Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1987/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2042
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Wiesław Morys del. WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. L., A. M., J. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 726/15 w sprawie ze skargi J. L., A. M., J. F. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. L., A. M., J.F. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji solidarnie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. L., A. M. i J. F. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji przedstawił następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. S. oraz J. R. nieruchomości w majątku W. J. pow. G., woj. [...] oraz majątku X poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ wskazał, że w dniu [...] grudnia 2008 r. adwokat S. B. działając w imieniu m. in. J. L., A. M. i J. F. wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości gruntowej Y należącej do J. R., nieruchomości gruntowej [...] z Z. należącej do J. S., nieruchomości gruntowych [...],[...],[...] i [...], należącej do M. S. W piśmie uzupełniającym z [...] października 2009 r. do wniosku adw. S. B. wskazał m. in., że nieruchomość gruntowa "[...]" obejmowała majątki [...] z [...]. Jednocześnie rozszerzono wniosek o kolejne majątki: [...] i [...] oraz [...]. W dniu [...] lipca 2010 r. organ I instancji postępowanie podzielił na kilka spraw dotyczących poszczególnych nieruchomości. Niniejsza sprawa dotyczy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. S. i J. R., nieruchomości szczegółowo wymienionych w decyzji.

Kwestią zasadniczą, według organu odwoławczego, jest ustalenie zakresu złożonego wniosku i określenie, za jakie nieruchomości strona domagała się przyznania rekompensaty. W ocenie Ministra Skarbu Państwa żądanie we wniosku z [...] grudnia 2008 r., nie budzi wątpliwości. Wniosek obejmuje wyłącznie potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości gruntowe: [...],[...][...] z [...],[...],[...],[...] i [...] z przyległością [...],[...]. Nie ma żadnych wątpliwości, iż przedmiotowy wniosek został sformułowany precyzyjnie i zawiera wyłącznie żądanie przyznania rekompensaty za nieruchomości gruntowe w nim wymienione. Dokumentami, na których organ oparł swoją decyzję określając zakres wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r. są wyciągi hipoteczne: z [...] października 1934 r. z karty stanu majątkowego, własności i ciężarów m.in. majętności [...] z [...] objętej whl [...]. i z [...] września 1938 r. z karty stanu majątkowego, własności i ciężarów majętności: m.in. [...] z [...] objętej whl [...] oraz umowa o dział majątku spadkowego po W.S. sporządzona w dniu [...] marca 1936 r. Dokumenty te wskazują jednoznacznie na fakt, że wnosząc o przyznanie prawa do rekompensaty za "nieruchomość gruntową" wnioskodawca powoływał się na posiadany wyciąg hipoteczny, który nazwę "[...]" odnosił do ciała hipotecznego nieobejmującego swoim zakresem nieruchomości gruntowej "[...]" wydzielonej do odrębnej księgi gruntowej whl [...]. W związku z tym Majątku [...] z [...] nie można utożsamiać z pierwotnym majątkiem [...] będącym w posiadaniu W. S.

Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że majątki [...] z [...] i [...][...] były odrębnymi nieruchomościami, nawet jeżeli funkcjonalnie tworzyły jedną całość.

Postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty są postępowaniami wszczynanymi wyłącznie na wniosek. We wniosku złożonym do Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. profesjonalny pełnomocnik, wyraźnie i jednoznacznie wskazał zakres przedmiotowy wniosku. Wniosek ten dotyczył m.in. potwierdzenia prawa do rekompensaty za pozostawienie nieruchomości gruntowej [...] z [...] woj. [...]. We wniosku tym nie wskazano nieruchomości gruntowej [...]. Zgłoszenie roszczenia o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość [...] nastąpiło po upływie ustawowego terminu na składanie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Tym samym organ odmówił prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia parcel wydzielonych z majątku [...]. Natomiast co do majątku [...] i [...] to zostały zgłoszone dopiero w piśmie, które do organu wpłynęło [...] października 2009 r., zatytułowanym jako pismo uzupełniające do wniosku. Tak więc zgłoszenie roszczenia o rekompensatę za te majątki nastąpiło już po dniu 31 grudnia 2008 r. co również skutkuje odmową prawa do rekompensaty.

W skardze na decyzję Ministra Skarbu Państwa J. L., A. M. i J. F. zarzuciły:

I. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., 6,7,8 i 80 K.p.a., 7 w zw. z 77 oraz 80 K.p.a., 6,7,8, w zw. z 75 § 1 i § 2 oraz 76 § 1 i § 3 i 80 K.p.a., art. 6 w zw. z 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy oraz 7, 77 i 8 K.p.a. i 2 ,45, 5 i 7 Konstytucji,

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 2 oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, 2, 7, 31 oraz 64 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw i podstawowych wolności oraz art. 1 Protokołu nr 1 do tej Konwencji.

Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W obszernym uzasadnieniu skarżące przedstawiły argumenty na potwierdzenie stawianych zarzutów, w tym przytoczyły orzecznictwo sądowoadministracyjne.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wyjaśnił, że postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty, prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), wszczynane jest na wniosek zainteresowanego, przy czym ustawa zakreśliła w art. 5 termin złożenia takiego wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. Niewystąpienie ze stosownym wnioskiem w tym terminie powoduje, że wygasa uprawnienie osoby ubiegającej się o potwierdzenia tego prawa. Termin ten ma charakter terminu prawa materialnego i stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie i nie budzi żadnych wątpliwości. Konsekwencją niespełnienia wymogu wniesienia wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. jest wydanie przez wojewodę decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy.

Wniosek zakreśla granice sprawy administracyjnej, która została nim wszczęta. Dlatego rozszerzenie zakresu żądania na inne mienie niż zgłoszone przed tą datą oznacza, że roszczenie takie zostało zgłoszone po terminie, a zatem wygasło i organ wydaje w stosunku do tego żądania decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. Wnioskodawcy w siedmiu punktach wskazali za jakie nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej domagają się rekompensaty. Są to:

I. nieruchomości gruntowe "[...]",

II. nieruchomości gruntowe "[...],

III. nieruchomości gruntowe "[...]",

IV. nieruchomości gruntowe "[...],

V. nieruchomości gruntowe "[...]",

VI. nieruchomości gruntowe "[...]",

VII. nieruchomości gruntowe "[...]".

Natomiast w piśmie wnioskodawców, które do organu wpłynęło [...] października 2009 r., zatytułowanym "Pismo uzupełniające do wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r. (...)" w punkcie 2.II wskazano, że na dzień 1 września 1939 r. spadkobiercy posiadali nieruchomość gruntową "[...]" położoną w powiecie [...] w d. województwie [...], na którą składały się majątki [...] z [...] i [...]. Na wstępie tego pisma pełnomocnik wnioskodawców napisał, że rozszerza wniosek o kolejne majątki: [...] i [...] oraz o majątek [...].

Organ I instancji podzielił wniosek na kilka postępowań, którymi objął nieruchomości wymienione w obu pismach. Niniejsze postępowanie dotyczy nieruchomości gruntowej [...] oraz [...] i [...]. Organ odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty uznając, że w odniesieniu do tych majątków wniosek został złożony [...] października 2009 r., a więc po terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie organ uznał, że we wniosku z [...] grudnia 2008 r. do tych nieruchomości roszczenia nie zostały zgłoszone. Istotne zatem jest ustalenie jakie granice sprawy administracyjnej zostały zakreślone wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. a więc czy wniosek ten dotyczył także nieruchomości stanowiącej majątek [...] oraz majątki [...] i [...]. Analiza materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie, iż wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. nie objęto roszczenia o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości stanowiące majątek [...]. Ze znajdujących się w materiale dokumentacyjnym odpisów wyciągów hipotecznych z kart stanu majątkowego, własności i ciężarów m.in. "[...]", wydanych dnia [...] października 1934 r. i z dnia [...] września 1938 r. wynika, że wskutek uchwały [...] c.k. Sądu krajowego z dnia [...] lipca 1886 r. wymienione na Karcie A.II za Lp. [...] parcele zostały przeniesione do osobnego wykazu hipotecznego [...]. Natomiast pozostała majętność [...] objęta wykazem hipotecznym L. [...] otrzymała dla odróżnienia nazwę "[...]". Wynika z tych zapisów, że do 1886 r. istniał majątek [...] objęty wykazem hipotecznym L. [...]. W 1886 r. majątek ten został podzielony w ten sposób, że z części parcel został utworzony majątek "[...]", który został przeniesiony do wykazu hipotecznego L. [...] zaś część parcel, która z majątku [...] pozostała w wykazie hipotecznym L. [...] otrzymała nazwę "[...]". Istnienie obu tych majątków potwierdza także umowa o dział spadku po W. S. sporządzona w L. [...] marca 1936 r. Tak więc po 1886 r. funkcjonowały dwa majątki powstałe z majątku W. i wpisane były do dwóch odrębnych wykazów hipotecznych. Okoliczności te były znane także wnioskodawcom w dacie składania wniosku z [...] grudnia 2008 r. gdyż dysponowali oni wymienionymi wyżej wykazami hipotecznymi co potwierdziła wnioskodawczyni J. L. We wniosku z [...] grudnia 2008 r., sporządzonym przez profesjonalnego pełnomocnika, z dawnego majątku [...] została zgłoszona tylko nieruchomość gruntowa "[...]". Natomiast majątek [...], jako wydzielony z majątku [...], pojawia się dopiero w piśmie z [...] października 2009 r. Tak więc wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości gruntowej [...] został zgłoszony w piśmie z [...] października 2009r., a więc po terminie zakreślonym w art. 5 ust. 1 ustawy.

