gdy posiadanie już tytułu prawnego powoduje, iż taki podmiot jest tym bardziej legitymowany do żądania przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego, a zapis o zainteresowanym należy rozpatrywać w kontekście skutku prawnego przejścia, tj. na chwilę uzyskania tego tytułu;

- wnioskodawca, który wystąpił z wnioskiem o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego pismem z dnia 15 maja 2012 r. nie mając ówcześnie tytułu prawnego do instalacji, wskutek jego nabycia w dniu 6 lipca 2012 r. utracił prawo żądania przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego, jako że domagać się przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego może jedynie podmiot, który zamierza nabyć tytuł prawny, podczas gdy zgodnie z obowiązującą interpretacją tego przepisu złożenie wniosku przed nabyciem tytułu prawnego upoważnia do dysponowania prawem do żądania przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego nawet w sytuacji, gdy w trakcie sprawy wnioskujący podmiot uzyskała tytuł prawny;

- posiadanie przez skarżącego tytułu prawnego do instalacji w postaci umowy poddzierżawy wyklucza możliwość przeniesienia pozwolenia zintegrowanego podczas, gdy ustawa nie uniemożliwia przeniesienie pozwolenia zintegrowanego, gdy już się ma taki tytuł, bowiem posiadanie prawa jest kwalifikowaną formą, względem sytuacji, gdy takie prawo dopiero zamierza się nabyć, biorąc szczególnie pod uwagę okoliczność, iż poddzierżawca może być zainteresowany nabyciem np. prawa własności, co ma miejsce w niniejszej sprawie;

- uznanie, iż pomimo faktu, że skarżący posiada tytuł prawny do instalacji, nie zamierza on nabyć innego tytułu prawnego niż ten co posiada, a w efekcie pozbawienie możliwości przeniesienia przez skarżącego pozwolenia wodnoprawnego, zgodnie z rozumieniem przepisu art. 190 Poś przez organ;

b) art. 134 ust. 1 i 2 Prawa wodnego w zw. z art. 189 Prawa ochrony środowiska poprzez uznanie, iż podmiot posiadający tytuł prawny do instalacji nie może skorzystać z instytucji przeniesienia pozwolenia na korzystanie ze środowiska, podczas gdy zgodnie z rozumieniem tych przepisów również podmiot posiadający już tytuł prawny (następca prawny adresata decyzji) może dokonać przeniesienia pozwolenia, co oznacza, iż wnioskodawcą jest w takiej sytuacji podmiot, który już posiada tytuł prawny do instalacji.

Mając na względzie wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem podlegającego kontroli Sądu postępowania administracyjnego było rozpatrzenie wniosku skarżącego o przeniesienie na nią praw i obowiązków dotyczących wprowadzania do urządzeń kanalizacyjnych mieszaniny ścieków bytowych i przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, wynikających z pozwolenie wodnoprawnego - decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia marca 2011 r. udzielonego na rzecz E. sp. z o.o.

Jak słuszne zauważyły organy obu instancji, w związku z treścią art. 134 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. nr 2012, poz. 145 ze zm.) w rozpatrywanej sprawie zastosowanie znalazły przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013, poz. 1232 ze zm., dalej ustawy Prawo ochrony środowiska).

Zgodnie z przepisem art. 190 ustawy Prawo ochrony środowiska zainteresowany nabyciem tytułu prawnego do całej instalacji może złożyć wniosek o przeniesienie na niego praw i obowiązków wynikających z pozwoleń dotyczących tej instalacji (ust. 1). Przeniesienie praw i obowiązków jest możliwe tylko wtedy, gdy nabywca daje rękojmię prawidłowego wykonania tych obowiązków (ust. 2), przy czym organ może orzec o obowiązku ustanowienia zabezpieczenia ewentualnych roszczeń lub zmienić uprzednio określone warunki zabezpieczenia roszczeń (ust. 5). Przeniesienie lub odmowa przeniesienia praw i obowiązków następuje w drodze decyzji (ust. 3). Nabywca, o którym wyżej mowa, przejmuje wszystkie obowiązki ciążące w związku z eksploatacją instalacji na poprzednio prowadzącym instalację, wynikające z pozwolenia i przepisów ustawy oraz ustawy - Prawo wodne i przepisów ustawy o odpadach (ust. 4).

Z kolei w myśli przepisu art. 191 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska decyzje, o których mowa w art. 189 i 190 ust. 3 wywołują skutki prawne po uzyskaniu tytułu prawnego do instalacji lub jej oznaczonej części, a wygasają po upływie roku od daty ich wydania, jeżeli wnioskodawca nie uzyskał tytułu prawnego do instalacji lub jej oznaczonej części. Znamiennym jest także, iż zgodnie z art. 191 ust. 2 tej samej ustawy decyzje, o których mowa w art. 190 ust. 3, można wydać więcej niż jednemu wnioskodawcy.

Jednocześnie zgodnie z art. 193 ustawy Prawo ochrony środowiska pozwolenie wygasa m.in. jeżeli podmiot przestał być prowadzącym instalację z zastrzeżeniem art. 190 ust. 1-3 lub z innych powodów pozwolenie stało się bezprzedmiotowe (art. 193 ust 1 pkt 2). Jednakże w art. 193 ust. 5 tej ustawy wprowadzono wyjątek od powyższej zasady, w myśl którego pozwolenie nie wygasa jeżeli nastąpiło przeniesienie praw i obowiązków, o których mowa w art. 190, albo nastąpiło połączenie, podział lub przekształcenie spółek handlowych na podstawie przepisów tytuł IV Kodeksu spółek handlowych albo przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz. U. z 2002 r., Nr 171, poz. 1397 ze zm.), albo na podstawie innych przepisów.

