Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 367/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 września 2010r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Starosty z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Starosta postanowieniem z dnia [...] r. wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nadania M. K. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego.

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Starosta na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 10 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.), stwierdził nieważność aktu nadania M. K. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego z dnia [...]r. nr [...] wydanego przez Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] w [...].

W uzasadnieniu Starosta stwierdził, że w toku czynności sprawdzających przy ubieganiu się przez zainteresowaną o nadanie stopnia awansu nauczyciela mianowanego stwierdzono, że nadanie stopnia awansu nauczyciela kontraktowego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności naruszony został art. 10 ust. 8 Karty Nauczyciela, w świetle którego nie można nawiązać stosunku pracy

z nauczycielem, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 10 ust. 5 pkt 2-5 tejże ustawy. Przy dokonywaniu zatrudnienia M. K. na stanowisku nauczyciela w Zespole Szkół nr [...] w [...]naruszono przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. z 2002 r. Nr 155, poz. 1288).

W świetle § 2 ust. 1 tiret dziewiąte i pkt 1 tego rozporządzenia od nauczyciela zatrudnionego w szkołach średnich zawodowych wymaga się kwalifikacji na poziomie studiów magisterskich, zaś w dniu [...]r. M. K. posiadała wykształcenie na poziomie licencjackim. W konsekwencji nie spełniając wymogów kwalifikacyjnych nie mogła być zatrudniona jako nauczyciel stażysta ani też uzyskać kolejnego stopnia awansu zawodowego tj. nauczyciela kontraktowego.

Zdaniem Starosty, wadą prawną dotknięte jest również zatrudnienie wyżej wymienionej na stanowisku nauczyciela kontraktowego od [...]r. w Technikum Zawodowym nr [...] do czasu uzyskania wymaganego poziomu wykształcenia.

W przedmiotowej sprawie zatrudnienie M. K. w Zespole Szkół nr [...] w [...]mogło nastąpić wyłącznie w trybie przepisu art. 10 ust. 9 Karty Nauczyciela, w świetle którego jeżeli nie ma możliwości zatrudnienia osoby posiadającej wymagane kwalifikacje, można za zgodą organu sprawującego nadzór pedagogiczny zatrudnić nauczyciela, który nie spełnia warunku wymienionego w ust. 5 pkt 5 tj. nie posiada kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela. Zgodnie z art. 10 ust. 10 zd. 1 Karty Nauczyciela - do nauczycieli zatrudnionych na podstawie art. 10 ust. 9 nie stosuje się przepisów rozdziału 3a dotyczącego awansu zawodowego nauczycieli. W konkluzji organ stwierdził, że przepisy o awansie zawodowym nauczycieli dotyczą wyłącznie nauczycieli spełniających wymagania kwalifikacyjne w dniu zatrudnienia na stanowisku nauczyciela.

Starosta wskazał dalej, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia decyzji stanowi nadzwyczajny tryb postępowania administracyjnego, zmierzający do wzruszenia i wycofania z obrotu prawnego decyzji administracyjnej obarczonej kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w art. 156 §1 kpa. W przedmiotowej sprawie postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte i było prowadzone

w oparciu o przesłankę wymienioną w art. 156 §1 pkt 2 kpa. Zgodnie

z ugruntowanym poglądem orzecznictwa sądów administracyjnych o rażącym naruszeniu prawa można mówić jeżeli istnieje oczywista sprzeczność między rozstrzygnięciem decyzji a treścią przepisu prawa, który nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Według organu postępowanie dowodowe wykazało, że w sprawie brak było podstaw prawnych do nadania M. K. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, stąd uzasadnione było stwierdzenie nieważności aktu nadania.

