Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2453/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 134 § 1 i art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 1 pkt 7, 8 i 10, art. 8 ust. 1, art. 11, art. 169 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 175 ust. 1 i 4, art. 177 ust. 1, art. 184 ust. 4 i 5
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia del. NSA Jacek Hyla, Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka, po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów przy Uniwersytecie Zielonogórskim w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Go 235/12 w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów przy Uniwersytecie Zielonogórskim w Zielonej Górze z dnia 3 grudnia 2011 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od K. W. na rzecz Uniwersytetu Zielonogórskiego w Zielonej Górze kwotę 577 (pięćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 28 czerwca 2012 r., II SA/Go 235/12 uchylił decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów przy Uniwersytecie Zielonogórskim z [...] grudnia 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Studentów Wydziału [...] przy Uniwersytecie Zielonogórskim z [...] listopada 2011 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 173 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164 poz. 1365 ze zm.), student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. W uczelni posiadającej podstawowe jednostki organizacyjne (tj. wydział lub inną jednostkę organizacyjną uczelni) świadczenia, o których mowa w tym przepisie są przyznawane na wniosek studenta przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej, przy czym stypendium za wyniki w nauce może być także przyznane bez konieczności składania wniosku przez studenta. Na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektor uprawnienia te przekazuje odpowiednio komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej (art. 175 ustawy).

Stosownie do art. 186 ust. 1 ustawy rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ustawy, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta. Artykuł 184 ustawy, ustanawia zasady wypłacania studentom uczelni wyższych stypendiów wymienionych w art. 173 ust. 1 pkt 1 – 7, w tym także stypendium rektora dla najlepszych studentów (pkt 3 ust. 1 art. 173). Ustawa ta w art. 184 ust. 5, zaś regulamin w § 7 ust. 3, będącym jego dosłownym powtórzeniem, ustanawia przesłankę negatywną, której spełnienie przesądza o braku możliwości przyznania studentowi tego stypendium mianowicie, studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe nie przysługuje, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra, jednakże nie dłużej, niż przez okres trzech lat.

Problem sporu w niniejszej sprawie leży w wykładni, a dokładniej rzecz biorąc w jej niedokonaniu przez organy obu instancji. Otóż ich zdaniem skarżącemu, który kontynuuje naukę drugim stopniu studiów stacjonarnych na kierunku Informatyka i Ekonometria oraz równolegle studiuje na studiach stacjonarnych pierwszego stopnia kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji nie przysługuje prawo do uzyskania tego stypendium. Uzasadnienie obu decyzji nie zawiera jednak wyjaśnienia dlaczego.

Rzeczą obu organów było odtworzenie z treści art. 184 ust. 5 ustawy i § 7 ust. 3 regulaminu zakazu albo nakazu dotyczącego przedmiotowego stypendium. W aspekcie tego, że interpretacja ta ma charakter operatywny, to jest dokonywana w związku ze stosowaniem prawa przez organ publiczny, wymagała ona jej uzasadnienia w sposób przyjęty dla decyzji administracyjnych, czyli wyjaśnienia podstaw prawnych decyzji (art. 107 § 1 k.p.a.). Tego jednak w obu decyzjach nie ma. Organy opisały stan faktyczny, zacytowały przepisy prawa, ale nie przedstawiły tego, w jaki sposób je zrozumiały. Tym samym nie wyjaśniły stronie powodów odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Już to uchybienie wystarcza by postawić organom zarzut naruszenia podstawowych zasad prawa procesowego (art. 7, 8 i 9 k.p.a.), prowadzący do uchylenia obu decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Treść art. 184 ust. 5 ustawy pozostaje w związku z regulacją zawartą w ust. 4 tego przepisu, odnoszącym się do studentów, którzy jednocześnie studiują także na innych kierunkach. Generalnie ustawodawca zakazuje studentowi, który studiuje na więcej niż jednym kierunku studiów pobierania więcej niż jednego stypendium (art. 184 ust. 4 ustawy o szkolnictwie wyższym). Generalnie też ustawodawca zakazuje pobierania kolejnego stypendium w przypadku kontynuowania studiów na drugim, a więc innym niż poprzedni kierunku studiów (ust. 5 art. 184 ustawy). W tym samym ustępie wprowadza jednak jeden wyjątek formułując następujące zdanie "chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat". W kontekście całego zdania ust. 5 art. 184 ustawy przyjąć należy, że chodzi o taką sytuację, w której student ukończywszy jeden kierunek studiów pierwszego stopnia kontynuuje go na stopniu drugim i jednocześnie studiuje na innym kierunku studiów. Pewne wątpliwości wywołuje użyty w tym przepisie zwrot "kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów". W kontekście całego zdania, zwłaszcza znaczenia słowa "drugi", jasne jest jednak, że ustawodawcy nie chodzi o kontynuację studiów na tym samym kierunku po ukończenia ich pierwszego stopnia, lecz studia inne, prowadzone równolegle ze studiami kontynuowanymi (uzupełniającymi) czyli studiami drugiego stopnia na pierwszym z kierunków. Tak rozumiany przepis odpowiada sytuacji skarżącego, który spełnił pozostałe kryteria, to jest zadeklarował, że nie pobiera innego stypendium i nie przekroczył okresu trzech lat, o którym mowa na końcu przepisu art. 184 ust. 5.

Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez Uniwersytet Zielonogórski. W skardze kasacyjnej sądowi I instancji zarzucono w trybie art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.) naruszenie:

I. przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, tj. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 134 § 1 i 151 p.p.s.a., polegające na tym, że Sąd nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego w zakresie materialnoprawnej podstawy uchylonych decyzji, nie dokonał pełnej kontroli ww. decyzji pod kątem ich zgodności z prawem - w wyniku czego nie zastosował środka określonego w art. 151 p.p.s.a., tj. nie oddalił skargi, mimo że decyzja organów stypendialnych są prawidłowe;

II. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

1) art. 184 ust. 5 w zw. z art. 175 ust. 1 i 4, art. 177 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przejawiające się tym, że Sąd pierwszej instancji:

- błędnie uznał, że w przypadku K. W. spełnione zostały przesłanki określone w art. 184 ust. 5 ustawy, tj. że po ukończeniu jednego kierunku studiów, kontynuuje on na Wydziale [...] (na którym złożył wniosek o przyznanie stypendium) studia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra, podczas gdy skarżący uzyskał tytuł licencjata z momentem ukończenia studiów na kierunku informatyka i ekonometria na studiach pierwszego stopnia na Wydziale Matematyki, Informatyki i Ekonometrii w dniu 15.09.2010 r., a studia drugiego stopnia odbywa w celu uzyskania tytułu magistra na Wydziale Matematyki, Informatyki i Ekonometrii i na tym Wydziale nie złożył wniosku o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów. W konsekwencji Sąd błędnie uznał, że organy nieprawidłowo orzekły w sprawie stypendium rektora dla najlepszych studentów;

- błędnie przyjął, że nie ma znaczenia, na jakim wydziale, tj. do jakiej komisji stypendialnej złożony został wniosek o przyznanie stypendium, co doprowadziło do błędnej interpretacji, że każdy przypadek równoległego studiowania przez studenta na studiach drugiego stopnia i studiach pierwszego stopnia spełnia przesłankę z art. 184 ust. 5 bez względu na to, na jakim wydziale i kierunku student ubiega się o przyznanie stypendium i bez uwzględnienia faktu, że na uczelni kierunki prowadzone są przez różne podstawowe jednostki organizacyjne, tj. wydziały i w związku z tym powoływane są zgodnie z art. 175 ust. 4 oraz art. 177 ust. 1 ustawy przez dziekanów komisje stypendialne na każdym wydziale, a każda komisja prowadzi odrębną sprawę na podstawie odrębnego wniosku studenta i bada przesłanki z art. 184 ust. 5;

