Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 243/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 285 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant: Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 lipca 2020 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Rektora [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego I. uchyla w całości zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prorektora do spraw studentów [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...]; II. zasądza od Rektora [...] Uniwersytetu [...] na rzecz S. K. kwotę [...]zł ([...] złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2019 r. Prorektor ds. studentów [...] Uniwersytetu L. – po rozpoznaniu wniosku doktoranta S. K. z dnia [...] września 2019 r. o przyznanie mu stypendium doktoranckiego na II rok studiów doktoranckich na dyscyplinie prawo w roku akademickim 2019/2020 – na podstawie art. 66 ust. 2 w związku z art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.) w związku z art. 279 ust. 1, art. 280 i art. 285 ustawy z dnia 30 sierpnia 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669) i § 12-15 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2017 r. poz. 1696) oraz § 7 ust. 1 Regulaminu w sprawie szczegółowych zasad i trybu przyznawania stypendiów doktoranckich na [...] Uniwersytecie [...], stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] ([...] oraz zgodnie z § 1 Zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] października 2019 r., nr [...] ([...]) w sprawie określenia wysokości i trybu wypłacania stypendiów doktoranckich w roku akademickim 2019/2020 – przyznał stypendium doktoranckie w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] października 2019 r. do dnia [...] czerwca 2020 r. na II roku studiów na Wydziale P., P. K. i A..

W uzasadnieniu tej decyzji Prorektor ds. studentów wyjaśnił, że w oparciu o listę rankingową sporządzoną przez Doktorancką Komisję Stypendialną na Wydziale P., P. K. i A. oraz na podstawie Zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] października 2019 r. w sprawie określenia liczby stypendiów doktoranckich w roku akademickim 2019/2020, która wyniosła 30 ustalono, że doktorant uzyskał łącznie 83 punkty. W konsekwencji tych ustaleń Komisja Stypendialna udzieliła doktorantowi rekomendacji do przyznania stypendium doktoranckiego i na tej podstawie przyznane zostało stypendium.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący S. K. nie zgodził się ze wskazaną decyzją w części dotyczącej wysokości przyznanego stypendium, które w jego ocenie powinno wynosić [...] zł miesięcznie. Jego zdaniem, uchylone przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, jak również przepisy rozporządzenia wykonawczego z 2016 r. nie mogły stanowić podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej z dnia [...] października 2019 r.

Odnosząc się do wysokości stypendium doktoranckiego skarżący wskazał, że wysokość miesięcznego stypendium nie może być niższe niż [...] zł, co wynika z art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. (nr [...]) Rektor [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Prorektora ds. studentów z dnia [...] października 2019 r. oraz przyznał skarżącemu stypendium doktoranckie w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] października 2019 r. do [...] września 2020 r. na II rok studiów.

W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniono, że zaskarżona decyzja został uchylona z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie, co do jej istoty, musiało zostać dokonane w oparciu o odmienną niż przyjęto w pierwszej instancji podstawę prawną. W ocenie organu odwoławczego podstawa prawna rozstrzygnięcia wniosku powinna być oparta wyłącznie o przepisy art. 279 ust. 1, art. 280 w związku z art. 285 ustawy z dnia 30 sierpnia 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2018 r. poz. 1669) oraz § 2 pkt. 4 lit. d zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] ([...]) w sprawie określenia liczby stypendiów doktoranckich na rok akademicki [...] w zw. z § 7 ust. 3 Regulaminu w sprawie szczegółowych zasad i trybu przyznawania stypendiów doktoranckich na [...] Uniwersytecie [...], stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] ([...]).

W toku postępowania organ odwoławczy uzyskał pisemną informację od Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, z której wynikało, że dotychczasowa praktyka stosowania prawa w kwestii wysokości stypendium doktoranckiego ustalająca jego wysokość na poziomie [...] zł jest prawidłowa, a wynika to z treści art. 279 ust. 1 oraz art. 285 przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Według organu podstawą prawną do uzyskania stypendium doktoranckiego jest art. 285 przepisów wprowadzających i za zasadne uznał argumenty skarżącego w tym zakresie. Powołanie niewłaściwych przepisów przez organ pierwszej instancji w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji pozostało jednak bez wpływu na wysokość przyznanego stypendium. Organ wyjaśnił bowiem, że podstawą do wydania decyzji z dnia 29 października 2019 r. jest art. 285 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej stanowiący, że uczestnicy studiów stacjonarnych doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylonej w art. 169 pkt 3, w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy uchylonej. Uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich, którzy rozpoczęli kształcenie przed rokiem akademickim 2019/2020, mogą otrzymywać stypendium doktoranckie do końca 2023 r. na zasadach określonych w przepisach przejściowych, które precyzyjnie odnoszą się do mechanizmów uzyskania jak i wysokości tego stypendium. W tym ostatnim przypadku przepisami, które jako ostatnie regulowały przed wejściem w życie przepisów wprowadzających ustawę nową kwestię wysokości stypendium doktoranckiego, były przepisy rozporządzenia MNiSW z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 2063). Dlatego rozpoznając sprawę ponownie Rektor zwrócił uwagę, że minimalna wysokość świadczenia stypendialnego obliczana zgodnie z art. 285 przepisów wprowadzających, przejęta z przepisów wskazanego wyżej rozporządzania wynosi 60% minimalnego wskazanego tam wynagrodzenia asystenta obliczanego z kwoty [...]zł, czyli [...] zł miesięcznie i taka wysokość stypendium obowiązuje przez cały okres, o którym stanowi art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej, czyli do 2023 r.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący S. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej części decyzji Rektora [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę –Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 – zwanej dalej "ustawą wprowadzającą"), poprzez niewłaściwe zastosowanie go jako podstawy prawnej do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie stypendium doktoranckiego, w sytuacji, gdy przepis ten odnieść należy do zasad związanych z prowadzeniem studiów, co w połączeniu z niewłaściwą wykładnią przepisu art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej doprowadziło do negatywnego rozstrzygnięcia;

2) art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że wysokość stypendium doktoranckiego należy ustalać w ujęciu do przepisu art. 151 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, ze zm. – zwanej dalej "ustawą uchyloną") i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 2063 – zwanym dalej "rozporządzeniem wykonawczym z 2016 r."), co doprowadziło do przyznania stypendium doktoranckiego w wysokości [...] zł miesięcznie, kiedy należało uznać, że przepis art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, zawiera w swej treści rozwiązanie odnoszące się do zasad przyznawania stypendium doktoranckiego i nie opiera się na typowej konstrukcji odesłania ustawowego, zaś zamieszczone w nim odwołanie do art. 151 ust. 1 ustawy uchylonej i rozporządzenia z 2016 r. należy odnieść do wskazania na źródło konieczne dla prawidłowego zdefiniowania instytucji "minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta", a nie co do określenia samej wysokości wynagrodzenia asystenta;

3) art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą to nierównego traktowania uczestników studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 w zakresie zasad obliczania przysługującego im stypendium doktoranckiego, poprzez nieuzasadnione, w świetle treści tego przepisu, pominięcie zasady waloryzacji tych świadczeń w stosunku do wysokości wynagrodzenia asystenta, niedającego się pogodzić z poczuciem sprawiedliwości społecznej oraz zasadą równości wobec prawa, czego konsekwencją jest naruszenie przepisów art. 70 ust. 4 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm. – dalej jako "Konstytucja RP");

4) art. 116 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r. poz. 1668, ze zm. –zwanej dalej "ustawą nową"), w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1838. ze zm. – zwanego dalej "rozporządzeniem wykonawczym z 2018 r."), poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji kiedy na podstawie wskazanych przepisów należało ustalić wysokość minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego w uczelni publicznej dla asystenta, a co za tym idzie minimalną wysokość stypendium doktoranckiego;

5) § 1 ust. 7 Regulaminu w sprawie szczegółowych zasad i trybu przyznawania stypendiów doktoranckich na [...] Uniwersytecie [...], stanowiącego załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu w sprawie szczegółowych zasad i trybu przyznawania stypendiów doktoranckich na [...] Uniwersytecie [...] (zwanego dalej "Regulaminem"), w zw. z art. 285 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej, poprzez jego niezastosowanie i przyznanie stypendium doktoranckiego w wysokości [...] zł miesięcznie, zamiast w wysokości [...] zł miesięcznie, stanowiącej 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, ustalonego w przepisach o wynagradzaniu nauczycieli akademickich, obowiązujących zarówno w dniu wydania wskazanego Regulaminu jak i przedmiotowej decyzji;

II. przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 6 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i 2 k.p.a., poprzez oparcie decyzji administracyjnej na uznanych na udowodnione okolicznościach faktycznych wywodzonych z pisma Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (zwanego dalej "MNiSW") oraz informacji zawartych na stronie internetowej MNiSW, w sytuacji kiedy organ nie wydał formalnego postanowienia dopuszczającego powyższe dowody, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 10 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 81 k.p.a., poprzez oparcie decyzji administracyjnej na uznanych za udowodnione okolicznościach faktycznych wywodzonych z pisma MNiSW oraz informacji zawartych na stronie internetowej MNiSW, w sytuacji kiedy strona nie miała możności wypowiedzenia się co do tychże dowodów, co z kolei miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do wydania niekorzystnej dla skarżącego decyzji;

3) art. 10 § 1 w zw. z art. 79a § 1 i 2 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, co skutkowało brakiem możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w szczególności co do wyroków sądów administracyjnych, pisma MNiSW oraz informacji zawartych na stronie internetowej MNiSW, na które to powołuje się organ, co z kolei miało istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie;

4) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności pominięcie twierdzeń strony, pominięcie okoliczności, iż MNiSW nie odniosło się co wszystkich pytań organu i niewzięcie pod uwagę informacji zawartych na stronie internetowej Uniwersytetu J. , co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do przyznania stypendium doktoranckiego w wysokości [...] zł miesięcznie, zamiast w wysokości [...] zł miesięcznie;

5) art. 7a § 1 k.p.a., poprzez brak rozstrzygnięcia wątpliwości w wykładni normy prawnej, tj. przepisu art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej na korzyść strony, w sytuacji w której nie sprzeciwiały się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania miałby bezpośredni wpływ, co doprowadziło do wydania niekorzystnej dla strony decyzji administracyjnej;

6) art. 8 § 1 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli i zasady przekonywania, wynikające z braku odniesienia się w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r. do argumentów i zarzutów strony skarżącej z ograniczeniem się do ich wymienienia;

7) art. 8 § 2 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie, podobnej w ujęciu stanu faktycznego do spraw z poprzednich lat, jednakże rozpoznawanej na kanwie innego stanu prawnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do niekorzystnego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie wymaga zwrócenia uwagi, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., który stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była pozytywna wprawdzie dla skarżącego – co do zasady – decyzja Rektora [...] Uniwersytetu [...] przyznająca mu stypendium doktoranckie, ale kwestię sporną między stronami stanowił w istocie sposób ustalenia wysokości tego stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2019/2020. Zdaniem organu przyznano je w prawidłowej wysokości ([...] zł miesięcznie), a zdaniem skarżącego kwota ta została zaniżona i nie odpowiada 60% wynagrodzenia asystenta obliczonego według zasad przewidzianych przepisem art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2018 r. poz. 1668 z późn. zm. – dalej jako "ustawa nowa"), stąd stypendium takie wynosić winno [...] zł miesięcznie.

Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był kluczowy dla sprawy przepis art. 285 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 poz. 1669, ze zm. – dalej jako "ustawa wprowadzająca"), zgodnie z którym, uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3 [czyli ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2017 r. poz. 2183, z późn. zm. – dalej jako "ustawa uchylana")], w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy.

Z tego względu wykładnia tego przepisu miała istotne znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W tym kontekście nie można zgodzić się z organem rozstrzygającym sprawę, że wskazany przepis art. 285 ustawy wprowadzającej jednoznacznie odwołuje się do przepisów nieobowiązującej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w zakresie sposobu ustalenia wysokości stypendium dla doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed wejściem w życie przepisów nowych [ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85, ze zm.)].

Sąd zwraca bowiem uwagę, że powyższy przepis wcale nie jest jednoznaczny, a ponadto budzi istotne wątpliwości w zakresie omawianej kwestii, dlatego konieczne było dokonanie jego należytej wykładni językowej, uwzględniającej także reguły wykładni systemowej, w tym zasady konstytucyjne. Wymaga przy tym zwrócenia uwagi, że wykładnia językowa nie pozwala w prosty sposób, zakładając racjonalność ustawodawcy, postawić znaku równości pomiędzy odesłaniem do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 151 "ustawy uchylonej", a koniecznością zastosowania "przepisów dotychczasowych". Skoro bowiem w wielu innych przepisach ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (np. w art. 176, w art. 178-179, czy w art. 184) wskazano, że w przewidzianych tam wypadkach stosuje się "przepisy dotychczasowe", natomiast w przepisie stanowiącym podstawę prawną zaskarżonej decyzji przyjęto inne rozwiązanie niż "stosuje się przepisy dotychczasowe", gdyż przewidziano stosowne odwołanie do konkretnych przepisów, to nie można w sposób należycie uzasadniony przyjmować, że przepis art. 285 ustawy wprowadzającej wprost nakazał stosowanie tylko "przepisów dotychczasowych". W takiej sytuacji bowiem, wbrew stanowisku organu należało przyjąć, że ustawodawca nie nakazał, jak w przypadku wielu innych przepisów tej ustawy, stosowania tylko przepisów dotychczasowych, w tym art. 200 ust. 1 i 2 ustawy uchylonej oraz przepisów rozporządzenia wydanego na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy uchylonej. Wymaga bowiem zwrócenia uwagi, że w treści art. 285 ust. 1 "ustawy wprowadzającej" odwołano się wprawdzie, m.in. do dotychczasowego przepisu art. 200 ust. 1 ustawy uchylonej stanowiącego, że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, jednak nie nakazano go stosować, lecz postanowiono w tym przepisie (a nie przez odesłanie), że doktoranci (uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020) – mogą otrzymywać stypendium doktoranckie ("o którym mowa" w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3). Oznacza to w konsekwencji, że omawiany przepis – co do zasady – pozwala doktorantom, którzy rozpoczęli swoje studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, korzystać w dalszym ciągu ze wsparcia w postaci stypendium doktoranckiego, po spełnieniu przewidzianych prawem warunków.

Natomiast co do wysokości stypendium doktoranckiego w przepisie art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej nie nakazano, ani nawet nie odwołano się do przepisu art. 200 ust. 2 ustawy uchylonej, stanowiącego, że minimalne stypendium nie może być niższe niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, ustalonego w przepisach o wynagradzaniu nauczycieli akademickich. To wprost z treści art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej wynika, że doktoranci mogą otrzymywać stypendium doktoranckie – w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy. Jak zatem z powyższych rozważań wynika, przepisy art. 285 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej nie nakazały stosowania przepisów dotychczasowych, ale same są podstawą prawną do przyznawania omawianego stypendium. Treści omawianej regulacji nie należało tym samym odczytywać w taki sposób, w jaki uczynił to organ. Nie jest ona bowiem prostym odesłaniem do "przepisów dotychczasowych". To, że omawiany przepis odwołuje się do stypendium, "o którym mowa" w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, czy do wynagrodzenia zasadniczego asystenta, "o którym mowa" w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy, nie jest równoznaczne z tym, że przepisy uchylone nadal pozostają w mocy i należało je w takiej sytuacji stosować. Przeczy temu wyraźnie przepis art. 169 pkt 3 ustawy wprowadzającej oraz przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1838), jako nowe przepisy wykonawcze do nowej regulacji ustawowej.

Dlatego wymaga zaakcentowania, że prawidłową podstawę prawną do przyznania w roku akademickim 2018/2019 stypendium doktoranckiego "na zasadach dotychczasowych i w trybie dotychczasowym", a nie w dotychczasowej wysokości, stanowił przepis art. 273 ust. 1 ustawy wprowadzającej, według którego, w roku akademickim 2018/2019 pomoc materialną, zakwaterowanie i wyżywienie, o których mowa w art. 173 i art. 199 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, przyznaje się na "zasadach dotychczasowych i w trybie dotychczasowym". Dokonując zaś wykładni art. 285 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej, należało porównać treść dotychczasowych i nowych przepisów regulujących powyższe kwestie, a następnie rozważyć, jaki był cel dokonanej reorganizacji szkolnictwa wyższego, by uwzględnić również reguły wykładni celowościowej i systemowej.

W ocenie Sądu, zarzuty skargi co do nieprawidłowej wykładni organu dotyczącej przepisu art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej są uzasadnione.

Jak już wskazano, wykładnia językowa tego uregulowania – wbrew twierdzeniom organu – nie jest jednoznaczna. Bezsporne zaś w omawianym przepisie jest to, że ustawodawca wskazał, iż dotychczasowi doktoranci mogą otrzymać stypendium doktoranckie, którego wysokość – co do zasady – nie może być niższe niż 60% wynagrodzenia asystenta, chodzi zaś o wynagrodzenie, "o którym mowa" w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ustawy uchylanej. Jednoznacznie zatem ustawodawca wcale nie nakazał stosowania przepisów dotychczasowych (uchylonych tą samą ustawą – art. 169 ustawy wprowadzającej), w szczególności przez zwrot użyty w innych przepisach tej samej ustawy w postaci: "stosuje się przepisy dotychczasowe". Również z powołanego wyżej art. 273 ust. 1 ustawy wprowadzającej nie wynika również, aby wskazani w nim doktoranci aż do czasu ukończenia studiów byli uprawnieni do otrzymywania jedynie stypendium w dotychczasowej wysokości, czy też wysokości, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ustawy uchylanej, czyli w wysokości [...] zł.

