Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 262/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 19
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia[...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] na rzecz skarżącej A. L. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2020 r. Nr [...] Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: organ odwoławczy, Dyrektor MOR ARiMR), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 j.t., dalej: k.p.a.), rozpoznając sprawę po raz ósmy, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. (dalej: organ I instancji, Kierownik BP ARiMR) z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2013 r.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy:

A.L. (dalej: strona, skarżąca, wnioskodawczyni) złożyła w dniu [...] kwietnia 2013 r. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013. We wniosku zadeklarowała grunty rolne o łącznej powierzchni [...] ha, w tym działkę nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w obrębie W.P., gmina [...], powiat g.

Z wnioskiem o przyznanie płatności za rok 2013 do działki [...] wystąpiła również Wspólnota [...] W.P. (dalej: wspólnota), zgłaszając powierzchnię [...] ha jako użytkowaną rolniczo w charakterze łąki trwałej.

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Nr [...] Kierownik BP ARiMR, działając m.in. na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, ze zm., dalej: ustawa o płatnościach) oraz art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2.12.2009 r., str. 1, ze zm., dalej: rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009) odmówił przyznania stronie:

1. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy

w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

2. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych,

3. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona wykonywała prace na działce nr [...] w okresie od [...] kwietnia 2013 r. do października 2013 r. Posiadanie zostało przerwane poprzez działania wspólnoty, która nie wyrażała zgody na korzystanie

z działki przez skarżącą. Ustalenia tego dokonano na podstawie skierowania wezwania wspólnoty z [...] kwietnia 2013 r. do zaprzestania użytkowania działek [...],[...],[...],[...] i [...] przez wnioskodawczynię.

Z wyjaśnień strony wynikało, że od [...] kwietnia 2013 r. nawoziła ona działkę [...] obornikiem. Przez cały rok 2013 posiadała także od [...] do [...] sztuk bydła, które wielokrotnie wypasała na działce [...] w okresie od maja do października 2013 r. Wypas bydła potwierdzili świadkowie: M.P., B.W., Z.J., P.D., M.F., B.S., W.F.

i M.Ś.. Ponadto z zeznań H.A. wynikało, że wiosną i latem 2013 roku wnioskodawczyni dokonywała koszenia działki [...] bez zgody wspólnoty. H.A. nie potrafiła jednak określić, na jakiej powierzchni czynności te były wykonywane. Wykonywanie prac na działce nr [...] przez skarżącą zostało potwierdzone także przez B.K..

Z ustaleń organu I instancji wynikało, że z początkiem maja 2013 r. na działce prace wykonywać zaczęła wspólnota. Polegały one na oczyszczaniu działki [...]

z chwastów i małych zakrzaczeń oraz nawożeniu działki. Potwierdzenie dokonania tych czynności stanowił protokół z walnego zebrania wspólnoty. W lipcu 2013 r. wspólnota dokonywała także koszenia działki. Do czynności tych wynajęci zostali J.C., M.P. oraz M.W., którzy potwierdzili powołane okoliczności. Wykonanie koszenia łąki o powierzchni [...] ha potwierdzone zostało również przez skarżącą.

Świadek M.Ś. potwierdził użytkowanie działki przez skarżącą,

a jednocześnie potwierdził też, że działka była koszona przez M.P. i J.C..

Zdaniem organu I instancji fakt opłacania przez stronę podatku gruntowego przez lata 2009-2012 nie było dowodem na użytkowanie działki [...], ponieważ obowiązek podatkowy spoczywa na właścicielu, nawet jeżeli nieruchomość jest przedmiotem dzierżawy. Również przedstawiona przez stronę faktura z [...] marca 2012 r. na zakup soli potasowej w ilości 20 sztuk oraz rozsiewacza na łączną kwotę [...] złotych nie potwierdziła poniesienia przez nią kosztów związanych z użytkowaniem działek deklarowanych przez skarżącą. Na ww. fakturze brak jest pojemności worków, co uniemożliwia sprawdzenie jaką dokładnie ilość nawozu została zakupiona i czy wystarczała na nawożenie całej powierzchni spornej działki. Dodatkowo data faktury nie wskazuje, że zakup został dokonany na poczet 2013 r.

Z kolei na wiarygodne organ I instancji uznał zeznania Z. L., B.S., B. W., P. D., M.F. oraz M.Ś., którzy potwierdzili fakt użytkowania działki [...] w 2013 r. przez skarżącą. Kierownik BP ARiMR dał wiarę również zeznaniom M.W., M.P.

i J.C., którzy konsekwentnie potwierdzali fakt wykonywania na zlecenie wspólnoty prac polegających na koszeniu gruntu na działce [...] przez kilka dni

w okresie czerwiec – sierpień 2013 r.

W tak ustalonym stanie faktycznym organ I instancji ocenił, że wnioskodawczyni nie użytkowała działki nr [...] z wyłączeniem innych osób oraz nie decydowała samodzielnie o jej przeznaczeniu, zbiorze plonów, nawożeniu czy wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych. Nie sprawowała faktycznej władzy nad gruntem przez cały rok kalendarzowy, gdyż jej użytkowanie zostało przerwane przez działania wspólnoty. Zdaniem organu I instancji mimo, że nieznana jest data dzienna to fakt koszenia działki [...] przez wspólnotę jest niezaprzeczalny. Faktycznie posiadanie działki [...] wynikające z możliwości decydowania o charakterze i sposobie użytkowania zgłaszanych do płatności gruntów rolnych nie należało zatem do skarżącej, gdyż było przerwane działaniami wspólnoty. Tymczasem zgodnie z art. 7 ustawy, należy wykluczyć z płatności działkę, która nie była w posiadaniu wnioskodawcy przez cały rok kalendarzowy.

W odwołaniu od ww. decyzji Kierownika BP ARiMR skarżąca zarzuciła:

1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że:

a) J.C. wraz z M.P. latem 2013 r, w miesiącach czerwiec -sierpień przez kilka dni kosili działkę nr [...] na zlecenie wspólnoty podczas gdy ich czynności ograniczyły się do jednorazowego wtargnięcia na obszar ww. działki i skoszenia około [...]-[...] ha w ciągu jednego dnia pozostawiając skoszona trawę na łące,

b) w piśmie z [...]sierpnia 2020 r. strona miała stwierdzić, że cała działka nr [...] miała być użytkowana w 2013 r. przez wspólnotę, podczas gdy ww. piśmie takie stwierdzenia nie padły. Skarżąca podkreślała w nim okoliczność posiadania

i użytkowania ww. działki wyłącznie przez nią przez cały 2013 r.

2. naruszenie art. 7 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w zw. z art 336 i 345 Kodeksu cywilnego poprzez:

a) ich błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że art. 7 § 1 pkt 2 ustawy o płatnościach wymaga posiadania gruntu objętego wnioskiem o przyznanie płatności przez cały rok, podczas gdy ww. przepis nakłada jedynie i aż obowiązek utrzymywania gruntu rolnego zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został przyznany wniosek o przyznanie płatności, który to wymóg w 2013 r. wnioskodawczyni spełniła,

b) jednorazowe, krótkotrwałe wtargnięcie przez osoby trzecie na grunt objęty wnioskiem jest tożsame z przerwaniem posiadania prowadzącym do utraty możliwości ubiegania się o płatności, podczas gdy zgodnie z art. 345 Kodeksu cywilnego, który podobnie jak art. 336 kodeksu cywilnego ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2020 r. Nr [...] Dyrektor MOR ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Według organu odwoławczego, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach posiadanie gruntów powinno trwać przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek. Do przestrzegania tego wymogu może zobowiązać się jedynie osoba, która faktycznie włada gruntem rolnym. Ponadto składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ w toku postępowania administracyjnego

i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności. Dyrektor MOR ARiMR wyjaśnił także definicję posiadania zawartą w art. 336 k.c. oraz że na potrzeby sprawy niniejszej należy je rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Oznacza to, że płatność jest przyznawana osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje jakie rośliny uprawiać, jakich zabiegów agrotechnicznych dokonywać, zbiera plony, utrzymuje grunty rolne zgodnie z wymogami przez cały rok. Drugorzędne znaczenie ma posiadanie tytułu prawnego do gruntu. Posiadanie to powinno mieć charakter trwały, a nie jednorazowe czy sporadyczne.

Zdaniem organu odwoławczego, skarżąca na działce nr [...] wykonywała zabiegi agrotechniczne polegające na koszeniu i zbiorze masy zielonej praz dokonywała wypasu bydła. W swoich wyjaśnieniach oświadczyła, że [...] kwietnia 2013 r. nawoziła działkę nr [...] obornikiem. Nadto posiadała bydło, które jak wielokrotnie powtarzała pasło się na działce w okresie od maja do października 2013 r. Wypas bydła potwierdziło ośmioro świadków. Ponadto H.A. potwierdziła, że wiosną

i wczesnym latem 2013 roku skarżąca dokonywała koszenia działki [...] bez zgody wspólnoty. Nie była jednak w stanie określić na jakiej odbywało się to powierzchni. Wykonywanie przez skarżącą na przedmiotowej działce prac potwierdziła także B. K.. Ponadto M.R. – doradca rolno środowiskowy oświadczyła, że wspólnota zrezygnowała z przygotowań do realizacji programu rolnośrodowiskowego

z tego powodu, że grunty wspólnoty były użytkowane przez osoby trzecie.

Organ odwoławczy ustalił również że na działce [...] zabiegi agrotechniczne dokonywane były także przez wspólnotę. Polegały one na oczyszczaniu działki

z chwastów i zakrzaczeń oraz naworzeniu roztworem mocznika na początku maja 2013 r. Ponadto w lipcu 2013 r. wspólnota dokonała koszenia działki. Do czynności tej wynajęci zostali: Jacek C., M.P. i M. W.. Prace nadzorowała H.A., która nie widziała by w tym czasie na działce wypasało się bydło. Wykonanie koszenia łąki o powierzchni [...] ha przez ww. świadków potwierdzone zostało także przez skarżącą.

Zdaniem organu w sprawie niniejszej należało dać wiarę zeznaniom świadków M.W., J. C. i M.P., którzy konsekwentnie potwierdzali fakt wykonania na zlecenie wspólnoty prac polegających na koszeniu wskazanych przez zarząd gruntów na działce [...] przez kilka dni w okresie czerwiec – sierpień 2013 r. Również z innych dowodów, w tym zeznań członków zarządu i zeznań skarżącej wynikało, że świadkowie co do faktu koszenia stwierdzają prawdę. Za wiarygodne organ ocenił także zeznania A.L. o przerwaniu użytkowania działki [...] przez wspólnotę.

W tych okolicznościach nie sposób uznać, by skarżąca użytkowała w sposób nieprzerwany działkę nr [...] z wyłączeniem innych osób. Wnioskując do płatności powierzchnię [...]ha nie była w stanie sprawować faktycznej władzy nad gruntem przez cały rok kalendarzowy, gdyż jej użytkowanie zostało przerwane przez działania wspólnoty.

Na spornej działce zarówno jedna jak i druga strona dokonywała czynności

w określonym czasie. Taki sposób użytkowania nie uprawnia żadnej ze stron do otrzymania wnioskowanych płatności. Organy ARiMR nie są uprawnione do przyznania bądź odmowy przyznania płatności do części działki.

W skardze na to rozstrzygnięcie skarżąca zarzuciła rażące naruszenie:

1. art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a. w zw. z art. 3 par. 1 i 2 ustawy poprzez:

a) nieprawidłową ocenę protokołu wspólnoty z [...] maja 2013 r. sprowadzającą się do wadliwego przyjęcia, że przedstawia on listę osób rzekomo uczestniczących

w oczyszczaniu działki ewidencyjnej nr [...],

b) nieprawidłową ocenę pisma skarżącej z [...] sierpnia 2020 r. sprowadzającą się do wadliwego przyjęcia, że wnioskodawczyni deklarowała, że cała działka nr [...] była użytkowana w 2013 r. przez wspólnotę, podczas gdy w ww. piśmie takie stwierdzenia nie padły, a skarżąca podkreśla okoliczność posiadania i użytkowania ww. działki wyłącznie przeze siebie przez cały 2013 r.

c) nieprawidłową ocenę zeznań świadków: M.P., J.C.

i M.W. sprowadzającą się do przyjęcia, że kosili oni trawę na całej powierzchni działki ewidencyjnej nr [...], podczas gdy świadkowie ci, w 2013 r. co najwyżej jednorazowo wtargnęli na teren ww. nieruchomości kosząc nieznaczną jej część (około [...]-[...] ha) i pozostawiając skoszoną trawę w nieładzie na polu,

2. art. 75 k.p.a. w zw. z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 t.j. ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez brak przeprowadzenia - po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku w sprawie VIII SA/Wa 3/17 z 10 sierpnia 2017 r. - dowodu z zeznań świadków: M.P. i M.W.,

3) art. 153 p.p.s.a. poprzez brak realizacji wskazania WSA w Warszawie zawartego w wyroku z 10 sierpnia 2017 r., VIII SA/Wa 3/17, dotyczącego dokonania ustalenia, na jakiej powierzchni spornych gruntów miało miejsce ich użytkowania przez skarżącą, a na jakiej przez wspólnotę,

4) art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach poprzez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że zakazuje on organowi przyznania (bądź odmowy przyznania) płatności do części działki, podczas gdy przepis ten stanowi

o przyznawaniu płatności obszarowej do gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i nie posługuje się terminem "działka ewidencyjna",

5) art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach zw. z art. 336 i 345 Kodeksu cywilnego poprzez:

a) ich błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach wymaga posiadania gruntu objętego wnioskiem o przyznanie płatności przez cały rok, podczas gdy ww. przepis nakłada jedynie i aż obowiązek utrzymywania gruntu rolnego zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został przyznany wniosek o przyznanie płatności, który to wymóg skarżąca spełniła

w 2013 r.,

b) jednorazowe, krótkotrwałe wtargnięcie przez osoby trzecie na grunt objęty wnioskiem jest tożsame z przerwaniem posiadania prowadzącym do utraty możliwości ubiegania się o płatności, podczas gdy zgodnie z art. 345 Kodeksu cywilnego, który podobnie jak art. 336 KC ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane.

Mając powyższe na uwadze skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz zasądzenia kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor MOR ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 t.j.) oraz art. 3 p.p.s.a. W zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania

w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Jednocześnie wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie pod kątem wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie kontrolowanego aktu.

Przystępując do wyjaśnienia motywów podjętego przez Sąd wyroku należy

w pierwszej kolejności wskazać, że na podstawie art. 153 p.p.s.a., ocena prawna

i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą

w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Rozstrzygając sprawę niniejszą Sąd, a na etapie postępowania administracyjnego organy ARiMR, był zatem związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażoną w prawomocnym wyroku tut. Sądu z 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 3/17. W wyroku tym Sąd wskazał, że organy obu instancji nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego, w sposób jednostronny dokonały interpretacji przedstawionych przez skarżącą zeznań świadków, a w konsekwencji przedwcześnie uznały, że nie posiadała ona działki nr [...]. Sąd zauważył, że skarżąca wnioskowała o przyznanie płatności do powierzchni [...]a, zaś wspólnota do powierzchni [...]ha. Obie strony deklarowały do płatności znaczny obszar działki, a z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynikało jednoznacznie, na jakim obszarze miało miejsce użytkowanie spornych gruntów rolnych.

W ocenie Sądu poprzednio rozpoznającego sprawę niektórzy ze świadków potwierdzili rolnicze użytkowanie przez skarżącą spornej działki w 2013 r. polegające na wypasie krów i koszeniu siana. Ustalenie organu odwoławczego, że świadkowie wskazani przez skarżącą nie byli w stanie wskazać roku, w jakim czynności te były dokonywane były więc dowolne. Kolejnym uchybieniem było przesłuchanie przez organ I instancji pracowników wynajętych przez wspólnotę do wykonywania prac rolnych, bez zawiadomienia skarżącej o tej czynności i bez jej udziału. Niewątpliwie byli to zaś kluczowi dla rozstrzygnięcia sprawy świadkowie, których przesłuchanie winno nastąpić w obecności skarżącej. Dlatego też, zdaniem Sądu, zasadnym było ich ponowne przesłuchanie, już w obecności i z udziałem skarżącej. Ponowne przeprowadzenie tych dowodów było niezbędne także w celu ustalenia na jakiej powierzchni spornych gruntów miało miejsce ich użytkowanie przez skarżącą, a na jakiej przez drugiego uczestnika konfliktu krzyżowego. W ocenie Sądu, na podstawie dotychczas zebranego w sprawie materiału dowodowego, wbrew ustaleniom organów obu instancji, nie można było uznać, że skarżąca w 2013 r. przynajmniej nie współposiadała wraz ze wspólnotą gruntową znacznej części spornej działki. Powyższe potwierdzają zeznania świadków wskazanych przez skarżącą, jak również próba wyjścia przez wspólnotę z propozycją zawarcia ugody ze skarżącą dotycząca użytkowania działki o nr [...].

Ponownie rozpoznając sprawę organy jako materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia powołały art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, według którego rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z kolei stosownie do art. 7 ust. 1a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa

w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009 określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności.

Sąd co do zasady zgadza się z dokonaną przez organ odwoławczy oceną prawną sprowadzającą się do dokonania wykładni powołanych wyżej przepisów. Prawidłowo bowiem wskazano, że płatności bezpośrednie są przyznawane posiadaczowi gruntów, a więc są przeznaczone dla osób, które faktycznie prowadzą na tych gruntach działalność rolniczą. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować. Dla przyznania płatności istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem. Przyjmuje się też, że posiadanie przez producenta rolnego tytułu prawnego do gruntu rolnego zgłoszonego we wniosku nie przesądza jeszcze o przyznaniu płatności obszarowych z tego tytułu, podobnie niedysponowanie stosownym tytułem prawnym do nieruchomości nie może automatycznie wyłączać rolnika z systemu pomocy (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2007 r., II GSK 258/06, publ. CBOSA).

Dokonane przez organ odwoławczy uchybienie polegało na naruszeniu przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Wadliwość postępowania polegała bowiem na niezebraniu w sprawie pełnego materiału dowodowego, dokonaniu wybiórczej oceny przeprowadzonych dowodów oraz niewykonaniu w pełni wytycznych Sądu zawartych w wyroku z 10 sierpnia 2017 r. (VIII SA/Wa 3/17).

Nie sposób odmówić racji zarzutom skargi sprowadzającym się do twierdzeń, że wbrew wytycznym Sądu w toku postępowania administracyjnego nie zostało ustalone, na jakim obszarze miało miejsce użytkowanie spornych gruntów rolnych przez wspólnotę, a na jakim przez skarżącą. Z treści decyzji organu odwoławczego wynika nadto, że organ ten po raz kolejny zasadniczą rolę przypisał zeznaniom świadków M.W., J.C. i M.P., którzy potwierdzali fakt wykonania na zlecenie wspólnoty prac polegających na koszeniu wskazanych przez zarząd gruntów na działce [...] przez kilka dni w okresie czerwiec – sierpień 2013 r., podczas gdy zgodnie z wytycznymi Sądu zawartymi w wyroku z 10 sierpnia 2017 r. złożone dotąd zeznania M.P. i M. W. nie powinny stanowić dowodu w sprawie albowiem zostały złożone bez udziału skarżącej. Czynność przesłuchania świadków Sąd nakazał powtórzyć. Pomimo powyższej konstatacji organ odwoławczy nie dostrzegł potrzeby ponownego przesłuchania świadka w sposób zgodny z wymaganiami procedury administracyjnej. Przeciwnie, postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r. odstąpił od przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków M.P. i M. W..

Jednocześnie, organ odwoławczy zeznania tych świadków przyjął za bardziej wiarygodne niż zeznania świadków zeznających na korzyść A.L. m. in. M.P., B. W., Z. J., P.D., M.F., B. S., W. F. oraz M.Ś.. Ostatni z wymienionych świadków złożył obszerne zeznania m. in. w dniu [...] lutego 2020 r., które to organ odwoławczy pominął. Nie oceniono także zeznań M.R. – doradcy rolnośrodowiskowego, według której wspólnota zrezygnowała z przygotowania do realizacji programu rolnośrodowiskowego z tego powodu, że grunty wspólnoty były użytkowane przez osoby trzecie.

Motywy takiego działania organu odwoławczego wymykają się pod kontroli Sądu. Organ nie uzasadnił czy, a jeśli tak to dlaczego świadkom tym odmówił wiarygodności. Pominął wynikające z zeznań świadków rozbieżności, nie podając, które okoliczności przyjął za udowodnione, a które za nieudowodnione. Oznacza to, że zgromadzony

w sprawie materiał dowodowy został oceniony wybiorczo i dowolnie.

Organ nie wypowiedział się także co do twierdzeń skarżącej, która wskazywała, że dokonane przez M.W., J.C. i M.P. koszenie działki odbywało się na powierzchni [...] ha. Mając na względzie, że działka [...] ma powierzchnię [...] ha oraz że skarżąca zadeklarowała do przyznania płatności powierzchnię [...]ha organy nie ustaliły, czy koszona na zlecenie wspólnoty powierzchnia pokrywała się

z powierzchnia zadeklarowaną do płatności przez skarżącą czy też była wykonywana na innej części przedmiotowej działki.

