Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 371/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 252 ust. 5 i 6
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Magdalena Jankowska-Szostak, , po rozpoznaniu w Wydziale III na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 17 czerwca 2019 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kwoty dotacji do zwrotu oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], Prezydent Miasta G. (dalej: Prezydent, organ I instancji) określił Skarbowi Państwa, w imieniu którego działa Komendant Wojewódzki Policji we W. (dalej: KWP, strona skarżąca): 1) wysokość kwoty dotacji do zwrotu, jako dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie 312,00 zł, przyznanej na realizację zadania "[...]"; 2) datę od kiedy naliczane będą odsetki jak od zaległości podatkowych na dzień 16 stycznia 2019r.

Jak wskazano w uzasadnieniu powyższej decyzji, na podstawie umowy nr [...] z dnia 27 lutego 2018r. Gmina Miejska G. (dalej: Gmina, organ dotujący) przekazała KWP kwotę 50.000 zł na realizację zadania pt. "[...]". Komendant Powiatowy Policji w G. (dalej: KPP) pismem z dnia 27 lipca 2018r. przesłał do Urzędu rozliczenie przyznanej dotacji. Z przedstawionego rozliczenia wynikało, że z przyznanej kwoty dotacji w wysokości 50.000 zł, Komenda Powiatowa Policji w G. wykorzystała kwotę 49.400 zł, dokonując jednocześnie zwrotu środków w wysokości 600 zł na rachunek gminy. Szczegółowa analiza dostarczonej dokumentacji wykazała, że z kwoty 49.400 zł dokonano pomniejszenia o kwotę 312 zł tytułem odsetek za nieterminową realizację zlecenia. Kwotę tę przekazano na dochody budżetu Państwa. Gmina wezwała bezskutecznie KPP do zwrotu pomniejszonej kwoty 312 zł, tytułem odsetek za opóźnienie. Z pisma KPP z dnia 4 października 2018r. wynika, że nie chodzi o odsetki umowne za opóźnienie, ale o karę umowną, potrąconą z należnego kontrahentowi wynagrodzenia. Kara, jak i możliwość jej potrącenia była przewidziana w umowie nr [...] z dnia 2 października 2017r.

Na poparcie stanowiska KPP przedłożył opinię swojego radcy prawnego z dnia 25 września 2013r. oraz stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 7 marca 2013r., z których wynika, że nałożona kara umowna potrącona z wynagrodzenia stanowi formę odszkodowania, zgodnie z art. 498 Kodeksu cywilnego, a jej rozliczenie jest równoznaczne z rozliczeniem wykonawcy i stanowi formę bezgotówkowej zapłaty.

Organ I instancji nie podzielił powyższego stanowiska KPP uznając, że obowiązujące prawo nie pozwala na rozliczanie w ramach dotacji nakładanych kar umownych. Powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2016r. sygn. akt V SA/Wa 4652/15, który wskazał, że zgodnie z art. 169 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r.o finansach publicznych (Dz.U. z z 2017 r., poz. 2077 ze zm.) – dalej: u.o.f.p., .zwrotowi do budżetu państwa podlega dotacja wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem lub pobrana nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Natomiast zgodnie z art. 255 ust. 4 u.o.f.p., w przypadku nieprzekazywania dochodów budżetowych w terminach, o których mowa w ust. 1 i 2 cyt. przepisu, dysponent części budżetowej przekazujący dotację celową wydaje decyzję określającą kwotę dochodów przypadającą do zwrotu i termin, od którego naliczane są odsetki. Jak podkreślił to organ I instancji, Sąd w tej sprawie w pełni podzielił stanowisko Ministra Finansów, zgodnie z którym kary umowne uzyskane w związku z umowami obejmującymi realizację zadań finansowanych w całości z dotacji celowej przyznanej jednostce samorządu terytorialnego, nie mogą być uznane za dochód własny takiej jednostki. Tak więc wprowadzenie do umów z wykonawcami zapisu o karze umownej i możliwości jej potrącania przy opłacaniu faktur uznać należy, nie tyle za skorzystanie z zasady swobody umów przewidzianej w Kodeksie cywilnym, ile za realizację obowiązków wynikających z postanowień ustawy o finansach publicznych, które miały na celu zapewnienie zasad dokonywania wydatków publicznych w sposób umożliwiający terminową realizację zadań, w sposób oszczędny i celowy oraz terminowy. Celem bowiem ustawy o zamówieniach publicznych jest zabezpieczenie należytego wydatkowania środków publicznych. Dodatkowo, jak to podkreślono, zawarcie zapisu o karze umownej i następnie wyegzekwowanie powyższego zapisu doprowadza do sytuacji, w której możliwe jest zrealizowanie określonego zadania, za kwotę niższą niż pierwotnie przewidywana.

