Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 494/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2a, art. 22
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 01 lipca 2020 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] odmawiającą przyznania J. P. (dalej jako: Skarżący) świadczenia wychowawczego na syna M. P..

Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019r. Nr [...], Prezydent Miasta K., odmówił J. P. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko: M. .

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Skarżący w dniu [...] lipca 2019 r. złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na syna M. , podczas gdy decyzją z dnia [...] października 2018 r. świadczenie wychowawcze na syna M. na okres od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r. zostało przyznane matce dziecka K. G..

Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wskazał, że w dniu [...] listopada 2019 r. K. G., złożyła oświadczenie, że świadczenie wychowawcze na syna M. P. miała przyznane na podstawie decyzji z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. nr [...] z dnia [...] października 2018r. do września 2019r. Natomiast J. P. jest zobowiązany do płacenia alimentów na podstawie protokołu Sądu Rejonowego w K. II Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] maja 2016r. w wysokości [...] zł miesięcznie na syna M. P.. Organ wskazał, że K. G. oświadczyła, że centrum spraw życiowych dziecka jest przy niej i, że to ona sprawuje faktyczną oraz prawną opiekę nad synem M. P.. Matka oświadczyła, że to ona ponosi przeważającą część kosztów utrzymania dziecka jak również to, że decyzje dotyczące przedszkola, leczenia, szczepionek podejmuje ona i, że to ona ma dominujący wpływ na wychowywanie syna. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że K. G. oświadczyła, że kiedy M. P. przebywa u taty, czas pobytu dziecka oraz czas powrotu nigdy nie jest z nią konsultowany, stwierdziła również, że w żadnej kwestii nie może liczyć na pomoc ojca dotyczącą M. i jedynie z czego się wywiązuje to z płacenia alimentów. Dalej wskazano, że w dniu [...] grudnia 2019 r. w organie I instancji stawił się J. P., który oświadczył, że w miesiącu lipcu 2019r. syn M. P. przebywał u niego 23 dni, w sierpniu 2019r. 21 dni, wrześniu 2019r. 14 dni, październiku 2019r. 26 dni, w listopadzie 2019r. 12 dni, a w grudniu 2019r. do dnia [...] grudnia 2019r. - 6 dni. Wskazano, że J. P. oświadczył, że w czasie kiedy dziecko przebywa u niego wszystkie koszty utrzymania dziecka ponosi ojciec. Wskazano też, że Skarżący co miesiąc reguluje alimenty w pełnej wysokości na konto K. G. i potwierdził, że wybór przedszkola i lekarza nie jest konsultowany z nim dlatego też sam zapisał syna na zajęcia TAKE-QUONDO i sam ponosi wszelkie koszty związane z tymi zajęciami. Potwierdzony został fakt, że M. jest odbierany i zaprowadzany przez Skarżącego do przedszkola za wiedzą matki dziecka. J. P. oświadczył, że ma wpływ na kształtowanie i wychowywanie dziecka. Poinformował również, że matka dziecka utrudnia mu kontakty z dzieckiem przez np. nieodbieranie telefonu. W dalszej części decyzji organ I instancji wskazał, że postępowanie nie wykazało, aby dowody, które przedstawił J. P. były wystarczające na przyznanie świadczenia wychowawczego na syna M. P.. W ocenie organu I instancji nie polega wątpliwości fakt, że to oboje rodzice sprawują opiekę nad M. P., ale faktyczną opiekę nad dzieckiem sprawuje jego matka, która w większym stopniu ma wpływ na jego wychowywanie i kształtowanie charakteru dziecka oraz w decydowaniu o najistotniejszych sprawach dotyczących jego osoby. Organ wskazał, że K. G. i J. P. nie mają ustalonej opieki naprzemiennej na syna M. do chwili obecnej, a obowiązek alimentacyjny nie został zniesiony. W ocenie organu I instancji J. P. zabiera syna do siebie, ale te spotkania nie mają charakteru porównywalnego i powtarzającego się w tych samych okresach czasu.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył J. P., wskazując, że władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom i załączył zaświadczenia ZLA z których wynika, że przebywał na opiece nad dzieckiem w okresie od [...].10.2019r. do [...].10.2019r. oraz w okresie od [...].01.2020r. do [...].01.2020r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] odmawiającą przyznania J. P. (dalej jako: Skarżący) świadczenia wychowawczego na syna M. P..

Uzasadniając zaskarżoną decyzję Kolegium wskazało, że sytuacja faktyczna w niniejszej sprawie została przewidziana przez ustawodawcę, w art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, gdzie wskazano między innymi "że w przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica (...) dziecka drugi rodzic (...) dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem (...).

W ocenie Kolegium sposób spędzania przez ojca czasu z dzieckiem jest konsekwencją braku ustalenia przez Sąd Rejonowy w K. sposobu kontaktów z dzieckiem, a nie wyrazem sprawowania przez rodziców opieki naprzemiennej. Z protokołu rozprawy cywilnej z dnia [...] maja 2016 r. sygn. RC [...] z dnia [...] maja 2016r. wynika, że J. P. jest zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz małoletniego M. P. w kwocie [...]zł płatnych do rąk matki. W ocenie Kolegium skoro J. P. uważa, że dużo czasu spędza z synem winien wystąpić do sądu o ustalenie opieki naprzemiennej. Wskazano, że opiekę naprzemienną w rozumieniu ustawy konstytuują trzy elementy: rodzice dziecka powinni być rozwiedzeni, w separacji lub żyć w rozłączeniu, w przedmiocie opieki winno zapaść orzeczenie sądu, a opieka nim orzeczona winna cechować się naprzemiennością. Podkreślono, że naprzemienność opieki rodzi skutki nie tylko na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy, uzasadniając podział świadczenia między rodziców taką opiekę sprawujących, ale także stanowi podstawę do zaliczenia dziecka jednocześnie do członków rodzin obojga rodziców (art. 2 pkt 16 ustawy). Okoliczność ta, jak wskazano, również powinna być brana pod uwagę przy ustalaniu charakteru opieki, jeżeli orzeczenie sądu wprost jej nie określa jako opieka naprzemiennej.

Zdaniem organu II instancji rację ma organ I instancji wskazując na treść art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, który wyklucza możliwość skutecznego dochodzenia przez J. P. ustalenia tego samego prawa na to samo dziecko i na ten sam okres w sytuacji, gdy z takim samym wnioskiem wystąpiła matka dziecka i ustalono, że centrum życiowe dziecka jest przy matce i to ona podejmuje wszelkie decyzje związane z synem. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśniono, że "w braku orzeczenia sądowego istnienia opieki naprzemiennej rodziców nie można domniemywać w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego" i podkreślono, że "pozostawanie dziecka pod naprzemienną opieką obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu, prowadzącego dane postępowanie administracyjne, a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu."

W przewidzianym prawem terminie J. P. wniósł skargę do sądu administracyjnego domagając się uchylenia decyzji obu instancji oraz wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Zaskarżonym decyzjom zarzucono naruszenie art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust.2a, art. 22, art. 26 i art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wskazano też na naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. W uzasadnieniu skargi Skarżący odwołał się do przeprowadzonego u niego wywiadu środowiskowego, podczas którego pracownik organu oglądał pokój M. . Skarżący podniósł, że zgodził się płacić alimenty dlatego, że matka dziecka nie pracowała i miała zajmować się synem, a tymczasem utrzymywała się z pomocy społecznej i pomocy znajomych. Skarżący wskazał też, że matka dziecka jest zatrudniona w hotelu, na zlecenie i ma mniej czasu niż on, żeby zajmować się synem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 – dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019, poz. 2407 – dalej jako: ustawa) oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018, poz. 2096 – dalej jako: k.p.a.).