2) art. 184 ust. 5 w zw. z art. 184 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym przejawiające się tym, że Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że norma zawarta w powołanym przepisie jednoznacznie wskazuje, że uprawnienie studenta do uzyskania stypendium rektora dla najlepszych studentów na określonym kierunku istnieje także wówczas, gdy kierunek ten studiowany jest na studiach pierwszego stopnia, a student równolegle studiuje na innym kierunku na studiach drugiego stopnia, na którym nie ubiega się o przyznanie stypendium, nie biorąc jednocześnie pod uwagę faktu wcześniejszego uzyskania przez K. W. tytułu licencjata jako okoliczności składającej się na podstawę odmowy przyznania mu stypendium na Wydziale [...] oraz art. 184 ust. 4 ustawy;

III. prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie: art. 2 ust. 1 pkt 7, 8 oraz pkt 10, art. 8 ust. 1, art. 11, art. 169 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 175 ust. 1 i 4, art. 177 ust. 1, art. 184 ust. 4 i 5 Prawa o szkolnictwie wyższym przejawiające się tym, że Sąd I instancji:

1) nie rozpoznał sprawy z uwzględnieniem ww. przepisów składających się na wykładnię systemową i celowościową zasad przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów - wskutek czego Sąd błędnie uznał, że skoro K. W. studiuje równolegle na studiach drugiego stopnia na kierunku informatyka i ekonometria na Wydziale Matematyki, Informatyki i Ekonometrii oraz na studiach pierwszego stopnia na kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji na Wydziale [...], to ma prawo otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów, mimo złożenia wniosku o przyznanie tego stypendium tylko na studiach pierwszego stopnia na Wydziale [...] i wcześniejszego uzyskania przez niego tytułu licencjata w związku z ukończonymi studiami pierwszego stopnia na kierunku informatyka i ekonometria na Wydziale Matematyki, Informatyki i Ekonometrii;

2) Sąd nie rozpoznał sprawy z uwzględnieniem specyfiki uczelni publicznych, przejawiającej się w tym, że zgodnie z art. 8 ust. 1 i art. 11 ustawy studia są prowadzone na określonych kierunkach przez podstawowe jednostki organizacyjne uczelni, jak wskazano w art. 169 ust. 2 ustawy rekrutacja odbywa się na określony kierunek studiów, a w konsekwencji wydziałowe komisje stypendialne do przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów powoływane są na każdym wydziale przez właściwego dziekana (art. 175 ust. 1 i 4, art. 177 ust. 1 ustawy) i prowadzą odrębne postępowania na podstawie wniosków studentów i w oparciu o samodzielnie ustalony stan faktyczny wydają decyzje;

3) nie zastosował art. 184 ust. 4 łącznie z art. 184 ust. 5 w stanie faktycznym sprawy, w którym K. W. studiuje równolegle na kilku kierunkach (na studiach drugiego stopnia i studiach pierwszego stopnia), uzyskał tytuł licencjata w związku z ukończonymi studiami pierwszego stopnia na kierunku informatyka i ekonometria na Wydziale Matematyki, Informatyki i Ekonometrii i złożył oświadczenie woli dotyczące pobierania stypendium rektora dla najlepszych studentów na kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji na studiach pierwszego stopnia na Wydziale [...], a nie na studiach drugiego stopnia na Wydziale Matematyki, Informatyki i Ekonometrii.

Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu tej skargi kasacyjnej podniesiono, że ze stanowiskiem Sądu I instancji nie sposób się zgodzić. Jeżeliby podzielić to stanowisko, to każde studiowanie przez studenta równolegle na dwóch kierunkach, tj. na studiach pierwszego i studiach drugiego stopnia prowadziłoby automatycznie do przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów, bo student zawsze spełniałby przesłankę z art. 184 ust. 5 ustawy, bez względu na to, na którym kierunku złożył oświadczenie wymagane na podstawie art. 184 ust. 4 ustawy. Przepis art. 184 ust. 4 ustawy w zakresie wskazania kierunku, na którym student chce się ubiegać o przyznanie stypendium, pozostałby zatem przy takiej interpretacji martwy. Wystarczyłoby zatem dostać się dodatkowo na studia drugiego stopnia i złożyć wniosek o przyznanie stypendium na kolejnych studiach pierwszego stopnia - by otrzymać kolejne stypendium. Taka argumentacja jest nie do pogodzenia ze specyfiką uczelni publicznych oraz przepisami ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Sąd I instancji rozpoznający sprawę nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego sprawy. Mimo powołania przez Sąd I instancji w treści uzasadnienia okoliczności, że K. W. 15.09.2010 r. ukończył studia pierwszego stopnia na kierunku informatyka i ekonometria, uzyskując jednocześnie tytuł licencjata, ustalenie to choć uznane za bezsporne nie znalazło odzwierciedlenia w ustaleniach dotyczących prawa skarżącego do stypendium rektora dla najlepszych studentów, ani w prawidłowej wykładni art. 184 ust. 4 i 5 Prawa o szkolnictwie wyższym. Brak odniesienia do tej okoliczności w części uzasadnienia dotyczącej podstawy prawnej podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, pozwala przyjęć, że okoliczność ta została przez Sąd I instancji w tej części pominięta, co miało decydujący wpływ na wynik rozpoznawanej prawy. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że K. W. składając wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów do komisji stypendialnej przy Wydziale [...] wskazał jednocześnie, że wnosi o przyznanie ww. stypendium na kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji, dla którego właściwa jest ta komisja. Jednocześnie oświadczył, że: a) ukończył studia pierwszego stopnia na Uniwersytecie Zielonogórskim na kierunku informatyka i ekonometria w roku akademickim 2009/2010 i uzyskał tytuł zawodowy licencjata w dniu 15.09.2010 r.; b) studiuje jednocześnie na Uniwersytecie Zielonogórskim na studiach drugiego stopnia na kierunku informatyka i ekonometria; c) nie ubiega się o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów na innym kierunku studiów (dotyczy to także innej uczelni). Niewzięcie pod uwagę powyższych okoliczności miało istotny wpływ na wynik sprawy, bo doprowadziło bowiem do błędnej wykładni art. 184 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym.

Sąd I instancji dopuścił się również naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 184 ust. 5 w zw. z art. 175 ust. 1 i 4 oraz art. 177 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, przyjmując że w przypadku K. W. spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 184 ust. 5 powołanej ustawy, tj. że po ukończeniu jednego kierunku studiów, kontynuuje on na Wydziale [...] (na którym złożył wniosek o przyznanie stypendium) studia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra, podczas gdy K. W. uzyskał tytuł licencjata z momentem ukończenia studiów na kierunku informatyka i ekonometria na studiach pierwszego stopnia na Wydziale Matematyki, Informatyki i Ekonometrii w dniu 15.09.2010 r., a studia drugiego stopnia odbywa w celu uzyskania tytułu magistra wyłącznie na Wydziale Matematyki, Informatyki i Ekonometrii i na tym wydziale nie złożył wniosku o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Ponadto Sąd błędnie przyjął, że nie ma znaczenia, na jakim wydziale, tj. do jakiej komisji stypendialnej złożony został wniosek o przyznanie stypendium, co doprowadziło do błędnego stwierdzenia, że każdy przypadek równoległego studiowania przez studenta na stadiach drugiego stopnia i studiach pierwszego stopnia spełnia przesłankę z art. 184 ust. 5 bez względu na to, na jakim wydziale i kierunku student ubiega się o przyznanie stypendium i bez uwzględnienia faktu, że na uczelni kierunki prowadzone są przez różne podstawowe jednostki organizacyjne, i w związku z tym każda komisja stypendialna prowadzi odrębną sprawę na podstawie odrębnego wniosku studenta i bada przesłanki z art. 184 ust. 5.

Jednocześnie Sąd dopuścił się naruszenia art. 184 ust. 4 w zw. z art. 184 ust. 5 ustawy poprzez ich błędną wykładnię, przejawiającego się tym, że Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że norma zawarta w powołanym przepisie jednoznacznie wskazuje, że uprawnienie studenta do uzyskania stypendium rektora dla najlepszych studentów na określonym kierunku istnieje także wówczas, gdy kierunek ten studiowany jest na studiach pierwszego stopnia, a student równolegle studiuje na innym kierunku na studiach drugiego stopnia, z którego nie ubiega się o przyznanie stypendium, nie biorąc jednocześnie pod uwagę faktu wcześniejszego uzyskania przez K. W. tytułu licencjata jako okoliczności składającej się na podstawę odmowy przyznania stypendium.

Zgodnie z art. 184 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym student studiujący równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać stypendium rektora dla najlepszych studentów tylko na jednym, wskazanym przez studenta kierunku studiów. W myśl art. 184 ust. 5 ustawy studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 (w tym stypendium rektora dla najlepszych studentów - art. 173 ust. 1 pkt 3), chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Zgodnie z tym przepisem student, który ukończył już jeden kierunek studiów, może otrzymywać stypendium rektora dla najlepszych studentów tylko wtedy, gdy na określonym kierunku studiuje po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu magistra (tj. wskazał kierunek studiów, na którym studiuje w ww. celu i na którym chce otrzymywać stypendium).

Sąd nie wziął pod uwagę, że zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym oraz systemem bolońskim studia są studiami trzystopniowymi: studia pierwszego stopnia to studia licencjackie lub inżynierskie, umożliwiające uzyskanie wiedzy i umiejętności w określonym zakresie kształcenia, przygotowujące do pracy w określonym zawodzie, kończące się uzyskaniem tytułu licencjata albo inżyniera (art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy); studia drugiego stopnia to studia magisterskie, umożliwiające uzyskanie specjalistycznej wiedzy w określonym zakresie kształcenia, jak również przygotowujące do twórczej pracy w określonym zawodzie, kończące się uzyskaniem tytułu magistra albo tytułu równorzędnego (art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy); studia trzeciego stopnia to studia doktoranckie, na które przyjmowani są kandydaci posiadający tytuł magistra albo tytuł równorzędny, umożliwiające uzyskanie zaawansowanej wiedzy w określonej dziedzinie lub dyscyplinie nauki, przygotowujące do samodzielnej działalności badawczej i twórczej oraz uzyskania stopnia naukowego doktora (art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy). Z kolei zgodnie z art. 11 Prawa o szkolnictwie wyższym studia na określonym kierunku prowadzone są przez podstawowe jednostki organizacyjne uczelni, tj. wydziały, a w myśl art. 8 ust. 1 w zw. z art. 169 ust. 2 ustawy studia prowadzone są w uczelni w ramach kierunku studiów, a rekrutacja odbywa się na określony kierunek studiów. W świetle tych przepisów, określone w ustawie brzmienie art. 184 ust. 4 i 184 ust. 5 ma swoje uzasadnienie, a to, na jakim - wskazanym przez studenta - kierunku spośród kierunków studiowanych równolegle student ubiega się o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów, ma znaczenie dla oceny przez właściwa komisje stypendialna przesłanek z art. 184 ust. 5.

Sąd nie wziął pod uwagę oświadczeń złożonych przez K. W., z których wynika, że wypełniając normę art. 184 ust. 4 ustawy wskazał przy złożeniu wniosku o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów do wydziałowej komisji stypendialnej przy Wydziale [...], że ubiega się o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów na kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji na studiach pierwszego stopnia na Wydziale [...], oraz że nie ubiega się o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów na kierunku informatyka i ekonometria na studiach drugiego stopnia na Wydziale Matematyki, Informatyki i Ekonometrii. Z uwagi na powyższy wniosek i oświadczenia skarżącego należy uznać, że zgodnie z art. 184 ust. 4 i 5 ustawy nie mógł on otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów na kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji na studiach pierwszego stopnia. Sąd nie wziął pod uwagę, że nie są to bowiem studia, które K. W. kontynuuje po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego.

