Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1018/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 3 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1972 nr 31 poz 215
law: Obwieszczenie Ministra Rolnictwa z dnia 19 lipca 1972 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych.
article: art. 2, art. 45, art. 75 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1977 nr 32 poz 140
law: Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.
article: art. 37
journal: Dz.U. 1977 nr 37 poz 166
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.
article: art. 156 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151;
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 1 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010 roku sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu wniosku M. G., odmówiło na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.

- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej K.p.a.) oraz art. 45 w związku z art. 75 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140, dalej ustawy) stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Dzielnicy Ł.-G. z dnia [...] nr [...]

o nieodpłatnym przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej położonej w Ł. przy ul. Ł., o pow. 0,6773 ha, oznaczonej w rejestrze gruntów jako działka nr 62, w obrębie [...], stanowiącej własność I. G.

Organ administracji ustalił, że decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Dzielnicy Ł.-G. orzekł o nieodpłatnym przejęciu na rzecz Państwa ww. nieruchomości na wniosek właścicielki I. G. Naczelnik stwierdził, że wnioskodawczyni odpowiada wymogom do przyznania emerytury, zaś następców uprawnionych do przejęcia i prowadzenia gospodarstwa rolnego nie ma.

W dniu 28 kwietnia 2008r. do Prezydenta Miasta Ł. wpłynął wniosek M. G. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Ł.-G. z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu wniosku M. G. zakwestionował stwierdzenie zawarte w decyzji, że "następców uprawnionych do przejęcia gospodarstwa rolnego nie ma". Wskazał, że w 1978r. nastąpiło otwarcie spadku po jego ojcu E. G., którego spadkobiercą jest wnioskodawca, zaś on sam ukończył szkołę rolniczą w 1983r. Dalej wnioskodawca wskazał, że I. G. nie powinna uzyskać aktu własności ziemi na przedmiotową nieruchomość bowiem posiadała prawo dożywotniego jej użytkowania, co wynika z postanowienia Sądu Powiatowego w Ł. Wydział Zamiejscowy w Z. sygn. akt [...].

Organ administracji stwierdził, iż wszczynając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności określonej decyzji, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w decyzji będącej przedmiotem tego postępowania, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że w decyzji organ rozstrzyga wyłącznie co do nieważności albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. W postępowaniu w sprawie nieważności decyzji organ bada wyłącznie, czy zachodzą przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności, czy też nie.

Po analizie argumentów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności Kolegium stwierdziło, iż M. G., aczkolwiek był zstępnym I. G.,

to jednakże nie był następcą w rozumieniu art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy. Nie posiadał bowiem kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego. W dacie przejęcia gospodarstwa rolnego było ono bowiem użytkowane przez dzierżawcę, zaś wnioskodawca ukończył szkołę rolniczą dopiero w 1983r., tj. cztery lata po wydaniu kwestionowanej decyzji. Natomiast odnosząc do okoliczności wskazanych przez wnioskodawcę, że jest następcą prawnym zmarłego w 1978r. ojca E. G., organ stwierdził, że pozostaje ona bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. Dla sprawy zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] o przejęciu nieruchomości rolnej na własność Państwa, miarodajnym był stan prawny nieruchomości wykazany w Akcie Własności Ziemi z dnia

[...] Nr [...], zgodnie z którym wyłączną właścicielką gruntu oznaczonego jako działka nr 22/1 była I. G.

Mając na uwadze powyższe Kolegium nie dostrzegło cech rażącego naruszenia przepisów ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, w tym art. 75 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 45. Dowody, na podstawie których podjęto decyzję z dnia [...] należy uznać bowiem za dające podstawę do wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa na własność Państwa w trybie powołanej wyżej ustawy. Skoro decyzja Naczelnika Dzielnicy Ł.-G. z dnia [...] nr [...] nie pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisów prawa stanowiących podstawę jej wydania, brak jest zatem podstaw do uznania przedmiotowej decyzji za wadliwą w stopniu uzasadniającym jej unieważnienie.

