Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1897/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3 i ust. 4;
journal: Dz.U. 2021 poz 1376
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 144 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1228
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tj

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Nowecki, Sędziowie sędzia WSA Danuta Szydłowska, asesor WSA Robert Żukowski (spr.), Protokolant st. ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w upadłości na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 kwietnia 2022 r. nr BP.702.21.2022.0747.BEPO.3321 w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 16 listopada 2021 r., 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej [...] Sp. z o.o. w upadłości kwotę 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD" lub "organ") z 27 kwietnia 2022 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję GITD z 16 listopada 2021 r. nr [...] nakładającą karę pieniężną na pana L. M. Syndyka Masy Upadłości (dalej "Skarżący") w wysokości 1500 (słownie: tysiąc pięćset) złotych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 14 kwietnia 2021 r. Skarżona decyzja została wydana na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej "kpa"), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1376, zwanej dalej "udp") oraz załącznika nr 1 do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 32, dalej "Rozporządzenie"), a także art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 180, ze zm., zwanej dalej "utd").

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 14 kwietnia 2021 r. na odcinku drogi krajowej nr [...] węzeł [...] –– węzeł [...], wskazanym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej zarejestrowano przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] przez urządzenie kontrolne. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy. Jednocześnie z informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat wynika, że ww. pojazd został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 udp (urządzenie pokładowe viaBox do uiszczania opłat elektronicznych), jednakże w chwili przejazdu na koncie użytkownika urządzenia, który podpisał z pobierającym opłaty stosowną umowę, nie znajdowały się dostępne środki na pokrycie należnej opłaty co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (dalej "CEPiK") ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony, właścicielem pojazdu samochodowego w dniu powstania naruszenia była spółka [...] . Z informacji udzielonych przez właściciela pojazdu zawartych w piśmie z 12 sierpnia 2021 r. wynika, iż posiadaczem i użytkownikiem ww. pojazdu w dniu zdarzenia odpowiedzialnym za ewentualne naruszenia drogowe jest [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nr NIP [...].

Powyższe ustalono w ramach prowadzonej przez GITD kontroli stacjonarnej obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej oraz wyjaśnień leasingodawcy.

Pismem z 7 września 2021 r. organ zawiadomił pana L. M. Syndyka Masy Upadłości [...] o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w związku z wyżej określonym zdarzeniem pouczając przy tym m.in. o art. 10 kpa oraz możliwości zgłoszenia dodatkowych żądań lub wyjaśnień w sprawie. Zawiadomienie to zostało doręczone na adres Kancelarii Prawnej Syndyka L. M..

Mając na względzie powyższe okoliczności GITD, stwierdzając, że pojazd użytkowany przez spółkę [...] korzystając z drogi publicznej w dniu 14 kwietnia 2021 r., naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej, nałożył na "Pana L. M. Syndyka Masy Upadłości [...]." decyzją z dnia 16 listopada 2021 r. karę pieniężną w wysokości 1.500 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść zastosowanych przepisów prawa. Organ wyjaśnił m.in., iż zgodnie z treścią przepisu art. 13 k ust. 4 udp stroną jest podmiot będący właścicielem/posiadaczem/użytkownikiem pojazdu, którym poruszano się po płatnych odcinkach dróg krajowych a w związku z tym organ prawidłowo ustalił stronę postępowania wskazaną w decyzji.

Skarżący w zakreślonym terminie zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż organ błędnie ustalił stronę postępowania jako wydając decyzję na pana L. M. Syndyka Masy Upadłości [...].

Decyzją z 27 kwietnia 2022 r. GITD ponownie rozpoznając sprawę utrzymał w mocy w całości zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść zastosowanych przepisów prawa. Odnosząc się do zarzutów w zakresie błędnego określenia strony postępowania organ wskazał powołując się na treść art. 144 ust. 1 i 2 ustawy prawo upadłościowe, iż po ogłoszeniu upadłości postępowanie administracyjne dotyczące masy upadłości może być wszczęte i prowadzone jedynie przeciwko syndykowi masy upadłości. W ocenie organu imienne określenie pana L. M. będącego wyznaczonym syndykiem sprawcy zdarzenia było prawidłowe w świetle przepisów prawa i orzecznictwa Sądów administracyjnych.

W skardze na powyższą decyzję GITD Syndyk Masy Upadłości [...] zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w z zw. z art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, poprzez błędne przyjęcie, że "L. M. syndyk masy upadłości [...]." jest stroną niniejszego postępowania;

b) art. 138 § 1 pkt 1 poprzez utrzymanie w mocy decyzji, pomimo istnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 4 k.p.a.);

c) art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w sprawie poprzez wydanie decyzji bez uprzedniego powiadomienia o tym strony i bez wyznaczenia stronie terminu do zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się w sprawie;

d) art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 12 § 1 k.p.a. w zw. art. 36 § 1 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie, co wzbudziło u strony przekonanie, że jej odwołanie przynosiło zamierzony skutek i zostało uwzględnione przez Organ;

e) Art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w szczególności pominięcie ustalenia, że w Monitorze Sądowym i Gospodarczym z dnia 11 sierpnia 2021 r. ukazał się wpis dotyczący Upadłej spółki z pouczeniem o terminie i sposobie zgłaszania wierzytelności;

2. naruszenie prawa materialnego, a w tym:

a) art. 342 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 239 ust 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, poprzez niezastosowanie, gdyż wszelkie wierzytelności powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości winny zostać zgłoszone Syndykowi w terminie 30 dni od dnia obwieszczenia o upadłości w Monitorze Sądowym i Gospodarczym ("MSiG"), co w realiach niniejszej sprawy nie nastąpiło, wskutek czego Organ nie miał możliwości wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej;

b) art. 189f § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo, że zostały spełnione przesłanki do jego zastosowania, gdyż waga naruszenia prawa była znikoma.

Odpowiadając na ww. skargę GITD wniósł o jej oddalenie oraz odniósł się do zarzutów skargi wskazując na ich bezzasadność.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja wydana przez organ badający sprawę w I instancji wydane zostały przy nieprawidłowym (tj. nie przewidzianym w obowiązujących przepisach prawa) imiennym określeniu strony postępowania, którą w niniejszej sprawie powinien być Syndyk Masy Upadłości podmiotu dokonującego przedmiotowego naruszenia.

Zasadniczy problem dotyczący zagadnienia określenia nazwy strony postępowania w stanie faktycznym sprawy dotyczącym określenia podmiotu wobec, którego ogłoszono upadłości po zdarzeniu uzasadniającym wymierzenie kary pieniężnej był już przedmiotem rozpoznania przed Sądami Administracyjnymi. Sąd badający niniejszą sprawę w pełni podzielił tu stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 12 kwietnia 2022 r. Sygn. akt VI SA/Wa 2926/21 (https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2022 r. poz. 329; dalej jako "p.p.s.a.").

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że jest ona zasadna.

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję o nałożeniu na pana L. M. Syndyka masy upadłości [...] kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

Bezsporne w sprawie jest, że w dniu 14 kwietnia 2021 r. zarejestrowano przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym CB757HP przez urządzenie kontrolne, który posiadał urządzenie viaBox jednakże, w chwili przejazdu na koncie użytkownika urządzenia, który podpisał z pobierającym opłaty stosowną umowę, nie znajdowały się dostępne środki na pokrycie należnej opłaty co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Bezsporne jest również, iż wobec użytkownika pojazdu w dniu zdarzenia tj. spółki [...] Sąd Rejonowy w [...] w sprawie o sygn. akt [...] w dniu [...] lipca 2021 r. ogłosił upadłość wyznaczając jako syndyka upadłości pana L. M. o nr licencji restrukturyzacyjnej [...].

Spór w niniejszej sprawie jak wskazano powyżej dotyczy przede wszystkim tego, kto powinien być adresatem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej określonej przez organ.

Jak wynika z akt sprawy, postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu 7 września 2021 r., tj. po ogłoszeniu upadłości spółki [...] Organ administracyjny w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz w wydanych decyzjach oznaczył jako stronę pana L. M. Syndyka Masy Upadłości [...]

W ocenie sądu stanowisko organu jest błędne a na uwzględnienie zasługują zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 28 kpa w zw. z art.144 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego poprzez ich błędne zastosowanie i wydanie decyzji przeciwko wskazanemu imiennie L. M. Syndykowi Masy Upadłości [...].

