Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2006/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 7, art 77, art 12, art 35, art. 107 § 3, art 9, art 10, art. 11, art. 15 oraz art 138 § 1 pkt 2 ewentualnie art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Sędzia del. WSA Jacek Fronczyk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt III SA/Gd 233/10 w sprawie ze skargi D.T. na decyzję Rektora G.U.M. w G. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Rektora G.U.M. w G. na rzecz D.T. kwotę 397 /trzysta dziewięćdziesiąt siedem/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt III SA/Gd 233/10 oddalił skargę D.T. na decyzję Rektora Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego w G. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Dziekan Wydziału Lekarskiego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego decyzją z dnia [...] września 2009 r. (nr [...]), działając na podstawie art. 190 ust. 2 w zw. z art. 207 cyt. ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 104 K.p.a. i § 27 pkt 2 pkt 2 Regulaminu Studiów Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego z dnia 29 marca 2007 r. w zw. z § 40 pkt 13 Statutu Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego z dnia 1 września 2006 r. skreślił z dniem 22 września 2009 r. D.E.T. z listy studentów IV roku, kierunek – Lekarski – z powodu nieuzyskania zaliczenia roku.

W związku ze skreśleniem z listy studentów D.T. pismem z dnia 25 września 2009 r. wniosła o ponowne wpisanie jej na listę studentów. Wskazała, że nie mogła uczęszczać na przedmiot "Choroby wewnętrzne", gdyż na roku IV miała warunek z "Propedeutyki chorób wewnętrznych" z III roku. Nie zaliczyła także, 3 przedmiotów fakultatywnych "Choroba jako stres", "Gastroenterologia" i "Alergologia". Podkreśliła, że choroba nowotworowa ojca i konieczność częstych wyjazdów uniemożliwiały jej obecność na zajęciach. W związku z brakiem odpowiedzi na ww. pismo w dniu 3 marca 2010 r. pełnomocnik D.T. zwrócił się do Rektora Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego o rozpoznanie jej pisma z dnia 25 września 2009 r. stanowiącego odwołanie od decyzji Dziekana Wydziału Lekarskiego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego z dnia 22 września 2009 r.

Rektor Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] działając na podstawie art. 190 ust. 3 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego z dnia 28 września 2009 r. w zw. z § 40 pkt 13 Statutu Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego zaskarżona decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji podał, że D.T.– studentka III roku studiów stacjonarnych na kierunku lekarskim w roku akademickim 2006/2007 nie uzyskała zaliczenia z przedmiotu "Propedeutyka chorób wewnętrznych" odbywanego na III roku studiów zgodnie z ich harmonogramem. W związku z powyższym, uzyskała wpis warunkowy na IV rok studiów w roku akademickim 2007/2008, na którym nie uzyskała zaliczenia z przedmiotów "Patomorfologia", "Farmakologia i toksykologia", "Dermatologia i wenerologia" oraz "Psychiatria". Ponadto, nie został przez nią zaliczony przedmiot objęty wpisem warunkowym z III roku studiów (tj. "Propedeutyka chorób wewnętrznych"). Nie uzyskała ona również zaliczenia z odbywanych na IV roku przedmiotów (fakultatywnych): "Choroba jako stres – style radzenia sobie ze stresem", "Alergologia praktyczna" i "Postępy w gastroenterologii", a tym samym po raz kolejny nie uzyskała zaliczenia IV roku studiów.

Zgodnie z § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów GUM w zw. z art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia roku studiów i nieuzyskania warunkowego wpisu na następny rok studiów albo zezwolenia na powtarzanie roku. Z kolei stosownie do treści § 15 ust. 2 ww. Regulaminu Studiów warunkiem zaliczenia roku studiów jest uzyskanie zaliczeń wszystkich kontrolowanych zajęć dydaktycznych i praktyk przewidzianych w planie studiów danego roku oraz uzyskanie, co najmniej dostatecznej oceny ze wszystkich egzaminów przewidzianych w harmonogramie sesji egzaminacyjnej.

Odwołująca nie spełniła ww. wymogów uzyskania zaliczenia roku studiów, a to uprawniało dziekana do wydania decyzji o skreśleniu jej z listy studentów (§ 24 pkt 3 ww. Regulaminu Studiów).