Trafnie skarżąca zauważyła także, że przesłanką uzasadniającą odmowę przyznania płatności było ustalenie faktu przerwania posiadania przez nią spornej działki na rzecz wspólnoty, której działanie polegało na zleceniu koszenia działki przez M.W., J.C. i M.P.. Tymczasem strona w trakcie postępowania administracyjnego podnosiła, że działanie wspólnoty w tym zakresie miało charakter incydentalny, bowiem wspólnota nie miała zamiaru objęcia działek

w posiadanie. Potwierdzają to zeznania samych koszących, którzy twierdzili, że dokonywali tego jedynie przez kilka dni. Dlatego też, dla ustalenia zakresu posiadania spornych gruntów w dacie ich deklarowania przez skarżącą organ winien był rozważyć, czy podejmowane przez wspólnotę czynności nie miały charakteru ewentualnych zakłóceń posiadania skarżącej. Organ powinien w sposób jednoznaczny ustalić czy te zakłócenia doprowadziły do trwałej utraty posiadania przez skarżącą i w jakiej dacie, czy też mimo zakłóconego posiadania (w tym przywrócenia utraconego) skarżąca nie utraciła go w sposób trwały i użytkowała sporne grunty w taki sposób, który był utrzymywaniem ich w dobrej kulturze rolnej. Powyższych ustaleń organ nie dokonał, dowolnie uzasadniając odmowę przyznania skarżącej wnioskowanej płatności przerwanym posiadaniem. Pominął, że nie każde zakłócenie posiadania powoduje jego utratę.

Reasumując, w ocenie Sądu nie sposób odmówić racji skarżącej, że organ nie wykonał wytycznych sądowych, zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 sierpnia 2017 r. VIII SA/Wa 3/17. Wytyczne Sądu, które winny być uwzględnione zarówno przez organ I instancji jak i organ odwoławczy, były czytelne, zrozumiałe, nie budzące wątpliwości interpretacyjnych, a brak ich zastosowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy spowodował nadmierną przewlekłość w rozpoznaniu wniosku skarżącej. Należy więc uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a.

W ocenie Sądu wskazane powyżej uchybienia uzasadniają tezę o naruszeniu przez organ odwoławczy art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Konieczne jest, by rozstrzygnięcie organu odwoławczego poprzedzone zostało przeprowadzeniem uzupełniającego postępowania łączącego się z wykonaniem wytycznych wynikających z wyroku VIII SA/Wa 3/17, ocena zebranego materiału dowodowego, czego w sprawie niniejszej zabrakło. Dyrektor MOR ARiMR rozważy zakres uzupełnienia materiału dowodowego

i podejmie stosowną decyzję.

Dodatkowo oceniając skarżoną decyzję Sąd podaje, że motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji (wyrok NSA z 16 marca 1998 r., II SA 96/98, LEX nr 41681). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje bowiem zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Mocą tej zasady, to organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy (również po to aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu). Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia i zarzuty lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Decyzja organu drugoinstancyjnego, której immanentną częścią jest uzasadnienie, powinna być zgodna z zakresem odwołania i przede wszystkim odnosić się do przedmiotu odwołania oraz całości sprawy objętej decyzją organu I instancji.

W sprawie niniejszej organ odwoławczy omawianej zasady nie zrealizował. Nie sposób nie zauważyć, że w sprawie zebrano obszerny materiał dowodowy, którego wyniki zawarto w aktach administracyjnych składających się z dwóch segregatorów. Tymczasem licząca łącznie 17 stron decyzja organu II instancji, w znakomitej większości poświęcona została zrelacjonowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania. Dopiero na stronie 15 i 16 uzasadnia decyzji organ odwoławczy dokonuje ustalenia stanu faktycznego i merytorycznej oceny sprawy, przy czym ocena jest lakoniczna i niewystarczająca. Z całą stanowczością podkreślić zaś należy, że rolą sądu administracyjnego - z uwagi na jego ustrojową pozycję - nie jest wyręczanie organów administracji w ich obowiązku stosowania zasady przekonywania, wyrażonej

w art. 11 k.p.a., który wymaga od organu wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Strony bowiem mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym. Tym samym należy przyjąć, że pomijając w swoich rozważaniach omówione wyżej kwestie, które pozostają w związku z rozstrzygnięciem sprawy i nie przedstawiając w tym zakresie własnych ocen, organ odwoławczy naruszył istotnie przywołaną wyżej zasadę.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji

z [...] grudnia 2020 r. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

W ponownym postępowaniu organ winien uwzględnić rozważania zawarte

w niniejszym uzasadnieniu oraz wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2017 r.