Z tej przyczyny powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że prawidłowa wykładnia art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej wskazuje, że ustawodawca ustanowił zasadę wiążącą wysokość stypendium doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem 2019/2020, a więc przed wejściem w życie ustawy nowej, z wynagrodzeniem zasadniczym asystenta, "o którym" mowa (nie zaś "o której" mowa) w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ustawy uchylanej. Tego rodzaju powiązanie – w ocenie Sądu – nie oznacza tym samym, że aż do ukończenia studiów doktoranckich minimalna wysokość stypendium doktorantów, którzy rozpoczęli studia przed rokiem akademickim 2019/2020 będzie wynosiła jedynie [...] zł miesięcznie, to jest wysokość ustaloną na podstawie derogowanego już przepisu właściwego rozporządzenia wykonawczego, niezależnie od wysokości wynagrodzenia zasadniczego uzyskiwanego przez asystenta aktualnie. Takie rozumienie tego przepisu przyjęte przez organ, szczególnie w przypadku wzrostu wynagrodzenia asystenta, jest nie tylko niezgodne z jego wykładnią językową (gdzie wysokość przedmiotowego stypendium doktoranckiego nie może być niższa niż 60% wynagrodzenia zasadniczego asystenta), ale również z pozostałymi metodami wykładni. Trudno byłoby wówczas należycie uzasadnić, jaki byłby cel ustawodawcy w zakresie różnicowania wysokości stypendiów doktoranckich, poprzez względniejsze traktowanie doktorantów rozpoczynających studia doktoranckie pod rządem przepisów ustawy nowej, w stosunku do doktorantów, którzy studia rozpoczęli wcześniej na podstawie przepisów ustawy już nie obowiązującej. Trudno byłoby również należycie uzasadnić, że w całej społeczności akademickiej, łącznie ze studentami, wynagrodzenia i stypendia miałyby podlegać ewentualnym zmianom (ich wysokość według nowej ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce z 2018 r. odnosi się do aktualnego wynagrodzenia profesora), z jednym wyjątkiem – właśnie dotyczącym stypendiów doktorantów, którzy studia rozpoczęli wcześniej na podstawie przepisów ustawy już nie obowiązującej. Tymczasem wymaga w tym miejscu zwrócenia uwagi, że w świetle art. 70 ust. 4 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, takiego rodzaju nierówne traktowanie części uczestników studiów doktoranckich (rozpoczętych przed rokiem 2019/2020) w zakresie zasad ustalania wysokości przysługującego im stypendium doktoranckiego (w porównaniu np. ze stypendiami studentów, którzy rozpoczęli studia przed rokiem 2019/2020), nie da się pogodzić z poczuciem sprawiedliwości społecznej, czy zasadą równości wobec prawa.

W konsekwencji, zgodnie z prawidłową wykładnią przepisu art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, podwyższenie minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta (według zawartych w rozporządzeniu wykonawczym z 2016 r. elementów składających się na to wynagrodzenie, do którego odsyła ten przepis), powoduje podwyższenie minimalnej wysokość stypendium także tej grupy doktorantów, do której należy skarżący. Przepis ten, przez odesłanie do przepisów wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy uchylanej, nie określa zatem sztywnej (stałej) wysokości wynagrodzenia asystenta, na podstawie której następnie określona winna zostać minimalna wysokość stypendium doktoranckiego, do czasu ukończenia studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020. Nie oznacza to jednocześnie, że "minimalne wynagrodzenie zasadnicze asystenta" jest równe kwocie ujętej w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym z 2005 r., czyli nieobowiązującym już rozporządzeniu wykonawczym z dnia 2 grudnia 2016 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 2063), gdzie minimalne wynagrodzenie asystenta zostało określone na kwotę [...]zł, a 60% tej kwoty to właśnie [...] zł, która została przyznana skarżącemu na mocy zaskarżonej decyzji.

Mając wskazaną powyżej argumentację na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie doszedł do przekonania, że organy obu instancji naruszyły w tej sprawie powołane wyżej przepisy prawa materialnego na podstawie których podjęły swoje decyzje, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. skarga podlegała uwzględnieniu oraz skutkowała koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, o czym należało orzec w pkt I sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego zawarte w pkt II sentencji wyroku nastąpiło na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.).