Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 152/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6093 Spółki wodne i związki wałowe
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 165 ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Józef Maleszewski WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia statutu Spółki Wodnej [...] oddala skargę


UZASADNIENIE

Dnia [...] lutego 2014 r. do Starostwa Powiatowego we [...] wpłynął wniosek R. M. (dalej jako Wnioskodawca, Odwołujący się, Skarżący) o zatwierdzenie statutu Spółki Wodnej [...].

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] Starosta [...], wskazując na art. 165 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. 2012 poz. 145 z późn. zm., dalej jako prawo wodne) odmówił zatwierdzenia statutu Spółki Wodnej [...] (dalej jako Spółka). Uzasadniając napisał, że odmówił zatwierdzenia statutu z uwagi na braki formalne polegające na występowaniu w statucie zapisów niezgodnych z prawem wodnym oraz braku uchwały w sprawie podziału spółki wodnej [...]. Starosta zaznaczył, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r. odmówił zatwierdzenia statutu Spółki. Rozpoznając odwołanie Wnioskodawcy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] (uzupełnioną postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. nr[...]) uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium uznało, że sprawa winna zostać ponownie rozpatrzona przez Starostę z uwagi na fakt, iż nie poczynił zasadniczych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych, tj. nie ustalił obszaru działania Spółki i nie wykazał, że obszar ten pokrywa się z obszarem spółki [...], co w zasadzie stanowiło podstawę niezatwierdzenia statutu - nie wskazał też podstaw braku możliwości działania dwóch spółek wodnych na jednym obszarze.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta wskazał, że na terenie gminy [...] istnieje spółka wodna [...], której aktualny statut został zatwierdzony decyzją Starosty z [...] października 2004 r. Statut ten w § 1 pkt 3 określa, że "terenem działania spółki jest teren gminy [...]''. Powstająca Spółka jest zlokalizowana w miejscowościach [...] i [...], tj. na terenie gm. [...] przez co znajduje się w obszarze działania istniejącej spółki wodnej. Cele spółki wodnej [...] wymienione w § [...] statutu to: "wykonywanie nowych oraz utrzymywanie i eksploatacja istniejących urządzeń melioracyjnych oraz prowadzenie racjonalnej gospodarki na terenach zmeliorowanych oraz udzielanie członkom spółki pomocy w sprawach związanych z melioracją i gospodarką wodną.". Przedłożony statut Spółki § [...] zawiera zapis wskazujący, że cele obu spółek są identyczne.

Starosta napisał, że mając powyższe na uwadze wezwał Wnioskodawcę do usunięcia niezgodności w statucie oraz podjęcia działań związanych z wyłączeniem obszaru, na którym spółka będzie prowadzić swoją działalność, w myśl art. 173 ust. 1 pkt 8 prawa wodnego, który stanowi, iż to walne zgromadzenie podejmuje uchwałę w sprawie połączenia spółki wodnej z inną spółką wodną albo podziału spółki wodnej na dwie lub więcej spółek. Na spotkaniu przedstawicieli obu spółek wodnych przedstawiono zebranym przebieg rowów [...], których utrzymaniem będzie zajmowała się nowo powstająca Spółka. Zwrócono uwagę na fakt, że dotychczas Spółka nie określiła obszaru działalności w sposób jednoznaczny, co jest istotne dla nadania dalszego biegu sprawie. Kluczowe w sprawie jest ustalenie obszaru na jakim spółka będzie funkcjonować, co pozwoli na podjęcie dalszych czynności prawnych w celu zatwierdzenia statutu. Ponieważ członkowie Spółki wyrazili obawy związane z brakiem dobrej woli zarządu spółki [...] w przedmiocie zwołania Walnego Zgromadzenia i podjęcia stosownej uchwały, Starosta zadeklarował, że zwoła Walne Zgromadzenie spółki wodnej [...], którego celem będzie wywołanie uchwały w sprawie odłączenia od spółki wodnej [...] obszarów na których zamierza funkcjonować nowa Spółka. Jednakże w sytuacji braku podstaw prawnych zatwierdzenia statutu Spółki, podział i odłączenie stosownego obszaru od spółki wodnej [...] jest bezprzedmiotowe.

