Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 230/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-04-02 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 3 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R. i Z. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 29 listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej w podatku od nieruchomości za 2009 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

M. R. i Z. R., jednocześnie ze skargą na wyżej wskazane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Z uzasadnienia wniosku oraz dołączonych dokumentów i oświadczeń wynika, co następuje.

Skarżący od kilku lat zmagają się z ciężką chorobą Z. R., który od lat jest [...] i cztery razy w ciągu doby przyjmuje [...], a w 2008 r. doznał [...] i zdiagnozowano u niego chorobę [...]. W związku z wykazaną sytuacją zdrowotną Z. R. wymaga stałej opieki i rehabilitacji, na co przeznaczana jest cała renta skarżącego. Ponadto, w złym stanie zdrowia jest również M. R., która leczy się z powodu [...], a także z powodu [...]. Skarżąca oświadczyła, iż stan zdrowia uniemożliwił jej prowadzenie działalności gospodarczej.

Skarżący prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe.

W oświadczeniu o majątku podali, że M. R. posiada mieszkanie o pow. [...] m kw. (według dołączonych dokumentów - położone we [...]), nieruchomość – obiekt letni do wynajmu w [...] oraz wspólnie ze Z. R. - grunt w [...].

Odnośnie nieruchomości w [...], z akt sprawy o sygn. akt I SA/Sz 1137/13 wynika, że była ona wykorzystywana dotychczas do prowadzenia sezonowej działalności gospodarczej, jednakże w sezonie 2013 r. została użyczona nieodpłatnie dzieciom, które w związku z tym usamodzielniły się i nie zostały ujęte

w oświadczeniu rodzinnym. Natomiast grunt w [...] ma pow. [...] ha,

w ewidencji sklasyfikowany jest jako "N" – nieużytki; według oświadczenia skarżących nie jest wykorzystywany gospodarczo, ma on wartość ok. [...] zł.

Z formularza i dołączonych dokumentów wynika także, że dochody dwuosobowej rodziny to: wynagrodzenie za pracę na stanowisku [...] M. R., które po potrąceniu spłaty raty pożyczki pracowniczej ([...] zł miesięcznie) wynosi ok. [...] zł oraz renta Z. R. w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Skarżący podali także, że w utrzymaniu wspomagają ich brat i matka Z. R. (pomoc ta obejmuje zakup środków chemicznych, odzieży oraz żywności), zastrzegając jednocześnie, że osoby te nie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym.

W piśmie z dnia 19 marca 2014 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie referendarza sądowego z dnia 24 lutego 2014 r. do nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych obrazujących sytuację majątkową, skarżący oświadczyli, że posiadają tylko jeden rachunek bankowy, który jest rachunkiem osobistym i jednocześnie prowadzonym na potrzeby działalności gospodarczej, za jego pośrednictwem dokonywane są wszelkie opłaty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego i działalności. Z oświadczenia tego wynika także, że skarżący nie posiadają kart kredytowych ani lokat bankowych, zaś konto o nr [...] jest rachunkiem technicznym związanym wyłącznie ze spłatą kredytu.

Wyjaśniając swoją sytuację mieszkaniową skarżący wskazali, że w lokalu mieszkalnym w [...] zameldowane są 4 osoby: skarżący oraz ich córka A. i syn S., natomiast zajmują to mieszkanie M. R. i Z. R. Z kolei w mieszkaniu położnych we [...] zameldowani są na pobyt czasowy córka A. R. i syn S. R., którzy są na własnym utrzymaniu i nie zamieszkują z rodzicami. Wskazano także, że z mieszkania we [...] skarżący korzystają w okresie kiedy Z. R. pobiera zabiegi i ma okresowe badania, a także, że stanowi ono ze względu na niskie koszty utrzymania zabezpieczenie przyszłych potrzeb mieszkaniowych, w okresie gdy M. R. przejdzie na świadczenie kompensacyjne.

W wskazanym piśmie skarżący wykazali także, że miesięczne ich wydatki na konieczne utrzymanie obejmują: opłaty za czynsz za mieszkanie we [...], energię elektryczną za mieszkanie w [...] i we [...], telefony stacjonarne, komórkowe, abonament TV, zakup leków, które wynoszą łącznie [...] zł.