M. K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji domagając się jej zmiany lub ewentualnie uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia jako wydanej z ewidentnym pokrzywdzeniem jej, a tym samym naruszającej jej prawa wynikające z faktu nabycia uprawnień nauczyciela kontraktowego z dniem [...] r. W uzasadnieniu odwołująca się podniosła, że nie kwestionuje ustaleń Starosty Wałeckiego zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jednakże stwierdziła, że uchylenie aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego działa na jej szkodę ze względu na to, że tytuł magistra uzyskała [...]r. i złożyła kserokopię dyplomu swojemu pracodawcy. W tym stanie rzeczy po odbyciu rocznego stażu stopień nauczyciela kontraktowego nabyła z dniem [...]r.

Starosta uchylając decyzję Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] w [...]

o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego z dniem

[...]r. pozbawił ją uprawnień co najmniej za okres od [...]r. w skutek czego na nowo miałaby nabyć uprawnienia.

Zdaniem odwołującej się, nie może ponosić odpowiedzialności za błędnie wydane decyzje, zwłaszcza że wątpliwe jest czy doszło do naruszenia prawa zważywszy na treść § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Nauki i Sportu

z 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. z 2002 r. Nr 155, poz. 1288).

Kurator Oświaty decyzją z dnia [...]. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 9b ust. 1 pkt 1, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 97, poz. 674 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Kurator ustalił, jak wynika to z treści uzasadnienia decyzji, że M. K. została zatrudniona od [...]r. w Zespole Szkół nr [...]w [...], w skład którego wchodzi Technikum Zawodowe nr [...] w [...], Zasadnicza Szkoła Zawodowa Nr [...] w [...]oraz Liceum Ogólnokształcące w [...], na stanowisku nauczyciel na czas określony do [...]r. W okresie [...]r. odbyła staż na stopień nauczyciela kontraktowego, który został pozytywnie oceniony przez Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] w [...]. Po uzyskaniu akceptacji komisji kwalifikacyjnej M. K. uzyskała decyzją nr [...]z dnia [...]r. stopień nauczyciela kontraktowego. Ponownie została zatrudniona w dniu [...]r. na czas określony do [...]r. jako nauczyciel kontraktowy na stanowisku nauczyciel matematyki w Technikum Zawodowym nr [...] w [...]. Od [...]r. M. K. zatrudniono na czas nieokreślony, w czasie trwania stosunku pracy odbyła staż na stopień nauczyciela mianowanego od [...]r. do [...]r., który został pozytywnie oceniony przez Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] w [...]i złożyła wniosek o podjęcie postępowania egzaminacyjnego na stopień nauczyciela mianowanego.

Kurator wskazał, że zgodnie z art. 9 b ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela warunkiem nadania stopnia nauczyciela kontraktowego nauczycielowi zatrudnionemu w szkole jest:

– spełnienie wymagań kwalifikacyjnych o których mowa w art. 9 ust.1 pkt 1 i ust 1 a – 3,

– odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela,

– uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie.

M. K. w dniu zatrudnienia od [...]r. legitymowała się dyplomem ukończenia wyższych studiów zawodowych na kierunku matematyka specjalność matematyka z informatyką.

Wyższe studia zawodowe na kierunku matematyka specjalność matematyka

z informatyką w świetle art. 9 ustawy Karta Nauczyciela i § 4 w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia Ministerstwa Edukacji Nauki i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U.

z 2002 r. Nr 155, poz. 1288) nie są zgodne z kwalifikacjami na poziomie studiów magisterskich, jakie są wymagane od nauczycieli zatrudnionych w szkołach średnich zawodowych.

Wymagane kwalifikacje odwołująca się uzyskała [...]r., zatem stopień nauczyciela kontraktowego mogłaby uzyskać po [...]r. o ile, zgodnie z art. 9 b ust. 1 pkt 1 – 3, ust. 2 – 3, po zakończeniu stażu złożyłaby wniosek o przeprowadzenie odpowiedniego postępowania kwalifikacyjnego, o którym mowa w ust. 4 pkt 2 - 4, czego nie dokonała.

Wobec powyższego kurator nie podzielił stanowiska strony, że od [...]r. spełniła wszelkie warunki formalnoprawne do posiadania stopnia nauczyciela kontraktowego, i w trym stanie prawnym i faktycznym sprawy orzekł jak w sentencji.

Nie zgadzając się z wyżej opisaną decyzją ostateczną M. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, ewentualnie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarga oparta została na zarzucie wydania decyzji z ewidentnym pokrzywdzeniem skarżącej, a tym samym naruszenia jej prawa wynikającego z faktu, że po [...]r. mogłaby nabyć uprawnienia nauczyciela kontraktowego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca nie zakwestionowała ustaleń faktycznych zawartych w uzasadnieniach decyzji wydanych w niniejszej sprawie przez organy obu instancji i podniosła, identycznie jak poprzednio w odwołaniu, że zaskarżona decyzja działa na jej szkodę ze względu na to, że tytuł magistra uzyskała w dniu

[...]r. i stosowny dokument w postaci kserokopii dyplomu złożyła swojemu pracodawcy. W tym stanie rzeczy po odbyciu rocznego stażu stopień nauczyciela kontraktowego nabyłaby z dniem [...]r.

Starosta oraz Kurator Oświaty zaskarżoną decyzją bezprawnie pozbawił ją tych uprawnień co najmniej za okres od [...]r. w skutek czego na nowo miałaby nabyć uprawnienia. Dodatkowo skarżąca podniosła, że została powołana na egzaminatora egzaminu dojrzałości z matematyki w roku szkolnym [...]. Wymagania dla nauczyciela egzaminatora są takie same jak dla nauczyciela ubiegającego się o staż dla nauczyciela kontraktowego. W tym momencie zachodzą nieodwracalne skutki prawne. Nie można odebrać uczniom matury, a zatem według skarżącej powstaje pytanie czy można odebrać awans przy niespełnieniu tych samych wymagań.

Kurator Oświaty odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne.

Na wstępie, w związku z wnioskami skargi, wyjaśnić trzeba, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sądy administracyjne nie zastępują zatem właściwych organów administracji publicznej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych, a wobec tego, w wyniku rozpoznania skargi nie wydają decyzji administracyjnych i nie mogą również zaskarżonych decyzji zmieniać, o co między innymi skarżąca wniosła w skardze.

W razie stwierdzenia, że zaskarżona decyzja w istotny sposób narusza przepisy prawa materialnego lub procesowego sąd administracyjny – w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia - akt taki uchyla lub stwierdza jego nieważność.

W toku omawianej kontroli, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, ale jak stanowi to art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że zobligowany jest uwzględniać wszystkie stwierdzone naruszenia prawa nawet jeśli nie były podnoszone przez skarżącego.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w powyższych granicach Sąd doszedł do wniosku, że decyzja ta narusza prawo procesowe w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że przesłanką stwierdzonej nieważności aktu nadania skarżącej stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego było rażące naruszenie prawa określone w art. 156 § 1 pkt 2 kpa polegające na naruszeniu - już w momencie zatrudnienia M. K. w dniu [...]r. na stanowisku nauczyciela stażysty matematyki w Zespole Szkół Zawodowych Nr [...] w [...]- przepisów dotyczących kwalifikacji nauczyciela do nauczania w danym typie szkoły. Według organów orzekających skarżąca, która ukończyła studia zawodowe w Akademii Pedagogicznej na kierunku matematyka (specjalność matematyka z informatyką) i uzyskała dyplom licencjata, nie spełniała wymaganych w § 2 ust. 1pkt 1-3 w związku z § 2 ust. 1 tiret 9 rozporządzenia kwalifikacji.

Jak z powyższego wynika organy przyjęły, że skarżąca powinna legitymować się w momencie podjęcia zatrudnienia i zarazem przystąpienia do stażu a także

w dacie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego uprawnieniami wymaganymi dla nauczycieli zatrudnionych i uczących w szkole średniej zawodowej.

Należy stwierdzić, że organy prawidłowo przyjęły, że zgodnie z art. 9 ustawy

z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz.1112

z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania skarżącej aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego tj. na [...]. nauczycielem może być osoba, która:

1) posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje;

2) przestrzega podstawowych zasad moralnych;

3) spełnia warunki zdrowotne niezbędne do wykonywania zawodu.

Zgodnie natomiast z art. 9b. ustawy, warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnianie wymagań kwalifikacyjnych,

o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3, odbycie stażu, z zastrzeżeniem art. 9e ust. 1-3, zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela, o której mowa w art. 9c ust. 6, oraz - w przypadku nauczyciela stażysty - uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie.

Według § 2 ust. 1 tiret 9 rozporządzenia Ministerstwa Edukacji Nauki

i Szkolnictwa z dnia 10 września 2002 r., w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. z 2002 r. Nr 155, poz. 1288) zwanego dalej rozporządzeniem, kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w:

- szkołach średnich zawodowych posiada osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia:

1) studiów magisterskich na kierunku zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne lub

2) studiów magisterskich w specjalności zgodnej lub zbliżonej z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne albo

3) studiów magisterskich na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto posiada przygotowanie pedagogiczne

i ukończyła studia podyplomowe z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć.

Ponadto zgodnie z ust. 2 tego paragrafu, kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela teoretycznych przedmiotów zawodowych w szkołach, o których mowa

w ust. 1, posiada również osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku (specjalności) zgodnym lub zbliżonym

z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne.

Ustalony w sprawie stan faktyczny, w świetle powyższego stanu prawnego nie jest jednak wystarczający do oceny legalności zaskarżonego aktu.

W rozpatrywanej sprawie, jak wynika to z akt administracyjnych i nie jest skargą kwestionowane, skarżąca z dniem [...]r. podjęła zatrudnienie w Zespole Szkół Zawodowych Nr [...] w [...]na stanowisku nauczyciela stażysty. Legitymowała się w tym czasie dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych (licencjat) na kierunku matematyka (specjalność matematyka z informatyka), a więc zgodnym z nauczanym przedmiotem.

Z ustaleń organu odwoławczego, co również nie jest kwestionowane, wynika, że w skład Zespołu Szkół Zawodowych nr [...] w [...]wchodziły w tym czasie: zasadnicza szkoła zawodowa, technikum zawodowe i liceum ogólnokształcące.

Nie ulega wątpliwości, że zespół szkół jest formą organizacyjną przewidzianą ustawą z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst. Jedn. Dz. U. z 2004r.

Nr 256, poz. 2572 ze zm.), ale pojęcie to nie określa ani rodzaju ani typu szkoły, te bowiem ustawodawca wyszczególnił w art. 8 i 9 tejże ustawy.

Dla potrzeb oceny legalności zaskarżonego aktu znaczenie istotne posiada wymieniony w art. 9 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia przez skarżącą zatrudnienia w Zespole Szkół Nr [...] w [...]podział szkół publicznych i nie publicznych na typy szkół:

1) sześcioletnią szkołę podstawową, w której w ostatnim roku nauki przeprowadza się sprawdzian,

2) trzyletnie gimnazjum, w którym w ostatnim roku nauki przeprowadza się egzamin, dające możliwość dalszego kształcenia w szkołach, o których mowa w pkt 3

lit. a)-d) oraz h),

3) szkoły ponadgimnazjalne:

a) zasadnicze szkoły zawodowe o okresie nauczania nie krótszym niż 2 lata i nie dłuższym niż 3 lata, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także dalsze kształcenie w szkołach wymienionych w lit. e) i f),

b) trzyletnie licea ogólnokształcące, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego,

c) trzyletnie licea profilowane kształcące w profilach kształcenia ogólnozawodowego, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego,

d) czteroletnie technika, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także umożliwiające uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego,

e) dwuletnie uzupełniające licea ogólnokształcące dla absolwentów szkół wymienionych w lit. a), których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego,

f) trzyletnie technika uzupełniające dla absolwentów szkół wymienionych w lit. a), których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także umożliwiające uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego,

g) szkoły policealne o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku, których ukończenie umożliwia osobom posiadającym wykształcenie średnie uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu.

Z przedstawionego podziału wynika, że zasadnicza szkoła zawodowa jest szkoła ponadpodstawową, ale nie jest szkołą średnią zawodową lub ogólnokształcąca.

Przepisy wyżej cytowanego rozporządzenia Ministra Edukacji Nauki i Sportu z dnia 10 września 2002 r. dla stanowiska nauczyciela w szkole zawodowej przewidują, zgodnie z § 4 tiret 4 pkt 1-3, że kwalifikacje do nauczania w zasadniczej szkole zawodowej posiada osoba, która:

1) ma kwalifikacje określone w § 2 ust. 1 lub § 3 pkt 2 lub 3 lub

2) legitymuje się dyplomem ukończenia zakładu kształcenia nauczycieli

w specjalności zgodnej z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć albo

3) legitymuje się dyplomem ukończenia zakładu kształcenia nauczycieli

w specjalności innej niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto ukończyła kurs kwalifikacyjny z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć.

W tej sytuacji ustalenie, że skarżąca w dacie rozpoczęcia stażu jak i w dacie aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego nie posiadała odpowiednich kwalifikacji w odniesieniu do zatrudnienia w zasadniczej szkole zawodowej nie mogłoby uznane być za prawidłowe, jeśli okazałoby się, że faktycznie wykonywała obowiązki nauczyciela matematyki w tej szkole. Zgodnie bowiem z § 3 pkt 2 przywoływanego rozporządzenia, kwalifikacje do nauczania w zasadniczej szkole zawodowej między innymi posiada osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku (specjalności) zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne. Organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły tej kwestii, a jej wyjaśnienie w toku rozprawy nie jest wystarczające dla rozstrzygnięcia, bowiem pełnomocnik skarżącej, nie był pewien co do tego, czy skarżąca była zatrudniona

w zasadniczej szkole zawodowej w niezbędnej ilości godzin. Wiedzy takiej nie posiadał również obecny na rozprawie pełnomocnik organu.

Nie została zatem rozstrzygnięta w zaskarżonej decyzji okoliczność czy skarżąca posiadała odpowiednie do wymogu z § 3 pkt 2 rozporządzenia przygotowanie pedagogiczne oraz czy staż pracy w zasadniczej szkole zawodowej był wystarczający do nadania jej stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Wskazane braki w materiale dowodowym stanowią naruszenie art. 7, 77 i 80 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie o stwierdzeniu nieważności aktu nadania stopnia awansu zawodowego w tej sytuacji zapadło co najmniej przedwcześnie.

Niezależnie od powyższego, podkreślenia wymaga, że przedmiotem kontroli sadowej jest akt administracyjny wydany w trybie przepisów o nieważności decyzji

a więc w nadzwyczajnym trybie postępowania, a nie w trybie zwykłym. Dlatego rzeczą sądu było zbadanie przede wszystkim czy zaskarżona decyzja odpowiada przesłankom stwierdzenia nieważności określonym w art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż ten przepis powołały organy obu instancji jako podstawę prawną stwierdzonej nieważności aktu nadania M. K. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego.

Akt ten, będący decyzją ostateczną korzystał z przymiotu trwałości, zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznej - określoną w art. 16 § 1 kpa, z której wynika zakaz rozszerzającego stosowania i interpretowania przepisów zezwalających na weryfikację decyzji ostatecznej w którymś z przewidzianych kodeksem trybów nadzwyczajnych. Ze wskazanych w art. 156 § 1 pkt 2 kpa przesłanek nieważności decyzji (decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub decyzja wydana została

z rażącym naruszeniem prawa) przyjęto w niniejszej sprawie przesłankę rażącego naruszenia prawa, przy czym – jak już była o tym mowa wyżej - organy obu instancji orzekające w sprawie niezbyt wnikliwie ustaliły okoliczności faktyczne mające znaczenie dla oceny czy: po pierwsze, akt nadania stopnia awansu zawodowego wydany został z naruszeniem prawa, a po drugie, w razie pozytywnego przesądzenia pierwszej z tych okoliczności, nie dokonały pełnej oceny stopnia naruszenia, zwłaszcza w kontekście przyjętej w doktrynie i w orzecznictwie interpretacji "rażącego naruszenia prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a w zasadzie organ odwoławczy oceny tej nie dokonał w ogóle, co narusza art. 107 § 3 kpa.

