Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 520/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106  par. 3 i  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie WSA Maria Tarnowska asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2006 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 520/06

Uzasadnienie

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuk (Dz. U. Nr 65, poz. 595) w związku z art. 271 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365), po ponownym rozpatrzeniu sprawy zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. o nadaniu dr J. T. stopnia naukowego doktora habilitowanego, utrzymała w mocy swą decyzję z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] odmawiającą zatwierdzenia wyżej wymienionej uchwały.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, co następuje:

Sekcja Nauk Humanistycznych i Społecznych po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, po wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji oraz po przeprowadzeniu dyskusji, w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw uchyleniu poprzedniej decyzji Centralnej Komisji o odmowie zatwierdzenia wyżej wymienionej uchwały.

Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji, postanowiło w głosowaniu tajnym utrzymać w mocy poprzednią decyzję Centralnej Komisji, odmawiającą zatwierdzenia omawianej uchwały Rady Wydziału (za utrzymaniem decyzji 10, przeciw 0, wstrzymujących się 0). Prezydium Centralnej Komisji miało na uwadze, że ocena dokonana przez Sekcję wskazuje, iż argumenty podniesione w wystąpieniu o ponowne rozpatrzenie sprawy nie pozwalają nadal na uznanie, że rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład w rozwój dyscypliny [...], wymagany zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy.

W postępowaniu dotyczącym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powołano kolejno dwu recenzentów, którzy przedstawili jednoznacznie negatywne opinie odnośnie zasadności zatwierdzenia uchwały o nadaniu dr J. T. stopnia naukowego doktora habilitowanego. Przedstawili oni szczegółowo uzasadnione opinie wskazujące, iż wystąpienie o ponowne rozpatrzenie sprawy jest nieuzasadnione.

Centralna Komisja zaznaczyła, że organ ten w decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. nie kwestionował formalnych kompetencji do przeprowadzenia przewodu habilitacyjnego, zwrócono natomiast uwagę na fakt, że faktyczne kompetencje Rady Wydziału do oceny rozprawy i dorobku naukowego dr J. T. były bardzo ograniczone, skoro w składzie Rady Wydziału nie ma specjalistów z zakresu [...], do którego należy rozprawa habilitacyjna i znaczna część dorobku habilitanta ([...]) i niezwykle skromnej reprezentacji w Radzie Wydziału przedstawicieli [...]. W świetle opinii przedstawionych w postępowaniu Centralnej Komisji, Rada Wydziału przy braku wystarczających faktycznych kompetencji nie dostrzegła zasadniczych dla wartości rozprawy habilitacyjnej wad, a nawet poważnych błędów, co doprowadziło do wadliwego rozstrzygnięcia przez nią wyniku przewodu.

W obecnym postępowaniu Centralnej Komisji potwierdzono poważne zarzuty wskazujące na istotne braki warsztatowe i liczne niedopuszczalne błędy merytoryczne. Recenzenci Rady Wydziału zwracali uwagę na praktyczne walory rozprawy habilitacyjnej, poświęcili jednak bardzo mało uwagi kwestii naukowej wartości rozprawy, która powinna stanowić znaczny wkład w rozwój nauki [...]. Istnienie takiego wkładu wykluczają wskazane przez recenzentów Centralnej Komisji braki i błędy rozprawy.

Podtrzymano też zarzut odnoszący się do pozostałego dorobku habilitanta, który jest bardzo skromny i nie powinien być uznany jako znaczny. Jego wartość obniżają pojawiające się w nim powtórzenia z rozpraw doktorskiej i habilitacyjnej. Do dorobku naukowego nie można było też zaliczyć prac o charakterze popularyzatorskim, artykułów prasowych oraz prac, które jeszcze nie zostały opublikowane.

Zastrzeżenia budzi też prawidłowość formalna przeprowadzenia przewodu. W postępowaniu przed Radą Wydziału przedłożono dwa wnioski dr J. T. o wszczęcie przewodu habilitacyjnego: z dnia [...] stycznia 2003 r. i [...] listopada 2003 r., przy których przedłożono kolejno dwie wersje rozprawy habilitacyjnej. W aktach sprawy nie ma wystarczającego wyjaśnienia powodów dwukrotnego składania podania o wszczęcie przewodu i przedkładania różnych wersji rozprawy habilitacyjnej. Jest natomiast faktem rozbieżność opinii wyrażanych wobec pierwszej i drugiej wersji rozprawy habilitacyjnej, co może wskazywać, iż rozprawa habilitacyjna była poprawiana w toku prowadzonego postępowania w sprawie wszczęcia przewodu habilitacyjnego.

W świetle przepisów art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, uchwała Rady Wydziału w przedmiocie przyjęcia wykładu habilitacyjnego podjęta została bez podstawy prawnej, co stanowi naruszenie procedury prowadzenia przewodu habilitacyjnego, w której nie przewiduje się rozstrzygnięcia kwestii przyjęcia wykładu habilitacyjnego w przewodzie habilitacyjnym wszczętym po dacie wejścia w życie wyżej wymienionej ustawy.

W tym stanie rzeczy Prezydium Centralnej Komisji uznało za uzasadnione stanowisko Sekcji sprzeciwiające się uchyleniu decyzji o odmowie zatwierdzenia uchwały nadającej dr J. T. stopień naukowy doktora habilitowanego.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów J. T. zarzucał decyzji nieważność postępowania i rażące naruszenie prawa i wnosił o uwzględnienie skargi w całości przez Centralną Komisję, a w razie jej rozpoznania przez sąd o uchylenie i stwierdzenie nieważności obu decyzji oraz uznanie, że uchwała o nadaniu stopnia doktora habilitowanego podlega zatwierdzeniu.

W uzasadnieniu skarżący podniósł m.in., że Centralna Komisja w zakresie wydanych przez siebie decyzji pełni funkcję centralnego organu administracji rządowej i w postępowaniu swoim powinna stosować powszechne i ogólne standardy prawa wspólnotowego, zasady wynikające z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także ogólne reguły postępowania administracyjnego, na co wskazuje art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, zgodnie z którym w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora habilitowanego w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Skarżący podkreślił, przytaczając odpowiednie przepisy, że kanonem każdego postępowania rozpoznawczego w "sprawach" w ich szerokim rozumieniem jest udział stron, który stanowi podstawowy standard rzetelności postępowania. Zasada ta dotyczy także postępowania administracyjnego, zaś w sprawie niniejszej bezzasadnie odmówiono udziału w charakterze strony habilitantowi i jego pełnomocnikowi, a czynność ta nie została dokonana w wymaganej formie postanowienia.

Skarżący zarzucił także, że mimo wniosku nie doręczono mu uwierzytelnionego statutu Centralnej Komisji oraz, że statut ten w sposób niezgodny z Konstytucją reguluje tryb działania Komisji, przyjmując w § 14, że postępowanie Centralnej Komisji do chwili wydania decyzji ma charakter niejawny. Podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym zasadą jest załatwienie sprawy po przeprowadzeniu rozprawy. Podniósł, że był pozbawiony wpływu na bieg postępowania w sprawie. Nie mógł żądać wyłączenia nieobiektywnych recenzentów, kwestionować sporządzonych recenzji i zgłaszać dowodów. Z naruszeniem art. 10 § 1, 79 i 81 kpa pozbawiono go prawa czynnego udziału w postępowaniu. Zdaniem skarżącego decyzje wydane w sprawie są arbitralne, oparte na nierzetelnej opinii negatywnej, Komisja nie ustosunkowała się do czterech pozytywnych recenzji. Uzasadnienia obu decyzji posługują się ogólnikami, nie wyjaśniają przesłanek ani motywów, jakimi kierował się organ, nie rozważają całokształtu materiału dowodowego, a Komisja wydając zaskarżoną decyzję pominęła zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Odnosząc się do uwag Komisji związanych ze stwierdzeniem, że w składzie Rady Wydziału nie ma specjalistów z zakresu [...] skarżący zauważył, że takimi specjalistami nie są także profesorowie H. I. i S. W., sporządzający opinie na zlecenie Komisji. Podniósł, że z akt przewodów habilitacyjnych z ostatnich dwóch lat, które wskazał jako dowód w sprawie, zwłaszcza równoległego przewodu habilitacyjnego z zakresu [...] nie wynika, by wyrażono wątpliwości co do kompetencji Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...].

Ponadto skarżący stwierdził, że opinia profesora S. W. jest tendencyjna i wadliwa, odwołał się w tym względzie do sporządzonej przez dr Z. M. na zlecenie skarżącego opinii psychologicznej z dnia [...] stycznia 2006 r. dotyczącej analizy tekstów recenzji przewodu habilitacyjnego dr J. T., którą dołączył do skargi. W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący dowodził bezzasadności stanowiska Komisji w zakresie oceny pozostałego dorobku habilitanta.

Ponadto istotne zastrzeżenia skarżącego budziła szybkość postępowania przed Centralną Komisją, a także pozycja Komisji, która rozpatrując sprawę ponownie, na skutek zgłoszonego wniosku, orzeka w istocie "w swojej sprawie" łącząc kilka ról procesowych.

