Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1771/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonych decyzji
Powołane przepisy: article: art. 247 par. 1 pkt 3 i pkt 5,  art. 133
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1771/02 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Anna Znamiec (spr.), Asesor: WSA Inga Gołowska, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Małgorzata Celińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2008r., sprawy ze skarg F. J., na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] Nr [...], z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2001 oraz 2002, I. stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 55,00 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 00/100).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]Nr [...]Wójt Gminy określił współwłaścicielom: F. J., J. i A.i O., I. M. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2001 r. w kwocie 16,40 zł oraz decyzją z dnia [...]Nr [...]Wójt Gminy ustalił współwłaścicielom: F. J., J. i A. O., I.M. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2002 r. w kwocie 16,40 zł. Jako podstawę opodatkowania przyjęto powierzchnię gruntów użytkowanych rolniczo, wynikającej z ewidencji gruntów – 548 m kw. Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów z dnia 30.03.2001 r. F. J., J. i A.O., I. M. są właścicielami gruntów rolnych o powierzchni 548 m kw. Od powyższych decyzji F. J. złożył odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odwołaniu odwołujący się zarzucił, że organ podatkowy błędnie przyjął jako podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości 548 m kw, podczas, gdy prawidłowa powierzchnia odpowiada 624 m kw. Ponadto F. J., wskazał, że od 1996 r. toczą się postępowania administracyjne w sprawie uregulowania prawidłowej powierzchni gruntu.

Decyzją z dnia [...]Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2001 r. , a decyzją z dnia[...]. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. podzielając w całości argumentację organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo określił/ustalił zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2001 r. i 2002 r., w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków.

Decyzją z dnia [...]Nr [...]Wójt Gminy [...]określił współwłaścicielom: F.J., J. i A. M. A. i O. A. P. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2001 r. w kwocie 15,90 zł oraz decyzją z dnia [...]Nr [...]Wójt Gminy ustalił współwłaścicielom: F.J. J. i A. M. A.O., A. P. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2002 r. w kwocie 15,90 zł. Jako podstawę opodatkowania przyjęto powierzchnię gruntów użytkowanych rolniczo, wynikającej z ewidencji gruntów – 531 m kw. Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów z dnia 30.03.2001 r. F. J., J. i A. M., A. O., A. P. są właścicielami gruntów rolnych o powierzchni 531 m kw. Od powyższych decyzji F.J. złożył odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odwołaniu odwołujący się zarzucił, że organ podatkowy błędnie przyjął jako podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości 531 m kw, podczas, gdy prawidłowa powierzchnia odpowiada 517 m kw. Ponadto F. J. , wskazał, że od 1996 r. toczą się postępowania administracyjne w sprawie uregulowania prawidłowej powierzchni gruntu.

Decyzją z dnia [...]Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2001 r. , a decyzją z dnia [...]Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. podzielając w całości argumentację organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo określił/ustalił zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2001 r. i 2002 r., w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków.

Na powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego F. J. złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący zaskarżonym decyzjom zarzuca wyliczenie podatku od nieruchomości przy przyjęciu nieprawidłowych wielkości podstaw opodatkowania Skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonych decyzji.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skarg podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na mocy przepisu art. 111 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na rozprawie w dniu 03 marca 2006 r. postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę o sygn. akt I SA/Kr 1771/02 ze sprawami o sygn. akt I SA/Kr 2368/02, I SA/Kr 335/03, I SA/Kr 336/03 i prowadzić je pod wspólną sygn. akt I SA/Kr 1771/02.

Rozpoznając skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron, oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z mocy zaś art. 134 § 1 cyt. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej skargi, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz podstawą prawną.

W przedmiotowej sprawie istotne się kwestie proceduralne, które sąd administracyjny był władny uwzględnić z urzędu, a które w zasadzie czynią bezprzedmiotową merytoryczną ocenę zaskarżonych decyzji. Zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]oraz z dnia [...]w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2001 r. i 2001 r., naruszają prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności.

Podstawę stwierdzenia nieważności stanowi zaś ujawniony w toku postępowania sądowego fakt, iż postępowanie administracyjne w sprawie toczyło się z udziałem osoby nieżyjącej, a tym samym nie mającej zdolności prawnej i w konsekwencji zdolności do czynności prawnych. Nie ulega wątpliwości, że traktowany jako strona postępowań podatkowych we wszystkich sprawach A. O. nie żyje, co m. in. wynika z adnotacji poczty na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaskarżonych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2002 r., a zatem nie mógł być stroną tych postępowań Odnośnie zaś zaskarżonych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]dodatkowo stwierdzić należy, że nie zostały one skierowane do wszystkich stron postępowania (współwłaścicieli nieruchomości), jako adresata wskazano jedynie F. J. podczas gdy stronami postępowania byli również pozostali współwłaściciele nieruchomości, do których adresowane były decyzje organu I instancji, a zetem przyjąć należy, że pozostali współwłaściciele nie brali udziału w sprawie bez swojej winy.

Faktem jest, że organy obu instancji nie dysponowały wypisem z rejestru gruntów, uwzględniającym zmianę w zakresie następstwa prawnego po A. O., albowiem stosowna zmiana nie została uwidoczniona w ewidencji gruntów, tym niemniej powyższa okoliczność nie zmienia faktu nieważności prowadzenia postępowania podatkowego przez organ II instancji z udziałem osoby nieżyjącej. Ponadto, co należy podkreślić, informacja o śmierci strony była odnotowana w aktach organu II instancji, a mianowicie na zwrotnych potwierdzeniach odbioru decyzji, co organ II instancji przeoczył.

Każdy przypadek nieprawidłowego ustalenia zdolności prawnej osoby, potraktowanej przez organ podatkowy jako strona, pociąga za sobą wadę nieważności decyzji przewidzianą w art. 247 par. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 19987 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), niezależnie od przyczyny owego ustalenia. Stroną postępowania podatkowego jest bowiem każdy podmiot wymieniony w art. 133 Ordynacji podatkowej, co w odniesieniu do osób fizycznych oznacza osoby fizyczne mające zdolność prawną w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, o ile mogą wykazać się jednocześnie interesem prawnym do występowania w danej sprawie na prawach strony, to jest odpowiadają wymaganiu stawianemu przez art. 133 Ordynacji podatkowej.

Kwestia nieważności orzeczeń administracyjnych rozstrzygających o sytuacji prawnej osoby nieżyjącej znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych zarówno w wyrokach zapadłych w sprawach, w których zastosowanie znajduje kpa jak i Ordynacja podatkowa. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione musi być jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu, jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią, co oznacza, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdy zaś dojdzie do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83).

W okolicznościach niniejszej sprawy przymiot strony postępowania podatkowego nie przysługiwał A. O., ale jej następcom prawnym, i to z ich udziałem, po ich uprzednim ustaleniu, powinno było być prowadzone postępowania podatkowe. Sąd administracyjny, którego zadaniem jest wyłącznie kontrola legalności orzeczeń organów administracji publicznej, nie może pominąć uwzględnienia w sprawie opisanego wyżej faktu ujawnienia braku zdolności prawnej jednej ze stron postępowania administracyjnego.

Koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, zatem A. O. jako osoba zmarła nie mogła być stroną postępowania. Postępowanie podatkowe powinno nadal - mimo jego śmierci - toczyć się, z tym zastrzeżeniem, że z udziałem spadkobierców lub kuratora masy spadkowej. W rozważanej sprawie natomiast udział tych osób pominięto, stąd też zapadłe rozstrzygnięcie dotyczące sytuacji prawnej osoby, która zmarła, uznać należy za rażące naruszenie prawa, poprzez prowadzenie postępowania z udziałem osoby zmarłej i skierowanie decyzji do osoby zmarłej będące podstawą do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego (art. 247 par. 1 pkt 3 i pkt 5 Ordynacji podatkowej). Wskazana wada postępowania jest tak istotna, że prowadzenie postępowania podatkowego z udziałem osoby zmarłej i wydanie decyzji jest uchybieniem, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić podniesioną wyżej okoliczności i w pełni stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania podatkowego przepisów oraz zasad wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu.

W zaistniałej sytuacji badanie legalności decyzji pod kątem zarzutów skargi należało uznać za przedwczesne.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji.