Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 671/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6254 Usługi telekomunikacyjne i eksploatacja sieci telekomunikacyjnych
Hasła tematyczne: Telekomunikacja
Skarżony organ: Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 206 ust. 1, art. 201 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 171 poz 1800
law: Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2008 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 206 ust. 1 oraz art. 201 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm. – dalej Pt) po rozpatrzeniu wniosku P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części nakazującej wykonanie wymienionych w pkt 1-3 obowiązków do dnia [...] lutego 2008 r. w ten sposób, że nakazał wykonanie tych obowiązków do dnia [...] maja 2008 r., a pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W okresie od [...] października 2006 r. do [...] października 2006 r. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej Prezes UKE) przeprowadził kontrolę przestrzegania przez P. w okresie od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] października 2006 r. przepisów Pt, określających obowiązki dostawcy usług względem użytkowników końcowych w zakresie:

Zawierania umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych - art. 56 Pt,

Warunków umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych - art. 57 Pt,

Regulaminów świadczenia usług telekomunikacyjnych - art. 59 Pt,

Zawartości regulaminów świadczenia usług telekomunikacyjnych - art. 60 Pt,

Stosowania cenników - art. 61 Pt,

Publikowania aktualnych informacji o jakości publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych - art. 63 Pt.

W protokole kontroli z dnia [...] listopada 2006 r., Prezes UKE stwierdził następujące naruszenia:

naruszenie art. 56 ust. 3 pkt 3 Pt poprzez brak w umowach o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych postanowień dotyczących zakresu obsługi serwisowej,

naruszenie art. 56 ust. 3 pkt 5 Pt poprzez brak w umowach o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych postanowień dotyczących warunków przedłużenia i rozwiązania umowy,

naruszenie art. 56 ust. 3 pkt 6 Pt poprzez brak w umowach o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych postanowień dotyczących wysokości kar umownych w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi telekomunikacyjnej,

naruszenie art. 56 ust. 3 pkt 7 Pt poprzez brak w umowach o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych postanowień dotyczących trybu postępowania reklamacyjnego,

5. naruszenie art. 60 pkt 6 Pt oraz § 5 ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 października 2004 r. w sprawie trybu postępowania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej (Dz. U. Nr 226, poz. 2291), poprzez nieprawidłowe określenie w regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych trybu postępowania reklamacyjnego,

6. naruszenie art. 63 ust. 1 i ust. 2 Pt poprzez nie wypełnianie obowiązku publikowania aktualnych informacji o jakości publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych oraz nieprzekazanie, na żądanie Prezesa UKE, podczas kontroli aktualnych informacji o jakości usług.

Z uwagi na stwierdzone uchybienia Prezes UKE wydał zalecenia pokontrolne z dnia [...] lutego 2007 r., w których wezwał P. do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Celem sprawdzenia wykonania przez Spółkę wydanych zaleceń pokontrolnych Prezes UKE przeprowadził w okresie od [...] czerwca 2007 r. do [...] czerwca 2007 r. ponowną kontrolę w P.

W wyniku ponownej kontroli stwierdzono, iż Spółka wykonała zalecenia pokontrolne jedynie odnośnie publikacji aktualnych informacji o jakości publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych. Nie wykonała natomiast zaleceń pokontrolnych w pozostałym zakresie.

W związku z powyższymi ustaleniami, Prezes UKE pismem z dnia [...] sierpnia 2007 r., zawiadomił P. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i nakładającej na Spółkę karę pieniężną.

Jednocześnie Prezes UKE wezwał P. do przedstawienia stanowiska w przedmiotowej sprawie w terminie 7 dni od otrzymania pisma oraz do przekazania danych dotyczących wielkości przychodu osiągniętego w 2006 r. niezbędnych do określenia podstawy wymiaru kary.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 r., Spółka przedstawiła swoje stanowisko w przedmiotowej sprawie.

W toku postępowania, na wezwanie organu, Spółka przedstawiła dalsze wyjaśnienia oraz przedłożyła następujące dokumenty:

przykładowe umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych zawierane aktualnie przez P. z abonentami;

Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci telekomunikacyjnej GSM [...] i UMTS przez spółkę pod firmą "P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" z dnia [...] września 2005 roku;

Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci telekomunikacyjnej GSM [...] przez spółkę pod firmą "P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" z dnia [...] października 2004 roku;

Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci telekomunikacyjnej GSM [...] przez spółkę pod firmą "P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością";

Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci NMT [...] przez spółkę pod firmą "P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" z dnia [...] grudnia 2001 roku.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 201 ust. 3 pkt 2 i pkt 3 w zw. z art. 209 ust. 1 pkt 4 oraz art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.) Prezes UKE

1. nakazał P. sp. z o.o. z siedzibą w W. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości polegających na braku, w treści zawieranych umów o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, zgodnych z rozporządzeniem Ministra infrastruktury z dnia 1 października 2004 r. w sprawie trybu postępowania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej (Dz. U. Nr 226, poz. 2291) postanowień umownych wymaganych przez art. 56 ust. 3 pkt 7 Pt, w terminie do dnia 29 lutego 2008 r.

2. nakazał P. sp. z o.o. z siedzibą w W. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości polegających na braku, w treści zawieranych na odległość umów o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, postanowień umownych wymaganych przez art. 56 ust. 3 pkt 3, 5, i 6 Pt, w terminie do dnia [...] lutego 2008 r.