Należy więc wyjaśnić, że pojęcie "rażącego naruszenia prawa" nie posiada swojej definicji ustawowej, sposób jego rozumienia wypracowała doktryna prawa administracyjnego i orzecznictwo.

W orzecznictwie sądowo-administracyjnym oraz nauce prawa administracyjnego prezentowane są na ten temat co najmniej dwa zasadnicze stanowiska.

Pierwsze z nich uznaje, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy przepis prawa ma treść nie budzącą żadnych wątpliwości, jego treść może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu słów, z których się składa. Ten sposób rozumienia omawianego pojęcia przyjął organ I instancji (por. wyrok NSA

z dnia 13 czerwca 2007 r. , sygn. akt I OSK 996/06, LEX nr 354687)

Drugie stanowisko, do którego skłania się skład orzekający w niniejszej sprawie, przyjmuje, że rażące naruszenie prawa będzie miało charakter rażący dopiero wtedy, gdy skutki społeczno-gospodarcze naruszenia prawa są nie do pogodzenia z zasadą praworządności, co oznacza, że nie ma przesądzającego znaczenia kwestia oczywistości naruszenia ani charakter przepisu, który został naruszony (por. wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1984 r. sygn. akt I SA 38/84, Gazeta Prawna 1984, nr 20;

K. Sobieralski, Nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego, Pressom Sp.

z o.o. Wrocław 2009s. 132-135).

W rozpatrywanej sprawie nawet w przypadku ziszczenia się przesłanki naruszenia prawa, ocena stopnia tego naruszenia dokonana winna być również

w kontekście okresu [...] lat, jaki upłynął od dnia nadania skarżącej stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego oraz przez pryzmat zaszłości zaistniałych po tym fakcie, a zwłaszcza z uwzględnieniem okoliczności, że w między czasie M. K. odbyła staż niezbędny do uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego, a sporne naruszenie prawa ujawniło się w momencie, gdy toczyła się już procedura w przedmiocie nadania jej kolejnego stopnia awansu zawodowego.

Sąd podzielił w pełni stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny

w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1283/08 (baza orzeczeń NSA dostępna w Internecie) stwierdzające, że: "Akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela jest rodzajem certyfikatu zawodowego potwierdzającego określone uprawnienia w tym zakresie, pochodzącego od władzy publicznej i skutkującego wobec wszystkich pracodawców-obecnych i przyszłych. Zatem mając na względzie skutki prawne i społeczne tego aktu, stwierdzenie jego nieważności i eliminowanie go z obrotu prawnego oparciu o ocenną przesłankę rażącego naruszenia prawa wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. musi być wyważone, przez szczegółową analizę wszystkich okoliczności rozpatrywanego przypadku, z uwzględnieniem także długości okresu jaki upłynął od wydania aktu nadania."

Reasumując powyższe, zdaniem Sądu, stwierdzenie nieważności aktu nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego z powodu rażącego naruszenia prawa, wymaga wykazania nie tylko tego, że jest to naruszenie oczywiste, ale niezbędne jest również stwierdzenie, że z powodu tej oczywistości oraz chronionego porządkiem prawnym interesu społecznego, skutki społeczno-gospodarcze owego naruszenia są nie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności i nie zezwalają na funkcjonowanie tak wadliwego aktu w obrocie prawnym.