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi D.T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z wnioskiem o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 7 K.p.a. polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, co doprowadziło do bezpodstawnego uznania, że decyzja organu pierwszej instancji była prawidłowa oraz art. 107 § 1 oraz art. 11 K.p.a. polegające na wadliwym wskazaniu podstawy prawnej wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia.

Skarżąca podała, że w roku akademickim 2006/2007 nie zaliczyła przedmiotu "Propedeutyka chorób wewnętrznych" co wynikało z nieporozumienia powstałego na skutek różnic programowych pomiędzy harmonogramami sesji egzaminacyjnej Akademii Medycznej w Gdańsku, a Akademii Medycznej w Białymstoku, z której się przeniosła. W toku studiów na Akademii Medycznej w Białymstoku zaliczyła w/w przedmiot bez konieczności zdawania egzaminu, który to egzamin wymagany jest na Akademii Medycznej w Gdańsku. Podała, iż będąc przekonaną o posiadaniu stosownego zaliczenia nie zgłosiła się na zajęcia z "Propedeutyki chorób wewnętrznych" i nie podeszła do egzaminu z tego przedmiotu, co w konsekwencji oznaczało jego niezaliczenie. Wskazała, iż .z uwagi na problemy zdrowotne nie zaliczyła całości IV roku studiów.

Skarżąca wyjaśniła, że na skutek decyzji o możliwości powtarzania roku podjęła w roku akademickim 2008/2009 studia na IV roku, w toku którego zaliczyła warunek z "Propedeutyki chorób wewnętrznych" oraz przedmioty wynikające z harmonogramu za wyjątkiem "Chorób wewnętrznych" oraz przedmiotów fakultatywnych - "Choroba jako stres – style radzenia sobie ze stresem", "Alergologia praktyczna" i "Postępy w gastroenterologii". Nie mogła zaliczyć przedmiotu "Choroby wewnętrzne", gdyż warunkowo powtarzała "Propedeutykę chorób wewnętrznych". W ocenie skarżącej mając na uwadze system punktowy ECTS, uzyskując zaliczenie z "Chorób wewnętrznych" mogłaby zaliczyć IV rok pomimo niezaliczenia ww. przedmiotów fakultatywnych.

Podkreśliła, że Rektor w osnowie swej decyzji powołał się na § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów, a w uzasadnieniu na § 24 pkt 3 tegoż Regulaminu. W jej ocenie taka sytuacja jest niedopuszczalna, gdyż jednoczesne zastosowanie w/w przepisów jest niemożliwe.

Rektor Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia 17 sierpnia 2010 r. skarżąca podtrzymała wywody zawarte w skardze dodając, że organ dokonał ustaleń faktycznych w sposób dowolny, a błędnie wskazanej podstawy prawnej nie można uznać za omyłkę pisarską. Z kolei, w piśmie z dnia 8 września 2010 r. stanowiącym uzupełnienie skargi podniosła zarzuty: naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 § 2, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 i art. 109 § 1 K.p.a., nieodpowiedniego zastosowania § 40 ust. 1 pkt 13 Statutu Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego oraz niezastosowania § 12 ust. 3, § 15 ust. 4 i § 28 ust. 1 Regulaminu Studiów w/w uczelni w zw. z art. 2, art. 7 i art. 87 Konstytucji RP.

Na rozprawie w dniu 16 września 2010 roku skarżąca powyższe zarzuty cofnęła.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku podał, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest zaskarżona decyzja Rektora Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 22 września 2009 r. o skreśleniu skarżącej z listy studentów IV roku kierunku lekarskiego z dniem 22 września 2009 r.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Stosownie do treści § 27 ust.2 pkt 2 ww. Regulaminu dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia roku studiów i nieuzyskania warunkowego wpisu na następny rok studiów albo zezwolenia na powtarzanie roku.

