Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 115/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 7, 8 i art. 9, art. 79a
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 134 ust. 1, ust. 2 pkt 2 , art. 103 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 53
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] października 2020 r., Nr [...]


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] września 2020 r., który wpłynął do organu I instancji w dniu [...] września 2020 r., M. W. (dalej przywoływana jako: "strona," bądź "skarżąca") wystąpiła do Prezydenta [...] o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną siostrą – G. W..

Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] października 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 1 ust. 2 i 3, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

(Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), dalej przywoływaną jako "u.ś.r.", odmówił stronie przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia od dnia 1 września 2020 r. z powodu zaistnienia negatywnej przesłanki, tj. ustalonego prawa do świadczenia przedemerytalnego.

W odwołaniu od ww. decyzji skarżąca podniosła, że decyzja organu I instancji jest dla niej krzywdząca i niezgodna z prawem. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego zarzuciła, że naruszona została zasada równego traktowania opiekunów osób niepełnosprawnych, które pobierają niższe świadczenie emerytalne, rentowe i przedemerytalne niż świadczenie pielęgnacyjne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) w związku z art. 17 ust. 5 u.ś.r. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium po przytoczeniu przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia podało, że organ I instancji nie zakwestionował faktu sprawowania opieki przez skarżącą nad siostrą, w tym jej zakresu. Z akt sprawy wynika, że taka opieka jest sprawowana przez skarżącą osobiście. Skarżąca posiada ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 1 marca w wysokości [...] zł miesięcznie.

Organ odwoławczy podał, że istotą sporu jest stwierdzenie czy w niniejszej sprawie zachodzi negatywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Przy rozważaniu tej kwestii, zdaniem organu, konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, który uznał art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Kolegium wyjaśniło, że spór w niniejszej sprawie powstał na kanwie nowej linii orzeczniczej dotyczącej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zapoczątkowanej wyrokiem WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. II SA/Go 833/18, podtrzymanej w orzeczeniach m.in. WSA w Gdańsku - wyrok z dnia 12 września 2019 r., sygn. III SA/Gd 472/19 i NSA - wyrok z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. I OSK 757/19. Zgodnie z nią narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie.

Sądy dając prymat wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej nad dotychczas przyjmowaną wykładnią językową tego przepisu akcentowały istotną zmianę relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do tego świadczenia. W obecnych realiach pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi otrzymującemu świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza konstytucyjną zasadę równości. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny została zróżnicowana

w ten sposób, że tych którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. ustawodawca pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, a tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne i przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach.

Organ odwoławczy zaznaczył, że w tym zakresie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 uznał art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Zdaniem Kolegium, z powyższego wynika, że ww. przepis stracił moc obowiązującą tylko w zakresie, w jakim stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Tylko bowiem osoba mająca prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może zrezygnować z zatrudnienia, gdyż jest to osoba, która w znacznym stopniu (a nie całkowicie) utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz. U. z 2018 r. poz. 1270, ze zm.). Z kolei, osobą całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, dlatego też nie może ona dobrowolnie zrezygnować z zatrudnienia, co jest z kolei warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ II instancji podzielił pogląd, że brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r. jest jasne i nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych, bowiem ustalenie prawa do emerytury (świadczenia przedemerytalnego) wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym takie jednoznaczne rozwiązanie prawne jest przejawem wyboru ustawodawcy w kształtowaniu polityki pomocowej Państwa i wspierania rodzin.

W ocenie Kolegium, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych, by odmawiać stosowania ww. przepisu, bądź zmieniać jego treść poprzez wprowadzanie do hipotezy normy prawnej w nim zawartej elementów, które zeń nie wynikają.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżąca wniosła o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z tym, że jej sytuacja rodzinna skłoniła ją do zrezygnowania z możliwości dalszej pracy zarobkowej by sprawować opiekę nad niepełnosprawną od urodzenia siostrą.

W uzasadnieniu skargi podała, że jej siostra G. W. jest osobą niepełnosprawną od urodzenia - po porażeniu dziecięcym. Posiada orzeczenie

o zaliczeniu jej do I grupy inwalidzkiej, wymaga stałej opieki innej osoby w związku

z całkowitą niezdolnością do samodzielnej egzystencji, jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną. Nie jest w stanie wykonywać samodzielnie podstawowych czynności życia codziennego. Opiekunem siostry była mama, ale gdy mama zachorowała, opiekowała się mamą i siostrą, ponieważ obydwie były niezdolne do samodzielnej egzystencji. W związku z tym w 2019 r. zwolniła się z pracy i przeszła na świadczenie przedemerytalne aby sprawować ciągłą opiekę nad mamą i siostrą.

W dniu [...] października 2020 r. zmarła jej mama i została prawnym opiekunem siostry. Ze względu na jej stan nie ma możliwości podjęcia pracy, ponieważ wymaga ona stałej opieki.

Skarżąca, powołując się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19 oraz z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, wskazała, że obie ww. linie orzecznicze opierają się na tym samym założeniu, że opiekun będący emerytem/rencistą z niższą emeryturą/rentą niż świadczenie pielęgnacyjne, jak i opiekun nie będący emerytem/rencistą powinni być tak samo traktowani pod względem wysokości uzyskiwanych świadczeń.

Rolą organu pomocy społecznej powinno być zatem wydanie decyzji takiej treści, aby opiekun osoby niepełnosprawnej otrzymywał w rezultacie świadczenie odpowiadające wysokości świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem, wykazała, że akt ten, podobnie jak poprzedzająca go decyzja Prezydenta Miasta S. , naruszają prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie ich z obiegu prawnego.

Przedmiotem skargi w badanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, odmawiającą skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że ma ona ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4 innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt.2 i 3 lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 5 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu.

W badanej sprawie organy obu instancji uznały, że Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje z uwagi na ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego, zatem zachodzi przesłanka do odmowy jego przyznania na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Wydając decyzję w tej sprawie organy kierowały się literalną wykładnią przywołanego przepisu wskazując, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, zapadłe na tle oceny zgodności tej regulacji z Konstytucją RP, dotyczyły innych problemów – wieku podopiecznego, w którym powstała niepełnosprawność i ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że w jego ocenie, brak jest możliwości odmiennej interpretacji przepisu i zmiany jego treści poprzez wprowadzanie do hipotezy normy prawnej w nim zawartej elementów, które zeń nie wynikają.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r. (sygn. akt I OSK 254/20, wszystkie przytaczane orzeczenia dostępne w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazał za celowe odstąpienie od prima facie jasnych rezultatów wykładni językowej ww. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej. Potrzeba takiego działania wynika między innymi ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Niewątpliwie intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Jednak odczytanie ww. przepisu w obecnych realiach, jako pozbawiającego w świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, wymagałoby jednoznacznego potwierdzenia przez dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej (stanowisko tożsame zaprezentował NSA w uzasadnieniu wyroków z dnia: 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19; 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19; 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19).

Ponadto NSA wskazał, że zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a. u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.,1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69).

Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie.

W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również

w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przemawia to za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego.

Powyższe stanowisko NSA, skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i uznaje, że można je także odnieść do tej sprawy. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę czy emeryturę czy tak jak w omawianej sprawie – świadczenie przedemerytalne, w wysokości niższej niż kwota świadczenia pielęgnacyjnego powoduje, że ww. cel nie jest w stosunku do tej grupy realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do renty czy emerytury opiekun, tak jak w niniejszej sprawie Skarżąca, nie może podjąć pracy zarobkowej.

W badanej sprawie organy obu instancji przyjęły wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., bezwzględne eliminującą z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia wskazanego przepisu narusza konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących.

W świetle przedstawionej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych Sąd uznaje, że skoro przepisy prawa umożliwiają Skarżącemu wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie (uwzględniając zasady procesowe wynikające z art. 7, 8 i 9 K.p.a.), powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. Jak wynika z brzmienia art. 79a k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości (por. ww. cyt. wyrok NSA sygn. akt I OSK 254/20).

Osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymywać, a pobiera świadczenie przedemerytalne w wysokości niższej, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. W przypadku ustalenia, że Skarżąca spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego Organy administracji właściwe w sprawie powinny poinformować o tym Stronę i wskazać na potrzebę złożenia do organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy o emeryturach skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach). Zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r., wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. O ile zatem Skarżąca, przy spełnieniu pozostałych przesłanek, doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury możliwe stanie się płynne przejście Skarżącej z systemu świadczeń emerytalno-rentowych na system świadczeń rodzinnych.

Istota bowiem ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z tego ostatniego przepisu, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy powinny rozważyć powyższe możliwości rozpoznania sprawy, uwzględniając prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r. Najistotniejszą kwestią powinno być dla nich takie załatwienie sprawy, aby zagwarantować Skarżącej wybór świadczenia i jednocześnie nie pozbawić należnego wsparcia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką.

Podsumowując, fakt pobierania przez Skarżącą świadczenia przedemerytalnego nie może być w okolicznościach tej sprawy przeszkodą do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. W sytuacji zbiegu po stronie tego samego podmiotu uprawień do obydwu tych świadczeń znajduje zastosowanie reguła dokonania wyboru, polegająca na możliwości rezygnacji przez stronę świadczenia, które jest dla niej mniej korzystne.

Wobec powyżej przytoczonej interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w tej sprawie organ odwoławczy niezasadnie uznał, że pobieranie świadczenia przedemerytalnego przez Skarżącą stanowi negatywne kryterium do rozpoznania jej wniosku o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t.), orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji