Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3352/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1998 nr 204 poz 37 art. 1 pkt 11, art. 8 ust. 1
law: Dyrektywa  98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie  norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego
article: art. 6 ust. 1 i 4, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 847
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.
article: art. 141 par. 4, art. 174 pkt 1 i 2, art. 183 par. 1 i 2, art. 269 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 311/17 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M.P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 22 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 311/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z [...] lutego 2017 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W wyniku przeprowadzonej kontroli funkcjonariusze celni stwierdzili, że w lokalu [...], w [...] przy ul. [...], znajdował się włączony i gotowy do gry automat typu HAPPY TOUCH nr ser. [...], należący do M.P. (dalej "skarżący"). Gry urządzane na tym automacie miały charakter losowy, co potwierdziła ekspertyza biegłego wykonana dla potrzeb postępowania karnoskarbowego. Skarżący nie posiadał koncesji na prowadzenie kasyna gry ani zezwolenia na urządzanie gier na automacie w salonach gier.

Decyzją z [...] marca 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Gdyni nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12.000 zł, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 847 ze zm.; dalej "u.g.h.").

Decyzją z [...] lutego 2017 r. Dyrektor Izby Celnej w Gdyni utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Organ stwierdził, że skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej o charakterze komercyjnym czerpał korzyści finansowe z urządzania gier losowych na urządzeniu stanowiącym automat do gier w rozumieniu u.g.h. Wobec tego organ uznał, że skarżący był podmiotem urządzającym gry na automacie poza kasynem gry.

Organ uznał, że art. 89 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu przepisów dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (Dz. Urz. UE L. Nr 204, str. 37 ze zm.; dalej "dyrektywa 98/34/WE"), więc nie podlegał notyfikacji Komisji Europejskiej.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących możliwości nałożenia kary pieniężnej określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. na osobę fizyczną, organ powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16.

WSA w Gdańsku oddalił skargę M.P. na powyższą decyzję.

Sąd I instancji przytoczył stanowisko wyrażone w ww. uchwale i stwierdził, że podziela stanowisko w niej wyrażone, więc nie było powodów, aby zwrócić się o ponowne wydanie uchwały przez NSA.

Zdaniem WSA, przepisu art. 6 ust. 1 u.g.h. nie można uznać za przepis techniczny w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, z uwagi na to że nie ustanawia on warunków uniemożliwiających lub ograniczających prowadzenie gier na automatach poza kasynami i salonami gier albo mogących wpływać na sprzedaż takich automatów. W konsekwencji Sąd uznał, że nie było podstawy do twierdzenia, że dozwolone jest urządzanie gier hazardowych na automatach bez zezwoleń i koncesji.

WSA nie uwzględnił zarzutu, że skarżący jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą nie powinien być uznany za urządzającego gry poza kasynem. Z przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. wynika, że urządzającym grę jest każdy podmiot, który organizuje grę hazardową, w tym grę na automacie (art. 4 ust. 2 u.g.h.) bez względu na to, czy obiektywnie jest zdolny do uzyskania koncesji (zezwolenia) w postaci odpowiedniej, ustawowo określonej formy prawnej prowadzonej działalności regulowanej.

Sąd uznał, że okoliczność uniewinnienia osoby fizycznej w postępowaniu karnoskarbowym o popełnienie czynu zabronionego z art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2020 r. poz. 19 ze zm.; dalej "k.k.s.") nie wypływa automatycznie na wynik postępowania administracyjnego toczącego się względem tej osoby w przedmiocie nałożenia kary, o której mowa w art. 89 u.g.h. Sąd przypomniał zasady odpowiedzialności karnoskarbowej i administracyjnej. Wskazał, że z wyroku Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt [...], wynika, że M.P. został uniewinniony od popełnienia zarzucanych mu czynów z art. 107 § 1 k.k.s. tylko z uwagi na to, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne i niebudzące wątpliwości przypisanie winy oskarżonemu.

Sąd uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był wyczerpujący i oceniony przez organy administracji z poszanowaniem zasady swobodnej oceny dowodów. O losowym charakterze przesądziła nie tylko opinia biegłego W.K., ale także przeprowadzony przez funkcjonariuszy eksperyment oraz oględziny automatu, których wyniki są spójne.