W świetle powyższych przepisów bezspornym jest, iż przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego eksploatacji instalacji następuje zawsze w formie decyzji wydawanej na wniosek podmiotu zainteresowanego nabyciem tytułu prawnego do całej instalacji, jeśli daje on rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków wynikających z pozwolenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2011 r., sygn. II OSK 934/10, publ. Lex nr 1081960). Decyzja ta może być przy tym wydana wyłącznie na wniosek podmiotu, zainteresowanego nabyciem tytułu prawnego do instalacji, a nie na wniosek jakiejkolwiek innej osoby, w tym aktualnego właściciela instalacji, bądź z urzędu.

Decyzja ta ma przy tym charakter konstytutywny, albowiem przeniesienie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego eksploatacji instalacji nie następuję z mocy prawa, lecz dopiero w następstwie tejże decyzji.

Skoro zaś wydanie decyzji o przeniesieniu praw i obowiązków wynikających z pozwoleń dotyczących instalacji, którą podmiot zainteresowany zamierza nabyć winno być poprzedzone zbadaniem przez organ czy podmiot zainteresowany daje rękojmię właściwego wykonywania tych obowiązków i ewentualnie badaniem czy nie wymagają zmiany warunki zabezpieczenia potencjalnych roszczeń związanych z eksploatacją instalacji, to oczywistym jawi się, iż wydanie takowej (pozytywnej dla zainteresowanego nabyciem instalacji) decyzji nie jest uwarunkowane wyłącznie złożeniem przez niego wniosku i wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego, celem rzetelnej oceny podmiotu, który zamierza nabyć instalację pod kątem spełniania przez niego kryteriów ustawowych. Co za tym idzie z przyczyn obiektywnych niemożliwym jest wydanie takiej decyzji niezwłocznie po wpłynięciu do organu wniosku podmiotu zainteresowanego.

Z powyższych przepisów wynika także, iż aby podmiot zainteresowany nabyciem tytułu prawnego do instalacji nabył prawa i obowiązki wynikające z pozwoleń dotyczących instalacji związanych z ochroną środowiska, a także pozwoleń wodnoprawnych dotyczących eksploatacji instalacji, winien (z uwzględnieniem wyjątków o jakich mowa w art. 193 ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska) wcześniej wnieść o przeniesienie praw i obowiązków wynikających z pozwoleń. Zasadnicze znaczenie ma w tym zakresie nie sam moment wniesienia podania o przeniesienie praw i obowiązków wynikających z pozwoleń dotyczących tej instalacji, którego to faktycznie przepisy nie określają, lecz wydanie przez organy administracji ostatecznej decyzji o przeniesieniu praw i obowiązków. Dopiero bowiem dysponując takową ostateczną decyzją podmiot zainteresowany może nabyć instalację, wraz z uprawnieniem do jej eksploatowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2007 r., sygn. II OSK 674/06, publ. Lex nr 322449).

Za przyjęciem powyższej wykładni przemawia w szczególności okoliczność, iż art. 191 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo ochrony środowiska stanowiący, iż pozwolenie wygasa jeżeli podmiot przestał być prowadzącym instalację w rozumieniu ustawy, z zastrzeżeniem art. 190 ust. 1-3, odsyła nie tylko do art. 190 ust. 1 mówiącego o złożeniu wniosku o przeniesieniu praw i obowiązków wynikających z pozwolenia, lecz także do ust. 2 i 3 tegoż artykułu, co wskazuje, iż przesłanką niewygaśnięcia zezwolenia, jest zakończenie procedury jego przeniesienia, w tym w szczególności wydanie wskazanej w art. 190 ust. 3 decyzji kończącej postępowanie w tej sprawie.

Jak wykazano już powyżej analiza powołanych przepisów art. 190 i 191 oraz art. 195 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska prowadzi do konkluzji, iż decyzja przenosząca prawa i obowiązki wynikające pozwolenia wodnoprawnego powinna być wydana jeszcze przed uzyskaniem przez wnioskodawcę tytułu prawnego do instalacji. Tym samym stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do wydania decyzji o pozwoleniu na przeniesienie praw do instalacji w stanie faktycznym sprawy. Niewątpliwie wniosek o przeniesienie praw i obowiązków wynikających z udzielonego E. pozwolenia wodnoprawnego, a związanych z eksploatacją przedmiotowej instalacji został złożony przez skarżący podmiot w dniu 15 maja 2012 r. czyli jeszcze przed nabyciem przez niego tytułu prawnego do instalacji. Nie mniej jednak w trakcie postępowania skarżący w dniu 2 lipca 2012 r. zawarli umowę z M. sp. z o.o. na wynajem obiektów zespołu oczyszczalni ścieków, a w dniu 6 lipca 2012 r. umowę dzierżawy z P. sp. z o.o. Powyższe upoważnia do uznania posiadania przez P. s.c. T. R., A. B. tytułu prawnego do instalacji. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 41 Prawa ochrony środowiska przez wspomniany tytuł prawny rozumie się prawo własności, użytkowanie wieczyste, trwały zarząd, ograniczone prawo rzeczowe albo stosunek zobowiązaniowy.

Wobec powyższego skarżący nie był w chwili wydania decyzji o przeniesieniu zainteresowanym nabyciem tytułu prawnego do całej instalacji, bowiem takim tytułem już dysponował na podstawie w/w umów, a zatem organ zasadnie uznał, że nie miał do niego zastosowania art. 190 Prawo ochrony środowiska.

Podnoszony w skardze zamiar nabycia przez stronę tytułu własności do przedmiotowej instalacji pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, nabyła ona bowiem już wcześniej tytuł prawny do instalacji, wymieniony w art. 3 pkt 41 ustawy Prawo ochrony środowiska i uprawniający ją do władania instalacją w celu jej eksploatacji.

Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.