Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1096/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński ( spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Protokolant St. sekr. sąd. Agnieszka Foks - Skopińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania jednorazowego odszkodowania. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz I. D. kwotę 1800 ( tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...], Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej [...], zw. dalej Komendantem Miejskim, na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1992 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r., Nr 12, poz. 68, ze zm.) w zw. z § 23 oraz § 22 ust. 6 w związku z § 4 ust. 1 pkt 1, § 13 ust. 1, § 15 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 listopada 1997 r. w sprawie zakresu, szczegółowych zasad i trybu przyznawania świadczeń i odszkodowań osobom nie będącym strażakami w razie wypadku lub poniesienia szkody w mieniu w związku z udzieleniem pomocy lub udziałem w ćwiczeniach organizowanych przez Państwową Straż Pożarną (Dz. U. Nr 145, poz. 980, ze zm.), zw. dalej rozporządzeniem, przyznał I. D. jednorazowe odszkodowanie w wysokości 49880,05 złotych brutto z tytułu uszkodzenia bez jej winy mienia będącego jej własnością, w związku z użyciem go do akcji ratowniczej organizowanej przez Państwową Straż Pożarną.

W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 22 czerwca 2010 r. I. D. wystąpiła z pismem do Komendanta Miejskiego o uznanie wyrządzonej przez funkcjonariuszy PSP szkody w jej mieniu podczas akcji ratowniczo-gaśniczej w W. przy [...]. Ponadto organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia 16 sierpnia 2010 r. Towarzystwo Ubezpieczeniowe [...] odmówiło przyznania odszkodowania poszkodowanej. Z tego względu wszczął postępowanie i wezwał wnioskodawczynię do przedstawienia kalkulacji kosztów zniszczonego mienia.

Z przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego wynika, że na potrzeby akcji gaśniczej, w celu szybkiego dotarcia do źródła ognia, na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz § 1 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 lipca 1992 r. w sprawie zakresu i trybu korzystania z praw przez kierującego działaniem ratowniczym (Dz. U. Nr 54, poz. 259) został przejęty na IX piętrze lokal mieszkalny nr [...], stanowiący własność poszkodowanej. W dniu 21 października 2010 r. organ przeprowadził oględzin przedmiotowego mieszkania, ustalając, że w wyniku przeprowadzonych działań ratowniczych uszkodzeniu uległ lokal mieszkalny poszkodowanej. Uszkodzenia polegały na: zadymieniu pomieszczeń gazami pożarowymi; osadzeniu sadzy na ścianach, podłodze i suficie, a także wszystkich rzeczach znajdujących się we wszystkich pomieszczeniach z wyjątkiem łazienki.

Jako podstawę ustalenia odszkodowania organ I instancji wskazał art. 22 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz § 4 ust. 1, § 13 ust.1, § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Samodzielny specjalista ds. likwidacji szkód majątkowych wycenił szkody nieruchomości oraz niektórych rzeczy ruchomych na 39050,63 zł. Natomiast pozostałych rzeczy ruchomych, w tym odzieży na 25019,65 zł brutto. Ponadto ocenił, że część przedmiotów podlega restytucji, której koszt oszacował na 10960,29 zł brutto. Rzeczoznawca sporządził także kosztorys rzeczy ruchomych i elementów nieruchomości, które podlegają restytucji (13900,11 zł brutto). Ponadto rzeczoznawca [...] oszacował szkody w zakresie stałych elementów nieruchomości na kwotę 10462,93 zł. W trakcie postępowania poszkodowana przedstawiła także własny kosztorys, wykonany przez R. W., który szkody wycenił na łączny koszt 72398 zł brutto. Poszkodowana zażądała także zwrotu kosztów: najmu innego lokalu mieszkalnego w P., zakupu nowej odzieży, kosztów utrzymania zniszczonego mieszkania, zawieszenia internetu, dojazdu do pracy - o łącznej wartości 18689 zł brutto. Całkowita wartość przedstawionego przez poszkodowaną żądania wynosiła 91087 zł brutto.

Organ I instancji kierując się treścią ww. przepisów wskazał, że kwota jednorazowego odszkodowania w wysokości 49880,05 zł została wyliczona zgodnie z prawnie określonymi zasadami i na podstawie kalkulacji sporządzonej przez samodzielnego specjalistę ds. likwidacji szkód majątkowych. Na kwotę tą składa się odszkodowanie za zniszczone rzeczy ruchome w wysokości 25019,65 zł brutto, zgodnie z listą tych rzeczy zatwierdzona przez poszkodowaną w dniu 19 listopada 2010 r.; za rzeczy zakwalifikowane przez ww. specjalistę do restytucji w wysokości 10960,29 zł; za zniszczone stałe elementy lokalu mieszkalnego (substancja nieruchomości) w wysokości 13900,11 zł brutto.