Powołując się na art. 168 ust. 4 u.o.f.p., organ I instancji wskazał, że z art. 168 ust. 4 u.o.f.p. wynika, iż wykorzystanie dotacji następuje przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona. Przekazanie środków na rachunek beneficjenta nie oznacza wykorzystania dotacji. Z powołanego przepisu wynika zatem, że środki przekazane na konto beneficjenta stanowią dotację do momentu ich wykorzystania. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykorzystanie dotacji następuje przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja została przeznaczona. Ustawowy zwrot "wykorzystania dotacji" określony został w sposób kategoryczny, przepisy nie przewidują innego wykorzystania dotacji niż faktyczna zapłata. Ponadto żaden przepis ustawy o finansach publicznych nie wskazuje wprost, aby kara umowna uzyskana w okoliczności opóźnienia wykonawcy, mogła być uznana za dochód jednostki publicznej. Powołując się na kolejny wyrok WSA w Warszawie, organ I instancji wyraził pogląd, iż potrącenie należności nie stanowi zapłaty, o której mowa w art. 168 ust. 4 u.o.f.p. Z pisma zaś Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 11 grudnia 2018r. wynika, że strona jednostronnie potrąciła kwotę 312 zł, która nie jest kwestionowana.

W świetle powyższych wywodów, organ I instancji uznał, za bezzasadne twierdzenie, jakoby potrącenie należności stanowiło zapłatę, o której mowa w art. 168 ust. 4 u.o.f.p. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem termin "zapłacić" oznacza dać pieniądze lub inne rzeczy jako należność za pracę, towar lub usługi. Natomiast termin potrącenie, który strona porównuje z terminem zapłacić oznacza sumę odliczoną od jakiejś należności. Zatem pod względem językowym są to dwa odrębne terminy, które w żaden sposób nie są tożsame. Terminy te są też odrębnymi instytucjami prawa cywilnego. Potrącenie nigdy nie stanowiło zapłaty. Będzie tylko jednym ze sposobów zwolnienia z wzajemnych należności. W związku z ta argumentacją organ I instancji nie podzielił stanowiska strony i na podstawie art. 252 ust. 2 i ust. 5 u.o.f.p. określił obowiązek zwrotu dotacji w nadmiernej wysokości.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej: SKO, organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko i argumentację zawarte w rozstrzygnięciu organu I instancji. Na poparcie swojego stanowiska przytoczył szeroko poglądy wyrażone w wyrokach: WSA w Warszawie , sygn.. akt V SA/Wa 338/16 z dnia 13 grudnia 2017 r., NSA z 9 stycznia 2012 r., sygn.. akt II GSK 1540/120

W skardze na powyższą decyzję KWP wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zwrot kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) art. 5 ust. 2 pkt 6 i art. 111 u.o.f.p. znych, w związku z art. 483 Kodeksu cywilnego, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że naliczona przez Skarżącego kontrahentowi kara umowna nie stanowi odszkodowania, a tym samym nie stanowi dochodu budżetu państwa, w związku z czym podlega zwrotowi do jednostki samorządu terytorialnego jako niewykorzystana część dotacji, podczas gdy w rzeczywistości kara umowna przewidziana w art. 483 k.c., stanowi odszkodowanie umowne i jest dochodem publicznym, tym samym podlega przekazaniu na rachunek dochodów budżetowych Skarbu Państwa,

2) art. 252 ust. 1, 3, 5 u.o.f.p. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że potrącenie przez Skarżącego z wynagrodzenia usługodawcy kary umownej, stanowi okoliczność, powodującą, że dotacja udzielona z budżetu jednostki samorządu terytorialnego została pobrana w nadmiernej wysokości, co miałoby uzasadniać jej zwrot do jednostki samorządu terytorialnego, podczas gdy dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania, zaś naliczone kary umowne nie powodują zmiany w umowie oraz nie przewyższają wartości dotowanego zadania.