W świetle § 15 ust. 2 ww. Regulaminu warunkiem zaliczenia roku studiów jest uzyskanie zaliczeń wszystkich kontrolowanych zajęć dydaktycznych i praktyk przewidzianych w planie studiów danego roku oraz uzyskanie, co najmniej dostatecznej oceny ze wszystkich egzaminów przewidzianych w harmonogramie sesji egzaminacyjnej, co warunkuje uzyskanie wymaganej liczby punktów ECTS. Podkreślił, iż w dacie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji obowiązywał Regulamin z dnia 29 marca 2007 roku, przy czym modyfikacja treści tego przepisu w późniejszym akcie, polegająca na dodaniu słów "co warunkuje uzyskanie wymaganej liczby punktów ECTS", z punktu widzenia oceny zasadności zarzutów skargi nie ma znaczenia albowiem nie ulega wątpliwości, że student ma obowiązek zaliczyć wszystkie przedmioty kontrolowane. Zajęciami kontrolowanymi są zajęcia, na których sprawdzana jest obecność.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, skoro w przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że D.T. nie zaliczyła trzech przedmiotów fakultatywnych, na które zapisała się w powtarzanym IV roku studiów i które uwzględniał plan studiów tj.: Choroba jako stres – style radzenia sobie ze stresem, Alergologia praktyczna, Postępy w gastroenterologii, a przedmioty te, jak wynika z regulaminów dydaktycznych, są przedmiotami kontrolowanymi (warunkiem ich zaliczenia jest obecność kontrolowana na każdych zajęciach), to organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że niezaliczenie tych przedmiotów skutkowało brakiem możliwości zaliczenia powtarzanego przez studentkę IV roku studiów.

W ocenie Sądu pierwszej instancji nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący sprzeczności powołanego przez Rektora w osnowie decyzji § 27 ust.2 pkt 2, a w jej uzasadnieniu § 24 Regulaminu. Wskazał, że § 24, o identycznej treści w obu ww. Regulaminach, określa wyłącznie rodzaje rozstrzygnięć, które mogą być wydane w stosunku do studenta, który nie zaliczył roku studiów. Natomiast § 27 ust.2 pkt 2 wskazuje na fakultatywną podstawę skreślenia studenta w przypadku nieuzyskania zaliczenia roku studiów i nieuzyskania warunkowego wpisu na następny rok albo zezwolenia na powtarzanie roku. Jest to zatem decyzja uznaniowa, która nie może jednak mieć cech dowolności.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skoro wskazane przez organ w zaskarżonej decyzji przesłanki wymienione w § 15 ust. 2 obowiązującego Regulaminu, zostały spełnione, gdyż studentka nie uzyskała zaliczeń wszystkich kontrolowanych zajęć dydaktycznych przewidzianych w planie studiów, przy uwzględnieniu całości okoliczności w sprawie to jest, iż nastąpiło to w warunkach powtarzania roku studiów, rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji nie można uznać za dowolne.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie doszło też do naruszenia art. 77 § 1 w zw. z art. 7 K.p.a., gdyż organ odwoławczy rozpatrzył w sposób wyczerpujący zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w uzasadnieniu decyzji wskazał na przyczynę skreślenia skarżącej z listy studentów– brak zaliczenia 3 fakultetów. Za niezrozumiały uznał natomiast zarzut skarżącej ponowiony w piśmie procesowym z dnia 17 sierpnia 2010 r., że dla skreślenia jej z listy studentów miało znaczenie niezaliczenie przez nią przedmiotu: Choroby wewnętrzne, którego zaliczenie nie było możliwe ze względu na organizację studiów, a którego to faktu organ w zaskarżonej decyzji nie kwestionuje.

Za nietrafne Sąd pierwszej instancji uznał również podniesione przez skarżącą zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, poprzez zastosowanie w nieodpowiedni sposób § 40 ust.1 pkt 13 Statutu Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego (uchwała nr 49/2009 Senatu z dnia 26.10.2009r.) oraz niezastosowanie § 12 ust.3, § 15 ust.4, § 28 ust.1 Regulaminu Studiów GUM (uchwała nr 30/2009 z dnia 29.06.2009r.) w zw. z art. 2, art. 7 i 87 Konstytucji RP. W myśl § 40 ust. 1 pkt 13 ww. Statutu Dziekan "w szczególności może skreślić studenta z listy studentów Wydziału w przypadkach określonych w regulaminie studiów". Wprawdzie w dacie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji Regulamin Studiów Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego z dnia 29 czerwca 2009 nie obowiązywał, to jednak obowiązywał on w dacie rozstrzygania przez organ odwoławczy, a przyczyny, które spowodowały niezaliczenie przez skarżącą przedmiotów, mogły mieć znaczenie w przypadku wystąpienia przez nią z pisemną prośbą o wydanie decyzji o warunkowym wpisie na rok następny lub powtarzaniu roku studiów, czego skarżąca nie zrobiła.

