Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 566/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 148 w zw. z art. 149
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant Referent - stażysta Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia linii brzegowej potoku 1. uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości do uprawomocnienia się wyroku, 2. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. na rzecz skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. Dyrektor [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w K. zwrócił się do Starosty Powiatowego w L. o ustalenie w drodze decyzji – naturalnie ukształtowanej linii brzegu potoku [...], przebiegającej po wskazanych dokładnie działkach, w tym działce [1], której właścicielami są S. Z., C. Z .i J. Z..

Decyzją z dnia [...] r. Starosta Powiatu [...], działający na podstawie art. 14 ust. 1 i ust. 3, art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 17 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.jedn. Dz.U. z 2005, Nr 239, poz. 2019 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, ustalił odcinek linii brzegowej potoku [...], przebiegający pomiędzy działką nr [1] a działką nr [2], w miejscowości [...], zgodnie z przedłożoną mapą, stwierdzając, że działka nr [1], dotychczas stanowiąca własność S. Z., C.Z. i J. Z., została zajęta trwale w sposób naturalny przez wody płynące potoku Kamienica i z mocy prawa stała się własnością Skarbu Państwa.

Odrębnymi pismami z dnia [...] r., które osobiście złożono w Starostwie Powiatowym w [...] w dniu [...] r., J. Z. i J. Z. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty Powiatu [...] z dnia [...] r. o ustaleniu linii brzegowej potoku [...] w miejscowości [...]. W uzasadnieniu wnioskujący podnieśli, iż wymieniona w powyżej wskazanej decyzji S. Z. zmarła w [...] r., a organ pomimo wiedzy o tym fakcie, nie wezwał do wskazania jej następców prawnych, a tym samym pozbawił ich możliwości udziału w postępowaniu. Dodali, iż na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. nabyli oni, obok C. i J. Z., spadek po zmarłej. Podsumowali, że tym samym wyczerpane zostały przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż strony bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu, zakończonym przedstawioną powyżej decyzją. Stosownie do dyspozycji art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego wyjaśnili, iż o decyzji wydanej przez Starostę [...] dowiedzieli się z pisma datowanego "[...] r." otrzymanego w dniu [...]. w wyniku interwencji w [...] Zarządzie Gospodarki Wodnej w K. oraz w rezultacie okazania tej decyzji przez brata J. Z. w celu ostatecznego wyjaśnienia sprawy, co miało miejsce z początkiem [...] r.

Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta Powiatu [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej wymienioną decyzją, uznając, że wnioskujący J. Z. i J. Z., jako następcy prawni S. Z., powinni być stronami zakończonego postępowania, w którym nie brali udziału.

Decyzją z dnia [...] r., Starosta [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił ostateczną decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. w sprawie ustalenia linii brzegowej potoku [...] oraz ustalił ponownie ten odcinek granicy w identyczny sposób, z tym, że w pkt 3 tej decyzji jako dotychczasowych właścicieli działki nr [1] położonej w miejscowości K. ujawnił C. Z., J.Z., J. Z. oraz J. Z.. W uzasadnieniu wyjaśnił, że z przedłożonych w sprawie dokumentów wynika, że J. i J. Z. nie brali udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty [...] z dnia [...] r., pomimo, iż nabyli oni spadek po zmarłej w [...] r. S. Z. Podkreślił, że w świetle przedłożonych dokumentów J. i J. Zasadni byli właścicielami wymienionej powyżej działki nr [1] w chwili wydawania wymienionej decyzji. Po przeprowadzeniu wznowionego postępowania, organ uchylił więc decyzję dotychczasową i wydał nowe rozstrzygnięcie o istocie sprawy, w jej sentencji zamieszczając informację o właścicielach podzielonej działki nr [1], w pozostałym zakresie powtarzając jej dotychczasową treść.

Odwołanie od tej decyzji złożył Dyrektor [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w K.. Podniósł w nim, że zgodnie z art. 146 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie uchyla się decyzji w przypadku, jeśli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Wówczas, na mocy art. 151 § 2 Kodeksu, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Dodatkowo w uzasadnieniu takiej decyzji organ powinien wykazać, jakiego naruszenia prawa procesowego dopuścił się organ administracji w poprzednim postępowaniu oraz że naruszenia te nie miały żadnego wpływu na treść podjętego w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia. Zatem organ powinien wykazać, ze nawet gdyby uchylił kwestionowaną decyzję, to podjęte nowe rozstrzygniecie w sprawie byłoby tożsame z rozstrzygnięciem dotychczasowym. W świetle powyższego, rozstrzygnięcie kwestionowane jest niezgodne z przepisami.

Dodatkowo odwołujący wskazał, iż według art. 148 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia, a w razie gdy żąda się wznowienia na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu, termin biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Strona musi udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach lub decyzji stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Wszczęcie postępowania z naruszeniem tego terminu stanowi rażące naruszenie prawa, godząc w podstawową zasadę ogólnej trwałości decyzji administracyjnych. Wyjaśnił, iż w rozpatrywanej sprawie strony wiedziały o decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. przynajmniej w dniu napisania wniosku o odszkodowanie, który wpłynął do organu w dniu [...] r. We wniosku tym wnioskodawcy – J. Z. i J. Z. powołali się na pismo [...] Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] r., którym została przesłana ugoda do J. Z., w której w § 1 wymieniona została przedmiotowa decyzja Starosty [...] z dnia [...] r. Z kolei wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do Starostwa w dniu [...] r.. W ocenie odwołującego z zestawienia wymienionych powyżej dat wynika, że składając wniosek o wznowienie naruszyli termin o którym mowa w art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] r. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej jako organ właściwy do jego rozpatrzenia tego odwołania wyznaczył Dyrektora [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w G.

Rozpatrując złożone odwołanie, Dyrektor [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w G., decyzją z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podzielił zastrzeżenia odwołującego podkreślając, iż w ponownym postępowaniu wyjaśnienia m.in. wymaga kwestia, czy wnioskujący o wznowienie postępowania J. Z. i J. Z. byli już stronami postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r., w chwili jej podejmowania. Dodał, iż decyzja podejmowana na podstawie art. 14 i art. 217 Prawa wodnego jest faktycznie potwierdzeniem istniejącego już wcześniej stanu prawnego konkretnej nieruchomości, niezależnie od tego, kto był właścicielem nieruchomości przed zajęciem jej przez wodę.

W wyniku nowego postępowania Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. ponownie, przywołując w podstawie prawnej art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 14 ust. 1 i ust. 3, art. 15 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 i art. 17 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, orzekł o uchyleniu ostatecznej swojej decyzji z dnia [...] r. oraz ustalił przebieg linii brzegowej potoku [...], w sposób odpowiadający ustaleniu w uchylonej decyzji, z tym iż zmieniony został w decyzji punkt mówiący o poprzednich właścicielach wydzielonej działki nr [1], uwidaczniając wśród nich C. Z., J. Z., J. Z. i J. Z.. W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, iż rozpatrując ponownie sprawę uznał, iż analiza znajdujących się w aktach sprawy dokumentów potwierdziła, iż zarówno J. Z. jak i J. Z. byli współwłaścicielami gruntu działki ew. nr [1] zajętej przez wodę w chwili wydania decyzji z dnia [...] r., gdyż nabyli oni spadek po zmarłej w [...] r. S. Z.. Postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] (powinno być lipca) [...] r. jest jednie potwierdzeniem tego faktu. Zgodnie bowiem z art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na jedną lub kilka osób z chwilą jego śmierci. W związku z powyższym J.Z. i J. Z. stali się właścicielami przedmiotowej działki w dniu śmierci S. Z. , czyli w dniu [...] r. Stąd też w dacie wydania decyzji, czyli w dniu [...] r., wymienieni byli stronami prowadzonego postępowania, co tylko przywołane postanowienie Sądu potwierdziło.

Niewątpliwie więc, J. Z. i J. Z. udowodnili, że byli stronami przeprowadzonego postępowania i bez własnej winy w nim nie uczestniczyli. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu. Po przeprowadzeniu wznowionego postępowania, organ administracji publicznej wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 Kodeksu i wydaje nową decyzji rozstrzygającą o istocie sprawy. Analizując sprawę organ uznał zasadność takiego działania, mając na uwadze fakt, iż działka nr [1] i działka nr [2] powstały w wyniku podziału działki nr [3] stanowiącej dotychczas własność C. Z., J. Z., J. Z. i J. Z.. Projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych stanowi podstawę ustalenia linii brzegowej. Zgodnie z art. 17 Prawa wodnego, jeżeli śródlądowa woda powierzchniowa zajmie trwale w sposób naturalny, grunt nie stanowiący własności właściciela wody, grunt ten staje się własnością właściciela wody. Zgodnie zaś z ust. 2 tego artykułu dotychczasowemu właścicielowi gruntu przysługuje odszkodowanie od właściciela wody na warunkach określonych w przepisach prawa.

Od powyższej decyzji ponownie odwołanie złożył Dyrektor [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w K., podnosząc w nim te same argumenty, które znalazły się w pierwszym jego odwołaniu. Zwrócił więc w nim uwagę zarówno na treść art. 146 § 2 jak i art. 148 §1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] r. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej ponownie wyznaczył jako organ właściwy do rozpatrzenia odwołania – Dyrektora [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w G.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w G., przywołując w podstawie prawnej art. 4 ust. 4 ustawy Prawo wodne w brzmieniu nadanym art. 146 pkt 1 lit c ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227) oraz art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, stwierdził, że zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego podanie o wznowienie wnosi się od organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienie postępowania, zaś § 2 stanowi, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Zachowanie tego terminu musi być udowodnione przez stronę. Z kolei organ obowiązany jest z urzędu badać zachowanie tego terminu. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Uchybienie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Organ podkreślił, iż przeprowadzone dodatkowe postępowanie wyjaśniające w celu dokładnego ustalenia zachowania wymogów określonych w art. 148 Kodeksu doprowadziło do zgromadzenia niezbędnych dokumentów i oświadczeń zainteresowanych stron, tj. J. Z. i [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w K.. W wyniku ich oceny organ stwierdził, że z zestawienia wszystkich posiadanych dokumentów wynika, iż o decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. strony (J. Z. i J. Z. ) powinny wiedzieć już w roku [...], kiedy to przeprowadzili postępowanie spadkowe po zmarłej w [...] r. S. Z. , najpóźniej zaś w dacie wysyłania do [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w K. pisma, które wpłynęło do adresata w dniu [...] r.. W piśmie tym powołują się bowiem na pismo nr [...], przy którym przesłano ugodę, w której wymieniono przedmiotową decyzję Starosty. Sama J. Z. przyznaje, że występowała do [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w K. o odszkodowanie. Wprawdzie nie podaje dokładnej daty tego wystąpienia, ale z pisma będącego odpowiedzą Zarządu z dnia [...] r., nadanego w dniu [...] r. wynika jednak ze już wtedy wiedziała o decyzji kończącej postępowanie w [...] r. Dokonując zatem porównania dat, trzeba stwierdzić, że skoro już w dacie [...] r. strony wiedziały o przedmiotowej decyzji, to składając podanie o wznowienie osobiście w organie w dniu [...] r. uczyniły to z naruszeniem terminu wskazanego w art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wobec powyższego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego organ wydał decyzję, w której uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożyła J. Z. Zarzuciła decyzji [...] [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w G. naruszenie art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, iż skarżąca nie zachowała terminu przewidzianego do złożenia podania o wznowienie postępowania oraz art. 77 § 1 w związku z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na uchybienie obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności ustalenia terminu, w którym skarżąca uzyskała wiedzę o istnieniu i treści decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podkreśliła, iż kwestionuje ustalenia poczynione przez organ odwoławczy w trakcie przeprowadzonego postępowania. Podkreśliła, że została pozbawiona możliwości uczestniczenia w postępowaniu o ustalenie linii brzegowej potoku [...] zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] r. Jedynymi uczestnikami tamtego postępowania byli tylko jej bracia C. i J. Z., gdyż organ nie wezwał wnioskodawcy do wskazania następców prawnych po zmarłej S. Z.. W myśl przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracyjny w postępowaniu zobowiązany jest zapewnić stronom czynny udział, a przypadku śmierci strony wezwać jej następców prawnych. Orzekający w sprawie organ tego nie uczynił, wskutek czego naruszony został art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu, a jego naruszenie jest jedną z przesłanek wznowienia postępowania.

Skarżąca wyjaśniła, że o wydaniu decyzji, jak o treści tej decyzji dowiedziała się dopiero z początkiem [...] r. Nie kwestionuje ona faktu, iż w grudniu wystąpiła do [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za nieruchomość – działkę nr [1], jednak w tym czasie nie miała jeszcze wiedzy o decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. Dopiero po uzyskaniu odpowiedzi na swoje pismo, po skonsultowaniu się z bratem J., uzyskała możliwość, w pierwszych dniach [...] r., zapoznać się z tą decyzją. Zgadzając się, iż dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania w przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu nie jest wymagane doręczenie tej decyzji, to jednak termin ten rozpoczyna bieg w dacie, gdy strona nie tylko dowiedziała się o tej decyzji, ale także uzyskała informację o zawartym w niej rozstrzygnięciu. Ponieważ nastąpiło to dopiero w początkach [...] r., to złożenie podania w dniu [...] r. nie może być uznane za złożone z uchybieniem terminu. Mając powyższe na uwadze, w ocenie skarżącej, kwestionowana przez nią decyzja nie może się ostać i powinna być uchylona.

W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

W trakcie rozprawy przed Sądem w dniu [...] r. pełnomocnik organu podtrzymała stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, dodając, iż nie dysponuje oryginałem pisma, które wpłynęło do [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w K. w dniu [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja nie jest, w ocenie składu orzekającego, zgodna z prawem, albowiem wydana została bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy i dogłębnej analizy zgromadzonych w sprawie dowodów, a zatem z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej – tj. przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przystępując do szczegółowych rozważań wskazać należy, iż w myśl utrwalonych w doktrynie i judykaturze poglądów wznowienie postępowania stanowi instytucję procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Potrzeba stosowania tego rodzaju instytucji objawia się w sytuacjach, kiedy to po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniła się wadliwość postępowania dowodowego, na którym oparto ostateczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej albo też gdy wystąpiły później okoliczności, które pozbawiają znaczenia przesłanki, na jakich oparto rozstrzygnięcie sprawy (por. szerzej np. W. Dawidowicz: Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, Warszawa 1983, s. 242; G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Zakamycze, 2005 r., s. 295 i nast.). Mając jednak na uwadze jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego – zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego, obowiązkiem organów rozpatrujących niniejszą sprawę było postępowanie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art.145 do art. 153) dotyczącymi wznowienia postępowania. Z chwilą złożenia wniosku o wznowienie postępowania obowiązkiem organu jest zbadanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania określonego w art. 148 ( 1 Kodeksu, czyli zbadania czy wniosek został złożony w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Dopiero, jeżeli termin został zachowany, właściwy organ winien dokonać wznowienia postępowania (art. 149 § 1), względnie dokonać decyzją odmowy wznowienia tego postępowania (art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego). Przeprowadzone postępowanie wznowienie może zaś doprowadzić do odmowy uchylenia dotychczasowej decyzji (art. 151 § 1 pkt 1,) względnie do uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego).

W rozpatrywanej sprawie strona powoływała się na przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie – na brak uczestniczenia bez własnej winy, w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] r. Organ pierwszej instancji rozpatrując wniosek J. Z. o wznowienie przedmiotowego postępowania postanowieniem z dnia [...] r. wznowił to postępowanie, uznając, iż wniosek złożony przez J. Z. i J. Z. znajduje swoje uzasadnienie w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, a następnie wydał decyzję na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 tego Kodeksu, którą uchylił wskazaną powyżej swoją decyzję z dnia [...] r. i orzekł merytorycznie, czyli określił odcinek linii brzegowej potoku [...], przebiegający pomiędzy działką ew. nr [1] a działką ew. [2] położonymi w miejscowości K. , zgodnie z przedłożoną mapą, stanowiąc, iż podstawę ustalenie linii brzegowej stanowi dołączony do wniosku projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych z naniesioną linią brzegową oraz wskazał, że działka [1] położona w miejscowości K. stanowiła dotychczas własność C. Z., J. Z., J. Z. i J. Z. na podstawie [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] (powinno być [...])[...] r., sygn. akt [...]

Wskazać w tym miejscu trzeba, że organ pierwszej instancji – Starosta [...] stanowiąc o wznowieniu niniejszego postępowania, nie sprawdził zachowania przez wnioskodawców terminu określonego w art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienie postępowania (§ 1), zaś z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4, jak w niniejszej sprawie, termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Organ, który rozpatruje podanie o wznowienie postępowania musi w pierwszej kolejności sprawdzić, czy zostało ono złożone w terminie. Dlatego też wskutek złożonego odwołania przez Dyrektora [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w K., gdzie zwrócono właśnie uwagę na pominięcie tego zagadnienia, organ odwoławczy – Dyrektor [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w G., wskazany jako właściwy do rozpatrzenia sprawy ponowieniem Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, uchylił decyzję organu pierwszej instancji dla dokładnego wyjaśnienia tego problemu. Wobec jednak ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, organ odwoławczy rozpatrzył sprawę samodzielnie, w ponownym postępowaniu odwoławczym wydając kwestionowaną obecnie decyzję.

Wskazać przyjdzie, że dokładne i jednoznaczne wyjaśnienie terminu, wynikającego z art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego jest w przypadku postępowania wznowienionego podstawowym obowiązkiem organu administracji publicznej. Wobec przyjętej w art. 16 Kodeksu zasady trwałości decyzji administracyjnych, wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu stanowi bowiem rażące naruszenie prawa. Skarżąca kwestionując zaskarżone rozstrzygnięcie zasadnie podniosła, że stanowisko zaprezentowane przez organ odwoławczy należy ocenić jako obarczone naruszeniem szeregu przepisów procedury administracyjnej, a szczególności art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić trzeba, że rozstrzygnięcie swoje organ odwoławczy oparł na zgromadzonych w sprawie dokumentach, pozostających jednakże w kserokopii. Nie zostały w toku postępowania przedstawione oryginały powoływanych w sprawie pism. Powoduje to brak możliwości skonfrontowania z właściwym oryginalnym dokumentem, jego oceny przeprowadzonej przez organ odwoławczy. Odnosi się to przede wszystkim do pisma, które wpłynęło do organu – [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w K. - w dniu [...] r., na które powołuje się wnoszący odwołanie Dyrektor [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w K. jak również organ odwoławczy, uzasadniając, iż najpóźniej właśnie w tej dacie strony, w tym skarżąca, wiedziały o decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. Argumentacja organu odwoławczego oparta jest na twierdzeniu, powtórzonym zresztą za odwołującym się, że wnosząc w piśmie, nie oznaczonym żadną datą ani podpisem, o przyznanie "odszkodowania za utracony grunt przez J. Z., C. Z., J. Z. oraz J. Z." wobec wskazania w nagłówku oznaczenia sprawy: "[...]" - strony odniosły się do pisma z dnia [...] r. (noszącego wymieniony numer) wystosowanego przez Zastępcę Dyrektora ds. Utrzymania Wód [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w K. do J.Z. wraz z ugodą Nr [...] do podpisania. W treści tej ugody w § 1 wymieniona została przedmiotowa decyzja Starosty L. z dnia [...] r. oznaczona dokładnym numerem i w zasadzie przywołująca jej rozstrzygnięcie. Przyjdzie jednak zauważyć, że przedstawiona argumentacja nie może do końca przekonywać. Przede wszystkim przywoływane pismo nie zawiera żadnych podpisów. Nie można także w sposób bezkrytyczny dać wiary widniejącej na nim prezentacie z datą wpływu do organu, na którą powołuje się i odwołujący, i organ odwoławczy. Po pierwsze – cały dokument - to mało czytelna kserokopia, a po drugie sama data, oznaczona w prezentacie, została poprawiona odręcznie w sposób niedopuszczalny – tzn. długopisem lub piórem. Wprawdzie strona skarżąca w piśmie z dnia [...] r. do [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w G., skierowanym w wykonaniu wezwania tego organu nie zaprzeczyła, iż występowała z wnioskiem o wypłacenie odszkodowania do [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w K., ale w skardze przyznała tylko, że miało to miejsce w [...] r. Nie podała więc dokładnie w jakiej dacie. Zestawienie tych dat w analizowanej sprawie ma bardzo istotne znaczenie dla sprawy. Należy zatem stwierdzić, że w tym zakresie organ nie przeprowadził postępowania w sposób wyczerpujący. Przede wszystkim organ powinien dążyć do zapoznania się z oryginałem wymienionego pisma, które należy złożyć do akt administracyjnych.

Zgodnie z treścią art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei z przepisu art. 8 wynika, iż organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę obywateli. Brak wyczerpującego wyjaśnienia podniesionych wątpliwości nie idzie w parze z przywołanymi powyżej zasadami.

Nie można w tym miejscu jednak zapominać, że to do strony należy udowodnienie, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Wr 1038/97, Lex nr 43046). Organ administracji publicznej jest natomiast zobowiązany do weryfikacji twierdzeń wnioskodawcy i wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, jakie przy tej okazji mogą się pojawić, swobodnie oceniając dowody. Swoboda ta nie oznacza jednak dowolności, a zakwestionowanie prawdziwości twierdzeń wnoszącego podanie i odmówienie mu wiarygodności wymaga wykazania, że twierdzenia te nie są zgodne z ustalonymi przez organ faktami.

W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej powyżej ustawy.