3. nakazał P. sp. z o.o. z siedzibą w W. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości polegających na niezgodnym z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 1 października 2004 r. w sprawie trybu postępowania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej (Dz. U. Nr 226, poz. 2291) określeniem w:

a) Regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci telekomunikacyjnej GSM [...] i UMTS przez spółkę pod firmą "P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" z dnia [...] września 2005 roku

b) Regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci telekomunikacyjnej GSM [...] i UMTS przez spółkę pod firmą "P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" z dnia [...] października 2004 roku

c) Regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci NMT [...] przez spółkę pod firmą "P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" z dnia [...] grudnia 2001 roku

trybu postępowania reklamacyjnego, w terminie do dnia [...] lutego 2008 r.

4. nałożył na P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości 900 000 PLN płatną do budżetu państwa.

P. wystąpiła do Prezesa UKE z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punktach 1, 2, 3 decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. W złożonym wniosku zarzuciła brak potrzeby powielania w treści regulaminu uregulowań zawartych w bezwzględnie obowiązujących przepisach prawa oraz brak potrzeby wprowadzania zmian w regulaminach wobec podjętej przez Spółkę kampanii informacyjnej dotyczącej obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 października 2004 r. Skarżąca podniosła również zarzut dotyczący braku możliwości realizacji wskazanych w decyzji obowiązków w wyznaczonym przez Prezesa UKE terminie, tj. do dnia [...] lutego 2008 r.

Rozpatrując ponownie sprawę Prezes UKE decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części nakazującej wykonanie wymienionych w pkt 1-3 obowiązków do dnia [...] lutego 2008 r. w ten sposób, że nakazał wykonanie tych obowiązków do dnia [...] maja 2008 r., a pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Prezes UKE wskazał, iż ustawodawca wyróżnił w dwóch odrębnych artykułach, tj. art. 56 i art. 60 Pt, minimalne wymagania treści umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych i regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych, które kształtują łącznie stosunek prawny (umowę sensu largo) wiążący strony tj. dostawcę publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych i użytkownika tych usług. Organ podkreślił przy tym, że wzorcem umownym jest każda klauzula umowna narzucona przez jedną stronę stosunku prawnego z wyłączeniem możliwości rzeczywistego wpływu drugiej strony na istnienie i treść tego postanowienia umownego, a tym samym na kształt nawiązywanego stosunku prawnego, przy czym ta jednostronnie ustalona klauzula z założenia ma być przeznaczona do wielokrotnego zastosowania. Dostawcy publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych stosują faktycznie określone wzorce umowne (zarówno regulaminy świadczenia usług telekomunikacyjnych, jak i wzory umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych). W praktyce, pomimo obowiązującej na gruncie Kodeksu cywilnego zasady swobody umów, podmioty podpisujące z dostawcami usług umowy o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, nie mają rzeczywistego wpływu na treść podpisywanych umów o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych (co nie oznacza, iż nie mogą z prawnego punktu widzenia negocjować zawieranej umowy). W ocenie organu podnoszone przez stronę argumenty, iż art. 56 Pt dotyczy umowy sensu largo, tj. stosunku prawnego między stronami, są nietrafne. Art. 56 ust. 2 Pt stanowi o formie pisemnej umowy o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych. Przepis art. 56 ust. 3 Pt statuuje natomiast, że "umowa, o której mowa w ust. 2, powinna określać w szczególności (...)". W art. 59 ust. 1 oraz art. 60 Pt wskazane są niezbędne elementy regulaminów świadczenia usług telekomunikacyjnych, którymi dostawcy publicznie dostępnych usług muszą się posługiwać, a które są dostarczane abonentom wraz z umową o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych. Wymagania ustawodawcy odnośnie treści umowy i regulaminu nie pokrywają się ze sobą. Jeżeli zaś intencją ustawodawcy byłoby określenie minimalnych wymagań treści łączącej strony umowy jako stosunku prawnego, to inaczej zredagowałby przepis art. 56 ust. 3 Pt. Ponadto w treści art. 56 ust. 3 Pt określiłby wszelkie niezbędne elementy tego stosunku prawnego (w tym elementy regulaminu), a następnie określając w art. 60 Pt niezbędne elementy regulaminu wskazałby pośrednio, jakie elementy muszą się znaleźć w umowie, a nie w regulaminie. W związku z powyższym wymagania odnośnie treści umowy jakie statuuje art. 56 ust. 3 Pt dotyczą ściśle samej umowy jako dokumentu uzgodnionego i podpisanego przez strony, a nie umowy sensu largo, tj. stosunku prawnego kształtowanego w pewnym zakresie również np. przez regulamin, który jest przedmiotem odrębnych regulacji Pt. Przytaczane przez skarżącą stanowisko S. Piątka, że "w sprawach, w których ustawa formułuje w art. 56 ust. 3 i art. 60 identyczne wymagania dotyczące treści umowy i regulaminu, a strony nie uzgodniły indywidualnych postanowień odbiegających od treści regulaminu, nie ma przeszkód, by umowa zawierała odpowiednie odesłanie do treści regulaminu", jest w ocenie organu stanowiskiem contra legem. Przepisy Pt, jako źródło powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczące niezbędnych elementów umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych i regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych, nie są normami ius dispositivum, a normami bezwzględnie powszechnie obowiązującymi, tj. normami ius cogens. Ich stosowanie nie jest zależne od faktu, czy przewidują bądź wprowadzają rozwiązania korzystne albo niekorzystne dla abonentów. Strony umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych nie mogą zatem w ogóle decydować swobodnie o ich stosowaniu. Niedopuszczalne jest zatem z punktu widzenia porządku prawnego decydowanie przez strony umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych o tym co ma zostać uregulowane w umowie o świadczenie usług telekomunikacyjnych, skoro ustawodawca przesądził już tą kwestię w sposób imperatywny. Postanowienia umowne, kształtujące stosunek prawny między kontrahentami, wynikają w przypadku umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych zarówno z samej umowy, jak i z wzorca umownego (regulaminu). Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych, jako ustalony przez przedsiębiorcę telekomunikacyjnego wzorzec umowny w rozumieniu art. 384 k.c., wiąże drugą stronę umowy jeżeli został jej doręczony wraz z umową, bądź gdy druga strona mogła się z łatwością dowiedzieć o jego treści, w sytuacji, gdy posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte. Różnica między umową a regulaminem przejawia się w tym, iż treść umowy może być przez strony negocjowana, natomiast treść regulaminu jest narzucona przez przedsiębiorcę telekomunikacyjnego i nie podlega negocjacjom. Z tego też względu bardzo ważne dla abonenta postanowienia umowne muszą być zawarte w umowie o świadczenie usług telekomunikacyjnych, a nie w regulaminie. Gdyby racjonalny ustawodawca nie przewidywał konieczności uregulowania niektórych kwestii w dokumencie jakim jest umowa, to zbędny byłby przepis art. 56 ust. 3 Pt, a ustawodawca pozostawiłby stronom w tym zakresie swobodę kontraktowania, zezwalając tym samym na ich zamieszczenie np. w regulaminie. Na poparcie zasadności swojego stanowiska organ powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2006 r., sygn. akt: III SK 7/06, dotyczący stosowania przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz. 1081 z późn. zm.). Odnosząc powyższy wyrok SN do będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacji organ wskazał, iż nasuwa się oczywista konkluzja, że art. 56 ust. 3 Pt, podobnie jak art. 4 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim, także zawiera kategoryczne sformułowanie stanowiące, że umowa o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych powinna zawierać wszystkie ściśle określone w tym przepisie konkretne postanowienia umowne (skoro przepis ten ma charakter obligatoryjnego nakazu zamieszczenia w umowie wszystkich istotnych postanowień umownych).

