Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 20/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art.3§2 pkt 8
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Warszawa, 4 czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka (spr.) Sędzia SO del. Aleksandra Westra Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym 4 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta [...] na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. zobowiązuje Ministra Finansów do wydania aktu administracyjnego w postępowaniu administracyjnym wszczętym z urzędu, obecnie oznaczonym znakiem: [...], w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Finansów z [...] stycznia 1998 r., znak: [...], w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Minister Finansów dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu, obecnie oznaczonego znakiem: [...], w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Finansów z [...] stycznia 1998 r., znak: [...]; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. zasądza od Ministra Finansów na rzecz Prezydenta Miasta [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...], jako reprezentant Skarbu Państwa, pismem z 9 grudnia 2019 r. wniósł skargę na bezczynność lub przewlekłość Ministra Finansów w prowadzeniu postępowania w sprawie znak [...], mającej za przedmiot wydanie decyzji w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], przy zastosowaniu ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. nr 12, poz. 65). Skarżący zarzucił Ministrowi Finansów bezczynność oraz przewlekłość postępowania wobec naruszenie prawa, tj.:

1. art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez: dopuszczenie się zbędnej zwłoki w załatwieniu sprawy, nie załatwienie sprawy w terminie zakreślonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oraz niedopełnianie obowiązku zawiadamiania Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy,

2. art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. wobec uzależniania wezwania spadkobierców zmarłej strony oraz prowadzenia postępowania z udziałem spadkobierców zmarłej strony od przedstawienia dowodów potwierdzających następstwo prawne po zmarłej stronie w zakresie nieruchomości położonych na terenie Polski, choć Minister Finansów ma wiedzę zarówno o spadkobiercach ustawowych jak i o testamencie, nie ma natomiast żadnych danych świadczących o sporności dziedziczenia.

W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżący wniósł o:

1. zobowiązanie Ministra Finansów do wydania w określonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie terminie decyzji w sprawie dot. przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1964 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych,

2. stwierdzenie, że Minister Finansów dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie opisanej niniejszą skargą,

3. stwierdzenie, że Minister Finansów dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie opisanej niniejszą skargą z rażącym naruszeniem prawa,

4. przyznanie od Ministra Finansów na rzecz Skarbu Miasta - Prezydenta Miasta [...] zwrotu należnych kosztów postępowania,

5. rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego Minister wskazał, że decyzją z [...]stycznia 1998 r., znak: [...], Minister Finansów działając na podstawie ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65), zwanej dalej ustawą, nie stwierdził przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] o powierzchni 0,1392 ha, oznaczonej w rejestrze gruntów nr jednostki rejonowej [...] , obręb [...] jako działka [...] , posiadającej urządzoną księgę wieczystą nr [...].

Postanowieniem z [...] listopada 1998 r. Minister Finansów wznowił, na żądanie strony – B. T., pierwotnie nie biorącej udziału w postępowaniu z przyczyn przez nią niezawinionych, postępowanie w sprawie objętej decyzją z [...] stycznia 1998 r., po czym zawiesił postępowanie postanowieniem z [...] grudnia 1998 r. Zawieszone postępowanie zostało podjęte z urzędu przez Ministra Finansów postanowieniem z [...] czerwca 1999 r.

Następnie decyzją z [...]lutego 2000 r., znak [...], Minister Finansów umorzył postępowanie w sprawie zastosowania przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Organ uargumentował podjęte rozstrzygnięcie faktem, iż sprawa została rozstrzygnięta inną prawomocną decyzją (Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] października 1989 r., znak [...]), jak też uwzględnił okoliczności, iż w księdze wieczystej nieruchomości jako właściciel od [...] czerwca 1992 r. wpisana jest Gmina [...].

Prezydent miasta [...] , wnioskiem z 8 sierpnia 2002 r. wniósł o wydanie decyzji deklaratoryjnej, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].

Postanowieniem z [...] sierpnia 2002 r. Minister Finansów wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją z [...] lutego 2000 r.

Następnie decyzją z [...] listopada 2002 r. Minister Finansów uchylił ww. decyzję z [...] lutego 2000 r. i stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. O ponowne rozpatrzenie sprawy zwróciła się do Ministra Finansów B. T. - strona postępowania.