Zgłoszenie tego roszczenia po [...] grudnia 2008 r. skutkuje odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty, ponieważ to roszczenie wygasło. Takie rozstrzygnięcie zapadło w zaskarżonych decyzjach. Zatem decyzje te są zgodne z prawem co czyni zarzuty skargi bezzasadnymi.

W żadnym razie nie można uznać, że wniosek z [...] grudnia 2008 r. dotyczył również nieruchomości [...]. Wyraźnie w tym wniosku wymieniono tylko część dawnego majątku [...], która po 1886 r. nosiła nazwę "[...]’. Co do tej nieruchomości, tj. [...], Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. potwierdził w całości prawo do rekompensaty. Nie można także zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że majątek "[...]" jest tożsamy z majątkiem "[...]" gdyż po 1886 r. nazwę ‘[...]" odnoszono do tej części majątku "[...]", która pozostała po odłączeniu parcel określanych jako "[...]".

Zupełnie zaś oczywista jest kwestia zgłoszenia roszczenia o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia majątków [...] i [...]. We wniosku z [...] grudnia 2008 r. w ogóle te majątki nie są wymienione. Pojawiają się dopiero w piśmie z [...] października 2009 r., na samym jego wstępie, pełnomocnik wnioskodawców napisał, że rozszerza wniosek o kolejne majątki w tym [...] i [...], których dotyczy przedmiotowa decyzja. Wynika z tego, że roszczenia dotyczące tych majątków, zostały zgłoszone po raz pierwszy dopiero w październiku 2009 r., a więc po terminie zakreślonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Ze względów wyżej omówionych zgłoszenie wniosku, po tym terminie skutkuje odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty wobec tego, że z dniem 31 grudnia 2008 r. roszczenia te wygasły.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosły J. L., A. M. i J. F., zaskarżając wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciły:

Naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1) art. 2 pkt. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 2 oraz ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polski poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do zaakceptowania w zaskarżonym orzeczeniu bezpodstawnego ograniczenia przez organ administracji potwierdzenia prawa do rekompensaty tylko co do części nieruchomości [...] pozostawionej poza granicami RP przez poprzednika prawnego skarżących tj. z wyłączeniem nieruchomości gruntowej opisywanej jako [...], podczas gdy prawo do rekompensaty powinno obejmować także część majątku [...] opisywaną jako [...], stanowiącą integralną część całego majątku [...], co do którego złożono w sprawie stosowny wniosek i wykazano spełnienie wszelkich ustawowych przesłanek do potwierdzenia prawa do rekompensaty na gruncie przywołanych przepisów;

2) art. 2, art. 7, art. 31 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw i podstawowych wolności oraz art. 1 Protokołu nr 1 do w/w Konwencji poprzez ich niezastosowanie prowadzące do naruszenia podstawowych zasad ustrojowych Rzeczypospolitej Polskiej, tj. zasady państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, zasady działania na podstawie i w granicach prawa, zapewnienia praw człowieka i obywatela, w tym ochronę dziedziczenia oraz zakazu ograniczenia obywatelowi praw skutkujące zaakceptowaniem w zaskarżonym orzeczeniu braku potwierdzenia prawa do rekompensaty za część majątku (nieruchomości) pozostawionego na Kresach Wschodnich przez spadkodawców Skarżących, co jest szczególnie rażące w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (z 08.11.1989 K 7/89, OTK 1989 Nr 1 poz. 8, SN uzasadnienie wyroku z 10.10.2003 II CK 36/02) oraz treści wyroku Wielkiej Izby

ETPC w Strasburgu z 22 czerwca 2004 r. w sprawie skargi Broniowski przeciwko Polsce.

Naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) naruszenie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 Ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej w zw. z art. 9 w zw. z art. 61 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie mające istotny wpływ na wynik sprawy a prowadzące do bezpodstawnego oddalenia skargi i przyjęcia, iż wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z dnia [...] grudnia 2008 r. dotyczył tylko części nieruchomości [...] pozostawionej poza granicami RP przez poprzedników prawnych Skarżących tj. nie dotyczył nieruchomości gruntowej opisywanej jako [...], podczas gdy dotyczył on całego majątku [...] wraz z częścią opisywaną jako [...], stanowiącą integralną część majątku [...].