Wyjaśniając powyższe organ I instancji stwierdził, iż ustawodawca nie przewidział sytuacji dla których jednorazowe odszkodowanie, obejmuje również dodatkowe koszty związane z faktem zniszczenia mienia. Dotyczy to w szczególności zwrotu kosztów: najmu lokalu mieszkalnego w miejscowości P., zakupu nowych ubrań, utrzymania zniszczonego mieszkania przez okres od czerwca 2010 r. do lutego 2011 r., zawieszenia internetu oraz dojazdu do pracy.

Odwołanie od ww. decyzji złożyła I. D., zarzucając jej naruszenie § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia, art. 7, 77 § 1, 8, 11, 107 § 3 k.p.a. oraz wnosząc o dopuszczenie dowodów z załączonych do odwołania ofert i cenników na okoliczność ustalenia ceny zakupu określonych składników majątku, które uległy uszkodzeniu lub zniszczeniu, opinii biegłego rzeczoznawcy na okoliczność ustalenia, czy możliwe jest przywrócenie do stanu sprzed akcji ratowniczej: barku, zestawu mebli kuchennych Walther wraz z wyposażeniem, dużej szafki na buty, małej szafki na buty, komody, wieszaka Ikea, półek czerwonych Ikea, lampy stojącej, dwóch lampek pod szafką, dwóch lampek na górze szafki, oświetlenia sufitowego w kuchni i przedpokoju, trzech walizek, ustalenia kosztów przywrócenia wskazanych wyżej składników majątku do stanu sprzed akcji ratowniczej oraz ustalenia ceny zakupu tych składników majątku z uwzględnieniem ich zużycia.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., Nr [...], [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, zw. [...] Komendantem, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), zw. dalej k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu stwierdził, że są one chybione. Odnosząc się do listy rzeczy ruchomych wskazał, że:

- cena dywanu o wymiarach 160/230 cm nie może być wywodzona w wysokości wyższej jedynie dlatego, że prywatna kalkulacja sporządzona na zlecenie skarżącej wskazuje cenę inną od ceny ujętej w kosztorysie firmy M. sp. z o.o.

- cena dywanu o wymiarach 140/200 cm nie może być wywodzona z wydruku ceny porównywalnego dywanu; skoro strona skarżąca twierdzi, iż dany dywan miał cenę inną od ustalonej przez organ pierwszej instancji, winna tę cenę udowodnić w odniesieniu do przedmiotu, którego wartość ma stanowić o odszkodowaniu, a nie w odniesieniu do przedmiotu "porównywalnego". Co więcej wskazać należy, że skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że załączony przez nią wydruk w rzeczywistości odnosi się do produktu "porównywalnego" - zwłaszcza że samo podobieństwo rozmiarów nie stanowi jeszcze o porównywalności w sensie jakościowym;

- cena spodni jeansowych Levis wbrew twierdzeniu skarżącej nie została wykazana wskazywanym przez nią środkiem tzn. do odwołania nie został załączony powołany przez skarżącą wydruk ze strony internetowej sklepu firmy Levis;

- cena kurtki narciarskiej Spyder, model St. Anton, nie może być ustalona na poziomie równym 2579 zł jak żąda tego skarżąca, gdyż skarżąca nie wykazała, iż w dacie złożenia wniosku o odszkodowanie obowiązywała taka właśnie cena tego produktu; nadto jak wynika z dosłownej treści wydruku przedłożonego przez skarżącą jest to cena obowiązująca w Czechach, a skarżąca na żadnym etapie postępowania - w tym również w odwołaniu - nie wskazała, że nabyła ten produkt w Czechach;

- cena spodni narciarskich Spyder - podobnie jak w przypadku kurtki narciarskiej skarżąca przedstawiła cenę proponowaną przez podmiot czeski (mimo posiadania serwera z polską nazwą domeny, sklep GamiSport działa w Czechach, co również wynika z danych umieszczonych na jego stronie i co zostało sprawdzone przez organ odwoławczy w trybie art. 77 § 1 k.p.a. w ramach niekwestionowanego uprawnienia organu do zbierania materiału dowodowego z własnej inicjatywy) - a skarżąca nie twierdziła na żadnym etapie postępowania, że nabyła ten produkt w Czechach;

- cena tostera Braun HT500 nie może być szacowana w odniesieniu do marki "Braun", gdyż skarżąca w liście uszkodzonych przedmiotów wskazała toster marki "Brawn", co sugeruje, iż nie był to produkt oryginalny, sygnowany logo producenta marki "Braun";

