Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 682/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-09-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Przyznano pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu koszty nieopłaconej pomocy prawnej
Powołane przepisy: article: art.250, art.258 par.2 pkt.8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. w związku z w.z. z par.21 ust.1 pkt2 lit.b i pkt.1 lit.c i par.2 ust.1,2 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 19 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku radcy prawnego, ustanowionego z urzędu, P. G. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi Z. Z. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o wskazanej treści postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu radcy prawnemu, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 180 zł, podwyższone o stawkę podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł, II. odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 10 lutego 2016 r. wydanym w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym oddalił w całości skargę.

Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 2016 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego.

Dnia 9 maja 2016 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu radcę prawnego P. G.

Pismem z dnia 13 czerwca 2016 r. pełnomocnik z urzędu sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wspomnianego wyroku Sądu. Opinia ta została podpisana przez pełnomocnika.

Odrębnym pismem, opatrzonym tą samą datą, (k-89) radca prawny z urzędu poinformował Sąd, że składa powyższą opinię wraz z jej odpisem. W piśmie tym złożył również wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej w całości ani w jakiejkolwiek części pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Pismo to nie zostało podpisane przez pełnomocnika z urzędu.

Następnie pismem Sądu z dnia 22 czerwca 2016 r. odpis wspomnianej opinii został przesłany stronie skarżącej zgodnie z art. 177 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wraz z pouczeniem, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii stronie.

Zarządzeniem referendarza sadowego z dnia 28 lipca 2016 r. pozostawiono bez rozpoznania powyższy wniosek pełnomocnika z urzędu z dnia 13 czerwca 2016 r. o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z powodu nieuzupełnienia brakującego podpisu.

Zarządzenie to zostało doręczone pełnomocnikowi z urzędu w dniu 9 sierpnia 2016 r. i nie zostało zaskarżone poprzez wniesienie sprzeciwu.

Następnie pismem z dnia 7 września 2016 r., nadanym w urzędzie pocztowym, następnego dnia pełnomocnik z urzędu złożył kolejny wniosek o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w którym podał, że dnia 16 maja 2016 r. został zawiadomiony o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie i przedłożył już Sądowi opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z jej odpisem.

Z uwagi na powyższe w piśmie tym wniósł o zasądzenie wspomnianych kosztów na podstawie § 1, § 2 pkt 1, § 4 ust. 1 i 3 , § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805),w wysokości 75 % opłaty maksymalnej, powiększonej o podatek VAT. Wniosek ten zawiera oświadczenie, że opłaty nie zostały opłacone w całości ani w części.

Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega, zawarty w piśmie z dnia 7 września 2016 r., wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 75 % opłaty maksymalnej .

Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718.) wyznaczony adwokat lub radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów lub radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

W niniejszej sprawie ponowny wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej podlega rozpoznaniu mimo, że poprzedni wniosek został pozostawiony zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 28 lipca 2016 r. bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie jego braków formalnych poprzez jego podpisanie.

Pozostawienie pisma (wniosku) bez rozpoznania oznacza, że nie wywołuje ono skutków prawnych. Jednakże sytuacja ta nie wyklucza w niniejszej sprawie złożenia kolejnego spełniającego wymogi formalne wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.

W rozpoznawanej sprawie orzeczenie Sądu I instancji oddalające skargę zostało wydane w dniu 10 lutego 2016 r., a opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została sporządzona w dniu 3 czerwca 2016 r., a więc szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, reguluje w niniejszej sprawie nowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805), które zgodnie z § 23 tego rozporządzenia weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r.

Jedynie w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, co wynika z treści § 22 tego nowego rozporządzenia.

Przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie gdyż, jak już wyżej wskazano, postępowanie sądowe w I instancji zakończyło się wyrokiem wydanym już po wejściu w życie tego nowego rozporządzenia, tym samym do wynagrodzenia za sporządzenie, po dacie wejścia w życie tego nowego rozporządzenia, opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należy stosować przepisy tego nowego rozporządzenia.

W myśl § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł.

Opłata o której mowa w pkt 1 dotycząca postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, wszczętego po wejściu w życie nowego rozporządzenia do którego nawiązuje § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia, wynosi zgodnie z pkt 1 lit "c" 480 zł.

Natomiast w myśl § 4. ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Rozdział IV, czyli § 21, reguluje opłaty maksymalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do ust. 2 tego przepisu ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.

W myśl zaś § 4 ust. 3 opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.

W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, należało ustalić opłatę w wysokości ½ opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b", czyli ½ opłaty maksymalnej wynoszącej 360 zł, co stanowi kwotę 180 zł (1/2 x 360 zł). Kwota 360 zł stanowi bowiem opłatę maksymalną obliczoną jako 75 % kwoty 480 zł (czyli opłaty maksymalnej określonej w pkt 1 lit "c"), co wynika z treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" w związku z pkt 1 lit "c".