2) naruszenie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 134 § 1 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi w z w. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 80 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie mające istotny wpływ na wynik sprawy a prowadzące do bezpodstawnego oddalenia skargi wskutek:

I. naruszenia w toku postępowania zasady legalizmu i praworządności, zasady podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela, zasady przeprowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej,

II. arbitralnego i pozbawionego jakichkolwiek podstaw odmówienia mocy dowodowej wszystkim dowodom pozytywnym dla wnioskodawczyń, z których bezsprzecznie wynika, że majątek "[...]", na który wskazano we wniosku z dn. [...].12.2008 r. był tożsamy z majątkiem [...], natomiast przyznanie wyciągom hipotecznym i umowie o dział majątku spadkowego po W. S. większej mocy dowodowej aniżeli innym dokumentom źródłowym, pozyskanym od organów administracji publicznej, wobec czego ustalony został jako udowodniony negatywny dla strony stan faktyczny sprawy,

III niewyczerpującego i fragmentarycznego rozpatrzenia materiału dowodowego,

skutkującego błędnym ustaleniem okoliczności faktycznej w oparciu o wybiórczo wybrany i niekorzystny dla strony materiał dowodowy, podczas gdy z oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego pochodzącego z różnych okresów czasu i z różnych źródeł [zeznania świadków - źródła osobowe, dokumenty i publikacje, pisma urzędowe, dokumenty urzędowe, opinie rzeczoznawcy majątkowego) jednoznacznie wynika, że majątek "[...]" jest tożsamy z majątkiem [...], a ponadto z wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r. jak i kolejnych pism Wnioskodawczyń, w żadnej mierze nie wynika, jakoby ograniczyły one swój wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za jakąkolwiek części majątku [...], lub rozszerzyły swój wniosek o "[...]",

IV. niezachowania zasady legalizmu i praworządności i nieuwzględnienie, w okolicznościach sprawy, słusznego interesu obywatela, jak też dokonanie interpretacji przepisów oraz subsumcji faktów do norm prawnych w sposób nie budzący zaufania obywateli do organów władzy publicznej, lecz w sposób rażący naruszający to zaufanie, także poprzez uznanie wbrew stanowisku wnioskodawców, iż we wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r. wnosili o potwierdzenie prawa do rekompensaty wyłącznie za majątek "[...]" jako część majątku swoich poprzedników prawnych tj. bez nieruchomości "[...]", a nie za cały majątek [...].

3) naruszenie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art 134 § 1 Ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. art. 6, art. 7, art. 8 w związku z art. 75 § 1 § 2 K.p.a. oraz art. 76 § 1 i § 3 K.p.a. i 80 K.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie mające istotny wpływ na wynik sprawy a prowadzące do bezpodstawnego oddalenia skargi wskutek niepopartego jakimikolwiek dowodami zakwestionowania zakresu przedmiotowego wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r.,

Z uwagi na stawiane zarzuty skarżące kasacyjnie wniosły o

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi i uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia 5 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej oraz poprzedzającej jej decyzji Wojewody [...] nr [...] z dn. [...] stycznia 2015 r. znak: [...] i przekazanie Wojewodzie [...] sprawy do ponownego rozpoznania; ewentualnie

2 uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

3. rozpoznanie skargi także pod nieobecność skarżących.

4. zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji, jak również kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto uzasadnienie stawianych zarzutów, wskazując m.in., że wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeczenie nie odpowiada prawu. Wskazano, że u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia WSA w Warszawie legło przede wszystkim przyjęcie, iż na gruncie niniejszej sprawy wniosek z dnia [...].12.2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polski dotyczył wyłącznie części a nie całości majątku [...]. Takie stanowisko na gruncie relewantnych dla niniejszej sprawy przepisów prawa uznać należy za nieuprawnione i wynikające z naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. I tak w pierwszym rzędzie należy wskazać, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 Ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. W niniejszej sprawie bez wątpienia wniosek o którym mowa w przywołanym przepisie złożony został w dniu [...].12.2008 r. Zakres woli strony co do wszczęcia postępowania administracyjnego mający swoje źródło w złożonym wniosku podlegać musi z kolei regułom wynikającym art. 9 w zw. z art. 61 Kodeksu postępowania administracyjnego. W powyższym aspekcie należy wskazać za Komentarzem do Kodeksu postępowania administracyjnego pod red. prof. zw. dr hab. Roman Hauser, red. prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski, [wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2014), iż wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, w przypadku wątpliwości co do treści żądania, stanowi podstawę do podjęcia przez organ administracji publicznej ustaleń w zakresie rzeczywistej woli osoby, od której pochodzi. W sytuacji gdy charakter wniesionego pisma budzi więc wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Gdy treść podania jest niejasna, organ powinien wezwać stronę do złożenia dodatkowych wyjaśnień - precyzujących złożone podanie, a następnie dopiero przystąpić do rozpatrzenia wniesionego podania (wyr. WSA w Warszawie z 25.3.2009 r., V SA/WA 2532/08, Legalis). Postępowaniu temu towarzyszy należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W przeciwnym razie może dojść do naruszenia art. 7 oraz 9 K.p.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia (zob. wyr. NSA z 26.7.2006 r., IIOSK1004/05, Legalis). W przypadku wszczęcia postępowania przez stronę, to tylko i wyłącznie ta strona określa przedmiot tego żądania (zob. wyr NSA z 5.7.1999 r., IV SA 1632/96, niepubi). Organ administracji publicznej nie jest uprawniony do swobodnego interpretowania żądania strony. O tym, jaka jest treść żądania strony w postępowaniu administracyjnym, decyduje strona, a nie organ, do którego żądanie zostało skierowane (zob. wyr. WSA w Warszawie z 5.4.2007 r., IVSA/WA 300/07, Legalis).

