Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 941/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 9 ust. 3 pkt 1 lit. b, par. 10 ust. 1,
journal: Dz.U. 2005 nr 17 poz 142
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30 art. 72 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).

SENTENCJA

Dnia 6 grudnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie: Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Protokolant Referendarz sądowy Robert Adamczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 roku sprawy ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...]; znak: [...] w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. z dnia [...] Nr [...], znak [...], 2. zasądza od Dyrektora [...] Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącego E. K. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku


UZASADNIENIE

W dniu 14 lutego 2005 r. E. K. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. Ł. wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej wraz z załącznikami. Przedstawił plan dostosowania gospodarstwa do standardów Unii Europejskiej oraz oświadczenie, iż gospodarstwo nie spełnia wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych i minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych z powodu braku: dojarki, schładzalnika, umywalki z podgrzewaczem wody, ujęcia wody, stanowisk udojowych oraz pomieszczenia do przechowywania mleka.

W dniu 7 grudnia 2005 r. została przeprowadzona wizytacja przed wydaniem decyzji w gospodarstwie rolnym E. K., która nie wykazała nieprawidłowości w zakresie możliwości ubiegania się o pomoc finansową na przechowywanie nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz na poprawę warunków higienicznych udoju i przechowywania mleka. E. K. złożył oświadczenie, iż posiada dojarkę do mleka, która nie spełnia standardów i wymogów technicznych ze względu na wiek urządzenia.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. Ł. działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 5a ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264) oraz § 7 ust. 1 w związku § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2005 r. Nr 17, poz. 142 ze zm.) przyznał E. K. pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w zakresie przechowywania nawozów naturalnych oraz produkcji mleka i przetworów mlecznych w łącznej wysokości 50. 037,85 zł. W decyzji wskazano, że przyznana pomoc finansowa zostanie wypłacona w dwóch równych ratach z zastrzeżeniem dopełnienia obowiązków wynikających z treści § 9 ust. 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

W dniu 5 września 2006 r. E. K. złożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć i osiągnięciu co najmniej 4 EJW w działaniu o dostosowanie do standardów UE.

W dniu 27 września 2006 r. przeprowadzono ponowną wizytację w gospodarstwie rolnym E. K., w trakcie której ujawniono, iż producent rolny nie zrealizował przedsięwzięć w postaci schładzalnika do mleka do 200 litrów oraz przygotowania stanowisk udojowych na 6 sztuk bydła.

Pismem z dnia 27 listopada 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. Ł. zawiadomił E. K. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] wskazując, iż powodem tego jest stwierdzenie nieprawidłowości polegającej na poświadczeniu nieprawdy w oświadczeniu z dnia 5 września 2006 r. o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW. Wizytacja wykazała bowiem, iż w gospodarstwie wnioskodawcy nie ma schładzalnika do mleka o pojemności do 200 l oraz nie przygotowano ścian i podłóg w pomieszczeniach do udoju mleka (6 stanowisk), a zrealizowane przyłącze do budynku obory nie spełnia wymogów przewidzianych dla ujęcia wody.

W dniu 12 grudnia 2006 r. E. K. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. Ł. pismo, w którym oświadczył, iż nieświadomie popełnił błąd, składając w dniu 5 września 2006 r. oświadczenie o zakończeniu inwestycji, był bowiem przekonany, że projekt jest dwuetapowy, a oświadczenie dotyczy I raty płatności. W chwili zgłoszenia miał wybudowaną płytę obornikową, zbiornik na gnojówkę oraz przygotowane całe pomieszczenie do przechowywania mleka. Oświadczył ponadto, iż obecnie inwestycja jest zakończona.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. Ł. na podstawie art. 162 § 2 i § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich uchylił w całości decyzję Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. Ł. Nr [...] z dnia [...] o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż wyjaśnienia wnioskodawcy nie miały znaczenia merytorycznego w sprawie, gdyż złożenie oświadczenia potwierdzało ostateczne zakończenie inwestycji. W tym stanie rzeczy stosownie do § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. pierwsza rata płatności w wysokości 25 018,93 zł podlegała windykacji.

