Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1916/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 32, art. 33, art. 183 par. 1 i par. 2 pkt 5, art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia del. WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 2177/10 w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 17 sierpnia 2011 r., sygn. VII SA/Wa 2177/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2010 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję tego organu z [...] lutego 2010 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody Łódzkiego z [...] stycznia 2007 r., nr [...], uchylającej decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z [...] listopada 2006 r. o wniesieniu sprzeciwu wobec zgłoszenia robót budowlanych. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych ustalonych przez Sąd I instancji:

W dniu 26 października 2006 r. B. D. dokonała zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na utwardzeniu ażurowymi płytami betonowymi działki nr 231, położonej w Łodzi przy ulicy [...]. Postanowieniem z [...] listopada 2006r, Nr [...], Prezydent Miasta Łodzi nałożył na B..D. jako inwestora obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o przedłożenie dowodu, w postaci decyzji o warunkach zabudowy, potwierdzającego, że wskazana w zgłoszeniu nieruchomość jest działką budowlaną. Jednocześnie organ określił termin wykonania obowiązku do 20 listopada 2006r. Postanowienie zostało doręczone inwestorce 16 listopada 2006r., nałożony obowiązek nie został jednak zrealizowany. W konsekwencji decyzją z [...] listopada 2006r., nr [...], Prezydent Miasta Łodzi, w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 1016), zgłosił sprzeciw wobec robót budowlanych objętych zgłoszeniem z 26 października 2006 r.

W wyniku odwołania wniesionego przez B. D., Wojewoda Łódzki decyzją z [...] stycznia 2007 r., nr [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i umorzył postępowanie przed tym organem jako bezprzedmiotowe, podając w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 30 ust. 2 i 5 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu decyzji podano, że wniesienia sprzeciwu dokonano z naruszeniem art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, albowiem między datą wpływu zgłoszenia do organu I instancji, a doręczeniem decyzji wnoszącej sprzeciw upłynęło 40 dni.

W stosunku do decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia [...] stycznia 2007 r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności. W jego wyniku Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] lutego 2010 r., znak: [...], na podstawie art. 157 § 1 i 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), stwierdził nieważność decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...], uchylającej decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] wnoszącą sprzeciw wobec zgłoszenia robót budowlanych i umarzającej postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji GINB wyjaśnił, na czym polega instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady stabilności rozstrzygnięcia administracyjnego oraz że jako organ kasacyjny, nie orzeka, co do istoty sprawy, lecz w oparciu o zamknięty materiał dowodowy, weryfikuje rozstrzygnięcie jedynie pod kątem jego legalności, w dacie jego wydania. Wskazano, że zgodnie z art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego niewykonanie postanowienia nakładającego obowiązek uzupełnienia zgłoszenia wiąże się z koniecznością wydania decyzji o sprzeciwie w stosunku do zgłoszonego zamierzenia inwestycyjnego, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Powołując się na orzecznictwo (wyroki NSA z 25 lipca 2006 r., II OSK 956/2005; 24 lutego 2006 r., II OSK 593/05; 6 grudnia 2002 r., IV SA 2765/00; 17 maja 1999 r., IV SA 747/97), i doktrynę (J. Siegień, Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2002, s. 226; J. Dessoulavy-Śliwiński [w:] Z. Niewiadomski (red.) Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2009, s. 379) stwierdzono, że w razie nałożenia obowiązku uzupełnienia zgłoszenia, termin 30 dni na wniesienie sprzeciwu przez organ, o którym mowa w art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego, biegnie od uzupełnienia zgłoszenia lub od dnia upływu terminu do uzupełnienia braków. Termin 30 dni liczony jest od dnia doręczenia zgłoszenia, które nie zawiera braków formalnych. Wbrew zatem stanowisku Wojewody, Prezydent Miasta Łodzi zachował termin do wniesienia sprzeciwu. W związku z nieuzupełnieniem braków, o których mowa w postanowieniu z 10 listopada 2006 r., nr II RUB/174/06, organ I instancji był uprawniony do wniesienia sprzeciwu do 20 grudnia 2000 r. Jak wynika ze znajdującego się w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru, decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z [...] listopada 2006r., nr [...], doręczona została inwestorowi 5 grudnia 2006 r., a więc z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu. Tym samym, w ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, decyzja Wojewody z [...] stycznia 2007 r., nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego.

Oczywistość stwierdzonego naruszenia prawa nie budzi wątpliwości, a utrzymanie decyzji prowadziłoby do akceptacji sprzecznego z prawem działania organów administracji, co pozostawałoby w opozycji do podstawowych zasad procedury administracyjnej, tj. zasady praworządności (art. 6 K.p.a.) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.).