Decyzją z [...]stycznia 2003 r. Minister Finansów utrzymał w mocy ww. decyzję własną z [...] listopada 2002 r. Na przedmiotową decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła B. T. będąca spadkobierczynią byłego właściciela nieruchomości wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania.

WSA w Warszawie w wyroku z 24 listopada 2004 r., sygn. akt IV SA 1030/03, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z [...] listopada 2002 r. a także ww. postanowienie Ministra Finansów z [...] sierpnia 2002 r.

Dnia [...] lutego 2005 r., na wniosek Prezydenta miasta [...], Minister Finansów wszczął postępowanie w sprawie ewentualnego uchylenia lub zmiany decyzji z [...] lutego 2000 r. Decyzją z [...] lipca 2005 r. Minister Finansów uchylił ww. decyzję z [...] lutego 2000 r. umarzającą postępowanie i stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zwróciła się B. T.. Decyzją z [...] października 2005 r. Minister Finansów utrzymał w mocy ww. decyzję z [...] lipca 2005 r. Decyzję tę B. T. zaskarżyła do WSA w Warszawie, który wyrokiem z 23 czerwca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 2440/05, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Finansów z [...] lipca 2005 r.

Dnia 31 października 2006 r. Minister Finansów zawiadomił o wszczęciu na wniosek Prezydenta miasta [...] postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 2000 r. Decyzją z [...] stycznia 2007 r. Minister Finansów stwierdził nieważność ww. decyzji z [...] lutego 2000 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy (z wniosku B. T.) Minister Finansów decyzją z [...] marca 2007 r. utrzymał w mocy ww. decyzję z [...] stycznia 2007 r.

Na powyższą decyzję skargę do WSA w Warszawie złożyła B. T. Sąd ten wyrokiem z 28 września 2007 r., sygn. IV SA/Wa 1036/07 sąd oddalił skargę na ww. decyzję Ministra Finansów z [...] marca 2007 r.

Pismem z dnia 27 lutego 2007 r. Minister Finansów zawiadomił strony postępowania o toczącym się postępowaniu administracyjnym wznowionym na żądanie strony postanowieniem z [...] listopada 1998 r. w sprawie objętej decyzją Ministra Finansów z [...] stycznia 1998 r., znak: [...]. Decyzją z [...] kwietnia 2007 r. Minister Finansów uchylił decyzję Ministra Finansów z [...] stycznia 1998 r., stwierdzając jednocześnie przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Od decyzji tej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła B. T.. Decyzją z [...] lipca 2007 r. Minister Finansów utrzymał ww. rozstrzygniecie z [...] kwietnia 2007 r. w mocy. B. T.skierowała skargę do WSA w Warszawie wnosząc o uchylenie ww. decyzji Ministra Finansów z [...] lipca 2007 r. w całości. WSA w Warszawie wyrokiem z 7 grudnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1943/07, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Finansów z [...] lipca 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z [...]kwietnia 2007 r., a także postanowienie Ministra Finansów z [...] listopada 1998 r.

Pismem z 31 października 2014 r. Minister Finansów i Rozwoju skierował do stron postępowania zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego mającego na celu stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Finansów z [...] stycznia 1998 r.

W dniu [...] maja 2017 r. Minister Finansów i Rozwoju wydal decyzję, znak [...], stwierdzającą nieważność decyzji własnej z [...] stycznia 1998 r. Po jej otrzymaniu pełnomocnik M. T., następcy prawnego pierwotnej strony postępowania – B. T., powiadomił Ministra Finansów o śmierci mocodawcy. W tej sytuacji Minister Finansów decyzją z [...] grudnia 2017 r., znak [...], stwierdził nieważność ww. decyzji z [...]maja 2017 r.

Minister Finansów kilkukrotnie (29 sierpnia 2017 r., 6 listopada 2018 r. oraz 21 czerwca 2019 r.) wzywał pełnomocnika następców prawnych zmarłego M. T. - r. pr. T. K. do nadesłania dowodów potwierdzających następstwo prawne po zmarłym M. T. w zakresie nieruchomości położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. O czynnościach tych informowany był każdorazowo skarżący.