Mając powyższe na uwadze, należało w pkt I sentencji przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł =221,40 zł).

W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik z urzędu wniósł jednak o przyznanie maksymalnego wynagrodzenia wynoszącego 75% opłaty maksymalnej, czyli 360 zł (480 x75 % =360 zł), powiększonego o podatek VAT..

Żądana kwota stanowi maksymalną opłatę, jaką może zasądzić sąd na rzecz pełnomocnika z urzędu, uregulowaną w treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" nowego rozporządzenia, z którego wynika, że opłata maksymalna wynosi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 75% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1 tego przepisu jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji. Z przepisu tego wynika również, że opłata maksymalna w niniejszej sprawie w drugiej instancji nie może wynosić mniej niż 240 zł.

Przepis § 4 ust. 2 tego nowego rozporządzenia określa przesłanki, które należy uwzględnić przy ustaleniu opłaty maksymalnej przekraczającej opłatę wskazaną w ust.1 tego przepisu. Do przesłanek tych należy m. in. uwzględnienie stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie.

Ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. W przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego (post. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt III AKz 643/09, LEX nr 553823).

Orzeczenie to znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie mimo, iż nawiązuje ono stawek minimalnych zawartych w poprzednim rozporządzeniu, według których należało ustalić wynagrodzenie za czynności podjęte przez pełnomocnika z urzędu, które nie mogło być niższe od tych stawek minimalnych. Rozporządzenie to przewidywało także możliwość podwyższenia stawki minimalnej i do tej kwestii odnosi się stanowisko zawarte w powyższym orzeczeniu, że sąd może uwzględnić pewne nadzwyczajne, szczególne okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego.

Obecne nowe rozporządzenie nie zawiera co prawda pojęcia stawek minimalnych, lecz w przepisie § 4 ust. 1 stanowi jednoznacznie o ustaleniu wysokości opłaty. Zgodnie z tym przepisem opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Natomiast pojęcie tej opłaty reguluje § 2 pkt 1 tego rozporządzenia, w myśl którego koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia.

Z brzmienia przepisów § 4 ust 1 i § 2 pkt 1 nowego rozporządzenia wynika zatem, że obecnie "opłatą" ("stawką") minimalną z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu jest opłata w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4. Najniższa opłata wynosi więc co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (post. SA w Krakowie z dnia 13 września 2006 r., II AKz 350/06, KZS 2006/10/21).

W niniejszej sprawie pełnomocnik z urzędu został ustanowiony po wydaniu przez Sąd I instancji wyroku oddalającego skargę. Natomiast aktywność pełnomocnika z urzędu w postępowaniu w II instancji przejawiła się w przejrzeniu akt sprawy w dniu 9 czerwca 2016 r. i sporządzeniu pismem z dnia 13 czerwca 2016 r. wspomnianej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

W świetle powyższego, przyjąć trzeba, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do zasądzenia z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynagrodzenia przekraczającego kwotę określoną w pkt I sentencji, tj. do przyznania wynagrodzenia według pełnej opłaty maksymalnej w kwocie 360 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1402/06 uchylającym zaskarżony w tamtej sprawie wyrok oraz decyzje organów administracji obu instancji stwierdził bowiem, że zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego w podwójnej wysokości stawki minimalnej Sąd ten wziął pod uwagę skomplikowany charakter sprawy, mający swe źródła w niejasnym stanie prawnym, a także wkład pracy adwokata polegający na rzetelnym i wyczerpującym sporządzeniu skargi kasacyjnej, przez co walnie przyczynił się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

W niniejszej zaś sprawie nie zaistniały powołane w tym wyroku przesłanki, jak również przesłanki wymienione w § 4 ust. 2 nowego rozporządzenia które uzasadniałyby przyznanie wynagrodzenia według pełnej opłaty maksymalnej, gdyż została sporządzona opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym pełnomocnik z urzędu nie przyczynił się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy.

W tej sytuacji należało w pkt II sentencji odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie, tj. w zakresie przekraczającym kwotę, określoną w pkt I sentencji.

Oceny tej nie zmienia fakt, że pełnomocnik z urzędu w rozpoznawanym obecnie wniosku powołał przepis § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia regulujący stawki opłat w postępowaniu w II instancji przed sądem powszechnym, ponieważ wysokość opłat maksymalnych za czynności wymienione w tym przepisie jest taka sama jak w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż powołany przepis § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia stanowi, że opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu kasacyjnym: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty maksymalnej, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam radca prawny - 75% opłaty maksymalnej, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł.

Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.