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła B. D. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko, że skutkiem wydania postanowienia z art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego jest przerwanie biegu 30 - dniowego terminu do wniesienia sprzeciwu, a co za tym idzie, termin ten biegnie po uzupełnieniu zgłoszenia w wyznaczonym terminie lub od dnia upływu terminu do uzupełnienia tych braków (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2009r. II OSK 574/08; wyrok NSA z dnia 25 lipca 2006 r., II OSK 956/2005; wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r., II OSK 593/05: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 października 2008 ., II SA/Bk 512/08). W konsekwencji stanowisko Wojewody Łódzkiego, w myśl którego rozstrzygnięcie wnoszące sprzeciw wydane zostało z naruszeniem art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, gdyż pomiędzy datą wpływu zgłoszenia do organu I instancji, a doręczeniem decyzji wnoszącej sprzeciw upłynęło 40 dni, w sposób rażący narusza art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego. Jednocześnie w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie stwierdził, aby decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...], została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Wskazał, że powyższemu rozstrzygnięciu nie można również zarzucić, że: dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej ostateczną decyzją (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.), zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.), było niewykonalne w dniu jego wydania i niewykonalność miała charakter trwały (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.), jego wykonanie wywołałoby czyn zagrożony karą (art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a.), zawiera wadę powodującą nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.).

W skardze do sądu administracyjnego B. D. wniosła o uchylenie decyzji GINB w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania sądowego. Zarzuciła naruszenie konstytucyjnego prawa własności, obrazę przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i 8, powoływanie przepisów, które nie obowiązywały w dacie nakładania obowiązku. Wskazała, że w 2006 r. w drodze przetargu kupiła działkę od Gminy Miejskiej Łódź, która posiada dokumenty potwierdzające charakter działki. Nie było zatem zasadne żądanie dokumentu od strony. Ponadto działania organów nie budzą zaufania, jeżeli inwestor niemal w przeddzień upływu terminu otrzymuje wezwanie do uzupełnienia zgłoszenia.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na wezwanie Sądu Skarżąca uiściła wpis od skargi. Następnie pismem z 27 stycznia 2011 r. podpisanym przez B. D. i K. D., i oznaczonym jako pismo procesowe skarżącej i uczestnika postępowania, zwrócono się do Sądu I instancji o rozważenie, czy w sprawie ma miejsce następstwo prawne po stronie skarżącej ze względu na odpowiednio stosowany przepis art. 30 § 4 k.p.a., a uzasadnione faktem, że 29 grudnia 2010 r. B. D. darowała swemu synowi K. D. działkę nr 231, której dotyczyło zgłoszenie robót budowlanych, wobec czego ma on w sprawie interes prawny. W razie negatywnego rozstrzygnięcia tej kwestii zawnioskowano o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania K. D., z zastosowaniem art. 33 p.p.s.a. Do wniosku dołączono kopie aktu darowizny oraz aktu notarialnego udzielenia przez K. D. B. D. upoważnienia do zarządzania nieruchomością przy ul. [...] w Łodzi oraz występowania w jego imieniu we wszystkich sprawach dotyczących tej nieruchomości .

Postanowieniem z 9 lutego 2011 r. sygn. VII SA/Wa 2177/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił do udziału w sprawie w miejsce skarżącej B. D. K. D., w charakterze skarżącego.

Zaskarżonym wyrokiem z 17 sierpnia 2011 r., sygn. VII SA/Wa 2177/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2010 r. W uzasadnieniu podkreślono, że przedmiotem kontroli jest decyzja wydana w postępowaniu nadzwyczajnym i scharakteryzowano instytucję stwierdzenia nieważności decyzji. Za uzasadnione uznano przyjęcie, że decyzja Wojewody Łódzkiego z [...] stycznia 2007r., nr [...] jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. i rażąco narusza prawo. Decyzją tą Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] listopada 2006 r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji uznając, że rozstrzygnięcie wnoszące sprzeciw wydane zostało z naruszeniem art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, albowiem pomiędzy datą wpływu zgłoszenia do organu I instancji, a doręczeniem decyzji wnoszącej sprzeciw upłynęło 40 dni. Inwestor zgłosił zamiar wykonania robót budowlanych polegających na utwardzeniu działki nr 231 w dniu 26 października 2006 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. w trybie art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego zobowiązano inwestora do uzupełnienia zgłoszenia poprzez przedłożenie dowodu, że działka jest działką budowlaną, zakreślając termin do dnia 20 listopada 2006 r. Przedmiotowe postanowienie doręczono skutecznie w dniu 16 listopada 2006 r. o czym świadczy znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Pomimo upływu zakreślonego terminu inwestor nie przedłożył żądanych dokumentów. Wobec powyższego Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. wniósł sprzeciw wobec zgłoszenia robót budowlanych. Decyzja ta została doręczona skarżącej w dniu 5 grudnia 2006 r. Powyższe okoliczności są w rozpatrywanej sprawie bezsporne.