Poza sporem w okolicznościach badanej sprawy pozostaje, że J. P. jest ojcem M. P. (ur. 2014 r.), a z matką dziecka K. G. (dalej również jako: Matka Dziecka) żyją w rozłączeniu. Kwestią bezsporną pozostaje również, że rodzice M. (Skarżący i Matka Dziecka) zawarli ugodę przed Sądem Rejonowym w K. na mocy której Skarżący zobowiązał się do łożenia alimentów na rzecz M. w kwocie po [...] zł miesięcznie, płatnych do rąk Matki Dziecka oraz, ze Skarżący z tego zobowiązania się wywiązuje. Poza sporem pozostaje również, że w dniu [...] lipca 2019 r. Skarżący wystąpił o przyznanie mu świadczenia wychowawczego na M. (dalej również jako: Syn) oraz, że świadczenie wychowawcze na syna M. P. miała przyznane Matka Dziecka na podstawie decyzji z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. nr [...] z dnia [...] października 2018r.

Istota sporu ogniskuje się wokół ustaleń faktycznych organów, co do tego kto z rodziców sprawuje opiekę faktyczną nad M. , a w konsekwencji komu powinno zostać przyznane świadczenie wychowawcze, a także dopuszczalność przyznania tego świadczenia obojgu rodzicom M. po połowie.

Jak trafnie wskazano w toku postępowania administracyjnego, na podstawie art. 22 ustawy w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Powołany przepis wskazuje komu wypłacić świadczenie wychowawcze w razie zbiegu prawa rodziców, rozróżniając trzy sytuacje, w których dochodzi do zbiegu praw do świadczenia wychowawczego.

Przede wszystkim jednak nie ulega wątpliwości, że z woli ustawodawcy celem ustawy (art. 4 ust. 1 ), jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, co jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o osobę faktyczne sprawującą opiekę nad dzieckiem. Potwierdza to treść cytowanego wyżej art. 22 ustawy, z którego jasno i wprost wynika, że istotnym kryterium nie jest tu rozstrzygniecie o władzy rodzicielskiej, ale faktyczne przebywanie dziecka u danego rodzica. Ustawa posługuje się tu sformułowaniem opieka nad dzieckiem i w samej rzeczy zwrot ten na gruncie ustawy należy rozumieć jako faktyczną pieczę nad dzieckiem (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 04 lipca 2017 r. sygn. IV SA/GL 953/16). Druga z norm prawnych zawartych w komentowanym art. 22 ustawy dotyczy sytuacji, gdy opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, tj. oboje wnioskodawców posiadają nad dzieckiem władzę rodzicielską, sprawują faktyczną opiekę nad dzieckiem, zamieszkują wspólnie z dzieckiem, zaspokajają jego potrzeby, wychowują i utrzymują je (por. J. Blicharz, J. Glumińska-Pawlic, L. Zacharko, Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz, wyd. el. 2019). Trzecia norma prawna na gruncie komentowanego art. 22 ustawa zawarta jest w ostatnim, trzecim zdaniu tego przepisu. Nakłada ona na organ właściwy obowiązek ustalenia, który z wnioskodawców faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Omawiana norma prawna dotyczy sytuacji, gdy o świadczenie występują osoby, które nie mieszkają ze sobą, ale wskazują że sprawują opiekę faktyczną nad dzieckiem. W takiej sytuacji podstawowym i pierwszym zadaniem organu jest ustalenie, czy faktyczna opieka nad dzieckiem jest sprawowana przez oboje wnioskodawców. Jeżeli zaś istnieją w tym zakresie jakiekolwiek wątpliwości, organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w tym także może skorzystać z możliwości przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Ta norma prawna dotyczy również sytuacji, gdy konkurujący wnioskodawca złoży wniosek już po wydaniu decyzji przyznającej świadczenie innemu wnioskodawcy i pojawi się wątpliwość co do sprawowania opieki nad dzieckiem przez rodzica otrzymującego świadczenie (por. J. Blicharz, J. Glumińska-Pawlic, L. Zacharko, Ibidem).