Składając w dniu 25 września 2009 roku pismo nazwane podaniem zwróciła się o ponowne wpisanie na listę studentów i skierowała je do organu odwoławczego, a nie do Dziekana Wydziału Lekarskiego i dlatego pismo to zostało potraktowane jako odwołanie od decyzji z dnia 22 września 2009 roku. W świetle oświadczenia złożonego przez skarżącą na rozprawie w dniu 16 września 2010 roku /k.78 akt sprawy/ nie ulega wątpliwości, że pismo z dnia 25 września 2009 r. stanowiło odwołanie, a nie pisemną prośbę o wydanie przez Dziekana decyzji o jakiej mowa w § 15 ust.4 Regulaminu z dnia 29 czerwca 2009 r., której należałoby nadać prawidłowy bieg celem rozpoznania jej przez właściwy organ bądź wniosek na podstawie § 25 tego Regulaminu. W związku z powyższym przyjąć należy, iż jej intencją było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jej zdaniem, naruszającej prawo. Skoro zatem skarżąca ani wniosku ani prośby nie złożyła, to Dziekan nie mógł wydać decyzji w przedmiocie warunkowego wpisu na następny rok studiów lub zezwolenia na powtarzanie roku.

Z tych względów Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżoną decyzję uznać należy za prawidłową.

Dodatkowo wskazał, że zarzut naruszenia art. 107 § 1 oraz art. 11 K.p.a. związany z powołaniem nieprawidłowej podstawy prawnej tj. art. 190 ust. 3 zamiast art.190 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, wprawdzie stanowi naruszenie przepisów postępowania, to jednak nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie znajduje oparcie w innym przepisie prawnym.

W ocenie Sądu pierwszej instancji za niezasadne uznać należy także pozostałe zarzuty skarżącej zawarte w piśmie z dnia 8 września 2010 r., przy czym z uwagi na ich cofnięcie na rozprawie, nie wymagają one szczegółowego rozważenia w uzasadnieniu.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a.) skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła D.T. reprezentowana przez radcę prawnego i zaskarżając go w całości zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej K.p.a.), art. 9, art. 10 art. 11 i art. 15 oraz 138 § 1 pkt 2 K.p.a. ewentualnie art. 138 §2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie dostrzegł istotnych wad postępowania administracyjnego jak brak uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, co w konsekwencji pozbawiło skarżącą możliwości obrony i naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, gdyż organ drugiej instancji orzekł merytorycznie w sprawie, w której wydano decyzję dotkniętą rażącą wadą prawną polegającą na braku sporządzenia uzasadnienia zgodnie z przepisami prawa, tj. bez merytorycznej treści. Stronie skarżącej nie wyjaśniono zasadności przesłanek i motywów, którymi się kierowały organy administracji publicznej. Ponadto niezauważenie ww. wad postępowania przez Sąd pierwszej instancji i ich wpływu na sytuację skarżącej oraz wynik sprawy;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 12, art. 35 K.p.a. poprzez oddalenie

skargi w sytuacji, gdy Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności

działalności administracji publicznej nie dostrzegł naruszenia zasady szybkości postępowania i zasady zaufania do organów administracji publicznej, która

w aspekcie przedmiotowej sprawy w sposób istotny wpłynęła na jej wynik,

albowiem od chwili, kiedy skarżąca wniosła do Rektora Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego tj. dnia 25 września 2009 r. do jego rozpatrzenia (w wyniku monitu pełnomocnika skarżącej z dnia 1 marca 2010 r. ) tj. do dnia 25 marca 2010 r.

, czyli daty wydania decyzji przez organ odwoławczy upłynęło pół roku, a sytuacja prawna skarżącej przez cały ten czas nie została wyjaśniona;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do bezpodstawnego uznania, że decyzje organów obu instancji były prawidłowe;

ewentualnie

-art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz w zw. z art.

10 K.p.a. poprzez to, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności

działalności administracji publicznej nie dostrzegł, że postępowanie zostało

dotknięte wadą nieważności polegającą na rażącym naruszeniu prawa poprzez

to, że skarżąca w wyniku braku uzasadnienia sporządzonego zgodne z wymogami art. 107 § 3 K.p.a., została pozbawiona możliwości poznania przesłanek jakimi kierował się organ oraz możliwości podjęcia merytorycznej i rzeczowej obrony jej praw i rozeznania się w swojej sytuacji prawnej.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365) poprzez niedostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji przekroczenia przez organy orzekające w sprawie granic uznania administracyjnego, w zakresie w jakim nie uwzględniły nadzwyczajnych okoliczności występujących w tej sprawie, a uniemożliwiających skarżącej wywiązanie się z podstawowych obowiązków studenta.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł braku uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji sporządzonego zgodnie z wymogami prawa, co w konsekwencji miało wpływ na prawo skarżącej do obrony jej praw i w rezultacie na wynik sprawy. Nie zauważył również, iż organ odwoławczy rozpoznał sprawę merytorycznie w sytuacji, gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa powodującym jej nieważność. Powyższe naruszenia prawa miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż mogły powodować nieważność postępowania administracyjnego. W jej ocenie ww. uchybienia spowodowały naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego: zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa, informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, zasady prawa do obrony, zasady przekonywania, zasady szybkości postępowania, zasady dwuinstancyjności, co w efekcie wpłynęło w sposób istotny na wynik sprawy. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych autor skargi kasacyjnej wskazał, iż uzasadnienie jest integralną częścią decyzji administracyjnej, zaś niezachowanie reguł obowiązujących przy sporządzaniu decyzji w szczególności brak, bądź pozorność uzasadnienia powoduje rażące naruszenie prawa i w sposób istotny wpływa na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 1999 r. I SA/Gd 1942/98 oraz wyrok NSA z dnia 15 grudnia 1995 r. SA/Lu 2479/94).

Zdaniem autora skargi kasacyjnej lakoniczne uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji (" Z powodu nie zaliczenia roku.") bez podania motywów rozstrzygnięcia, przesłanek jakimi się kierował, nie wyjaśnienia przepisów prawa podanych jako podstawa rozstrzygnięcia, pozbawiło skarżącą możliwości rozeznania w swojej sytuacji prawnej, zajęcia jednoznacznego i rzeczowego stanowiska w toku całego postępowania oraz możliwości podjęcia właściwej obrony poprzez wyrażenie w sposób jednoznaczny i konkretny swoich zarzutów i wniosków. W tym zakresie wskazał na treść pisma skarżącej z dnia 25 września 2009 r. skierowanego do Rektora, a potraktowanego jako odwołanie od decyzji Dziekana, w którym wniosła o ponowne wpisanie jej na listę studentów Uniwersytetu Medycznego w Gdańsku. Skarżąca nie znała bowiem przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy

załatwianiu sprawy. Podkreślił, że w decyzji organu pierwszej instancji znajduje się pouczenie, iż osoba skreślona z listy studentów może uzyskać zezwolenie na ponowne podjęcie studiów zgodnie z postanowieniami § 28 Regulaminu Studiów Akademii Medycznej w Gdańsku z dnia 29 marca 2007 r. W konsekwencji stwierdził, że skarżącej, uniemożliwiono podjęcie trafnej i rzeczowej obrony jej praw, a w wyniku braku uzasadnienia decyzji nie potrafiła ona właściwie ocenić swojej sytuacji prawnej i faktycznej. W ocenie skarżącej wniosek o ponowny wpis na listę studentów był jednoznaczny z odwołaniem od decyzji organu pierwszej instancji, zaś organ odwoławczy kwestii tej nie zbadał i nie wezwał jej do sprecyzowania żądania. Autor skargi kasacyjnej podniósł, że zmiana przez skarżącą treści i zakresu zarzutów na etapie postępowania sądowego świadczą o tym, iż nie miała ona rozeznania w swojej sytuacji prawnej. Wskazał, że jest ona osobą młodą, cierpiącą na epilepsję. Organy uczelni wbrew obowiązkom, wynikającym z zasad postępowania administracyjnego tj. obowiązkom pogłębiana zaufania obywateli do Państwa, podnoszenia świadomości prawnej obywateli, wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych tak, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, obowiązkom udzielania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek a także dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozważenia całego materiału dowodowego, nie odniosły się do wskazywanych przez skarżącą okoliczności.