W niniejszej sprawie bezspornym i oczywistym jest, iż wolą wnioskodawczyń było wystąpienie o całość majątków po ich wstępnych. Wynika to, zarówno z treści wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r., jak i późniejszych pism składanych w sprawie. Ponadto, intencję tę jednoznacznie wyjaśniła i potwierdziła wnioskodawczyni J. L., która w momencie składania wniosku w 2008 r. posiadała zarówno wyraz hipoteczny I. [...], jak i zaświadczenie z Archiwum Państwowego obwodu [...] Nr [...] z dnia [...].12.2008 r., jednakże nie złożyła posiadanych dokumentów, gdyż oczekiwała na komplet dokumentacji z archiwum.

Powyższe niesłusznie zostało ocenione na Jej niekorzyść, gdyż samo posiadanie wykazu hipotecznego i wskazanie nazwy z jego tytułu nie wskazuje, iż wnioskodawcy wnosili o potwierdzenie prawa do rekompensaty za ciało hipoteczne, a nie za majątek. Ponadto wszyscy wnioskodawcy we wniosku z dnia [...],12.2008 r. jednakowo określili, iż wnoszą o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za poszczególne "nieruchomości gruntowe", a w każdym przypadku chodziło o część powierzchni ziemskiej, majętność, majątek, nieruchomość, a nie o ciało hipoteczne. Co więcej, w dn. [...] lutego 2014 r. J. L. przesłuchiwana w charakterze strony (działając także jako pełnomocnik A.M., J. F. oraz H. S.) jednoznacznie wskazała, iż intencją wnioskodawczyń było uzyskanie rekompensaty za całość majątku będącego własnością jej ojca J. S. i ciotek, we wrześniu 1939 r., a nadto nigdy intencją nie było jakiekolwiek ograniczanie wniosku i nigdy nie zamierzały (działając intencyjnie) ograniczać zakresu swoich uprawnień tj. zakresu przedmiotowego wniosku.

W przywoływanym w toku postępowania piśmie uzupełniającym z dnia [...].10.2009 r. nie wskazano na rozszerzenie wniosku z dnia [...].12.2008 r. o majątek [...] co więcej, wskazano identycznie jak we wniosku z 2008 r., iż zakres przedmiotowy dotyczy nieruchomości gruntowej "[...]" tj. majątku, majętności, a nie ciała hipotecznego. Jest to zrozumiałe albowiem wnioskodawczynie cały czas pozostawały na stanowisku, iż pierwotny wniosek z [...].12.2008 r. obejmuje żądanie potwierdzenia uzyskania rekompensaty za cały majątek [...].

