Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2869/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), asesor WSA Paweł Dańczak, Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 2869/19

UZASADNIENIE

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu decyzją z [...] września 2019 r. Nr [...] odmówił potwierdzenia, że Z. L. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r.

o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych

z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690 z późn. zm.).

Decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.

Wnioskiem z dnia 24 lutego 2017 r. Z. L. zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (zwanego dalej IPN lub organem) o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków,

o których mowa w art. 4 ustawy.

W wyniku przeprowadzonej kwerendy archiwalnej odnaleziono dokumenty dotyczące

wnioskodawcy.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wydał decyzję nr [...] z [...] lipca 2017 r.

o odmowie potwierdzenia, że Z. L. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy

o działaczach opozycji.

Wnioskiem z dnia 2 sierpnia 2017 r. Z. L. zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku rozpatrzenia wniosku Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wydał decyzję nr [...] z [...] września 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję własną nr [...] z [...] lipca 2017 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 stycznia 2018 r,, sygn. akt IV SA/Wa 2807/17 uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję Prezesa IPN nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1377/18 oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wyroku Sąd zgodził się z tezą, że w archiwach IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone bezpośrednio przez skarżącego, zachowały się jednak zapisy ewidencyjne szczegółowo opisane

w zaskarżonej decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ww. dokumenty potwierdzają rejestrację skarżącego, natomiast nie pozwalają na przyjęcie domniemania prawnego, że skarżący brał czynny udział w tej rejestracji i po jej dokonaniu wykonywał jakiekolwiek czynności jako tajny informator lub pomocnik przy zdobywaniu informacji. Zapisy te mogą co najwyżej świadczyć o pewnym prawdopodobieństwie współpracy, ale nie jest to wystarczająca przesłanka do odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy

o działaczach opozycji. Zdaniem Sądu Prezes IPN dokonał niedopuszczalnego domniemania przyjmując, że zapisy znajdujące się w archiwum mieszczą się

w kategorii dokumentów, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej w uzasadnieniu decyzji wydanej po ponownym przeprowadzeniu postępowania wskazał, że uległa zmianie treść art. 4 ustawy o działaczach opozycji, na podstawie którego została wydana zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja nr [...] z [...] lipca 2017 r. Dodany przepis art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji doprecyzował pojęcie "dokumentu wytworzonego przy udziale osoby w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa". Powyższa zmiana miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż w wyniku kwerendy archiwalnej odnaleziono zapisy ewidencyjne dotyczące rejestracji Z. L. w charakterze tajnego współpracownika.

Organ wyjaśnił, że jeżeli przepisy prawa materialnego ulegają zmianie to zachowując

tożsamość sprawy, obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że

z nowych

przepisów wynika coś innego (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2003 r., II SA 2057/01).

Organ przytoczył treść art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach.

Taka konstrukcja ustawy pociąga za sobą rygorystyczne konsekwencje, w świetle których:

(-) uprawnienia przewidziane w ustawie przysługują wyłącznie tym osobom, co do

których w archiwum IPN brak jest jakichkolwiek dokumentów, mogących potwierdzić

związki tych osób z organami bezpieczeństwa PRL,

(-) istnienie takich dokumentów stanowi automatyczną przeszkodę do nabycia tych

uprawnień,

(-) ww. skutek zachodzi niezależnie od okoliczności, w jakich doszło do podjęcia

działań na rzecz organów bezpieczeństwa PRL, czasu trwania tych działań, ich wagi, czy też proporcji, w jakich pozostają one w stosunku do całokształtu działalności opozycyjnej wnioskodawcy.

W wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci

Narodowej odnaleziono dokumenty (dziennik rejestracyjny, inwentarz akt, inaczej

dziennik archiwalny, karta [...]), które zostały enumeratywnie wyliczone w katalogu pomocy ewidencyjnych podanym w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji i spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy ponieważ zostały wytworzone przy udziale Z. L. w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa

o pseudonimie "[...]".

Ww. dokumenty, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji potwierdzają również fakt rejestracji Z. L. w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa o ww. pseudonimie.

Organ podkreślił, że wpis danej osoby do ewidencji organów bezpieczeństwa państwa wskazuje, że rejestracja nie była pozorna, a osoba ta podejmowała działania w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji.

Organ wyjaśnił, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie ocenia całej działalności Z. L., a jedynie bada czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Prezes IPN

w wydawanej decyzji nie rozstrzyga o współpracy ww. z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie informuje o treści dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Organ nie prowadzi też postępowania dowodowego w celu ustalenia faktów opisanych w dotyczących Z. L. dokumentach.

Decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji ma charakter decyzji deklaratoryjnej. Akt deklaratoryjny jest aktem prawnym, który jedynie potwierdza istniejące prawa i obowiązki jego adresata(ów), które wynikają wprost z ustawy.

Powyższe ustalenia nie pozwoliły na wydanie decyzji potwierdzającej, że Z. L. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

Z. L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 2, art. 7 oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej,

2) przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz

osobach represjonowanych z powodów politycznych z dnia 20 marca 2015 r. (Dz.U. z

2015 r. poz. 693) poprzez odmowę potwierdzenia, że skarżący spełniania warunki o

których w przedmiotowym przepisie.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji potwierdzającej spełnienie warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji oraz o zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pomimo wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezes IPN ponownie odmówił wydania decyzji, tym razem powołując się na znowelizowaną ustawę o działaczach opozycji i jej nowo dodaną jednostkę redakcyjną art. 4 ust. 2 ustawy. Zdaniem skarżącego nowa treść art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji w ocenie skarżącego nie stanowi doprecyzowania ani wyjaśnienia sformułowania użytego w art. 4 ust. 1 pkt 2) obejmującego dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, a de facto stanowi nieusuwalne domniemanie wytworzenia przy udziale skarżącego dokumentów w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa w sytuacji, gdy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu zachowały się jakiekolwiek dokumenty potwierdzające fakt rejestracji skarżącego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa, niezależnie od tego czy rejestracja danej osoby była fikcyjna czy też faktyczna. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30.10.2018 r. w sprawie o sygn. akt U OSK 2078/18, który winien mieć w dalszym ciągu zastosowanie do rozpoznania niniejszej sprawy mając na względzie podstawowe zasady prawa wynikające Konstytucji RP, odnosząc się do oceny dowodowej zapisów znajdujących się w archiwum stwierdził jednoznacznie, że niedopuszczalne jest domniemanie, że zapisy znajdujące się w archiwum mieszczą się w kategorii dokumentów, o których stanowi art. 4 pkt 2 ustawy z 20 marca 2015 r, o działaczach opozycji.

Obecna odmowa wydania decyzji potwierdzającej w sposób rażący narusza dyspozycję art. 2, art. 7 oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz przepisów Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności jej art. 48.

Skarżący podkreślił, że w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie znajdują się żadne dokumenty, które miałby zostać wytworzone przy jego udziale, a tym bardziej aby zostały one wytworzone w ramach czynności wykonywanych przeze niego w charakterze tajnego informatora.

Dokonana rejestracja oraz zapisy ewidencyjne, w sytuacji gdy w archiwum Wydziału Ewidencji i Archiwum DOUP [...] nie odnaleziono materiałów i protokołów brakowania i zniszczenia akt nr [...], nie mogą w żadnym względzie przemawiać za uznaniem, iż znajdujące się w archiwum dokumenty stanowią dokumenty, o których mowa w art. 4 ustawy w zw. z art. 7 ustawy o IPN. Przy dokonywaniu oceny spełniania przesłanek z art. 4 ustawy nie można w sposób rozszerzający stosować definicji zawartej w art. 7 ustawy IPN.

Starszy archiwista R. B. sporządziła notatkę służbową dotycząca jego osoby, z której bezsprzecznie wynika, iż znajdował się w kręgu zainteresowań organów bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przeze niego działalnością w ramach opozycji antykomunistycznej. W związku z taką działalnością, m.in.:

1) znalazł się na liście osób przewidzianych do internowania w latach 1980-1981

2) został internowany w dniu [...].12.1981 i przebywał w Ośrodku Odosobnienia w

[...] do dnia [...].04.1982 r.

