Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 7/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2022 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7 pkt 5, 6 art. 8 ust. 1 pkt. 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.; dalej: "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "K.p.a."), odmówił G. M. przyznania pomocy finansowej, w formie specjalnego zasiłku celowego i zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości, na leki i leczenie w łącznej wysokości [...] zł, kuchenkę firmy [...] w wysokości [...] zł, garnki w wysokości [...] zł, fotel z regulacją wysokości w kwocie [...]zł, pralkę firmy [...] w wysokości [...] zł, materac sprężynowy w wysokości [...] zł, ramę łóżka w wysokości [...] zł, spód żebrowy w wysokości [...] zł, zadośćuczynienie w wysokości 100 mln zł oraz opłacenie bieżących rachunków za prąd w łącznej wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] lipca 2021 r. G. M. zwróciła się o przyznanie pomocy na miesiąc sierpień 2021 r. Zawnioskowała o pomoc finansową na leki, leczenie w łącznej wysokości [...] zł, kuchenkę firmy [...] w wysokości [...] zł, garnki w wysokości [...] zł, fotel z regulacją wysokości w kwocie [...]zł, pralkę firmy [...] w wysokości [...] zł, materac sprężynowy w wysokości [...] zł, ramę łóżka w wysokości [...] zł, spód żebrowy w wysokości [...] zł, zadośćuczynienie w wysokości 100 mln zł oraz opłacenie bieżących rachunków za prąd w łącznej wysokości [...] zł. Wobec tego w dniu [...] lipca 2021 r. została przeprowadzona rozmowa telefoniczna mająca na celu zaktualizowanie sytuacji życiowej i materialnej wnioskodawcy. W trakcie rozmowy wnioskodawczyni zadeklarowała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i pobiera emeryturę. Ponadto jest osobą długotrwale chorującą. Wyrokiem z dnia [...] października 2013 r., sygn. akt VI U [...], została zaliczona do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe.

Organ I instancji ustalił, że dochód wnioskodawczyni w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w czerwcu 2021 r., stanowiło świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł. Wobec tego G. M. nie kwalifikuje się do pomocy w formie zasiłków celowych z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, należało jednak rozpoznać wniosek na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s.

Przechodząc do meritum organ I instancji w pierwszej kolejności odnosząc się do wniosku o przyznanie środków finansowych na zakup leków w łącznej wysokości [...] zł wskazał, że wnioskodawczyni poinformowała podczas rozmowy telefonicznej, iż dostarczyła do organu I instancji wycenę leków z Apteki C. oraz Apteki W.. Oznajmiła, że wyceny zostały sporządzone na podstawie następujących kodów recept: [...]. Ponadto oświadczyła, że wszystkie leki przepisane są przez specjalistów, tj. ortopeda, laryngolog, neurolog. Dodatkowo poinformowała, że są to leki ratujące życie, zapobiegające rozwojowi chorób, a także uzupełniające braki witamin w organizmie. Analizując dokumentację zgromadzoną w sprawie organ I instancji wskazał, że część leków z załączonych wycen to leki na receptę, jednak wycena obejmuje również leki bez recepty oraz suplementy, tj. Biolevox Neuro, Zioł. Melisa fix, LipiForma Plus, Lecytyna 1200 mg Forte, Zabak, Climea Forte, Lyprinol. Ponadto konieczność zakupu leków nie została potwierdzona, bowiem wnioskodawczyni nie przedstawiła aktualnych zaświadczeń lekarskich wskazujących, że stosowanie leków jest niezbędne z medycznego punktu widzenia. Wnioskodawczyni oczekuje przy tym, że organ pomocy społecznej systematycznie co miesiąc będzie pokrywał koszt zakupu leków w pełnej wysokości, jednak takie roszczenie nie jest uzasadnione.

Odnosząc się następnie do wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup nowej kuchenki do gotowania firmy [...] w wysokości [...] zł organ I instancji wskazał, że podczas rozmowy telefonicznej wnioskodawczyni oznajmiła, że kuchenka, którą obecnie posiada przestała funkcjonować. Jednakże, z uzyskanych przez organ I instancji informacji wynika, że płyty elektryczne, na których można przygotować ciepły posiłek dostępne są już od [...] zł, zatem gospodarując racjonalnie posiadanym dochodem wnioskodawczyni jest w stanie zaspokoić tę potrzebę z własnych środków.

Dalej, G. M. zawnioskowała o pomoc finansową na zakup zestawu garnków w wysokości [...] zł, jednakże prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe, zatem nie ma potrzeby zakupu kompletu garnków składającego się z kilku elementów. Z uwagi na powyższe jest w stanie nabyć odpowiednią liczbę garnków dla jednoosobowego gospodarstwa domowego we własnym zakresie.

Odnosząc się następnie do wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup pralki firmy [...] w wysokości [...] zł organ I instancji wskazał, że wnioskodawczy ma możliwość skorzystania z zakupu pralki używanej w atrakcyjnej cenie. Dodatkowo, w Internecie można znaleźć oferty, w których mieszkańcy P. oferują oddanie pralki za darmo.

W kontekście wniosku o przyznanie środków finansowych na zakup fotela z regulacją wysokości w kwocie [...]zł, materac sprężynowy w wysokości [...] zł, ramę łóżka w wysokości [...] zł oraz spód żebrowy w wysokości [...] zł organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni umotywowała wniosek problemami zdrowotnymi związanymi z kręgosłupem. Niemniej jednak wnioskodawczyni nie przedstawiła zaświadczeń lekarskich potwierdzających konieczność zakupu materaca z uwagi na stan zdrowia. W ocenie organu I instancji w toku prowadzonego postępowania nie stwierdzono, że potrzeba zakupu fotela z regulacją wysokości, nowego materaca, ramy łóżka oraz spodu żebrowego jest niezbędna. Zgodnie z orzeczeniami sądów niezbędne potrzeby bytowe to natomiast potrzeby, bez których zaspokojenia powstaje niebezpieczeństwo zagrożenia życia i zdrowia wnioskodawcy. Chodzi tu o potrzeby, które zabezpieczają byt, a nie które podnoszą jakość funkcjonowania.

W zakresie wniosku o pomoc finansową na opłacenie bieżących rachunków za prąd organ I instancji wyjaśnił, że skarżąca dostarczyła dwie faktury na łączną kwotę [...]zł. Jednakże jednorazowe udzielenie pomocy na ten cel nie zmieni sytuacji życiowej wnioskodawczyni, albowiem regulowanie świadczeń mieszkaniowych, tj. prąd, który jest opłatą następującą co dwa miesiące, stanowi stałe zobowiązanie należące do właściciela mieszkania, a nie organu pomocy społecznej. W związku z powyższym wsparcie organów pomocy społecznej w zakresie utrzymania mieszkania winno mieć raczej charakter incydentalny i szczególny.

Oceniając złożony przez G. M. wniosek organ I instancji podkreślił, że wnioskodawczyni regularnie korzysta z pomocy organu I instancji otrzymując zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni nie jest przy tym jedyną osobą zwracającą się o wsparcie, a w porównaniu z innymi osobami i rodzinami zwracającymi się z wnioskiem o pomoc jej sytuacja finansowa jest lepsza. Środki jakimi dysponują organy pomocy społecznej są natomiast ograniczone i nie pozwalają na udzielenie pomocy wszystkim potrzebującym we wnioskowanym zakresie, ponieważ są osoby bardziej potrzebujące, tj. pozostające bez źródła utrzymania, uzyskujące dochody nie przekraczające kryterium dochodowego, z dysfunkcjami np. bezrobocie, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych. W ocenie organu I instancji wnioskodawczyni posiada swoje zasoby w postaci emerytury oraz majątku, jakim jest dom z nieruchomością gruntową, jednak nie wykorzystuje własnych zasobów celem poprawy swej sytuacji materialnej. Wnioskodawczyni może sprzedać dom i za otrzymaną kwotę kupić mieszkanie, które będzie w stanie wyposażyć oraz na utrzymanie którego będzie ją stać. Ponadto może też wynająć część domu, a pieniądze z wynajmu przeznaczyć na stopniowy remont domu oraz zaspokojenie innych ważnych dla niej potrzeb życiowych. Wnioskodawczyni od kilku lat regularnie korzysta z pomocy finansowej organu I instancji, jednak nie podejmuje działań w kierunku tego, aby poprawić swoją sytuację mieszkaniową i finansową.