- cena żelazka Braun Freestyle nie może być określona na kwotę 250 zł, skoro organ odwoławczy we własnym zakresie ustalił w trybie art. 77 § 1 k.p.a., iż cena tego żelazka kształtuje się na rynku na poziomie nawet niższym (tj. 186 zł) od przyjętego w kosztorysie organu pierwszej instancji (199,99 zł);

- cena dwóch ręczników z microfibry DryLite nabytych w Sklepie Podróżnika (tak podano w zestawieniu przedmiotów uszkodzonych z dnia 19 listopada 2010 r. podpisanym przez skarżącą) nie może być zwiększona zgodnie z żądaniem skarżącej biorąc pod uwagę fakt, iż organ odwoławczy we własnym zakresie ustalił na stronie internetowej Sklepu Podróżnika, iż ręczniki te można kupić - w zależności od modelu - w cenie od 30 zł do 120 zł - a zatem nawet najdroższy model sprzedawany jest w cenie niższej, niż została ustalona przez organ pierwszej instancji na potrzeby skalkulowania wysokości odszkodowania.

W zakresie naruszenia § 14 ust. 2 rozporządzenia ws. odszkodowań organ odwoławczy wskazał, że ze stwierdzenia poszkodowanej co do możliwości zniszczenia rzeczy podczas restytucji nie wynika by w dacie przyznania odszkodowania doszło do nieusuwalnych przebarwień. Ponadto zdaniem organu jest to ogólne, nieskonkretyzowane zastrzeżenie pewnej możliwości zaistnienia nieusuwalnych uszkodzeń - podczas gdy skarżąca w sposób nieuprawniony interpretuje to jako potwierdzenie występowania w jej konkretnych ruchomościach nieusuwalnych uszkodzeń. Jest to wnioskowanie, z którym nie sposób się zgodzić. W ocenie organu odwoławczego skarżąca w sposób bezzasadny wywodzi z powyższego wniosek, iż jest to potwierdzeniem występowania uszkodzeń nieusuwalnych: podczas gdy jest to wyłącznie wskazaniem możliwości ich występowania. Ponadto [...] Komendant wskazał, że w dalszej części oferty skarżąca wskazuje treść, która może być rozpatrywana tylko w brzmieniu pełnym, a nie wyjętym z kontekstu w odwołaniu: do zobowiązań umownych wykonawcy należy usunięcie zanieczyszczeń i ich skutków zmniejszając ich stężenie do poziomu poniżej normalnych poziomów dla działania odnawianego sprzętu. Skarżąca błędnie wywodzi z tej treści, iż przywrócenie odnawianego sprzętu do stanu poprzedniego jest niemożliwe. Treść ta wskazuje wniosek odwrotny: stężenie zanieczyszczeń po restytucji będzie niższe od normalnego, dla działania danego sprzętu, poziomu zanieczyszczeń. Zaś okoliczność niemożności przywrócenia walorów estetycznych uszkodzonego sprzętu do poziomu sprzed akcji ratowniczej z dnia 30 maja 2010 r. jest jedynie nieudowodnioną sugestią strony skarżącej. Nie jest zatem uprawnione sugerowane przez skarżącą w zakresie oceny wartości szkody przejście z regulacji zawartej w ustępie 2 § 14 rozporządzenia ws. odszkodowań (koszt restytucji sprzętu uszkodzonego) do regulacji zawartej w ustępie 1 § 14 tego rozporządzenia (koszt zakupu sprzętu uszkodzonego). Tym samym wskazanie przez stronę skarżącą, że wyspecyfikowane w kosztorysie sporządzonym na zlecenie skarżącej przez rzeczoznawcę inż. R. W. w tabelach nr 3 i 4 (we wskazanych przez skarżącą pozycjach) ruchomości, winny być wycenione według ceny ich zakupu i z 10% zużyciem, jest nieuprawnione. Łączny koszt odszkodowania dotyczącego tych przedmiotów, wyliczonego metodą wskazaną przez skarżącą (tj. szacowanie wartości wyspecyfikowanych sprzętów według ceny ich zakupu) - z zaznaczeniem, że organ odwoławczy nie podziela zdania skarżącej o zasadności zastosowania tej metody - wynosi 16552,65 zł. W szczególności zaś wskazać należy, że prywatna opinia, na podstawie której skarżąca wywodzi omawiane żądanie, jest obarczona wadą sprzeczności wewnętrznej, która dyskwalifikuje ją w aspekcie dowodowym. Z jednej strony bowiem opinia ta ocenia stan techniczny uszkodzonych elementów kwalifikując je wedle tego stanu (determinowanego intensywnością uszkodzeń) do renowacji lub do ustalenia odszkodowania według cen zakupu, z drugiej zaś opinia ta na stronie 6 zawiera wyraźne zastrzeżenie, iż niniejsza opinia nie stanowi ekspertyzy technicznej szacowanych przedmiotów. Oczywistym jest, że kwalifikacja danego przedmiotu jako podlegającego restytucji lub - nie, opiera się na ocenie stanu technicznego tego przedmiotu. Zawarcie w treści wskazanej opinii przytoczonego zastrzeżenia de facto powoduje, iż już sam autor opinii dezawuuje swoje wnioski w zakresie kwalifikacji poszczególnych przedmiotów do renowacji lub do odkupienia, co czyni opinię nieprzydatną do rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym eliminuje ją jako dowód w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a.