3) został tymczasowo aresztowany w okresie od [...].02.1983 r. do dnia [...].07.1983 r.

(sygn. akt [...])

W świetle powyższego nie powinno budzić wątpliwości, że organy bezpieczeństwa gromadziły dokumenty dotyczące jego osoby, co w żadnym wypadku nie może potwierdzać, że ewidencja dotycząca akt pod numerem rejestracyjnym [...] zawierała dokumenty wytworzone przy jego udziale w charakterze tajnego informatora.

Skarżący podniósł, że Sąd Okręgowy w [...] po przesłuchaniu w toku postępowania sądowego pracownika IPN zeznającego odnośnie zapisów ewidencyjnych znajdujących się w archiwach IPN, stwierdził, iż nie ma w stosunku do osoby skarżącego żadnych dowodów potwierdzających jego współpracę ze służbami bezpieczeństwa, a tym samym, że nie zachodzą negatywne przesłanki do wypłaty należnego skarżącemu odszkodowania na podstawie art. 8 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 i art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

W ocenie sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja Prezesa IPN nie narusza przepisów prawa.

Według art. 5 ust 1 ustawy o działaczach i opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015r., poz. 693, z późn. zm., zwanej dalej ustawą o działaczach) status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza w drodze decyzji administracyjnej Szef Urzędu ds. Kombatantów i osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa IPN, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacze opozycji lub osoby represjonowanej spełnia warunki o których mowa w art. 4 tej ustawy.

Stosownie do treści art. 4 ww. ustawy status działacza opozycji lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, która co do zasady nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa (ust. 1 pkt 1) i co do której w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa (ust.1 pkt 2).

Niewątpliwie rację ma Prezes IPN twierdząc, że w wydawanej decyzji nie rozstrzyga ani o statusie działacza lub osoby represjonowanej, ani też o ewentualnej współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa. Słusznie też organ twierdzi, że jego rolą jest informowanie o treści dokumentów znajdujących się w archiwum IPN według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy.

W sprawie nie jest sporne odnalezienie w wyniku kwerendy zasobów archiwalnych IPN materiałów będących wpisami w urządzeniach ewidencyjnych, które wskazują skarżącego jako osobę będącą tajnym współpracownikiem organu bezpieczeństwa państwa.

Skarżący neguje zarówno swój udział w powstaniu dokumentów, jak też podjęcie współpracy w zakresie przekazywania informacji służbom bezpieczeństwa. Zarzuca, że odnalezione materiały nie spełniają definicji dokumentu w rozumieniu art. 7 ustawy z 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1565 ze zm.), jak również, że dokonana przez organ wykładnia art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy jest nieuprawniona, bo zbyt szeroka. W jego ocenie rozstrzygnięcie organu narusza zasady konstytucyjne i jest niezgodne z wyrokiem NSA, który ocenił, że w poprzednio wydanej decyzji organ w sposób nieuprawniony domniemywał na podstawie tych samych materiałów faktu jego współpracy ze służbami bezpieczeństwa.

Zarzuty i twierdzenia skarżącego nie są zasadne.

Zachowane w zasobach IPN materiały, wyszczególnione w uzasadnieniu decyzji, po pierwsze stanowią dokumenty w rozumieniu ww. ustawy, po drugie wskazują niewątpliwie, że skarżący był traktowany przez służbę bezpieczeństwa jako tajny współpracownik.

Należy przypomnieć, że według art. 7 ustawy z 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu dokumentami, w rozumieniu tej ustawy, są m. in. "wszelkie nośniki informacji, niezależnie od formy przechowywania informacji, w tym w szczególności: akta, kartoteki, rejestry, pliki komputerowe, pisma, mapy, plany, filmy i inne nośniki obrazu, nośniki dźwięku i wszelkich innych form zapisu, a także kopie, odpisy i inne duplikaty tych nośników informacji". Z kolei art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach dotyczy niewątpliwie dokumentów znajdujących się w archiwum IPN, a z ust. 2 tego przepisu wprost wynika, że pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych stanowią dokumenty.