Dalej w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał, na brak konsekwencji w treści skargi. Skarżący wniósł skargę na bezczynność Ministra Finansów w sprawie mającej za przedmiot wydanie decyzji dotyczącej przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] przy zastosowaniu ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65). Powołał się przy tym na sygnaturę sprawy [...]. Sprawa o tej sygnaturze dotyczy natomiast postępowania toczącego się w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji prawomocnej wydanej [...] stycznia 1998 r., w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...]przy ul. [...] przy zastosowaniu ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.. Z kolei przy formułowaniu zarzutów skargi skarżący wnosi o zobowiązanie Ministra Finansów do wydania w określonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie terminie decyzji w sprawie dot. przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...]przy ul. [...]przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1964 r., nie odnosi się natomiast do wydania decyzji w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności.

Ponadto w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa wystosowanym do Ministra Finansów przez Skarżącego i poprzedzającym złożenie skargi czytamy, że (...) Prezydent Miasta [...] wzywa Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niewydaniu decyzji w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (...) a przez to na nie załatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 § 1, 2, i 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (...).

Z ostrożności procesowej Minister Finansów podniósł, że wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z [...] stycznia 1998 r. nie zostało zakończone w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a. z przyczyn wynikających z okoliczności sprawy, to jest w szczególności jej skomplikowanego charakteru, konieczności ustalania następstwa prawnego po dawnym właścicielu nieruchomości oraz beneficjencie odszkodowania. Jak wynika z akt sprawy zstępni zmarłego M. T. (następcy prawnego B. T.) są obywatelami [...], mieszkającymi na terytorium [...], a ich pełnomocnikiem w Polsce jest r. pr. T. K.. Z tej przyczyny do niego właśnie kilkakrotnie zwrócił się Minister Finansów w celu uzyskania dokumentów potwierdzających następstwo prawne po M. T..

Jednocześnie organ wskazał, że postępowanie w sprawie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] jest jednym z kilkuset prowadzonych przez Ministra Finansów, dotyczy kwestii bardzo ważnej społecznie, w skomplikowanym stanie prawnym i dowodowym, z uwagi na upływ czasu od wydarzeń, do których się odnosi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 K.p.a. Stosownie do art. 37 K.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych ustalonym w myśl art. 36 K.p.a., ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), lub postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – do organu prowadzącego postępowanie. Wniesiona skarga jest dopuszczalna, gdyż skarżący dopełnił wymogu formalnego wyczerpania środków zaskarżenia przed jej złożeniem, składając w piśmie z 8 listopada 2019 r., w trybie art. 37 K.p.a., ponaglenie.

W pierwszej kolejności sąd wskazuje, że uznaje, iż skarga dotyczy postępowania w sprawie oznaczonej nr [...]. Z akt administracyjnych wynika, że aktualnie, po wydaniu przez Ministra Rozwoju i Finansów decyzji z [...] grudnia 2017 r., znak [...] (dawny znak: [...]), pod tym numerem ponownie prowadzone jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Finansów z [...] stycznia 1998 r., znak: [...], niestwierdzającej przejścia na rzecz Skarbu Państwa, w trybie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, nieruchomości położonej w [...]przy ul. [...], objętej księgą wieczystą nr [...].

Organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanej w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie.

W niniejszej sprawie, ocenie Sądu podlega postępowanie administracyjne prowadzone przez organ po wydaniu decyzji z [...] grudnia 2017 r., znak [...], kiedy to ponownie podlega rozpatrzeniu sprawa w postępowaniu wszczętym z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Finansów z [...]stycznia 1998 r., znak: [...].

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że organ po dniu 12 grudnia 2017 r. jedynie dwoma pismami: z 6 listopada 2018 r. i z 21 czerwca 2019 r., zwracał się do r. pr. T. K. - pełnomocnika D. T., A. B. i S. T., o nadesłanie dowodów potwierdzających następstwo prawne ww. osób po zmarłym M. T., w zakresie nieruchomości położonych na terytorium RP.

Jednocześnie z akt sprawy wynika, że pełnomocnik D. W., A. B. i S. T., już w pismach z dnia 7 czerwca 2017 r. i z dnia 18 września 2017 r. informował, że do kręgu ustawowych spadkobierców po M. T. należą jedynie jego dzieci, tj. D. W., A. B. i S. T.. Ustawowi spadkobiercy zostali również uwzględnieni w testamencie, który został dołączony do pisma.