Nawiązując do powyższego organ II instancji wskazał, że żądanie skarżącej dotyczące konieczności dopuszczenia dowodu z opinii biegłego celem ustalenia, czy możliwe jest przywrócenie wyspecyfikowanych przedmiotów skarżącej do stanu poprzedniego oraz celem ustalenia kosztu restytucji tych przedmiotów i kosztu ich zakupu jest niecelowe. Skarżąca wskazuje bowiem, że konieczność dopuszczenia tego dowodu wynika z tego, że ustalenia ww. opinii prywatnej oraz ustalenia opinii M. sp. z o.o. (wykonanej przez C. W.) różnią się w zakresie ceny wyspecyfikowanych przedmiotów o kwotę 3700 zł. W ocenie organu odwoławczego fakt, iż wadliwie sporządzona opinia (tj. wyżej wskazana opinia prywatna) różni się od innej, prawidłowo sporządzonej opinii złożonej do akt sprawy, nie uzasadnia wniosku, że konieczne jest sporządzenie kolejnej, trzeciej opinii w danej sprawie. W szczególności zaś wskazać należy, co zostało już podniesione w argumentacji przedstawionej powyżej, że ustalenie cen zawarte w ww. opinii prywatnej było dokonane w oparciu o nierzetelne materiały źródłowe (vide argumentacja dotycząca naruszenia § 14 ust. 1 rozporządzenia ws. odszkodowań), co tym bardziej dyskwalifikuje w ocenie organu odwoławczego opinię prywatną sporządzoną na zlecenie skarżącej przez rzeczoznawcę inż. R. W.. Nie zasługuje więc na uwzględnienie żądanie skarżącej, by w oparciu o ww. opinię prywatną zwiększyć kwotę należnego odszkodowania o 14159,25 zł brutto (wyliczoną poprzez odjęcie od ceny zakupu wyspecyfikowanych ruchomości równą 16562,25 zł kwoty przyznanego z tytułu uszkodzenia tych rzeczy odszkodowania równego 2403,40 zł).

Organ odwoławczy nie dał również wiary twierdzeniu skarżącej o tym, że uszkodzeniu uległo wnętrze trzech walizek, które podczas oględzin zakwalifikowano do restytucji w zakresie powłoki zewnętrznej. W tym względzie skarżąca oparła swe żądanie jedynie na gołosłownym twierdzeniu o uszkodzeniu wnętrza walizek i na przedstawieniu cen tych walizek. Żądanie to należy uznać za niewiarygodne.

W odniesieniu do twierdzeń skarżącej o tym, iż w zakresie odszkodowania nie ujęto kosztu uszkodzonych sprzętów, które skarżąca przywróciła do stanu poprzedniego własnym sumptem (tj. maszynki do gotowania jajek, dekodera, ekspresu do kawy i kosztu prania ubrań) organ podkreślił, że ani maszynka do gotowania jajek, ani ekspres do kawy nie były zgłoszone przez skarżącą w dniu 19 listopada 2010 r. jako przedmiotu uszkodzone. Koszt prania ubrań nie jest objęty świadczeniem odszkodowawczym przewidzianym przepisami rozporządzenia ws. odszkodowań. W zakresie kosztu dekodera wskazać należy, że w pierwotnie sporządzonej liście uszkodzonych przedmiotów dekoder ten nie został uwzględniony i oznaczony znakiem zapytania, a zgłoszenie tego przedmiotu zostało dokonane w kolejnej, późniejszej liście uszkodzonych przedmiotów, co nie wskazuje, iż to urządzenie zostało uszkodzone w wyniku przedmiotowej akcji ratowniczej - wskazuje zaś, że do uszkodzenia doszło pomiędzy ww. oględzinami.

Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Skarżąca wywodzi to naruszenie z nierozpatrzenia przez organ pierwszej instancji prywatnej opinii sporządzonej na zlecenie skarżącej przez rzeczoznawcę inż. R. W.. Wskazać jednak należy, że nie sposób uznać, że organ pierwszej instancji nie rozpatrzył całości materiału dowodowego i pominął ww. opinię, skoro w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji zarówno wymienił wśród materiału dowodowego ww. opinię, jak również wskazał w akapicie kończącym uzasadnienie z jakich przyczyn nie uwzględnił kosztów, które nie mogą być w rozumieniu rozporządzenia ws. odszkodowań ujęte w kwocie odszkodowania. Co więcej, jak wykazano powyżej przywołana przez skarżącą prywatna opinia obarczona jest wadami dezawuującymi jej walor dowodowy. Nie można więc podzielić zdania skarżącej, iż organ pierwszej instancji całkowicie pominął tę opinię. Skoro organ pierwszej instancji wskazał dlaczego nie uznał części kosztów jako kosztu wchodzącego w skład odszkodowania, to chybiony jest zarzut skarżącej sprowadzający się do tego, że 45-procentowa różnica pomiędzy wysokościami odszkodowania wyliczonymi w opinii inż. R. W. i w opinii M. sp. z o.o. nie spowodowała wątpliwości organu pierwszej instancji co do którejkolwiek opinii. Część kosztów ujętych w ww. opinii prywatnej sporządzonej na zlecenie skarżącej nie została uznana jako składnik odszkodowania z przyczyn wystarczająco klarownie przedstawionych w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji i tym samym nie wymagających dalszych wyjaśnień. Natomiast wskazywanie przez skarżącą zarzutu niewłaściwego zbadania - czy też wręcz pominięcia - ww. opinii prywatnej przez organ pierwszej instancji, w sytuacji, w której skarżąca wskazuje, że organ pierwszej instancji powinien był uwzględnić wszystkie koszty wskazane w ww. opinii prywatnej z tej przyczyny, że skarżąca została wezwana do przedstawienia kalkulacji kosztów zniszczonego mienia i poniosła koszt tej kalkulacji - należy uznać za niezrozumienie przez stronę skarżącą przesłanek oceny prawidłowości dowodów w postępowaniu administracyjnym.

Wskazanie przez skarżącą, iż organ pierwszej instancji naruszył art. 8, 11, i 107 § 3 k.p.a. gdyż całkowicie pominął wskazania przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej opinii sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego inż. R. W. jest nieuzasadnione ze względów szczegółowo przedstawionych powyżej. Uzupełniająco należy dodać, że to, iż organ pierwszej instancji nie wskazał literalnie w treści uzasadnienia, że odmówił uznania za wiarygodne ustaleń opinii sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego inż. R. W. nie może przesłaniać oczywistej konstatacji, że organ pierwszej instancji wskazał w zaskarżonej decyzji te koszty, które we wskazanej opinii prywatnej (i co nie budzi wątpliwości - tylko w tej opinii spośród wszystkich opinii złożonych do akt sprawy) zostały błędnie ujęte w sumie odszkodowania, jak również organ pierwszej instancji wyraźnie wskazał, na czym owa wadliwa kwalifikacja tych kosztów w ramy odszkodowania polegała.

Reasumując, skarżącej zostało już wypłacone, zgodnie z decyzją organu pierwszej instancji, odszkodowanie w kwocie 49880,05 zł, podczas gdy skarżąca żąda przyznania odszkodowania w łącznej wysokości 69247,88 zł. Organ odwoławczy nie znajduje podstaw do zwiększenia odszkodowania przyznanego skarżącej o kwotę 19367,83 zł.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła I. D., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...] Nr [...] oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa według odpowiednich norm. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 listopada 1997 r. w sprawie zakresu, szczegółowych zasad i trybu przyznawania świadczeń i odszkodowań osobom nie będącym strażakami w razie wypadku lub poniesienia szkody w mieniu w związku z udzielaniem pomocy lub udziałem w ćwiczeniach organizowanych przez Państwową Straż Pożarną, poprzez ustalenie odszkodowania z tytułu zniszczenia: dywanu wełnianego ręcznie tkanego o wymiarach 160/230; dywanu 140/200; Jeansów Levis; kurtki narciarskiej Spyder, model St.Anton; Spodni narciarskich Spyder i Tostera Braun HT500 przy uwzględnieniu innych mierników niż cena zakupu obowiązująca w dniu złożenia wniosku o odszkodowanie z uwzględnieniem stopnia zużycia, a w szczególności poprzez ustalenie odszkodowania za zniszczenie tych rzeczy w oderwaniu od ich rzeczywistych cen, przez co skarżącej zostało przyznane odszkodowanie w niższej wysokości, niż powinna je otrzymać;

- § 14 ust. 2 ww., poprzez ustalenie wysokości odszkodowania z tytułu zniszczenia i uszkodzenia mebli kuchennych Walther wraz z wyposażeniem, szafki na buty dużej, szafki na buty małej, komody, wieszaka Ikea, półek czerwonych Ikea, lampy stojącej, dwóch lampek pod szafką, dwóch lampek na górze szafki, oświetlenia sufitowego w kuchni i przedpokoju, barku w kwocie stanowiącej równowartość przywrócenia tych składników majątku do stanu sprzed akcji ratowniczej w sytuacji, gdy składniki te uległy trwałym uszkodzeniom i zniszczeniu tak, że ich restytucja nie jest możliwa, przez co skarżącej zostało przyznane odszkodowanie w niższej wysokości, niż powinna je otrzymać;

- § 14 ust. 2 ww. rozporządzenia, poprzez przyjęcie, że odszkodowanie nie obejmuje składników majątku, które zostały przywrócone do stanu sprzed wypadku własnym działaniem skarżącej, a w szczególności, że odszkodowanie nie obejmuje kosztów prania ubrań zabrudzonych podczas akcji ratowniczej, przez co skarżącej zostało przyznane odszkodowanie w niższej wysokości, niż powinna je otrzymać;

- art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez umożliwienia wypowiedzenia się stronie skarżącej co do dowodów zebranych w postępowaniu odwoławczym i uzupełnienia tych dowodów;

- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionemu przez skarżącą kosztorysowi sporządzonemu przez rzeczoznawcę majątkowego inż. R. W. oraz przedstawienie tych przyczyn dopiero przez organ odwoławczy, przecz co skarżąca nie miała możliwości podnoszenia zarzutów dotyczących nieuwzględnienia tej opinii i polemizowania ze stanowiskiem organu I instancji w toku postępowania administracyjnego;

- art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie rozpatrzenia przez organ I instancji przedstawionej przez stronę opinii sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego inż. R. W., oraz zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenie odszkodowania na podstawie ustaleń niezgodnych z rzeczywistością takich jak w szczególności błędnego ustalenia, że możliwa jest restytucja mebli kuchennych Walther wraz z wyposażeniem, szafki na buty dużej, szafki na buty małej, komody, wieszaka Ikea, półek czerwonych Ikea, lampy stojącej, dwóch lampek pod szafką, dwóch lampek na górze szafki, oświetlenia sufitowego w kuchni i przedpokoju, przez co skarżącej zostało przyznane odszkodowanie w niższej wysokości, niż powinna je otrzymać; błędnego ustalenia cen zakupu zniszczonych ruchomości przyjętych jako podstawę ustalenia odszkodowania, przez co skarżącej zostało przyznane odszkodowanie w niższej wysokości, niż powinna je otrzymać; błędnego ustalenia zniszczonych i uszkodzonych elementów majątku, w wyniku czego przy ustaleniu odszkodowania zostały pominięte niektóre składniki majątku i tym samym skarżącej zostało przyznane odszkodowanie w niższej wysokości, niż powinna je otrzymać;

- art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez uznanie, że przedstawione przez skarżącą oferty sprzedaży kurtki narciarskiej i spodni narciarskich przez podmiot czeski na polskim rynku nie mogą być podstawą ustalenia wysokości odszkodowania za zniszczenie tych rzeczy i ustalenie odszkodowania za te rzeczy w oderwaniu od ich rzeczywistych cen, przez co skarżącej zostało przyznane odszkodowanie w niższej wysokości, niż powinna je otrzymać;

- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie poinformowanie strony skarżącej o pomyłkowym niedołączeniu do odwołania wydruku wykazującego cenę spodni Levis, na który skarżąca się powoływała w odwołaniu, przez co odszkodowanie zostało przyznane w oderwaniu od rzeczywistej ceny tych spodni i tym samym w wysokości niższej, niż skarżąca powinna je otrzymać;

- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez wykorzystanie przez organ odwoławczy oczywistej omyłki pisarskiej polegającej na wskazaniu przez skarżącą uszkodzonego "tostera Brawn HT500" zamiast jak powinno być "tostera Braun HT500", jako pretekstu do odmowy zwiększenia odszkodowania należnego skarżącej za zniszczenie tego tostera oraz poprzez zaniechanie ustalenia jaki faktycznie toster uległ zniszczeniu, przez co skarżącej zostało przyznane odszkodowanie w niższej wysokości, niż powinna je otrzymać;