Zgodnie z art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego, w razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia, właściwy organ nakłada w drodze postanowienia obowiązek uzupełnienia, w określonym terminie, brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia - wnosi sprzeciw. Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu i nie później niż po upływie 2 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia. W rozpatrywanej sprawie wobec nieuzupełnienia braków zgłoszenia przez inwestora, organ zobowiązany był do wniesienia sprzeciwu.

Trzydziestodniowy termin do wniesienia sprzeciwu jest terminem prawa materialnego, którego przekroczenie skutkuje pozbawieniem organu kompetencji do wniesienia sprzeciwu. Terminy prawa materialnego są terminami zawitymi, a co za tym idzie nie mogą być przedłużane, ani nie podlegają przywróceniu. Powyższe nie oznacza jednak braku możliwości do przerwania biegu tego terminu. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że termin do zgłoszenia sprzeciwu powinien być liczony, w przypadku uzupełnienia zgłoszenia, od daty tego uzupełnienia lub od dnia upływu terminu do uzupełnienia braków zgłoszenia. Wydanie postanowienia w przedmiocie obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przerywa wobec tego 30-dniowy termin do wniesienia sprzeciwu. Organ musi mieć czas na zapoznanie się z kompletnym zgłoszeniem (por. wyrok NSA z 17.05.1999 r., IV SA 747/97; wyrok NSA z 6.12.2002 r., IV SA 2765/00, ONSA 2004 nr 2, poz. 49; wyrok NSA z 25.07.2006 r, II OSK 956/05, ONSAiWSA 2007 nr 1, poz. 12; wyrok NSA z 12.12.2006 r., II OSK 79/06 oraz wyrok WSA w Lublinie z 19.10.2004 r., II SA/Lu 161/04, OSP 2006, nr 2, poz. 15 z glosą aprobującą J. Borkowskiego). Po tym terminie jednak w ciągu trzydziestu dni organ winien wydać decyzję o sprzeciwie albo nie wydając decyzji w tym terminie milcząco godzić się ze skutkami zgłoszenia (por. wyrok NSA z 20 lutego 2009 r., II OSK 207/08).

W przypadku nałożenia obowiązku uzupełnienia zgłoszenia termin do wniesienia sprzeciwu przez organ rozpoczyna bieg w dniu następnym po dniu, w którym to uzupełnienie nastąpiło, lub też w dniu następny po dniu, w którym upłynął wyznaczony przez organ termin nakładający obowiązek uzupełnienia zgłoszenia. Jeżeli w sprawie organ wyznaczył termin na uzupełnianie braków zgłoszenia do dnia 20 listopada 2006 r., to doręczając inwestorowi decyzję z dnia 21 listopada 2006r., nr II RUR 65/2006 o sprzeciwie w dniu 5 grudnia 2006 r., organ pierwszoinstancyjny nie uchybił 30- dniowemu terminowi z art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane, gdyż termin ten upływał w dniu 20 grudnia 2000 r. Stanowisko Wojewody w tej kwestii jest błędne i pozbawione podstawy prawnej. Prawidłowo zatem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji z dnia 25 sierpnia 2010 r. przyjął, że decyzja Wojewody jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wniósł K. D., zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji. Nadto pełnomocnik z urzędu wniósł o przyznanie zawrotu kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, oświadczając że nie zostały one pokryte w całości lub części.

W skardze kasacyjnej zawarto także wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, postanowieniem z 12 kwietnia 2012 r., sygn. VII SA/Wa 2177/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej.

Pismem z 23 marca 2012 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie rozszerzył żądanie skargi, wnosząc na podstawie art. 188 p.p.s.a. także o uchylenie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 25 sierpnia 2011 r.

W skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.),, zwanej dalej p.p.s.a., wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego – art. 30 ust. 2 i 5 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że postanowienie wydane na podstawie art. 30 ust. 2 przerywa bieg terminu określonego w art. 30 ust. 5 tej ustawy, a w razie nieuwzględnienia tego zarzutu, naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, że decyzja Wojewody Łódzkiego z 8 stycznia rażąco narusza prawo.

W uzasadnieniu zanegowano, aby wydanie postanowienia wzywającego do uzupełnienia zgłoszenia przerywało bieg 30-dniowego terminu do wniesienia sprzeciwu, skoro termin ten ma charakter terminu prawa materialnego. Taki skutek wydania postanowienia winien być przez ustawodawcę w przepisach przewidziany, regulacji takiej ustawa jednak nie zawiera. Podniesiono także, że w sprawie nie zaistniało rażące naruszenie prawa, albowiem skutki wydania postanowienia na podstawie art. 30 ust. 2 prawa budowlanego dla biegu terminu do wniesienia sprzeciwu nie znajdują oparcia w literalnym brzmieniu ustawy, a są jedynie konsekwencją stanowiska orzecznictwa, które nie jest w tej sprawie jednolite. Zwrócono także uwagę, że roboty zostały wykonane zgodnie z prawem, zaś postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczęto 3 lata po decyzji uchylającej sprzeciw.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zaskarżony wyrok podlega uchyleniu z uwagi na stwierdzoną nieważność postępowania sądowego. Jakkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, to zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie zaszła przesłanka nieważności postępowania, określona w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., polegająca na pozbawieniu strony możności obrony jej praw.