Końcowo odnosząc się do wniosku o przyznanie 100 milionów zł za krzywdy organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni była wielokrotnie informowana, że w sprawie zadośćuczynienia za wyrządzone w jej ocenie krzywdy winna wystąpić do sądu cywilnego.

W odwołaniu z dnia [...] września 2021 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego G. M. wyraziła niezadowolenie z treści wydanej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że sytuację G. M. należało rozważyć pod kątem tego, czy może zostać zakwalifikowana jako szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 u.p.s. Warunkiem przyznania specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu na podstawie art. 41 u.p.s. jest bowiem ustalenie, że strona, która przekracza kryterium dochodowe, znalazła się w wyjątkowej sytuacji życiowej. Jak wskazuje się w orzecznictwie, użyty w przepisie art. 41 u.p.s. zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, jednakże nie ulega wątpliwości, że pod pojęciem tym należy rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Tym samym, odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

Analizując wniosek w kwestii przyznania pomocy finansowej na zakup leków organ odwoławczy zaznaczył, że w przypadku zgłoszenia potrzeby dofinansowania zakupu środków leczniczych samo złożenie wniosku nie jest wystarczające dla ustalenia zakresu i niezbędności tej potrzeby. Przyznanie świadczenia na ten cel jest uzasadnione w sytuacji, kiedy wnioskodawca udokumentuje, że stosowanie tych środków jest konieczne i niezbędne z medycznego punktu widzenia. G. M. nie udokumentowała, że nabycie wszystkich specyfików jest konieczne z medycznego punktu widzenia. Nie przedstawiła aktualnych zaświadczeń lekarskich potwierdzających niezbędność ich stosowania, tym samym nie wykazała, jakie leki i jaka ich ilość jest zalecana w okresie miesięcznym.

W dalszej kolejności organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji w zakresie wniosku o przyznanie środków pieniężnych na kuchenkę, garnki i pralkę. Zgodnie z ustaleniami organu I instancji płyty elektryczne, na których można przygotować ciepły posiłek, są dostępne już w cenie ok. [...] zł. Posiadając stały dochód G. M. jest w stanie zaspokoić zgłoszoną potrzebę z własnych środków. Garnki można natomiast nabyć pojedynczo, a zakup rozłożyć w czasie, co nie będzie stanowiło nadmiernego obciążenia budżetu domowego i umożliwia zaspokojenie zgłoszonej potrzeby we własnym zakresie. G. M. w pierwszej kolejności powinna także skorzystać z możliwości zakupu pralki używanej w korzystnej cenie, ewentualnie wyszukać ofertę w Internecie, gdzie mieszkańcy P. proponują oddanie pralki za darmo.

Odnosząc się do wniosku G. M. w części dotyczącej zakupu fotela z regulacją w kwocie [...]zł, materaca sprężynowego w kwocie [...]zł, ramy łóżka w kwocie [...]zł oraz spodu żebrowego w kwocie [...]zł, które odwołująca uzasadniła problemami zdrowotnymi związanymi z kręgosłupem, organ odwoławczy wskazał, że także ta zgłoszona potrzeba nie została potwierdzona stosownym zaświadczeniem lekarskim.

W kwestii wniosku o przyznanie zasiłku na pokrycie opłat za energię elektryczną organ odwoławczy wskazał natomiast, że opłaty za zużycie energii elektrycznej należą do opłat stałych, występujących cyklicznie co dwa miesiące. Są przewidywalne i nie noszą znamion szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 u.p.s. W tej sytuacji należy zgodzić się z argumentami organu I instancji, że regulowanie świadczeń mieszkaniowych stanowi stałe zobowiązanie należące do właściciela mieszkania, a nie organu pomocy społecznej. Pomoc w tym zakresie powinna mieć charakter incydentalny i być przyznawana w wyjątkowych sytuacjach.

Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że zasadniczym celem ustawy o pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Oceniając sytuację życiową odwołującej uznać należało, że G. M. nie wykorzystuje własnych możliwości do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Skarżąca posiada dom jednorodzinny, może zatem uzyskiwać środki finansowe z jego wynajmu. Może też sprzedać nieruchomość, której utrzymanie przerasta jej możliwości finansowe i za uzyskane środki zakupić mieszkanie, które będzie mogła utrzymać. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja nie narusza granic uznania administracyjnego, ponadto w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy o pomocy społecznej.

W skardze z dnia [...] grudnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując, że została wydana z naruszeniem przepisów ustawy o pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Kontroli Sądu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...], o odmowie przyznania G. M. specjalnego zasiłku celowego i zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku na leki i leczenie w łącznej wysokości [...] zł, kuchenkę firmy [...] w wysokości [...] zł, garnki w wysokości [...] zł, fotel z regulacją wysokości w kwocie [...]zł, pralkę firmy [...] w wysokości [...] zł, materac sprężynowy w wysokości [...] zł, ramę łóżka w wysokości [...] zł, spód żebrowy w wysokości [...] zł, zadośćuczynienie w wysokości 100 mln zł oraz opłacenie bieżących rachunków za prąd w łącznej wysokości [...] zł.

Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1296), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł.

Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygające prawidłowo wskazały, że dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w czerwcu 2021 r., przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania skarżącej zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s. Z ustaleń organów wynika, że świadczenie emerytalne skarżącej wynosiło w czerwcu 2021 r. kwotę [...]zł, co znajduje potwierdzenie w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2021 r. (k. 4 akt adm. organu I instancji).

Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie w sytuacji braku podstaw – ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego – do przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 u.p.s zasadnie również oceniły, czy okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie jej specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, o których mowa w art. 41 pkt 1 i 2 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1), a także zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2).

Sąd wyjaśnia, że przepis ten w sposób niebudzący wątpliwości przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego, względnie zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. Przypadek powodujący przyznanie świadczenia na podstawie art. 41 u.p.s. nie może należeć do przypadków zwykłych, powszechnych, zazwyczaj występujących. "Szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu powołanego przepisu to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). O tym, czy w sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1077/16 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

Zdaniem Sądu decyzja odmawiająca przyznania skarżącej pomocy finansowej na leki i leczenie, kuchenkę firmy [...], garnki, fotel z regulacją, pralkę firmy [...] materac sprężynowi, ramę łóżka, spód żebrowy i opłacenie rachunków za prąd nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozpoznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań. Rozpoznając wniosek organ obowiązany jest wziąć pod uwagę nie tylko sytuację materialną skarżącej, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin, często bez żadnego dochodu, zgłaszających się w tym samym czasie po pomoc na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb bytowych. Osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, gdyż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy. Zwłaszcza, że organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, które muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1866/19).

Wskazywana przez skarżącą sytuacja życiowa (z jednej strony trudna ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność, a z drugiej strony stabilna z uwagi na posiadanie stałego dochodu przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), nie jest sytuacją, która – jako taka – może zostać zakwalifikowano jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. Sytuacja skarżącej od wielu lat nie zmienia się. Skarżąca pobiera emeryturę oraz od dłuższego czasu korzysta z pomocy opieki społecznej, choć nie w tak dużym stopniu jak tego oczekuje. Skarżąca otrzymuje regularnie pomoc w postaci zasiłku na żywność w kwocie [...]zł, a także cyklicznie pomoc przeznaczoną na inne potrzeby bytowe. Decyzją z dnia [...] września 2021 r., [...], przyznano skarżącej zasiłek celowy na zakup opału w kwocie [...]zł (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia [...] maja 2022 r., sygn. akt II SA/Po [...]). Sądowi wiadomym jest przy tym z innych spraw toczących się przed tutejszym Sądem, że skarżąca co miesiąc występuje do organu z wnioskami o przyznanie pomocy finansowej, zgłaszając cyklicznie konieczność pomocy przy zaspokojeniu tych samych potrzeb (opłaty za prąd, zasiłek na żywność, zasiłek na leki i leczenie, rehabilitację, ubiór, obuwie), w tym także tych nie będących potrzebami niezbędnymi (np. dofinansowanie do zakupu multi-robota kuchennego, dofinansowanie do zakupu samochodu w wysokości 70 tys. zł, do wymiany mebli). W sytuacji skarżącej nie zaistniały żadne nowe nadzwyczajne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy w oparciu o art. 41 u.p.s.