Biorąc pod uwagę, że przedmiotowe postępowanie nieważnościowe nie wiąże się z nabyciem uprawnień do nieruchomości ww. osób, to zgodzić się należy ze skarżącym, że żaden przepis k.p.a. nie wymaga, aby w sytuacji , gdy spadkobiercy i ich adresy są znani, organ domagał się od następców prawnych zmarłego M. T. przedstawienia prawomocnego postanowienia spadkowego.

W przypadku ustalenia w toku postępowania śmierci strony, organ powinien rozważyć, czy uprawnienia lub obowiązki, których postępowanie dotyczy, mają charakter osobisty, czy też zbywalny bądź dziedziczny. Zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Na zasadzie tego przepisu organ zobowiązany jest do wezwania w toczącym się postępowaniu następców prawnych zmarłej strony. Jedynie w przypadku trudności w ich ustaleniu lub wezwaniu do postępowania organ winien zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105). Zatem, jeżeli wezwanie spadkobierców jest możliwe, nie ma podstaw do zawieszenia postępowania. Wezwanie spadkobierców jest zaś możliwe przede wszystkim wtedy, gdy spadkobiercy są znani oraz znane są ich adresy. Żaden przepis nie wymaga, aby uznać, że dopiero stwierdzenie nabycia spadku lub poświadczenie dziedziczenia jest warunkiem, od którego zależy możliwość wezwania spadkobierców zmarłej strony. Krąg spadkobierców ustawowych jest określony przez ustawę (art. 931-940 k.c.). Dziedziczenie następuje z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 922 § 1 k.c.). Zatem wykazanie, że strona postępowania zmarła oraz wskazanie jej spadkobierców w taki sposób, że jest możliwe zawiadomienie ich o toczącym się postępowaniu, jest wystarczające do uznania, że spadkobiercy zmarłej strony zostali wskazani. Jedynie, gdyby organ administracji miał wiarygodne informacje o sporze o dziedziczenie, w szczególności wobec powołania się przez osobę spoza kręgu spadkobierców ustawowych na dziedziczenie testamentowe, to mógłby domagać się – w celu wykazania spadkobierców – przedłożenia stwierdzenia nabycia spadku czy aktu poświadczenia dziedziczenia (zobacz: wyrok NSA z dnia 9.12.2015 r. sygn. akt II OSK 916/14 oraz wyrok NSA z dnia 30.01.2018 r. sygn.. akt II OSK 902/16 - publikowane w zbiorze orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie brak jest jakichkolwiek informacji o sporze o dziedziczenie, jak też innych przesłanek by odwoływać się do potrzeby uzyskania prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym M. T.

Tym samym, wbrew stanowisku organu, wykazanie następstwa prawnego na podstawie orzeczenia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub na podstawie poświadczenia dziedziczenia nie jest warunkiem prowadzenia postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ w tej sprawie dopuścił się bezczynności z uwagi na przekroczenie terminu, określonego w art. 35 § 3 k.p.a. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że Minister Finansów nadal nie wydał orzeczenia kończącego postępowanie wszczęte urzędu. W konsekwencji Sąd zobowiązał organ do wydania aktu administracyjnego w postępowaniu administracyjnym wszczętym z urzędu, obecnie oznaczonym znakiem: [...], w sprawie stwierdzania nieważności decyzji Ministra Finansów z [...] stycznia 1998 r., znak: [...], w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Sąd uznał równocześnie, że bezczynność Ministra Finansów nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Ustawodawca nie zdefiniował, kiedy taka sytuacja ma miejsce. Sąd podziela pogląd, że prawo takiego zakwalifikowania bezczynności lub przewlekłości zostało pozostawione uznaniu składu orzekającego. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (por. np. wyrok NSA z 28 marca 2018 r., I OSK 2424/16, CBOSA). Ogólnie rzecz ujmując, taka kwalifikacja będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. W realiach tej sprawy organ pozostawał w bezczynności z uwagi na zajętą ocenę prawną zaistniałej sytuacji procesowej związanej z następstwem prawnym po zmarłej stronie. Odmienna ocena prawna od tej zaprezentowanej przez skarżącego, do której przychylił się sąd, pozwala uznać, że bezczynność Ministra Finansów nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe względy na uwadze orzeczono jak w punkcie 3 wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na koszty te składają się wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie radcy prawnego (480 zł).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.