Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 731/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Agnieszka Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 roku sprawy ze skargi H.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...], z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez H.S., od decyzji Prezydenta Miasta Ł. Nr [...], z dnia [...] w sprawie zasiłku okresowego, działając na podstawie przepisu art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1081 ze zm.), art. 6 pkt 3, art. 8 ust. 1 i 3, art. 14, art. 38 ust. 1 i art. 106 ust. 1 i 4, art. 107 ust. 1, 4 i 5, oraz art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż Prezydent Miasta Ł. decyzją Nr [...], z dnia [...], po ponownym rozpatrzeniu wniosku H.S., odmówił przyznania zasiłku okresowego w miesiącu styczniu 1999 roku.

Od decyzji powyższej H.S. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. stwierdzając, iż decyzję otrzymał od "śmierdzących leni i fałszerzy dowodów" dopiero w dniu 24 stycznia 2006 roku, natomiast sprawa została rozpoznana w dniu [...], na co brak dowodów w tej decyzji, zaś w dniu 9 grudnia 2005 roku, organ pierwszej instancji nie miał jeszcze gotowej decyzji i odmówił udostępnienia jej stronie.

Odwołujący się opisując przebieg sprawy, stwierdził, że organ pierwszej instancji wydał 10 decyzji odmownych i w każdej "oszust" podnosi brak środków finansowych, a jeżeli udziela pomocy, to tylko dla tych osób, które nie posiadają żadnej renty i dochodów, zaś dla odwołującego się decyzje są zawsze odmowne. Ponadto odwołujący się stwierdził, iż "bardzo ładnie jakaś bezczelna świnia uzasadniła decyzję", że po uchyleniu jej przez organ odwoławczy należało ustalić sytuację rodzinną i majątkową strony zgodnie z obowiązującymi normami prawa, przy czym błędnie organ pierwszej instancji twierdził, kłamiąc, że przestrzega prawa. Zdaniem odwołującego się przepisy są dla biednych ludzi, nie zaś dla "tej łobuzerii".

Ostatecznie wskazując szereg okoliczności sprawy H.S. stwierdził, iż kategorycznie zaprzecza jakoby odmówił udzielenie oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym, niezbędnych do przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, zaś pracownik socjalny był u niego w domu i opisywał stan dochodów i wydatków. Zdaniem odwołującego się bardzo chętnie dopuszczał i dopuszcza pracownika socjalnego do przeprowadzenia wywiadu, bo "człowiek pragnie grosza i myśli, że go otrzyma".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. otrzymało powyższe odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji w dniu 14 lutego 2006 roku, przy czym organ ten wskazał, iż całość akt sprawy w związku ze skargą H.S. na bezczynność tegoż organu została przesłana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. pismem z dnia 10 kwietnia 2006 roku, a następnie pismem z dnia 15 maja 2006 roku zawiadomiło H.S. o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, przy czym strona złożyła do sądu administracyjnego również skargę na bezczynność organu odwoławczego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpatrując odwołanie uznało, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż nie jest spornym, że postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie dotyczy wniosku o przyznanie pomocy H.S. w formie zasiłku okresowego w miesiącu styczniu 1999 roku.

Organ pierwszej instancji w dniu [...] wydał decyzję, którą odmówił przyznania H.S. zasiłku okresowego w miesiącu styczniu 1999 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją Nr [...], z dnia [...], uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę temu organowi celem ponownego jej rozpatrzenia.

Następnie decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku okresowego H.S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem Nr [...], z dnia [...] stwierdziło uchybienie przez H.S. terminu do wniesienia odwołania od tejże decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyrokiem z dnia 28 listopada 2002 roku w sprawie sygn. akt II SA/Łd 1610/01 uchylił postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją Nr [...], z dnia [...] będąc związane oceną prawną zawartą w wyroku sądu administracyjnego, musiało uznać, iż odwołanie H.S. zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu i tym samym merytorycznie rozpatrzyć wniesione odwołanie. W następstwie tego organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i ponownie przekazał sprawę temu organowi celem rozpatrzenia.

Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] orzekł o odmowie przyznania H.S. zasiłku okresowego w miesiącu styczniu 1999 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją Nr [...], z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez H.S. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznając skargę H.S. od powyższej decyzji prawomocnym wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2005 roku w sprawie sygn. akt II SA/Łd 869/04 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

Decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji odmówił przyznania H.S. zasiłku okresowego w miesiącu styczniu 1999 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpoznając odwołanie, jakie od powyższej decyzji zostało złożone przez H.S. wskazało, iż z dniem 1 maja 2004 roku weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zaś dotychczas obowiązująca w tym zakresie ustawa z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 roku Nr 64, poz. 414 ze zm.) utraciła moc.