Pismem z dnia 15 sierpnia 2009r. M. G. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując ponownie, że jego babcia I. G. nigdy nie była właścicielką ziemi oznaczonej

w ewidencji gruntów jako działka nr 62 przy ul. Ł., gdyż przysługiwało jej tylko prawo dożywotniego użytkowania. Zdaniem wnioskodawcy nawet, gdyby przyjąć, że Akt Własności Ziemi nr [...] obejmował działkę nr 62 pokazaną na sfałszowanej mapie, to Państwo otrzymało tę działkę bez wymaganej formy dla tej czynności prawnej, co powoduje jej nieważność. M. G. wskazał ponadto, że działka nr 62 należała do masy spadkowej po dziadku J. G., tym samym jego kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa należało rozpatrywać w dacie otwarcia spadku po ojcu E. G.

Ponadto wnioskodawca wskazał, że kwalifikacje rolnicze zdobył i pogłębił na studiach doktoranckich w NRD, co stanowi gwarancję należytego prowadzenia gospodarstwa. We wniosku wskazano także, że w postępowaniu przed Kolegium nie zostały wyjaśnione istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a ponadto nie zagwarantowano procesowych uprawnień i obowiązków wszystkim uczestnikom postępowania, w tym córek J. J., nie przeprowadzono też dowodu z zeznań świadka A. S., na okoliczność, że babcia chciała przekazać gospodarstwo M. G..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 45 w związku z art. 75 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podzieliło pogląd wyrażony

w kwestionowanej decyzji z dnia [...] [...]. Organ stwierdził,

iż w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że wniosek strony oparty jest o przesłankę wydania kwestionowanej decyzji z rażącym naruszeniem art. 75 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 45 ustawy. Nie uwzględnił jednak argumentów wnioskodawcy, że jego babcia I. G. uzyskała tytuł własności do przedmiotowego gospodarstwa z naruszeniem prawa, bowiem zgodnie z treścią Aktu Własności Ziemi z dnia [...] nr [...] właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 6822 m2, oznaczonej jako działka nr 22/1, położonej w Ł. przy ul. Ł. była I. G. Z dniem [...] akt ten uzyskał klauzulę prawomocności, co oznacza, że z tym dniem I. G. stała się jedynym właścicielem opisanego wyżej gospodarstwa rolnego. Była więc rolnikiem w rozumieniu art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy. Prawidłowość tego aktu nigdy nie została skutecznie zakwestionowana, w wyniku czego taki stan prawny obowiązywał także w dacie wydania decyzji o przejęciu nieruchomości na własność Państwa.

Stosownie do brzmienia art. 45 ustawy w razie braku następców lub gdy następca nie spełnia warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne, na wniosek rolnika, przejmuje Państwo. Przy czym, przez użyte w art. 75 ust. 1 pkt 2 tej ustawy określenie "następca" rozumie się zstępnych, rodzeństwo i dzieci rodzeństwa rolnika oraz jego pasierbów i wychowanków, którzy posiadają kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie przekroczyli 55 lat życia i nie są inwalidami I lub II grupy. W razie braku takich osób następcą może być współwłaściciel gospodarstwa spełniający te warunki.

Na podstawie ww. powołanych przepisów Kolegium stanęło na stanowisku,

że żaden ze zstępnych I. G. nie legitymował się stosownym dokumentem stwierdzającym kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Potwierdzeniem tego faktu jest oświadczenie I. G. zawarte w protokole przyjęcia wniosku z dnia

20 września 1979r.

Odnosząc się natomiast do okoliczności wskazywanych przez M. G.,

a dotyczących jego kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego organ stwierdził,

że stosowne uprawnienia wnioskodawca uzyskał już po przejęciu gospodarstwa kwestionowaną decyzją, tj. w roku 1983r., w którym to ukończył szkołę rolniczą. Z tych też względów należy podkreślić, że M. G., aczkolwiek był zstępnym I. G., to jednakże w chwili wydania kwestionowanej decyzji nie był następcą

w rozumieniu art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Organ administracji podzielił również pogląd wyrażony w postanowieniu Kolegium

z dnia [...] [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia dowodu z zeznań J. J. z powodu, iż nie może on przyczynić do wyjaśnienia sprawy. Jednakże w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Kolegium ustaliło, że w przedmiotowej sprawie oprócz pana M. G. stronami postępowania są także J. J. i Gmina Miasto Ł. Wobec powyższego osoby te zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] skargę do sądu administracyjnego złożył M. G. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa procesowego tj. art. 365. § 1 Kodeksu postępowania cywilnego mówiącego, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony

i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skarżący stwierdził, że za uchyleniem decyzji przemawia pkt II. postanowienia Sądu Rejonowego sygn. akt [...] z dnia [...], zgodnie z którym spadek po I. G. zmarłej w dniu 1 marca 1980 roku w Ł., na podstawie ustawy nabyli córka J. J. i wnuczek M. G. po jednej drugiej części każdy z tym,

że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne położone w Ł. przy

ul. Ł. o pow. 0,68 ha dziedziczą z mocy ustawy córka J. i wnuczek M. G. po jednej drugiej części każdy.

Zdaniem skarżącego SKO winno podjąć decyzję po rozpoznaniu całości sprawy,

w tym i okoliczności nieodpłatnego przekazania działki na własność Państwa oraz okoliczności nabycia przez niego prawa do spadku. Gospodarstwo po I. G. wchodzi w skład gospodarstwa po pradziadku skarżącego J. G., w stosunku do którego wystąpił o zmianę stwierdzenia nabycia spadku.

Skarżący zarzucił organowi administracji, że zamiast aktywnie poszukiwać stron postępowania, to pomimo podania adresów, nie zawezwał do udziału w sprawie wszystkich uczestników postępowania o zmianę stwierdzenia nabycia spadku

po pradziadku skarżącego J. G. Ponadto stwierdził, że zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza prawo i w rażący sposób narusza interes społeczny.

W niniejszej sprawie zachodzi bowiem nadużywanie interesu społecznego, który sprzyjać ma realizacji interesu indywidualnego, a nie odwrotnie. Zachodzi także błędne ustalenie stanu faktycznego lub jego brak. Skarżący ponownie oświadczył, iż stwierdzenie,

że "żaden ze zstępnych I. G. nie legitymował się stosownym dokumentem stwierdzającym kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego" jest niezgodne

z prawdą. Ponownie podkreślił, iż gospodarstwo rolne po I. G. położone jest na sfałszowanej mapie ewidencji gruntów i wchodzi w skład gospodarstwa rolnego

po J. G., a więc za chwilę uzyskania kwalifikacji nie należy przyjmować daty wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej i uwłaszczenia aktem własności ziemi numer [...] w 1973 roku I. G., tylko datę otwarcia spadku w 1978 roku po ojcu skarżącego E. G., który łożył na utrzymanie babci.

W odpowiedzi na skargę organ administracji podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego nieuwzględnienia w decyzji faktu, że M. G. na podstawie postanowienia z dnia [...] sygn. akt [...] jest spadkobiercą I. G. organ wskazał, że okoliczność, iż w tym wypadku istnieje następstwo prawne nie była kwestionowana w zaskarżonej decyzji. Przyczyną odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa na rzecz Państwa było ustalenie, że w chwili jej wydania żaden z następców prawnych I. G. nie posiadał kwalifikacji rolniczych do przejęcia gospodarstwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to,

iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi

w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest kwestia legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Ł.-G. z dnia [...] nr [...] o nieodpłatnym przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej położonej w Ł. przy ul. Ł., nr ewid. 62, obręb [...].

Przepis art. 156 § 1 K.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Mając na uwadze rodzaj zarzutów stawianych przez skarżącego kwestionowanej decyzji, a także uwzględniając charakter sprawy należy wskazać, iż prawidłowo uznano w toku postępowania administracyjnego, iż jedyną podstawą domagania się stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji może być uznanie, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Przy tak określonej podstawie nie mają zastosowania ograniczenia terminu do stwierdzenia nieważności decyzji opisane

w przepisie art. 156 § 2 K.p.a.

Stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w przepisie art. 156 § 1 K.p.a., powodującymi nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego zarówno pod względem podmiotowym, jak również i przedmiotowym. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jednak ograniczone jedynie do weryfikacji samej decyzji administracyjnej z wyłączeniem możliwości rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowana decyzja. (vide: B. Adamiak i J. Borkowski; glosa do wyroku NSA z dnia

9 sierpnia 1990 roku o sygn. akt IV SA 543/90, OSP 1992/5/120). Istotą stwierdzenia nieważności określonej decyzji jest wystąpienie w chwili jej wydawania wad określonych

w przepisie art. 156 § 1 K.p.a. Tym samym stwierdzić należy,

iż w postępowaniu tym oceniana jest zgodność z prawem wydanej decyzji według przepisów obowiązujących w czasie jej podejmowania, a nie w czasie rozstrzygania

o nieważności decyzji. (vide: W. Chróścielewski: Właściwość organów administracji publicznej (zagadnienia wybrane), PiP 2002/2/35).

