Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 952/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze

SENTENCJA

Dnia 23 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA E. Markiewicz, Sędziowie : NSA G. Szkudlarek, p.o. WSA R. Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant staż. ref. T. Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o nakazaniu odtworzenia rowu melioracyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz J. O. kwotę 10,00 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, wydaną w dniu [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy orzeczenie tegoż organu z dnia [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...], nakazującej przywrócenie do stanu poprzedniego rowu biegnącego w działce nr 545 w G.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że wbrew zarzutom J. O., decyzja Wójta Gminy B. nie narusza prawa. Obowiązkiem organu gminy, po myśli art. 50 ustawy z dnia 24.października 1974r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 38, poz.230 ze zm.) było bowiem nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenie gruntów do stanu poprzedniego w razie zmiany stanu wody na gruncie, wpływającego szkodliwie na grunty sąsiednie. Pomimo niedookreśloności nałożonego na stronę obowiązku – przywrócenia rowu do stanu poprzedniego, bez wskazania terminu wykonania tegoż obowiązku oraz parametrów technicznych rowu, decyzja nie jest dotknięta wadą niewykonalności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Jak bowiem wskazano, problematyczne jest jedynie wyegzekwowanie nałożonego na skarżącą obowiązku. O jego sprecyzowanie natomiast skarżąca może wystąpić do organu orzekającego w trybie art. 113 § 2 k.p.a.

W skardze na powyższą decyzję, J. O. wniosła o jej uchylenie, jako niezgodnej z prawem, bowiem wydaną z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a. Podniosła, iż rów melioracyjny przebiegał przez jej działkę przed 40 laty. Jednakże już w 1979r., wobec dekapitalizacji urządzeń melioracyjnych na gruncie, ówczesny Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w S. skreślił je z ewidencji. Od 22 lat na jej gruncie nie ma żadnych urządzeń melioracyjnych, i ten stan rzeczy podlega ochronie po myśli art. 50 ustawy Prawo wodne. Tym samym więc decyzja Wójta B. nakazuje naruszyć stan, który ma chronić, przez co rażąco narusza prawo, stanowiąc w istocie nakaz prowadzenia prac inwestycyjnych, w trybie art. 53 ust. 2 pkt 3 Prawa wodnego. Wskazała nadto, że decyzja jest niewykonalna, gdyż nie określa terminu wykonania, parametrów technicznych i trasy przebiegu rowu. Dane techniczne rowu mogą być określone wyłącznie w operacie, który musi być opracowany przez specjalistę posiadającego odpowiednie uprawnienia. Wójt nie opracował żadnej dokumentacji technicznej, dotyczącej parametrów i trasy przebiegu rowu. Egzekucja decyzji, przedsięwzięta przez sąsiada skarżącej, polega zaś na samowolnym przekopaniu około 50 m ziemi "w najprostszej linii prosto na zabudowania gospodarcze".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, powołując się na rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego z dnia 12.lipca 2000r. w sprawie o sygn.akt III RN 2/00 (OSNAPIUS 2001/9/165), przesądzającego, iż upływ 5.letniego terminu nie dotyczy nakazania właścicielowi przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego. Skreślenie rowu z ewidencji urządzeń melioracyjnych nie upoważniało skarżącej do jego zasypania, powodując zalewanie nieruchomości sąsiednich w okresach nadmiernych opadów atmosferycznych. Decyzja Wójta Gminy B. nie nakłada na J. O. obowiązku wybudowania nowego rowu melioracyjnego, lecz przywrócenia stanu poprzedniego zakłóconego jej działaniem.

Postanowieniem z dnia 11.lipca 2001r. oddalono wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 23.marca 2004r. J. O. podniosła, iż postępowanie sądowe, w następstwie złożonego przez nią żądania skierowania sprawy do sądu, w trybie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 24.paździenika 1974r. (Dz.U. Nr 38, poz. 230 ze zm.) przez Sądem Rejonowym w S., zostało zawieszone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, o ile mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, gdy zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe w stopniu wskazanym w cytowanym przepisie.

Podkreślenia wymaga w pierwszym rzędzie, iż organy administracji, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, nie orzekają co do istoty sprawy, rozstrzygniętej w zaskarżonej decyzji, lecz wyłącznie jako organ kasacyjny. Inne jest zatem podejście do rozpoznawanej sprawy oraz zakres jej rozstrzygnięcia. Badaniu podlegają wyłącznie kwestie prawne, enumeratywnie wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. Rozpoznaniu sprawy nie stoi na przeszkodzie fakt, iż w toku jest postępowanie sądowe, które dotyczy obowiązku, objęty decyzją z dnia [...].

W przedmiotowej sprawie, J. O., we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B., wskazała na dwie (a pośrednio trzy) przesłanki, określone w art. 156 §1 pkt 2 i 5 k.p.a. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzuty te rozwinęła, wskazując, po pierwsze, iż decyzja Wójta Gminy B. wydana została z rażącym naruszeniem art. 50 ustawy z dnia 24.października 1974r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.), po wtóre – jest niewykonalna.

Zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. do zarzutów wspomnianych odniosło się w sposób niedostateczny. W zaskarżonej decyzji brak jest bowiem ustosunkowania się do wywodów skarżącej, dotyczących zastosowania rygoru z art. 50 ustawy prawo wodne do stanu faktycznego, wykraczającego poza zwykłe korzystanie z wody. Należy mieć na uwadze, że wskazany wyżej przepis umieszczony był w Rozdziale 3 – zwykłe korzystanie z wód, zawartym w Dziale II ustawy, regulującym korzystanie z wód. Nie jest zwykłym korzystaniem z wód i nie podlega dyspozycji art. 50 ust. 2 ustawy tzw. powszechne korzystanie z wód (art. 47 i nast.) oraz regulowane w art. 53 i nast. tak zwane szczególne korzystanie z wód, charakteryzujące się tym, że wymaga pozwolenia wodnoprawnego w zakresie budownictwa wodnego urządzeń, określonych w art. 82 ustawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego zmiana stanu wody na gruncie, objętą hipotezą art. 50 ust. 1 ustawy Prawo wodne nie obejmuje wód opadowych. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29.sierpnia 2001r., w sprawie o sygn.akt III RN 140/00, OSNAPU 2002/4/84, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.sierpnia 2002r., w sprawie o sygn.akt II SA/Kr 284/01, niepubl. w zbiorze urzędowym).

Zaskarżona decyzja nie odnosi się do powyższej kwestii, zaś ewentualne podzielenie argumentacji skarżącej, prowadziłoby dodatkowo do wniosku, iż w sprawie orzekał organ niewłaściwy (art. 55 ust. 1 ustawy).

Również w przedmiocie niewykonalności zaskarżonego aktu, stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie posiada koniecznego uzasadnienia. Niewykonalność orzeczenia może być faktyczna lub prawna. W pierwszym przypadku nie ma możliwości technicznych w drugim – istnieją prawne nakazy lub zakazy, które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków, ustanowionych w decyzji.

Rozstrzygnięcie, objęte wnioskiem o stwierdzenie nieważności, zawiera jedynie ogólny nakaz przywrócenia rowu do stanu poprzedniego. Nie wskazuje sposobu działania, stanu aktualnego ani też poprzedniego", do którego rów winien zostać przywrócony. Kwestia ta ma zaś znaczenie zasadnicze, skoro od 1979r. rów przedmiotowy, jako urządzenie melioracyjne nie figuruje w ewidencji. Zauważyć należy ponadto, iż, jak wynika z treści odwołania J. O. z dnia 7.listopada 2000r., Wójt Gminy B. inną decyzją (z dnia [...]), nakazał skarżącej również "oczyszczenie odbudowanego rowu".

Rozpoznając wniosek J. O., Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno odnieść się szczegółowo do powyższych zagadnień i rozważyć, czy brak wspomnianych elementów, nie pozbawia decyzji przymiotu wykonalnej. Odsyłanie na drogę postępowania, wszczynanego w trybie art. 113 § 2 k.p.a., bez analizy powyższych zarzutów, nie stanowi należytego ustosunkowania się do wspomnianego zagadnienia.

Ponieważ zatem, zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit c p.s.a. orzeczono o jej uchyleniu.

Z uwagi natomiast na fakt, że ze swej istoty nie podlega ona wykonaniu, brak było podstaw do orzekania w tym przedmiocie. (art. 152 p.s.a.)

O kosztach postępowania rozstrzygnięto po myśli art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11.maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z 97 § 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), gdyż zasądzeniu na rzecz skarżącej podlegał jedynie uiszczony przezeń wpis sądowy.