Przekładając powyższe rozważania dotyczące wykładni art. 156 § 1 pkt 2

in fine kpa na grunt niniejszej sprawy należy wskazać organowi po pierwsze, na potrzebę ustalenia, czy skarżąca spełniła warunki do uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego w ramach zatrudnienia w zasadniczej szkole zawodowej, a po drugie, w przypadku negatywnego ustalenia w powyższym zakresie, na konieczność rozważenia czy naruszenie prawa ma charakter rażący

w rozumieniu prezentowanym przez sąd w niniejszych motywach. W tym drugim przypadku, organ będzie zatem zobligowany do rozstrzygnięcia czy uznać za naruszenie rażące i uzasadniające stwierdzenie nieważności na podstawie

art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego skarżącej, która wymagane kwalifikacje nabyła wprawdzie dopiero

w trakcie stażu, jednakże aktualnie ubiega się już o kolejny stopień awansu zawodowego przy uwzględnieniu, że oceny tej dokonać należy również przez pryzmat interesu społecznego, ze względu na który niecelowe, z punktu widzenia skutków społeczno-gospodarczych, może być eliminowanie po upływie kilku lat

z obrotu prawnego aktu co prawda wadliwego, którego wada została

jednak w późniejszym okresie i jeszcze przed wszczęciem postępowania

w przedmiotowej sprawie w pewnym sensie naprawiona, skoro nauczyciel posiadł niezbędne kwalifikacje, a nawet rozpoczęto procedurę nadania kolejnego stopnia awansu zawodowego.

Sąd nie podzielił natomiast stawianego skargą zarzutu niedopuszczalności stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu wynikającej z nieodwracalności skutków tego aktu, zwłaszcza wywołanych uczestnictwem skarżącej w komisji na egzaminie maturalnym.

W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że nieodwracalność skutków prawnych oznacza sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może zostać przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot którego prawo dotyczyło, lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało utracił zdolność do zachowania tego prawa, albo wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa (vide wyrok NSA z dnia 25 listopada 1987 r. I SA 1406/86, ONSA 1987/281, uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 28 05 1992 r. sygn. akt III AZP 4/94, OSNCP 1992, Nr 12 poz. 211).

Zwrócić trzeba ponadto uwagę na to, że w uchwale z dnia 16 grudnia 1996r. (sygn. akt OPS 7/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 49) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił między innymi, że stwierdzenie nieważności decyzji znosi skutki od dnia jej wydania w sprawie administracyjnej, a tym samym organ administracji nie jest właściwy i kompetentny do rozstrzygania innych odrębnych spraw, które w jakiś sposób łączą się z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji dotkniętej nieważnością.

Przyjąć zatem należy, że negatywna przesłanka, o której mowa w art.156 § 2 kpa dotyczy wyłącznie nieodwracalności skutków prawnych wywołanych przez decyzję dotkniętą nieważnością ocenianą w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności, a nie dotyczy nieodwracalności skutków prawnych w ogóle, zwłaszcza wywołanych późniejszymi zdarzeniami.

Uznanie tego zarzutu za chybiony, pozostało jednak bez wpływu na wynik kontroli sądowej, a to z powodu wystąpienia innych, przedstawionych i omówionych wyżej naruszeń prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec wywodów organu I instancji odnoszących się do stwierdzonej w decyzji wadliwości zatrudnienia skarżącej w Zespole Szkół nr [...] w [...]niezbędne jest wskazanie, że przesłanki zatrudnienia danej osoby na stanowisku nauczyciela wymagają odrębnego traktowania od przesłanek nadania tej osobie stopnia awansu zawodowego. Dlatego prawidłowość nawiązania stosunku pracy nie podlega kontroli w postępowaniu mającym na celu ocenę spełnienia przesłanek nadania awansu zawodowego w aspekcie art. 156 §1 pkt 2 kpa (podobnie NSA w wyrokach

z 31 sierpnia 2006 r. sygn. akt I OSK 103/06 i z 23 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 191/08).

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie uzupełnienie materiału dowodowego w taki sposób aby zostały wyjaśnione wyżej opisane okoliczności (faktyczne zatrudnienie w ramach zespołu szkół, posiadane przez stronę przygotowanie pedagogiczne, prawidłowość odbytego stażu) i w zależności od wyników tych ustaleń podjęcie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem zapatrywań sądu co do interpretacji art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy-Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.