Starosta wskazał, że Wnioskodawca w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia niezgodności w statucie, pismem z dnia [...] lipca 2015 r. przedłożył informację z zaznaczonym obszarem [...]. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 27 prawa wodnego przez pojęcie zlewni rozumie się obszar lądu z którego spływ powierzchniowy wód odprowadzany przez system strug, strumieni, potoków, rzek i kanałów do wybranego punktu biegu cieku. Dokumentacja udostępniona przez Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych, [...] pozwala stwierdzić, że zakreślony przez spółkę obszar w przeważającej części jest zmeliorowany i stanowi zlewnię rowów [...].

Starosta stwierdził, że w przypadku zatwierdzenia statutu Spółki obie spółki wodne będą funkcjonować na nakładającym się na siebie obszarze i cele obu spółek są zbieżne. Powołanie spółki wodnej na terenie, gdzie funkcjonuje już spółka wodna może doprowadzić do konfliktu pomiędzy spółkami, gdyż gospodarowałyby na tych samych urządzeniach, w granicach tej samej wsi. Uzyskanie natomiast uchwały walnego zgromadzenia istniejącej spółki wodnej w przedmiocie wyrażenia zgody na podział jest wymagane przepisami prawa (art. 173 ust. 1 pkt 8 Prawa wodnego), ale pozwala także sądzić, że po podziale spółki te, w porozumieniu będą prowadzić prawidłową gospodarkę wodną, polegającą na racjonalnym i kompleksowym traktowaniu zasobów wód podziemnych i powierzchniowych. Starosta podkreślił, że przepisy prawa wodnego nie wykluczają możliwości funkcjonowania na obszarze jednego zasobu wodnego dwóch i więcej spółek, ale tylko wtedy kiedy ich cele (przedmiot działania) nie są tożsame (wyrok NSA z 26 marca 2009 r.; II OSK 435/08).

Starosta ocenił, że nie znajduje racjonalnego uzasadnienia dla działań podejmowanych przez członków założycieli Spółki. W sytuacji gdy został uzgodniony obszar zlewni rowów [...] wydawało się, że dostosowanie treści wskazanych przez organ punktów statutu jest tylko formalnością. Jednakże pomimo dokonania powyższych ustaleń i osiągnięcia porozumienia w kwestii obszaru funkcjonowania, Spółka nie wyraża zgody aby ustalenia te znalazły swoje odzwierciedlenie w treści statutu. Zdaniem zarządu Spółki pomimo że Spółka zawiązuje się z zamiarem funkcjonowania na obszarze obrębu [...] i części obrębu [...] to zapis dotyczący terenu funkcjonowania powinien brzmieć "teren powiatu [...] w szczególności w miejscowości [...]". Nie jest to zgodne z przyjętymi ustaleniami i deklarowaną wolą spółki. Starosta ocenił, że taki zapis spowoduje, że każdy z właścicieli gruntów położonych na terenie powiatu [...] będzie miał podstawę do tego, aby czuć się członkiem Spółki i uchylać się od obowiązku wpłacania składki do właściwej ze względu na obszar funkcjonowania spółki wodnej.

Starosta wskazał, że tryb powołania spółki wodnej określa art. 165 ust. 2 prawa wodnego, stanowiący, że muszą zaistnieć dwie przesłanki. Pierwszą jest uchwalenie statutu spółki wodnej na zebraniu założycielskim przez członków, którzy są członkami-założycielami, w liczbie co najmniej 3. Drugą przesłanką jest wybór zarządu jako organu wykonawczego spółki wodnej. Podjęcie tych dwóch czynności daje podstawę do skierowania wniosku do starosty wraz załączonym statutem spółki i protokołem z zebrania założycielskiego, z treści którego wynika, że został wybrany zarząd spółki. Decyzja o zatwierdzeniu statutu nie ma charakteru uznania administracyjnego, a potwierdza powstanie spółki i staje się aktem administracyjnym powołującym osobę prawną. W przypadku niezgodności statutu z prawem starosta wzywa do usunięcia niezgodności statutu z prawem w określonym terminie, a jeżeli niezgodności nie zostaną usunięte - odmawia w drodze decyzji jego zatwierdzenia. Tak więc odmowa zatwierdzenia dotyczy jedynie braków, których usunięcie leży po stronie wnioskodawcy. Odmowa następuje w drodze decyzji.

