Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1470/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3, art. 145, art. 134, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 59 par.1 pkt 9 i par. 2,  art. 29 par.1, art. 34 par. 1, art. 33 pkt 1, art. 61
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art.24 ust. 2, ust. 4, art.32
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art.28 ust.2 i 3
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
article: art.93 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art. 31 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elwira Brychcy NSA Gabriela Gorzan Sędziowie WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi TK na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę /-/ M.Bejgerowska /-/ E.Brychcy /-/ G.Gorzan


UZASADNIENIE

Na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...], nr [...], wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych wszczął postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego TK, w celu wyegzekwowania zaległości z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Okres zaległości obejmuje miesiące: [...]. Łączna kwota zaległości wynosi [...] (bez odsetek za zwłokę). W dniu [...] zobowiązanemu doręczone zostały odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wynagrodzenia za pracę.

Pismem z dnia [...] T K, reprezentowany przez pełnomocnika, wezwał Zakład Ubezpieczeń Społecznych do niezwłocznego zaniechania postępowania egzekucyjnego. Zdaniem strony we [...] nastąpiło przedawnienie egzekwowanych należności, a zmiana z dniem [...] przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r., nr 11, poz. 74 ze zm. - zwanej też u.s.u.s.), regulujących okres przedawnienia, pozostała bez wpływu na okres przedawnienia przedmiotowych roszczeń. Jednocześnie strona wezwała organ do zwrotu wyegzekwowanych kwot wraz z ustawowymi odsetkami.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że dochodzone należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu, wobec czego nie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania, wskazane w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm. - zwanej też u.p.e.a.). Wobec zmiany z dniem 1 stycznia 2003 roku brzmienia art. 24 ust. 2 i 4 u.s.u.s. oraz w związku z art. 32 u.s.u.s. należności stanowiące przedmiot niniejszego postępowania ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne i możliwe jest ich dochodzenie w drodze egzekucji administracyjnej. Wierzyciel stanął na stanowisku, że 10-cioletni okres przedawnienia roszczenia o dochodzenie składek stosuje się do wszystkich składek, również do tych które były nieprzedawnione w dniu wejścia w życie nowelizacji, tj. 1 stycznia 2003 roku, w tym również składek na ubezpieczenie zdrowotne, stanowiących przedmiot sporu.

Powołując się na powyższe postanowienie wierzyciela i wskazując na brak przesłanek z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny – Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, postanowieniem z dnia [...], nr [...], odmówił umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu od powyższego postanowienia, skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej, T K, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W treści środka zaskarżenia zobowiązany podtrzymał stanowisko co do przedawnienia zaległości z tytułu składek, stanowiących przedmiot postępowania, z upływem 5 lat od daty ich wymagalności. Zdaniem autora zażalenia odmienna interpretacja dokonana przez wierzyciela, wskazująca na stosowanie w niniejszej sprawie 10-cioletniego okresu przedawnienia jest obarczona błędem prawnym.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przychylił się do argumentacji przedstawionej w zaskarżonym postanowieniu. Powołując się na treść art. 29 u.p.e.a. organ drugiej instancji podniósł, że przepis ten przesądza o braku uprawnienia organu egzekucyjnego do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazano, że organ egzekucyjny winien wyłącznie badać z urzędu, dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz sprawdzić, czy tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy niezbędne do wszczęcia na jego podstawie egzekucji. W tej sytuacji organ egzekucyjny nie był władny badać, czy roszczenie uległo przedawnieniu. Organ egzekucyjny drugiej instancji podzielił również zdanie wierzyciela w zakresie, w którym wskazał, że roszczenia stanowiące przedmiot egzekucji nie uległy przedawnieniu. Tym samym postępowanie egzekucyjne, wobec braku przesłanek wskazanych w art. 59 u.p.e.a., nie podlegało umorzeniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego TK, działając przez pełnomocnika, zaskarżył powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w całości, zarzucając błąd co do interpretacji prawa, polegający na tym, że organ przyjął, że przepis o 10-cioletnim okresie przedawnienia znajduje zastosowanie również do roszczeń powstałych przed wejściem w życie nowelizacji. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w decyzji wskazującej wysokość zadłużenia zobowiązanego, nr [...], wydanej przez I ZUS w dniu [...] określono, że termin wymagalności ostatniego z roszczeń przypadał na [...]. Zdaniem skarżącego, zgodnie z treścią art. 24 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym w dniu wymagalności zobowiązania, należności te winny ulec przedawnieniu po 5 latach, a więc ostatnia należność przedawniła się w [...]. Interpretacja prowadząca do odmiennego wniosku, według strony skarżącej, godzi w elementarne prawa konstytucyjne. Skarżący wskazał również, że w [...] nie nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia składek i powołał się na umorzenie postępowania egzekucyjnego, dokonane w [...], na podstawie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego. Skarżący uznał postępowanie organu egzekucyjnego jako naganne, albowiem mimo posiadanych informacji o miejscu zatrudnienia przez 6 lat nie podejmowano czynności egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i uznając podniesione zarzuty za chybione, wniósł o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej w skrócie: P.p.s.a.), bada, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności czy przy jej wydawaniu doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do jego wznowienia, względnie mającego istotny wpływ na wynik tego postępowania (art. 145 P.p.s.a.). Sąd administracyjny dokonuje zatem kontroli legalności działań administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).

W postępowaniu przed sądami administracyjnymi pierwszej instancji obowiązuje ponadto zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach przepisu art. 134 P.p.s.a. Zgodnie z zasadą oficjalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich istotnych naruszeń prawa administracyjnego i egzekucyjnego w administracji przez organy, a związanych z przedmiotem zaskarżenia, którym w niniejszej sprawie jest odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych.

W analizowanej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący posiada zobowiązanie wobec wierzyciela w kwocie [...], z tytułu niezapłaconych w miesiącach: [...] składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z decyzji organu pierwszej instancji wynika, że mocą tytułów wykonawczych z dnia [...], nr [...], dokonane zostało zajęcie rachunku bankowego zobowiązanego. Prowadzone wówczas postępowanie zostało umorzone w dniu [...], na podstawie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego. Następnie wszczęto ponownie postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...], nr od [...] do [...]. W aktach sprawy znajduje się również postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przeciwko T K, na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

Kwestią sporną w badanej sprawie jest przedawnienie roszczeń z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne jako przesłanka do umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.

W tym kontekście Sąd stwierdził, że przesłanki, na które powołał się skarżący wnioskując o umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji, czyli przedawnienie roszczenia oraz wcześniejsze umorzenie postępowania, nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Słusznie bowiem organ egzekucyjny wskazał, że na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a., organ nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ bada tylko z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz sprawdza czy tytuł zawiera wszystkie elementy określone w art. 27 u.p.e.a.

W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie m.in. art. 33 pkt 1-7 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela, przy czym wypowiedź ta, zawarta w postanowieniu, jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Jeżeli wierzyciel odpowie na zapytanie organu egzekucyjnego, że obowiązek podatkowy istnieje, to do organu egzekucyjnego należy dalsze prowadzenie egzekucji. Organ ten nie może podważyć wypowiedzi wierzyciela, gdyż wówczas musiałby przeprowadzić pełną kontrolę istniejących decyzji, na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze, do czego żadnym przepisem organ egzekucyjny nie jest uprawniony. Wniesiony na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. zarzut przedawnienia roszczenia wymaga zbadania sprawy. Jednakże w sytuacji, gdy egzekucja prowadzona jest na wniosek wierzyciela, organ egzekucyjny bada z urzędu tylko dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Brak uprawnienia do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym oznacza, że zarzut zobowiązanego oparty na twierdzeniu, że roszczenie uległo przedawnieniu (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), nie może być uwzględniony przez organ egzekucyjny w sytuacji, gdy wierzyciel w wypowiedzi, udzielonej w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a., nie potwierdził tego zarzutu, a brak jest innych podstaw merytorycznych do uwzględniania zarzutu z urzędu.

W przepisie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. wymienia się jako podstawę zarzutu "przedawnienie obowiązku", jednak tak sformułowanego przepisu nie można interpretować w oderwaniu od treści pozostałych przepisów. Skoro zatem, zgodnie z przepisem art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a zarzut jest formułowany jako skierowany na badanie zasadności okoliczności, będących podstawą tytułu wykonawczego, odmowa uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest zasadna (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2734/05, Lex nr 189835).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt badanej sprawy należy zauważyć, że stanowisko wierzyciela – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zawarte w postanowieniu z dnia [...], jest dla organu egzekucyjnego w niniejszej sprawie wiążące i organ ten nie ma prawa badać powtórnie zarzutów, jeżeli w ich sprawie wypowiedział się wierzyciel.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że podnoszona przez skarżącego argumentacja, mająca prowadzić do uznania istniejącego obowiązku za przedawniony, jest błędna.

Zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym w dniu powstania obowiązku zobowiązanego, należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne i możliwe jest dochodzenie w drodze egzekucji administracyjnej. Mocą ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 18 grudnia 2002 roku (Dz. U. nr 241, poz. 2074 ze zm.), zmianie uległy postanowienia art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Od dnia 1 stycznia 2003 roku przepis ten otrzymał następujące brzmienie: "należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (...)".

Powyższe uregulowania co do terminu przedawnienia znajdują odpowiednie zastosowanie do obowiązków w zakresie płatności zaległych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Stosuje się bowiem do nich odpowiednio, na mocy art. 32 u.s.u.s., w zakresie stanowiącym przedmiot niniejszego postępowania, przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

W stosunku do składek na ubezpieczenia zdrowotne zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 6 lutego 1997 roku o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2003 roku o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia i ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. nr 210, poz. 2135 ze zm.). Zgodnie z art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w okresie od dnia [...] należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Bieg terminu przedawnienia przerywało odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej zawiadomiony został dłużnik. Jednak należności tych nie można było dochodzić, jeżeli od terminu ich wymagalności upłynęło 10 lat. Zmiana ustawy spowodowała, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne w okresie od dnia 1 lipca 2004 roku do dnia 30 września 2004 roku, na mocy art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 roku o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 roku, ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach u.s.u.s. Zgodnie z art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne od dnia 1 stycznia 2004 roku ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach u.s.u.s.

Wobec powyższego w realiach analizowanej sprawy zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne dotyczące okresu [...] na dzień 1 lipca 2004 roku nie przedawniły się i w stosunku do nich stosuje się również 10 letni okres przedawnienia uregulowany w u.s.u.s.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, związanych z niekonstytucyjnością przyjętego rozwiązania podkreślić należy, że zgodnie z powszechnie przyjętymi zasadami wykładni, w razie wątpliwości, czy należy stosować ustawę dawną, czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa, w związku z zasadą wykładni lex posterior derogat legi priori. Brak szczególnej regulacji w niniejszym przypadku nie oznacza luki w prawie co do przepisów międzyczasowych, ale wskazuje na potrzebę zastosowania reguły bezpośredniego stosowania ustawy nowej. Wiąże się to z domniemaniem, że ustawa nowa powinna być lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego.

W tym miejscu podkreślić należy, iż prawo zmiany terminów przedawnienia, nawet w trakcie ich biegu, jest domeną ustawodawcy i wpływając na stosunki cywilnoprawne, obejmuje również stosunki publicznoprawne (należności składkowe). Ustawodawca może dowolnie regulować kwestię przedawnienia roszczeń, w tym wydłużać terminy przedawnienia. Nie wpływa to w żaden sposób na wysokość zobowiązania, albowiem nadal zobowiązanie dłużnika jest w stałej wysokości. Nie istnieje natomiast "prawo do przedawniania", które jako prawo nabyte dłużnika podlegałoby ochronie. W związku z powyższym skoro w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy, to jest nowy termin przedawnienia. Nie dochodzi tu również do działania prawa wstecz, albowiem jak, już zaznaczono, zobowiązanie jest nadal to samo. Ustawodawca nie możne jedynie wydłużyć terminu przedawnienia roszczenia, które już uległo przedawnieniu. Tylko wtedy mielibyśmy do czynienia z działaniem prawa wstecz, albowiem wygasłe roszczenie "odżyłoby" na nowo. Jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 lipca 2007 r. (sygn. akt I UK 37/07, LEX nr 359575) skoro prawo zmiany terminów przedawnienia jest, domeną ustawodawcy, to dłużnik musi się poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego.

Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie i znalazło odzwierciedlenie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I UZP 4/08 (LEX nr 396249), w której wskazano, że do składek na ubezpieczenia społeczne należnych i nieprzedawnionych przed dniem 31 grudnia 2002 r. należy stosować przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08 (LEX nr 396253), również uznano, że 10-cioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych. Podobne stanowisko Sąd Najwyższy zajął także w wyroku z dnia 12 listopada 2007 r., sygn. akt I UK 147/07 (LEX nr 359577) podnosząc, że przepis art. 24 ust. 4 (u.s.u.s.) w nowym brzmieniu ma zastosowanie do tych tylko należności z tytułu składek wymagalnych przed dniem jego wejścia w życie, które nie były przedawnione (tu: z powodu upływu 5-cioletniego terminu przedawnienia) w dniu 1 stycznia 2003 r. Z kolei w wyroku z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2425/06 (LEX nr 328643) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że z dniem 1 stycznia 2003 r., ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wprowadzony został 10-cioletni termin przedawnienia należności poprzez zmianę art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej oznacza, że przedawnienie należności winno być oceniane w oparciu o przepisy w brzmieniu znowelizowanym. Okoliczność, że należność powstała przed dniem wejścia w życie nowelizacji nie ma tu znaczenia. Z dniem wejścia w życie przepisu w nowym brzmieniu stosowanie przepisu dotychczasowego wymaga wyraźnego ustawowego odesłania.

Przedstawione powyżej stanowisko, równoznaczne jest ze stwierdzeniem, że do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosować należy nowy, wydłużony, termin przedawnienia, jak również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia. Mając na zatem uwadze fakt, że sporne należności stały się wymagalne w latach 1999-2001 i nie uległy przedawnieniu do dnia 31 grudnia 2002 roku, Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że w rozpatrywanej sprawie ma zastosowanie art. 24 ust. 4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 roku, a więc ustanawiający 10-cioletni okres przedawnienia.

Istotą wprowadzenia zmian do u.s.u.s. było przyjęcie generalnej zasady, że należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat. Nie stanowiło to zasadniczego odejścia od zasad obowiązujących w dniu powstania obowiązku skarżącego, zgodnie z którymi należności przedawniały się po upływie 5 lat, a w przypadku gdy bieg przedawnienia został przerwany - po 10 latach. Przyjmuje się, że pomimo wprowadzenia nowej regulacji w u.s.u.s. istota instytucji przedawnienia nie została naruszona. Brak jest jakichkolwiek podstaw by po zmianie przepisów dot. przedawnienia do takich należności składkowych, tj. nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r., stosować inny termin przedawnienia niż określony w obowiązujących przepisach i wbrew poglądowi skarżącego, nie stanowi to naruszenia zasady nie działania prawa wstecz. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w powołanych wcześniej uchwałach Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. I UZP 4/08 i z dnia 2 lipca 2008 r. sygn. akt II UZP 5/08, a także w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt SK 44/03, OTK-A 2004/5/46. W tym ostatnim wyroku wywiedziono, że decyzja ustawodawcy o przedłużeniu okresów przedawnienia znajduje pewne usprawiedliwienie w zasadzie proporcjonalności (art. 31 ust. 1 Konstytucji RP). Ustawodawca zobowiązany jest bowiem reagować na zmieniające się okoliczności faktyczne. Retroaktywnie działające przedłużenie okresów przedawnienia podlega ocenie w świetle zasady państwa prawnego, nie jest jednak związane z naruszeniem praw nabytych, ani ochroną zaufania. Także w normach prawa międzynarodowego trudno byłoby się doszukać regulacji wykluczających możliwość przedłużania okresów przedawnienia. Zdaniem Trybunału nie zawsze zmiana regulacji dotyczących przedawnienia objęta jest konstytucyjną zasadą lex severior retro non agit. Ustawodawca posiada znaczną swobodę w określaniu czasowego zakresu zastosowania nowych okresów przedawnienia. Zastosowanie nowych (dłuższych) terminów nie stanowi naruszenia konstytucyjnych zasad gwarancyjnych. Z powyższych względów zarzut skargi odnośnie przedawnienia przedmiotowych należności z tytułu składek na ubezpieczenie Sąd uznał za bezzasadny.

Odnosząc się do twierdzeń strony, że postępowanie egzekucyjne co do tych samych składek zostało umorzone dnia 8 stycznia 2002 roku i w związku z tym niemożliwe wydłużenie terminu przedawnienia roszczeń wymagalnych w dniu 1 stycznia 2003 roku, stwierdzić należy, że argumentacja ta jest nietrafna. Wyłączną przesłanką przedłużenia okresu przedawnienia, zgodnie z dokonanymi wcześniej wskazaniami, jest wymagalność obowiązku w dniu wejścia w życie nowelizacji. Przedłużenie okresu przedawnienia obowiązku następuje zatem bez względu na okoliczność, czy w dniu tym prowadzone było postępowanie egzekucyjne w administracji, czy też nie. Warto zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt I OSK 804/06 (LEX nr 289091), w którym wskazano, że istotą umorzenia egzekucji jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek, którego wykonanie było przedmiotem umorzonego postępowania. Nie można mu również przypisywać waloru res iudicata (powagi rzeczy osądzonej), ponieważ organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Zatem przyjęcie poglądu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza niemożność jego ponownego wszczęcia - poza przypadkiem wskazanym w art. 61 u.p.e.a. - jest niedopuszczalne.

Zgodnie z art. 61 u.p.e.a. "w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych." Mając na uwadze, że umorzenie egzekucji, dnia 8 stycznia 2002 roku, nastąpiło w związku z brakiem możliwości zaspokojenia wierzyciela, zwrócić należy uwagę, iż zobowiązany podjął zatrudnienie, czego skutkiem jest możliwość prowadzenia egzekucji z należnego mu wynagrodzenia. W niniejszym przypadku uznać należy zatem za spełnioną hipotezę art. 61 u.p.e.a.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ podjął rozstrzygnięcie, nie naruszając przepisów proceduralnych, ani prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Fakt, że odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie nie jest zgodna z oczekiwaniami skarżącego nie świadczy o tym, że doszło do naruszenia przepisów prawa oraz zasad prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, wobec czego podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 powołanej wcześniej ustawy – P.p.s.a.

M. Bejgerowska M. Brychcy G. Gorzan