Organ odwoławczy wskazał, iż nie jest spornym, że postępowanie w sprawie przyznania H.S. zasiłku okresowego w miesiącu styczniu 1999 roku, zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, a zatem w takim przypadku ma w niniejszej sprawie zastosowanie norma zawarta w przepisie art. 150 tejże ustawy, stanowiąca, iż do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy nowej ustawy. Tym samym do zasiłku okresowego na miesiąc styczeń 1999 roku mają zastosowanie normy ustawy obecnie obowiązującej, ze wszelkimi z tym związanymi skutkami.

Organ odwoławczy podniósł, iż nie jest również spornym to, że w porównaniu z ustawą z 1990 roku, ustawa z 2004 roku nie zmieniła istoty zasiłku okresowego. Jednakże zmienił się charakter tego zasiłku ze świadczenia fakultatywnego na świadczenie obligatoryjne. Organ wskazał, iż przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej,

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej kryterium dochodowym na osobę w rodzinie,

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej kryterium dochodowym rodziny, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w przepisie art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Organ wskazał również, iż przepis art. 39 ust. 1 omawianej ustawy stanowi, iż zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Ponadto organ podał, iż sama kwota zasiłku okresowego stanowi w istocie wynik matematycznego działania, bowiem w przypadku osoby samotnie gospodarującej kwotę zasiłku ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418,00 złotych miesięcznie, zaś w przypadku rodziny w wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny (art. 38 ust. 3 omawianej ustawy ).

Organ odwoławczy wskazał, iż nie budzi wątpliwości, że elementem zasadniczym w przypadku przyznania bądź odmowy przyznania zasiłku okresowego jest ustalenie dochodu osoby, jaki również sytuacji dochodowej i majątkowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia. Organ podał, iż akta sprawy zawierają wywiady środowiskowe (bądź ich aktualizacje) sporządzone przez pracowników socjalnych w dniach: 15 stycznia 1999 roku, 9 marca 2001 roku i 19 maja 2004 roku.

Organ zwrócił uwagę, iż akta sprawy zawierają również oświadczenie H.S. z dnia 17 listopada 2005 roku poprzedzające wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji, w którym stwierdzono, iż "sprawa dotyczy stycznia 1999 roku i wywiad środowiskowy dotyczący aktualnej na tamten czas sytuacji mojej rodzinnej i zdrowotnej, zawodowej oraz materialnej był już robiony. Obecnie o pomoc w opiece się nie ubiegam. Wywiad na dzień dzisiejszy nie ma sensu. Sprawa ta toczy się już od 1999 roku i przekroczyła wartości tej pomocy. Sąd na posiedzeniu w składzie trzech sędziów traci czas, a kierownik lekceważy każde uchylenie decyzji i w dalszym ciągu odmawiał pomocy. W tej sprawie wydane są trzy wyroki uchylające decyzje kierownika. W 1999 roku był przeprowadzony wywiad środowiskowy przez pracownika socjalnego i były aktualne na tamten czas dochody, innych nie posiadałem".

Organ odwoławczy wskazał dalej, iż zgodnie z normą zawartą w art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Organ zgodził się z H.S., iż przed wydaniem decyzji w dniu [...] został sporządzony wywiad środowiskowy i zawiera on dane określające sytuację materialną i rodzinną strony w okresie poprzedzającym wniesienie żądania o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego, jednakże nie może budzić wątpliwości, iż między 1999 rokiem, a chwilą obecną nastąpił znaczący upływ czasu, w którym to okresie uległa, bądź też mogła ulec zmianie sytuacja dochodowa strony. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. błędnym byłoby wydanie decyzji rozstrzygającej o zasadność żądania H.S. w obecnym stanie prawnym, wyłącznie w oparciu o dane faktyczne z 1999 roku.

Organ wskazał nadto, iż zasada określona w przepisach art. 7 i art. 77 par. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego, wobec brzmienia normy zawartej w art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ma niewątpliwie zastosowanie również w postępowaniu w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej, a zatem organ administracji nie jest zwolniony od zebrania w sposób pełny materiału dowodowego, jak i dokonania jego pełnej oceny. Organ podniósł, iż faktem jest, że w przepisie art. 8 ust. 3 powołanej powyżej ustawy o pomocy społecznej mówi się, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zdaniem organu nie sposób jednak przyjąć, że należy to uczynić jedynie wobec wniosku z 1999 roku, bez dokonania uzupełnienia materiału dowodowego i jego pełnej oceny stosując kryteria obecnie obowiązujące. W ocenie organu odwoławczego takie działanie naruszyłoby normę zawartą w przepisie art. 7 i art. 77 par.1 k.p.a. i byłoby tym samym wadliwe.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż norma zawarta w przepisie art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stanowi się, że w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. Jak również na ust. 5 tej normy, zgodnie z którym pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia.

