Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 400/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 lit. a/ i c/ oraz art. 135 , art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 184 ust. 1, art. 5 ust. 1 pkt 2, 3, art. 206 ust. 1,2 pkt 4,  art. 207 ust. 1, 9,
journal: Dz.U. 2021 poz 305
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Rojek, Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi S. w Ł. na decyzję Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 29 czerwca 2022 r. nr 169/22 w przedmiocie zwrotu kwoty dofinansowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 23 marca 2022 r. nr 150/22; 2. zasądza od Zarządu Województwa Świętokrzyskiego na rzecz S. w Ł.kwotę 608 (sześćset osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Ke [...]

Uzasadnienie

1.1 Zarząd Województwa decyzją z 29 czerwca 2022 r. nr [...] (dalej: zarząd, organ, Instytucja Zarządzająca) utrzymał w mocy decyzję tego organu nr [...] z 23 marca 2022 w sprawie określenia S. Ł. (dalej: ośrodek, skarżący, beneficjent) przypadającą do zwrotu kwotę środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w łącznej wysokości 20 235,58 zł z tytułu zwrotu części dofinansowania przekazanego na podstawie umowy nr [...] o dofinansowanie projektu nr [...] wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, wskazując sposób naliczenia odsetek i sposób zwrotu kwoty dofinansowania.

1.2 Zarząd wyjaśnił, że jako Instytucja Zarządzająca 12 maja 2016 r. ogłosił nabór wniosków o dofinansowanie projektów w ramach Działania 7.3 pn. "Infrastruktura zdrowotna i społeczna" Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020. Konkurs dedykowany był dla podstawowej opieki zdrowotnej, opieki długoterminowej oraz opieki paliatywnej i hospicyjnej. Do udziału w przedmiotowym naborze wniosków przystąpił ośrodek poprzez złożenie 22 lipca 2016 r. wniosku o dofinansowanie projektu pn.: "Poprawa dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej w ramach SP ZOZ GMINNY OŚRODEK ZDROWIA W ŁOPUSZNIE".

W informacji pokontrolnej z 15 marca 2021 r. organ stwierdził na podstawie kontroli doraźnej realizacji projektu, weryfikacji dokumentacji dotyczącej realizacji projektu, że beneficjent nie wykorzystuje części zakupionego w ramach realizacji projektu sprzętu zgodnie z założeniami projektu, tj. aparatu USG Mindray DC-70X-insight, spirometru, aparatu EKG, autoklawu, lamp halogenowych, wag medycznych zgodnie z założeniami projektu.

Ponadto, stwierdzono że ośrodek przedłożył Instytucji Zarządzającej nierzetelne dokumenty dotyczące wykonanych badań na aparacie USG.

W związku z tym, że Narodowy Fundusz Zdrowia (dalej: NFZ) nie potwierdził Instytucji Zarządzającej zgłoszenia aparatu USG Mindray DC-70X-insight w latach 2018-2020 do wykorzystania w ramach zawartej umowy, a zakupione w ramach realizacji projektu środki trwałe zostały zaksięgowane 6 października 2020 r. (a nie w roku zakupu – 2018), organ stwierdził, że beneficjent dopuścił się naruszenia warunków umowy o dofinansowanie projektu poprzez niewykorzystywanie części zakupionego sprzętu zgodnie z założeniami projektu.

Na podstawie art. 143 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., art. 9 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 568; ze zm.; dalej: ustawa wdrożeniowa), oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz. U. z 2018 r., poz. 971 ze zm.; dalej: rozporządzenie z 29 stycznia 2016 r.), Instytucja Zarządzająca ustaliła wysokość pomniejszenia wartości wydatków kwalifikowalnych.

1.3 W informacji pokontrolnej stwierdziła, że projekt jest realizowany niezgodnie z wnioskiem i umową o dofinansowanie. Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu w oparciu o wniosek o dofinansowanie (§ 2 ust. 2 umowy o dofinansowanie), z należytą starannością, z uwzględnieniem zasad celowości, rzetelności, racjonalności i oszczędności ponoszenia wydatków w ramach projektu (§ 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie), zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego (...) oraz osiągnięcie i utrzymanie celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu, (...) w trakcie realizacji projektu oraz w okresie jego trwałości (s. 11 zaskarżonej decyzji).

W ocenie Instytucji Zarządzającej w niniejszej sprawie naruszono postanowienia § 2 ust. 2 oraz § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie poprzez wykorzystanie części zakupionego w ramach projektu sprzętu medycznego (aparatu USG Mindray DC-70X-insight, spirometru, aparatu EKG, wagi medycznej ze wzrostomierzem niezgodnie z założeniami projektu.

