Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 649/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 145  1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi W.D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie własne w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ Sz. Widłak /-/ M. Górecka /-/M. Kosewska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił W.D. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] r., orzekając na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy wcześniejsze orzeczenie.

W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że należy uznać za wiarygodny poziom miesięcznych wydatków wynikający ze zebranych w toku postępowania dowodów. Poziom dochodów rodziny pozwala na zaspokojenie potrzeb życiowych w podstawowym stopniu. Brak jest dowodów, że stan zdrowia uniemożliwia żonie wnioskodawcy podjęcie zatrudnienia. W szczególności nie przedłożył zainteresowany stosownych orzeczeń o niezdolności do pracy wydanych przez lekarzy orzeczników ZUS, bądź też orzeczeń o stopniu niepełnosprawności wydanych przez lekarzy z powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności. Podnoszone w treści w wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz wcześniejszych pismach zarzuty, że miejsce zamieszkania (teren wiejski, który ogranicza dostępność do rynku pracy) oraz konieczność zapewnienia opieki nad uczęszczającymi do szkoły dziećmi praktycznie wykluczają możliwość podjęcia przez żonę zatrudnienia, należy uznać jedynie za częściowo uzasadnione. Są to bowiem okoliczności, które stwarzają niedogodności w podjęciu zatrudnienia, nie można jednak przyjąć, że wykluczają możliwość rozpoczęcia pracy, bądź uzyskiwania dochodów z innych źródeł. Strona posiada również zadłużenie wobec Urzędu Skarbowego z tytułu nieopłaconych podatków, które jest dochodzone w toku egzekucji administracyjnej i nie zostało umorzone. Organ rentowy podkreślił, że wydatki związane z pokrywaniem zadłużenia z tytułu podatków, nie mogą być traktowane jako wydatki poniesione na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych i stać ponad spłatą zadłużenia wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W świetle art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74 ze zm.) umorzenie składek ma charakter uznaniowy, oznacza to, że decyzja każdorazowo należy do organu, który w przypadku wystąpienia pewnych zdarzeń czy okoliczności może, ale nie musi umorzyć zaległości. Należności powstałe z tytułu nieterminowo regulowanych zobowiązań wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, stanowią przychody Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, powołanego w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, z którego środków pokrywa się wydatki na świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego. Zatem w interesie wszystkich ubezpieczonych jest skuteczne dochodzenie od dłużników zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, bowiem ubezpieczeni poprzez płacenie składek tworzą Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, aby w konsekwencji korzystać ze środków wymienionego Funduszu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższe rozstrzygnięcie złożył W.D., zarzucając organom rentowym naruszenie prawa. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne powołane są do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w powyżej określonych granicach, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w niej wskazane. Sąd stwierdził bowiem naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że została ona wydana przez niewłaściwy organ.

Przepis art. 83 ust. 4. ustawy o s.u.s. stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że organem wydającym decyzję w trybie przewidzianym w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s. jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes Zakładu ( por. wyrok NSA z 28.01.2009 r., II GSK 691/08, niepubl. i powołany tam wyrok NSA z 29.05.2007 r., II GSK 340/06 ). Zwrot "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął zatem, że sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez ten sam organ – Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Prezes Zakładu podpisuje wydane przez ten organ administracji publicznej decyzje bowiem zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy o s.u.s. Prezes reprezentuje Zakład na zewnątrz. Prezes Zakładu może przekazać swoje uprawnienie do reprezentowania Zakładu pracownikom i innym osobom na podstawie § 2 ust. 2 Statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( Załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych – Dz. U. Nr 28, poz. 164 ).

W zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. jako organ wydający decyzję wskazano Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( odmiennie niż w decyzji z dnia [...] r., gdzie organem tym był Zakład Ubezpieczeń Społecznych ), wynika to zarówno z nagłówka decyzji jak i z jej uzasadnienia. Oznacza to, że decyzję wydał niewłaściwy organ, co stanowi wadę wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, uzasadniającą stwierdzenie przez sąd nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wobec czego należało orzec jak w punkcie I sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w punkcie II sentencji wyroku w oparciu o art. 152 p.p.s.a.

/-/ Sz. Widłak /-/ M. Górecka /-/ M. Kosewska