Sąd wskazał, że organ rozważył przydatność przeprowadzenia dowodu z opinii Z.S. dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Z tego względu WSA nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej "o.p.").

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zarzucił naruszenie:

1. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 o.p., a przy tym mające istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy, a polegające na niezebraniu całego materiału dowodowego i przy tym nierozpatrzenie jego treści w sposób wyczerpujący, a w rzeczywistości usankcjonowanie zaskarżonym rozstrzygnięciem braku przeprowadzenia dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego w Gdyni, IX Wydział Karny, o sygnaturze [...], w tym, znajdującej się tam opinii specjalistycznej dotyczącej spornego automatu do gier, a która to ekspertyza sporządzona przez specjalistę, Z.S., w sposób zupełny wykluczyła, aby wskazany symulator zręcznościowy podlegał w ogóle pod ustawę z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, jak również z protokółu przesłuchania w charakterze świadka wskazanego eksperta, który to również w treści swoich depozycji jednoznacznie wskazał, iż sporny symulator nie podlegał pod ustawę o grach hazardowych, albowiem charakter gier na nim się znajdujący ma jednoznacznie zręcznościowy charakter, a ponadto odmówienia dla skarżącego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania tegoż świadka, na okoliczność potwierdzenia charakteru gier prowadzonych na przedmiotowym urządzeniu i jedynie ograniczenia się do dopuszczenia dowodu z treści wyroku gdyńskiego Sądu Rejonowego, który to zapadł w dniu 8 października 2014 r., jak i jego pisemnych motywów, a co w konsekwencji powyższego skutkowało tym, iż w rzeczywistości stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie został dokładnie wyjaśniony, a co za tym idzie, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu administracyjnego nie zawiera całościowego wyjaśnienia podstawy prawnej omawianego rozstrzygnięcia, a tym samym jest obarczone wadliwością art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.");

2. art. 180 § 1 o.p., a przy tym mające istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy, a polegające na odmówieniu dla skarżącego przeprowadzenia dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego w Gdyni, IX Wydział Karny, o sygnaturze [...], w tym i znajdującej się tam opinii specjalistycznej dotyczącej spornego automatu do gier, a która to ekspertyza została sporządzona przez specjalistę Z.S. i która to w sposób zupełny wykluczyła, aby wskazany symulator podlegał w ogóle pod ustawę z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, a ponadto odmówienia dla skarżącego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania tegoż świadka, na okoliczność potwierdzenia charakteru gier prowadzonych na przedmiotowym urządzeniu, co też przyczyniło się do niewyjaśnienia przedmiotowej sprawy i jedynie ograniczenia się do dopuszczenia dowodu z treści wyroku gdyńskiego Sądu Rejonowego, który to zapadł w dniu 8 października 2014 r., jak i jego pisemnych motywów, a co w konsekwencji powyższego skutkowało tym, iż w rzeczywistości stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie został dokładnie wyjaśniony, a co za tym idzie, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu administracyjnego nie zawiera całościowego wyjaśnienia podstawy prawnej omawianego rozstrzygnięcia, a tym samym jest obarczone wadliwością dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a.;