- art. 78 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a., względnie naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego (lub uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem na przeprowadzenie tego dowodu) na okoliczność ustalenia, czy możliwe jest przywrócenie do stanu poprzedniego barku, zestawu mebli kuchennych Walther wraz z wyposażeniem, szafki na buty dużej, szafki na buty małej, komody, wieszaka Ikea, półek czerwonych Ikea, lampy stojącej, dwóch lampek pod szafką, dwóch lampek na górze szafki, oświetlenia sufitowego w kuchni i przedpokoju, trzech walizek, ustalenia kosztów przywrócenia wskazanych wyżej składników majątku do stanu sprzed akcji ratowniczej oraz ustalenia ceny zakupu tych składników majątku z uwzględnieniem ich zużycia, w sytuacji gdy okoliczności te miały decydujący wpływ na wysokość ustalonego odszkodowania, opinie sporządzone w sprawie jednoznacznie nie rozstrzygały tych kwestii, a upływ czasu od chwili sporządzenia opinii do chwili wydania zaskarżonej decyzji spowodował pogorszenia stanu wyżej wymienionych przedmiotów, przez co skarżącej zostało przyznane odszkodowanie w niższej wysokości, niż powinna je otrzymać.

W odpowiedzi na skargę [...] Komendant podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny, sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 oraz art. 9 i 10 k.p.a. W ocenie Sądu dostrzeżone uchybienia prawa procesowego mogły mieć wpływ na wynik sprawy, tj. zasadność zastosowania art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez organ odwoławczy. Należy pamiętać, że charakter postępowania odwoławczego determinowany jest zasadą kodeksową dwuinstancyjności, co oznacza, że postępowanie odwoławcze winno się sprowadzać nie tylko do rozpatrzenia zarzutów zawartych w odwołaniu ale także rozpoznania sprawy od nowa przez organ II instancji z uwzględnieniem całości materiału dowodowego.

W gruncie rzeczy podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczą nieuwzględnienia przedstawionej przez nią opinii pt. "Ustalenie kosztów szkody w lokalu przy ulicy [...] spowodowanej akcją ratowniczą Straży Pożarnej", sporządzonej przez inż. R. W., a w szczególności braku możliwości restytucji niektórych składników zniszczonego majątku, błędnej wyceny zniszczonych niektórych składników majątku oraz pozbawienia strony możliwości wypowiedzenia się do co dowodów zebranych w postępowaniu.

Zgodnie z ogólną zasadą k.p.a. - prawdy obiektywnej (wyrażonej m.in. w art. 6, 7, 10, 77 § 1, 80), w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W trakcie postępowania to na organie administracyjnym spoczywa obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, obejmującego wszystkie jego części składowe, wszystkie środki dowodowe. Pominięcie, czy też zlekceważenie jakiegokolwiek dowodu, jak również brak wyjaśnienia podnoszonych przez stronę postępowania okoliczności skutkuje wadliwością podjętego aktu administracyjnego. Zasada ta została także przetransponowana do przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 listopada 1997 r. w sprawie zakresu, szczegółowych zasad i trybu przyznawania świadczeń i odszkodowań osobom nie będącym strażakami w razie wypadku lub poniesienia szkody w mieniu w związku z udzielaniem pomocy lub udziałem w ćwiczeniach organizowanych przez Państwową Straż Pożarną, choć wskazano w nim, które konkretnie elementy winny zostać wyjaśnione przez organ administracyjny. Jak wynika z § 15 tego rozporządzenia, wysokość odszkodowania, o którym mowa w § 14, ustala właściwy powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Zgodne z § 22 ust. 2 w toku postępowania wyjaśniającego ustala się: 1) rodzaj, czas, miejsce i przyczynę powstania szkody; 2) wysokość szkody; 3) okoliczności towarzyszące powstaniu szkody. Co do prawidłowości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia rodzaju, czasu, miejsca i przyczyny powstania szkody oraz okoliczności towarzyszących powstaniu szkody w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie budzi wątpliwości. Natomiast w zakresie ustalenia stopnia zniszczonych składników oraz możliwości ich restytucji do stanu sprzed szkody, a w konsekwencji wysokości szkody powstają uzasadnione wątpliwości co do postępowania wyjaśniającego.

