Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1578/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1, art. 17, art. 18, art. 20 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz skarżącej kwotę [...] zł,- (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. odmówił W. S. (dalej zwanej podatnikiem lub skarżącą) stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT-36) za 2007 r.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ podatkowy I instancji wskazał, że skarżąca dokonała rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. składając w dniu [...] marca 2008 r. zeznanie PIT-36, w którym wykazano podatek należny w kwocie [...] zł, sumę pobranych zaliczek w kwocie [...] zł oraz podatek do zapłaty w kwocie [...] zł. Stwierdzono przy tym, że zobowiązanie podatkowe wynikające z omawianej deklaracji zostało uregulowane w całości w dniu [...] kwietnia 2008 r. Następnie dnia [...] grudnia 2013 r. do Urzędu Skarbowego w K. wpłynął wniosek skarżącej o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie [...] zł. W dniu [...] maja 2014 r. dołączono przy tym do wniosku o stwierdzenie nadpłaty poprawną pod względem formalnym korektę zeznania PIT-36 za 2007 r., w której wykazano podatek należny w kwocie [...] zł, sumę pobranych przez płatników zaliczek w kwocie [...] zł oraz wynikającą z stąd nadpłatę w kwocie [...] zł. We wniosku o stwierdzenie nadpłaty powołano się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2013 r. o sygn. akt II FSK 2378/11 wyjaśniając, że uzasadnienie tego wyroku w pełni uzasadnia wniosek o stwierdzenie nadpłaty.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. zauważył, że z porównania korekty zeznania PIT-36 za 2007 r., przedłożonej w dniu [...] maja 2014 r. z pierwotnie złożonym zeznaniem podatnika wynika, że w korekcie deklaracji nie wykazano przychodów z innych źródeł w kwocie [...] zł uprzednio zadeklarowanych do opodatkowania. Wyjaśniono przy tym, że z informacji PIT-8C wystawionej przez E. S.A. wynika, że w 2007 r. podatnik otrzymała odsetki za zwłokę w zapłacie za akcje pracownicze Z. S.A. (dalej jako Z.) w kwocie [...] zł oraz przychód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych w kwocie [...] zł. Na podstawie zebranych w sprawie dokumentów organ I instancji ustalił, że skarżąca nabyła nieodpłatnie [...] akcje zwykłe, imienne Z. o nr od [...] do [...]. Nieodpłatnego nabycia dokonano przy tym na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Następnie w dniu [...] grudnia 2012 r. podatnik zawarła z E. S.A. umowę sprzedaży [...] akcji za łączną cenę [...] zł, przy czym na poczet ceny zaliczono zadatek w kwocie [...] zł. W umowie określono przy tym termin płatności pozostałej kwoty należności do [...] czerwca 2002 r. Następnie wyrokiem z dnia [...] września 2006 r. o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla W. w W. zasądził od E. S.A. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od terminów płatności poszczególnych należności.

Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. pomimo tego, że odsetki są świadczeniem ubocznym, to roszczenie o nie ma charakter samoistny. Wyjaśniono przy tym, że przychód z tytułu odsetek ustawowych należy zakwalifikować do przychodów z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem organu I instancji użyte w ostatnim z powołanych przepisów sformułowanie "w szczególności" wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w tym przepisie. O przychodzie podatkowym z innych źródeł należy przy tym w opinii organu I instancji mówić w każdym przypadku, gdy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. zasądzonych odsetek ustawowych nie można przyporządkować do żadnego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8 ustawy o podatku dochodowym, a w szczególności do przychodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, mieszczących się w źródle przychodów – kapitały pieniężne i prawa majątkowe. Wyjaśniono przy tym, że powyższe jest skutkiem postanowień art. 17 ust. 2 i art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, bowiem stosownie do postanowień pierwszego z przywołanych przepisów – przy ustalaniu wartości przychodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych stosuje się odpowiednio przepisy art. 19 powołanej ustawy. Zgodnie zaś z postanowieniami art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. W kontekście przytoczonej regulacji Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wskazał, że regulacja ta wyklucza zaliczenie do przychodów z odpłatnego zbycia papierów wartości zasądzonych odsetek ustawowych, ponieważ nie są one elementem ceny określonej w umowie sprzedaży akcji.

