Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1895/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Agnieszka Góra - Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, , Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2021 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz E.L. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga E. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. (data wpływu do organu – [...] września 2017 r.) E. L. (zwany dalej: wnioskodawca, skarżący) zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: Minister, organ) o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708 ze zm., zwana dalej: ustawa zaopatrzeniowa).

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku wnioskodawca opisał przebieg oraz charakter swojej służby. Zaznaczył, że pełnił służbę krótkotrwale przed dniem 31 lipca 1990 r. Wskazał również, że swoje obowiązki jako policjant wykonywał z pełnym zaangażowaniem oraz w sposób rzetelny i sumienny, na co wskazują otrzymane nagrody oraz odznaczenia (m.in. Brązowy Krzyż Zasługi, Srebrny Medal "Za Długoletnią Służbę" oraz Brązowa Odznaka "Zasłużony Policjant"). Ponadto pełnił służbę w warunkach zwiększonej odpowiedzialności, co wiąże się z ciągłym stresem i pogorszeniem stanu zdrowia.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. Minister, działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, orzekł o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Wyrokiem z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2164/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi na powołane wyżej rozstrzygnięcie, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Podstawę stanowiło ustalenie, iż opisana wyżej decyzja wydana została z naruszeniem przepisu prawa materialnego – art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej - przez błędne uznanie, że nie zachodziła wskazana tam przesłanka. Miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ustalono bowiem równocześnie prawidłowo, czy zachodzą pozostałe warunki dla wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej. Skutkowało to naruszeniem przepisów prawa procesowego – art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. – co do obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy w jej ważnych aspektach, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.

Zdaniem Sądu mylnie ocenił organ, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, trwająca niecałe półtora roku, przy pełnieniu obowiązków ponad 27 lat, nie miała charakteru krótkotrwałej. Sąd stwierdził, że skoro w danej sprawie spełniono dwa warunki, organ winien był wnikliwie rozważyć, czy zachodzi przesłanka opisana przez prawodawcę jako "szczególnie uzasadniony przypadek". Uznał, że ocena organu, jakoby w sprawie nie wystąpiła przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku, jako warunek wyłączenia zasad ogólnych, jest przedwczesna. Nie rozważono bowiem sprawy w jej istotnych aspektach, co musiałoby znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonego aktu.

Sąd za istotną dla sprawy uznał okoliczność nadania wnioskodawcy w okresie pełnienia służby na rzecz państwa demokratycznego Brązowego Krzyża Zasługi i brązowej odznaki Zasłużony Policjant. Zalecił organowi wyjaśnienie, jakie były kryteria przyznania określonego odznaczenia na dzień, gdy uzyskał je wnioskodawca wskazując przy tym, że kwestie te nie mogą być obojętne w kontekście prawidłowej oceny, czy w sprawie występuje szczególnie uzasadniony przypadek.

W wytycznych sformułowanych dla organu Sąd zalecił przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnienie oceny prawnej, wyrażonej w uzasadnieniu wyroku.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r. Minister, działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, orzekł o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu podjętej decyzji - po przedstawieniu uprzednio poczynionych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 8a ustawy zaopatrzeniowej – Minister podał, że ww. przepis nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej. Przesłanki te są nieostre, co oznacza uznaniowy charakter postępowania.

Analizując pierwszą z przesłanek formalnych organ wskazał, że "krótkotrwałość" pełnienia służby musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem jej oceny przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Jak wynika z konstrukcji art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, wolą ustawodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru w.w. przepisu, pozwalającego w wyjątkowych sytuacjach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.

Oceniając drugą określoną w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przesłankę tj. "rzetelność wykonywania zadań i obowiązków" po dniu 12 września 1989 r. "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" organ zauważył, iż stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy zarówno w zakresie takich właśnie zadań, jak i poprzez gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych.

Zawarty w tym warunku zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza, odnoszący się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Organ podał, iż jego zadaniem w niniejszej sprawie było ustalenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Warunek ten znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zauważył, iż ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określającej treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Zdaniem organu, skoro całkowity okres służby wnioskodawcy wynosi 27 lat i 18 dni, zaś służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa wynosi 1 rok, 5 miesięcy i 15 dni, to uznać należy, że w sprawie spełniona została przesłanka "krótkotrwałości służby" określona w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