Analiza akt sprawy wskazuje, że badanej sprawie wadliwie przeprowadzono postępowanie wyjaśniające. Przede wszystkim należy wskazać, że dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd miał na uwadze fakt, że w myśl art. 133 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. W przekazanych Sądowi aktach brak dokumentów, które potwierdzałyby stanowiące fundament zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej ustalenia organów, co do tego, który z rodziców M. sprawuje nad nim opiekę faktyczną. Po pierwsze, należy zauważyć, że Sądowi przekazano akta administracyjne pozbawione wniosku inicjującego sprawę. Jak wynika z uzasadnień decyzji obydwu instancji na skutek wniosku J. P. z dnia [...] lipca 2019 r. toczyło się już raz postępowanie administracyjne, był sporządzany wywiad środowiskowy, jednak tej dokumentacji nie przekazano Sądowi wraz z aktami sprawy. W aktach administracyjnych znajdują się natomiast liczne kserokopie faktur, paragonów fiskalnych oraz obejmująca okres od lica do grudnia 2019 tabela zawierająca adnotacje dotyczące kontaktów Skarżącego z Synem. Organy do tych kserokopii się nie ustosunkowują w swoich decyzjach, a z akt sprawy nie wynika kto, kiedy i w jakim celu je złożył. Natomiast w skardze J. P. wskazał, że był u niego przeprowadzony wywiad środowiskowy podczas którego - jak wskazał Skarżący - "pracownik MOPR w K. był u mnie i u syna w mieszkaniu, widział nas razem, oglądał pokój dziecka". Tego wywiadu środowiskowego nie ma jednak w aktach sprawy przekazanych Sądowi. Żaden z organów nie odwołuje się też do ustaleń tego wywiadu środowiskowego, który jak podniesiono w skardze (a Kolegium tego nie zakwestionowało w odpowiedzi na skargę) został w sprawie przeprowadzony. Ubocznie jedynie należy zaakcentować, że już po rozpoznaniu sprawy nadesłano (nie zgodnie z wezwaniem, tj. na elektroniczną skrzynkę podawczą Sądu, ale za pośrednictwem Poczty Polskiej) potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r., w której organowi I instancji zlecono aktualizację wywiadu środowiskowego (s. 5 tej decyzji). Reasumując, analiza akt sprawy oraz treści skargi, a finalnie również fakt spóźnionego wykonania zarządzenia Sądu z dnia [...] czerwca 2020 r. (k. 41 akt sąd.) wskazują, że przekazany Sądowi materiał dowodowy jest niepełny. W dalszej kolejności należy wskazać, że nie jest też jasne na czym organ oparł swoje ustalenia, co do faktycznego sprawowania opieki nad M. przez Matkę Dziecka. W aktach sprawy znajdują się dwa przeciwstawne oświadczenia, ponadto Skarżący nadesłał zaświadczenia ZLA potwierdzające, że w okresie od [...].10.2019 r. do [...].10.2019 r. oraz od [...].01.2020 r. do [...].01.2020 r. oraz zestawienie dat pobytu Syna u niego. Do tej kwestii w żaden sposób nie odniesiono się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Żaden z organów nie odniósł się do kwestii wywiadu środowiskowego, którego nie ma w aktach spraw, a którego przeprowadzenie zostało zlecone organowi I instancji i który – jak wskazuje Skarżący – przeprowadzony został. Podkreślić trzeba, że na organach ciążą obowiązki prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 8 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), które wyrażają się w obowiązku stosownego uzasadnienia decyzji. Podkreślenia wymaga, że zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny – zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ administracji publicznej stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Norma ta jest uzupełnieniem postanowień zawartych w art. 11 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej nie wynika na czym konkretnie organ opiera swoje ustalenia, że to Matka Dziecka a nie Skarżący sprawuje faktyczną opiekę nad Synem. Nie jest też jasne jakim dowodom organy dały wiarę, a którym tej wiary odmówiły, ani dlaczego w uzasadnieniu swoich stanowisk organy obydwu instancji przemilczały fakt przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. To wszystko powoduje, że ustalenia organów wymykają się kontroli sądowoadministracyjnej.

Z tych też powodów zasadnie J. P. zarzucił organom naruszenie wskazanych w skardze przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutów wadliwej wykładni przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci należy wskazać, że rację ma Kolegium co do tego, że rolą organów w postępowaniach w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego nie jest domniemywanie istnienia opieki naprzemiennej. Sąd sprawę niniejszą rozpoznający, co do zasady, ze stanowiskiem tym się zgadza. Mając jednak na uwadze szczególne okoliczności badanej sprawy należało wziąć również pod uwagę, że ani ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, ani ustawa z dnia 25 czerwca 2015r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego wprowadzająca instytucję opieki naprzemiennej do polskiego porządku prawnego nie zawierają definicji pojęcia "opieka naprzemienna". Natomiast k.p.c. posługuje się pojęciem "orzeczenie, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach" (art. 59822). Należy zauwazyć, że pojęcie opieki naprzemiennej w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie jest całkowicie tożsame z pojęciem tym funkcjonującym na gruncie prawa rodzinnego. Dlatego, w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, każdorazowo należy wziąć pod uwagę konkretne okoliczności badanej sprawy i z ich uwzględnieniem rozważyć odpowiednie zastosowanie w danej sprawie poglądów doktryny i stanowisk judykatury wyrażanych a gruncie stanu prawnego art. 59822 k.p.c. Należy zauważyć, że takiej klasycznej sytuacji dotyczy powołany przez Kolegium wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2017 r. sygn. I OSK 1506/17, kiedy na mocy orzeczenia sądu określono stałe miejsce zamieszkania dziecka, a prowadzenie ustaleń przez organy w takim przypadku musiałoby w istocie rzeczy służyć zakwestionowaniu ustaleń prawomocnego wyroku. Takiej samej sytuacji dotyczy również jedno z ostatnich orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2020 r. sygn. I OSK 1227/19. W ocenie Sądu sprawę niniejszą rozpoznającą w pełni należy podzielić stanowisko prezentowane konsekwentnie przez Naczelny Sąd Administracyjny, że w przypadku gdy istnieje orzeczenie sądu powszechnego dotyczące sprawowania opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowania kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi, to w takiej sytuacji istnienia opieki naprzemiennej nie można domniemywać w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego.

Nie można jednak w ocenie Sądu sprawę niniejszą rozpoznającego formułować kategorycznych stanowisk wyrażonych na gruncie odmiennych stanów faktycznych. Nie można zatem sytuacji gdy istnieje prawomocne orzeczenie sądu powszechnego regulujące sprawowanie opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowanie kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi utożsamiać z sytuacją gdy rodzice nigdy o uregulowanie kontaktów z dzieckiem przez sąd nie występowali i takie orzeczenie nie istnieje i nigdy nie istniało, bowiem w kwestii sprawowania opieki nad małoletnimi dziećmi porozumieli się, w następstwie czego dziecko jest pod opieką obydwojga rodziców żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Mając na uwadze odmienny stan faktyczny spraw o sygn. I OSK 1506/17 oraz o sygn. I OSK 1227/19, należało wziąć pod uwagę nie tylko wykładnię literalną art. 5 ust.2a ustawy, ale również jego wykładnię celowościową i systemową. Należy, bowiem zauważyć, że niewątpliwie uregulowanie zawarte w art. 5 ust.2a ustawy stanowi przepis szczególny, który należy interpretować wąsko. Jednak interpretacja tego przepisu nie może prowadzić do wyników sprzecznych z celem ustawy, który został literalnie wyrażony, i którym jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Treść art. 22 ustawy jednoznacznie wskazuje, że chodzi o przyznanie świadczenia osobom - faktyczne -sprawującym opiekę nad dzieckiem. To z tej przyczyny w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci pojęcie opieki naprzemiennej oznacza sytuację, kiedy opieka ta sprawowana jest przez każdego z rodziców w powtarzających się okresach, "a dodatkowo okresy te muszą być ze sobą porównywalne". Podczas gdy k.p.c. posługuje się pojęciem "orzeczenie, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach" (art. 59822). Wnioski te są tym bardziej uzasadnione, że art. 22 zd. 3 ustawy dotyczy sytuacji, gdy o świadczenie występują osoby, które nie mieszkają ze sobą, ale wskazują że sprawują opiekę faktyczną nad dzieckiem. Sam ustawodawca przewidział zatem taka sytuację, wskazując, że w takim przypadku podstawowym i pierwszym zadaniem organu jest ustalenie, czy faktyczna opieka nad dzieckiem jest sprawowana przez oboje wnioskodawców. Jeżeli zaś istnieją w tym zakresie jakiekolwiek wątpliwości, organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w tym także może skorzystać z możliwości przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Ta norma prawna dotyczy również sytuacji, gdy konkurujący wnioskodawca złoży wniosek już po wydaniu decyzji przyznającej świadczenie innemu wnioskodawcy. Zaakcentować trzeba, że uregulowanie zawarte w art. 22 zd. 3 ustawy ma charakter szczególny, bowiem – wyłącznie – w odniesieniu do tej sytuacji ustawodawca literalnie nakłada na organy obowiązek ustalenia, kto sprawuje opiekę, wskazując jako instrument przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Oznacza to, że jakkolwiek - co do zasady - nie jest rolą organów administracji publicznej czynienie ustaleń w tym zakresie, to jednak w sytuacjach, o których mowa w art. 22 zd. 3 ustawy, obowiązkiem organów jest prowadzenie ustaleń kto sprawuje opiekę nad dzieckiem po to aby umożliwić organom załatwienie sprawy - zgodnie z celem ustawy. Dokonując ustaleń w tym zakresie organy musza również pamiętać, że obowiązek rodziców ponoszenia ciężarów związanych z utrzymaniem i wychowaniem dziecka jest niezależny od tego, gdzie ono się znajduje, ponieważ obowiązek alimentacyjny jest niezależny od władzy rodzicielskiej (orzeczenie SN z 26.04.1958 r., III CR 135/58). Sam zatem fakt zobowiązania się więc przez ojca dziecka w 2016 r. do płacenia alimentów nie przesądza o tym, że ojciec nie sprawuje opieki faktycznej nad dzieckiem.

Zaakcentować trzeba, że sądy administracyjne kontrolują legalność działalności administracji publicznej, przy czym, co trzeba zaznaczyć, czynią to w ramach sprawowanego - wymiaru sprawiedliwości - (art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Sprawując wymiar sprawiedliwości i rozstrzygając sporne zagadnienia sądy uprawnione są do wyważenia racji stron procesu w ramach wykładni i stosowania relewantnych norm prawnych. Nie do pogodzenia - z istotą wymiaru sprawiedliwości - w ocenie Sądu sprawę niniejszą rozpoznającego, byłoby przyjęcie interpretacji znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów, w sposób, który prowadziłby do sytuacji w której (w braku orzeczenia sądu powszechnego regulującego sprawowanie opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowania kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi) - świadczenia wychowawczego pozbawiony byłby jeden z rodziców - w przypadku gdy dziecko, jest pod opieką obydwojga rodziców żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach.

Z tych też przyczyn, mając na uwadze - szczególne okoliczności badanej sprawy – Sąd za zasadne uznał również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy właściwy organ ustali kto sprawuje opiekę nad M. P., z uwzględnieniem faktu, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. w tym celu jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Poczynione ustalenia należy udokumentować w aktach sprawy. Na podstawie udokumentowanych ustaleń organ wyda decyzję z uwzględnieniem wskazań i oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku.