Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2259/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie asesor WSA Maria Tarnowska asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant referendarz sądowy Aneta Trochim - Tuchorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [....] lutego 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Gminę G., prawa własności nieruchomości położonej w G., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie G. jako działki nr [...], nr [...] oraz nr [...].

Powyższe rozstrzygnięcie oparto na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych:

Wojewoda [...] wskazując art. 5 ust 1 ustawy z dna 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. stwierdził nabycie z mocy prawa przez gminę G. prawa własności w/w nieruchomości motywując swoje stanowisko okolicznością, że przedmiotowa nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. pozostawała we władaniu Dyrekcja Okręgowa [...] bez tytułu prawnego. Przedsiębiorstwo to legitymowało się tylko decyzją Naczelnika Gminy G. z dnia [...] czerwca 1986 r. nr [...] o ustaleniu opłat rocznych z tytułu użytkowania przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem Wojewody skoro P. nie miały ustanowionego zarządu nad sporną nieruchomością, to w związku z tym mienie to - jako należące do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego - stało się z mocy prawa własnością gminy miejsca jego położenia czyli gminy miejskiej W.

Odwołanie od tej decyzji wniosły P. S.A wskazując, że zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których nie legitymowało się ono dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z mocy prawa z dniem wejścia w życie tej ustawy przedmiotem użytkowania wieczystego P. Ponadto art. 34a tej ustawy wyłącza z komunalizacji, grunty o których mowa w art. 34 ust. 1 tej ustawy.

Postępowanie odwoławcze przed Krajową Komisją Uwłaszczeniową zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 r. do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy zgodności art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U, Nr 80, poz. 720) oraz powołanego art. 34a ustawy z dnia

8 września 2000 r. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2005 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podjęła z urzędu zawieszone postępowanie.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. organ Krajowa Komisja Odwoławcza utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia

[...] lutego 2004 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. K. 30/03 - (Dz. U. z 2005 r. Nr 69 poz. 525) wypowiedział się, iż nie tylko wydane przed 27 maja 1990 r., ale również późniejsze regulacje ustawowe odnoszące się do mienia P. w tym podlegającego komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji - nie dotyczą mienia (gruntów), o których mowa właśnie w art. 5 ust. 1 i ust. 2 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli nie dotyczą konkretnych składników pozostających wtedy poza zarządem P., a które w efekcie należały do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

W związku z powyższym Komisja uznała, iż sporna nieruchomość - jako nie podlegająca wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa - "należała" w rozumieniu art. 5 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, stała się na podstawie tego przepisu z dniem 27 maja 1990 r.

Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła P. S.A. w W. Skarżąca wnosząc o uchylenie decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej zarzuciła organowi naruszenie przepisów art. art. 5 ust. 1, art. 11 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. poz. 191 ze zm.) w związku z art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) oraz art. 5 ustawy z dnia 28 marca 203 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

W szczególności zarzucono Komisji wywodzono, że przedmiotowa nieruchomość podlegała wyłączeniu spod komunalizacji z mocy prawa, gdyż nie "należała" w dniu

27 maja 1990 r. do terenowych organów administracji państwowej. Zdaniem skarżącej Komisja pominęła całkowicie w swych rozważaniach okoliczność, że - P. nie miało obowiązku dodatkowego, odrębnego regulowania stanu prawnego nieruchomości, które zostały przekazane temu przedsiębiorstwu w roku 1945, jako mienie poniemieckie i w związku z prowadzoną eksploatacją linii [...], gdyż z uwagi na obowiązujące w Polsce powojennej regulacje prawne dotyczące takiego mienia, powyższa dodatkowa regulacja była zbędna. Wskazano przy tym, iż przedmiotowe działki zostały objęte przez P. jako majątek [...] niemieckich o czym świadczą mapy znajdujące się w zbiorach archiwalnych a które nie zostały przez Komisję poddane analizie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy.

Jak słusznie podniósł skarżący, wydając zaskarżoną decyzję w ogóle nie zbadano okoliczności związanych z przejęciem przedmiotowych nieruchomości jako mienia poniemieckiego, co ma istotne znaczenie dla kwestii komunalizacji. Wskazać bowiem należy, iż po II Wojnie Światowej, na skutek zmiany granic Państwa Polskiego, następowało obejmowanie majątku istniejącego na tzw. Ziemiach Zachodnich. Następowało to generalnie na zasadzie przepisów ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17) i przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62 ).

Na podstawie w/w ustawy na własność Państwa przeszły m. in. przedsiębiorstwa komunikacyjne Rzeszy Niemieckiej i niemieckich osób fizycznych i prawnych przy czym - fakt godny podkreślenia - przy przejmowaniu na własność przez Państwo Polskie przedsiębiorstw m. in. komunikacyjnych wyłączona została droga postępowania przed Komisją do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw a o przejęciu orzekał autorytatywnie właściwy Minister (§ 16 i 30 powołanego wyżej rozporządzenia z 1947 r.).

W tym miejscu zwróć trzeba uwagę, że na mocy przepisów Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 4 listopada 1944 r. o militaryzacji Polskich Kolei Państwowych (Dz. U. Nr 11, poz. 55) P. zostały zmilitaryzowane i zarządzanie nimi przeszło na Naczelnego Dowódcę Wojska Polskiego lub na upoważnione przezeń osoby. Dekret ten obowiązywał do dnia 20 lipca 1949 roku, kiedy to ustawą z dnia 1 lipca 1949 r. o zniesieniu militaryzacji Polskich Kolei Państwowych (Dz. U. Nr 42, 305) został uchylony.

Za słuszny zatem należało uznać zarzut zawarty w skardze, że wydając decyzję komunalizacyjną Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie zbadała regulacji prawnych w oparciu o które [...] przejmowała majątek byłych [...] niemieckich. Jako jednostka zmilitaryzowana P. podlegała w tym okresie innym zasadom zarządzania niż przedsiębiorstwa nie mające takiego statusu. Wiele kwestii mogło mieć bowiem swoje uzasadnienie w treści konkretnych poleceń, które kierowane do zmilitaryzowanej jednostki a więc zrównanej prawnie praktycznie z wojskiem, mogły mieć mniej sformalizowany charakter.

Z tego względu należy w sprawie uzupełnić materiał dowodowy i ustalić, czy przedmiotowa nieruchomość była poprzednio częścią majątku [...] niemieckiej (w czym pomocne mogą być mapy archiwalne, o których mowa w skardze) i kiedy została objęta przez władze polskie a zwłaszcza kiedy i w jaki sposób objęło ją we władanie Przedsiębiorstwo P. Jeśli fakt ten nastąpił w okresie, gdy [...] podlegała militaryzacji, to wymaganie by legitymowała się z tamtego okresu stosowną decyzją administracyjną byłoby nieuzasadnione, gdyż - jak wspomniano wyżej - przedsiębiorstwo to było wówczas w inny sposób zarządzane.

W tych warunkach zatem organ winien uzupełnić w niniejszej sprawie materiał dowodowy w wyżej wskazanym kierunku i następnie ponownie przeanalizować czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła istotnie mienie, które można byłoby zakwalifikować jako mienie ogólnonarodowe należące w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów władzy państwowej, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznając sprawę za niewystarczająco wyjaśnioną - z mocy przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).