Pokreślenia wymaga, że przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Tym niemniej, jak słusznie zauważyły organy rozstrzygające w sprawie, skarżąca ma możliwość zaspokojenia swoich potrzeb.

Gdy chodzi o konkretne potrzeby wyspecyfikowane we wniosku o pomoc celową to wskazać należy, że dopuszczalna była odmowa udzielenia pomocy na leczenie i zakup leków. Wprawdzie G. M. powoływała się na numery recept i przedstawiła wycenę leków, jednakże w zakresie leków dostępnych bez recepty nie umotywowała potrzeby medycznej ich przyjmowania. Najważniejsze jest jednak to, że choć zakup leków mógłby być rozważany w kategoriach specjalnego zasiłku celowego, jednak okoliczności sprawy nie pozwalają przyjąć, iż pokrycie wskazanej potrzeby jawi się jako szczególnie uzasadniony przypadek. Skarżąca żadnych okoliczności, które podpadałyby pod art. 41 u.p.s. nie przedstawiła. Niezależnie od tego Sąd jeszcze raz zaznacza, że G. M. pobiera świadczenie emerytalne oraz regularnie otrzymuje wsparcie chociażby na żywność, co "zwalnia" część jej budżetu i pozwala zarezerwować go właśnie na takie potrzeby jak leki.

W kwestii wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup kuchenki firmy [...], nr kat. [...], 10-elementowego zestawu garnków [...] nr kat. [...] i pralki firmy [...] nr kat. [...], zgodnie z przedłożonymi wydrukami ze strony sklepu [...] w cenach odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł (k. 14-15 akt adm. organu I instancji) podkreślić należy, że zadaniem pomocy społecznej jest jedynie wspomaganie w działaniach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowania stałego źródła utrzymania i bezwarunkowego zaspokajania wszystkich żądań wnioskodawców. Zasadna jest przy tym argumentacja organów, że płyty elektryczne, na których można przygotować ciepły posiłek, są dostępne już w cenie ok. [...] zł. Garnki można natomiast nabyć pojedynczo, a zakup rozłożyć w czasie, co nie będzie stanowiło nadmiernego obciążenia budżetu domowego i umożliwi zaspokojenie zgłoszonej potrzeby we własnym zakresie. Skarżąca w pierwszej kolejności powinna także skorzystać z możliwości zakupu pralki używanej w korzystnej cenie, lub poszukać ogłoszeń oferujących oddanie sprawnej pralki za darmo.

Odnośnie wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup krzesła gamingowego [...]) z oświetleniem LED w cenie [...] zł (k. 13 akt adm. organu I instancji), materaca sprężynowego w kwocie [...]zł (k. 9 akt adm. organu I instancji), ramy łóżka w kwocie [...]zł (k. 11 akt adm. organu I instancji) oraz spodu żebrowego w kwocie [...]zł (k. 10 akt adm. organu I instancji) zasadnie wskazano, że skarżąca nie przedstawiła stosownego zaświadczenia lekarskiego wskazującego, że zakup specjalistycznego fotela oraz materaca są niezbędne dla ratowania jej życia lub zdrowia. Za niezbędną potrzebę bytową – jak słusznie wskazał organ odwoławczy – należy przy tym rozumieć potrzebę zabezpieczającą byt, a nie podnoszącą stopę życiową. Pomoc ze strony Państwa nie może stanowić sposobu na wyrównanie wszystkich niedostatków jakimi dotknięta jest dana jednostka.