W uzasadnieniu skargi strona opisała dotychczasowy przebieg sprawy i nie zgodziła się ze stanowiskiem SKO, zawartym w zaskarżonej decyzji. Skarżący podkreślił, iż nie ulega wątpliwości prawidłowość naliczenia przez niego kary umownej za opóźnienie w realizacji zadania. Pozostaje natomiast do rozważenia kwestia, czy naliczona kara umowna to kwota "zaoszczędzona" w związku z realizacją zadania oraz czy z punktu widzenia czy i w jakiej wysokości dotacja powinna być zwrócona - znaczenie ma sposób zapłaty kary umownej przez zobowiązanego do jej zapłaty wykonawcy.

Strona podkreśliła, że zgodnie z § 7 pkt 5 umowy, zamawiający miał prawo do potrącenia kwoty naliczonej kary umownej z należnością wykonawcy przy opłaceniu faktury wystawionej przez wykonawcę. W związku z tym fakt potrącenia kary umownej, było działaniem fakultatywnym, a nie obligatoryjnym. Zgodnie z umową skarżący był uprawniony do potrącenia z wynagrodzenia należnego wykonawcy kary umownej, jak również i do opłacenia całej ustalonej kwoty za usługę w wysokości 49.400,00 zł i dopiero potem do wyegzekwowania od usługodawcy naliczonej kary umownej w wysokości 312,00 zł. Pierwsze rozwiązanie było prostsze, nie zmieniło to jednak charakteru prawnego świadczenia wykonawcy. Nie ulega wątpliwości, że kwota naliczonej kary umownej stanowiła wierzytelność skarżącego w stosunku do wykonawcy usługi. W przypadku przyjęcia przez skarżącego drugiego rozwiązania tj. opłacenia wynagrodzenia w kwocie 49.400,00 zł i dopiero potem żądania zapłaty od wykonawcy kary umownej w wysokości 312,00 zł, jest oczywiste, że nie można byłoby uznać, że kwota 312 zł jest kwotą dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. Strona podkreśliła, że kara umowna stanowi odszkodowanie umowne, bez względu na wysokość poniesionej szkody, przy czym sposób jej wyegzekwowania nie zmienia charakteru kary umownej.

Zdaniem strony, organ II instancji wyprowadził wadliwy wniosek uznając, że kara umowna w punktu widzenia prawa cywilnego będzie stanowiła oczywiście wierzytelność strony umowy, czyli podmiotu, któremu udzielono dotacji, przy jednoczesnym potwierdzeniu właściwości jednostki samorządu terytorialnego jako beneficjenta kary umownej, w przypadku jej potrącenia z wynagrodzenia wykonawcy. Nie sposób się przy tym zgodzić, że kara umowna w wysokości 312 zł stanowi niewykorzystany środek finansowy pochodzący z dotacji, będący nadwyżką stanowiącą kwotę dotacji wyższą aniżeli niezbędna na sfinansowanie dotowanego zadania, ponieważ kara w wysokości 312 zł w ogóle nie pochodzi z dotacji. Jest jedynie sankcją za działanie wykonawcy i stanowi odszkodowanie za nieterminowe wykonanie usługi.