Zdaniem organu odwoławczego zarówno z brzmienia przepisu art. 106, jak i art. 107 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej wynika, iż organ administracji przed wydaniem decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia z zakresu pomocy społecznej jest zobowiązany do przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego bądź jego aktualizacji, zaś osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia jest zobowiązana, jeżeli zażąda tego pracownik socjalny, do złożenia oświadczenia, co do sytuacji dochodowej i stanu majątkowego. Zdaniem organu odwoławczego treść oświadczenia woli H.S. z dnia 17 listopada 2005 roku jest jasna i nie budzi żadnej wątpliwości, bowiem strona nie widzi podstaw do przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego (czy też jego aktualizacji), jak również nie widzi konieczności wypowiadania się, co do sytuacji dochodowej i materialnej.

Tym samym organ stwierdził, iż spełniona została przesłanka określona w przepisie art. 107 ust. 4 i 5, w związku z art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie przyznania świadczenia.

Organ odwoławczy podniósł, iż H.S. w swym odwołaniu stwierdził, iż kategorycznie zaprzecza aby odmówił udzielenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym niezbędnym do przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. twierdzenie to zawarte w odwołaniu w świetle wyraźnego i jasnego oświadczenia woli zawartego w oświadczeniu z dnia 17 listopada 2005 roku, nie jest wiarygodne i jest twierdzeniem dla potrzeb wniesionego odwołania.

Organ wskazał nadto, iż jest oczywistym, że strona danego postępowania administracyjnego może wyrażać swe niezadowolenie z decyzji wydanej przez organ administracji w każdej formie, jednakże wydaje się zasadnym, aby formułowanie swych zarzutów, myśli i twierdzeń odnosiło się do meritum sprawy i nie nosiło cech dowolności. Subiektywna ocena pracy organu pierwszej instancji dokonana przez H.S. w odwołaniu od decyzji z dnia [...], będąca zresztą w znacznej części powtórzeniem uprzednio prezentowanego stanowiska w kolejnych odwołaniach od decyzji tego organu, nie ma w sposób oczywisty wpływu na rozstrzygnięcie podjęte przez organ odwoławczy, bowiem pozostaje poza oceną dokonaną w toku postępowania administracyjnego, aczkolwiek wydaje się, że odbiega ona od standardów.

W dniu 28 lipca 2006 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. złożył H.S. wskazując, iż nie zgadza się z tym rozstrzygnięciem. Skarżący zarzucił organom administracji wielomiesięczne prowadzenie postępowania od ostatniego wyroku sądu administracyjnego wydanego w niniejszej sprawie. Wskazał, iż że zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż spełnia wymogi niezbędne do ubiegania się o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego. Zakwestionował, iż kiedykolwiek odmówił przeprowadzenia środowiskowego wywiadu rodzinnego. Wskazał, iż nieprzerwanie pozostawał w kontakcie z pracownikiem socjalnym, który dysponował pełna wiedzą na temat jego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz źródeł i wysokości uzyskiwanych dochodów. Podniósł, iż wielokrotne odmowy udzielenia mu pomocy w formie różnorakich świadczeń, o które wnioskował, są następstwem złośliwego działania ze strony pracowników organów administracji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił ją (art. 151 p.p.s.a.).

Zasadnie organ odwoławczy wskazał, iż z dniem 1 maja 2004 roku weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zaś utraciła moc dotychczas obowiązująca w tym zakresie ustawa z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 roku Nr 64, poz. 414 ze zm.). Mając na uwadze, iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem złożonym pod rządami ustawy derogowanej, stosownie do treści przepisu art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), stanowiącego, iż do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy nowej ustawy, do załatwienia wniosku skarżącego miarodajne winny być przepisy ustawy obecnie obowiązującej. Tym samym organy administracji ferujące decyzje w niniejszym postępowaniu, prawidłowo wskazały na przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), jako na podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Przepis art. 36 tejże ustawy stanowi, iż świadczeniami z pomocy społecznej są między innymi świadczenia pieniężne w postaci zasiłków okresowych. Przepis art. 38 ust 1 tejże ustawy stanowi natomiast, iż zasiłek okresowy przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny,

w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego.

Przepis art. 38 ust. 2 tejże ustawy stanowi dalej, iż zasiłek okresowy ustala się:

1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418,00 złotych miesięcznie;

2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.

Przepis art. 38 ust. 3 omawianej ustawy stanowi natomiast, iż kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między:

1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby;

2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.

Przepis ten jednak nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem na mocy art. 147 omawianej ustawy, w pierwszych czterech latach obowiązywania tejże ustawy kwota zasiłku okresowego podlega dalej idącym ograniczeniom. Przepis art. 147 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej stanowi bowiem, iż w latach 2006 i 2007 minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi:

1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 35 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby,

2) w przypadku rodziny - 25 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. Ostatecznie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem art. 38 ust. 4 omawianej ustawy kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20,00 złotych miesięcznie.

To jednak nie powyższe regulacje były przyczyną odmowy przyznania skarżącemu zasiłku okresowego. Był nią przepis art. 107 ust. 5 in fine ustawy dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, stanowiący, iż odmowa złożenia przez osobę ubiegającą się o pomoc oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Z powyższym zapatrywaniem organu nie można jednak się zgodzić.

Nie ulega wątpliwości jakiej treści oświadczenie złożył skarżący przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. Zdaniem sądu nie można w sposób jednoznaczny wskazywać, iż wolą strony zawartą w tym oświadczeniu była odmowa udzielenia informacji o dochodach i stanie majątkowym. Owszem można z tego oświadczenia wyprowadzić wniosek, iż strona nie widzi sensu w określonych działaniach organu ale nie oznacza to jeszcze, że nie zamierza się tym działaniom podporządkować. Stanowisko zawarte w tej kwestii w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji uznać wypada za nieuprawnioną nadinterpretację i przełamanie zasad rządzących oceną zgromadzonego w sprawie materiału (art. 77 par. 1 i art. 80 k.p.a.). Świadczy o tym chociażby jednoznaczna postawa skarżącego, który w toku tego postępowania wielokrotnie wskazywał organom na swój stan majątkowy i osiągane dochody, ale również to, iż od momentu gdy tylko dowiedział się o tym co legło u podstaw rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji zaprzeczył aby wolą jego była odmowa udzielenie informacji o dochodach i stanie majątkowym.

O ile jednak powyższa krytyka wobec organu pierwszej instancji zasadza się na błędnej ocenie i przyjęciu, że oświadczenie skarżącego z dnia 17 listopada 2005 roku stanowi jednoznacznie brzmiącą odmowę udzielenia informacji o dochodach i stanie majątkowym, o tyle wobec organu odwoławczego zarzut ten należy poszerzyć jeszcze o naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Skarżący jednoznacznie wskazał bowiem w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, iż nie było jego wolą odmawianie poddania się procedurze ustalającej stan jego majątku i wysokości osiąganych dochodów i cały czas gotów jest złożyć stosowne oświadczenie. Informacja taka winna być sygnałem dla organu odwoławczego, iż możliwe jest w sprawie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Tym samym – o ile w ogóle istniały – odpadły przesłanki uzasadniające decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w istniejącej sytuacji nie przeprowadził jednak postępowania wyjaśniającego umożliwiającego osiągnięcie celów określonych w przepisach art. 7 k.p.a., art. 77 par. 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. lecz poprzestał na ocenie przesłanek uzasadniających decyzję organu pierwszej instancji.

Nie budzi wątpliwości, iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 k.p.a.), co oznacza, iż istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji (vide: wyrok NSA z dnia 22 marca 1996 roku w sprawie SA/Wr 1996/95, ONSA 1997/1/35; wyrok NSA z dnia 12 listopada 1992 roku w sprawie III SA 1496/93, Prok.i Pr. 1995/1/49; wyrok z dnia 14 lipca 1993 roku w sprawie V SA 721/92, ONSA 1992/3-4/95).

Analizowane postępowanie organu odwoławczego przełamuje tą zasadę ograniczając się wyłącznie do oceny poprawności decyzji organu niższej instancji, a w szczególności do oceny materiału dowodowego dokonanej przez tenże organ. Organ odwoławczy zapomina natomiast, iż w zakresie zbierania i oceny materiału dowodowego posiada własne autonomiczne obowiązki, które nakazują mu ocenić stan sprawy z punktu widzenia okoliczności faktycznych aktualnych w dacie wydawania własnej decyzji.

Niezależnie od powyższych krytycznych uwag na temat uzasadnienia wydanych decyzji wskazać należy, iż decyzje te odmawiając przyznania skarżącemu zasiłku okresowego – niezależnie od błędnego uzasadnienia – odpowiadają prawu. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem wyjątków nie mających zastosowania w niniejszej sprawie, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 złotych. Mając na uwadze, iż skarżący od stycznia 2006 roku pobiera z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych emeryturę w kwocie 650,45 złotych netto miesięcznie, to tym samym nie kwalifikuje się do tego aby ubiegać się o świadczenia z pomocy społecznej, w tym również o zasiłek okresowy. Skoro powyższy stan faktyczny istniał w momencie wydawania decyzji przez organ odwoławczy, to zasadnie organ ten decyzją ostateczną odmówił skarżącemu przyznania świadczenia z pomocy społecznej.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak powyżej (art. 151 p.p.s.a.).