Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 835/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Marzanna Sałuda (spr.), Edyta Żarkiewicz, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2010r. sprawy ze skargi E. Z. [...] w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w dalszej części uzasadnienia określane słowem "Kolegium" - utrzymało w mocy na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r. ze zm.) decyzję Burmistrza Miasta C. nr Nr [...] z dnia [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008r.

W uzasadnieniu wskazano iż w dniu [...] Burmistrz C. działając na podstawie art. 68, 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 121 poz. 844 ze zm.), oraz Uchwały Nr XV/115/07 Rady Miejskiej w C. z dnia 27 listopada 2007 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz sposobu jego poboru na terenie Gminy C. ustalił E. Z. – [...] w C. podatek od nieruchomości za 2008 rok w kwocie [...] zł. Podatek ustalono w następujący sposób: Lokal związany z prowadzeniem działalności gospodarczej - [...] m² x 17,51 x 12 x 9 m-cy = [...] zł. Wysokość podatku z wyżej wymienionego tytułu ustalono zgodnie z zawartą umową wynajmu Nr [...] z dnia 1 marca 2008 roku zawartego z Miejskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji w C. oraz na podstawie złożonej informacji o przedmiotach opodatkowania w łącznym zobowiązaniu pieniężnym.

Od decyzji tej E. Z. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego M. K. złożyła za pośrednictwem organu podatkowego I instancji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., w którym zarzucono naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 43 § 1 kodeksu cywilnego przez ustalenie podatku w sytuacji, kiedy strona odwołująca nie jest posiadaczem nieruchomości lub jej części.

Kolegium po rozpoznaniu odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wskazało iż zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006r. Nr 121 poz. 844 ze zm.), obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczach

nieruchomości lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości.

Wobec powyższego, w ocenie Kolegium zawarcie umowy najmu lokalu przenosi obowiązek podatkowy z właściciela na posiadacza nieruchomości ( lub jej części), jeżeli nieruchomość ( lub jej część) jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Skoro przedmiotem umowy najmu jest lokal użytkowy stąd podatnikiem podatku od nieruchomości jest najemca lokalu.

Odnosząc się do zarzutu odwoławczego Kolegium stwierdziło, iż obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości nie jest nakładany w drodze umowy cywilnoprawnej, lecz wynika z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W tej sytuacji, zarzut Strony, że wbrew postanowieniu zawartej umowy najmu został dodatkowo obciążony podatkiem od nieruchomości jest bezpodstawny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik wniósł o uchylenie spornej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów z zastępstwa procesowego. Strona zarzuciła Kolegium naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 43 § 1 kodeksu cywilnego przez ustalenie podatku w sytuacji kiedy strona odwołująca nie jest posiadaczem nieruchomości lub jej części. Wskazała, iż zgodnie z art. 46 § 1 k.c. nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej, stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty) jak również budynki trwale z nim związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów ogólnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Lokal użytkowy użytkowany przez skarżąca nie stanowi odrębnego od gruntu przedmiotu własności i nie jest częścią nieruchomości w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 46 § 1 k.c. Podniosła, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych: wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18.09.2008, sygn. akt: I SA/Ol : LEX nr 461225, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14.09.2006r., sygn. akt: III SA/Wa 1442/06, LEX nr 267199, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26.10.2004r., sygn. akt : III SA 2425/03, POP 2005/4/108 pojęcia wymienione w art. 3 ust. 1 cytowanej ustawy należy interpretować zgodnie z kodeksem cywilnym. Stąd też ustalanie podatku od nieruchomości w tej sprawie jest bezpodstawne zatem wydana decyzja w tym przedmiocie powinna być uchylona w całości.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację prawną wyrażoną w spornej decyzji .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądowa zaskarżonych: decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 P.p.s.a.).

Żadna z wyżej wymienionych przesłanek nie zachodzi w sprawie. Sąd nie stwierdził bowiem, aby przy wydaniu zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji doszło do naruszenia przepisów prawa, w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była zgodność z prawem decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2008r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego.

W niniejszej sprawie ocenie prawnej podlega następujący stan faktyczny.

W dniu 1 marca 2008 roku skarżąca zawarła z Miejskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji w C., będącym gminną jednostką organizacyjną stosownie do załącznika NR 3 do uchwały Nr XVI/127/07 Rady Miejskiej w C. z dnia 28 grudnia 2007 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz sposobu jego poboru na terenie Gminy – C. umowę wynajmu Nr [...] dotyczącą pomieszczenia Fitnes o powierzchni [...]m². Organ przyjmując, iż na stronie ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości stosownie do uregulowań art. 3 ust.1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych uwzględniając stawkę podatku od nieruchomości w kwocie 17,51 zł; to jest odpowiadającej stawce z § 1 pkt 2 lit. b uchwały, to jest dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej ustalił podatek w kwocie [...]zł, przyjmując do opodatkowania powierzchnię lokalu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W niniejszej sprawie przy wskazanym stanie faktycznym spór skarżącej z organami podatkowymi dotyczy kwalifikacji tego stanu według przepisów prawa podatkowego.

Zdaniem Sądu kwalifikacja ta dokonana w rozpoznanej sprawie przez organy podatkowe jest prawidłowa i nie narusza przepisów prawa.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości.

Konsekwencją tego przepisu jest zatem objęcie obowiązkiem podatkowym w podatku od nieruchomości osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych (w tym spółek nieposiadających osobowości prawnej), będących posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części (podkreślenie Sądu), a stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości albo też bez tytułu prawnego.

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych w swej treści nie definiuje pojęcia obiekt budowlany i z tego względu pojęcie to, zgodnie z regułami wykładni systemowej, jak również biorąc pod uwagę treść art. 1a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych należy interpretować stosownie do jego definicji zawartej w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., dalej powoływana jako Pr. bud.).

W art. 3 pkt 1 lit a Pr. bud. ustawodawca stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi. Lokal użytkowy stanowi część budynku wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi.

W myśl powoływanego wyżej art. 3 ust. pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych strona skarżąca od 1 marca 2008r. spełnia przesłanki do uznania jej za podatniczkę podatku od nieruchomości. Jak wynika bowiem z akt sprawy od 1 marca 2008r. jest posiadaczem lokalu użytkowego na podstawie umowy najmu, zawartej z Gminą C..

Z akt administracyjnych wynika, że stroną umowy cywilnoprawnej, która wynajmowała skarżącej lokal użytkowy stanowiący własność Gminy C. była jednostka organizacyjna tej Gminy, to jest Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w C.. Umowa została podpisana w imieniu wynajmującego przez Dyrektora A. L..

Na mocy tej umowy Skarżąca, jako najemca, stała się posiadaczem wymienionego w niej lokalu (części obiektu budowlanego – części budynku), przy czym posiadanie to ma charakter zależny. Zgodnie bowiem z art. 336 Kodeksu Cywilnego posiadaczem zależnym rzeczy (ruchomości, nieruchomości) jest ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą.

Podkreślić przy tym należy, że w przepisie w/w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a ustawodawca nie posłużył się pojęciem posiadania rzeczy. W przepisie tym posiadanie połączył z obiektem budowlanym lub jego częścią. Skoro pojęcie posiadania zdefiniowane jest na gruncie prawa cywilnego, przy wykładni powołanego art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a należy posłużyć się definicją posiadania zawartą w art. 336 k.c., z uwzględnieniem różnic wynikających z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a. W sytuacji, gdy ustawodawca w ww. przepisie wskazał wyraźnie, iż do opodatkowania podatkiem od nieruchomości wystarczające jest posiadanie części obiektu budowlanego, stanowiącego własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie umowy zawartej z właścicielem, to z uwzględnieniem treści art. 336 k.c., oznacza to stan, w którym strona umowy najmu (najemca), która na podstawie tej umowy włada częścią obiektu budowlanego na tyle z niego wyodrębnioną, że część ta może stanowić przedmiot obrotu prawnego, nawet wówczas, gdy nie stanowi odrębnej nieruchomości (rzeczy nieruchomej), podlega podatkowi od nieruchomości.

W przedstawionych okolicznościach faktycznych sprawy, gdy jak wykazano do opodatkowania podatkiem od nieruchomości wystarczającym jest posiadanie części obiektu budowlanego, stanowiącego własność jednostki samorządu terytorialnego, to rozważenia wymaga czy w realiach niniejszej sprawy za spełniony uznać można pozostały człon przepisu art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a to dotyczący sformułowania "jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem" .

Jak zatem - wyżej już nadmieniono - stroną umowy cywilnoprawnej z dnia 3 marca 2008r,. która to wynajmowała skarżącej lokal użytkowy stanowiący własność Gminy C. była jednostka organizacyjna tej Gminy - Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w C.. Umowa została podpisana w imieniu wynajmującego przez Dyrektora A. L.. Na umowie tej, a także następnie dokonanych doń aneksach z 31 marca i 8 kwietnia 2008r. widnieją kontrasygnaty Głównej księgowej B. L.. Dodać trzeba, iż status prawny Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w C. jako Gminnej jednostki organizacyjnej wynikał z Załącznika NR 3 do uchwały Nr XVI /127/07 Rady Miejskiej w C..

W tej sytuacji odpowiedzieć należy na pytanie czy oświadczenie woli w imieniu Gminy C. dotyczące mienia tej gminy złożone przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w C., potwierdzone kontrasygnatą głównego księgowego wywołuje skutki prawne odnoszące się do gminy, którego następstwem jest powstanie relacji prawnych pomiędzy skarżącą (posiadaczem zależnym), a gminą.

W ocenie Sądu odpowiedź w tym względzie jest pozytywna, a to z uwagi na regulacje szczególne wynikające z treści art. 47 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. (t.j. Dz. U z 2001r. Nr 142 poz. 1591). W myśl tegoż przepisu kierownicy jednostek organizacyjnych gminy nieposiadających osobowości prawnej działają jednoosobowo na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wójta. Zauważyć należy, iż w doktrynie przedstawiony jest pogląd, iż z porównania art. 46 ust. 1 (stanowi on, iż świadczenie woli w imieniu gminy w zakresie zarządu mieniem składa jednoosobowo wójt albo działający na podstawie jego upoważnienia zastępca wójta samodzielnie albo wraz z inną upoważnioną przez wójta osobą) z art. 47 ust. 1 u.s.g. wynika, że zakres upoważnienia kierownika jednostki organizacyjnej obejmuje składanie oświadczenie woli w odniesieniu do mienia przekazanego we władanie jednostce (por. Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym K. Bandarzewski, P. Chmielnicki, P. Dobosz, P. Kłyczko, M. Mączyński, S. Płaczek Wydawnictwo Prawnicze Lexis - Nexis Warszawa 2004 str. 34). Wskazać też trzeba na treść uchwały z dnia 19 stycznia 1993r. Sądu Najwyższego III CZP 160/92 (publ. OSNC 1993/6/102), w którym Sąd stanął na stanowisku "Kierownik jednostki organizacyjnej gminy może występować w jej imieniu w granicach udzielonego mu pełnomocnictwa." Dodać też trzeba, iż nie jest spornym to, iż kompleks basenowy usytuowany w C. przy ul [...] [...] stanowi własność Gminy. Uwzględniając zatem powyższe okoliczności zauważyć należy, iż gdy wymieniony kompleks basenowy przekazany był MOSIR w C., w którym to usytuowane jest pomieszczenie Fitnes o pow. [...] m² uznać należy, iż oświadczenie woli złożone przez Dyrektora tegoż MOSIR wywołuje skutki prawne odnoszące się do gminy. Skoro doszło do powstania posiadania zależnego po stronie E. Z. w zakresie lokalu użytkowego Fitnes, w wyniku działania kierownika jednostki organizacyjnej Gminy C., jakim jest bez wątpienia Dyrektor MOSIR w C., to posiadanie to wywiera skutki podatkowe wobec skarżącej na gruncie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W sytuacji zatem gdy w rozpoznanej sprawie organy podatkowe nie naruszyły przepisów prawa podatkowego materialnego, a Sąd nie dopatrzył się naruszeń norm procesowych Ordynacji podatkowej i to w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, brak było podstaw do uznania by sporna decyzja w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008r. nie była prawidłowa.

Odnosząc się do zarzutu dot. naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez ustalenie podatku w sytuacji kiedy strona odwołująca nie jest posiadaczem nieruchomości lub jej części w rozumieniu art. 43 § 1 kodeksu cywilnego to stwierdzić należy iż nie jest trafny. Powołana przez skarżącą definicja pojęcia nieruchomości wywiedziona z treści art. 46 § 1 k.c. pozostaje w sprawie bez znaczenia. Skoro bowiem ustawa o podatkach i opłatach lokalnych w art. 1a. stanowi iż użyte w ustawie określenia oznaczają w odniesieniu do budowli - obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, to takie sformułowanie użyte przez ustawodawcę wprost oznacza konieczność definiowania pojęć użytych w ustawie przy pomocy definicji wynikających z prawa budowlanego. A skoro tak, to nieuzasadnionym jest odwoływanie do pojęć, które to istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (pojęcie obiektów budowlanych lub ich części), zdefiniowane zostały normami prawa budowlanego .

Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy Sąd - działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.