3. art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., a poprzez błędną jego wykładnię, a która to w rzeczywistości usankcjonowała wydanie zaskarżonego wyroku i to w przypadku, gdy właściwa wykładnia omawianego przepisu u.g.h., w powiązaniu z treścią art. 6 ust. 1 i ust. 4 jej zapisów, prowadzi do jednoznacznych wniosków, iż działalność w zakresie gier na automatach może być jedynie dokonana na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry i to prowadzonego wyłącznie w formie spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a przy tym mającej siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podczas gdy nałożona na skarżącego cenzurowana kara pieniężna jest związana z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą o charakterze jednoosobowym, a przy tym jako osoba fizyczna, a co za tym idzie, iż konsekwencją powyższego jest niemożliwość przypisania dla wyżej wymienionego odpowiedzialności administracyjnej (podatkowej) za tenże delikt i to w sytuacji, gdy omawiana ustawa pragmatyczna nie wskazuje (nie wymienia) go jako podmiotu uprawnionego do prowadzania takiej działalności gospodarczej, a co za tym idzie, że osoba taka może ponieść jedynie odpowiedzialność karnoskarbową przewidzianą w treści art. 107 § 1 k.k.s., albowiem opisany wyżej czyn jest zabroniony, a przy tym ścigany z urzędu przez właściwe organy w postępowaniu karnoskarbowym, a co w rzeczywistości miało już swoje miejsce, albowiem wobec strony było prowadzone tego rodzaju postępowanie przed Sądem Rejonowym w Gdyni, IX Wydział Karny, o sygnaturze akt [...], jednakże li tylko w przypadku prawomocnego uznania winy strony w przypisanym mu zakresie, co faktycznie nie miało swojego miejsca i to w przypadku, gdy na powyższym tle urosło tak wiele kontrowersji w zakresie wydanych orzeczeń Sądów administracyjnych, w tym też i tych wydanych przez naczelną instancję sądowoadministracyjną, a w konsekwencji nieskorzystania przez tamt. Wojewódzki Sąd Administracyjny z uprawnienia, jakie mu daje art. 269 § 1 p.p.s.a.;

4. art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u g. h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h., a polegające na niewłaściwym jego zastosowaniu, jako jednej z podstaw prawnych zaskarżonego wyroku i to w przypadku, gdy art. 14 ust. 1 u.g.h., ze względu na swój techniczny charakter w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE i w przypadku niedopełnienia wobec niego procedury notyfikacji, nie powinien być stosowany w procesie wydawania zaskarżonych decyzji właściwych organów podatkowych, a w dalszej jego części w procesie wyrokowania przez tamt. Sąd administracyjny i to w przypadku, gdy na powyższym tle urosło tak wiele kontrowersji w zakresie wydanych orzeczeń sądów administracyjnych, w tym też i tych wydanych przez naczelną instancję sądowoadministracyjną, a w konsekwencji nieskorzystania przez tamt. Wojewódzki Sąd Administracyjny z uprawnienia, jakie mu daje art. 269 § 1 p.p.s.a.

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Zarządzeniem z 21 maja 2020 r. Przewodnicząca Wydziału II Izby Gospodarczej NSA poinformowała pełnomocników stron o zamiarze skierowania skargi kasacyjnej na posiedzenie niejawne w składzie trzech sędziów, stosownie do art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.; dalej "ustawa z 2 marca 2020 r."). Zwróciła się do pełnomocników stron o wyrażenie zgody na rozpoznanie skargi kasacyjnej w tym trybie w terminie 14 dni od dnia doręczenia zarządzenia.

W terminie wynikającym z powyższego przepisu obie strony wyraziły zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że niniejsza skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, ponieważ pełnomocnicy stron – w terminie określonym w art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. – wyrazili zgodę na jej rozpoznanie w tym trybie. Wobec tego spełnione zostały przesłanki określone w powyższym przepisie.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie w skardze kasacyjnej naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego rzeczywiście zaistniały. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej, wskazując, które normy zostały naruszone.

Powyższe oznacza, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności, a nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Ogranicza się ono do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

W sytuacji gdy zarzuty skargi kasacyjnej oparte są na obu podstawach kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności rozpoznaje zarzuty oparte na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ dopiero uznanie, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony umożliwia zbadanie zastosowania prawa materialnego.

Wobec tego w pierwszej kolejności powinny być ocenione zrzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej.

Skarżący stwierdza, że doszło do naruszenia art. art. 122, art. 187 § 1 i art. 180 § 1 o.p. przez niezebranie całego materiału dowodowego i odmówienie przeprowadzenia dowodu z akt sprawy karnej, w konsekwencji czego Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. w ten sposób, że nie wyjaśnił podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

W tym kontekście niezwykle istotne znaczenie ma stanowisko wyrażone w uchwale całego składu NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, zgodnie z którą Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, ma obowiązek odnieść się do wszystkich przepisów przytoczonych w podstawach kasacyjnych.

W uzasadnieniu tej uchwał NSA wskazał, że sytuacja gdy autor skargi kasacyjnej sformułuje zarzut naruszenia przepisów postępowania, wskazując jedynie przepis mający zastosowanie w postępowaniu administracyjnym, nie może powodować bezwarunkowego i automatycznego dyskwalifikowania takiej skargi. NSA powinien wtedy – przeanalizowawszy uzasadnienie skargi kasacyjnej – samodzielnie zidentyfikować zarzut naruszenia prawa przez wojewódzki sąd administracyjny i tak przedstawiony zarzut rozpoznać merytorycznie, mimo niepełnego wskazania podstawy kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni akceptuje to stanowisko.

W celu ustalenia treści zarzutów, należało więc sięgnąć do uzasadnienia skargi kasacyjnej i stwierdzić, że jej autor nie odniósł się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazanych tych dwóch punktach. W rozpoznawanym środku odwoławczym nie zostały uzasadnione omawiane zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Wobec braku uzasadnienia powyższych zarzutów i zarzucenia przepisów, które powinien był stosować organ administracyjny, a nie Sąd I instancji, niemożliwe jest ich uwzględnienie.

Przede wszystkim bowiem, sąd administracyjny nie stosuje przepisów Ordynacji podatkowej, a jedynie ocenia ustalony przez organy stan faktyczny. Wobec tego nie mógł naruszyć powołanych powyżej przepisów Ordynacji podatkowej w ten sposób, że nie zebrał całego materiału dowodowego czy odmówił przeprowadzenia dowodu, ponieważ Sąd nie wykonuje takich czynności. Należą one do organów. Już więc ze względu na to zarzuty określone jako nr 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej nie mogły być uwzględnione.

Co więcej, skarżący nie zarzuca błędnego działania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, lecz organom. Przedmiotem rozpoznania NSA nie jest natomiast bezpośrednio decyzja będąca przedmiotem postępowania, lecz wyrok sądu I instancji, który kontrolował jej legalność. Wobec tego wszystkie zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej muszą odnosić się do działania sądu, a nie organów.

Tym wymaganiom nie sprostały zarzuty wskazane w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, odnoszące się do ustalenia stanu faktycznego sprawy i prawidłowości przeprowadzenia (bądź nieprzeprowadzenia) dowodów. Wobec tego zarzuty te nie mogły być poddane merytorycznej kontroli, ponieważ nie odnosiły się – chociażby pośrednio – do wyroku Sądu I instancji.

Ponadto, skarżący nie wskazał, jaki wpływ na wynik sprawy miało naruszenie przepisów postępowania. Taki element powinien się natomiast znaleźć w zarzucie albo w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Również więc ten brak przemawia za tym, że zarzuty nr 1 i 2 zawarte w petitum skargi kasacyjnej nie mogły zostać poddane ocenie.

W obu tych zarzutach skarżący stwierdza, że doszło również do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niezawarcie całościowego wyjaśnienia podstawy prawnej. Zarzut ten, choć niezwykle skrótowo sformułowany, możliwy jest do oceny.

Stwierdzić należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W przepisie tym określone zostały niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie albo gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy sąd nie wskaże, jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania i z jakiego powodu (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012; także wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być na tyle istotne, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie, brak jest podstaw, aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. Sąd I instancji przedstawił w nim bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, zaś uzasadnienie prawne zaskarżonego wyroku zawiera rozważania Sądu co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz postępowania, w ramach którego decyzja ta została wydana. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób prawidłowy, wyczerpujący i przekonujący przedstawił przesłanki oddalenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni. W treści uzasadnienia zawarto treść żądania skarżącego, stan faktyczny i prawny sprawy, w sposób szczegółowy oceniono argumenty, które legły u podstaw zaskarżonego wyroku. Tak sporządzone uzasadnienie pozwala poznać przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia oraz prześledzić tok rozumowania Sądu I instancji, umożliwia zatem przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Uzasadnienie kontrolowanego wyroku zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przedstawiono w nim argumenty uzasadniające rozstrzygnięcie, przez co możliwa jest kontrola prawidłowości tego orzeczenia, co z kolei prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia w sposób uwzględniający powyżej wskazane wymogi.

Wbrew stanowisku skarżącego, Sąd I instancji nie tylko dokładnie opisał ustalony stan faktyczny rozpoznawanej sprawy, ale również przeprowadził jego analizę prawną, zarówno w kontekście postawionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.

W świetle wskazanych wyżej okoliczności zarzut sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. jest chybiony.

Wskazać należy, że skarżący przed Sądem I instancji złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z wyroku Sądu Rejonowego w Gdyni, IX Wydział Karny, z 8 października 2014 r., sygn. akt [...], uniewinniającego skarżącego w postępowaniu karno-skarbowym od zarzutu z art. 107 § 1 k.k.s. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się natomiast do tego dowodu. Okoliczność ta jednak nie została skutecznie zakwestionowana. Takie działanie Sądu mogłoby być bowiem stanowić przedmiot zarzutu z art. 106 § 3 p.p.s.a, który to przepis nie został powołany ani w petitum ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Stwierdzić ponadto należy, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odwołał się do ww. wyroku Sądu Rejonowego. Uznał, że M.P. został uniewinniony od popełnienia zarzucanych mu czynów z art. 107 § 1 k.k.s. tylko z uwagi na to, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne i niebudzące wątpliwości przypisanie winy oskarżonemu, a w szczególności na ustalenie, iż działanie M.P. charakteryzowało się umyślnością, co jest niezbędnym ustaleniem dla stwierdzenia, że odnośnie zarzucanych czynów doszło do wyczerpywania znamion przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. Wskazana przez oskarżonego opinia Z.S. została uznana przez sąd powszechny za wiarygodną. tj. pozwalającą na przyjęcie, iż "modelowy obywatel" nieposiadający wiedzy fachowej byłby w stanie zaakceptować logicznie umotywowane wnioski końcowe opinii sporządzonych przez Z.S., z równym prawdopodobieństwem jak wnioski przedstawione przez biegłego W.K.. Wartość opinii Z.S. miała dla sądu powszechnego znaczenie zatem nie w znaczeniu merytorycznym, a jedynie w zakresie możliwości przypisania M.P. postaci winy. Sąd powszechny przyjął bowiem w konkluzji, że dokonując zakupu automatów, M.P. miał prawo być przekonanym, że urządzenia te nie podlegają ustawie o grach hazardowych, co opierał na zapewnieniach sprzedawców i załączonych ekspertyzach technicznych Z.S.. Tym samym w ocenie sądu powszechnego oskarżony nie godził się na popełnienie przestępstwa. Zdaniem WSA, przedłożony przez stronę wyrok sądu powszechnego potwierdza jedynie dodatkowo, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Tym samym należy uznać, że Sąd I instancji uwzględnił treść wyroku Sądu Rejonowego w Gdyni z 8 października 2014 r. przy wydawaniu orzeczenia zaskarżonego w niniejszej sprawie.

Wobec tego należy stwierdzić, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy i przyjęty za podstawę orzekania przez Sąd I instancji nie został podważony. Sprowadza się on do tego, że skarżący dzierżawił powierzchnię wskazanego powyżej lokalu i czerpał korzyści z umiejscowionego w nim automatu do gier.

Sporne było więc, czy na skarżącego mogła być nałożona kara, skoro nie mógł on uzyskać koncesji na prowadzenie kasyna gry ani zezwolenia na urządzanie gier, a także czy przepisy u.g.h. mogą być podstawą do wydania decyzji, w sytuacji gdy nie były notyfikowane Komisji Europejskiej.

Odpowiedzi na tak zarysowany problem prawny udziela uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, zgodnie z którą: 1. art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od 14 lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Stanowiskiem wyrażonym w tej uchwale NSA w składzie niniejszym jest związany, zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., a także podziela je.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 i 4 u.g.h. poprzez nałożenie kary na osobę fizyczną, tj. podmiot, który nie jest uprawniony do uzyskania koncesji, zauważyć trzeba, że stanowisko Sądu I instancji przedstawione w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku odpowiada treści powyższej uchwały. Na obecnym etapie nie powinno budzić wątpliwości, że zgodnie z jednolitym stanowiskiem NSA, przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany urządza gry na automatach. Podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której – jak wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. – nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. penalizowane jest bowiem zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków, od spełnienia których w ogóle uzależnione jest rozpoczęcie, a następnie prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach. Nieuzasadnione jest przy tym przyjęcie, że osoba fizyczna, która – zgodnie z art. 6 ust. 4 u.g.h. – nie może uzyskać koncesji na prowadzenie kasyna gry, odpowiada za prowadzenie gier na automatach poza kasynem jedynie w trybie określonym w przepisach k.k.s. Wobec tego zarzut określony jako nr 3 skargi kasacyjnej należało uznać za nieuzasadniony.

Nie ma również racji skarżący, podnosząc, że przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. nie mogły być w niniejszej sprawie zastosowane, ponieważ stanowią one przepisy techniczne.

W orzecznictwie wskazuje się, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. ustanawia sankcję publicznoprawną, która posiada cechy sankcji prawnofinansowej.

W taki też sposób charakter i istotę sankcji określonej w art. 89 ust. 1 u.g.h. postrzega Trybunał Konstytucyjny, który w uzasadnieniu wyroku z 21 października 2015 r. w sprawie o sygn. akt P 32/12 (publ. OTKA-A z 2015 r. nr 9, poz. 148) stwierdził, że: "kara pieniężna, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, rekompensuje nieopłacony podatek od gier i inne należności uiszczane przez legalnie działające podmioty. Celem kary nie jest więc odpłata za popełniony czyn, co charakteryzuje sankcje karne, ale przede wszystkim restytucja niepobranych należności i podatku od gier, a także prewencja. Kara pieniężna jest więc reakcją ustawodawcy na fakt czerpania zysków z nielegalnego urządzania gier hazardowych przez podmioty nieodprowadzające z tego tytułu podatku od gier, należności i opłat".

Z uwagi na charakter funkcji realizowanej przez art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie można podzielić stanowiska skarżącego o istnieniu takiego związku pomiędzy art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy, który uprawniałby do formułowania tezy o braku możliwości stosowania tego ostatniego przepisu z uwagi na niesporny fakt braku notyfikacji art. 14 u.g.h.

Problem relacji pomiędzy art. 14 ust. 1 u.g.h. i art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy został rozstrzygnięty cytowaną już uchwałą z 16 maja 2016 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie powiększonym, rozważając kwestię związaną z oceną technicznego charakteru art. 89 ust.1 pkt 2 u.g.h., uznał, że przepis ten nie kwalifikuje się do żadnej spośród grup przepisów technicznych, o których mowa w dyrektywie 98/34/WE. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela ten pogląd prawny, jak i argumentację przedstawioną w jego uzasadnieniu, a mianowicie, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h, nie ustanawia żadnych warunków determinujących skład, właściwości lub sprzedaż produktu, a tym samym, że przepis ten nie jest przepisem technicznym, w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Naczelny Sąd Administracyjny podziela również stanowisko przedstawione w uchwale odnośnie do oceny charakteru relacji między przepisami art. 14 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Samoistny charakter funkcji realizowanej przez ten przepis nadaje mu samoistny charakter w relacji do art. 14 ust. 1 u.g.h, co uzasadnia twierdzenie o braku podstaw do odmowy jego stosowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

W konsekwencji NSA podziela stanowisko Sądu I instancji, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. może stanowić podstawę prawną dla nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów tej, a na dopuszczalność jego stosowania nie wpływa również brak notyfikacji art. 14 ust. 1 u.g.h.

Niezasadny okazał się być również zarzut, że WSA nie skorzystał z uprawnienia, jakie daje mu art. 269 § 1 p.p.s.a. Należy bowiem stwierdzić, że Sąd I instancji nie jest uprawniony do przedstawienia składowi powiększonemu NSA pytania prawnego, nawet jeżeli nie zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale składu siedmiu sędziów NSA. Jak bowiem wynika z art. 269 § 1 p.p.s.a. jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów (...) Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. W takiej sytuacji przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Wymaga zaś podkreślenia, że ten ostatni przepis daje uprawnienia do wystąpienia z pytaniem prawnym jedynie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Wobec tego tylko ten Sąd może wystąpić o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, w sytuacji gdy nie zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale składu powiększonego NSA.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.). NSA uwzględnił to, że pełnomocnik organu, który nie występował przed Sądem I instancji, sporządził w terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedź na skargę kasacyjną.