Zgodnie z art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe (Dz.U.2020.1228) po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.

Powołany przepis oznacza, że syndykowi przysługuje legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Legitymację syndyka określa się w nauce jako tzw. legitymację formalną. Syndyk jest więc stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się więc na rzecz upadłego. Użyte w art. 144 ust. 1 prawa upadłościowego wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone "jedynie" przez syndyka lub przeciwko niemu oznacza, że upadły będąc stroną w znaczeniu materialnym pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach.

Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma więc bezwzględny charakter. Nie mogło to jednak nastąpić jak w niniejszej sprawie poprzez wskazanie jako adresata decyzji imienia i nazwiska osoby pełniącej funkcję syndyka określonej masy upadłości. Przede wszystkim wskazać tutaj należy, iż wbrew stanowisku Organu, imienne określenie Syndyka stanowi istotne naruszenie prawa z uwagi na znaczenie prawne takiego działania jakie dana decyzja wywołuje w obrocie prawnym. Pan L. M. nie odpowiada bowiem personalnie za zobowiązania Upadłej Spółki, a jedynie pełni funkcję Syndyka, w ramach której to funkcji podejmuje działania na rzecz Upadłego (a nie na swoją rzecz). Ponadto określony w decyzji Syndyk pełni swoją funkcję w oparciu o postanowienie Sądu a w postępowaniu upadłościowym może i często dochodzi do zmian osób piastujących funkcję Syndyka co przy pozostawieniu w obrocie prawnym wydanych w sprawie decyzji spowodowałoby de facto brak możliwości wykonania wydanej w sprawie decyzji w przypadku zmiany wyznaczonego Syndyka.

W kontekście argumentacji organu podnoszonej w odpowiedzi na skargę podkreślić także tutaj trzeba, iż stanowisko dotyczące określania strony po wszczęciu postępowania administracyjnego wobec podmiotu w upadłości w sposób określony literalnie w ustawie prawo upadłościowe tzn. jako Syndyka Masy Upadłości danego podmiotu a nie poprzez wskazanie danego Syndyka z imienia i nazwiska, jest również ugruntowane w orzecznictwie zarówno Sądów powszechnych administracyjnych jak i organów administracji (vide wyrok WSA w Warszawie z 29.11.2019 r. Sygn. akt VI SA/Wa 1720/19, wyrok WSA w Krakowie z 23.06.2021 r. Sygn. akt II SA/Kr 30/21 – wyroki dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 29.11.2017 r. Sygn. akt VII ACa 839/17 – Lex 2487705). Również powoływane przez organ w odpowiedzi na skargę i zaskarżonej decyzji wyroki Sądów administracyjnych potwierdzały zasadność określenia strony postępowania jako Syndyka Masy Upadłości danego podmiotu. Natomiast wyroki te w swej materii dotyczyły kwestii rozróżnienia stron postępowania co do kwestii ustalenia jako strony, podmiotu upadłego lub też Syndyka jako strony danego postępowania a w żadnej mierze nie potwierdzały zasadności imiennego określenia Syndyka występującego w sprawie.

Mając na uwadze, że postępowanie administracyjne wszczęto wobec nieprawidłowo określonego adresata a sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń faktycznych w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi na obecnym etapie sprawy odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi Sąd uznał za przedwczesne i zbędne na tym etapie postępowania.

Mając zatem na uwadze, iż kontrola Sądu jest możliwa nie tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych ale także prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, w świetle powyższego Sąd uznał za niezbędne uchylenie obu decyzji administracyjnych wydanych w sprawie i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozstrzygnięcia. Organy administracyjne obu instancji dopuściły się bowiem istotnego naruszenia art. 28 kpa w związku z art. 13 ust. 4 udp i art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni wyrażone powyżej stanowisko Sądu i prawidłowo określając stronę postępowania dokona ponownej oceny sprawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a zasądzając na rzecz strony kwotę 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego w sprawie wpisu sądowego oraz na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) w zw. z § 2 pkt 2) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 poz. 1800) kwotę 287 zł (270+17) tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.