Skarżący zwrócili uwagę, iż w ww. piśmie z [...].10.2009 r. wnioskodawcy, w tym również - skarżące po raz kolejny wyrażają swoją wolę, opisując dodatkowo rys historyczny sprawy, z którego wynika, iż wnoszą o przyznanie prawa do rekompensaty za majątek swoich wstępnych, począwszy od W. S. Pismo to zostało złożone na długo przed tym, jak organ I Instancji wyraził wobec wnioskodawców wątpliwość, iż zakres przedmiotowy wniosku nie obejmuje części majątku [...], oznaczanej jako [...] i w treści powyższego pisma nie ma również żadnego "słowa" o rozszerzeniu wniosku o kolejną część majątku [...]. Nieadekwatnym w niniejszej sprawie byłoby przyjęcie, że wnioskodawcy złożyli wniosek wskazując konkretne ciało hipoteczne i konkretne powierzchnie, a następnie wnosili o inne nieruchomości danego majątku, niż wskazane we wniosku. Taka konkluzja jest niezgodna z zebranym materiałem dowodowym, wyjaśnieniami wnioskodawczyni J. L. i treścią wniosku. Tymczasem wniosek został złożony ogólnie, wpisano w nim nazwy poszczególnych majątków wstępnych wszystkich wnioskodawców, co w przypadku trudności z różnorodnym nazewnictwem majątku [...]" spowodowało negatywne konsekwencje dla skarżącego. Skarżące podkreśliły, iż w treści wniosku z dnia [...].12.2008 r. nie wskazali na ciało hipoteczne, ani nie dołączyli wyciągu hipotecznego, lecz jedynie użyli sformułowania "nieruchomość gruntowa" czyli część powierzchni ziemskiej, stanowiący oddzielny przedmiot własności, mając na myśli majątek/majętność swoich wstępnych. Należy też wskazać, iż wnioskodawcy wskazując nazwę z tytułu wykazu hipotecznego całej majętności "[...]", wnosili o całą nieruchomość, majętność, majątek [...], a bez znaczenia dla nich było, biorąc pod uwagę, że urodzili się po wojnie, w ilu wykazach hipotecznych znajdowały się poszczególne parcele danego majątku. Skarżące wskazały, że żadna miarą majątek "[...]" i "[...]" to dwa odrębne majątki. Wnioskodawczyni J. L. wielokrotnie wyraźnie podkreślała, że nigdy wstępni nie użyli nazwy [...] dla określenia dwóch majątków, a Wojewodowa [...] nie uzyskał z archiwów żadnego dowodu na istnienie w latach 1937-1939 "[...]", z których to lat pochodzi dowód (zaświadczenie archiwalne) na areał majątku [...] - J. S. i J.R. Z wszystkich dokumentów potwierdzających własność, wynika, iż był to jeden majątek funkcjonujący wspólnie, a jedynie wpisanych do dwóch ciał hipotecznych. Ponadto J. L. wielokrotnie już wyjaśniała dlaczego we wniosku została użyta nazwa "[...]", iż pochodzi ona z tytułu wykazu hipotecznego, który pierwotnie był wspólny dla obu części majątku [...], oraz że absolutnie nie miała na celu wniesienie wniosku o część majątku, gdyż Jej przodkowie mieli jeden majątek [...], a nie dwa majątki, jak próbują wywieść organy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny arbitralnie uznał, iż "W żadnym razie nie można uznać, iż wniosek z dnia [...] grudnia 2008 r. dotyczył również nieruchomości [...]. Wyraźnie w tym wniosku wymieniono tylko część dawnego majątku [...], która po 1886 r. nosiła nazwę "[...]" co jest niespójne i nieprawdziwe, gdyż w przedmiotowym wniosku nigdzie nie wskazano, iż wnioskodawcy wnoszą tylko o część majątku, a co więcej WSA pominął fakt, że pierwotnie cały majątek nosił nazwę "[...]", gdyż tak był oznaczony pierwotny wykaz hipoteczny.

W tym miejscu należy podnieść, że tego rodzaju wadliwe postępowanie organów, najpierw Wojewody [...] i następnie Ministra Skarbu Państwa, a następnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stoi w sprzeczności z celem ustawy zabużańskiej z 2005 r., którym było ułatwienie obywatelom dochodzenia tzw. uprawnień zabużańskich.

Działanie to w ocenie skarżących było nieuprawnione i skutkuje naruszeniem przepisów prawa a to art. 145 ust 1 pkt 1 lit. c w z w. z art. 134 § 1 Ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 80 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a.

Naruszono także przywołane w podstawie kasacyjnej przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP poprzez bezpodstawne ograniczenie potwierdzenia prawa do rekompensaty tylko co do części nieruchomości pozostawionych poza granicami RP przez poprzedników prawnych skarżących, podczas gdy przedmiotowe prawo do rekompensaty powinno także obejmować pozostałą część majątku [...]. Ponadto, zasada państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej sformułowana w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz konstytucyjnie gwarantowana ochrona dziedziczenia wymagają szczególnego uwzględnienia w sprawie ustalenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami RP przez spadkodawcę skarżącego, gdyż jak wskazano powyżej, celem ustawy zabużańskiej z 2005 r. było ułatwienie obywatelom dochodzenia tzw. uprawnień zabużańskich, a nie mnożenie trudności, również w zakresie użytych określeń nieruchomość gruntowa/nieruchomość/mienie/majątek/majętność. Zaskarżone orzeczenie narusza wyżej wskazane przepisy prawa, w tym fundamentalne zasady państwa prawnego wyrażone w Konstytucji RP (art. 2, art. 5, art. 7, art. 21, art. 45, art. 64, art. 77) i w K.p.a. (art. 6, art. 7, art. 8, art. 75, art. 77, art. 80) oraz cytowane przepisy Konwencji.