Skarga do Sądu I instancji została wniesiona przez B. D. Jest ona inwestorem robót budowlanych, ona dokonała zgłoszenia i w stosunku do tego zgłoszenia Prezydent Miasta wniósł sprzeciw. B. D. uruchomiła postępowanie instancyjne, w wyniku którego wydana została decyzja Wojewody Łódzkiego z [..] stycznia 2007 r. Także w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności tej decyzji B. D. była stroną postępowania, w konsekwencji przysługiwało jej prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 32 p.p.s.a., w postępowaniu w sprawie sądowoadministarcyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie zaskarżono. Wniesienie skargi kreuje zatem strony procesowe. Przepis art. 33 p.p.s.a przewiduje w postępowaniu sądowym udział innych osób, będących jego uczestnikami. Osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosły skargi, są uczestnikami postępowania sądowego, jeżeli wynik postępowania dotyczy ich interesu prawnego. Osoby, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy ich interesu prawnego, mogą natomiast zgłosić swój udział w charakterze uczestnika postępowania sądowego, wówczas sąd orzeka o ich dopuszczeniu do udziału w tym charakterze (art. 33 § 2 p.p.s.a.). Nie jest natomiast możliwe, po wniesieniu skargi, dokonanie zmiany strony skarżącej poprzez orzeczenie o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu w charakterze skarżącego osoby, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, ze względu na ewentualny związek jej interesu prawnego z wynikiem postępowania. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczają zmianę osoby skarżącego w przypadku śmierci strony skarżącej, gdy prawa i obowiązki nie mają charakteru osobistego (art. 124 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.). Taka sytuacja w sprawie nie ma jednak miejsca.

Sąd I instancji postanowieniem z 9 lutego 2011 r. dopuścił do udziału w sprawie w miejsce skarżącej B. D. K. D., w charakterze skarżącego. Takie rozstrzygnięcie nie znajduje żadnego uzasadnienia w przepisach ustawy i zmiana taka po stronie skarżącej nie mogła być dokonana. Jej konsekwencją procesową zaś jest usunięcie z postępowania sądowego B. D. Jak dokumentują akta sprawy, począwszy od tego momentu B. D. nie brała udziału w postępowaniu. Nie można przy tym uznać, że skutek ten niweczy okoliczność, iż dotychczasowa Skarżąca została oznaczona jako pełnomocnik K. D. Pełnomocnik nie działa na swoją rzecz i w swoim imieniu, jego czynności mogą być korygowane przez osobę będącą mocodawcą. Z tego powodu pozbawienie Skarżącej B. D. jakiejkolwiek samodzielnej pozycji w postępowaniu sądowym musi być zakwalifikowane jako pozbawienie strony możliwości obrony jej praw, co stanowi przesłankę nieważności postępowania. Stwierdzenie przesłanki z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Wobec uchylenia zaskarżonego wyroku z powodu nieważności postępowania, poza rozważaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostały zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.

Nie znajduje natomiast w sprawie uzasadnienia żądanie zasądzenia na rzecz Skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjny, sprawa podlega bowiem przekazaniu do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, nadto skarżący kasacyjnie kosztów przed WSA żadnych nie poniósł, wpis został uiszczony przez B. D.

Prowadząc ponownie postępowanie Sąd I instancji przeprowadzi je zapewniając udział skarżącej B. D., po uprzednim uchyleniu postanowienia z dnia [...] lutego 2011 r. i ponownym prawidłowym oznaczeniu strony skarżącej. Jako strona skarżąca zachowuje ona, co oczywiste, prawo do dysponowania swoją skargą, w tym jej ewentualnego cofnięcia, jeżeli aktualny stan sprawy i wydane w dalszej kolejności rozstrzygnięcia są zgodne z jej interesami. Natomiast kwestia udziału w postępowaniu K. D., w razie podtrzymania wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika, winna podlegać rozpoznaniu na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., przy czym rozpoznanie takiego wniosku winno nastąpić na posiedzeniu jawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach pomocy prawnej, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. znajdują zastosowanie do kosztów postępowania miedzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, należne od Skarbu Państwa, przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a. Złożony w skardze kasacyjnej wniosek wraz z oświadczeniem pełnomocnika podlega zatem rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny po zwrocie akt.