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać wypada, iż podstawą do działań administracji w niniejszej sprawie były przepisy ustawy z dnia 27 października 1977 roku

o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Przepisy tej ustawy określały między innymi warunki, po spełnieniu których rolnikowi przysługiwała emerytura, świadczenia lecznicze albo świadczenia innego rodzaju. Przepis art. 2 tejże ustawy stanowił, iż emerytura przysługuje rolnikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1) osiągnął wiek: 65 lat mężczyzna i 60 lat kobieta, a jeżeli jest kombatantem - 60 lat mężczyzna i 55 lat kobieta,

2) wytwarzał w prowadzonym gospodarstwie rolnym i sprzedawał jednostkom gospodarki uspołecznionej produkty rolne o wartości nie mniejszej niż 15.000 zł rocznie, przez okres co najmniej 25 lat mężczyzna i 20 lat kobieta, w tym nieprzerwanie przez ostatnie 5 lat prowadzenia gospodarstwa rolnego przed jego przekazaniem następcy lub Państwu;

do okresów tych zalicza się również lata, w których wartość sprzedanych produktów była niższa, jeżeli spowodowane to było klęską żywiołową, wypadkiem losowym lub innymi okolicznościami niezawinionymi przez rolnika,

3) opłacał składki na fundusz emerytalny rolników,

4) przekazał następcy lub Państwu gospodarstwo rolne, którego wartość nie uległa obniżeniu w okresie ostatnich 5 lat prowadzenia gospodarstwa przed jego przekazaniem, chyba że obniżenie wartości gospodarstwa nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez rolnika.

Powyższe regulacje jednoznacznie wskazują, iż jednym z warunków przyznania rolnikowi emerytury było przekazanie gospodarstwa rolnego następcy lub Państwu. Przepis art. 75 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy stanowił, iż przez następcę należy rozumieć: zstępnych, rodzeństwo i dzieci rodzeństwa rolnika oraz jego pasierbów i wychowanków, którzy posiadają kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie przekroczyli 55 lat życia i nie są inwalidami I lub II grupy; w razie braku takich osób następcą może być współwłaściciel gospodarstwa spełniający te warunki.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy I. G. miała "następców" w rozumieniu przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, bowiem stosownie

do treści przepisu art. 45 tejże ustawy, przejęcie gospodarstwa przez Państwo na wniosek rolnika następowało tylko w razie braku następców lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia.

Odnosząc się do kwestii "następcy" należy wskazać, iż w omawianej ustawie nie ustalono kryteriów oceny "kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego", zaś w wydanym

na podstawie przepisów tejże ustawy rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 37, poz. 166 ze zm.) wskazano jedynie, iż następcą rolnika powinna być osoba, która daje gwarancję należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego (art. 37 rozporządzenia).

W takiej sytuacji pojęcie "kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego", należy ustalać w świetle przepisów zawartych w obowiązujących aktach prawnych, tak aby dokonana wykładnia spełniała postulat nadawania jednakowego znaczenia takim samym pojęciom użytym w różnych aktach prawnych. Do aktów takich należy przede wszystkim obowiązująca – w dniu wydania decyzji o nieodpłatnym przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (Dz.U.

Nr 16, poz. 93 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 roku w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz.U. z 1972 roku, Nr 31, poz. 215 ze zm.). Zgodnie z przepisami tego ostatniego aktu, dowodem stwierdzającym posiadanie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego przez nabywcę lub spadkobiercę nieruchomości rolnej jest świadectwo ukończenia szkoły rolniczej lub przysposobienia rolniczego (§ 3 ust. 1 przywołanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 roku). Takie rozumowanie znajduje uzasadnienie

w świetle uchwały 7 sędziów (zasada prawna) Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1982 roku podjętej w sprawie o sygn. akt III CZP 30/82, OSNC 1983/1/3).

Nie ulega wątpliwości, iż w momencie wydawania decyzji przez Naczelnika Dzielnicy Ł.-G. nikt ze zstępnych I. G. nie posiadał kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego, bowiem nie ukończył szkoły rolniczej lub kursu przysposobienia rolniczego. Ponadto nie spełniał również warunku opisanego w przepisie § 3 ust. 3 omawianego rozporządzenia chociażby dlatego, iż praca w gospodarstwie rolnym nie stanowiła dla niego zawodu dającego główne źródło utrzymania.

Dla oceny prawidłowości decyzji Naczelnika Dzielnicy Ł.-G. nie pozostaje bez znaczenia treść wniosku z dnia 20 września 1979r., jaki I. G. złożyła domagając się przejęcia gospodarstwa rolnego przez Państwo. We wniosku tym przekazująca gospodarstwo rolne wyraźnie wskazała, iż nie ma następców posiadających kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Z poczynionych w toku postępowania administracyjnego ustaleń organu wynika, iż stosowne uprawnienia skarżący uzyskał dopiero po przejęciu gospodarstwa przez Państwo, tj. w roku 1983r., zatem w chwili wydania decyzji Naczelnika Dzielnicy Ł.-G. z dnia [...] skarżący nie należał do kręgu następców w rozumieniu art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy. W związku

z powyższym podnoszone przez skarżącego zarzuty polegające na pominięciu jego osoby jako następcy uprawnionego do przejęcia gospodarstwa rolnego po swojej babci I. G. są bezpodstawne.

Nie można też uwzględnić zarzutu skarżącego, według którego jego babcia I. G. nie była uprawniona do przekazania Państwu spornej nieruchomości rolnej, gdyż nie była jej właścicielką. Takie twierdzenie nie znajduje bowiem oparcia w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. Zgodnie z załączonym Aktem Własności Ziemi jedyną właścicielką nieruchomości położonej w Ł. przy ul. Ł. była I. G. Powyższy Akt jest prawomocny od dnia [...] i do chwili obecnej nie został skutecznie wzruszony. Skoro zatem I. G. w dniu wydania decyzji z dnia [...] była jedyną właścicielką nieruchomości rolnej i spełniała kryteria przyznania jej emerytury w zamian za przejęcie tej nieruchomości przez Państwo, o których mowa w ustawie, to nie można uznać, iż odmowa stwierdzenia nieważności tej decyzji jest niezgodna z prawem. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest bowiem badanie, czy zachodzą okoliczności do stwierdzenia nieważności decyzji

o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo. Tym samym nie obejmuje ono badania ważności tytułu prawnego do przejętej nieruchomości rolnej.

Analizując działania organu orzekającego w sprawie zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa należy przede wszystkim wskazać, iż z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Tak więc z rażącym naruszeniem prawa nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa. Naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawa nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy,

o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (por. wyrok NSA z dnia 21 października 1992 roku o sygn. akt V SA 86/92 ONSA 1993/1/23; wyrok NSA z dnia 11 maja 1994 roku o sygn. akt III SA 1705/93, Wspólnota 1994/42/16; a także wyrok NSA z dnia 4 listopada 1994 roku o sygn. akt IV SA 1176/94, ONSA-OZ 1997/2/9). Identyczne stanowisko prezentuje doktryna podnosząc,

iż naruszenie prawa jest kwalifikowane jako "rażące", gdy samo w sobie ma taki charakter, jest tak głęboko niezgodne ze stosowaniem prawa obowiązującego, że stanowi zaprzeczenie samej istoty unormowania zawartego w określonych przepisach prawnych. (vide: J. Borkowski glosa do wyroku NSA z dnia 16 lipca 2003 roku o sygn. akt IV SA 4263/01, OSP 2004/9/113).

Mając na uwadze powyższe uwagi na temat sposobu prowadzenie postępowania

w sprawie zakończonej wydaniem decyzji przez Naczelnika Dzielnicy Ł.-G.,

a jednocześnie nie tracąc z pola widzenia jakiego rodzaju kwalifikowane nieprawidłowości uzasadniają tezę o rażącym naruszeniu prawa, należy stwierdzić, iż zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło stwierdzenie nieważności wskazanej powyżej decyzji.

Z przytoczonych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.