Zasadne jest także stanowisko organów rozstrzygających co do wniosku skarżącej o przyznanie pomocy finansowej na opłacenie rachunków za prąd. Opłaty za zużycie energii elektrycznej należą do opłat stałych, występujących cyklicznie co dwa miesiące i skarżąca powinna w ramach rozsądnego gospodarowania własnymi środkami przeznaczyć środki pieniężne na ten cel. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że skarżąca cyklicznie występuje do organu I instancji z wnioskiem o przyznanie zasiłku na opłacenie bieżących opłat za mieszkanie, w tym rachunków za zużycie energii elektrycznej, i brak środków pieniężnych na ten cel nie wynika z wystąpienia w sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku.

Uzupełniająco w tym zakresie Sąd uznał za zasadne przywołanie trafnej argumentacji organów, że skarżąca nie wykorzystuje wszystkich możliwości w celu poprawy swojej sytuacji życiowej. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko przedstawione w decyzjach, że samotne utrzymywanie dużego domu nakazuje rozważyć możliwość jego wynajęcia lub sprzedaży i w to miejsce zakupu odpowiedniego dla skarżącej lokalu mieszkalnego. Kontrastując fakt dysponowania przez skarżącą znacznym majątkiem w postaci posiadanej nieruchomości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1118/12) z celami instytucji pomocy społecznej, Sąd uznaje za konieczne wskazanie, że nie można za uzasadnione społecznie i prawnie dopuszczalne uznać przejęcia przez państwo na siebie wszystkich kosztów utrzymania skarżącej, w szczególności w sytuacji, gdy skarżąca może podjąć działania, które mogą poprawić jej sytuację życiową i majątkową (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 158/20). Zadaniem pomocy społecznej, jako subsydiarnej działalności państwa oraz samorządu, nie jest bowiem sfinansowanie wszystkich potrzeb wnioskodawcy, a jedynie udzielenie wsparcia, limitowanego możliwościami finansowymi organu (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 186/21).

O istnieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie może przy tym świadczyć to, że w przekonaniu skarżącej jest ona od lat źle i dyskryminująco traktowana przez organy administracji. Sąd podkreśla w tym miejscu, że jego rolą, wyznaczoną przez ustawę, jest kontrola legalności konkretnych aktów administracyjnych (najczęściej decyzji), które są w danym przypadku przedmiotem skargi. Sąd nie jest natomiast uprawniony do prowadzenia ogólnej kontroli czy nadzoru nad administracją publiczną. Oceniając legalność wydanych w sprawie decyzji w świetle okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie, Sąd brał pod uwagę, że skarżąca jest osobą posiadającą niewielki, lecz stały dochód, jak i to, że otrzymuje, mimo przekroczenia kryterium dochodowego, świadczenia celowe na niektóre pilne potrzeby.

Jako zupełnie bezzasadne Sąd uznał żądania skarżącej dotyczące przyznania jej zadośćuczynienia w wysokości 100 mln zł. Jest to żądanie w sposób jaskrawy i bezdyskusyjny wykraczające poza zakres niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu przepisów zasiłkowych.

Reasumując, Sąd nie przeczy, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna, jednak wobec uzyskiwanych dochodów i posiadanego majątku nie można dopatrzeć się, aby znajdowała się ona w okolicznościach szczególnie dotkliwych, które uzasadniałyby przyznanie jej świadczeń wymienionych w zaskarżonej decyzji. Stanowisko organów co do tego, że przedstawiona przez skarżącą sytuacja nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", zostało odpowiednio umotywowane. Decyzja odmowna została należycie uzasadniona i rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Sąd nie dopatrzył się przy tym jakichkolwiek uchybień w przeprowadzonym postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), oddalił skargę.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy pkt XV zarządzenia zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia [...] stycznia 2022 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).