poprzez bezpodstawne ograniczenie potwierdzenia prawa do rekompensaty tylko co do części nieruchomości pozostawionych poza granicami RP przez poprzedników prawnych skarżących, podczas gdy przedmiotowe prawo do rekompensaty powinno także obejmować pozostałą część majątku [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W ocenianej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 P.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 P.p.s.a. W takiej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje podniesione w niej zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej zarzuty materialne. Konieczność zachowania takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że kontrola stosowania prawa materialnego jest możliwa tylko wtedy, gdy w postępowaniu kasacyjnym zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny albo że nie został skutecznie zakwestionowany skargą kasacyjną. Jednak w rozpoznawanej sprawie przedmiot zarzutów podniesionych w petitum skargi, jak i kierunek argumentacji przedstawionej na ich poparcie, pozostają w ścisłym związku, co uzasadnia ich łączne rozpoznanie. Zarzuty te sprowadzają się bowiem do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, który uznał, że wniosek z dnia [...] grudnia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polski dotyczył wyłącznie części a nie całości majątku [...].

Zgodzić się należy ze skarżącymi, że w przypadku wszczęcia postępowania przez stronę, to tylko i wyłącznie ta strona określa przedmiot tego żądania. Organ administracji publicznej nie jest uprawniony do swobodnego interpretowania żądania strony. O tym, jaka jest treść żądania strony w postępowaniu administracyjnym, decyduje strona, a nie organ, do którego żądanie zostało skierowane. Uwadze jednak autora skargi kasacyjnej uszło, że wskazana wyżej ustawa wprowadza rozwiązania o szczególnym charakterze. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2097 – dalej jako "ustawa") potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w całości pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 81/16 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem cbois.nsa.gov.pl - dalej jako "CBOSA"), że "skoro przepis ustawy określa datę, do której osoby uprawnione mogły złożyć wniosek o przyznanie im prawa do rekompensaty przysługującej z tytułu pozostawienia konkretnych nieruchomości poza obecnymi granicami Polski, to oczywistym jest, że w tym terminie muszą one wyrazić nie tylko wolę skorzystania z tego uprawnienia, ale również są zobowiązane wskazać dokładnie nieruchomości, za które żądają przyznania im potwierdzenia prawa do rekompensaty. Trafność tego stwierdzenia potwierdza zarówno wykładnia gramatyczna art. 5 ust. 1 tej ustawy, ale również wykładnia systemowa i funkcjonalna. Gdyby intencją ustawodawcy było dopuszczenie, aby żądanie potwierdzenia prawa do rekompensaty mogło być kształtowane w każdym czasie, to dałby temu wyraz w jednoznacznym przepisie prawa. W ustawie o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej brak jest jakichkolwiek przepisów, które pozwalałyby przyjąć, że wnioski, które należało złożyć w nieprzekraczalnym terminie, mogły być uzupełniane w dowolnym czasie, w tym po dniu 31 grudnia 2008 r., o kolejne nieruchomości nieujawnione przed tą datą. (...).W konsekwencji oznacza to, że zarówno modyfikowanie wniosku, jak i jego rozszerzenie, ale również złożenie nowego wniosku w tym przedmiocie o kolejne nieruchomości, mogło być dokonane wyłącznie do dnia 31 grudnia 2008 r." ( zob. również wyrok NSA z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 594/12, CBOSA).

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, nie można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że majątek "[...]" jest tożsamy z majątkiem [...], a ponadto z wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r. jak i kolejnych pism wnioskodawczyń, w żadnej mierze nie wynika, jakoby ograniczyły one swój wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za jakąkolwiek części majątku [...], lub rozszerzyły swój wniosek o "majątek [...]". Trafnie bowiem Sąd pierwszej instancji wskazał, i co znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy, że z odpisów wyciągów hipotecznych z kart stanu majątkowego, własności i ciężarów z 1934 r. i z dnia [...] września 1938 r. wynika, że wskutek uchwały [...] c.k. Sądu krajowego z dnia [...] lipca 1886 r. wymienione na Karcie A.II za Lp. [...] parcele zostały przeniesione do osobnego wykazu hipotecznego L. [...]. Natomiast pozostała majętność [...] objęta wykazem hipotecznym L. [...] otrzymała nazwę "[...]". Wynika z tych zapisów, że do 1886 r. istniał majątek [...] objęty wykazem hipotecznym L. [...]. W 1886 r. majątek ten został podzielony w ten sposób, że z części parcel został utworzony majątek "[...]", który został przeniesiony do wykazu hipotecznego L. [...] zaś część parcel, która z majątku [...] pozostała w wykazie hipotecznym L. [...] otrzymała nazwę "[...]". Istnienie obu tych majątków potwierdza także umowa o dział spadku po W. S. sporządzona w L. [...] marca 1936 r. Tak więc po 1886 r. funkcjonowały dwa majątki powstałe z majątku [...] i wpisane były do dwóch odrębnych wykazów hipotecznych. Prawidłowo Sąd wojewódzki wskazał, że ww. okoliczności były znane także wnioskodawcom w dacie składania wniosku z [...] grudnia 2008 r. gdyż dysponowali oni wymienionymi wyżej wykazami hipotecznymi, co potwierdziła wnioskodawczyni J. L. podczas przesłuchania strony, które odbyło się [...] lutego 2014 r. (k. 568v akt administracyjnych).