W odwołaniu od opisanej decyzji przewodniczący zarządu Spółki napisał, że statuty w innych miejscowościach, o tej samej treści zostały zatwierdzone. Projekt statutu Spółki, poza danymi adresowymi, jest identyczny jak statut spółki wodnej [...], który był zgodny z prawem przyjęty bez zastrzeżeń. Projekt statutu, poza danymi adresowymi i punktami dotyczącymi ilości członków jest identyczny jak statut spółki wodnej [...]. Ocenił, że Starosta różnicuje wnioskodawców i nadal żąda podziału spółki [...] którą to spółką członkowie Spółki nie są związani, ponieważ spółka [...] nie ma wyznaczonego obszaru działania, tylko w statucie ma zapis ogólny, wg starostwa zgodny z prawem - obszar działania teren gminy [...], bez określenia ilości hektarów oraz podania zlewni. Spółka [...] składa się z losowo wybranych członków, niepowiązanych umowami czy też deklaracjami wiążącymi strony. Są wioski w gminie [...], które nie należą do spółki wodnej [...].

Uwagi Starosty o dublowaniu działań obu spółek na jednym obszarze są nie trafne, ponieważ spółka wodna [...] nie wykonuje żadnych prac na terenie Spółki. Teren Spółki to grunty po byłym PGR, który nigdy nie należał do spółki wodnej.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając SKO napisało, że nie dopatrzyło się uchybień w prawidłowości przeprowadzenia postępowania przez Starostę, przy czym organ I instancji dokonał brakujących ustaleń stanu faktycznego sprawy. SKO wskazało, że nie uległ zmianie przedłożony do zatwierdzenia statut Spółki, przyjęty na zabraniu założycielskim w dniu [...] lutego 2014 r., mimo dwukrotnego wezwania przez organ I instancji do usunięcia niezgodności i treści uzasadnienia decyzji Kolegium z dnia [...] maja 2014 r., wskazującej na konieczność usunięcia części z wskazywanych przez organ I instancji niezgodności treści statutu z prawem wodnym. SKO zaznaczyło, że organom administracji nie wolno łamać konstytucyjnej zasady równości wobec prawa i różnicować podmiotów, jednakże podkreśliło, że przedmiotem niniejszego postępowania jest zatwierdzenie statutu Spółki, w brzmieniu przedłożonym przez jej założycieli.

Odnosząc się do kwestii zgodności statutu z prawem wodnym SKO wskazało że przesłanka ta nie została spełniona, co zostało stwierdzone już w uprzednio wydanej w sprawie decyzji. Niezgodność z przepisami prawa wodnego polega na sprzeczności zapisów statutu z prawem wodnym:

1. zastosowany w § 3 pkt 3 zapis "Spółka ma prawo korzystania z pieczęci urzędowej, w sprawach związanych z egzekwowaniem jej należności statutowych" jest mylący, brak jest przepisu dającego spółce wodnej prawa do korzystania z pieczęci urzędowej, nie wiadomo również co miałoby znaleźć się na tej pieczęci i jaka był intencja wprowadzenia tego postanowienia,

2. zapis § 13 pkt 6 nie pozwala wyborcom na usunięcie z grona delegatów, członków którzy posiadają gospodarstwo o pow. powyżej 100 ha i na wybór na ich miejsce innego przedstawiciela,

