Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 690/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 40  ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 7 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 roku sprawy ze skargi E. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...]z dnia [...] r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

W dniu 6 października 2008 r. skarżący E. A. złożył do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w C. wniosek o zasiłek celowy w wysokości 1000 zł w związku z suszą w 2008 r.

Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy C. odmówił przyznania przedmiotowego zasiłku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia odwołał się do treści przepisu § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 r. (Dz. U. Nr 173, poz. 1070). Według ustaleń organu szkody spowodowane suszą w uprawach rolnych skarżącego wyniosły 25,14%, czyli nie przekroczyły 30% progu wskazanego w w/w rozporządzeniu.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego w szczególności art. 6, 7,9,10, 77 § 1-81 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 40 ust. 2 i 3 w zw. z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i § 2 pkt 1, 2, 3, § 5 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. Podał, że nie zgadza się z ustaleniem organu, że szkoda w uprawach w jego gospodarstwie nie przekroczyła progu 30%. Dalej stwierdził, że został pozbawiony możliwości uczestniczenia w przeprowadzonym dowodzie z oględzin i możliwości składania wyjaśnień do protokołu. Poza tym nie rozpatrzono jego wniosku pod kątem spełniania przesłanek zawartych w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Podniósł, że zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślił, że decyzje w sprawach o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą w 2008 r. wydawane są w oparciu o przepisy, które mają charakter uznaniowy, co wynika z użytego przez ustawodawcę sformułowania "może" (art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Nie oznacza to jednak dowolności organów i możliwości nie uwzględnienia indywidualnych okoliczności sprawy. W jego ocenie organ niedostatecznie uzasadnił odmowę przyznania świadczenia, przez co naruszył art. 107 § 3 k.p.a. Tym samym organ przekroczył granice uznania administracyjnego oraz naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów, wskutek tego jego rozstrzygnięcie jest niezgodne z prawem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (SKO) decyzją z dnia [...]r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że przeprowadzając postępowanie wyjaśniające organ I instancji winien ustalić, czy wskazana przez wnioskodawcę w pkt 4 wniosku powierzchnia upraw rolnych jest zgodna z istniejącym stanem faktycznym poprzez weryfikację tych danych z wnioskiem o przyznanie płatności za 2008 r. oraz danych z ewidencji stanowiących podstawę wymiaru podatku rolnego. Ponadto organ winien również zwrócić uwagę na obowiązki wynikające z przepisów art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. oraz zweryfikować, czy wnioskodawca albo co najmniej jedna osoba w jego rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy C. decyzją z dnia [...] r. odmówił przyznania przedmiotowego zasiłku, ponieważ szkody w uprawach rolnych spowodowane przez suszę nie przekroczyły progu 30 %. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że straty zostały oszacowane przez gminną komisję do spraw szacowania zakresu szkód spowodowanych klęską suszy oraz że żona skarżącego podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników i że tym samym zostały spełnione warunki z § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia. Organ wskazał także sposób wyliczenia szkody. Obliczona na podstawie protokołu wysokość szkód w uprawach rolnych w gospodarstwie skarżącego wyniosła 27,99%.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił podobnie jak w poprzednio złożonym odwołaniu naruszenie przepisów prawa procesowego w szczególności art. 6, 7, 9, 10, 77 § 1-81 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 40 ust. 2 i 3 w zw. z art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i § 2 pkt 1, 2, 3, § 5 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. W uzasadnieniu odwołania wskazał, iż w aktach sprawy brak jest protokołu oszacowania szkód sporządzonego przez komisję powołaną przez Wojewodę na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r., co stanowi rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, ponieważ zastąpienie "Zbiorczego protokołu – Gminy C. – klęska suszy w 2008 r." protokołem gminnej komisji nie wypełnia zaleceń zawartych w decyzji SKO z dnia [...] r. Skarżący podkreślił, że protokół ten jest podstawowym dowodem w sprawie. Dalej zarzucił, że decyzja organu I instancji nie odpowiada wymogom zawartym w przepisie art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Ponadto stwierdził, że nie zgadza się ze sposobem wyliczenia szkody przez organ I instancji. Uznał, że organ rozpatrujący jego sprawę, któremu przysługują przymioty organu podatkowego, uchybił przepisom postępowania podatkowego. Wskazał, że organ nie ustosunkował się do zastrzeżeń złożonych przez niego w tym samym dniu, w którym została wydana decyzja przez organ I instancji i uznał, że stanowi to naruszenie norm zawartych w art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Kolejnym zarzutem odwołania było pozbawienie wnioskodawcy czynnego udziału w sprawie oraz możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżący stwierdził, że z uzasadnienia decyzji nie wynika, jaka powierzchnia jego gospodarstwa była faktycznie uprawiana, a jaka nie była uprawiana oraz na jakiej znajdowały się użytki rolne. Podkreślił, że komisja nie przeprowadziła oględzin szkód i oparła się jedynie na jego lakonicznych sformułowaniach zawartych w złożonym wniosku. Wskazał na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 31 marca 2008 r., nr P20/07, OTK-A 2008/2/31 dotyczące innego aktu prawnego, jednakże dotyczącego tej samej materii. Trybunał uznał, że rolnicy nie objęci rządowym programem pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy mogli ubiegać się o przyznanie pomocy społecznej na zasadach ogólnych w oparciu o przepis art. 40 ustawy o pomocy społecznej, sugerując, że w sytuacji braku podstaw do przyznania zasiłku celowego, organ ma obowiązek rozpatrzyć żądanie strony na gruncie ww. przepisu ustawy o pomocy społecznej (wyrok NSA z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1356/07). Podniósł, że sprawa niniejsza pod ww. kątem nie była w ogóle rozpatrywana. Poddał w wątpliwość to, czy komisja powołana przez wojewodę i gminna komisja do spraw szacowania zakresu szkód spowodowanych klęską suszy w ogóle powstały, w jakim okresie i w jakim zakresie działały. Rozważał też możliwość zastosowania pomocy publicznej w oparciu o program Komisji Europejskiej o nr XA 330/2008.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podzielając argumenty organu I instancji.

Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na wyżej wskazane decyzje i wniósł o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą w kwocie 1000 zł. Zaskarżonym decyzjom zarzucił podobnie, jak w złożonych odwołaniach, naruszenie przepisów prawa procesowego w szczególności art. 6, 7, 9, 10, 77 § 1-81 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 40 ust. 2 i 3 w zw. z art. 24 ust. 2 oraz art. 41 ustawy o pomocy społecznej i § 2 pkt 1, 2, 3, § 5 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r., a ponadto naruszenie art. 2, art. 7 oraz art. 32 Konstytucji RP. We wstępnej części skargi chronologicznie przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie zasiłku celowego. Ponadto zarzucił, że:

- decyzja organu I instancji została wydana w dniu zapoznania się przez niego ze zgromadzonym materiałem dowodowym,

- nie wyznaczono jemu terminu do wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji przez organ I instancji,

- nie ustosunkowano się w decyzji organu I ani organu II instancji do pisma z dnia 20 grudnia 2008 r. i zarzutów w nim zawartych,

- nie ustosunkowano się do skargi na pracownia Urzędu Gminy, ani co do kwestii pomocy publicznej, oraz przemilczano orzeczenia sądów powołanych w pismach procesowych skarżącego,

- nie wyjaśniono sprzeczności pomiędzy decyzjami SKO co do protokołu oszacowania szkód sporządzonego przez komisję powołaną przez Wojewodę, który stanowi podstawowy dowód w sprawie. Ponadto zostały wskazane przez skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia przez organy zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania oraz błędnego wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia przez pominięcie art. 40 ust. 2 i 3 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej, co narusza przepis art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., oraz nie rozpatrzenia wniosku pod kątem przesłanek wynikających z przepisu art. 41 ustawy o pomocy społecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 15 lipca 2009 r. w sprawie II SA/Bd 271/09 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] r. W uzasadnieniu swego stanowiska Sąd wywodził, że podstawą materialno-prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728; z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 r. (Dz. U. Nr 173, poz. 1070). Organ I instancji w zaskarżonym orzeczeniu przywołał zarówno art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o p.s. jak i § 2, § 3, § 4 i § 6 rozporządzenia. Jednakże z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że rozpoznając sprawę rozważał jedynie możliwość zastosowania przepisów rozporządzenia. Nie podjął natomiast próby oceny sytuacji skarżącego pod kątem możliwości zastosowania przepisów ustawy o pomocy społecznej. Wprawdzie treść wniosku skarżącego z dnia 6 października 2008 r., w którym domaga się on przyznania kwoty 1000 zł na podstawie przepisów rozporządzenia, usprawiedliwia po części podejście organów administracji, jednakże biorąc pod uwagę stanowisko sądów administracyjnych zajmowane w sprawach rozpatrywanych na tle przepisów ustawy o pomocy społecznej, stwierdzić należy, że organy obowiązane były uwzględnić nie tylko regulację szczególną, to jest rozporządzenie ale i regulację ogólną, to jest ustawę o pomocy społecznej i to zarówno wynikające z niej zasady ogólne przyznawania pomocy jak i art. 40 ust. 2 i 3 (tak WSA w Poznaniu, w wyroku z dnia 14 lutego 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 185/07, System Informacji Prawnej Lex nr 386567, a także w przywoływanych tam wyrokach z dnia 17 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 392/07 i IV SA/Po 207/07).