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.

W odniesieniu do zarzutów skargi stwierdzono, że decyzja została wydana zgodnie z procedurą określoną w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, a ponadto w uchwalonym na podstawie ustawy statucie. Negatywną uchwałę podjęto po przeprowadzeniu postępowania opiniodawczego (powołanie kolejnych dwóch recenzentów), dyskusji i tajnego głosowania na posiedzeniu Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych (3 głosy za uchyleniem poprzedniej decyzji, 26 głosowało przeciw, 2 głosy wstrzymujące) i Prezydium Centralnej Komisji (jednogłośnie za utrzymaniem decyzji).

Ocena dokonana przez Centralną Komisję wskazuje, że rozprawa habilitacyjna nie stanowi znacznego wkładu w rozwój dyscypliny "[...]" zgodnie z wymogiem określonym w art. 17 ust. 1 ustawy. Zawiera ona istotne braki warsztatowe i liczne błędy merytoryczne, również dorobek naukowy kandydata jest bardzo skromny, składają się nań w większości prace o charakterze popularyzatorskim, artykuły prasowe, w tym 9 publikacji po podjęciu uchwały przez Radę Wydziału.

Zwrócono uwagę na poważne uchybienia w przeprowadzeniu przewodu habilitacyjnego przez Radę Wydziału.

Stwierdzono, że nie można podzielić stanowiska habilitanta o stosowaniu wprost przepisów kodeksu postępowania administracyjnego do procedury przed Centralną Komisją. Zauważono, że skarżący dokonał błędnej wykładni przepisu art. 29 ustawy z o stopniach naukowych i tytule naukowym, który stanowi, że w postępowaniu o nadanie tytułu doktora habilitowanego w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. "Odpowiednie stosowanie" to takie stosowanie przepisów, które uwzględnia ich treść, ale o ile nie ma odrębnego uregulowania w danych przepisach szczególnych. Postępowanie przed Centralną Komisją charakteryzuje się szczególnym trybem i nie wszystkie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mają tu zastosowanie. Występuje ograniczenie dotyczące udziału strony, a w posiedzeniach Sekcji mogą brać udział jedynie recenzenci.

Podkreślono, że opinie trzech z czterech powołanych recenzentów stwierdzają, że rozprawa habilitanta nie spełnia kryteriów określonych ustawą. Kwestionowanie opinii recenzentów jest jedynie subiektywnym odczuciem kandydata, w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji stanowiących podstawę decyzji.

Komisja zaznaczyła ponadto, że dokumentacja sprawy jest do wglądu w Biurze Centralnej Komisji, nie było więc przeszkód, by kandydat zapoznał się z materiałami z przebiegu postępowania, w tym ze statutem.

Przekroczenie terminów rozpoznania wniosku nie miało zdaniem Komisji wpływu na merytoryczną treść decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2006 r. skarżący stwierdził, że w odpowiedzi na skargę nie odniesiono się w rzeczowy sposób do twierdzeń oraz argumentów podniesionych w skardze, podtrzymał zarzuty i wnioski tam zawarte. Dla odparcia zarzutu, że jego dorobek naukowy jest skromny i monotematyczny wnosił o przeprowadzeniu dowodu z załączonych do pisma kserokopii opracowań. Do kolejnego pisma z dnia [...] sierpnia 2006 r., złożonego na rozprawie w dniu 4 września 2006 r. skarżący dołączył kserokopie m.in. własnych pism do Centralnej Komisji z dnia [...] sierpnia 2005 r., [...] listopada 2005 r., [...] stycznia 2006 r. i [...] stycznia 2006 r., kryteriów powoływania pracowników naukowych UMB Banska Bystrica, odpisów wyroków ETS w Luksemburgu, oraz komentarz A. Wróbla do art. 89 kpa, wyciąg z karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Europejską Kartę Naukowca i Kodeks postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych wraz z zaleceniem Komisji z dnia 11 marca 2005 r. Ponadto skarżący okazał na rozprawie wymienione w piśmie prace habilitacyjne.

Na rozprawie w dniu 4 września 2006 r. J. T. wnosił o stwierdzenie nieważności wydanych w sprawie decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.

Na wstępie podnieść trzeba, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy przekazanych wraz z odpowiedzią na skargę. Stosownie do art. 106 § 3 tej ustawy sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Taka sytuacja nie występowała w sprawie niniejszej, dlatego wnioski dowodowe skarżącego nie zostały uwzględnione.

W świetle materiałów zgromadzonych w postępowaniu przeprowadzonym przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów uznać należy, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi, nie stwierdzono bowiem naruszeń prawa, o których mowa w art. 145 § 1 powołanej ustawy.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją przepisów kodeksu postępowania administracyjnego należy podkreślić, że postępowanie przed Centralną Komisją dotyczące nadania tytułu naukowego czy stopnia naukowego prowadzi się na podstawie ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.), stosując także wydany na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 35 ust. 5 ustawy Statut Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych.

Art. 29 ust. 1 ustawy stanowi, że w omawianych postępowaniach w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Centralna Komisja uwzględniając specyfikę postępowania, jego odrębności wynikające z powołanej ustawy z dnia 14 marca 2003 r. w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją przyjęła właściwy zakres zastosowania w sprawie niniejszej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Należy bowiem pamiętać, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mają tu zastosowanie jedynie wówczas, gdy dane zagadnienie nie zostało odrębnie uregulowane w wymienionej ustawie i statucie, zakres zaś ich zastosowania musi uwzględniać m.in. specyficzny charakter omawianego postępowania i ustawową konstrukcję ustrojową Centralnej Komisji.

Stąd też nie mógł być uznany za słuszny zarzut dotyczący pozbawienia skarżącego i jego pełnomocnika możliwości udziału w postępowaniu. Postępowanie przed Centralną Komisją do chwili wydania decyzji ma charakter niejawny, o czym stanowi § 14 Statutu. Regulacja statutowa w tym zakresie znajduje unormowanie w art. 34 ust. 5 ustawy. Jedynie recenzenci powołani w przewodzie habilitacyjnym mogą brać udział w postępowaniu przed Centralną Komisją rozpatrującą wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 14 marca 2003 r.) i przepisu tego w sprawie nie naruszono.

Kwestionowana przez skarżącego konstrukcja postępowania odwoławczego przyjęta w art. 19 ust. 2 ustawy odpowiada (poza terminem zaskarżenia) regulacji zawartej w art. 127 § 3 kpa, który stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozwiązanie takie ma służyć realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 kpa.

W sprawie niniejszej z przedstawionych wyżej względów nie mogły mieć zastosowania m.in. przepisy art. 7, art. 10 § 1, art. 79, 81 kpa, dlatego też nie mogło nastąpić zarzucone w skardze naruszenie tych przepisów.

Stwierdzić należy, że materiał dowodowy w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją zgromadzony został w przewidziany przepisami sposób. Jego ocena przedstawiona przez Centralną Komisję nie uzasadnia twierdzenia, że naruszone zostały przepisy art. 77 i art. 107 kpa.

Zauważyć trzeba, że skarżący błędnie zarzucił nieprawidłowości w podjęciu decyzji przez Komisję w dniu [...] lutego 2005 r., bowiem w głosowaniu brało udział 10 członków Prezydium Komisji stąd jego wynik - 1 głos za, 9 przeciw nie budzi wątpliwości.

Pamiętając o specyfice postępowania, w którym zapadła kwestionowana decyzja stwierdzić należy, że ograniczone uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów jest właśnie wynikiem szczególnego charakteru tego postępowania. Komisja jest organem kolegialnym, podejmuje decyzję w głosowaniu tajnym i ograniczone uzasadnienie tej decyzji nie stanowi naruszenia prawa (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 października 1993 r., sygn. akt I SA/Wa 813/99, Lex nr 46279).

Ponadto należy mieć na uwadze, że sąd jest upoważniony jedynie do oceny prawidłowości postępowania prowadzonego przez Centralną Komisję, zachowania w tym postępowaniu reguł proceduralnych, nie może natomiast dokonywać merytorycznej kontroli recenzji stanowiących podstawę decyzji, które pod względem formalnym nie budzą zastrzeżeń. Wszelkie więc przedstawione przez skarżącego zarzuty, mające w istocie charakter polemiki z treścią opinii recenzentów, nie mogły być przez sąd rozważane, zaś zgłoszony dowód z opinii biegłego z uwagi na treść art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w ogóle nie mógłby być przeprowadzony (co najwyżej możliwe byłoby postępowanie dowodowe z dokumentu, o ile sąd uznałby celowość jego przeprowadzenia).

Stanowisko organu w zakresie oceny pozostałego - poza rozprawą - dorobku habilitanta zostało w kwestionowanych decyzjach umotywowane, również w tym zakresie sąd nie jest uprawniony do ingerowania w merytoryczne stanowisko Komisji.

Wskazane w skardze opóźnienie w rozpatrywaniu wniosku nie stanowi naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy.

Z przedstawionych wyżej względów na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalono skargę.