E. K. wniósł odwołanie od w/w decyzji podnosząc, że złożył oświadczenie po wykonaniu I etapu dotyczącego przechowywania nawozów naturalnych i w trakcie realizacji dostosowania gospodarstwa rolnego do produkcji mleka. Miał już wówczas zakupioną dojarkę i zamówiony (4 września 2006 r.) schładzalnik, który otrzymał z firmy dopiero w dniu 9 października 2006 r. Oświadczył, że inwestycja została wykonana w całości w dniu 9 października 2006 r.

W dniu 19 lipca 2007 r. E. K. złożył do [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismo, w którym wskazał, że jedynie złe zrozumienie treści decyzji spowodowało, że zgłosił zrealizowanie zadania po I etapie, a nie po całkowitym wykonaniu przedsięwzięcia.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. nr 229, poz. 2273 ze zm.), pkt. 9.8: "Dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej", pkt 11.11.2. "Zasady szczegółowe w zakresie stosowania sankcji" - Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15.11.2004 roku w sprawie planu rozwoju obszarów wiejskich (M.P. z 2004 r. nr 56, poz. 958), § 3 pkt 1 - 3, § 5 ust. 3, § 6 ust. 2, § 7 ust. 1, § 9 ust. 1-3, § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, art. 72 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. WE L 153/30, z 30.4.2004) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że termin na realizację przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, polegającego na: wyposażeniu gospodarstwa rolnego w schładzalnik do mleka o pojemności 200 l, dojarkę, umywalkę z podgrzewaczem wody, przygotowaniu ścian i podłogi w pomieszczeniach do doju i przechowywania mleka (na 6 stanowiskach) oraz wyposażenie gospodarstwa w ujęcie wody wynosił do 12 miesięcy od dnia przyznania płatności. Bieg 12-miesięcznego terminu należało zatem liczyć od dnia, w którym E. K. odebrał decyzję tj. od 6 marca 2006 r. Skarżący jednak po złożeniu w dniu 5 września 2006 r. oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia oraz po przeprowadzeniu wizytacji w gospodarstwie rolnym, ponownie w dniu 12 grudnia 2006 r. oświadczył., że inwestycja jest zakończona. Organ nie podważał zatem faktu zrealizowania przez skarżącego przedsięwzięć wskazanych w planie dostosowania. Sporną pozostawała jednak kwestia złożenia fałszywego oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW w dniu 5 września 2006 r. W ocenie organu E. K. w dniu złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia, tj. w dniu 5 września 2006 r. powyższego obowiązku faktycznie nie dopełnił. Zatem, skoro złożył oświadczenie, że wykonał przedsięwzięcie określone w planie dostosowania, podczas gdy kontrola przeprowadzona w gospodarstwie wykazała, że przedsięwzięcie nie zostało wykonane zgodnie z planem dostosowania, pomoc nie mogła zostać przyznana.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] zaznaczył ponadto, że organ I instancji naruszył zasady rządzące postępowaniem administracyjnym, zobowiązujące organ do wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji okoliczności, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dopuścił się on bowiem nieścisłości, polegającej na podaniu w uzasadnieniu decyzji, iż "zostało przygotowane pomieszczenie do przechowywania mleka (ściany i podłoga - płytki ceramiczne), zainstalowana umywalka z podgrzewaczem wody oraz zakupiono dojarkę. Wizytacja wykazała: brak schładzalnika do mleka o pojemności do 200 l, brak przygotowania ścian i podłóg w pomieszczeniach do doju mleka (6 stanowisk), zrealizowane przyłącze do obory nie spełnia wymogów dla ujęcia wody". Podczas gdy protokół z wizytacji zawierał jedynie informację o braku schładzalnika do mleka do 200 litrów oraz przygotowania stanowisk udojowych na 6 sztuk. W tym stanie rzeczy uzasadnienie decyzji organu I instancji uznano za niespełniające wszystkich warunków określonych w art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi jednak na to, że uchybienia te nie miały wpływu na wynik sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że brak było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji.