3. § 16 statutu w brzmieniu "W przypadku braku quorum do podjęcia uchwał określonych w § 17 pkt 6-9, Zarząd zwołuje ponownie WZS [walne zgromadzenie – dopisek sądu] i uchwały, które podejmuje są ważne bez względu na liczbę członków delegatów" jest niezgodny z art. 175 ust. 2 Prawa wodnego, gdyż zgodnie z jego zapisem uchwały walnego zgromadzenia w sprawie zmiany statutu, rozwiązania spółki wodnej, połączenia z inną spółką lub podziału spółki zapadają większością dwóch trzecich głosów przy obecności co najmniej połowy liczby członków spółki wodnej,

4. w § 18 po pkt 5 brak regulacji związanej z § 21 pkt 1a, wymienione zapisy odnoszą się do liczby członków zarządu w stosunku do liczby członków spółki oraz do wskazania osób, które są upoważnione do składania oświadczeń woli w imieniu spółki, w § 18 pominięto zapis o liczbie członków zarządu w przypadku, gdy spółka będzie liczyć powyżej 20 członków, a sytuację taką dopuszcza § 13 pkt 2 statutu,

5. w § 28 pkt 2 brak zapisu wynikającego z art. 181 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego lub odesłania do jego zastosowania - we wskazanym punkcie statutu przytoczono 2 z 3 punktów zapisu art. 181 ust. 1, pominięto pkt 2 dotyczący zarządu komisarycznego.

Kolegium stwierdziło, że w statucie nie ma potrzeby powielania przepisów prawa wodnego, jeśli jednak podjęto decyzję o przytaczaniu brzmienia przepisów winny one być przytaczane w sposób nie budzący wątpliwości co do ich zgodności z przepisami prawa wodnego.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że istnienie dwóch spółek wodnych na tym samym obszarze powołanych do wykonywania takich samych zadań może powodować poważne problemy w funkcjonowaniu obu spółek oraz dla ich członków.

Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł R. M. (dalej jako Skarżący), zarzucając obu wydanym w sprawie decyzjom niewłaściwą interpretację i zastosowanie przepisów art. 165 i 166 prawa wodnego, art. 32 ust. 1 Konstytucji, przepisów kpa (w szczególności art. 7 i art. 77 ust. 1), a także błędną ocenę stanu faktycznego. Skarżący zarzucił, że SKO w ogóle nie wzięło pod uwagę swojego stanowiska zawartego w uzasadnieniu wcześniejszej decyzji wydanej w sprawie. Kolegium stwierdziło wówczas jednoznacznie, analizując zarzuty zawarte w uzasadnieniu ówczesnej decyzji Starosty w przedmiocie niezgodności zapisów statutu z prawem, że są one chybione. Skarżący ocenił, że organ podchodząc do sprawy stronniczo i dowolnie, zmierzał od samego początku do wydania decyzji odmownej. Powtórzył argument zawarty w odwołaniu, że statut Spółki został uchwalony na podstawie statutu innej spółki wodnej, otrzymanego w Starostwie Powiatowym. Obszar funkcjonowania Spółki, wbrew twierdzeniom organu administracyjnego, nie pokrywa się z obszarem funkcjonowania spółki wodnej [...]. Odmienne są również cele obu spółek wodnych - wykazane to zostało w piśmie z dnia 24 lipca 2014 r., skierowanym do Starostwa Powiatowego we [...]. Wyjaśnienia te nie zostały w ogóle wzięte pod uwagę podczas podejmowania zaskarżonych decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi. SKO podkreśliło, że przedmiotem sprawy było zbadanie statutu Spółki. Badanie trybu zatwierdzenia pozostałych wskazywanych przez Skarżącego statutów wykraczało poza ramy prowadzonego postępowania administracyjnego. W pierwotnie wydanej decyzji organu I instancji i poprzedzającym jej wydanie postepowaniu Kolegium dopatrzyło się nieprawidłowości skutkującej koniecznością uchylenia decyzji Starosty i wskazując jednocześnie, które postanowienia statutu są w ocenie Kolegium niezgodne z prawem i wymagają zmiany. Jednakże, pomimo wezwań do zmiany statutu, dokonanych w ramach ponownego rozpoznania sprawy przez Starostę, postanowienia statutu nie uległy zmianie. Zatem nie było możliwe zatwierdzenie statutu i jedynym możliwym rozstrzygnięciem było utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1269,) oraz w art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z późń. zm, zwanej dalej ppsa) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zgodnie z art. 133 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzeka na podstawie akt sprawy.

W przedmiotowej sprawie skarga dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z [...] września 2014r. odmawiającej zatwierdzenie statutu spółki wodnej [...].

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 165 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. 2015.469, zwanej dalej prawo wodne) Spółka wodna nabywa osobowość prawną z chwilą uprawomocnienia się decyzji starosty o zatwierdzeniu statutu. Przed zatwierdzeniem statutu nie ma osobowości prawnej, nie może być podmiotem praw i obowiązków, nie może występować przed sądem. Zgodnie z art. 165 ust. 5 prawa wodnego osoby, które działały w imieniu spółki przed nabyciem przez nią osobowości prawnej, odpowiadają solidarnie za szkody powstałe w wyniku tego działania. Ustawa prawo wodne nie wskazuje, kto może składać wniosek o zatwierdzenie statutu spółki wodnej, kto może składać skargi do sądu w przypadku zaskarżania decyzji odmawiającej zatwierdzenie statutu spółki, czyli w sytuacji przed nabyciem przez spółkę osobowości prawnej. Ustawa nie wprowadza również pojęcia spółki wodnej w organizacji, a stosowanie w tym wypadku analogii z prawem handlowym (spółkami kapitałowymi) nie ma żadnego uzasadnienia. Przepis art. 167 ust. 1 prawa wodnego wskazuje, że zarząd spółki wodnej zgłasza utworzenie spółki w celu wpisania do katastru wodnego, w terminie 30 dni od dnia nabycia przez spółkę osobowości prawnej. Oznacza to, że jest uprawniony do reprezentowania spółki po nabyciu przez nią osobowości prawnej a nie na etapie zatwierdzania statutu. Tym samym, skoro w okresie przed nabyciem przez spółkę wodną osobowości prawnej określone osoby działają w jej imieniu (art. 165 ust. 5 prawa wodnego), osoby te są uprawnione do składania wniosku o zatwierdzenie statutu czy złożenia skargi. Przy czym skoro ustawa nie wskazuje, że osoby te muszą tworzyć organ kolegialny, np. komitet założycielski, nie ma przeszkód, by wnioski składała jedna osoba, tak jak w niniejszej sprawie. Skarżącym w niniejszej sprawie nie była więc spółka wodna, która z uwagi na wydanie odmownej decyzji w zakresie zatwierdzenia statutu nie uzyskała osobowości prawnej, a reprezentując ją, wybrany na zebraniu założycielskim w dniu [...] lutego 2014r. R. M.

Fakt, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało zaskarżoną decyzję w takim samym składzie jak w decyzji z [...] maja 2014r. nie stanowi naruszenia prawa. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 marca 2015r. (II OSK 446/15) "przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie wymaga wyłączenia pracowników organów I instancji na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy, po uchyleniu poprzedniego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Ponownie rozpatrzenie sprawy nie jest bowiem udziałem w "wydaniu zaskarżonej decyzji".

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji odmawiającej zatwierdzenie statutu przedmiotowej spółki wodnej stanowił art. 165 ust. 3 prawa wodnego, zgodnie, z którym Starosta właściwy miejscowo dla siedziby spółki wodnej zatwierdza statut spółki w drodze decyzji; w przypadku niezgodności statutu z prawem starosta wzywa do usunięcia niezgodności statutu z prawem w określonym terminie, a jeżeli niezgodności nie zostaną usunięte - odmawia, w drodze decyzji, jego zatwierdzenia.