W odniesieniu do przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Minister wskazał, że pomimo jednorazowego zmniejszenia wnioskodawcy nagrody rocznej z powodu naruszenia służbowej, brak jest podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącego w całym okresie służby, bowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zawiera m.in. wnioski o mianowanie na kolejne, wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Minister ocenił także, że pomimo stwierdzenia przez Komendanta Głównego Policji, iż brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba ww. pełniona była z narażeniem jego zdrowia i życia, nie kwestionuje spełnienia w przedmiotowej sprawie również przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Uznał jednak, że wnikliwa analiza materiału dowodowego (kopii akt osobowych IPN) bezsprzecznie dowiodła, iż wnioskodawca utożsamiał się

z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy jego sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu. Rozpoczęcie przez wnioskodawcę służby w Służbie Bezpieczeństwa było świadome, nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jego inicjatywy oraz chęci podjęcia pracy przez samego skarżącego. Powyższe wynika z jego podania z dnia [...] grudnia 1988 r. (w którym zwrócił się o przyjęcie do pracy w SB i podał, że w przypadku przyjęcia, zobowiązuje się do podjęcia stacjonarnych studiów wyższych w L. zgodnie z wymogami kadrowo – służbowymi) i ankiety osobowej z dnia [...] września 1988 r. (w której wskazał, że podjął decyzję o podjęciu pracy w organach i dalszej nauce w wyższych uczelniach, skąd będzie miał możliwość rozwijania swoich zainteresowań; na jego decyzję miał wpływ wujek, który zapoznał go z działalnością tych organów i ich współpracy między sobą).

We wniosku personalnym o przyjęcie do Milicji Obywatelskiej z dnia [...] stycznia 1989 r. wnioskodawcy zaproponowano przyjęcie do służby w organach Milicji Obywatelskiej oraz mianowanie na okres służby przygotowawczej na stanowisko inspektora Grupy [...] Służby Bezpieczeństwa (na co wskazują również dokumenty "Przebieg służby (pracy)". W tymże dokumencie również znajdują się podwyżki dodatków specjalnych. Nadto we wniosku personalnym z dnia [...] sierpnia 1989 r. wskazano, że ww. "(...) jest funkcjonariuszem zdyscyplinowanym i sumiennym. Z nałożonych obowiązków wywiązuje się dobrze (...)". Powyższe informacje wskazują na zaangażowanie strony w funkcjonowanie ówczesnego aparatu państwowego. Przełożeni byli zadowoleni z pracy wnioskodawcy o czym świadczą m.in. awanse w stopniu służbowym oraz na stanowisku służbowym, podwyżki dodatku specjalnego. Skarżący miał świadomość, w jakiej strukturze pełni służbę i jakie obowiązki będzie wykonywał. Był funkcjonariuszem operacyjnym, nie wykonywał czynności stricte o charakterze technicznym. Ww. był inspektorem w Grupie [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych, który zajmował się zagadnieniami związanymi z gospodarką, m.in. dotyczących rolnictwa i prób niezależnego od PZPR organizowania się rolników. Następnie w 1989 r. został mianowany na stanowisko inspektora Grupy [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w W. Do pionu paszportów należało prowadzenie bieżącej analizy i selekcji wyjazdów do krajów kapitalistycznych, co miało zapewnić maksymalną ochronę tajemnicy państwowej i służbowej, uniemożliwienie wyjazdów osób mogących poza granicami kraju podejmować działalność polityczną godząca w interesy PRL oraz osób znanych z działalności przemytniczej i nielegalnego handlu. Wykorzystując posiadane środki pracy operacyjnej w stosunku do cudzoziemców z krajów kapitalistycznych, pion paszportów miał ujawniać faktyczne przyczyny ich pobytu, przeciwdziałać uzyskiwaniu przez nich wiadomości interesujących obce służby specjalne i zachodnie "ośrodki dywersji ideologicznej", typować określone osoby do dalszego rozpracowania przez pion II. Funkcjonariusze pionu paszportów prowadzili również rozmowy profilaktyczno-rozpoznawcze z obywatelami polskimi wyjeżdżającymi do krajów kapitalistycznych, którzy mogliby wzbudzić zainteresowanie tamtejszych służb specjalnych. W pracy operacyjnej wykorzystywano tajnych współpracownikowi werbowanych w środowiskach, którymi interesował się pion paszportów, między innymi pracowników biur turystycznych oraz pilotów wycieczek zagranicznych.

W innej przekazanej dokumentacji, tj. w ankiecie osobowej z dnia [...] września 1988 r. widnieje zapis, że ww. od 1988 r. był członkiem Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej. ZSMP powstał w 1976 r. i zrzeszał ludzi w wieku 15 do 35 lat. Głównym zadaniem ZSMP była indoktrynacja młodzieży i przygotowanie jej do przyszłej kariery w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). ZSMP był masową ideowo-wychowawczą organizacją młodzieży.

Minister ocenił, że opisana postawa skarżącego, związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek. W kontekście powyższego zawarte w uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy argumenty dotyczące rzetelnego wykonywania obowiązków oraz otrzymywania nagród, a także odznaczeń,

sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z niego prawdopodobieństwo zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia, nie mogą mieć znaczenia w przedmiotowej sprawie wobec charakteru służby strony na rzecz państwa totalitarnego.