Istotą postępowania prowadzonego przez Prezesa IPN w przedmiocie stwierdzenia czy dana osoba spełnia warunki określone w art. 4 w/w ustawy jest ustalenie czy w zasobach IPN znajdują się dokumenty dotyczące tej osoby, które spełniają kryteria określone w art. 4 pkt 2 ustawy.

Obowiązkiem organu w tego rodzaju postępowaniu było więc odzwierciedlenie stanu zasobów archiwalnych wg skonkretyzowanych w przepisie kryteriów i sformułowanie oceny czy stan zasobów archiwalnych zawiera dokumenty, których treść wskazuje na to, że istniały "ślady" wskazujące na współpracę skarżącego ze służbami bezpieczeństwa i czy w ramach tej współpracy wytworzył on jakieś dokumenty lub czy jakieś dokumenty powstały przy jego udziale. Organ nie ustala zatem stanu faktycznego, który miał miejsce w przeszłości. Postępowanie prowadzone przez Prezesa IPN ma charakter formalny, dotyczący wyłącznie obecności w zasobach określonej kategorii dokumentów, których odnalezienie wyklucza możliwość przyznania statusu działacza lub osoby represjonowanej, o czym świadczy użyte w przepisie sformułowanie "zachowały się" w odniesieniu do poszukiwanych dokumentów.

Rolą organu wyznaczoną przez wskazany przepis ustawy nie jest ani ocena prawdziwości dokumentów, ani prawdziwości opisanych w nich zdarzeń, ani wiarygodności osób wytwarzających dokumenty, ani też ustalanie czy wynikająca z dokumentów współpraca miała w rzeczywistości miejsce.

Dlatego też wbrew oczekiwaniom skarżącego organ prowadzący przedmiotowe postępowanie nie jest uprawniony do oceny w oparciu o całokształt dokumentów znajdujących się w jego zasobach czy współpraca skarżącego ze służbami miała miejsce, czy też skarżący współpracował świadomie, a więc czy w tamtej rzeczywistości działania jego bądź zaniechania odpowiadały pojęciu współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Organ nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Ustawa upoważnia organ wyłącznie do przedstawienia zawartości zasobów archiwalnych według ściśle określonych kryteriów.

Dla tak określonej istoty postępowania i przesłanek wydania decyzji odmawiającej potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki określone w art. 4 ustawy nie ma znaczenia wydanie przez Sąd Okręgowy w [...] wyroku przyznającego skarżącemu odszkodowanie i zadośćuczynienie (sygn. akt [...]).

Z uzasadnienia skargi wynika, że Sąd Okręgowy oceniał te same zachowane w zasobach IPN dokumenty i dlatego skarżący uważa, że nie mogą one stanowić negatywnej przesłanki uniemożliwiającej potwierdzenie, że skarżący spełnia warunki o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach. Jednak o ile Sąd Okręgowy analizował te same dokumenty, to oceniał czy istnieją przesłanki wykluczające przyznanie odszkodowania. Zgodnie z art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. z 2015 poz. 1583) taką przesłankę stanowi ustalenie, że w okresie będącym podstawą stwierdzenia nieważności orzeczenia albo uznania za nieważne decyzji określonej w ust. 1 działalność danej osoby, stanowiła zaprzeczenie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. W takim więc zakresie te same dokumenty mogły zostać ocenione przez sąd za niewystarczające do uznania, że skarżącemu nie należy się odszkodowanie.

Przedmiotowe postępowanie służy tymczasem przedstawieniu materiałów znajdujących się w zasobach IPN i tylko w określonym przez ustawodawcę wąskim zakresie. Nie jest więc postępowaniem lustracyjnym prowadzonym w przedmiocie wyjaśnienia sytuacji danej osoby w związku z istniejącym całokształtem materiałów dowodowych potwierdzających bądź przeczących współpracy z organami bezpieczeństwa. Sposób postępowania skarżącego i charakter kontaktów z przedstawicielami służb z punktu widzenia intencji, jak też oceny czy spełniają przesłanki współpracy może być wyłącznie oceniany w postępowaniu lustracyjnym prowadzonym przez sąd, o ile takie postępowanie zostanie zainicjowane.

W ocenie sądu organ prawidłowo ocenił, że kluczowe w tym postępowaniu dokumenty odnalezione w zasobach IPN – dziennik rejestracyjny, inwentarz akt (inaczej dziennik archiwalny), karta [...] - zostały wytworzone przy udziale skarżącego.

Treść dokumentów wskazuje, że skarżący w grudniu 1983 r. został zarejestrowany pod numerem [...] jako [...], a następnie [...] stycznia 1984 r. przerejestrowany na [...] o pseudonimie "[...]", zaś zdjęty z ewidencji [...] sierpnia 1988 r. Z adnotacji w inwentarzu akt o sygn. [...] w [...] wynika, że akta archiwalne o nr [...] dotyczące skarżącego składały się z dwóch teczek. Adnotacje te znajdują potwierdzenie

w odnalezionej karcie [...] z kartoteki odtworzeniowej b. [...] w [...], z której wynika także, że nie odnaleziono ani materiałów archiwalnych o nr [...], ani protokołów ich zniszczenia.

W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreślano, że udział w wytworzeniu dokumentu należy definiować nie tylko jako bezpośredni wkład skarżącego w powstanie dokumentu. Uznawano, że definiować tak można i należy także chociażby pośrednie, jednak dostatecznie sprecyzowane oddziaływanie, rolę, wpływ danej osoby w wytworzenie dokumentu, przy uwzględnieniu okoliczności w jakich funkcjonowała ewentualna tajna przecież współpraca. Takie stanowisko wyraził m.in. WSA w Warszawie w wyroku z 12 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2149/16, w którym sąd wyjaśnił także, że "udział w wytworzeniu dokumentu może polegać, jak w przypadku dokumentu ujawnionego w ramach tego postępowania, na wykorzystaniu w dokumencie informacji pochodzących od skarżącego.".

W aktualnym stanie prawnym ustawodawca zdefiniował, że zachowane w archiwum IPN materiały ewidencyjne, które dotąd niekiedy nie były oceniane jako dowody dostatecznie dokumentujące wpływ danej osoby w ich powstanie, spełniają kryteria dokumentu wytworzonego przy udziale tej osoby, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa wówczas, gdy potwierdzają fakt rejestracji jej w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa.

Według art. 3 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 992) w art. 4 ustawy o działaczach, dotychczasową treść oznaczono jako ust. 1 i dodano ust. 2 w brzmieniu: "Przez dokumenty wytworzone przy udziale osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji jej

w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa".

Organ ma więc rację twierdząc, że odnalezione w przedmiotowej sprawie

w zasobach IPN materiały mieszczą się w katalogu pomocy ewidencyjnych wskazanych w art. 4 ust. 2 ustawy, niewątpliwie potwierdzają fakt rejestracji skarżącego w charakterze tajnego współpracownika i tym samym wyczerpują definicję dokumentów wytworzonych przy udziale osoby przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Z uwagi na wskazaną zmianę przepisów prawa materialnego organ nie był związany oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1377/18. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ miał obowiązek uwzględnić obowiązujący w tej dacie stan prawny.

W konsekwencji doprecyzowania przez ustawodawcę istotnego dla sprawy pojęcia dokumentu ocena, że zachowane w zasobach IPN dokumenty dotyczące skarżącego spełniają przesłanki określone w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy jest zasadna.

Dokonana zmiana ustawy precyzuje jedynie jakie dokumenty wyczerpują pojęcie dokumentu wytworzonego przy udziale osoby, nie zmienia zaś przesłanek od których zależy przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Dlatego też twierdzenie skarżącego, że wydana przez organ decyzja została wydana z naruszeniem konstytucyjnych zasad praworządności, legalizmu i domniemania niewinności nie jest zasadne. Ustawodawca ma prawo zdecydować jakie przesłanki muszą zostać spełnione, by obywatelowi zostały przyznane szczególne uprawnienia. Zasada domniemania niewinności jest podstawową gwarancją prawidłowego toku postępowania karnego, nie dotyczyła więc skarżącego w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym postępowanie o przyznanie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej. Organ działał na podstawie i w granicach prawa.

Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, ani naruszenia przepisów prawa procesowego.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a oddalił skargę.