Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 241/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.136 ust 3 i 229
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda WSA Piotr Głowacki Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2008r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Wojewody z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydent miasta K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r., wydaną na podstawie m.in. art.136 ust. 3, art. 137 i 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz.543 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa, odmówił Z.R. , U.R. , T.R. , D.B. , A.S. K.J,. i A.J. zwrotu części działki nr [...] i części działki nr [...] obręb [...] ewid. P. m. K. (w granicach wywłaszczonych parcel gruntowych l.kat.[...] i l.kat.[...].gm.kat. Z. )

W uzasadnieniu organ l instancji podał, że parcela gruntowa l. kat. [...] o pow.[...] m2 [...] b.gm.kat. Z. stanowiąca własność W.J. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa w 1968 r. i obecnie stanowi część działki [...] i części działki nr [...] obręb [...] ewid. P. m. K. , własności gminy K. Wpis użytkowania wieczystego ww. parceli przez Związkową Spółdzielnię Mieszkaniową ujawniony został w KW [...] w dniu [...].1969 r., a po przeniesieniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "A. " w K. , prawo to zostało ujawnione w KW [...] w dniu [...]1994 r.

Organ powołując się zatem na treść art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stwierdził, że spadkobiercom poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości roszczenie o jej zwrot nie przysługuje

Odnośnie natomiast wnioskowanej do zwrotu parceli gruntowej l. kat. [...] b.gm.kat. Z. organ ustalił, że nie stanowiła ona własności poprzednika prawnego wnioskujących ponieważ stanowiła własność W.B. , która parcelę l. kat.[...] obj. [...] Kw [...] b.gm.kat. Z. o pow.[...]m2 zbyła na rzecz Skarbu Państwa w 1966 r., a wpis użytkowania wieczystego ww. parceli przez Związkową Spółdzielnię Mieszkaniową ujawniony został w KW [...] w dniu [...]1968 r.

Obecnie parcela gruntowa l. kat. [...] stanowi część działki [...] i część działki nr [...] obręb [...]. ewid. P. m. K. , własności gminy K.

Co do twierdzeń wnioskodawców, że po podziale parceli gruntowej [...] na parcele [...] i [...] , parcela l.kat.[...] została sprzedana przez W.B. W.J. co ich zdaniem wynika z umowy sprzedaży i planu sytuacyjnego z dnia [...] 1946 r, l.ks.zam.[...], organ stwierdził, że zarówno w zasobach geodezyjnych, jak i księdze wieczystej nie został ujawniony podział parceli [...] na parcele [...] i [...] oraz brak jest aktu sprzedaży ww. parceli.

Wobec ustalenia, że właścicielem żądanej do zwrotu parceli była W.B. , organ stwierdził, że wnioskodawcom brak legitymacji do żądania jej zwrotu.

W końcowej części uzasadnienie poinformowano wnioskodawców o treści art.3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz o ewentualnym trybie obalenia domniemania wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody złożyli Z.R. , U.R. i T.R. , podnosząc, że organ nie powinien spółdzielni traktować jako osoby trzeciej w rozumieniu art.229 cyt. ustawy, a były właściciel nieruchomości nie powinien ponosić konsekwencji nierzetelnego działania - bezczynności przedstawicieli Skarbu Państwa, a następnie Gminy w kwestii rozwiązania użytkowania wieczystego w oparciu o przepis art.240 kc.

Zarzucono też naruszenie art.7, 77 i 80 kpa.

Wojewoda decyzją z dnia [...] 2002 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy uznał za prawidłowe ustalenia poczynione przez organ l instancji, jak również zastosowanie przez niego powołanych przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, iż właścicielem wywłaszczonej nieruchomości jest gmina K. , a "osobą trzecią" w rozumieniu art.229 ww. ustawy, na rzecz której ustanowiono prawo użytkowania wieczystego jest Spółdzielnia Mieszkaniowa "A. " w K. Organ odwoławczy podniósł, iż od 1 stycznia 1998 r. kompetencja do rozwiązania umów użytkowania wieczystego należy do sądów powszechnych.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Z.R. , zarzucając, że postępowanie nie zostało przeprowadzone rzetelnie, a organ odwoławczy nie odniósł się m.in. do dowodu w postaci "planu sytuacyjnego". Zdaniem skarżącej działka nr [...] nie została zbyta przez W.B. , nie została wymieniona w żadnym akcie notarialnym, zatem zbadanie, do kogo należała i czy była wywłaszczona lub sprzedana było obowiązkiem organu. Skarżąca stwierdziła dalej, iż dowody wskazują, że działka [...] istniała i nie była własnością W.B. oraz , że użytkowanie wieczyste wpisane jest w księdze wieczystej niezgodnie z "obowiązującym stanem". W wyjaśnieniu załączonym do skargi skarżąca podniosła także, że działka nr [...] nie została wywłaszczona.