W przedmiotowej sprawie miała miejsce sytuacja określona w w/w przepisie, tj. Starosta [...] wezwał do usunięcia niezgodności statutu spółki z prawem. Pismem z dnia [...] czerwca 2014r. wezwał do usunięcia w terminie 7 dni wskazanych w nim niezgodności w statucie spółki. W dniu [...] lipca 2014r. odbył spotkanie z przedstawicielami tworzonej spółki w przedmiocie działań umożliwiających zatwierdzenie statutu. Pismem z dnia [...] lipca 2014r. ponownie wezwał do usunięcia w terminie 7 dni wskazanych w nim niezgodności w statucie spółki. Zawiadomieniem z dnia 4 sierpnia 2014r. poinformował o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów. Z uwagi na fakt, że niezgodności statutu nie zostały usunięte Starosta odmówił, w drodze decyzji jego zatwierdzenia. W przypadku istnienia niezgodności z prawem statutu w myśl cytowanego wyżej art. 165 ust. 3 prawa wodnego Starosta nie ma podstaw, by taki statut zatwierdzić. Z pewnością podstawy takiej nie stanowi okoliczność, że zakwestionowany statut jest w rzeczywistości skopiowanym statutem innej spółki, co do której żadnych zastrzeżeń nie zgłoszono. Choć bowiem niezadowolenie Skarżącego w takiej sytuacji jest w pełni zrozumiałe, nie zmienia to faktu, że podstawą zatwierdzenia statutu jest zgodność z prawem a nie z innymi, zatwierdzonymi statutami. Źródłem prawa są ustawy a nie decyzje organów wydane w sprawach indywidualnych innych podmiotów. Badanie zgodności z prawem innych zatwierdzonych statutów spółek wodnych nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania.

Analizując wskazane przez organy niezgodności przedmiotowego statutu z prawem, Sąd uznał, że były one uzasadnione. Przedmiotowy, uchwalony na zebraniu założycielskim w dniu [...] lutego 2014r statut spółki wodnej [...] zawierał niezgodności, które uniemożliwiały jego zatwierdzenie. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 165 ust. 3 prawa wodnego odmowa zatwierdzenia statutu następuje w przypadku jego niezgodności z prawem, bez zastrzeżenia, że obejmuje to tylko sytuacje istotnego naruszenia tych przepisów. Oznacza to, że każde naruszenie przepisów nawet nieistotne, przy braku jego usunięcia po wezwaniu przez organ, skutkuje wydaniem decyzji odmownej.

Zasadny okazał się zarzut nieprawidłowego określenia w analizowanym statucie terenu działania zawiązanej spółki (art. 166 ust. 1 pkt 1 ). W § 1 pkt 2 statutu wskazano, że terenem działania spółki jest obszar administracyjny powiatu wrzesińskiego, a w szczególności teren zrzeszonych członków, co było nieprecyzyjne i wprowadzało w błąd. Nadto wyjaśniając kwestię terenu działania tej spółki ustalono, że ma ona obejmować zlewnie [...] a gospodarowanie wodami winno odbywać się w sposób spójny dla zasobów wód podziemnych i powierzchniowych. Ponadto, jak ustaliły organy w toku postępowania teren ten pokrywa się z terenem działania istniejącej spółki wodnej [...], w której statucie w § 1 pkt 3 zapisano, że terenem jej działania jest teren gminy [...]. Miejscowości [...] i [...] znajdują się na terenie gminy [...]. Z notatki ze spotkania w dniu [...] lipca 2014r. z przedstawicielami spółki wodnej [...] i istniejącej spółki wodnej [...] wynikało, że nowopowstała spółka zostanie wydzielona z obszaru gminy [...] i w tym celu niezbędne jest podjęcie stosownej uchwały przez Walne Zgromadzenie spółki wodnej [...]. Jak wynikało z wykazu członków spółki wodnej [...] i [...], założycielami spółki wodnej [...] byli również członkowie spółki [...] (7 osób). Do podziału spółki wodnej [...] nie doszło. Podkreślić należy, że brak podziału spółki wodnej [...] nie był podstawą odmowy zatwierdzenia statutu, a jedynie wskazanym sposobem rozwiązania konfliktu w zakresie terenu działania spółek. W stanie ustalonym w toku postępowania przez organy teren działania spółki wodnej [...] pokrywa się w części z terenem istniejącej spółki wodnej [...]. Przepisy prawa wodnego nie zabraniają funkcjonowania na obszarze jednego zasobu wodnego dwóch czy nawet trzech spółek, ale tylko wtedy, kiedy ich cele (przedmiot działania) nie są tożsame. W przedmiotowej sprawie cele spółki wodnej [...] i [...] są tożsame. W § 4 statutu spółki wodnej [...] zapisano: celem spółki jest:

1. wykonywanie nowych oraz utrzymywanie i eksploatacja istniejących urządzeń melioracyjnych, oraz prowadzenie racjonalnej gospodarki na terenach zmeliorowanych,

2. udzielanie członkom spółki pomocy w sprawach związanych z melioracją i gospodarką wodną.

W § 4 statutu spółki wodnej [...] zapisano: celem spółki jest:

a/. wykonywanie, utrzymywanie oraz eksploatacja urządzeń melioracji wodnych,

b/. prowadzenie racjonalnej gospodarki wodnej na jej terenie, w tym ochrona wód przed zanieczyszczeniami,

c/ udzielanie członkom pomocy w sprawach związanych z melioracjami i gospodarką wodną.

Nie można więc uznać, że cele tych spółek są różne. Przy czym wskazać należy, że w tym zakresie porównaniu podlega zapis w statucie a nie wskazywane przez Skarżącego w piśmie z [...] lipca 2014r., niezgodne ze statutem czy prawem działanie, takie jak bezprawne wyłudzanie składek od członków losowo wybranych, bez deklaracji przystąpienia czy jakichkolwiek umów wiążących ze spółką wodną [...]. Powołanie do życia nowej spółki, której cele byłyby identyczne jak w przypadku spółki już istniejącej mogłoby w praktyce doprowadzić do dublowania działań a niekiedy i do ich paraliżu, zwłaszcza wtedy gdyby były one, co do zasady rozbieżne. W konsekwencje prowadziłoby to do uniemożliwienia wykonywania ustawowych i statutowych obowiązków przez obie spółki. Taki stan rzeczy byłby, więc w istocie sprzeczny z art. 164 ust. 1 i 3 Prawa wodnego, albowiem spółki nie mogłyby w sposób właściwy wykonywać, utrzymywać i eksploatować tego, do czego zostały powołane. Oznacza to, iż w omawianej sytuacji można mówić także o naruszeniu art. 1 ust. 2 prawa wodnego. Trudno bowiem uznać, że dwa podmioty zróżnicowane prawnie, ale mające identyczne cele byłyby w stanie gospodarować wodami z zachowaniem zasady wskazanej w tym przepisie wtedy kiedy ich zamierzenia i działania byłby różne. W związku z tym należy uznać za zasadne twierdzenie, że istnienie na tym samym terenie dwóch spółek wodnych, których celem jest utrzymanie tego samego rowu melioracyjnego może uniemożliwić racjonalne podejmowanie działań. Najbardziej widoczne a zarazem niebezpieczne byłoby to wtedy, kiedy istniałaby potrzeba wykonania stosownych prac konserwacyjnych, a w tej kwestii obie spółki prezentowałyby odmienne poglądy (np.co do zakresu prac i czasu ich wykonania)" - tak wyrok NSA z 26 3 2009. II OSK 435/08. Tym samym fakt, że teren działania spółki wodnej [...] został określony nieprecyzyjnie, a i obejmował teren wskazany jako teren działania istniejącej, innej spółki, przy czym cele spółek są tożsame, jako sprzeczny z w/w przepisami prawa wodnego uniemożliwiał zatwierdzenie statutu spółki wodnej [...].

Zasadny był również zarzut niezgodności z prawem zapisu w § 3 pkt 3 statutu, że spółka ma prawo korzystać z pieczęci urzędowej w sprawach związanych z egzekwowaniem jej należności statutowych. Zapis ten jest niezgodny z art. 170 ust. 5 prawa wodnego, zgodnie z którym do egzekucji składek i świadczeń o których mowa w ust. 1 na rzecz spółki wodnej stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych. Nadto spółka wodna nie jest urzędem, nie może więc używać pieczęci urzędowych.