Nie ulega wątpliwości, że z uwagi na charakter powstałych w wyniku akcji gaśniczej zniszczeń (nieruchomości i rzeczy ruchomych) w mieszkaniu skarżącej oraz na ewentualną możliwość restytucji zniszczonych rzeczy, organ prowadzący postępowanie wyjaśniające winien zasięgnąć opinii rzeczoznawców. Jak wynika z akt sprawy, w związku z prowadzonym przez organ administracyjny postępowaniem wyjaśniającym zostały sporządzone stosowne opinie. Takie działanie organu było zgodne z § 22 ust. 3 rozporządzenia. Konstrukcja rozporządzenia i opisany w nim tryb postępowania nie są jednak wyczerpujące, stąd odesłanie do stosowania przepisów k.p.a. Organowi odwoławczemu uszło uwadze zatem to, że - niezależnie od zasad zawartych w rozporządzeniu - na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należało dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z akt sprawy wynika, że organ odwoławczy dopuścił jako dowód opinię M. sp. z o.o., odmawiając takiego waloru opinii pt. "Ustalenie kosztów szkody w lokalu przy ulicy [...] spowodowanej akcją ratowniczą Straży Pożarnej", sporządzonej przez inż. R. W.. W tym miejscu wskazania wymaga, że w stosunku do ww. dwóch opinii brak jest dokumentu potwierdzającego, że zostały sporządzone przez osoby uprawnione, tj. rzeczoznawców, posiadających stosowne kwalifikacje. Wraz z opiniami winny zostać również przedstawione dokumenty, które potwierdzają takie kwalifikacje, skoro wprost z przepisów rozporządzenia wynika, że organ może posiłkować się opinią rzeczoznawcy. Nie można zatem stwierdzić, że ww. opinie mają niezaprzeczalny walor dowodowy, nawet w przypadku gdy z informacji znajdującej się na stronie tytułowej kosztów szkody sporządzonej przez R. W. wynika, że osoba ta jest biegłym sądowym od 1998 r. Co do opinii M. sp. z o.o. w ogóle z akt nie wynika, czy osoba która ją sporządziła, tj. C. W., była jakimkolwiek uprawnionym rzeczoznawcą. Organ winien wyjaśnić te okoliczności, tym bardziej, że przepisy prawa nie stanowią o pierwszeństwie opinii sporządzonej na wniosek organu, od tej sporządzonej przez stronę, którą organ określił w decyzji jako "prywatną".

Ponadto wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, opinii pt. "Ustalenie kosztów szkody w lokalu przy ulicy [...] spowodowanej akcją ratowniczą Straży Pożarnej", pod warunkiem, że została sporządzona przez osobę uprawnioną, nie można odmówić waloru dowodu tylko z tego powodu, że znalazł się w niej zapis, iż "niniejsza opinia nie stanowi ekspertyzy technicznej szacowanych przedmiotów". Organ winien mieć przede wszystkim na uwadze co jest przedmiotem tej opinii, a nie czy ma ona walor ekspertyzy technicznej. Zadaniem rzeczoznawcy majątkowego jest bowiem oszacowanie wartości przedmiotu postępowania, a nie sporządzanie ekspertyzy technicznej, która polega na opisaniu przedmiotu, jego sprawdzeniu i przedstawieniu w związku z tym wniosków. Jak wynika akt sprawy R. W. przedstawił wyłącznie koszty szkody powstałej w związku z przeprowadzoną akcją gaśniczą. Na uwagę zasługuje również fakt, że opinii sporządzona przez M. sp. z o.o. także zawiera oszacowanie kosztów szkody bez dokładnego opisu przedmiotów. Także ona nie ma waloru ekspertyzy technicznej. Z tego względu należy uznać, że organ odwoławczy w tym zakresie nienależycie uzasadnił swoje stanowisko, nie uznając kosztorysu szkód sporządzonego przez R. W. jako dowodu w sprawie.

Ponadto skoro w trakcie postępowania strona postępowania podnosiła, że część rzeczy nie nadaje się do restytucji, to kwestia ta winna być przedmiotem szczególnie wnikliwej oceny organu, gdyż jest to okoliczność sporna, a jej wyjaśnienie rzutuje na końcowe rozstrzygnięcie sprawy. Poza tym skoro przepis dopuszcza możliwość restytucji rzeczy, a tym samym poniesienia określonych nakładów na tę restytucję, to niezrozumiałe jest nieuwzględnienie przez organ kosztów prania ubrań zabrudzonych podczas akcji ratowniczej. Jeżeli w trakcie postępowania odwoławczego strona postępowania wskazywała na brak wyjaśnienia określonych okoliczności (m.in. prawidłowa nazwa tostera, brak wyceny spodni, nieuznanie wyceny w oparciu o ofertę sprzedaży), to zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. kwestie te winny zostać wyjaśnione przez organ.

Jak wynika z § 22 ust. 4 z przebiegu postępowania wyjaśniającego sporządza się protokół. W niniejszej sprawie taki protokół został sporządzony. Następnie zgodnie ust. 5 § 22 przed wydaniem decyzji organ winien zapoznać osobę poszkodowaną lub osoby uprawnione z materiałami zebranymi w postępowaniu wyjaśniającym i wyznacza się termin do wniesienia przez nie uwag i wniosków. Z akt sprawy nie wynika, aby organ administracyjny takie czynności przeprowadził, co oznacza, że naruszył art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.