Należy też wskazać, że wniosek z dnia [...] grudnia 2008 r., był sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika, który w powołanym wniosku w sposób wyraźny wskazał, że domaga się rekompensaty za nieruchomość gruntową "[...]". Majątek [...], jako wydzielony z majątku [...], pojawia się dopiero w piśmie z dnia [...] października 2009 r.

Z powyższych względów, zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości gruntowej [...] został zgłoszony dopiero w piśmie z [...] października 2009 r., a więc po terminie zakreślonym w art. 5 ust. 1 ustawy.

W konsekwencji stwierdzić należy, że roszczenie o przyznanie rekompensaty za majątek [...] wygasło. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyżej wyroku z dnia 24 listopada 20017 r., przyznanie rekompensaty także za nieruchomości, co do których wnioski zostały zgłoszone po dniu 31 grudnia 2008 r.. prowadziłoby do obejścia ustawowego nakazu i ponownego nabycia prawa przez stronę, której uprawnienie po upływie zakreślonego terminu wygasło.

W świetle tych okoliczności zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy, art. 6, art. 7, art. 8 w związku z art. 75 § 1 § 2 K.p.a. oraz art. 76 § 1 i § 3 i 80 K.p.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Organy obu instancji nie naruszyły podstawowych zasad postępowania administracyjnego i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Prawidłowo ustaliły stan faktyczny i z poszanowaniem art. 107 § 3 K.p.a. uzasadniły swoje stanowisko.

Niezasadny jest zarzut naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę. Skarżący kasacyjnie stawiając zarzut naruszenia tego przepisu powinien zatem wskazać, naruszenia jakiego przepisu, niewymienionego w skardze, a mogącego mieć lub mającego wpływ na wynik sprawy dopuścił się Sąd. Do naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. mogłoby dojść w przypadku, gdyby sąd pierwszej instancji wyszedł poza granice rozpoznawanej sprawy lub gdyby nie dokonał kontroli decyzji w pełnym zakresie. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. To, że strona nie zgadza się z treścią rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji nie oznacza, że doszło do naruszenia tego przepisu. W związku z powyższym, powiązanie przez autora skargi kasacyjnej tego przepisu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. – niemającym w niej zastosowania, było nieprawidłowe.

Chybiony jest także zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy. Powołany art. 2 stanowi, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie wymogi określone w pkt 1 i pkt 2 tego przepisu. Z kolei art. 3 ust. 2 ustawy stanowi, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia powyższych przepisów, albowiem podstawą prawną odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w postaci majątku "[...]" były przepisy art. 7 ust. 2, art. 5 ust. 3 pkt 4 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy.

Nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut dotyczący naruszenia art. 2, art. 7, art 31 oraz art. 64 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw i podstawowych wolności oraz art. 1 Protokołu nr 1 do ww. Konwencji, poprzez ich niezastosowanie. Powołane przepisy Konstytucji wyrażają zasady konstytucyjne, których naruszenia w procesie stosowania prawa skarga kasacyjna nie wykazała. Nie można też uznać, że zostały naruszone powołane postanowienia Konwencji.

Odnosząc się do powołanych w zarzucie wyroków: Sąd Najwyższego z dnia 10 października 2003 r., który dotyczył problematyki art. 418 k.c. i Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 1989 r., K 7/89, w którym Trybunał orzekł, że przepisy art. 10 zdanie pierwsze w związku z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53) w części zmieniającej art. 2 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268) są niezgodne z art. 8 ust. 1 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, wskazać należy, że brak jakiegokolwiek odniesienia się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej do powołanych wyroków powoduje, że ustosunkowanie się do tego zarzutu jest niemożliwe.

Należy się zgodzić z poglądem zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że celem ustawy było ułatwienie dochodzenia roszczeń zaburzańskich (skarżący uzasadniając powyższy zarzut powołali się na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 czerwca 2004 r. w sprawie Broniowski). Wskazać jednak należy, że ustawa wprowadziła w art. 5 ust. 1 zasadę, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Natomiast wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty dotyczący nieruchomości "[...]" złożony został dopiero w dniu [...] października 2009 r.

W ty stanie rzeczy, uznając skargę kasacyjną za pozbawioną podstaw, Naczelny Sąd administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Orzeczenie o kosztach jest uzasadnione treścią art. 204 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018., poz.1 265).