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. Prawidłowo bowiem opierając się na protokole oszacowania szkód z dnia 10 lipca 2008 r., sporządzonym przez komisję powołaną przez Wojewodę zarządzeniem nr 259/2008, z dnia 25 czerwca 2008 r., uwzględniając dane zawarte we wniosku skarżącego z dnia 6 października 2008 r. skorygowane następnie w jego oświadczeniu z dnia 29 grudnia 2008 r., mając na uwadze także zbiorczy protokół strat Gminy C., organy obu instancji ustaliły średnią wysokość szkód w gospodarstwie rolnym skarżącego na 27,99 %. Prawidłowo także wywiodły, że skarżący nie spełnia jednego z warunków, od których zależy przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą wynikającego z § 2 rozporządzenia, to jest: szkody w uprawach rolnych spowodowane przez suszę, nie wynoszą w jego gospodarstwie rolnym średnio powyższej 30% (§ 2 pkt 3 rozporządzenia). Słusznie zatem organy odmówiły skarżącemu udzielenia pomocy w trybie przewidzianym rozporządzeniem. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni § 2 pkt 3 rozporządzenia odnosząc zsumowaną wielkość szkód w poszczególnych uprawach do łącznej powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie rolnym skarżącego. Nie stanowi także naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wydanie decyzji przez organ I instancji w dniu zapoznania się skarżącego z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie w sytuacji, gdy nie wnosił on żadnych uwag do niego, co dodatkowo potwierdził własnoręcznym podpisem złożonym w protokole sporządzonym na tą okoliczność. Uwagi przedstawione później w piśmie datowanym na 29 grudnia 2008 r., które wpłynęło do organu I instancji po wydaniu przez niego decyzji, to jest w dniu [...] r., podlegały natomiast rozpatrzeniu przez organ II instancji w postępowaniu odwoławczym. Nie odniesienie się w uzasadnieniu decyzji przez organ II instancji do wszystkich zarzutów zawartych w tym piśmie, jak również w odwołaniu skarżącego, w którym notabene zarzuty te się powtarzają, jest wprawdzie naruszeniem zasad wynikających z przepisu art. 107 § 3 k.p.a., ale nie na tyle istotnym, aby mogło stanowić samoistną podstawę uchylenia tej decyzji. Inny zarzut skargi dotyczący nieprawidłowości w toku postępowania administracyjnego przed organem I instancji polegającej na poświadczeniu nieprawdy w protokole szacowania szkód, mógłby być brany pod uwagę tylko wtedy, gdyby potwierdzony został w postępowaniu karnym, o czym zawarto by informację w aktach sprawy. Co do zarzutu naruszenia przez organy przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez nie zapewnienie skarżącemu możliwości czynnego udziału w sprawie, to stwierdzić należy, że pismem z dnia 26 stycznia 2009 r., doręczonym skarżącemu w dniu 28 stycznia 2009 r. zawiadomiony on został o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wniesienia skarg, uwag, złożenia zapytania do sprawy i z możliwości tej w dniu 29 stycznia 2009 r. skorzystał. Następnego dnia zaś złożył pismo, w którym swoje uwagi szeroko przedstawił. Do wydania decyzji przez organ II instancji doszło dopiero po zapoznaniu się z tymi uwagami. W ten sposób zapewniono skarżącemu prawo czynnego udziału w sprawie i możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Czym innym natomiast jest to, że uwagi skarżącego nie zostały przez organ II instancji uwzględnione, co w sposób wyczerpujący zostało wyjaśnione w uzasadnieniu rozstrzygnięcia tego organu.

Uchylenie zaskarżonych decyzji nastąpiło z powodu niewłaściwej interpretacji przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego, co spowodowało, że nie zastosowano wobec skarżącego przepisów ustawy o p.s. (art. 40 ust. 2) w sytuacji, gdy stwierdzono, że nie spełnia on przesłanek przyznania zasiłku wynikających z przepisów rozporządzenia. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji powinien rozpatrzyć wniosek skarżącego z dnia 6 października 2008 r. także pod kątem możliwości przyznawania zasiłku celowego na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wójt Gminy C. odmówił skarżącemu E. A. przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że rodzina skarżącego składa się z czterech osób. Dodano, że otrzymuje on rentę z KRUS, natomiast ubezpieczeniu rolniczemu podlega jego żona. Łączny dochód miesięczny rodziny wynosi 2189,60 zł, na co składa się dochód z gospodarstwa rolnego, tj. 1.567,65 zł, renta skarżącego z KRUS w kwocie 473,95 zł, oraz zasiłek rodzinny w kwocie 148 zł. Powołując się na art. 8 ustawy o pomocy społecznej poinformowano, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł 547,40 zł i jest wyższy od dochodu ustawowego. Gospodarstwo rolne skarżącego w 2008 r. dotknęła klęska suszy. Skarżący spełnia przesłanki do przyznania zasiłku na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej, jednakże przyznanie zasiłku celowego ma charakter fakultatywny. Organ posiada ograniczone środki finansowe, a budżet na rok 2010 wynosi 25000 zł, zaś miesięczna kwota przeznaczona na zasiłki celowe wynosi 2.083 zł. Do 31 marca 2010 r. na zasiłki celowe wydano 8806,90 zł. W związku z tym będą rozpatrywane tylko wnioski na zasiłki celowe na zakup leków w trybie art. 39 ustawy o pomocy społecznej.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego w szczególności art. 6, 7,9,10, 77 § 1, art. 107 § 3 kpa oraz przepisów prawa materialnego tj. art. 39, art. 40 ust. 2 i 3 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że w następstwie wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 15 lipca 2009 r. organ pierwszej instancji ponownie wydał decyzję odmawiającą świadczenia i ponownie SKO uchyliło tą decyzję. Decyzją z dnia [...] r. organ odmówił świadczenia, a SKO uchyliło ją i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ ustalił dochód jego rodziny na 2189,60 zł miesięcznie, jednakże nie uwzględnił skutków powstałej suszy. Nie uwzględniono jego faktycznego dochodu, obciążeń i zobowiązań, zaś wyliczony dochód z gospodarstwa jest abstrakcyjny. Organ winien dokonać analizy jego sytuacji życiowej bez zważania na dochody, ponieważ ich przekroczenie nie skutkuje odmową świadczenia. Organ nie udowodnił swojej sytuacji finansowej, a dokument, jaki załączył do akt sprawy, dotyczy finansów na 2010 r., a nie na 2008 i 2009 r., jednakże analiza poprzednio toczących się postępowań wykazała, że organ posiadał środki finansowe na zasiłki celowe w 2009 r. Podsumował, że organ I instancji nie wykonał decyzji SKO z dnia [...] r., sygn. akt [...], oraz decyzji z dnia [...] r., sygn. akt [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (SKO) decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie art. 40 zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek celowy może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Wyznacznikami przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 40 ustawy są - z jednej strony - sytuacja wnioskodawcy, ustalenie straty spowodowanej zdarzeniem losowym, klęską żywiołową lub ekologiczną, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny bowiem zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ odwoławczy przywołując orzeczenia sądów administracyjnych uznał, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy przyjął ryczałtowy tryb ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, tj. wyliczył wartość odpowiadającą powierzchni posiadanego gospodarstwa i kwocie dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego. Ponadto dodał, że w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca ustanowił pewną fikcję prawną, która nie pozostawia organom swobody w zakresie ustalania kwot dochodu z gospodarstwa rolnego, bez znaczenia jest zatem okoliczność, że gospodarstwo jest uprawiane albo nie uprawiane, oraz to jakie w rzeczywistości przynosi ono dochody. Organ I instancji odmawiając przyznania świadczenia powołał się na swoją ciężką sytuację finansową. Do akt sprawy zostało załączone pismo z dnia 7 kwietnia 2010 r. zatytułowane "Rozliczenie środków budżetowych przeznaczonych na realizację zadań własnych - zasiłków celowych oraz zasiłków specjalnych celowych w roku 2010 r.", z którego wynika, że w 2010 r. na zasiłki celowe przeznaczono 25000 zł, co miesięcznie daje kwotę 2083 zł. Ponadto z pisma wynika, że do 24 marca 2010 r. wpłynęło czterdzieści wniosków o środki na zakup leków i opał, z których pozytywnie rozpatrzono jedynie te pierwsze, a łączna suma wydatkowana do 31 marca 2010 r. wyniosła 8806 zł. W piśmie podano także, że organ nie jest w stanie przyznać pomocy finansowej wszystkim potrzebującym, od maja 2010 r. realizowana będzie jedynie pomoc na zakup leków, zaś trudna sytuacja finansowa nie pozwala na realizację wniosków o środki na opał, wniosków o specjalne zasiłki celowe przyznawane w ramach art. 41 ustawy oraz wnioski o zasiłki celowe na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej. W konkluzji organ stwierdził, że pomimo, iż skarżący poniósł straty wywołane suszą w 2008 r., to biorąc pod uwagę sytuację finansową organu I instancji, nie miał on możliwości przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Dodał, że bez znaczenia dla przedmiotowego rozstrzygnięcia pozostawała sytuacja finansowa GOPS w C. w latach 2008-2009. Organ winien był bowiem rozważyć możliwość udzielenia wnioskowanej pomocy w chwili orzekania, tj. w 2010 roku.

Skarżący złożył skargę do tutejszego Sądu na wyżej wskazaną decyzję. Wniósł o uchylenie jej oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji. Zaskarżonym decyzjom zarzucił podobnie jak w poprzednio złożonym odwołaniu naruszenie przepisów prawa procesowego w szczególności art. 6, 7,9,10, 77 § 1, art. 107 § 3 kpa oraz przepisów prawa materialnego tj. art. 40 ustawy o pomocy społecznej i § 2, 3, 4, 5, 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 r. We wstępnej części skargi chronologicznie przedstawił przebieg postępowań o uzyskanie zasiłku celowego. Natomiast w dalszej części uzasadnienia skargi przytoczył szereg zarzutów zarzucając:

1) naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie zaskarżoną decyzją sprawy, która została już rozstrzygnięta inną decyzją Wójta Gminy C. dnia [...] r. nr [...] odmawiającą zasiłku celowego w związku z suszą w trybie art. 40 ust. 2 i 3 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej;

2) naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezawarcie uzasadnienia faktycznego decyzji (brak analizy dowodów oraz przytoczenia zastosowanych przepisów praw);

3) nie przeprowadzono w należyty sposób postępowania dowodowego, w szczególności nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym, że łączny dochód rodziny skarżącego wynosi 2 189,60 zł (kwota ta nie uwzględnia faktu, że wskutek wystąpienia suszy skarżący nie mógł uzyskać dochodu wyliczanego z 1 hektara przeliczeniowego) oraz nie ustalono wydatków skarżącego i jego rodziny;

4) organ winien ponadto rozważyć sytuację życiową skarżącego abstrahując od wysokości uzyskiwanych dochodów, ponieważ przekroczenie kryterium dochodowego nie zamyka stronie możliwości uzyskania zasiłku celowego;

5) organ dołączył wykaz środków za 2010 r., podczas gdy skarżący wnosił o udzielenie zasiłku w 2008 i 2009 r.; ponadto z zestawienia nie wynika, jakie kryteria zostały wypracowane przy przyznawaniu zasiłków, skoro wysokość posiadanych środków nie dawała możliwości przyznawania zasiłków zgodnie ze złożonymi wnioskami;