Organ ustalił, że ośrodek w okresie trwałości przez 27,78 % dni w stosunku do całości okresu trwałości projektu nie wykorzystywał części zakupionego sprzętu w ramach realizacji projektu, zgodnie z jego założeniami.

Beneficjent w załącznikach do wniosku o dofinansowanie, stanowiących jego integralną część: Studium Wykonalności, w sposób autonomiczny wskazał, że głównym celem projektu jest poprawa dostępu do usług podstawowej opieki zdrowotnej na terenie Gminy Ł.. Natomiast w oświadczeniu z 21 lipca 2016 r. stanowiącym załącznik nr 11 do wniosku o dofinansowanie, ośrodek zobowiązał się do zagwarantowania ciągłości świadczenia usług w ramach umowy/umów z dysponentem środków publicznych w zakresie realizacji inwestycji.

Działaniami przewidzianymi w projekcie były: wyposażenie w sprzęt medyczny niezbędny z punktu widzenia udzielania świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej oraz przeprowadzenie robót budowlanych niezbędnych z punktu widzenia udzielania świadczeń medycznych. Dzięki podjętym działaniom mieszkańcy gminy Ł. mieli mieć większy dostęp do profesjonalnej nowoczesnej opieki zdrowotnej. Dodatkowo miała nastąpić poprawa warunków przebywania i leczenia pacjentów. Działania przewidziane w ramach projektu zakładały zwiększenie opieki środowiskowej oraz rozwój opieki koordynowanej z uwzględnieniem środowiskowych form opieki.

Zakup nowego sprzętu miał na celu poprawę jakości świadczonych usług. Szybciej działający sprzęt miał wpłynąć pozytywnie na zdrowie mieszkańców poprzez szybsze przyjęcie do lekarza, szybszą diagnozę, skrócenie czasu świadczenia usług, oszczędność czasu dla pacjenta. Dzięki wykonywaniu badań USG na miejscu, w ośrodku, pacjenci nie musieliby być odsyłani do W..

Po zakończeniu fazy inwestycyjnej odpowiedzialność za utrzymanie trwałości projektu miała spoczywać na ośrodku. Beneficjent miał co roku podpisywać kontrakt z NFZ na świadczenie podstawowych usług zdrowotnych. Usługi dla pacjentów miały być bezpłatne, a majątek zakupiony oraz zmodernizowany w ramach projektu nie mógł być wykorzystywany w działalności komercyjnej oraz innej, niż wynikało to z udzielonego wsparcia.

1.4 W wyniku weryfikacji dokumentacji dotyczącej projektu, przeprowadzonej w związku z dodatkowym postępowaniem wyjaśniającym, Instytucja Zarządzająca stwierdziła, że beneficjent zaktualizował zasoby do wykorzystania w ramach zawartej umowy z NFZ od 16 marca 2020 r. o część urządzeń: aparat USG Mindray DC-70X-insight, spirometr, aparat EKG, wagę medyczną ze wzrostomierzem, stół operacyjny (wydatek niekwalifikowlany w projekcie). Pozostałe urządzenia zakupione w projekcie, tj. autoklaw, lampy zabiegowe ze statywem, waga niemowlęca, waga lekarska nie podlegały zgłoszeniu w ramach posiadanego zasobu do NFZ.

Po dokonaniu oględzin wykonanych robót budowlanych oraz zakupionego w ramach realizacji projektu sprzętu medycznego, stwierdziła że beneficjent w okresie trwałości 16,58 % dni w stosunku do całości okresu trwałości nie wykorzystywał części, zakupionego w ramach realizacji projektu, sprzętu medycznego, ponieważ sprzęt ten nie był zgłoszony do NFZ, w związku z czym nie był wykorzystywany w ramach umowy z NFZ.

1.5 Mając na uwadze stwierdzoną nieprawidłowość, zarząd uznał za wydatek niekwalifikowalny kwotę w łącznej wysokości 20 235,58 zł. wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. W dniu 8 kwietnia 2022 r. ośrodek dokonał zwrotu kwoty w wysokości 20 235,58 zł.

Organ zaliczył dokonaną wpłatę na poczet zobowiązań wynikających z decyzji nr 150/22 z 23 marca 2022 r. na poczet zwrotu dofinansowania oraz na poczet należnych odsetek.

