Wyrok NSA, sygn. akt II SA 933/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Teza: Skoro skarżąca przekroczyła już wiek, do którego mogłaby otrzymywać rentę rodzinną po zmarłym ojcu, nie może ubiegać się o tę rentę w drodze wyjątku na podstawie przepisu art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm./.

TEZY

Skoro skarżąca przekroczyła już wiek, do którego mogłaby otrzymywać rentę rodzinną po zmarłym ojcu, nie może ubiegać się o tę rentę w drodze wyjątku na podstawie przepisu art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Izabeli K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia 28 lutego 2000 r. (...) w przedmiocie przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Izabela K. urodziła się 17 kwietnia 1974 r. Ojciec Izabeli K. Bogdan K. /urodzony 24 września 1947 r./ zmarł 26 czerwca 1998 r. Bogdan K. miał udowodniony okres składkowy 23 lata, 11 miesięcy i 14 dni oraz okres nieskładkowy 11 miesięcy i 23 dni. B. K. pracował do 25 lutego 1991 r. a potem przez 11 miesięcy i 23 dni pobierał /świadczenie rehabilitacyjne/ rentę w wysokości 638 zł.

Z materiałów zawartych w aktach sprawy wynika, że Izabela K. mieszka w N. w B. wraz z matką, ojczymem i siostrą. Utrzymują się z zasiłku chorobowego ojczyma Izabeli K. /1.600 DM/. Rodzina ma stały meldunek w Polsce, w B. ul. T. 17/5. Regularnie przyjeżdżają do Polski.

Izabela K. studiuje na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie.

Izabela K. w piśmie z dnia 21 grudnia 1999 r. do Prezesa ZUS stwierdziła, że już w marcu 1999 r. zwróciła się do ZUS o przedłużenie jej renty rodzinnej, ponieważ do ukończenia studiów w Niemczech pozostał jej tylko jeden rok a nie ma kto jej dofinansować studia, które są bardzo kosztowne.

W dniu 27 września 1999 r. Oddział ZUS w G.-W. przesłał do Prezesa ZUS wniosek Izabeli K. z 20 kwietnia 1999 r. wraz z aktami o przyznanie jej "renty rodzinnej wyjątkowej".

Prezes ZUS decyzją z dnia 16 grudnia 1999 r. (...) odmówił Izabeli K. przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu podano, że przyznanie w drodze wyjątku renty rodzinnej dla osoby studiującej po ukończeniu 25 lat życia może nastąpić w sytuacjach szczególnych, gdy do ukończenia nauki pozostał niewielki okres czasu i osoba studiująca nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Zdaniem Prezesa ZUS "z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że sytuacja taka nie występuje", gdyż zainteresowana mieszka i studiuje w Niemczech.

Ponadto, zgodnie z postanowieniami umowy z 8.12.1990 r. o zaopatrzeniu emerytalnym i wypadkowym zawartej między Rzecząpospolitą Polską a Niemcami, nie przewiduje się transferu świadczeń przyznawanych w trybie wyjątkowym.

Izabela K. wystąpiła do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 28 lutego 2000 r. (...) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 16 grudnia 1999 r. (...). W uzasadnieniu między innymi podniesiono, że wprawdzie w trybie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. można przyznać świadczenie w drodze wyjątku dla osób kształcących się w szkole wyższej, jeżeli osoba uprawniona traci prawo do jej pobierania z powodu ukończenia 25 lat życia, ale zainteresowana czasowo zamieszkuje i kształci się w Niemczech, a jej sytuacja materialna nie wskazuje na brak niezbędnych środków utrzymania. Ponadto z pisma Izabeli K. z 6 stycznia 2000 r. nie wynika, że studiuje ona na innym kierunku niż uprzednio przedłożone zaświadczenie /brak zaświadczenia potwierdzającego fakt kontynuowania nauki oraz jej programowego ukończenia/.

Izabela K. zaskarżyła decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 lutego 2000 r. (...) do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzuciła rażące naruszenie prawa przez przyjęcie, że wobec niej nie ma zastosowania art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i przez błędne przyjęcie, że w chwili ukończenia 25 lat życia nie była na ostatnim roku studiów w szkole wyższej oraz, że zmieniła kierunek studiów. Głównym jej kierunkiem studiów jest Lingwistyka /Germanistyka/, natomiast kierunkiem pobocznym jest język hiszpański i język polski. W dniu 1 kwietnia 1999 r. a więc przed ukończeniem 25 lat życia /urodziła się 17 kwietnia 1974 r./ była już na ostatnim roku studiów - 9 semestrze. Język hiszpański powinna ukończyć w dniu 30 września 2000 r.

Izabela K. podała, że co prawda zamieszkuje czasowo i studiuje na terenie Niemiec, ale jej stałym miejscem zamieszkania jest miasta B. w Polsce i przynajmniej 2 razy w miesiącu każdy piątek, sobotę i niedzielę spędza w Polsce. Studiując w Niemczech nie może starać się o stypendium, czy też inną pomoc socjalną, ponieważ nie jest obywatelką państwa niemieckiego. Izabela K. podała, że jej ojciec "który pomagał finansowo" zmarł 1,5 roku temu, a matka ponownie wyszła za mąż i w Niemczech nigdzie nie pracuje, tak jak jej mąż "i oboje nie otrzymują żadnego zasiłku socjalnego".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuję:

Zaskarżona decyzja Prezesa ZUS i utrzymana przez nią w mocy decyzja tegoż Prezesa z 16 grudnia 1999 r. (...) odmówiły przyznania Izabeli K. renty rodzinnej w drodze wyjątku, w trybie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, po zmarłym 26 czerwca 1998 r. ojcu - Bogdanie K.

Izabela K. urodziła się 17 kwietnia 1974 r., a więc 17 kwietnia 1999 r. ukończyła 25 lat życia. Dzieci mają prawo do renty rodzinnej po zmarłym rodzicu do osiągnięcia 25 lat /art. 68 ust. 1 pkt 2 in fine ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych/. Skarżąca miała prawo, w trybie zwykłym, do starania się o przedłużenie prawa do renty, jeśliby ją posiadała, gdyby odpowiadała warunkom określonym w art. 68 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

Rozpatrywana sprawa nie dotyczy jednak przyznania renty rodzinnej w trybie zwykłym /tego typu sprawy nie należą do kognicji NSA/, a przyznanie renty w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. Izabela K. przekroczyła już wiek, do którego mogłaby otrzymywać rentę rodzinną po zmarłym ojcu, stąd nie może ubiegać się o tą rentę w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

Zaskarżona decyzja i utrzymana przez nią w mocy decyzja z 16 grudnia 1999 r. odmawiające skarżącej przyznania renty w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r., nie naruszają przez swoje rozstrzygnięcia obowiązującego prawa i dlatego na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym należało skargę oddalić.