Organ podatkowy I instancji wskazał ponadto, że stosownie do postanowień art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – za przychód z kapitałów pieniężnych uważa się m.in. należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, przychody z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz papierów wartościowych. Wyjaśniono przy tym, że na podstawie tego przepisu przychód z odpłatnego zbycia akcji pracowniczych Z. podlegał opodatkowaniu, w roku w którym był należny, a nie w roku faktycznego otrzymania pieniędzy. Zastrzeżono przy tym jednak, że wyłączenie z opodatkowania za 2007 r. należności głównej, jaką jest wymagalna w 2002 r. należność z tytułu sprzedanych akcji, nie oznacza, iż nie podlegają opodatkowaniu za 2007 r. odsetki ustawowe naliczone od tej należności otrzymane w 2007 r.

Reasumując swoje rozważania Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wskazał, że otrzymane przez podatnika w 2007 r. odsetki ustawowe z tytułu zwłoki w zapłacie za zbyte akcje podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. na zasadach ogólnych i zostały w prawidłowej wysokości wykazane do opodatkowania w pierwotnie złożonej deklaracji. Z powyższych względów odmówiono skarżącemu stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w P. wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym poprzez uznanie nadpłaty za uzasadnioną i orzeczenie jej zwrotu na rzecz podatnika. Skarżąca ewentualnie zaś wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Decyzji organu I instancji zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego tj. ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – poprzez uznanie, że zasądzone przez Sąd odsetki za zwłokę stanowią "przychód z innych źródeł" – art. 10 ust. 1 pkt 9 powołanej ustawy mimo ewidentnego braku stosownego zapisu ustawowego – przez co zdaniem podatnika dokonano niedopuszczalnej wykładni rozszerzającej;

2) art. 21 ust. 1 lit. 3 b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – poprzez jego niezastosowanie – (inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku...).

W uzasadnieniu odwołania podniesiono powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r. sygn. akt II CSK 417/07, że bezprawne niewykonanie obowiązków (w niniejszej sprawie przez E. S.A.) stanowi podstawę do odszkodowania w oparciu o art. 471 k.c. W kontekście powyższego wskazano, że jeżeli uznać, że zasądzone przez sąd kwoty mają walor odszkodowania to korzystają one ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 lit. 3 b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W ocenie skarżącej zarówno zasądzona wyrokiem sądu powszechnego należność główna jak też odsetki od niej mieszczą się w jednej kategorii prawnej odszkodowania ze wszelkimi wynikającym stąd konsekwencjami.

Po rozpoznaniu odwołania podatnika Dyrektor Izby Skarbowej w P. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy wymienioną na wstępie decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że Sąd Rejonowy dla W. w W. wyrokiem z dnia [...] września 2006 r. o sygn. akt [...] zasądził na rzecz skarżącej zapłatę nieuregulowanych należności za akcje Z., tj. kwotę [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami od poszczególnych terminów płatności.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w P. użyte przez ustawodawcę w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych sformułowanie "w szczególności" wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w treści tego przepisu. Wskazano ponadto, że odsetki od zwłoki w zapłacie za zbyte akcje nie są odsetkami od pożyczek, od papierów wartościowych czy od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku podatnika lub w innych formach oszczędzania, przechowywania lub inwestowania, o których mowa w art. 30a ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie są one ponadto przychodem z kapitałów pieniężnych o których mowa w art. 30b ust. 1 w/w ustawy, bowiem nie zostały one wypłacone w związku ze zdarzeniami gospodarczymi opisanymi w tym przepisie. W ocenie organu odwoławcze fakt, że wypłata odsetek nastąpiła w związku z nieterminowym wykonaniem przez E. S.A. zobowiązania względem skarżącej, nie nadaje przysporzeniu z tego tytułu charakteru przychodu ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił również, że skarżąca nie przedłożyła organowi I jak też II instancji żadnych dowodów, z których wynikałoby, że zasądzone na rzecz skarżącej odsetki ustawowe w wysokości [...] zł z tytułu zwłoki w zapłacie za akcje pracownicze Z., mają charakter odszkodowawczy. W konsekwencji powyższego Dyrektor Izby Skarbowej w P. przyjął, że zasądzone na rzecz podatnika odsetki nie miały charakteru odszkodowania.

Wyżej wymieniona ostateczna decyzja podatkowa Dyrektora Izby Skarbowej w P. stanowi przedmiot skargi podatnika kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podatnik wnosi o zmianę zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie [...] zł poprzez uznanie nadpłaty w całości za uzasadnioną i orzeczenie jej zwrotu na rzecz podatnika zgodnie z wnioskiem. Skarżąca wniosła ponadto o zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, sądowych i skarbowych.

Zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. zarzuca się naruszenie prawa materialnego tj. ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – poprzez uznanie, że osiągnięty przez skarżącą przychód nosi znamiona, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W uzasadnieniu skargi wskazano kwestionując zapatrywania Dyrektora Izby Skarbowej w P., że charakter prawny zasądzonych w wyroku odsetek, i ich ścisłe powiązanie z należnością główną wskazuje, że dochody te można zaliczyć do dochodów z praw majątkowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie poddanej sądowej kontroli istota sporu sprowadza się do oceny, czy ustawowe odsetki za zwłokę w zapłacie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym w rozliczeniu za 2007 r. Z bezspornego stanu faktycznego sprawy wynika, że w 2007 r. skarżąca uzyskała przychód z tytułu odsetek za zwłokę w zapłacie za sprzedane akcje pracownicze Z. S.A. w K. (dalej również jako Z. S.A.) w wysokości [...] zł oraz przychód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych w kwocie [...] zł.

Zdaniem organów obu instancji przychód z odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł podlegał opodatkowaniu w 2007r. Stanowisko wyrażone przez organ w zaskarżonej decyzji nie zasługuje jednak na aprobatę.

Odnosząc się do zarysowanego zagadnienia spornego należy zauważyć, że z akt administracyjnych wyraźnie wynika, iż okoliczności faktyczne badanej sprawy są bezsporne, natomiast rozbieżności między stronami dotyczą tylko i wyłącznie kwestii zakwalifikowania do określonego źródła przychodu odsetek wypłaconych skarżącej w 2007 r.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. – Dz. U. z 2000 r., nr 14, poz. 176 ze zm.; dalej: ustawa o PDOF), przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podzielił stanowiska organów podatkowych, że otrzymany przez skarżących w 2007 r. przychód z tytułu odsetek winien być opodatkowany w 2007 r.

Stosownie do dyspozycji art. 10 ust. 1 ustawy o PDOF, źródłami przychodów są m.in.: kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a)-c) (pkt 7), inne źródła (pkt 9). Sąd, po dokonaniu analizy przepisów art. 17 i art. 18 ustawy o PDOF, które wskazują, jakie przychody uznawane są za przychody ze źródła "kapitały pieniężne" (art. 17) i "praw majątkowych" (art. 18), o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7, a także art. 20 ustawy o PDOF - określającego przychody z "innych źródeł", o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, stwierdza, że na podstawie norm zawartych w tych przepisach nie można określić, do którego źródła przychodu należy zaliczyć odsetki z tytułu nieterminowego uregulowania należności za zakupione akcje (papiery wartościowe). W związku z tym, Sąd w składzie orzekającym, stoi na stanowisku, że skoro odsetki, jako świadczenie akcesoryjne są bezpośrednio i ściśle związane z przychodem z tytułu odpłatnego zbycia akcji, a odsetki te nie mogłyby powstać, gdyby nie obowiązek zapłaty ceny za akcje, to nie ma uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że należność główna oraz odsetki za nieterminowe uiszczenie ceny za zbyte akcje powinny być przypisane do dwóch odrębnych źródeł przychodów. Nie sposób bowiem za odrębne źródło przychodów uznać przychodów z odpłatnego zbycia akcji (papierów wartościowych) i odsetek od kwoty sprzedanych akcji. Odsetki o tym charakterze powinny być zatem przypisane do tego samego źródła co należność główna (por. wyroki NSA w Warszawie m.in. z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 702/12; z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 333/12; z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 115/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, skoro przychód z odpłatnego zbycia akcji należy zakwalifikować do źródeł przychodów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 (tj. przychodów z kapitałów pieniężnych i praw majątkowych), to również odsetki za nieterminowe uiszczenie ceny za zbyte akcje powinny być przyporządkowane do tej kategorii źródeł przychodów.

Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że organy podatkowe obu instancji bezzasadnie przyjęły, że nie uległo przedawnieniu zobowiązanie podatkowe obliczone od kwoty [...] zł, stanowiącej odsetki za zwłokę w zapłacie za sprzedane akcje pracownicze Z. S.A. w K..

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podatkowe będą zobowiązane do uwzględnienia wyrażonej przez Sąd w niniejszym wyroku oceny prawnej, w tym co do możliwych sposobów i kierunków wykładni art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o PDOF.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2012 r. nr 270 ze zm.), jak w sentencji wyroku.