Na rozprawie w dniu [...] listopada 2008 r. pełnomocnik skarżącej przedłożył kserokopię części projektu budowlanego domu W.J. na okoliczność, iż działka [...] stanowiła własność W.J. oraz podniósł, że organy administracyjne powinny zawiesić postępowanie na podstawie art.97 kpa oraz zwrócić się do sądu powszechnego o rozwiązanie użytkowania wieczystego na obydwóch działkach, skoro nie budzi wątpliwości, że od roku 1936 ich stan faktyczny jest taki, że pozostają one we władaniu skarżącej i jej poprzedniczki prawnej, a spółdzielnia nigdy nie objęła ich w posiadanie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134 ustawy/. W wyniku dokonanej przez Sąd oceny postępowania prowadzonego w przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że skarga nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja nie zapadła z naruszeniem przepisów prawa materialnego -ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz.543 z późn. zm.) oraz nie narusza przepisów postępowania - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.).

Stan prawny działek odpowiadających parceli kat. [...] nie był sporny w toku postępowania administracyjnego: ww. parcela stanowiąca własność poprzedniczki prawnej wnioskodawców - W.J. , została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa i oddana w użytkowanie wieczyste, a obecnie działki ewidencyjne, które powstały m.in. z tej parceli stanowią własność gminy K. i pozostają w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "A. " w K. , przy czym prawo to zostało ujawnione w KW [...] w dniu [...]1994 r. Organy prawidłowo zatem przyjęły, iż sytuacja ta spełnia dyspozycję art.229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Bez względu na ocenę tego przepisu przez skarżącą, podnieść należy, iż jego treść jest jednoznaczna. W przedmiotowej sprawie na nieruchomości będącej własnością gminy - przed wejściem w życie ustawy - zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, jaką w stosunku do gminy jest spółdzielnia, jako odrębna osoba prawna. Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2001 r.(l SA 2469/99 LEX nr 82648) osobą trzecią, w rozumieniu przepisu art. 229 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jest każda - zarówno fizyczna, jak prawna - osoba inna (zatem trzecia) niż poprzedni właściciel nieruchomości lub Skarb Państwa, na którego rzecz utracił on swą własność. Odnośnie zarzutu zgłoszonego na rozprawie, że organy administracyjne powinny zawiesić postępowanie na podstawie art.97 kpa oraz zwrócić się do sądu powszechnego o rozwiązanie użytkowania wieczystego, stwierdzić należy, że nie jest on zasadny. Organy administracyjne obowiązane są przed wydaniem rozstrzygnięcia uwzględnić aktualny stan prawny i faktyczny, a ten - w odniesieniu do parceli [...] - nie budził wątpliwości. Zwrot zawarty w art.229 "roszczenie nie przysługuje" oznacza, że poprzedni właściciel i jego spadkobiercy nie mają materialnoprawnej legitymacji do złożenia organowi administracyjnemu wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej. Żądanie zatem zwrotu nieruchomości obciążonej przed 1 stycznia 1998 r. prawem użytkowania wieczystego obligowało organy do odmowy jej zwrotu. Postępowanie o zwrot takiej nieruchomości może toczyć się dopiero po ewentualnym rozwiązaniu użytkowania wieczystego przez sąd powszechny na drodze cywilnoprawnej. W związku z tym organy nie powinny i nie mogły zawiesić postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości do czasu rozwiązania ustanowionego na niej użytkowania wieczystego.