Pozostała do zapłaty kwota 4 398,49 zł wraz z odsetkami liczonymi od 12 września 2018 r. do dnia zwrotu oraz kwota 128,81 zł wraz z odsetkami liczonymi od 17 maja 2019 r. do dnia zwrotu.

1.6 Zarząd, rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy uznał, że decyzja z 23 marca 2022 r. jest prawidłowa i znajduje swoje uzasadnienie w obowiązującym stanie prawnym.

1.7 Wyjaśnił, że beneficjent poprzez zawarcie umowy o dofinansowanie projektu miał obowiązek zrealizować i rozliczyć swój projekt według zasad określonych w umowie o dofinansowanie.

Instytucja Zarządzająca zwróciła uwagę, że zgodnie z zawartą umową ośrodek był zobowiązany do bezwzględnego stosowania zasad i warunków dofinansowania w niej zawartych, ponieważ realizował projekt dofinansowany z udziałem środków publicznych. Zgodnie z sekcją 6.2 pkt 3 Wytycznych kwalifikowalności wydatków, wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający następujące warunki: został uwzględniony w budżecie projektu, został poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie projektu, jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu, został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów.

Zarząd wskazał na właściwe przepisy prawa unijnego, z których wynikają obowiązki państw członkowskich Unii Europejskiej: ustanowienie i skuteczne zapewnienie funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli dla realizacji programów operacyjnych, prowadzenie działań w odniesieniu do nieprawidłowości: zapobieganie im, wykrywanie ich, odzyskiwanie kwot wypłaconych nienależnie.

Organ powtórzył, że zgodnie z umową o dofinansowanie projektu nr [...] beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie i w sposób określony w umowie o dofinansowanie.

Ponownie przyjął, że w niniejszej sprawie naruszono postanowienia § 2 ust. 2 oraz § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie poprzez wykorzystanie części zakupionego w ramach projektu sprzętu medycznego: aparatu USG Mindray DC-70X-insight, spirometru, aparatu EKG, wagi medycznej ze wzrostomierzem niezgodnie z założeniami projektu (s. 21 zaskarżonej decyzji).

Przytoczył w tym zakresie wcześniejsze ustalenia. Dodał jednocześnie, że zgodnie z Regulaminem dwuetapowego konkursu zamkniętego nr [...] w ramach Osi Priorytetowej 7- Sprawne usługi publiczne Działania 7.3 Infrastruktura zdrowotna i społeczna Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020 pkt 5 Wymogi ograniczenia dotyczące inwestycji, wnioskodawca składając wniosek nie musi udzielać świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, natomiast po zakończeniu realizacji inwestycji będzie zobowiązany do realizacji świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (nieodpłatnie dla pacjenta), a także sprzecznie z przytaczanym oświadczeniem, które zostało podpisane przez beneficjenta.

1.8 Postanowieniem nr 174/22 z 11 maja 2002 r. zarząd odmówił uwzględnienia wniosku dowodowego beneficjenta o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków M. B., B. G. i B. J. na okoliczność pracy na sprzęcie zakupionym z dofinansowania. Wskazał, że okoliczności, które miałyby być udowodnione albo nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo zostały już bezspornie udowodnione za pomocą innych środków dowodowych.

2.1 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skarżący zarzucił:

I. naruszenie przepisów: art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., art. 207 ust. 1 pkt 2, art. 207 ust. 12a pkt 1 i art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 305; ze zm.; dalej: "u.f.p."), art. 6 i art. 9 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych z perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818; ze zm.; dalej jako: ustawa wdrożeniowa) poprzez ich błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że w świetle zawartych w nich regulacji zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do przyjęcia, że wykorzystanie pobranego dofinansowania nastąpiło z naruszeniem procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków dofinansowania, którymi są poza obowiązującymi przepisami prawa krajowego i wspólnotowego również wytyczne programów i postanowienia umowy o dofinansowanie, zaś zaistniałe okoliczności uzasadniają nałożenie korekty finansowej.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i zwrócenie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia.

2.2 W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że wykorzystanie pobranego dofinansowania nastąpiło z wykorzystaniem procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków dofinansowania, zaś zaistniałe okoliczności uzasadniają nałożenie korekty finansowej.

Analiza stanu faktycznego przeprowadzona przez organ doprowadziła go do błędnych wniosków i przyjęcia, że zostały naruszone przepisy prawa, w tym zapisy łączącej strony umowy m.in. poprzez rzekome niewykorzystywanie części zakupionego w ramach realizacji projektu sprzętu, zgodnie z jego założeniami.

Ośrodek zwrócił uwagę, że sam organ przyznał, że nastąpiło wykorzystanie sprzętu, tyle że niezgodnie z założeniami projektu.

Zaznaczył, że pozbawione logiki jest stwierdzenie, że niezgłoszenie sprzętu do NFZ jest równoznaczne z niewykorzystaniem sprzętu zgodnie z przeznaczeniem.

2.3 Skarżący zwrócił uwagę, że we wniosku o dofinansowanie, ani żadnym dokumencie towarzyszącym nie ma zastrzeżenia, że zakupiony sprzęt obowiązkowo będzie zgłoszony do NFZ jako zasób przy realizacji umowy oraz brak jest zapisów uzależniających stwierdzenie prawidłowego wykonywania umowy z takim zgłoszeniem. Organ podważa kwalifikowalność wydatków (sprzętu zgłoszonego później), zaś jedynym argumentem jest fakt niezgłoszenia sprzętu, natomiast ani Wytyczne, ani wniosek o dofinansowanie, ani inne procedury nie uzależniają zgłoszenia od przyjęcia złamania jakichkolwiek przepisów. A skoro tak jest, nie ma obowiązku zgłaszania sprzętu. Ponadto, aktualizacja zgłoszenia potencjału powinna (a nawet musi) zapewniać spełnienie progowych wymogów przy danym kontrakcie i to jest periodycznie kontrolowane przez NFZ. Ośrodkowi nie zarzucono niespełniania tego wymogu.

Beneficjent dodał, że do NFZ sprzętu nie zgłasza się, a deklaruje posiadany zasób. Stwierdzenie "zgłasza" świadczyłoby o prawnym obowiązku, każdorazowym dla nowego sprzętu, takiego nie ma – podmiot realizujący kontrakt z NFZ musi spełniać wymogi progowe i to jedyny jego obowiązek.

3.1 W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że fakt niezgłoszenia sprzętu zakupionego w ramach projektu do NFZ uniemożliwiał korzystanie z niego w ramach umowy z NFZ, co jest sprzeczne z deklaracjami i oświadczeniami znajdującymi się w składanym przez skarżącego wniosku wraz z jego załącznikami, gdzie wyraźnie oświadczył, że w okresie trwałości projektu liczonej od płatności końcowej na rzecz beneficjenta zagwarantowana zostanie ciągłość świadczenia usług w ramach umowy/umów z dysponentem środków publicznych w zakresie realizacji przedmiotowej inwestycji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

4.1 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; ze zm.), dalej ,,p.p.s.a."

4.2 Rozstrzygając sprawę w wyżej zakreślonych granicach, sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Zaskarżoną decyzją zarząd orzekł o obowiązku skarżącego zwrotu dofinansowania w kwocie 20 235,58 zł wraz z odsetkami, którą to kwotę otrzymał na podstawie umowy o dofinansowanie projektu pod nazwą "Poprawa dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej w ramach SP ZOZ GMINNY OŚRODEK ZDROWIA W ŁOPUSZNIE". Podstawą tego było stwierdzenie, że beneficjent zrealizował inwestycję niezgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie i wnioskiem o dofinansowanie (obejmującym także jego załączniki). Organ zarzucił przy tym skarżącemu naruszenie treści § 2 ust. 2 oraz § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie.

Sąd nie podziela wniosków organu, jakie poczynił, stawiając ten zarzut ośrodkowi.

4.3 Punkt wyjścia przedmiotowych rozważań stanowi przepis art.184 ust.1 u.f.p., z którego wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust.1 pkt 2 i 3 tej ustawy (tj. m.in. pochodzących z budżetu UE) są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. W orzecznictwie sądowym powszechne jest stanowisko, że pod pojęciem "innych procedur" w rozumieniu art. 184 u.f.p. należy rozumieć także postanowienia umowy o dofinansowanie łączącej beneficjenta z instytucją zarządzającą (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 10 maja 2017 r. II GSK 2384/15, z 17 maja 2017 r. II GSK 2420/15, z 1 września 2017 r. II GSK 3214/16, 12 września 2017 r. II GSK 3597/15, z 11 października 2018 r. I GSK 931/18, z 17 października 2019 r. I GSK 1384/18; dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl).

Umowa ta, zgodnie z art. 206 ust. 1 u.f.p., określa szczegółowe warunki dofinansowania projektu. Na podstawie zaś art. 207 ust. 1 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Przepis art. 207 ust. 9 stanowi z kolei, że po bezskutecznym upływie terminu do zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków.