Biorąc więc pod uwagę brzmienie art. 5 ust. 2 pkt 6 u.o.f.p., odszkodowanie (mające postać kary umownej), stanowi zatem dochód publiczny. Zgodnie z art. 111 pkt 7 u.o.f.p. dochody pobierane przez państwowe jednostki budżetowe, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej, stanowią dochody podatkowe i niepodatkowe budżetu państwa. Strona podkreśliła, że w wyniku naliczenia kary umownej wynagrodzenie za usługę nie uległo zmianie. Całościowy koszt zadania wyniósł 49.400 zł, co jest zgodne z treścią umowy zawartej z wykonawcą. W związku z tym błędne jest stanowisko organu II instancji, iż kwota kary umownej, jest "zaoszczędzoną" wartością dotacji, gdyż realny koszt inwestycji finansowany z Centrum Wsparcia Policji pozostaje w zgodzie z umową [...] z dnia 27 lutego 2018r. zawartą pomiędzy Gminą Miejską G. - Prezydentem Miasta G. a Skarbem Państwa - Komendantem Wojewódzkim Policji we W. Wartość wynagrodzenia wykonawcy usługi w wysokości 49.400,00 zł nie uległa obniżeniu, a jedynie potrącono z niego wierzytelność KWP - tj. karę umowną, unikając w ten sposób przyszłych działań egzekucyjnych, mających ściągnąć karę umowną w inny sposób.

Jak to dalej podkreślił skarżący, w pełni aprobuje stanowisko NSA, przytoczone przez organ II instancji, zgodnie z którym dotacja nadmiernie pobrana odnosi się tylko do pewnej nadwyżki. Biorąc zaś pod uwagę, że kwota udzielonej dotacji opiewała na 50.000,00 zł, a wartość usługi wyniosła 49.400 zł, Skarżący zwrócił Gminie nadwyżkę dotacji w wysokości 600 zł, czyniąc tym samym zadość art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do przesądzenia, czy kara umowna, naliczona i potracona z wynagrodzenia wykonawcy, zgodnie z umową z dnia 2 października 2017 r. zawartą między skarżącym (reprezentującym Skarb państwa) jako zamawiającym a wykonawcą, stanowi odszkodowanie zamawiającego, będące dochodem Skarbu Państwa, czy jest kwotą dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, podlegającą zwrotowi na rachunek jednostki samorządu terytorialnego.

Na wstępie Sąd zauważa, że problematyka zakwalifikowania jako dotacji pobranej w nadmiernej wysokości kwoty kary umownej, potrąconej przez zamawiającego będącego beneficjentem dotacji z wynagrodzenia należnego według umowy wykonawcy, była przedmiotem rozważań i orzeczeń sądów administracyjnych ( m.in. wyroki wymienione w zaskarżonej decyzji, wyroki: WSA w Warszawie z 13 grudnia 2017 r., sygn.. akt V SA/wa 1265/17, dostępne na stronie internetowej: https://cbo.nsa.gov.pl/) W orzeczeniach tych prezentowano jednolicie pogląd, że kary umowne uzyskane w związku z umowami obejmującymi realizację zadań finansowanych w całości z dotacji celowej przyznanej jednostce samorządu terytorialnego/ jednostce budżetowej Skarbu Państwa, nie mogą być uznane za dochód własny takiej jednostki. Z powyższym stanowiskiem i zawartą w tych wyrokach argumentacją zgadza się Sąd rozpoznający również niniejszą sprawę. Kluczowa dla oceny spornej kwestii jest przy tym, zdaniem Sadu, konieczność oceny charakteru należnych zamawiającemu tytułem kary umownej kwot nie tylko z perspektywy stron stosunku cywilnoprawnego – a więc tego, czy w świetle prawa cywilnego kara taka jest formą odszkodowania – ale przede wszystkim uwzględnienia szczególnego charakteru środków pochodzących z dotacji oraz celów i zasad dysponowania tymi środkami, a także ich rozliczania, determinujących wzajemne relacje podmiotu dotującego i beneficjenta dotacji.

Stosownie do treści art. 126 u.f.p. dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczenia środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie tej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Szczególny charakter środków finansowych przekazywanych w ramach dotacji polega na tym, że środki te mogą być wykorzystane wyłącznie na określony cel, na realizację konkretnego zadania.

Podzielić należy pogląd prezentowany w doktrynie oraz w orzecznictwie, że środki z dotacji przekazane beneficjentom na podstawie umowy nie tracą publicznego charakteru, bowiem beneficjent nie staje się ich właścicielem, a jedynie dysponentem środków publicznych przyznanych z budżetu państwa na realizację ściśle określonego zadania (celu). Argumentację tę wzmacnia także okoliczność, że w przypadku stwierdzenia wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem bądź pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości, stosownie do treści art. 169 ust. 6 u.f.p. jej zwrot następuje na podstawie decyzji administracyjnej, a nie w trybie postępowania cywilnego (v. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 159/13).