6) organ arbitralnie ustalił, że zasiłki celowe nie będą w ogóle przyznawane;

7) nadto naruszono art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

W nawiązaniu do otrzymanej odpowiedzi na skargę skarżący pismem z dnia 2 sierpnia 2010 r. podtrzymał dotychczasowe zarzuty, przytaczając jednocześnie liczne orzecznictwo sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Należy stwierdzić, że skarga była zasadna, jednakże nie wszystkie jej zarzuty były słuszne. Sąd podzielił pogląd skarżącego dotyczący kwestii związanej z datą, w której organ winien brać pod uwagę sytuację finansową związaną z kwotą posiadanych środków i ilością wypłacanych zasiłków. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy, tj. sytuacja materialna i uzasadnione potrzeby skarżącego oraz możliwości ośrodka pomocy społecznej powinny być przez organ ponownie ocenione według stanu istniejącego w innym okresie, a nie według stanu ponownego orzekania przez organ (tak wyroki WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r., I SA/Wa 266/07, LEX nr 347787 oraz z dnia 18 czerwca 2006 r., I SA/Wa 675/06, LEX nr 273705). W przedmiotowej sprawie organ winien badać w/w kwestie w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą, tj. 6 października 2008 r. Już wówczas bowiem organ winien wziąć pod rozwagę zastosowanie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, czego jednak nie uczynił.

Zasadny jest również zarzut dotyczący arbitralnego ustalenia przez organ, że zasiłki celowe nie będą w ogóle przyznawane. Organ winien bowiem rozpoznawać indywidualnie każdy wniosek i w oparciu o konkretnie poczynione w danej sprawie ustalenia wydawać stosowne rozstrzygnięcia. Antycypowanie przez organ, iż nie będzie wypłacał zasiłków celowych jest sprzeczne w szczególności z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej.

Nadto słusznie skarżący podnosi, że naruszono art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym. Sytuacja, w której organ odwoławczy nie uzupełnia postępowania dowodowego, nie zwalnia go od wykonania obowiązków określonych w art. 10 § 1 k.p.a. (tak wyrok WSA w Białymstoku z dnia 8 czerwca 2006 r., II SA/Bk 240/05). Biorąc pod uwagę ilość podniesionych przez skarżącego zarzutów oraz bezsporny fakt wielokrotnego uchylania decyzji w przedmiotowej sprawie niewątpliwie organ II instancji winien umożliwić skarżącemu wypowiedzenie się przed wydaniem rozstrzygnięcia.

Pozostałe zarzuty skarżącego były niezasadne:

ad 1) Wbrew twierdzeniom skarżącego Wójt Gminy w decyzji nr [...] nie rozpatrywał tamtej sprawy na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej. Wynika to wprost z uzasadnienia tejże decyzji, zaś wskazanie tego przepisu jako podstawy rozstrzygnięcia należy uznać za oczywisty błąd. Organ w żaden sposób nie poddał analizie stanu faktycznego z punktu widzenia tegoż przepisu, a jedynie badał ją w oparciu o regulacje rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 r.

ad 2) Wbrew twierdzeniom skarżącego z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, że organ dokonał analizy zebranego materiału dowodowego, a w szczególności wskazał zastosowane przepisy.

ad 3) Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo i odzwierciedla ono w należyty sposób stan faktyczny. Organ niewątpliwie w prawidłowy ustalił dochody skarżącego i jego rodziny. W szczególności niezasadny jest zarzut dotyczący tego, że nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym dochód rodziny skarżącego oraz że nie ustalono jej wydatków. Przepis art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej nie przewiduje, bowiem tzw. kryterium dochodowego, a organ de facto uznał, że sytuacja osobista skrzącego i jego rodziny uzasadnia przyznanie zasiłku, natomiast odmówił tego jedynie z powodu braku środków finansowych na ten cel.

ad 4) W tym zakresie należy odwołać się do uwag dotyczących powyższego zarzutu przeanalizowanego w pkt 3.

Ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. Mając powyższe na uwadze w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.