Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 179/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
658
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: zobowiązano do wydania decyzji
stwierdzono , że bezczynność nie została wywołana rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 35 , 37 268
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 52 , 3 par 2 , 149
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 , 8 , 2 , 3, 5 , 6
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Waldemar Michaldo Protokolant Anna Pałasz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi T.R. na bezczynność Wojewody [....] I. zobowiązuje Wojewodę [....] do wydania w terminie trzech miesięcy decyzji w sprawie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wojewody [....] na rzecz skarżącego T.R. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

UZASAD MIENIE

W dniu 30 września 2008 r. do Wojewody wpłynął wniosek T.R., M.R. i L.R.-R. , o rekompensatę za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W piśmie z 8 lipca 2009 r. organ zwrócił się do T.R. (jako wnioskodawcy i pełnomocnika M.R. z prośbą o uściślenie wniosku i wskazanie osoby właściciela pozostawionej nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego. Organ podał, że we wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jako właściciele nieruchomości wskazani zostali A.R., K.R. i S.R. , , na oświadczeniu o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty podany jest A.R. jako właściciel pozostawionego mienia, natomiast z oświadczenia S.S. i M.S. z 24 grudnia 1945 r. wynika, że właścicielem nieruchomości w Z. był S.R Jednocześnie organ wezwał o przedłożenie oryginału lub uwierzytelnionej kserokopii pełnomocnictwa udzielonego przez M.R. .

Wnioskodawcy w piśmie z 4 sierpnia 2009 r. poinformowali, że właścicielem mienia pozostawionego poza granicami RP był A.R. i.

Zawiadomieniem z 20 sierpnia 2009 r. Wojewoda poinformował Wojewodę o prowadzonym postępowaniu o potwierdzeniu prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP przez A.R. , kierując do niego zapytanie, czy przed organem toczy się również postępowanie na wniosek T.R.; M.R i L,R.R. ,

Wojewoda w piśmie z 15 września 2009 r. poinformował Wojewodę , że przed tym organem nie toczy się analogiczne postępowanie.

W piśmie z 3 grudnia 2009 r. organ wezwał wnioskodawców do usunięcia braków wniosku w trybie art. 6 ust. 6 ustawy z 8 lipca 2005 r., tj. w terminie 6 miesięcy. Wezwanie zostało odebrane przez wnioskodawców 10 grudnia 2009r.

W dniach: 14 maja 2010 r., 27 września 2010 r. i 14 grudnia 2010 r. L.R.-R. przedłożyła dokumenty dotyczące przedmiotowej sprawy. Natomiast w dniu 18 maja 2011 r. wpłynęło do organu oświadczenie wnioskodawców w którym sprecyzowali, że złożyli wniosek o prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez A.R. , dotyczące majątku Z. położonego w powiecie P. , województwo T. obejmującego dobra: [...] , zgodnie z aktami Zarządu Powierniczego majątku Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego we L. z 8 września 1942 r. Wskazali również, że na mocy decyzji Wojewody z [...] czerwca 2009 r., znak: [...], uzyskali rekompensatę za mienie pozostawione przez S.R. - syna A.R. . Mienie to obejmowało 25 ha ziemi ornej, dom mieszkalny, budynki gospodarcze oraz młyn. Mienie stanowiło wyodrębnioną część majątku Z. , podarowaną przez A.R. synowi S. Wniosek w niniejszej sprawie nie obejmuje majątku, którego dotyczyła ww. decyzja.

W piśmie z 17 czerwca 2011 r. Wojewoda zwrócił się do Wojewody o wypożyczenie akt sprawy zakończonej decyzją Wojewody z [...] czerwca 2009 r. znak: [...]

W dniu 11 lipca 2011 r. do organu wpłynęły akta sprawy znak: [...].

Zawiadomieniem z 7 września 2011 r. organ poinformował wnioskodawców o wszczęciu postępowania dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia A.R. majątku Z. poza obecnymi granicami RP.

Zawiadomieniem z 7 września 2011 r. Wojewoda poinformował wnioskodawców, że przedmiotowa sprawa nie może zostać zakończona z uwagi na konieczność zebrania kompletnego materiału dowodowego w sprawie, w związku z koniecznością wystąpienia do Konsulatu Generalnego RP we L. oraz w W. Jednocześnie organ zakreślił termin załatwienia sprawy do 30 grudnia 2011 r. W pismach z tego samego dnia organ wystąpił do ww. konsulatów, jak również do Archiwum Państwowego w K. z prośbą o odszukanie i przesłanie dokumentów archiwalnych dotyczących majątku należącego do A.R.

W dniu 2 listopada 2011 r. do organu wpłynęło pismo z Konsulatu Generalnego RP we L. w którym poinformowano o zwróceniu się celem uzyskania potrzebnych informacji do Archiwum Obwodu T. , wskazując, że na odpowiedź trzeba będzie czekać co najmniej 6 miesięcy.

W dniu 8 listopada 2011 r. do organu wpłynęło pismo z Ambasady RP w W. , z którym poinformowano, że nie znaleziono dokumentów do sprawy.

W dniu 1 grudnia 2011 r. do organu wpłynęło pismo z Konsulatu Generalnego RP we L. wraz z uwierzytelnionymi kserokopiami dokumentów uzyskanych z urzędu U.

W dniu 19 grudnia 2011 r. do organu wpłynęło pismo z Archiwum Państwowego w K. , w którym wskazano, że toczyła się sprawa spadkowa po A.R. zmarłym 18 grudnia 1941 r.

W piśmie z 3 stycznia 2012 r. Wojewoda zwrócił się do Sądu Rejonowego dla K.-S. w K. z prośbą o przekazanie uwierzytelnionej kserokopii prawomocnego odpisu dekretu Sądu Grodzkiego w K. z 31 sierpnia 1942 r. sygn. akt I[...]

W dniu 12 stycznia 2012 r. T.R. wniósł zażalenie w związku z przekroczeniem przy załatwieniu sprawy terminów określonych w art. 35 i 36 K.p.a.

Minister Skarbu Państwa postanowieniem z 14 marca 2012 r. uznał zażalenie T.R. za uzasadnione i wyznaczył Wojewodzie . 5 miesięczny termin do załatwienia sprawy.

Pismem z 24 stycznia 2012 r. Wojewoda zwrócił się do szeregu instytucji państwowych o odszukanie materiałów archiwalnych dotyczących majątku pozostawionego przez A.R. poza granicami RP.

Zawiadomieniem z 2 lutego 2012 r. Wojewoda poinformował wnioskodawców, że sprawa nie może zostać załatwiona w terminie, albowiem wymaga zebrania dodatkowego materiału dowodowego i w tym celu zwrócił się do stosownych instytucji państwowych. Jednocześnie wyznaczył termin załatwienia sprawy do 30 maja 2012 r. W dniach od 6 lutego 2012 r. do 20 czerwca 2012 r. do organu wpłynęły odpowiedzi z instytucji państwowych.

Wojewoda postanowieniem z [...] kwietnia 2012 r., na podstawie art. 7 ust. 1 i art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169 póz. 1418 ze zm.) w punkcie 1 uznał w oparciu o przedłożone do sprawy dowody, o których mowa w art. 6 ww. ustawy, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wymogi, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 cyt. ustawy; w punkcie 2 wezwał wnioskodawców do wskazania wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty; w punkcie 3 wezwał wnioskodawców do dołączenia do wniosku operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym zostanie określona wartość pozostawionego przez A.R. majątku Z.

Zawiadomieniem z 17 kwietnia 2012 r. Wojewoda poinformował wnioskodawców, że sprawa nie może zostać załatwiona w terminie, z uwagi na konieczność zebrania kompletnego materiału dowodowego w sprawie m. in. w związku z oczekiwaniem na przedłożenie przez wnioskodawców operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Jednocześnie wyznaczył termin załatwienia sprawy do 30 czerwca 2012 r.