Ostatecznie organ stwierdził, że służba oraz osiągnięcia wnioskodawcy po dniu 12 września 1989 r., niewątpliwie zasługują na uznanie, jednak biorąc pod uwagę całokształt służby ww., a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., a także zważywszy na wyżej opisaną postawę ww. wobec ówczesnego systemu państwowego i zaangażowanie w służbę, w ocenie Ministra przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego, skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wydanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, iż łączne spełnienie przesłanek wymienionych w pkt 1 i 2 ust. 1 w art. 8a nie stanowi o tym, iż mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" powodując tym samym wprowadzenie odrębnej i niezależnej w stosunku do przesłanek "krótkotrwałości służby" oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r." przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" w sytuacji, gdy literalne brzmienie ust. 1 wskazuje, iż przez "szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć łączne spełnienie kryteriów określonych w pkt 1 i 2 tego ustępu, które skarżący spełnia, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż skarżący nie może skorzystać z uprawnień wynikających z powyższego przepisu;

2. art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia oraz dowolną ocenę sprawy, przekroczenie granic uznania administracyjnego, i tym samym, zaniechanie uzasadnienia sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku", skutkującymi przyjęciem, iż należy odmówić wyłączenia stosowania wobec niego art. 15 c, art. 22 a i 24 a ustawy zaopatrzeniowej.

Uzasadniając skargę skarżący szczegółowo omówił ww. zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, przywołując argumentację tożsamą z tą jaką prezentował w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2164/19 uchylił zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. W przywołanym orzeczeniu Sąd za niewłaściwą uznał ocenę organu, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, trwająca niecałe półtora roku, przy pełnieniu obowiązków ponad 27 lat, nie miała charakteru krótkotrwałej. Nadto niekwestionowanie przez organ (w świetle zgromadzonej dokumentacji), że wnioskodawca rzetelnie pełnił obowiązki, stanowi o wystąpieniu drugiej przesłanki zastosowania wyjątku. Sąd uznał, że skoro w sprawie spełniono dwa warunki, Minister winien był wnikliwie rozważyć, czy zachodzi przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku". Ocena organu, jakoby przesłanka ta nie wystąpiła, jest przedwczesna, nie rozważono bowiem sprawy w jej istotnych aspektach. Za nieprawidłowe Sąd uznał twierdzenie Ministra, że dla ustalenia, że funkcjonariusz pełnił służbę z zagrożeniem życia lub zdrowia, konieczne było istnienie w aktach określonego rodzaju dokumentu, wprost potwierdzającego ten fakt, ustalenia w danym zakresie mogą być bowiem dokonywane z zastosowaniem wszelkich środków dowodowych. Za kluczową dla oceny ww. przesłanki Sąd uznał okoliczność nadania wnioskodawcy w okresie pełnienia służby na rzecz państwa demokratycznego Brązowego Krzyża Zasługi czy brązowej odznaki Zasłużony Policjant, w związku z czym zalecił organowi wyjaśnienie, jakie były kryteria przyznania określonego odznaczenia na dzień, gdy uzyskał je wnioskodawca.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie (tu: decyzja) były przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).

Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1275/19.

W niniejszej sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.

W ocenie Sądu, orzekającego w sprawie niniejszej, wydając zaskarżoną decyzję organ dopuścił się naruszenia art. 170 w związku z art. 153 p.p.s.a. Nie uwzględnił bowiem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w wydanym w niniejszej sprawie prawomocnym wyroku.

Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wydając decyzję odmowną w oparciu o w.w. przepis organ, pomimo zobowiązania Sądu, nie rozważył w sposób wszechstronny i rzetelny wszelkich okoliczności sprawy, a w konsekwencji naruszył zasady, wymienione w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie tej decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 w związku z art. 11 i art. 8 k.p.a.

W prowadzonym ponownie postępowaniu organ dokonał oceny przesłanki "krótkotrwałości służby" skarżącego przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelności służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, i uznał, że te warunki zastosowania art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej zostały spełnione. Jednak wbrew zaleceniom Sądu, Minister nie dokonał właściwej oceny przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Uchylił się bowiem od, istotnej zdaniem Sądu, analizy kwestii nadania wnioskodawcy w okresie pełnienia służby na rzecz państwa demokratycznego Brązowego Krzyża Zasługi czy brązowej odznaki Zasłużony Policjant, a także wyjaśnienia, jakie były kryteria przyznania określonego odznaczenia na dzień, gdy uzyskał je wnioskodawca. W odniesieniu do powyższego stwierdził jedynie, że argumenty skarżącego, dotyczące rzetelnego wykonywania obowiązków oraz otrzymywania nagród, a także odznaczeń (m.in. Brązowego Krzyża Zasługi), sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z niego prawdopodobieństwo zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia, nie mogą mieć znaczenia w przedmiotowej sprawie w kontekście charakteru służby na rzecz państwa totalitarnego.