Odnosząc się z kolei do podnoszonej prze P. kwestii przyszłej nowelizacji Pt organ podkreślił, iż zarówno ustawy, jak i rozporządzenia, jako źródło powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej wchodzą w życie w wyniku ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. Ustawa jak i rozporządzenie są, stosownie do treści art. 87 Konstytucji, źródłem powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej i żaden podmiot, od chwili ich wejścia w życie, nie może uchylać się od ich stosowania, czy odmówić akceptacji zawartych w nim norm prawnych. Sama planowana zmiana prawa nie usprawiedliwia zatem braku przestrzegania przepisów aktualnie obowiązującego Pt i rozporządzenia przez P. Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem podnoszonym przez P., że nie ma obowiązku zamieszczania w treści regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych postanowień umownych zgodnych z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury. Kwestia obowiązywania odpowiednich przepisów rozporządzenia, ich zakres i moc prawna, jak również fakt, iż obowiązują one niezależnie od zawarcia ich w regulaminie w żadnej mierze nie legitymizuje braku podjęcia przez Spółkę działań mających na celu dostosowanie aktualnie stosowanych regulaminów świadczenia usług telekomunikacyjnych do obowiązującego rozporządzenia. Postanowienia umowne zawarte w regulaminach stosowanych przez P. powinny być bowiem zgodne z treścią bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Prezes UKE nie podzielił także stanowiska Spółki o braku potrzeby wprowadzania zmian w stosowanych przez nią regulaminach wobec podjętej kampanii informacyjnej dotyczącej treści obowiązującego rozporządzenia i wynikających z niego uprawnień użytkowników końcowych. Wskazana przez skarżącą kampania informacyjna nie stanowi bowiem wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 60 pkt 6 Pt.

Organ zaznaczył, że w trakcie niniejszego postępowania administracyjnego Spółka przedłożyła wyjaśnienia, jak też przedłożyła aktualnie stosowane wzorce umowne (wzory umów i regulaminy), z których wynika, iż usunęła w większości nieprawidłowości w odniesieniu do treści podpisywanych z abonentami umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Do stosowanych przez stronę wzorów umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych (za wyjątkiem wzorów umów zawieranych z abonentami na odległość) wprowadzone zostały wskazane w zaleceniach pokontrolnych, a wymagane przez art. 56 ust. 3 Pt, postanowienia umowne regulujące: zakres obsługi serwisowej, warunki przedłużenia i rozwiązania umowy, wysokość kar umownych w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi telekomunikacyjnej oraz tryb postępowania reklamacyjnego. Tryb postępowania reklamacyjnego, uregulowany w przedstawianym przyszłemu abonentowi do podpisania wzorze umowy nie jest jednak zgodny z treścią rozporządzenia. Prezes UKE nie może w związku z tym uznać prawidłowości uregulowania trybu postępowania reklamacyjnego w stosowanych przez Spółkę wzorach umów, a tym samym nie może uznać wykonania zaleceń pokontrolnych w tym zakresie. Jak wynika zaś z wyjaśnień Spółki i przedstawionych przez nią dokumentów, skarżąca nie dostosowała wzoru umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, stosowanego przez nią przy zawieraniu z abonentami umów na odległość, do zaleceń pokontrolnych. W przedstawionym Prezesowi UKE wzorcu umownym brak jest nadal postanowień umownych regulujących: zakres obsługi serwisowej, warunki przedłużenia i rozwiązania umowy, wysokość kar umownych w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi telekomunikacyjnej oraz tryb postępowania reklamacyjnego.