W dniu 20 czerwca 2012 r. do organu wpłynęła odpowiedź wnioskodawców, którzy wskazali, że wnoszą o realizację prawa do rekompensaty w formie oświadczenia pieniężnego przelewem bankowym.

W dniu 18 czerwca 2012 r. rzeczoznawca majątkowy sporządził operat szacunkowy. W związku z tym w piśmie z 12 lipca 2012. r. Wojewoda wniósł uwagi do operatu szacunkowego i wezwał rzeczoznawcę majątkowego do skorygowania przedłożonej wyceny.

Zawiadomieniem z 13 lipca 2012 r. organ poinformował wnioskodawców, że sprawa nie może zostać załatwiona w terminie, z uwagi na konieczność zebrania kompletnego materiału dowodowego w sprawie m. in. w związku z oczekiwaniem na ustosunkowanie się przez rzeczoznawcę majątkowego do wniesionych przez organ uwag. Jednocześnie wyznaczył termin załatwienia sprawy do 25 sierpnia 2012 r.

W dniu 1 sierpnia 2012 r. do organu wpłynęła odpowiedź rzeczoznawcy majątkowego, w której nie zgodził się z wniesionymi uwagami. Nadto w piśmie z 28 sierpnia 2012 r. T.R. ponownie wniósł zażalenie do Ministra Skarbu Państwa na niezałatwienie sprawy w terminie.

W piśmie z 7 września 2012 r. organ zwrócił się do Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych działających w kraju z prośbą o podanie kosztu weryfikacji przez Komisję Opiniującą przy tych stowarzyszeniach operatu szacunkowego z 18 czerwca 2012 r. wykonanego przez rzeczoznawcę majątkowego.

Wojewoda w piśmie z 10 września 2012 r. ponownie wniósł uwagi do przedłożonego operatu szacunkowego, wzywając rzeczoznawcę do jego poprawienia i wskazując, że przedłożony operat nie może stanowić podstawy do ustalenia rekompensaty.

Zawiadomieniem z 10 września 2012 r. organ poinformował wnioskodawców, że sprawa nie może zostać załatwiona w terminie, z uwagi na konieczność zebrania kompletnego materiału dowodowego w sprawie m. in. w związku z oczekiwaniem na ustosunkowanie się przez rzeczoznawcę majątkowego i wnioskodawców do wniesionych przez organ uwag. Jednocześnie wyznaczył termin załatwienia sprawy do 25 października 2012 r.

W dniu 25 września 2012 r. do organu wpłynęła odpowiedź rzeczoznawcy majątkowego, który podtrzymał swoje stanowisko, że operat został sporządzony prawidłowo. Rzeczoznawca ustosunkował się do zarzutów podniesionych przez organ.

W piśmie z 28 września 2012 r. Wojewoda przesłał do Ministerstwa

Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej Departamentu Gospodarki

f Nieruchomościami, w oparciu o art. 175 ust. 1 i art. 178 ust. 1 w zw. z art. 194 ustawy

z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2010 r., Nr 102, po. 651 zezm.) sporządzony w przedmiotowym postępowaniu operat "celem podjęcia stosownych środków przewidzianych prawem". Organ wyjaśnił, że w jego opinii operat szacunkowy zawiera błędy, które przekładają się na określenie wartości wycenianej nieruchomości.

W dniu 12 października 2012 r. Komisja Opiniująca [...] Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w S. poinformowała, że koszt opinii wynosił będzie 30000 zł.

Zawiadomieniem z 29 października 2012 r. organ poinformował wnioskodawców, że sprawa nie może zostać załatwiona w terminie, z uwagi na konieczność przedłożenia poprawnie sporządzonego operatu szacunkowego określającego wartość majątku. Jednocześnie wyznaczył termin załatwienia sprawy do 31 grudnia 2012 r.