Okoliczność, że służba skarżącego miała charakter służby na rzecz państwa totalitarnego Minister wywiódł z faktu "świadomego" rozpoczęcia przez ww. służby w SB, pracy w Wydziale [...] oraz przynależności do ZSMP.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1924/19 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), "szczególnie uzasadniony przypadek" może wystąpić również wówczas, gdy służba w formacjach wymienionych w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – konotacji pejoratywnych.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił także, że charakteru służby "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym nie przejawia ani taka aktywność, która ogranicza się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji tego państwa, ani tym bardziej taka aktywność, która pozostaje w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego. Brak racjonalnych podstaw do przyjęcia, aby unormowania te znajdowały uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, których aktywność w przeszłości ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji państwa totalitarnego" (patrz sygn. akt I OSK 1895/19).

Sąd ten zaznaczył, iż nawet brak spełnienia któregoś z kryteriów, wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (szerzej na ten temat w powołanym wyroku).

Zdaniem Sądu, orzekającego w sprawie niniejszej, ustalenia organu dotyczące tego, że skarżący świadomie podjął służbę w SB, pracował w Wydziale [...] oraz należał do ZSMP, w żaden sposób nie mogą same przez się stanowić o jego zaangażowaniu w działalność charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego i zastąpić właściwych ustaleń, dotyczących oceny pełnionej przez wnioskodawcę służby, tj. czy realizował on zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa jako takiego, w ramach służby publicznej. Przywołując fakt służby w określonym Wydziale, organ nie przedstawił żadnych ustaleń, świadczących o tym, iż ten epizod w służbie, stanowi przeszkodę w zastosowaniu wobec skarżącego normy art.8a cytowanej wyżej ustawy.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż wnioskodawca rozpoczął służbę w wieku 24 lat, trudno więc przyjąć, że realizowane przez niego zadania od początku służby koncentrowały się na utrwalaniu totalitarnego ustroju. Młodym i nowoprzyjętym do pracy osobom raczej nie powierza się bardzo istotnych zadań ani nie powierza się im istotnych operacji. Podnoszona przez organ okoliczność, że skarżący był funkcjonariuszem zdyscyplinowanym i sumiennym, w związku z czym otrzymywał awanse w stopniu i w stanowisku oraz podwyżki dodatków specjalnych, również nie stanowi o identyfikacji z totalitarnym ustrojem. Także przypisanie przez organ pracownikom Wydziału [...] zadań w zakresie ujawniania faktycznych przyczyn pobytu cudzoziemców w Polsce oraz przeciwdziałanie uzyskiwaniu przez nich wiadomości pozostających w sferze zainteresowań służb specjalnych, właściwych w istocie służbom specjalnym (wywiadowi i kontrwywiadowi), nie może stanowić samo przez się, o negatywnej (indywidualnej) ocenie pracy skarżącego jako pracownika tej jednostki.

Podkreślanie przez organ, że rozpoczęcie przez wnioskodawcę służby w Służbie Bezpieczeństwa było świadome, że w przypadku przyjęcia, skarżący zobowiązał się do podjęcia stacjonarnych studiów wyższych w L., że będzie miał możliwość rozwijania swoich zainteresowań, jest przesadne, a co ważniejsze, w żaden sposób nie wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału. Zdaniem Sądu, być może organ przecenił możliwości skarżącego działania na szkodę obywateli państwa polskiego czy też obcokrajowców, gdyż w roku 1989, w którym skarżący został mianowany na stanowisko inspektora Grupy [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w W., miał zaledwie 24 lata. Trudno spodziewać się, że miał rzeczywisty wpływ na działalność jednostki, w której pełnił służbę, albo że powierzano mu istotne zadania. Jeżeli jednak tak było, organ powinien dokładnie te okoliczności wskazać i opisać.

Istotne znaczenie powinna mieć okoliczność, iż skarżący po 1989r. przeszedł pozytywną weryfikację i został przyjęty w szeregi Policji, a służąc przez 27 lat tzw. "wolnej Polsce", otrzymał wiele znaczących nagród i odznaczeń.

Podsumowując, nie można uznać, aby organ w sposób należyty rozważył, czy sytuacja skarżącego stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Będąc związany wydanym w sprawie wyrokiem, który wobec braku zaskarżenia funkcjonuje w obrocie prawnym, Minister winien do oceny zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" zastosować się do wytycznych i zaleceń Sądu.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę prawną wynikającą z uprzednio wydanego w sprawie II SA/Wa 2164/19 wyroku z dnia 23 lipca 2020 r. oraz z niniejszego wyroku. Podda ocenie kryterium "szczególnie uzasadnionego przypadku" służby skarżącego mając na względzie wskazaną powyżej argumentację.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 i 205 p.p.s.a oraz § 14 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).