W wyroku z 8 listopada 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w tego typu sprawach, stosunek łączący Instytucję Zarządzającą z beneficjentem określany jest warunkami zawartej umowy o dofinansowanie, w której to umowie, z założenia instytucja zarządzająca występuje wobec beneficjenta z pozycji równorzędnej strony umowy. Tym samym umowa pomiędzy instytucją przyznającą dofinansowanie, a beneficjentem w zakresie dofinansowania tworzy zobowiązanie cywilnoprawne, mimo że istotnie pewne uprawnienia i obowiązki wynikające z tej umowy mają podłoże administracyjnoprawne, np. zobowiązanie do poddania się kontroli, tryb kontroli realizacji projektu lub zadania (art. 206 ust. 2 pkt 4 u.f.p.). Dopiero po wyczerpaniu określonych art. 207 u.f.p. przesłanek aktualizuje się władcza rola Instytucji Zarządzającej jako organu uprawnionego do dochodzenia zwrotu środków w trybie administracyjnym. Zatem w toku realizacji projektu, na skutek zawartej umowy o dofinansowanie, właściwą płaszczyznę oceny zachowania strony stanowi właśnie umowa o dofinansowanie (sygn. akt II GSK 247/16; dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl).

4.4 Spór w sprawie dotyczy tego, czy część zakupionego w ramach projektu sprzętu medycznego została wykorzystana niezgodnie z założeniami projektu a organ poprawnie zakwalifikował to jako wydatki wykorzystane z środków z naruszeniem procedur, o których mowa w ww. przepisach. Zdaniem sądu, ośrodek nie naruszył procedury, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. i w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. przez naruszenie zapisów wskazanych w umowie o dofinansowanie. W zawartej 11 sierpnia 2017 r. umowie o dofinansowanie ośrodek, zgodnie z § 2 ust. 2, zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie. Ponadto, stosownie do treści § 3 ust. 1 umowy beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego, w szczególności w oparciu o ustawę o finansach publicznych, wytycznymi horyzontalnymi, a także procedurami w ramach Programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie i utrzymanie celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu, o których mowa w § 7 umowy w trakcie realizacji projektu oraz w okresie jego trwałości.

Późniejsze aneksy do ww. umowy nie wpłynęły na treść § 2 ust. 2 i § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie.

Z dokumentu będącego załącznikiem do wniosku o dofinansowanie nazwanego Studium Wykonalności wynika, że przewidziane w projekcie roboty budowlane mają przede wszystkim na celu dostosowanie obiektu do potrzeb pacjentów. Natomiast zakup sprzętu medycznego np. USG sprawi, że pacjenci, zwłaszcza osoby starsze i niepełnosprawne nie będą musieli jeździć na badania do W. lub K., co zaoszczędzi im czas, pieniądze i przyspieszy świadczenie usług. Aparat USG jest w złym stanie technicznym, działa bardzo wolno i jest wadliwy, przez co ośrodek zaniechał wykonywania badań USG. Zakup nowego USG jest niezbędny, aby polepszyć i zwiększyć jakość świadczeń (s. 15 Aneksu nr 1 do Studium Wykonalności z grudnia 2016 r.). Beneficjent zaznaczył przy tym, że omyłkowo wpisał w Studium Wykonalności, że nie posiada USG, potwierdzając jednocześnie, że zaprzestał wykonywania badań USG z powodu złego stanu technicznego posiadanego aparatu (s. 2 Aneksu nr 1 do Studium Wykonalności z grudnia 2016 r.). Ponadto, po zakończeniu fazy inwestycyjnej odpowiedzialność za utrzymanie trwałości projektu będzie spoczywać na ośrodku. Będzie on co roku podpisywał kontrakt z NFZ na świadczenie podstawowych usług zdrowotnych (s. 78 Studium Wykonalności z czerwca-lipca 2016 r.). Po zakończeniu realizacji projektu, usługi zdrowotne będą świadczone w ramach kontraktu z NFZ (s. 83 Studium Wykonalności z czerwca-lipca 2016 r.).

Z kolei, z oświadczeń beneficjenta (z 21 lipca 2016 r., 25 maja 2017 r.) wynika, że w okresie trwałości projektu liczonej od płatności końcowej na rzecz beneficjenta zagwarantowana zostanie ciągłość świadczenia usług w ramach umowy/umów z dysponentem środków publicznych w zakresie realizacji przedmiotowej inwestycji.