W dniu 5 października 2012 r. T.R. , za pośrednictwem Wojewody , wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność tego organu, domagając się zobowiązania organu do wydania w określonym terminie decyzji, stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oraz wymierzenia organowi grzywny.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami RP został złożony w dniu 29 września 2008 r. Tym samym postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu doręczenia tego wniosku organowi, stosownie do art. 61 § 3 K.p.a. Natomiast pierwsze pismo urzędu obsługującego Wojewodę (a więc nie organu) zostało skierowane do stron postępowania w dniu 8 lipca 2009 r. (czyli po upływie 9 miesięcy), zaś postępowanie przez Wojewodę "wszczęte z urzędu" (pomimo tego, że jest to postępowanie na wniosek) dopiero w dniu 7 września 2011 r., czyli po upływie blisko trzech lat od doręczenia organowi wniosku. Następnie nie zostały dochowane przez organ żadne terminy w prowadzonym postępowaniu administracyjnym - ani te, które zostały określone w art. 35 K.p.a., ani terminy wyznaczane sobie przez organ w trybie art. 36 K.p.a. Wskazał, że Minister Skarbu postanowieniem z 14 marca 2012 r. wyznaczył organowi termin załatwienia sprawy, który nie został przez organ dochowany. Nadto skarżący podniósł, że organem powołanym do załatwienia

&

przedmiotowej sprawy jest Wojewoda a nie pracownik tego organu.

Żaden przepis tej ustawy (podobnie jak żaden przepis K.p.a.) nie pozwala na scedowanie prowadzenia postępowania administracyjnego na urząd czy pracownika urzędu obsługującego organ prowadzący postępowanie. W niniejszym postępowaniu do stron tego postępowania pisma (oprócz postanowienia z 17'kwietnia 2012 r. i kolejnych pism wyznaczających nowy termin załatwienia sprawy) kierowane są przez Dyrektora Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości MUW bądź innych pracowników tego Wydziału, co oznacza, że nie są objawem woli organu i nie powinny mieć żadnego znaczenia dla stron postępowania. Przykładowo, w ocenie skarżącego za kuriozalne należy uznać pisma kierowane do rzeczoznawcy majątkowego z 12 lipca 2012 r. oraz 10 września 2012 r., w których w sposób nieuprawniony nakazano rzeczoznawcy zmienić operat szacunkowy w taki sposób, aby kwoty w nim wyliczone były niższe, niezgodne z zasadami dokonywania wycen. W pismach tych nie powołano się przy tym na jakiekolwiek przepisy prawa, bezzasadnie kwestionując fragmenty operatu i nie wyznaczając terminów na udzielenie odpowiedzi. W ocenie skarżącego, jeżeli kierując pisma z 12 lipca 2012 r. oraz 10 września 2012 r. Dyrektor Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości nie legitymował się upoważnieniem Wojewody , to jedyną czynnością jaką podjął organ w wyznaczonym mu przez Ministra Skarbu Państwa 5-cio miesięcznym terminie na załatwienie sprawy, było wydanie postanowienia z 17 kwietnia 2012 r. oraz skierowanie kilku pism wyznaczających nowy termin załatwienia sprawy (pomimo wyznaczenia tego terminu przez organ wyższego stopnia na podstawie art. 37 § 2 Kpa).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Organ opisał przebieg postępowania w sprawie. Dodatkowo wyjaśnił, że pierwsze pismo w niniejszym postępowaniu zostało skierowane do stron po upływie 9 miesięcy od złożenia wniosku, czyli w dniu 8 lipca 2009 r., z uwagi na ilość prowadzonych postępowań wszczętych w przeważającej większości w latach 90 i znaczny napływ wniosków pod koniec 2008 r., bo rozpatrywanie podań następuje według ich kolejności wpływu do Urzędu. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania dopiero po upływie blisko 3 lat od doręczenia organowi wniosku, podniósł, iż zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2012 r., l OSK 297/11, "dopiero wniesienie przez wnioskodawcę prawidłowego wniosku, to jest odpowiadającego, wymogom omawianej ustawy, powoduje wszczęcie postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Państwa, a w konsekwencji, obowiązek organu do wydania w takiej sprawie orzeczenia merytorycznego".

Nadto dopiero w dniu 29 marca 2012 r. wnioskodawcy złożyli ostatnie dokumenty potrzebne do wydania postanowienia w trybie art. 7 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. w postaci oświadczeń złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań przez T.G. i R.D. .

Organ podkreślił, że operat szacunkowy tak jak każdy inny dowód w sprawie podlega ocenie organu administracji zgodnie z art. 80 K.p.a. Zdaniem organu przedłożony do akt sprawy w dniu 26 czerwca 2012 r. operat szacunkowy, określający wartość majątku Z. zawiera błędy mające swe bezpośrednie przełożenie na określenie wartości wycenianej nieruchomości, a w konsekwencji na ustalenie wysokości rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego. Między innymi do określenia wartości drzewostanu leśnego rzeczoznawca zastosował technikę szacunku brakarskiego (dla drzewostanu bliskorębnego i starszego) oraz technikę kosztów wyhodowania (dla uprawy i młodników). Technika szczegółowa przy zastosowaniu procedury szacunku brakarskiego nie może być stosowana w wycenach na potrzeby realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Procedura szacunku brakarskiego opiera się na danych o rodzaju i ilości sortymentów znajdujących się w drzewostanie. Dane te uzyskuje się w wyniku wykonania szacunku brakarskiego drzewostanu, co w przypadku wycen mienia zabużańskiego nie jest możliwe. Oględziny nieruchomości i pomiary inwetaryzacyjne musiałyby być przeprowadzone według stanu na datę pozostawienia nieruchomości, w tym wypadku jest to rok 1939. Stąd podjęto działania mające na celu zweryfikowanie przedłożonego operatu.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 35 § 5 K.p.a. do terminów na załatwienie sprawy nie wlicza się opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Niedotrzymanie 5-miesięcznego terminu wyznaczonego przez Ministra Skarbu Państwa nie było uzależnione bezpośrednio od działań organu, gdyż dostarczony przez wnioskodawców operat szacunkowy z 18 czerwca 2012 r. wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego nie został sporządzony poprawnie. Mając na uwadze skomplikowany charakter spraw w przedmiocie f potwierdzenia praw do rekompensaty, tj. uzyskania wielu dowodów w sprawie, w tym poprawnie sporządzonego operatu szacunkowego, brak prawidłowego operatu szacunkowego nie może *być rozpatrywany w kategorii bezczynności organu.

Organ podał, że do dnia dzisiejszego nie przedłożono operatu szacunkowego uwzględniającego uwagi zawarte w pismach z 12'łipca 2012 r. i 10 września 2012 r. Zdaniem organu realizowanie zawartej w art. 12 K.p.a. zasady szybkości działania organów administracji publicznej, nie może odbywać się kosztem naruszenia zawartej w art. 7 zasady prawdy obiektywnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności rozważenia wymaga, czy skarga jest dopuszczalna.

Stosownie do treści art. 52 ustawy z 30. 08. 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej - p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Środkiem zaskarżenia, o jakim mowa w art. 52 p.p.s.a., jest między innymi zażalenie do organu administracji wyższego stopnia, składane w trybie art. 37 K.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie.

Skarżący spełnił powyższy warunek, albowiem w dniu 12 stycznia 2012 r. wniósł do Ministra Skarbu Państwa zażalenie w związku z przekroczeniem przy załatwieniu przedmiotowej sprawy terminów określonych w art. 35 i 36 K.p.a. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z [...] marca 2012 r. uznał zażalenie T.R. za uzasadnione i wyznaczył Wojewodzie 5 miesięczny termin do załatwienia sprawy. Dla uznania wyczerpania toku zażaleniowego przez stronę w sprawie dotyczącej bezczynności organu, wystarczające jest wykazanie składania przez stronę stosownego zażalenia do organu administracji wyższego stopnia. Przy ocenie dopuszczalności skargi sądowoadministracyjnej na bezczynność organu, ani dla oceny istnienia bezczynności nie ma natomiast znaczenia sposób rozpoznania takiego zażalenia przez organ wyższego stopnia. Niezależnie od formy załatwienia przez organ wyższego stopnia zażalenia na bezczynność organu l instancji, stronie zostaje bowiem otwarta droga do podniesienia przed sądem administracyjnym bezczynności organu l instancji (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2006 r., U SAB/Bk 14/06, LEX nr 284727, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 września 2008 r., II SAB/Go 16/08, LEX nr 459355, wyrok WSA w Lublinie z dnia 18 marca 2008 r., II SAB/Lu 2/08, LEX nr 532756).

W związku z powyższym uprawnione jest przystąpienie do oceny, czy Wojewoda pozostawał w przedmiotowej sprawie w bezczynności.

Rozważania w tym zakresie poprzedzić wypada uwagami natury ogólnej.

W sprawie dotyczącej skargi na bezczynność sąd zobligowany jest ustalić, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a powoływanej poprzednio ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz czy zwłoka w wydaniu decyzji przekracza terminy określone w art. 35 K.p.a.

Sprawy wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to takie, w których powinna być wydana decyzja administracyjna, albo postanowienie, na które służy zażalenie lub kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty, czy też postanowienie mające zapaść w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz w których mają być wydane nie wymienione wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Natomiast zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, a według art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów załatwienia spraw nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to także przyczyny zwłoki z przyczyn niezależnych od organu. Przy czym sama czynność zawiadomienia strony postępowania o nowym terminie załatwienia 'sprawy nie usprawiedliwia niedziałania organu, to dla oceny stanu bezczynności istotna jest przyczyna zwłoki, którą organ jest obowiązany wskazać. Podkreślić też trzeba, że zgodnie z art. 104 k.p.a. załatwienie sprawy następuje poprzez wydanie decyzji administracyjnej lub w inny sposób kończącej postępowanie.

W niniejszej sprawie materia związana z realizacją wskazanego wcześniej wniosku uregulowana została w przepisach ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, póz. 1418 ze zm.). Stosownie do treści art. 7. ust. 1 ww. ustawy wojewoda, po wszczęciu postępowania, dokonuje oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6. Pozytywna ocena następuje w drodze postanowienia. W postanowieniu wojewoda wzywa wnioskodawcę do: wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty, określonej w art. 13 ust. 1; wskazania numeru rachunku bankowego, w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu; dołączenia do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej; przypadkach, o których mowa w art. 6 ust. 3, dołączenia również operatu szacunkowego, w którym została określona wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. W przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W razie wydania opisanego wyżej postanowienia organ orzeka w drodze decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty, której szczegółową treść określa art. 8 ust. 1 cyt. ustawy.

Zdaniem Sądu analiza przebiegu postępowania w niniejszej sprawie świadczy o tym, że Wojewoda pozostawał w bezczynności.

Wniosek o rekompensatę za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP wpłynął do organu w dniu 30 września 2008 r. Po upływie ponad 9 miesięcy - w dniu 8 lipca 2009 r. organ zwrócił się do wnioskodawców z prośbą o uściślenie wniosku i przedłożenie stosownego pełnomocnictwa. Dopiero w kolejnym piśmie datowanym na dzień 3 grudnia 2009 r. organ wezwał wnioskodawców do usunięcia braków wniosku w trybie art. 6 ust. 6 ustawy tj. w terminie 6 miesięcy. Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym dopiero wniesienie przez wnioskodawcę prawidłowego wniosku, to jest odpowiadającego wymogom omawianej ustawy, powoduje wszczęcie postępowania administracyjnego o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Państwa a w konsekwencji, obowiązek organu do wydania w takiej sprawie orzeczenia merytorycznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 lutego 2012 r. l OSK 297/11). Po upływie tego szczególnego terminu przewidzianego w ustawie, organ obowiązany był załatwić sprawę w terminach przewidzianych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Termin przedłożenia żądanych dokumentów mijał w dniu 10 czerwca 2010 r. Tymczasem wszczęcie postępowania w sprawie nastąpiło dopiero w dniu 7 września 2011 r., a więc po upływie kolejnego roku. Następnie od 7 września 2011 r. do czasu wydania postanowienia z 17 kwietnia 2012 r., a zatem przez okres kilku miesięcy, organ występował do poszczególnych instytucji państwowych celem odszukania materiałów archiwalnych dotyczących majątku pozostawionego przez A.R. poza granicami RP. Na uwagę zasługuje fakt, że organ kierował swoje wystąpienia etapowo, co znacznie wpływało na przedłużenie trwającego postępowania. Ponadto z ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej spoczywa przede wszystkim na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa do rekompensaty. Zaznaczyć również trzeba, że w odpowiedzi na skargę, Wojewoda wskazał, że wnioskodawcy złożyli ostatnie dokumenty potrzebne do wydania postanowienia w trybie art. 7 ust. 1 cyt. ustawy dopiero w dniu 29 marca 2012 r. W kontekście tego twierdzenia należy zwrócić uwagę na dwie rzeczy. Po pierwsze, jeżeli organ uznał, że przedłożone przez wnioskodawców dokumenty nie są wystarczające dla stwierdzenia spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, winien po upływie zakreślonego 6- miesięcznego terminu wydać stosowne rozstrzygnięcie. Tymczasem, w ocenie organu niezbędne dokumenty, zostały przedłożone dopiero po upływie prawie 2 lat od upływu zakreślonego terminu. Po drugie, niezrozumiałe jest dlaczego organ, w sytuacji gdy uznał, że przedłożone dokumenty są niekompletne, a jednocześnie brak jest podstaw do wydania decyzji w trybie art. 7 ust. 2 ustawy, nie f zasygnalizował w żaden sposób stronom istniejących braków, które uniemożliwiały mu pozytywne rozstrzygnięcie.

Również postępowanie Wojewody po wydaniu postanowienia z 17 kwietnia 2012 r. nie było prowadzone właściwie. Uznając bowiem, że istnieją uzasadnione wątpliwości, co do prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, organ winien podjąć natychmiastowe działania mające na celu jego zweryfikowanie. Tymczasem mimo, że w piśmie z 1 sierpnia 2012 r. rzeczoznawca majątkowy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, to dopiero po upływie kolejnego miesiąca -w dniu 7 września 2012 r. - organ wystąpił do działających w kraju stowarzyszeń rzeczoznawców majątkowych. W ocenie Sądu, wobec przedłożenia swojego stanowiska przez rzeczoznawcę majątkowego w ww. piśmie wysuwanie przez organ po raz kolejny zarzutów było działaniem niecelowym. Zwłaszcza, że organ musiał mieć świadomość, że prowadzone przez niego postępowanie znacznie przekroczyło terminy określone w art. 35 K.p.a.

Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, uznając bezczynność Wojewody w przedmiotowej sprawie, stwierdził, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Taką ocenę uzasadnia aktywność Wojewody w kierunku uzyskania dokumentów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy oraz charakter i zawiłość rozpoznawanej sprawy. Jak wskazał Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z 21 czerwca 2012 r., sygn. l OSK 675/12 - "rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty.". Taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że wszelkie czynności w toku postępowania podejmowane były nie przez Wojewodę , a jedynie przez pracowników urzędu wojewódzkiego i jako takie nie mogą stanowić "objawu woli organu", należy wskazać, że zgodnie z art. 268a K.p.a. organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydalania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Zawiadomienia kierowane przez organ do stron, jak również pisma związane z prowadzeniem postępowania wyjaśniającego opatrzone zostały stosownymi pieczęciami, z których jednoznacznie wynika, że pracownicy Urzędu Wojewódzkiego działali z upoważnienia Wojewody.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 149 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę na bezczynność i zobowiązał organ do wydania decyzji w sprawie w terminie trzech miesięcy od otrzymania przez organ akt administracyjnych z odpisem prawomocnego wyroku. Zakreślony termin, zdaniem Sądu, jest wystarczający dla dokonania kontroli przedłożonego operatu szacunkowego i wydania decyzji kończącej postępowanie.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.