Skarżący przedłożyli także wyciągi oraz wydruk z historii rachunku bankowego M. R. posiadanego w Banku P. obejmujący okres od 2 grudnia 2013 r. do 12 lutego 2014 r.; saldo końcowe tego rachunku wynosiło [...] zł. Przedłożono także dokumenty potwierdzające spłatę rat kredytu mieszkaniowego (rata miesięczna [...] zł) i dwie kolejne kopie faktur za leki.

Z urzędu wskazać należy, że na dzień wydania niniejszego postanowienia

w sprawach aktualnie zawisłych przed Sądem w wyniku wniesienia skarg przez skarżących, zostali oni wezwani do uiszczenia wpisów sądowych w łącznej kwocie [...] zł.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.

Wniosek skarżących zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości (art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej zwanej: "P.p.s.a."). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przy czym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Z oświadczenia wnioskodawców dokumentującego ich sytuację majątkową oraz dołączonych dokumentów wynika, że źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny jest dochód uzyskiwany przez M. R. z tytułu wynagrodzenia za pracę w wymiarze ½ etatu w kwocie ok. [...] zł miesięcznie oraz z renty Z. R. w kwocie ok. [...] zł. Dodatkowo M. R. uzyskuje dochód z usług wynajmu nieruchomości w [...] w okresie letnim. Na konto M. R. związane z prowadzeniem tej działalności gospodarczej wpływają już zaliczki za pobyt wczasowiczów w sezonie 2014 r. W skład majątku rodziny wchodzi: mieszkanie o pow. [...] m kw. położone we [...], nieruchomość – określana przez skarżących jako obiekt letni ([...], skarżący nie podali jego powierzchni) oraz nieużytkowany grunt w [...] o pow. [...] ha. Wykazane wydatki miesięczne wynoszą [...] zł, w tym opłaty za leki oraz utrzymanie dwóch mieszkań: w [...] i we [...]. Należy zwrócić przy tym uwagę, że mieszkanie we [...] zajmowane jest tylko czasowo, w związku z badaniami okresowymi i zabiegami Z. R., a jego utrzymywanie służy zabezpieczeniu przyszłych potrzeb mieszkaniowych skarżących (co - w ocenie referendarza sądowego - trudno uznać za mieszczące się w pojęciu elementarnych potrzeb życiowych, zwłaszcza w sytuacji twierdzenia, że nie jest się w stanie zaspokoić usprawiedliwionych i koniecznych potrzeb). Ponadto skarżący spłacają ratę kredytu w kwocie ok [...] zł miesięcznie.

Analizując powyższe dane w kontekście złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, referendarz sądowy doszedł do wniosku, że skarżący są w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie kształtują się na poziomie [...] zł (wpis od skargi). Podstawą takiego rozstrzygnięcia była okoliczność posiadania przez wnioskodawców stałych źródeł utrzymania i znacznego majątku, świadcząca, że nie można zaliczyć ich do osób ubogich, jak też o tym, ze mają możliwość zdobycia dodatkowych środków na poniesienie kosztów sądowych. W przedstawionych informacji wynika także, że skarżący radzą sobie ze swoimi wydatkami, korzystając z pomocy najbliższych, nie wykazali bowiem, aby posiadali jakieś zadłużenie lub zaległości w spłacie bieżących zobowiązań.

W tym miejscu podkreślić należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Jeśli strona decyduje się bowiem na zainicjowanie postępowania sądowego, to powinna liczyć się z koniecznością ich poniesienia, chyba że wykaże brak możliwości w tym zakresie, co w sprawie niniejszej nie nastąpiło.

Reasumując, osiąganie przez skarżących stałych dochodów, posiadanie znacznego majątku w postaci nieruchomości umożliwiają wygospodarowanie na obecnym etapie postępowania kwoty [...] zł (wpis od skargi), a także pokrycia innych ewentualnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawców i ich rodziny. Do podobnego wniosku doszedł Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 230/14, oddalił zażalenie skarżących na postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, jakie zapadło w analogicznym stanie faktycznym.

Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.