Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 260/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2008-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 42 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
Teza: Wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia stosownej opłaty za przejazd jest przejawem tzw. deliktu administracyjnego, dla bytu którego nie jest konieczna wina po stronie sprawcy. Dla penalizowania takiego zachowania jest stwierdzenie faktu nie uiszczenia opłaty. Nie przy tym znaczenia, że od upływu ważności karty upłynął krótki okres czasu lub fakt posiadania ważnej karty przez samego przewoźnika, a nie kierowcę pojazdu, czy też brak możliwości jej zakupu stojąc w kolejce na granicy (są to najczęstsze powody nie posiadania ważnej karty podnoszone przez przewoźników). Okoliczności te nie świadczą o tym, iż podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Każdą bowiem taką okoliczność przewoźnik - zajmujący się profesjonalnie transportem drogowym o charakterze międzynarodowym jest w stanie wcześniej przewidzieć i im zapobiec.

TEZY

Wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia stosownej opłaty za przejazd jest przejawem tzw. deliktu administracyjnego, dla bytu którego nie jest konieczna wina po stronie sprawcy. Dla penalizowania takiego zachowania jest stwierdzenie faktu nie uiszczenia opłaty. Nie przy tym znaczenia, że od upływu ważności karty upłynął krótki okres czasu lub fakt posiadania ważnej karty przez samego przewoźnika, a nie kierowcę pojazdu, czy też brak możliwości jej zakupu stojąc w kolejce na granicy (są to najczęstsze powody nie posiadania ważnej karty podnoszone przez przewoźników). Okoliczności te nie świadczą o tym, iż podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Każdą bowiem taką okoliczność przewoźnik - zajmujący się profesjonalnie transportem drogowym o charakterze międzynarodowym jest w stanie wcześniej przewidzieć i im zapobiec.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B. z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2007 roku Nr [...] Komendant Placówki Straży Granicznej w K. nałożył na pana A. L., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą M. T. D. A. L. w O. M. karę pieniężną w kwocie 3000 zł, w związku z wykonywaniem przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w dniu [...] lipca 2007 r. na przejściu drogowym w K. na kierunku wyjazdowym z Rzeczypospolitej Polskiej kierujący pojazdem marki M. o nr rej. [...] – Z. F. nie posiadał ważnej opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych, co stanowi naruszenie art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym i § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych.

Z powyższą decyzją nie zgodził się pan A. L. i złożył odwołanie do Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych i niewłaściwą interpretację prawa, w tym obrazę przepisów postępowania dowodowego poprzez naruszenie art. 67 § 1 i art. 68 § 1 kpa, art. 10 kpa, art. 11 kpa. W uzasadnieniu odwołania wskazał, iż nie był w stanie przewidzieć, że odprawa graniczna przedłuży się do ponad 18 godzin i tym samym, że ważność karty opłaty drogowej upłynie 1,5 h przed wyjazdem z kraju, a kierowca nie będzie miał możliwości, czy też po prostu nie zakupi nowej karty opłaty drogowej. Ponadto podniósł, iż zakup karty opłaty za korzystanie z polskich dróg krajowych przy wyjeździe z kraju był znacznie utrudniony, a gdyby nawet był możliwy, był w okolicznościach sprawy zupełnie bezcelowy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Nr [...] Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ powołując się na przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r. nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 roku w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. z 2006 r. nr 151 poz. 1086) stwierdził, iż kontrola ważności karty opłaty następuje w momencie jej okazania kontrolerowi podczas procedury kontroli granicznej. W sprawie niniejszej zaś karta opłaty za przejazd po drogach krajowych nie była ważna w dniu kontroli granicznej, a skarżący tych okoliczności nie kwestionował. W ocenie organu obowiązujące przepisy obligowały więc organ do nałożenia kary pieniężnej z tego tytułu. Ponadto organ podniósł, iż w myśl obowiązujących przepisów oczekiwanie w kolejce na odprawę graniczna nie zwalnia z obowiązku posiadania ważnej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Natomiast przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy jako profesjonaliści powinni uwzględniać czas oczekiwania, powolnego poruszania się w kolejce po drodze krajowej do miejsca kontroli granicznej, podejmując decyzję o zakupie karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Dodatkowo organ podniósł, iż przedmiotowa sytuacja nie zwalnia przedsiębiorcy od odpowiedzialności za skutek działania jego pracownika, gdyż powierzenie kierowcy wykonania określonego rodzaju czynności w rozumieniu przepisu art. 429 kc, dokonane przez powierzającego przedsiębiorcę w ramach zarządu firmą, odnosi ten skutek, że w ramach tego umocowania kierowca działa w jego imieniu. Posługiwanie się kartą nieważną czasowo w trakcie kontroli granicznej rodzi negatywne skutki finansowe w stosunku do przedsiębiorcy.

Ponadto na podstawie posiadanego materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej w sprawie organ stwierdził, iż punk sprzedaży kart opłaty za przejazd po drogach krajowych jest czynny całą dobę oraz znajduje się przy drodze krajowej nr [...], około 200 metrów od drogowego przejścia granicznego w K.

Z powyższą decyzją nie zgodził się pan A. L. i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przypisanych. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

– art. 67 § 1 i art. 68 § 1 kpa,

– art. 10 kpa tj. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu,

– art. 11 kpa tj. zasady przekonywania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie stwierdził, iż nie może się zgodzić z argumentacją przytoczoną przez organ jakoby wykonywał transport drogowy po drogach krajowych nie posiadając opłaty drogowej. Zdaniem skarżącego w niniejszym stanie faktycznym ukaranie jego osoby, legitymującej się wypełnionym dowodem uiszczenia opłaty, którego termin minął w trakcie czynności wykonywanych przez organ kontroli granicznej było niezgodne z przepisem art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Faktem jest, że przewoźnik posiadał kartę opłaty ważną na kilka godzin przed terminem jej zakończenia, a przeciągające się ponad zwykłą miarę czynności kontrolne spowodowały upływ terminu jej ważności.

Reasumując skarżący ponadto wskazał, iż jako przedsiębiorca nie miał żadnego realnego wpływu na powstanie zarzucanego mu naruszenia, a ponadto nie mógł przewidzieć powstałego zdarzenia, bowiem kierowca wyposażony w ważną kartę opłaty drogowej dodatkowo otrzymał pieniądze niezbędne w sytuacjach ewentualnych zdarzeń losowych (awaria pojazdu, nocleg w hotelu). Dodatkowo kierowca przeszedł również szkolenie wewnętrzne w zakresie przepisów prawa transportowego. W ocenie skarżącego samo więc naruszenie, o ile nawet miało miejsce, to z pewnością nie miało charakteru rażącego.

W odpowiedzi na skargę Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B. wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał dotychczasowe swoje stanowisko i stwierdził, iż błędny jest podnoszony przez stronę argument, że na przejście graniczne kierujący pojazdem wjechał posiadając ważną kartę opłaty drogowej, a tylko fakt wystąpienia kolejki do odprawy granicznej spowodował konieczność postoju w obrębie tego przejścia, czego efektem była utrata jej ważności. Jednocześnie, zdaniem organu, skarżący organizując przewóz nie dołożył należytej staranności, gdyż jako profesjonalista z łatwością mógł przewidzieć konieczność oczekiwania w kolejce przed przejściem granicznym na odprawę (kolejki nie są rzadkością).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, albowiem skarżąca decyzja nie narusza prawa.

Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści.

Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził, podnoszonych w skardze, naruszeń przepisów prawa.

Zdaniem Sądu nietrafne są zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Stwierdzić przede wszystkim należy, co nie było kwestionowane przez strony, iż w dniu w dniu [...] lipca 2007 r. na przejściu drogowym w K. na kierunku wyjazdowym z Rzeczypospolitej Polskiej kierujący pojazdem marki M. o nr rej. [...] – Z. F. nie posiadał ważnej opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych. Siedmiodniowa karta opłaty drogowej o nr [...], którą okazał kierowca do kontroli była ważna od dnia [...] czerwca 2007 roku i w dacie kontroli już była nieważna.

Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r. nr 125, poz. 874 ze zm.) podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Z powyższego wynika, iż taki obowiązek ciążył także na Skarżącym, nie tylko w dniu rozpoczęcia tego przewozu, ale również w dniu [...] lipca 2007 r., kiedy to przewóz został zakończony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na przejściu granicznym w K. Podkreślić należy, iż wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia stosownej opłaty za przejazd jest przejawem tzw. deliktu administracyjnego, dla bytu którego nie jest konieczna wina po stronie sprawcy. Dla penalizowania takiego zachowania jest stwierdzenie faktu nie uiszczenia opłaty, zaś taki stan rzeczy w odniesieniu do Skarżącego został stwierdzony. Nie ma przy tym znaczenia, że od upływu ważności karty nastąpił krótki okres czasu lub fakt posiadania ważnej karty przez samego przewoźnika, a nie kierowcę pojazdu, czy też brak możliwości jej zakupu w czasie postoju w kolejce na granicy (są to najczęstsze powody nie posiadania ważnej karty podnoszone przez przewoźników). Okoliczności te nie świadczą o tym, iż podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Każdą bowiem taką okoliczność przewoźnik – zajmujący się profesjonalnie transportem drogowym o charakterze międzynarodowym z całą pewnością jest w stanie wcześniej przewidzieć i im zapobiec. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie kierujący pojazdem marki M. o nr rej. [...] – Z. F. stojąc na przejściu granicznym w K. miał możliwość nabycia kolejnej karty opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych. Potwierdza to przedłożona do akt organu II instancji dokumentacja fotograficzna oraz szkic ogólny (k. 36-39 akt administracyjnych).

W ocenie Sądu strona skarżąca w trakcie przeprowadzonego postępowania nie wykazała zatem w dostateczny sposób, iż fakt braku ważnej opłaty za przejazd po drogach krajowych był spowodowany okolicznościami, których nie mogła przewidzieć. Skarżący nie wykazał ponadto, aby osoba prowadząca pojazd podjęła jakiekolwiek próby zakupu nowej karty w dniu [...] lipca 2007 r. Obserwacja przez kierowcę, wielogodzinnej kolejki, dała niewątpliwie możliwość przewidywania, że odprawa nastąpi po godz. 24.00, czyli następnego dnia.