Z treści art. 169 ust. 1 u.o.f.p. wynika, że znajduje on zastosowanie do zwrotu dotacji celowej udzielonej z budżetu państwa - w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości - o których mowa w treści tegoż przepisu prawa. Regulacja prawna zawarta w tym przepisie prawa wskazuje, że dotacje udzielone z budżetu państwa wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowej. Wskazany przepis prawa reguluje tryb postępowania w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości związanych z dotacjami udzielonymi z budżetu państwa, a także tryb postępowania w przypadku, gdy podmiot dotowany nie dokonuje w wyznaczonym terminie zwrotu niewykorzystanej dotacji lub zwrotu dotacji w sytuacji, gdy taki obowiązek jest rezultatem stwierdzonych nieprawidłowości określonych w ust. 1-3 tegoż przepisu prawa.

W rozpoznawanej sprawie organ określił do zwrotu do budżetu Gminy Miejskiej G. część dotacji celowej udzielonej Skarbowi Państwa, w imieniu którego działał KWP we W., jako pobranej w nadmiernej wysokości.

Sąd w pełni podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji przez Prezydenta Miasta G., a za nim przez SKO w L., zgodnie z którym kary umowne uzyskane w związku z umowami obejmującymi KWP we W. na realizację zadania "[...]", finansowanego w całości z dotacji celowej, nie mogą być uznane za dochód Skarbu Państwa. Sąd podziela stanowisko, że z punktu widzenia zasad dysponowania środkami pochodzącymi z dotacji, określonymi w przepisach u.o.f.p. w sprawie w ogóle nie wystąpił dochód lecz zmniejszenie wydatku na realizację zadania. Wykorzystanie dotacji następuje przez faktyczną zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja została przeznaczona (art. 168 ust. 4 u.o.f.p.). Bez względu zatem na postawę pomniejszenia kwoty ostatecznie uiszczonej wykonawcy ze środków pochodzących z dotacji tytułem wynagrodzenia za wykonanie zadania, dla oceny tego, czy wystąpił przypadek udzielenia dotacji w nadmiernej wysokości w rozumieniu art. 252 ust. 3 u.o.f.p. znaczenie ma to, czy środki z niej pochodzące zostały faktycznie w całości przekazane przez beneficjenta dotacji na wykonanie zadania finansowanego tą dotacja. Tym samym zasadnie w niniejszej sprawie określono stronie skarżącej kwotę podlegającą do zwrotu podmiotowi dotującemu (budżetu jednostki samorządu terytorialnego), z tytułu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. Skoro faktyczna wartość wydatków na wykonanie zadania uległa zmniejszeniu, to rozliczenie następuje na podstawie wydatków faktycznie poniesionych, natomiast kwota dotacji ulega automatycznemu zmniejszeniu z zachowaniem poziomu współfinansowania środkami dotacji. Obniżenie kosztów zadania nastąpiło poprzez potrącenie z wynagrodzeń wykonawcy kwoty kary umownej za nieterminowe wykonanie robót i konsekwentnie obniżeniu musiała ulec wysokość przyznanej dotacji. Dotacja nadmiernie pobrana odnosi się bowiem do pewnej nadwyżki, ponad kwotę niezbędną do dofinansowania lub finansowania dotowanego zadania.

Sąd nie kwestionuje, że kara umowna została pobrana na skutek wprowadzenia do umowy odpowiedniego zapisu i że nie zmienia ona charakteru w zależności od sposobu jej egzekucji. Nie ulega zmianie także natura i odszkodowawcza funkcja kary umownej z punktu widzenia prawa cywilnego. W tym przypadku nie można tym niemniej, zdaniem Sądu, pomijać kara umowna zastrzeżona w umowie zawartej z wykonawcą przez beneficjenta dotacji ma na celu zabezpieczenie nie tyle interesów zamawiającego (który nie jest tu właścicielem środków przeznaczonych na wykonanie zadania, ale jedynie ich dysponentem, ograniczonym ściśle w swoich działaniach zasadami, na których przyznano mu dotację), co ma służyć zapewnieniu prawidłowego wydatkowania środków publicznych pochodzących z tejże dotacji.