Odnośnie drugiej żądanej do zwrotu nieruchomości to podkreślić należy, że organy administracyjne słusznie wskazały w pierwszej kolejności na przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie, z którym żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części może poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. Podstawowym więc obowiązkiem było ustalenie, czy żądana do zwrotu nieruchomość została w ogóle wywłaszczona, kto był jej właścicielem, a następnie należało zbadać legitymację materialną wnioskodawców. Orzekające w sprawie organy wywiązały się - wbrew zarzutom skargi - z powyższych obowiązków, prawidłowo ustalając, iż parcela oznaczona przez wnioskodawców, na podstawie planu sytuacyjnego podziału parcel gminy K. z dnia [...] 1946 r., [...], jako parcela l.kat. [...] wchodziła w skład parceli gruntowej l. kat. [...] i została zbyła na rzecz Skarbu Państwa w 1966 r. przez właścicielkę W.B. , której spadkobiercami nie są (co nie było sporne) wnioskodawcy.

Organy l instancji i II instancji odnosząc się do twierdzeń wnioskodawców, stwierdziły, że podział parceli gruntowej [...] na parcele [...] i [...] uwidoczniony na planie sytuacyjnym podziału parcel z dnia [...] 1946 r. , [...], nie został ujawniony ani w zasobach geodezyjnych, ani w księdze wieczystej. Znajdujące się w aktach dokumenty, jak również dokumenty przedłożone przez skarżącą do akt sądowych nie dają podstaw do zakwestionowania powyższego (vide: arkusz posiadłości gruntowej z [...]1936 k [...], wykaz zmian gruntowych k. [...]akt adm. oraz k. [...] akt sądowych.).

Brak również podstaw do zakwestionowania, że właścicielem całej działki [...] była W.B. - brak bowiem nie tylko ujawnienia podziału tej parceli na parcelę [...] (czyli o tym samym nr) i parcelę [...], ale brak również dowodu w postaci umowy sprzedaży (aktu notarialnego), że parcela, która miała powstać wskutek podziału tj. [...] została sprzedana przez W.B. - W.J. . Brak aktu sprzedaży ww. parceli przyznał na rozprawie również pełnomocnik skarżącej. Co istotne, organy administracyjne nie są uprawnione do kwestionowania wpisu w księgach wieczystych (vide: k. [...] akt adm. ), prawidłowo więc zwróciły stronom postępowania uwagę na treść art.3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz poinformowały o ewentualnej możliwości obalenia domniemania wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na drodze postępowania sądowego. Organy nie mogły zatem oceniać oświadczeń nt. zawartej umowy sprzedaży z 1936 r., czy też wnioskować o tytule prawnym do parceli [...] w oparciu np. o dokumentację projektową domu. W związku z tym nie jest zasadny zarzut niewyjaśnienia stanu faktycznego, co do właściciela żądanej do zwrotu parceli oznaczonej jako l.kat.[...] . Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skargi, że parcela [...] nie została wywłaszczona (pomijając wewnętrzną sprzeczność twierdzeń skarżącej, która żąda zwrotu tej wywłaszczonej nieruchomości) - nie została zbyta na rzecz Skarbu Państwa przez W.B. , ponieważ nie została wymieniona w żadnym akcie notarialnym, stwierdzić należy, iż skoro podział parcel z 1946 r. nie został, jak podniesiono wyżej, nigdzie odnotowany, to, poza mapą z 1946 r., parcela l.kat. [...] nie została nigdzie powołana. Porównując plan sytuacyjny podziału parcel gminy K.- Z. z dnia [...]1946 r., l.ks.zam [...] (k [...] akt sad. ) z planem sytuacyjnym podziału parcel gminy K. Z. z dnia [...] 1934 r., l. ks. za m. [...] (k.[...] akt sąd.) i planem sytuacyjnym podziału parcel gminy K.-Z. z dnia [...]1935 r., l.ks.zam. [...] (k. [...] akt sąd.), stwierdzić należy, iż ten ostatni zawiera adnotację: "nowe oznaczenia parcel, uwidocznione na powyższym planie, przyjęte do operatu katastralnego...Urząd Katastralny K. dnia [...]1935 r."

Umową sprzedaży z dnia [...]1966 r. W.B. sprzedała parcelę l.kat. [...]. Jednocześnie z umowy tej, jak i pisma do Państwowego Biura Notarialnego (k.[...] i [...] akt adm.) wynika, iż użytkownikiem tej działki była Z. R.

Wobec ustalenia, że właścicielem żądanej do zwrotu parceli była W.B. , a nie W.J. , to organy prawidłowo, zgodnie z art.136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uznały, że wnioskodawcy nie posiadają legitymacji do żądania jej zwrotu.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.