Znajdujące się w stosowanych przez Stronę wzorach umów (oprócz wzorów umów stosowanych przez Spółkę przy zawieraniu z abonentami umów na odległość) uregulowanie trybu postępowania reklamacyjnego jest natomiast w znacznej części sprzeczne z treścią rozporządzenia. Organ wyjaśnił szczegółowo na czym polegają te sprzeczności. Wskazał jednocześnie, że powyższe uwagi, odnoszą się również, za wyjątkiem punktu (dotyczącego formy pisemnej potwierdzania przyjęcia reklamacji), do trybu postępowania reklamacyjnego zawartego w przedstawionych przez stronę wzorach regulaminów świadczenia usług telekomunikacyjnych. Organ stwierdził w związku z tym, iż Spółka do dnia wydania niniejszej decyzji nie wykonała zaleceń pokontrolnych w zakresie dostosowania stosowanych regulaminów świadczenia usług telekomunikacyjnych do powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Przedłożony przez Stronę przy piśmie z dnia [...] października 2007 projekt regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych w sieci telekomunikacyjnej GSM [...] i UMTS przez spółkę pod firmą "P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" z dnia [...] września 2005 roku, a także znajdujące się w tym piśmie sformułowanie, iż będzie on obowiązywał wyłącznie nowych abonentów oraz "dotychczasowych abonentów, którzy po dniu wejścia w życie regulaminu będą podpisywać aneksy przedłużające do obowiązujących umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych", obrazuje zaś podejście Spółki do konieczności dokonania zmian w regulaminie i wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 59 ust. 2 Pt, które przejawia się w chęci ograniczenia skali wypowiadania przez abonentów umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych w związku z dokonaną zmianą w regulaminie, a tym samym ograniczenia uprawnień przysługujących abonentom z mocy art. 59 ust. 2 Pt.

Prezes UKE stwierdził jednocześnie, iż zauważa podniesioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczność braku możliwości wykonania przez Spółkę, w zakreślonym przez Prezesa UKE terminie, nałożonych w decyzji obowiązków z uwagi na to, że zmiana regulaminów wymaga podjęcia przez Spółkę określonych kroków przewidzianych w Pt. Strona musi bowiem, zmieniając stosowane regulaminy świadczenia usług telekomunikacyjnych, poinformować abonentów o zmianie konkretnego regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego przed wprowadzeniem tych zmian w życie. Z tych względów Prezes UKE zmienił termin wykonania nałożonych obowiązków i określił go na dzień [...] maja 2008 r.

W skardze na tę decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "P." Sp. z o.o. zarzuciła organowi:

naruszenie art. 56 ust. 3 Pt w związku z art. 59 ust. 1 Pt oraz art. 60 Pt, a także w związku z art. 56 k.c. poprzez przyjęcie, iż stosowane przez P. wzorce umowne (regulaminy), nie są integralną częścią umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych tj. iż stosowane regulaminy nie stanowią rozszerzenia treści stosunku zobowiązaniowego łączącego operatora z abonentem wynikającego z zawartej pomiędzy nimi umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych i w związku z tym nie jest dopuszczalne zawarcie w umowie o świadczenie usług telekomunikacyjnych odesłanie do treści właściwego regulaminu, a zarówno umowa i regulamin powinny zawierać wszelkie powtarzające się elementy zgodnie z literalnym brzmieniem ww. przepisów.

naruszenie art. 56 ust. 3 Pt w związku z art. 60 Pt poprzez błędną interpretację przedmiotowych przepisów prawnych polegająca na przyjęciu, iż katalog zagadnień, które stosownie do postanowień wyżej przywołanych przepisów prawa winny znaleźć się w stosowanych wzorcach umownych, musi zawierać wyczerpująco postanowienia powszechnie obowiązujących przepisów prawa, regulujących dane zagadnienie tj. przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 października 2004 r. w sprawie trybu postępowania reklamacyjnego oraz warunków jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej.

naruszenie art. 201 ust. 3 pkt 1 i 2 Pt w związku z art. 7 k.p.a. poprzez nałożenie zaskarżoną decyzją określonych obowiązków w związku z uznaniem, że P. nie realizuje zaleceń pokontrolnych poprzez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości oraz uznanie przez organ, że złożone przez Spółkę wyjaśnienia są niewystarczające, pomimo iż ostrożna interpretacja przepisów prawa materialnego (w szczególności art. 56 ust. 3 i art. 60 Pt w związku z art. 56 k.c.), a także uwzględnienie słusznego interesu Spółki nie dawały podstawy do nałożenia tak daleko niewspółmiernych sankcji, które to ponadto nałożone zostały bez uwzględniania całokształtu sprawy.

4. oparcie rozstrzygnięcia na subiektywnej interpretacji przepisów art. 56 ust. 3 w związku z art. 60 Pt bez uwzględnienia przepisów prawa wspólnotowego tj. interpretacji prawa krajowego w świetle celów i brzmienia prawa wspólnotowego, w szczególności art. 20 DYREKTYWY 2002/22/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności elektronicznej praw użytkowników (dyrektywa o usłudze powszechnej).

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Prezesa UKE z dnia [...] stycznia 2008 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r., w części określonej w punktach: 1, 2 i 3 tej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż nie można zgodzić się co do zasady z dokonaną przez organ interpretacją przepisów art. 56 ust. 3 Pt w związku z art. 60 Pt. Skarżąca wskazała na nieprecyzyjność ustawy, która w jej ocenie prowadzić może do różnych od siebie interpretacji ww. przepisów. Według niej istotną nieprawidłowością legislacyjną jest częściowe pokrywanie się zakresu art. 56 ust. 3 z zakresem art. 60 Pt. Pokrywanie się zakresu tych przepisów w odniesieniu do obydwu rodzajów wzorców umownych uzasadnia przeniesienie ciężaru dyskusji na grunt ogólnych przepisów prawa cywilnego regulujących stosowanie wzorców umownych. Skarżąca wskazała, iż zarówno standardowe umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, jak i stosowane przez P. regulaminy stanowią wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. Z punktu widzenia ochrony praw abonenta nie ma więc żadnej różnicy, w którym wzorcu umownym znajdą się zapisy wymagane przez Pt - bezpośrednio w umowie, czy też przez odesłanie, w regulaminie. Abonentowi przysługiwać będą zawsze takie same prawa i taka sama ochrona. Nie jest przy tym całkowicie trafne stwierdzenie organu, iż różnica pomiędzy umową a regulaminem przejawia się w możliwości negocjowania umowy podczas, gdy regulamin jest narzucany. Zarówno umowy, jak i regulamin stanowią bowiem zestandaryzowany wzorzec umowny, którego stosowanie przez operatora umożliwia dokonanie wyboru przez abonenta pakietu standardowych usług oferowanych przez operatora. Zatem poziom negocjacji rozpatrywać należy nie z punktu widzenia umowy, ale łącznie z punktu widzenia całego stosunku umownego, który kształtowany jest zarówno przez umowę, jak i regulamin. Zarówno umowa jak regulamin są wzorcami umownymi, które łącznie kształtują stosunek zobowiązaniowy i w związku z tym ich postanowienia winny być interpretowane łącznie i uzupełniająco, a nie oddzielnie jak wskazuje organ w zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 384(1) k.c. w związku z art. 56 k.c. abonent zawierając umowę z operatorem wiąże się także regulaminem, który zostaje mu doręczony przed zawarciem umowy. Konsekwencją akceptacji umowy przez abonenta jest związanie się postanowieniami określonego regulaminu, dlatego w tej sytuacji umowa i regulamin są ściśle powiązanym i dopełniającym się źródłem regulacji danego stosunku zobowiązaniowego. Z mocy samego prawa akceptacja umowy powoduje skutki w postaci związania doręczonym stronie regulaminem. W ocenie skarżącej nie można więc uznać za słuszny podglądu wyrażonego przez organ, że nie jest dopuszczalne odesłanie polegające na umiejscowieniu niezbędnych elementów umowy z punktu widzenia art. 56 ust. 3 w regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych. Zdaniem strony skarżącej nieprecyzyjność omawianych przepisów, skutkująca możliwością różnej ich interpretacji, nie powinna być podstawą do drastycznych działań administracyjnych zmierzających do nałożenia przez organ obowiązków i sankcji określonych w decyzji. Takie działanie rozpatrywać można w kontekście naruszenia zasady działania organów władzy w demokratycznym państwie prawnym i naruszenia zasady swobody działalności gospodarczej.

Skarżąca podniosła też, iż żaden przepis prawa nie wymaga umieszczenia w stosowanych wzorcach umownych pełnych unormowań prawnych wynikających z aktów prawa powszechnie obowiązującego, odnoszących się do konkretnego zagadnienia wzorca umownego. Przepisy art. 57 ust. 3 pkt 7 Pt oraz art. 60 pkt 6 Pt stanowią wymóg umieszczania w umowach i w regulaminie "trybu postępowania reklamacyjnego". Przepisy powyższe nie przesądzają jednak, jak dokładne i wyczerpujące ma być uregulowanie tej kwestii we wzorcu umownym. Zgodnie z art. 60 pkt 6 Pt, regulamin powinien określać tryb postępowania reklamacyjnego. W ocenie skarżącej aktualnie obowiązujący regulamin spełnia te wymogi, gdyż zamieszczenie w treści regulaminu odwołania do obowiązujących przepisów prawa, a więc także do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 października 2004 r. w sprawie trybu postępowania reklamacyjnego oraz warunków jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej, w sposób dostateczny określa zasady i tryb postępowania reklamacyjnego. Niepotrzebne i niecelowe jest natomiast powielanie w regulaminie wszystkich postanowień zawartych w bezwzględnie obowiązujących przepisach prawa. W szczególności zaś postulat umieszczania takich postanowień kłóci się z zasadą, aby wzorce umowne były sformułowane w sposób przejrzysty. Skarżąca podniosła ponadto, że wobec podjętej kampanii informacyjnej wszyscy abonenci Spółki otrzymali obowiązujące rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 1 października 2004 r. w sprawie trybu postępowania reklamacyjnego oraz warunków jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej, a pozostali użytkownicy końcowi są informowani o miejscu jego opublikowania na stronach internetowych Spółki.

W ocenie skarżącej za nieprawidłowe uznać należy działanie organu administracji polegające na nałożeniu dotkliwych sankcji w oparciu o subiektywną interpretację przepisów prawa, które budzą wiele wątpliwości prawnych. Tym bardziej, iż Spółka przekazała obszerne wyjaśnienia podnoszonych przez organ zastrzeżeń oraz wykazała, iż mimo zaistniałych wątpliwości na tle stosowanych wzorów umownych prawa abonentów są należycie chronione. Organ skorzystał natomiast z przysługujących mu uprawnień bez wnikliwej analizy sytuacji, w szczególności interesu społecznego (rzeczywistego przestrzegania przez operatora przepisów prawa w zakresie obsługi abonentów) oraz interesu Spółki w szczególności skutków finansowych realizacji obowiązków nałożonych zaskarżoną decyzją. Organ nie uwzględnił w swojej decyzji też ewentualnych skutków finansowych realizacji przez P. obowiązku zmian regulaminów wynikających z brzmienia art. 59 ust. 2 Pt. Aktualne brzmienie tego przepisu inicjuje natomiast ryzyko prawne, że każda zmiana postanowień regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych, a więc także obojętnych dla konsumenta (użytkownika końcowego) lub obiektywnie korzystnych dla niego ( w tym zmian polegających na uzupełnieniu regulaminu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa), stanowi podstawę do wypowiedzenia przez niego umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych bez obowiązku zapłaty roszczenia odszkodowawczego na rzecz dostawcy usługi. Skarżąca zaakcentowała ponadto fakt istnienia wątpliwości w zakresie zgodności art. 59 ust. 2 Pt z prawem Unii Europejskiej. Podniosła ponadto, że nowelizacja wielu postanowień wiążących abonentów regulaminów, przeprowadzona dodatkowo w krótkich odstępach czasu, doprowadziłaby do kompletnej dezorientacji dużej części odbiorców usług P., utrudniając im właściwe rozeznanie w zakresie aktualnie przysługujących im praw i obowiązków.

Przywołując treść pkt 30) wstępu do Dyrektywy 2002/22/WE oraz art. 20 Dyrektywy skarżąca podniosła ponadto, iż istnieje uzasadniona wątpliwość, czy art. 20 Dyrektywy został właściwie transponowany do prawa polskiego (prawa krajowego). Dyrektywa bowiem w ogóle nie odnosi się do obowiązku stosowania regulaminu przez operatora, a co więcej nie przewiduje obowiązku zamieszczania tych samych postanowień w umowie, co w regulaminie. Na tle postanowień Dyrektywy nie można także wysnuć wniosku, że zakazane jest odesłanie w zakresie elementów niezbędnych umowy o świadczenie usługi telekomunikacyjnej z poziomu tej umowy do regulaminu świadczenia usług stanowiącego integralną część umowy. Biorąc pod uwagę zastrzeżenia, co do poprawności transpozycji postanowień Dyrektywy do prawa polskiego, zdaniem strony skarżącej, aktualny staje się obowiązek zastosowania interpretacji prawa krajowego w świetle celów i brzmienia prawa wspólnotowego. Organ wydając zaskarżoną decyzję oparł się natomiast na skrajnej interpretacji prawa krajowego bez uwzględnienia prawnowspólnotowej wykładni tego prawa. Organ nie uwzględnił m.in. jednego z celów Dyrektywy, jakim jest zapewnienie przejrzystości umów zawieranych pomiędzy abonentem a dostawcą usług, która to zasada nie byłaby realizowana w przypadku powielania w obydwu dokumentach tych samych elementów niezbędnych w świetle literalnej wykładni przepisów art. 56 ust. 3 i art. 60 Pt. Brak zastosowania przez organ wspomnianej wykładni prawa doprowadził w efekcie do wydania niekorzystnej dla strony decyzji administracyjnej.

Prezes UKE w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ ponownie podkreślił, iż elementy, które ustawodawca uznał za niezbędne zarówno w umowie, jak i w regulaminie zostały w art. 56 Pt i art. 60 Pt enumeratywnie wymienione. W ocenie organu przepisy te są jednoznaczne i nie budzą wątpliwości interpretacyjnych, a ich redakcja świadczy o celowym działaniu ustawodawcy, który uznał, że pewne elementy stosunku prawnego powinny być określone zarówno w umowie, jak i regulaminie. Zgodnie zaś z ugruntowanym stanowiskiem doktryny prawa, umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych, pomimo stosowania przez przedsiębiorcę telekomunikacyjnego wzorca umowy w postaci regulaminu, może być przez potencjalnego kontrahenta negocjowana. Strony umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych mogą przejąć postanowienia umowne z wzorca umownego, jednakże mogą także indywidualnie negocjować treść tych postanowień, czy uzupełniać postanowienia umowne innymi postanowieniami, które nie zostały zawarte we wzorcu. Zarówno ustawa Prawo telekomunikacyjne, jak i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 października 2004 r. w sprawie trybu postępowania reklamacyjnego oraz warunków jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej są stosownie do treści art. 87 Konstytucji RP źródłem powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej i żaden podmiot, od chwili ich wejścia w życie, nie może uchylać się od ich stosowania, czy odmówić akceptacji zawartych w nim norm prawnych. Postanowienia umowne zawarte w regulaminach stosowanych przez P. powinny być więc zgodne z treścią bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z przepisami art. 56 i art. 60 Pt umowa oraz regulamin powinny określać "tryb" postępowania reklamacyjnego. Przez zwrot "tryb" nie można rozumieć odesłania do przepisów powszechnie obowiązującego prawa, ale jednoznaczne wskazanie użytkownikowi końcowemu sposobu dochodzenia roszczeń związanych z niewykonaniem lub należytym wykonaniem zobowiązania. Organ podkreślił, iż w skarżonej decyzji szczegółowo wymienił postanowienia zamieszczone w stosowanych przez Spółkę wzorach umów oraz regulaminach, które są niezgodne z treścią ww. rozporządzenia. Kwestia podjęcia kampanii informacyjnej przez skarżącą, nie może zaś zostać uznana za wykonanie zaleceń pokontrolnych, w związku z czym pozostaje bez znaczenia dla sprawy. Sformułowany w stosunku do skarżonej decyzji zarzut rozpatrzenia sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej również jest niezasadny, organ nie miał bowiem obowiązku udowadniania okoliczności związanych z naruszeniem interesów abonenta, gdyż nie stanowi to przesłanki prawnej wydania decyzji. Słuszny interes społeczny, to nie tylko interes P., ale również innych podmiotów, które stają się stronami określonych stosunków w sferze szeroko ujętych przepisów Pt. Słuszny interes Spółki miał natomiast polegać, zdaniem skarżącej, na narażeniu jej na ewentualne straty finansowe spowodowane obowiązkiem wykonania skarżonej decyzji wobec możliwości skorzystania przez abonentów z uprawnienia wynikającego z art. 59 ust. 2 Pt, Regulacja zawarta w powyższym artykule jest w ocenie organu jak najbardziej zgodna z postanowieniem punktu 4 artykułu 20 Dyrektywy o usłudze powszechnej.

Odnosząc się do zarzutu oparcia rozstrzygnięcia na subiektywnej interpretacji przepisów art. 56 i art. 60 Pt, bez uwzględnienia przepisów prawa wspólnotowego organ wskazał, iż zgodnie z art. 249 ust. 3 TWE dyrektywa jest wiążąca, jeśli chodzi o zamierzony rezultat dla każdego państwa członkowskiego, do którego jest skierowana, zostawiając jednak władzom krajowym wybór formy i metod implementacji jej postanowień. Organ nie zgodził się z zarzutami skargi, iż "istnieje uzasadniona wątpliwość, czy art. 20 Dyrektywy został właściwie transponowany do prawa polskiego. Organ podkreślił, iż art. 20 Dyrektywy zawiera sformułowanie: "umowa powinna określać co najmniej", które wskazuje na podstawowe wymagania stawiane umowom w przepisach krajowych (uprawniając tym samym państwo członkowskie do rozszerzenia ich o inne elementy). W ramach przysługujących uprawnień, polski ustawodawca określił zasady zapewniania abonentowi (ewentualnie także innemu użytkownikowi) minimum pewności prawnej w ich stosunkach umownych z przedsiębiorcą telekomunikacyjnym. Przywołując brzmienie podpunktu f art. 20 Dyrektywy organ wskazał, iż kwestie dotyczące odszkodowań (także kar umownych) oraz zwrotu kosztów w przypadku nienależytego wykonania usługi telekomunikacyjnej jak najbardziej stanowią element postępowania reklamacyjnego, a więc należy przyjąć, iż polski ustawodawca zasadnie rozszerzył katalog obligatoryjnych elementów, które powinna zawierać umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Za nietrafny organ uznał także zarzut nieuwzględnienia jednego z celów dyrektywy, jakim jest przejrzystość umów, wskazując, iż przejrzystość nie polega na ograniczeniu postanowień umownych zawartych w umowie, czy regulaminie, ale na konkretnym i precyzyjnym wskazaniu przysługujących abonentowi praw i obowiązków, która jest realizowana właśnie poprzez normy wynikające z przepisów art. 56 i art. 60 Pt.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpatrując skargę z punktu widzenia powyższych kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Prezesa UKE oraz, w zakresie utrzymanym nią w mocy, decyzja tego organu z dnia [...] grudnia 2008 r., nie naruszają prawa.

Decyzja Prezesa UKE nakazująca P. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości wydana została w oparciu o art. 201 ust. 3 Pt, w następstwie przeprowadzonej w spółce kontroli oraz wydanych w jej wyniku zaleceń pokontrolnych.

W zaleceniach pokontrolnych z dnia [...] lutego 2007 r. P. została wezwana przez organ do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie braku w stosowanych umowach i regulaminach postanowień wymaganych przez art. 56 ust. 3 pkt 3, 5, 6 i 7 Pt oraz art. 60 pkt 6 Pt.

Art. 56 ust. 3 Pt stanowi, że umowa o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, w tym o zapewnienie przyłączenia do publicznej sieci telekomunikacyjnej, powinna określać w szczególności:

1) nazwę, adres i siedzibę dostawcy usług;

2) świadczone usługi, dane o ich jakości, w tym o czasie oczekiwania na przyłączenie do sieci lub terminie rozpoczęcia świadczenia usług telekomunikacyjnych;

3) zakres obsługi serwisowej;

4) dane szczegółowe dotyczące cen, w tym pakietów cenowych oraz sposoby uzyskania informacji o aktualnym cenniku;

5) czas trwania umowy oraz warunki przedłużenia i rozwiązania umowy;

6) wysokość kar umownych w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi telekomunikacyjnej;

7) tryb postępowania reklamacyjnego;

8) informację o możliwości rozwiązania sporu w drodze mediacji lub poddania go pod rozstrzygnięcie sądu polubownego.

Zgodnie natomiast z art. 60 Pt regulamin świadczenia usług dostawcy publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych powinien określać w szczególności:

1) nazwę, adres i siedzibę dostawcy usług;

2) zakres świadczonych publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych ze wskazaniem elementów składających się na opłatę abonamentową;

3) zasady wypłaty kar umownych;

zakres obsługi serwisowej;

5) standardowe warunki umowy, w tym wskazanie minimalnego czasu trwania umowy, jeżeli taki został określony;

6) tryb postępowania reklamacyjnego.

W ocenie Sądu organ nakazując P. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stosowanych przez Spółkę wzorach umów i regulaminów dokonał prawidłowej wykładni powyższych przepisów Pt. Przepisy te, dotyczące niezbędnych elementów umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych i regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych, są normami bezwzględnie obowiązującymi, tj. normami ius cogens. Przepis art. 56 ust. 3 Pt określa minimalne wymagania treści umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. W art. 60 Pt wskazane zostały natomiast niezbędne elementy regulaminów, którymi dostawcy publicznie dostępnych usług muszą się posługiwać, a które są dostarczane abonentom wraz z umową o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych. Z treści tych przepisów wynika jednoznacznie, iż pewne elementy tego stosunku prawnego powinny być określone zarówno w umowie, jak i w regulaminie. Powtórzenie tych samych postanowień w obydwu dokumentach zgodnie z treścią art. 56 ust. 3 i art. 60 Pt, jest obowiązkiem dostawcy publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych. Przy czym wymagania odnośnie treści umowy, jakie statuuje art. 56 ust. 3 Pt, dotyczą ściśle samej umowy jako dokumentu uzgodnionego i podpisanego przez strony. a nie umowy sensu largo, tj. stosunku prawnego kształtowanego także przez regulamin. Nadaje to temu przepisowi charakter normatywny obligatoryjnego nakazu umieszczania w umowie o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych wszystkich istotnych postanowień umowy wymienionych w tym przepisie. Powoływanie się zaś w umowie na stosowne postanowienia regulaminu, zamiast przytoczenia ich w treści umowy, nie znajduje uzasadnienia w literalnym brzmieniu tego przepisu.

Na potwierdzenie zasadności dokonanej wykładni przepisu art. 56 ust. 3 Pt organ, w ocenie Sądu, trafnie powołał się na stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 czerwca 2006 r. III SK 7/06 dotyczącym wykładni art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100 poz. 1081 ze zm.), który określa dane, jakie powinna zawierać umowa o kredyt konsumencki, gdzie Sąd Najwyższy stwierdził, iż obligatoryjne postanowienia umowy o kredyt konsumencki powinny być w umowie uzgodnione wyraźnie, wyczerpująco i bezpośrednio, a nie przez odesłanie do informacji zawartych we wzorcach umownych, regulaminach lub inaczej nazwanych ogólnych warunkach stosowanych przy zawieraniu umów kredytowych.

Zgodnie z art. 56 ust. 3 pkt 7 oraz art. 60 pkt 6 Pt zarówno umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych, jak i regulamin powinny określać tryb postępowania reklamacyjnego. Jak słusznie podkreślił organ przez zwrot "tryb" nie można rozumieć odesłania do przepisów powszechnie obowiązującego prawa, ale jednoznaczne wskazanie użytkownikowi końcowemu sposobu dochodzenia roszczeń związanych z niewykonaniem lub należytym wykonaniem zobowiązania. Tryb ten reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 1 października 2004 r. w sprawie trybu postępowania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej. Postanowienia odnośnie trybu postępowania reklamacyjnego zawarte w umowie oraz w regulaminie muszą być zgodne z przepisami powyższego rozporządzenia. Prezes UKE w zaskarżonej decyzji wypunktował szczegółowo postanowienia zamieszczone w stosowanych przez Spółkę wzorach umów oraz regulaminach, które są niezgodne z treścią ww. rozporządzenia.

Planowana zmiana Pt, na którą powołała się Spółka nie może usprawiedliwiać braku przestrzegania przez P. przepisów prawa aktualnie obowiązującego. Skarżąca ma obowiązek zamieszczania w treści regulaminów świadczenia usług telekomunikacyjnych postanowień umownych zgodnych z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury. Fakt, że przepisy powyższego rozporządzenia obowiązują niezależnie od zawarcia ich w regulaminie w żadnej mierze nie usprawiedliwia braku podjęcia przez Spółkę działań mających na celu dostosowanie aktualnie stosowanych regulaminów świadczenia usług telekomunikacyjnych do obowiązującego rozporządzenia.

Przeprowadzona przez skarżącą kampania informująca klientów o treści rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 października 2004 r. nie mogła zostać w żadnym razie oceniona przez organ jako wypełnienie przez P. obowiązku wynikającego z art. 60 pkt 6 Pt. Postanowienia umowne zawarte w regulaminach stosowanych przez P. muszą być bowiem zgodne z treścią obowiązujących przepisów prawa.

Fakt, że dostosowanie przez P. treści regulaminów do obowiązujących przepisów rozporządzenia może wiązać się dla niej z pewnymi konsekwencjami finansowymi, związanymi z możliwością skorzystania przez abonentów z uprawnień przysługujących im na podstawie art. 59 ust. 2 Pt, nie może uzasadniać odstąpienia przez organ od egzekwowania obowiązujących przepisów prawa z uwagi na interes ekonomiczny strony, który nie daje się pogodzić z interesem społecznym, jako interesem wszystkich abonentów.

Organ nie musiał w toku postępowania udowadniać okoliczności związanych z naruszeniem interesów abonentów, gdyż nie stanowiło to przesłanki prawnej wydania decyzji. Przesłankę tę stanowił wyłącznie stwierdzony przez organ fakt braku w stosowanych przez P. wzorach umów oraz regulaminach elementów wymienionych w art. 56 ust. 3 oraz art. 60 Pt, a nie zaistnienie określonego skutku w postaci naruszenia interesów abonentów.

W ocenie Sądu za niezasadny należy uznać zarzut skargi, że dokonana przez organ interpretacja art. 56 ust. 3 i art. 60 Pt pozostaje w sprzeczności z dyrektywą 2002/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności elektronicznej praw użytkowników (dyrektywa o usłudze powszechnej). Jak słusznie podkreślił organ dyrektywa jest wiążąca, jeśli chodzi o zamierzony rezultat, dla każdego państwa członkowskiego, do którego jest skierowana, pozostawiając jednak władzom krajowym wybór formy i metod implementacji jej postanowień. Jednym z celów określonych w Dyrektywie o usłudze powszechnej jest zapewnienie użytkownikom minimum pewności prawnej odnośnie do ich stosunków umownych z dostawcą usług telefonicznych, takiej, aby warunki umowy, warunki jakości usług, warunki rozwiązania umowy i zaprzestania świadczenia usługi, środki kompensacyjne i rozwiązywanie sporów były określone w umowie. Artykuł 20 Dyrektywy określa zaś minimalne wymagania umowy zawieranej z dostawcą usług telefonicznych. Nie oznacza to, że przepisy prawa krajowego nie mogą zawierać bardziej szczegółowych wymagań, co do treści takiego stosunku umownego. Polski ustawodawca mógł więc rozszerzyć katalog obligatoryjnych elementów, jakie powinna zawierać umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych, co nie jest wcale sprzeczne z innymi celami Dyrektywy, zapewnienia przez umowę minimalnego poziomu przejrzystości informacji i zabezpieczenia prawnego.

Reasumując, w ocenie Sądu, poczynione przez organ ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana ocena tego materiału dowodowego, w kontekście zastosowanych przepisów prawa, obowiązujących w dacie orzekania przez Prezesa UKE, nie budzi zastrzeżeń.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.