Zasadny był zarzut niezgodnego z prawem zapisu § 16 pkt 4 statutu, zgodnie, z którym "w przypadku braku quorum do podjęcia uchwał określonych w § 17 ust. 6 – 9 zarząd zwołuje ponownie WZS i uchwały które podejmie są ważne bez względu na liczbę członków/ delegatów". Zapis umożliwiający podejmowanie uchwał w sprawach zmiany statutu, podziału lub połączenia z inną spółką bez względu na liczbę członków jest niezgodny z art. 175 ust. 2 prawa wodnego. Zgodnie bowiem z tym przepisem uchwały walnego zgromadzenia w sprawie zmiany statutu, rozwiązania spółki wodnej, połączenia z inną spółką lub podziału spółki zapadają większością dwóch trzecich głosów przy obecności co najmniej połowy liczby członków spółki wodnej. Statut nie może regulować tych kwestii inaczej.

Zasadny był zarzut niezgodności z prawem zapisu w § 18, w którym po pkt 5 brakuje regulacji związanej z zapisem § 21 pkt 1a, który przewiduje zarząd w większej liczbie niż 3 osoby, a w § 18 wskazano, że największa liczba członków zarządu wynosi 3 osoby (brak regulacji w zakresie zarządu składającego się z więcej niż 3 członków, bądź eliminacji zapisu w pkt 1 a § 21 statutu o zarządzie składającym się z większej liczny niż 3). Taka regulacja stanowi naruszenie art. 166 ust. 1 pkt 8 prawa wodnego, zgodnie, z którym statut spółki określa organy spółki, ich skład, zasady powoływania i odwoływania oraz zakres działania i art. 176 ust. 2 prawa wodnego, zgodnie, z którym zarząd spółki może być jednoosbowy lub wieloosobowy, liczbę członków zarządu określa statut spółki. Statut w tym zakresie, w odniesieniu do zarządu składającego się z więcej niż 3 członków nie określa precyzyjnie składu tego organu.

Zasadny był również zarzut nie wskazania w § 28 statutu spółki wszystkich przypadków rozwiązania spółki wskazanych w art. 181 ust. 2 prawa wodnego przez starostę. Skoro w statucie wskazano przyczyny rozwiązania spółki z ustawy wymienione w art. 181 ust. 2 pkt 1 i 3 nieprawidłowe było pominięcie przyczyny określonej w pkt 2 art. 181 ust. 2 tj "jeżeli upłynął termin, na jaki został ustanowiony zarząd komisaryczny, o którym mowa w art. 180 ust. 3, a walne zgromadzenie nie dokonało wyboru nowego zarządu"

Nie było zasadne zakwestionowanie zapisu w § 13 ust. 6 statutu, zgodnie, z którym członek spółki, którego gospodarstwo ma powierzchnie powyżej 100 ha jest automatycznie delegatem na Walne Zgromadzenie Delegatów i nie dotyczy go ustęp 7 wskazujący na możliwość odwołania delegata w trakcie kadencji i wybierania go na okres kadencji. Zapis ten bowiem nie narusza żadnego z przepisów prawa wodnego. Statut spółki wodnej nie może jedynie ograniczać uprawnień członka do wystąpienia ze spółki, natomiast nie może zakazywać możliwości uprzywilejowania członków posiadających największe gospodarstwa w zakresie braku możliwości ich odwołania przed upływem kadencji w trybie określonym w § 13 ust. 7 statutu. Zachowano możliwość wykluczenia tych członków uchwala WZS w trybie określonym w § 10 ust. 9 statutu. W tym zakresie skarga była zasadna, co jednak nie zmieniło ustalenia o zasadności odmowy zatwierdzenia statutu z uwagi na inne, wyżej opisane niezgodności statutu z przepisami prawa wodnego.

Sumując skarga okazała się bezzasadna i z tych względów sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w wyroku.