Z przytoczonych zapisów umowy o dofinansowanie, jak i wniosku o dofinansowanie wraz załącznikami (wymienionymi powyżej Studium Wykonalności i oświadczeniami) nie wynika obowiązek zgłoszenia zakupionego sprzętu medycznego do NFZ. Co więcej, sam organ nie wskazuje źródła takiego obowiązku.

W tym miejscu należy podkreślić, że należy dokonywać ścisłej wykładni naruszeń prawa będącego podstawą dla ochrony prawidłowego wydatkowania funduszy Unii Europejskiej. Związane jest to z zasadą pewności prawnej, która wymaga, aby każde uregulowanie nakładające na podmioty obowiązki, tym bardziej wywołujące konsekwencje finansowe, było jasne i precyzyjne (tak J. Łacny, Korekty finansowe nakładane przez Komisję Europejską na państwa członkowskie za niezgodne z prawem wydatkowanie funduszy Unii Europejskiej, Warszawa 2017, s. 52 i przywołane tam orzecznictwo TSUE).

Nieprawidłowo, w ocenie sądu, zarząd przyjął, że brak zgłoszenia sprzętu medycznego do NFZ był równoznaczny z niewykorzystywaniem go w ramach realizacji umowy z NFZ. Brak było ku temu podstaw.

W piśmie z 5 listopada 2020 r. NFZ poinformował organ, że nie posiada informacji, które świadczenia zostały wykonane przy użyciu konkretnego sprzętu USG.

Ponadto, beneficjent poinformował Instytucję Zarządzającą, że NFZ nie kwestionuje ilości wykonanych badań USG w okresie od II półrocza 2018 r. do I półrocza 2020 r. na rzecz pacjentów ośrodka.

Ze Studium Wykonalności wynika natomiast, że skarżący wycofał z użytku niesprawny technicznie aparat USG i w celu poprawności dostępu do usług zdrowotnych miał zakupić w ramach projektu nowy aparat USG, zrobił to i jak wynika z akt sprawy, wykonywał badania USG.

Organ nie wykazał, że sprzęt medyczny, aby mógł być wykorzystywany w ramach kontraktu z NFZ musiał zostać zgłoszony do NFZ. Tym bardziej, że zgodnie z treścią aneksu z 24 stycznia 2022 r. do umowy o udzielanie świadczeń gwarantowanych w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna, zawartej pomiędzy skarżącym a NFZ, w zasobach ośrodka wskazano aparat USG rok produkcji 2009. A biorąc pod uwagę dokonaną (i uznaną przez organ) aktualizację zasobów od 16 marca 2020 r. w zawartym aneksie powinien być uwzględniony nowy aparat USG, zakupiony w 2018 r. w ramach realizowanego projektu. Mimo to, NFZ zaakceptował taki stan rzeczy, podpisując ww. aneks.

W związku z powyższym, zasadny jest zarzut skargi polegający na naruszeniu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Skarżący realizował projekt zgodnie z umową, przez co nie wykorzystał środków unijnych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.

4.5 Z powyższymi rozważaniami wiąże się zarzut skargi naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że wykorzystanie pobranego dofinansowania nastąpiło z naruszeniem procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków dofinansowania.

W ocenie sądu, przedstawione w tej kwestii stanowisko organu narusza zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy (art. 77 k.p.a.) i ocenę na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

W sprawie, zdaniem sądu, organ oparł swe rozstrzygnięcie na ustaleniach kontroli i postępowania w I instancji. Dokonał wybiórczej, a przez to dowolnej oceny dowodów. Nie dokonał wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego i w konsekwencji nie wyjaśnił w sposób należyty stanu faktycznego sprawy.

W ocenie sądu organ winien skupić się na wyjaśnieniu czy zakupiony w ramach projektu sprzęt medyczny był wykorzystywany przez beneficjenta projektu zgodnie z warunkami, które zostały określone w umowie o dofinansowanie.

Sąd stwierdza, że brak wyczerpujących ustaleń i oceny we wskazanym powyżej zakresie stanowi efekt nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

4.6 Ponownie przeprowadzając postępowanie, organ ponownie oceni zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i ewentualnie go uzupełni w zakresie istotnych dla sprawy kwestii. Dopiero ustalenie w sposób prawidłowy stanu faktycznego, stanowić będzie podstawę do stwierdzenia, czy zaistniały przesłanki określone w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

4.7 Z powołanych wyżej względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. a/ i c/ oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt 2 wyroku. Zasądzone koszty obejmują wpis od skargi w kwocie 608 zł.