Za nietrafne należało również uznać argumenty strony skarżącej o możliwości zastosowania przez organy straży granicznej w określonym stanie faktycznym art. 92 a ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym poprzez uznanie, iż przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia tj. nieposiadania przez kierowcą ważnej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. W takich okolicznościach wszyscy przewoźnicy wskazywaliby, że nie mają wpływu na to, czy kierowca taką kartę nabędzie.

Podkreślić należy, iż podmiot wykonując przewóz drogowy (osobiście lub przez zatrudnionego pracownika) po drogach krajowych winien posiadać przy sobie i okazywać kontrolującym kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych, a brak takiej karty powoduje wymierzenie kary pieniężnej w wysokości wskazanej w Załączniku do ustawy o transporcie drogowym. Użyte w ust. 1 art. 92 sformułowanie "podlega karze pieniężnej" oznacza, że organ administracyjny ma obowiązek pobrać karę pieniężną w przypadku stwierdzenia stanu faktycznego wymienionego w tym przepisie, tj. w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wynikających z ustawy. Z kolei ścisły wykaz w załączniku do ustawy rodzaju naruszenia i przyporządkowania do danego rodzaju naruszenia konkretnej kwoty w złotych jako kary pieniężnej nie pozostawia organowi administracyjnemu tzw. "uznania", w tym przypadku możliwości tzw. "miarkowania" kary pieniężnej (tak również WSA w Krakowie w wyroku z dnia 24 października 2007 roku, sygn. akt III Sa/kr 553/07).

Nie jest zasadny również podnoszony przez stronę skarżącą zarzut naruszenia przepisów dotyczących sporządzania protokołu tj. art. 67 § 1 i art. 68 § 1 kpa. Należy podkreślić, iż postępowanie prowadzone w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r. nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz rozporządzeniach wykonawczych jest specyficznym postępowaniem kontrolnym i odbywa się w szczególnych warunkach np. na przejściu granicznym lub na drodze. Ze względu na to czynności procesowe w nim dokonywane nie mogą być sformalizowane z uwagi na okoliczności, w których dochodzi do kontroli. Ponadto nie można zgodzić się ze skarżącym, że sporządzony w sprawie protokół nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, w sytuacji kiedy protokół kontroli nr [...] jest zgodny ze wzorem protokołu kontroli stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 19 stycznia 2006 roku w sprawie warunków i trybu wykonywania kontroli w zakresie przewozu drogowego (Dz.U. z 2006 r., nr 19, poz. 153). Ponadto spełnia on również wymogi formalne i materialne protokołu określonego w art. 68 § 1 kpa.

Zaakcentować należy ponadto, iż dowodem na okoliczność naruszenia przez przewoźnika przepisów ustawy o transporcie drogowym i rozporządzeń wykonawczych jest przede wszystkim dokumentacja sporządzona w trakcie kontroli, a więc protokół z kontroli, o którym mowa w art. 74 ustawy o transporcie drogowym. Dokumenty, o których wyżej mowa, powinny być sporządzone z odpowiednią starannością, gdyż przynajmniej zasadniczo nie ma już możliwości późniejszego odtworzenia wcześniej stwierdzonego stanu faktycznego. Toteż podpisanie bez zastrzeżeń protokołu kontroli przez przedstawiciela przewoźnika (kierowcę), albo odmowa podpisania protokołu bez jednoczesnego wniesienia własnych uwag ze strony tej osoby (jak to miało miejsce w niniejszej sprawie), wywiera ten skutek, iż dla oceny stanu faktycznego przesyłki miarodajne są ustalenia stwierdzone w protokole z kontroli i liście kontrolnej (wyrok WSA w Warszawie z 09.09.2005 roku, sygn. akt VI SA/Wa 1224/04, LEX nr 205475).

Za nieuzasadnione należało także uznać zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia zasad ogólnych, w tym przepisów art. 7, 10, 11 kpa. Wprawdzie organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję oparł się w tej mierze głównie na protokole kontroli i dokumentach będących w posiadaniu kierowcy, ale jak już wyżej wskazano dowodem na okoliczność naruszenia przez przewoźnika przepisów ustawy o transporcie drogowym i rozporządzeń wykonawczych jest przede wszystkim dokumentacja sporządzona w trakcie kontroli. Ponadto organ II instancji zgromadził jeszcze inne dowody (m.in. dokumentację fotograficzną oraz szkic ogólny), które bezspornie potwierdziły ustalenia organu I instancji. Na każdym etapie skarżący zaś był informowany o możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 kpa), zaś organy straży granicznej wielokrotnie w różnego rodzaju pismach ustosunkowywały się do argumentacji skarżącego oraz tłumaczyły przesłanki którymi się kierują (art. 11 kpa).

W świetle powyższych rozważań brak jest podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.