O tym, że środki przekazane na konto beneficjenta nie stają się środkami prywatnymi przekonuje w sposób jednoznaczny treść art. 168 ust. 4 u.f.p. Z przepisu tego wynika, że wykorzystanie dotacji następuje przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona. Przekazanie środków na rachunek beneficjenta nie oznacza wykorzystania dotacji. Z powołanego przepisu wynika zatem, że środki przekazane na konto beneficjenta stanowią dotację do momentu ich wykorzystania. Wykorzystanie zaś następuje poprzez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja została przeznaczona (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 159/13, LEX nr 1485494). Ustawowy zwrot "wykorzystanie dotacji" określony został w sposób kategoryczny, przepisy nie przewidują innego wykorzystania dotacji niż faktyczna zapłata.

Sąd podkreśla jednak w tym miejscu, że zgodnie z art. 44 ust. 3 u.o.f.p. wydatki publiczne powinny być dokonywane:

1) w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad:

a) uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów,

b) optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów;

2) w sposób umożliwiający terminową realizację zadań;

3) w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.

A zatem, w ocenie Sądu, wprowadzenie do umów zapisu o karze umownej uznać należy za realizację obowiązków wynikających z postanowień ustawy o finansach publicznych, które miały na celu zapewnienie zasad dokonywania wydatków publicznych w sposób umożliwiający terminową realizację zadań w sposób oszczędny i celowy oraz terminowy. Celem bowiem ustawy o finansach publicznych jest zabezpieczenie należytego wydatkowania środków publicznych.

Zawarcie zapisu o karze umownej i następnie wyegzekwowanie powyższego zapisu doprowadza do sytuacji, w której możliwe jest zrealizowanie określonego zadania za kwotę niższą niż pierwotnie przewidywana. W sytuacji jednak, gdy kwota ta pochodzi z budżetu jednostki samorządu terytorialnego nie można uznać, że "zaoszczędzone" środki stają się dochodem jednostki budżetowej Skarbu Państwa, a w konsekwencji środkami , które powinny być przelane na centralny rachunek Skarbu Państwa. Środki te pochodziły bowiem z budżetu jednostki samorządu terytorialnego nie zmieniają kwalifikacji powyższych środków.

O możliwości uznania określonej kwoty za dochód własny jednostki samorządu terytorialnego nie decyduje sam fakt pobrania dochodu przez jednostkę budżetową, ale podstawa jego uzyskania przez tę jednostkę.

Ponadto, należy zwrócić uwagę na księgowanie dotacji. Zgodnie z art. 152 u.o. f.p., podmiotom którym została udzielona dotacja, o której mowa w art. 150 i art. 151 ust. 1, są obowiązane do prowadzenia wyodrębnionej ewidencji księgowej środków otrzymanych z dotacji oraz wydatków dokonywanych z tych środków. Powołany przepis określa obowiązki beneficjenta w zakresie ewidencji środków otrzymanych z dotacji celowej oraz wydatków dokonywanych z tych środków. Wymóg ten związany jest z zasadą jawności i przejrzystości finansów publicznych, a realizacja obowiązków ewidencyjnych ma umożliwiać kontrolę wykonania umowy dotacyjnej. Wszelkie zatem działania finansowe w zakresie udzielonej dotacji winny być odnotowywane w ramach tej wyodrębnionej księgowości, która może dotyczyć wyłącznie rozliczeń tych środków finansowych (dotacji). Powołany przepis również przekonuje do uznania, że dotacja może być wykorzystana tylko na cele określone w umowie.

Sąd podkreśla końcowo, że żaden odrębny przepis nie wskazuje, by kara umowna uzyskana w okolicznościach faktycznych takich jak w niniejszej sprawie mogła być uznana za dochód województwa. Wobec tego Sąd nie podziela wyrażonego w uzasadnieniu skargi poglądu skarżącej, iż w realiach niniejszej sprawy kary umowne będące następstwem nieterminowej realizacji umów stanowią dochód Skarbu Państwa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji wyroku.