Wykładnia art. 184 ust. 5 w zw. z art. 184 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym zaprezentowana przez Sąd I instancji niezasadnie uprzywilejowuje studentów studiujących jednocześnie na dwóch kierunkach studiów. W tym drugim przypadku ustawodawca narzucił bowiem obowiązek wyboru jednego z kierunków, na którym pobierane będzie stypendium, wyłączając jednocześnie możliwość uzyskiwania stypendium na obu kierunkach. Takie różnicowanie sytuacji studentów nie znajduje uzasadnienia na gruncie przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym. Jeśliby przyjąć argumentację Sądu pierwszej instancji, trudno byłoby znaleźć uzasadnienie dla istnienia i stosowania przepisów art. 184 ust. 4 i ust. 5 w przypadku równoległego studiowania na studiach pierwszego i drugiego stopnia. Sąd I instancji nie wziął pod uwagę, że moc art. 184 ust. 4 nie została wyłączona przez ustawodawcę w powyższym przypadku, ma on zatem zastosowanie i wprowadza ograniczenia w każdym przypadku równoległego studiowania na kilku kierunkach studiów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

2. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim są trafne.

3. Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, również w ocenie Sądu pierwszej instancji. Skarżący, K. W. 1) uzyskał tytuł licencjata w związku z ukończonymi studiami pierwszego stopnia na kierunku informatyka i ekonometria na Wydziale Matematyki, Informatyki i Ekonometrii, 2) podjął studia drugiego stopnia (magisterskie) na kierunku informatyka i ekonometria na Wydziale Matematyki, Informatyki i Ekonometrii, 3) równocześnie studiuje na studiach pierwszego stopnia (licencjackich) na kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji na Wydziale [...], 4) złożył wniosek o stypendium rektora dla najlepszych studentów na kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji na Wydziale [...] (studia licencjackie), 5) nie ubiega się o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów na innym kierunku studiów. Tym samym podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 134 § 1 i 151 p.p.s.a. należało uznać za bezzasadny.

4. Zgodnie z art. 184 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym student studiujący równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać stypendium rektora dla najlepszych studentów tylko na jednym, wskazanym przez studenta kierunku studiów. Natomiast art. 184 ust. 5 stanowi, że studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.

5. Zatem trafnie przyjęły organy administracji, że w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy skarżącemu K. W. nie przysługuje stypendium rektora dla najlepszych studentów na wskazanym przez niego kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji na Wydziale [...], ponieważ są to studia licencjackie, a więc z samego założenia nie mogące się zakończyć uzyskaniem przez niego tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego. Tym samym skarżący nie spełnił wskazanego w art. 184 ust. 5 warunku, jakim jest kontynuowanie studiów po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego.

6. Wprawdzie skarżący kontynuuje również naukę na studiach drugiego stopnia (magisterskich) na kierunku informatyka i ekonometria na Wydziale Matematyki, Informatyki i Ekonometrii, ale w swoim wniosku nie wskazał tego kierunku studiów, jako tego, na którym ubiega się o stypendium rektora dla najlepszych studentów. Z tego powodu nie można mu było przyznać stypendium, także i na tym kierunku studiów, bo tym razem nie spełnił warunku złożenia stosownego wniosku, co jest warunkiem koniecznym w świetle art. 184 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym.

7. Trafny jest zatem zarzut naruszenia art. 184 ust. 5 w zw. z art. 184 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W konsekwencji zatem w warunkach rozpoznawanej sprawy, wobec braku naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a stwierdzając zaistnienie jedynie naruszenie prawa materialnego w zakresie wyżej omówionym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za stosowne uchylić zaskarżony wyrok na mocy art. 188 p.p.s.a. i rozpoznać skargę na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku. Z uwagi na brak zasadności skargi wniesionej przez K. W., Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.

8. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), gdyż podwyższenia wynagrodzenia wymagał zarówno charakter sprawy, jak i nakład pracy poniesiony przez pełnomocnika procesowego organu administracji oraz jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.