W dniu 21 września 2007 r. E. K. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zarzucając naruszenie art. 9 Kpa poprzez nie udzielenie wyczerpujących informacji oraz błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia złożył, gdyż był przekonany, że otrzyma druga transzę na dalszą część inwestycji. Podał, że na podstawie informacji jakie uzyskał od pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa był przekonany, że dostanie środki na dalszą część inwestycji, tym bardziej, że w decyzji o przyznaniu środków znajdowało się wyszczególnienie środków z I i II transzy, nie było zaś mowy, o tym, że uzyskuje się je po zakończeniu całości inwestycji. Podkreślił, że został wprowadzony w błąd, gdyż tak istotne dla sprawy okoliczności nie zostały przedstawione w sposób jasny i zrozumiały.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dniu 4 grudnia 2007 r. pełnomocnik skarżącego złożył w Sądzie pismo stanowiące uzupełnienie skargi złożonej w dniu 21 września 2007 r., w którym zarzucił zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. Ł. z dnia 28 maja 2007 r. naruszenie przepisów art. 7, 8, 9 i 77 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich i art. 72 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady WE nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej wnosząc o ich uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, przy czym – zgodnie z § 2 tego artykułu – kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej lub w postanowieniu z punktu widzenia zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i zastosowania przepisów prawa materialnego właściwego na czas wydania decyzji lub postanowienia.

Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia, następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bada więc zaskarżone orzeczenie pod kątem wszelkich naruszeń prawa, a nie tylko tych wskazanych w skardze. Stosownie do treści art. 133 § 1 powołanej ustawy sąd rozstrzyga na podstawie akt sprawy.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji w tak zakreślonej kognicji, Sąd uznał, iż zarówno decyzja organu odwoławczego, jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem zasad określonych w art. 7, art. 8 , art. 9 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U Nr 17, poz. 142 ze zm.) i art. 72 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady WE nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. UE z 2004 r. Nr 153, poz. 30) w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi podstawę do ich uchylenia.

Na wstępie podkreślić należy, że postępowanie, które zakończyło się wydaniem zaskarżonych rozstrzygnięć podlega ogólnym zasadom postępowania administracyjnego, stąd też wymóg przestrzegania tych zasad na każdym etapie postępowania i w toku wszelkich podejmowanych czynności. Organy obowiązane były zatem do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego tak, aby ustalić stan zgodny z rzeczywistością (art. 7, art. 77 K.p.a.).

W sprawie niniejszej nie wyjaśniono jednak prawidłowo stanu faktycznego, mającego istotne znaczenie dla stwierdzenia, czy zachodziły przesłanki do zastosowania przepisu § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 72 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady WE nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej.

W pierwszej kolejności wskazać wypada, iż Sąd nie dopatrzył się w sprawie niniejszej istnienia przesłanek uzasadniających powołanie jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia przepisu § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie bowiem z jego treścią pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny w terminie nie zrealizował przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b. Regulacja ta znajduje więc zastosowanie tylko w przypadku, niewykonania w terminie modernizacji lub też niezłożenia przez osobę zainteresowaną oświadczenia o zakończeniu realizacji wraz z zapewnieniem, iż wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego, na które pomoc przyznano, wynosi co najmniej 4 EJW ( § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b).

W sprawie niniejszej decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. Ł. z dnia [...] przyznająca E. K. pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich określała termin przewidziany na realizację przedsięwzięcia opisanego w planie dostosowania, polegającego na wyposażeniu gospodarstwa w: schładzalnik do mleka o pojemności 200 litrów, dojarkę, umywalkę z podgrzewaczem wody, ujęcie wody oraz przygotowaniu ścian i podłogi w pomieszczeniach do doju i przechowywania mleka, na okres do dwunastu miesięcy od dnia przyznania płatności. Decyzję o przyznaniu płatności wydano E. K. w marcu 2006 r. Termin realizacji przedsięwzięcia upływał więc dopiero w marcu 2007 r. W tym stanie rzeczy, skarżącemu, który złożył oświadczenie o zakończeniu realizacji już w dniu 5 września 2006 r., a czynności składające się na pierwszy etap modernizacji gospodarstwa wykonał 9 października 2006 r., nie można było zarzucić, iż nie zrealizował przedsięwzięcia w terminie. E. K. uczynił to bowiem ponad cztery miesiące przed jego upływem. W świetle powyższego, nie można mu było również postawić zarzutu niezłożenia w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia oświadczenia o zakończeniu jego realizacji. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło więc do naruszenia § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, gdyż skarżący zrealizował w terminie planowane przedsięwzięcie.

Nieadekwatnym do sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpoznawanej sprawie był również powołany przez organ odwoławczy, jako podstawa prawna zaskarżonego rozstrzygnięcia, przepis art. 72 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady WE nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Zawarta w nim regulacja przewiduje, iż każdy beneficjent, który złożył fałszywą deklarację powstałą w wyniku poważnego zaniedbania zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w ramach odpowiednich rozdziałów rozporządzenia nr 1257/1999, na dany rok kalendarzowy.

W sprawie niniejszej E. K., podpisując w dniu 5 września 2006 r. odpowiednią rubrykę na urzędowym formularzu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, złożył deklarację o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez jego gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW. W chwili składania powyższego oświadczenia skarżący wprawdzie nie zakończył jeszcze realizacji pierwszego etapu modernizacji swego gospodarstwa, sfinalizował już jednak budowę płyty obornikowej, zbiornika na gnojówkę i przygotował pomieszczenie do przechowywania mleka. Zgodnie z niekwestionowanym przez organy administracji wyjaśnieniem skarżącego cała inwestycja zakończona została 9 października 2006 r. i jedynie złe zrozumienie treści decyzji spowodowało, że zgłosił on ukończenie realizacji zadania po pierwszym etapie, a nie po całkowitym wykonaniu przedsięwzięcia, był bowiem przekonany, że projekt jest dwuetapowy, a oświadczenie dotyczy pierwszej raty płatności i warunkuje wypłatę drugiej raty na realizację kolejnego etapu przedsięwzięcia. Ponadto z akt sprawy nie wynikało, by został on w sposób należyty pouczony przez organy administracji o skomplikowanej procedurze ubiegania się o wypłatę środków z kolejnych rat przyznanej pomocy finansowej.

W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu brak było w sprawie niniejszej przesłanek do uznania, że E. K. złożył fałszywą deklarację powstałą w wyniku poważnego zaniedbania. Skarżący nie dopuścił się bowiem zaniedbania, a tym bardziej zaniedbania "poważnego". W sprawie nie przedstawiono dowodów, które podważyłyby jego wyjaśnienia o niezrozumieniu postanowień decyzji. Ponadto z załączonych do akt sprawy faktur wynikało, że skarżący przeznaczył środki pochodzące z dofinansowania na zakup dojarki (w dniu 6 września 2006 r.) i schładzalnika (w dniu 9 października 2007 r.), a więc materiałów i urządzeń służących modernizacji i przekształceniu gospodarstwa. W tym stanie rzeczy przepis art. 72 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie niniejszej.

Podkreślić należy także, iż w trakcie postępowania na organach ciążył obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego). W tym celu powinny one udzielać stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek dotyczących tak przepisów prawa materialnego, jak i procesowego (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2045/04, LEX nr 164957).

Analizując sytuację zaistniałą w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania wskazać należy, że organy nie dopełniły obowiązków nałożonych na nie mocą treści przepisu art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Naruszenie obowiązku zawartego w tym przepisie daje zaś wystarczającą podstawę do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy organ stwierdza, iż strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami lub nawet ryzykiem ich wystąpienia. W takim wypadku ma on bowiem wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy i równie wyraźnie wskazać stronie na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 1740/98, LEX nr 42031). Powyższe dotyczy zwłaszcza sytuacji, gdy strona taka nie jest zorientowana w problematyce prawnej, która wiąże się z jej żądaniem. Zasada państwa prawa, jak i przepis art. 9 K.p.a., nakładają bowiem na organy administracji obowiązek czuwania nad tym, by nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt SA/Sz 1476/97 LEX nr 34710). Winna być przy tym informowana w sposób szczególnie wnikliwy w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że pierwszy raz zetknęła się z danymi problemami faktycznymi i prawnymi.

W sprawie niniejszej organy uznały, że E. K. podpisując zawarte w treści urzędowego formularza wniosku o przyznanie płatności oświadczenie, iż znane są mu zasady przyznawania świadczeń, wystarczająco potwierdził znajomość całokształtu regulacji prawnych dotyczących zasad udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej.

Stanowisko takie nie mogło się ostać. Wskazać bowiem wypada, iż postępowanie regulujące sposób wypłat płatności z tytułu udzielenia pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej jest procedurą skomplikowaną, posiadającą szczególnie zawiły charakter. Rola organów administracji w tego typu sprawach nie może się więc ograniczać tylko do ogólnikowego udzielenia informacji prawnej poprzez wskazanie bądź zacytowanie przepisu, lecz musi polegać na dokładnym wyjaśnieniu stronie, jak winna postąpić w danej sytuacji, by uniknąć szkody (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2045/04, LEX nr 164957). Dlatego też, na organach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa orzekających w sprawie niniejszej spoczywał obowiązek dokładnego i przejrzystego wyjaśnienia skarżącemu specyficznych reguł warunkujących wypłatę kolejnych rat pomocy, o którą się ubiegał, czego w sprawie niniejszej nie uczyniono. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby zostało mu doręczone pismo zawierające szczegółowe informacje na temat reguł postępowania w sprawie ubiegania się o wypłatę kolejnych rat przyznanej pomocy finansowej, brak też jakiegokolwiek innego dowodu świadczącego o tym, iż został on należycie pouczony w powyższej kwestii. W tym stanie rzeczy za niedopuszczalne uznano wywodzenie przez organy negatywnych dla skarżącego skutków prawnych w tym zakresie.

Niezależnie od naruszenia zasad wynikających z art. 9 K.p.a. wskazać należy na naruszenie podczas rozstrzygania przedmiotowej sprawy art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wynika z niego, iż organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Z zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa wynika zaś przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko bowiem postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. W celu realizacji tej zasady konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz konkretnego ustosunkowania do żądań i twierdzeń stron (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 789/04, LEX nr 189248). Zasada zaufania obywatela do państwa pozwala mu bowiem przypuszczać, iż dokonywane wobec niego czynności, przez będący emanacją państwa organ, czy inną jednostkę do tego upoważnioną, są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 208/05, LEX nr 188971).

Nienależyte pouczenie skarżącego o przysługujących mu prawach, spoczywających na nim obowiązkach oraz skutkach podejmowania konkretnych działań w trakcie postępowania o przyznanie płatności, w konsekwencji pozbawiające go możliwości uzyskania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej w sposób oczywisty naruszało zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i wykraczało poza granice praworządnego i sprawiedliwego postępowania.

Wskazane wyżej zastrzeżenia dotyczą organów obu instancji i powodują, iż Sąd orzekający nie znalazł podstaw do uznania, iż sprawa została wnikliwie i rzetelnie wyjaśniona. Lektura akt administracyjnych sprawy ujawniła szereg uchybień i jednocześnie nie pozwoliła na pełną ocenę ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz zweryfikowanie, czy powołane przez organ przepisy zostały prawidłowo zastosowane.

Ponownie analizując materiały niniejszej sprawy organ administracji winien zwrócić uwagę na konieczność przestrzegania norm ogólnych zakreślających ramy prawidłowo przeprowadzonego postępowania, a przede wszystkim ustalić rzeczywisty stan faktyczny sprawy w sposób nie budzący wątpliwości i przeanalizować wskazane powyżej uchybienia.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Z uwagi na uwzględnienie skargi, Sąd na podstawie przepisu art. 200 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w punkcie drugim sentencji orzekł o zwrocie kosztów postępowania.

Rozstrzygnięcie stanowiące, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku wydano na podstawie przepisu art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.