Ponadto odwołując się do art. 207 ust 1 cyt. ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, stwierdził, że odpowiednie stosowanie przepisów K.p.a., m.in. w sprawie skreślenia studenta z listy studentów, polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Rozstrzygnięcia w tego typu sprawach powinny być starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy.

W ocenie autora skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, gdyż organ odwoławczy ignorując argumenty skarżącej zawarte w piśmie z dnia 25 września 2009 r. i późniejsze zarzuty jej pełnomocnika z dnia 1 marca 2010 r. co do wady decyzji organu pierwszej instancji utrzymał ją w mocy i rozpoznał sprawę merytorycznie mimo, że zaskarżona decyzja była dotknięte istotną wadą prawną - nie posiadała bowiem uzasadnienia. Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe obywatela i musi być ocenione jako rażące naruszenie prawa.

Pismo skarżącej z dnia 25 września 2009 r. w swej treści nie brzmiało na tyle jednoznacznie, aby można było je bez jakichkolwiek wątpliwości zakwalifikować jako odwołanie, a zatem Rektor powinien wezwać skarżącą do sprecyzowania żądania, tym bardziej, że decyzja organu pierwszej instancji pozbawiona była merytorycznego uzasadniania. Ponadto, organ odwoławczy nie odniósł się do okoliczności podnoszonych przez skarżącą. Obowiązkiem organu było zatem ustalenie treści żądania strony i udzielenie jej stosownych informacji i wyjaśnień.

Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł również, iż organ drugiej instancji rozpoznał sprawę dopiero po upływie 6 miesięcy od wpływu pisma skarżącej co istotnie wpłynęło na jej prawa. W konsekwencji pozbawiono ją możliwości podjęcia decyzji w przedmiocie dalszego studiowania oraz poniosła ona szkodę w postaci utraty kolejnego roku studiów.

Ponadto Sąd pierwszej instancji pominął także kwestię wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w tej sprawie, aprobując stanowisko organu dotyczące dopuszczalności wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o przepisy ustawy Prawo - o Szkolnictwie Wyższym i Regulamin Studiów.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 10 K.p.a. wskazał, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że postępowanie zostało dotknięte wadą polegającą na rażącym naruszeniu prawa powodującą jego nieważność poprzez braku w decyzji organu pierwszej instancji uzasadnienia sporządzonego zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a., przez co skarżąca, pozbawiona została możliwości podjęcia merytorycznej i rzeczowej obrony praw w toku postępowania administracyjnego i sądowego. Podkreślił, że organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji nie odniósł się do wszystkich okoliczności i zarzutów podniesionych przez skarżącą w piśmie z dnia 25 września 2009 r., które stanowiło wniosek o ponowny wpis na listę studentów. Wskazał, że do czasu rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy skarżąca nie znała swego statusu na uczelni oraz nie została poinformowana przez organ o przyczynach nierozpatrzenia jej wniosku w terminie.

Rektor Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne.

Przypomnieć należy, że podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. może być tylko naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi istnieć związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. Ponadto wymagane jest, aby skarżąca wykazała, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanej w sprawie decyzji.

Jako nietrafny uznać należy, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 12, art. 35 K.p.a., gdyż niewydanie przez organ decyzji w terminie określonym w art. 35 K.p.a. nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wprawdzie w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 35 § 3 K.p.a, to jednak nie stanowiło to istotnego naruszenia procedury administracyjnej i nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

Nie zasługuje również na uwzględnienie kolejny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz w zw. z art. 10 K.p.a. Okoliczność doręczenia skarżącej decyzji organu pierwszej instancji zawierającej uzasadnienie, które nie spełniało wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a. nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania. Zapoznanie się przez skarżącą z tą decyzją umożliwiło podjęcie przez nią stosownych działań i zadbanie o należytą ochronę własnych interesów.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jako zasadne uznać należy natomiast podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 15 oraz 138 § 1 pkt 2 ewentualnie art. 138 § 2 K.p.a., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a.

Stosownie do treści art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego, a taką jest decyzja, o skreśleniu z listy studentów na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, jest poddana szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 Kpa), a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia.

W utrwalonym orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony(por. wyrok SN z dnia 18 listopada 1993r. sygn. akt III ARN 49/93,OSNC 1994/0/181). Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być zatem starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego autor skargi kasacyjnej trafnie podniósł, iż Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że w tej sprawie decyzje organów obu instancji powyższym wymogom nie odpowiadają.

Jednozdaniowe uzasadnienie decyzji Dziekana Wydziału Lekarskiego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego z dnia 22 września 2009 r. jest lakoniczne. Ogranicza się do stwierdzenie, że skreślenie nastąpiło z powodu nieuzyskania zaliczenia roku. Z kolei, w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego jako przyczynę skreślenia skarżącej z listy studentów wskazano nieuzyskanie zaliczenia z odbywanych na IV roku przedmiotów (fakultatywnych): "Choroba jako stres – style radzenia sobie ze stresem", "Alergologia praktyczna" i "Postępy w gastroenterologii", a także, iż po raz kolejny nie uzyskała ona zaliczenia IV roku studiów. Z uzasadnienie tej decyzji wynika zatem, że Rektor Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego skupił się na podaniu okoliczności, z powodu których nastąpiło skreślenie, lecz nie rozważył, czy w sprawie istniały okoliczności przemawiające za odstąpieniem od takiego rozstrzygnięcia. Tymczasem skarżąca w pismach z dnia: 25 września 2009 r. oraz 3 marca 2010 r. zwracała uwagę na własne problemy zdrowotne oraz chorobę jej ojca. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestia ta nie została wyjaśniona.

Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że decyzje organów obu instancji nie zawierają uzasadnienia wskazującego na podjęcie decyzji w ramach uznania administracyjnego. Sąd pierwszej instancji nie zauważył, iż brak prawidłowego uzasadnienia decyzji w przypadku, jej zaskarżenia uniemożliwia ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu prawem działania w ramach uznania administracyjnego oraz czy podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza te granice i nie jest rozstrzygnięciem dowolnym.

Z tych względów uznać należy, że skoro Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł faktu naruszenia przez organy powołanych w pkt 1 skargi kasacyjnej przepisów postępowania (art. 107 § 3, art. 9, art. 10 art. 11 i art. 15 oraz 138 § 1 pkt 2 K.p.a.) w stopniu mającym istotny na wynik sprawy, to naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Ponadto Sąd pierwszej instancji przyjął, iż organ odwoławczy prawidłowo uznał, że intencją pisma D.T. z dnia 25 września 2009 r. było zaskarżenie decyzji o skreśleniu jej z listy studentów, a nie ponowne wpisanie jej na listę studentów na podstawie przepisów Regulaminu Studiów Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego z dnia 29 marca 2007 r.

Tymczasem w sytuacji, gdy w decyzji organu pierwszej instancji zawierającej jednozdaniowe uzasadnienie zawarto pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania, w którym wskazano organ do którego winno być ono skierowane, ale jednocześnie zamieszczono informację o możliwości złożenia wniosku o ponowne wpisanie na listę studentów, przy ustaleniu charakteru wniesionego przez skarżącą pisma z dnia 25 marca 2009 r. nazwanego podaniem z uwagi na jego treść niezbędne było wyjaśnienie jej intencji. Obowiązkiem organu było przekazanie skarżącej informacji o sytuacji procesowej w zależności od złożonego środka obrony jej praw tak, aby nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa. Obowiązek dokładnego ustalenia przedmiotu żądania zgłoszonego przez skarżącą wynika przed wszystkim z przepisów określających ogólne zasady postępowania, w tym z art. 9 K.p.a.

W konsekwencji uznać należy, iż skoro w sprawie nie zostały rozważone kwestie o znaczeniu podstawowym dla sprawy ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego - art. 190 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym na tym etapie postępowania, byłaby przedwczesna.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto o art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 i 3, art. 209 P.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) – pkt 2 sentencji wyroku.