Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 77/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2  pkt 3,  pkt 11,  art. 9  ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2009 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza Miasta P., Kierownik Referatu Świadczeń Społecznych, na podstawie art. 12 ust 1 i 2 w związku z art. 2 pkt. 10 i 11, art. 9 ust 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz. 855) oraz art. 104 k.p.a. odmówił przyznania J.K. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla D.K. na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że w dniu [...] r. J.K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla małoletniej córki D. K. Do wniosku dołączyła odpis skrócony aktu zgonu ojca dziecka – T.K. Dalej wskazał, że wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r, sygn. akt [...] na rzecz D.K. zasądzone zostały alimenty od A.K. (ojca T. K.) w kwocie po [...] zł. miesięcznie. Następnie wyjaśnił, że zgodnie z regulacją art. 9 ust 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Wskazał ponadto, że w myśl art. 2 pkt. 11 cytowanej ustawy przez osobę uprawnioną rozumie się osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Mając na względzie stan faktyczny sprawy oraz uregulowania prawne organ nie znalazł podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Uznał bowiem, że w świetle powyżej przywołanych regulacji świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje osobie uprawnionej, czyli osobie uprawnionej do alimentów od rodzica (a nie od dalszego krewnego zobowiązanego do alimentacji) na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna.

Odwołanie od tej decyzji wniosła J. K. podnosząc, że w związku ze śmiercią ojca jej córki obowiązkiem alimentacyjnym został obciążony dziadek. Wskazała, że córka nie jest uprawniona do renty po zmarłym ojcu, a nadto, że zasiłek rodzinny oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, który otrzymuje, nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny.

Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił zasady przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego przywołując treść stosownych przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zaakcentował przy tym, że osobą uprawnioną do świadczenia jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 11 tej ustawy). Następnie organ odwoławczy stwierdził, że ojciec dziecka D. K.– T.K. zmarł [...] r., a nadto, że wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. została zasądzona na rzecz D.K. renta alimentacyjna w wysokości [...] zł. miesięcznie od A.K. ojca zmarłego T. K.. Mając na względzie treść art. 2 pkt 11 cyt. ustawy uznał, że nie jest możliwe przyznanie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla D.K., gdyż zostały na jej rzecz zasądzone alimenty od A. K., który jest jej dziadkiem, natomiast świadczenie może zostać przyznane jedynie w przypadku, gdy egzekucja alimentów od rodzica dziecka okazała się bezskuteczna.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. K. zakwestionowała powyższą decyzję. Podniosła, iż jej córka ma zasądzone alimenty, których egzekucja jest bezskuteczna. Ponadto akcentowała trudną sytuację materialną jej rodziny, której źródłem dochodu jest zasiłek rodzinny oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Ponadto zgodnie z art. 134 tej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Poddawszy takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Sąd doszedł do przekonania, że naruszają one przepisy prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii interpretacji przepisu art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ), stanowiącego podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zgodnie z regulacją zawartą w tym przepisie ilekroć w ustawie jest mowa o osobie uprawnionej, oznacza to osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna.

Nie ulega wątpliwości, iż cytowany przepis art. 2 pkt 11 stanowi definicję legalną pojęcia osoby uprawnionej. Definicja legalna jest normą o charakterze dyrektywnym, nakazującą, by pewnym wyrażeniom występującym w przepisach prawnych nadawać odpowiednie znaczenie. Jednakowoż definicja jako przepis prawny poddawana jest tak samo interpretacji jak inne przepisy. W teorii prawa i orzecznictwie przyjmuje się, że przy wykładni przepisu, zwłaszcza, gdy ma on charakter definicji legalnej, w pierwszej kolejności należy posługiwać się wykładnią językową. Nie oznacza to jednak, że granica wykładni językowej jest bezwzględna. Jak podkreśla się w doktrynie (por. M. Zieliński. Wykładnia prawa, zasady, reguły, wskazówki wyd. Lexis Nexis 2002 r.) pomimo ustalenia jednoznaczności językowej przepisu, należałoby poddać go również interpretacji systemowej, celowościowej i funkcjonalnej. Koncepcja taka, modyfikująca zasadę clara non sunt interpretanda w zasadę interpretetio cessat in claris sugeruje konieczność sprawdzenia, czy uzyskana jednoznaczność przepisu nie prowadzi do sprzeczności z treścią innych norm lub czy nie burzy powszechnie akceptowanych społecznie wartości. Można zatem przyjąć, iż w sytuacjach, gdy ściśle literalne interpretowanie zapisu ustawowego uniemożliwiałoby zastosowanie przepisu bądź prowadziłoby do zniekształcenia albo wypaczenia jego treści, nie tylko prawem, ale wręcz obowiązkiem organu stosującego prawo jest sięganie do innych sposobów wykładni, takich jak intencje ustawodawcy, spójność systemu prawa, a także słuszność i sprawiedliwość. Należy wskazać także, że interpretacja przepisów ustawowych powinna być dokonywana przy uwzględnieniu zasady nadrzędności Konstytucji. Oznacza to, że wydanie orzeczenia o niekonstytucyjności ustawy nie powinno następować w sytuacji, gdy możliwe jest nadanie normom takiego znaczenia, żeby nie były sprzeczne z Konstytucją i aby najlepiej realizowały normy konstytucyjne (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 czerwca 1994 r. sygn. K 17/93, OTK 1994/1/11, postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 października 2008 r. sygn. akt P 25/07 ).

Powracając na grunt rozpoznawanej sprawy przyjdzie wskazać, że organy obu instancji na podstawie literalnego (gramatycznego) brzmienia przepisu art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uznały, iż osobą uprawnioną do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest tylko taka osoba, na rzecz której zostały zasądzone alimenty od rodzica, a nie od dalszego krewnego zobowiązanego do alimentacji. Tym samym przyjęły, że świadczenie to może być przyznane jedynie w przypadku, gdy egzekucja alimentów od rodzica okazała się bezskuteczna. Takie rozumienie art. 2 pkt 11 w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla małoletniej córki skarżącej, ponieważ alimenty na jej rzecz zostały zasądzone od dziadka (ojca nieżyjącego rodzica dziecka).

Gdyby zatem przyjąć interpretację zastosowaną przez organy administracji jako słuszną, należałoby założyć, iż wolą ustawodawcy było w tej samej normie prawa określić nie tylko pojęcie osoby uprawnionej ale również pojęcie dłużnika alimentacyjnego, przez wskazanie, że jest nim wyłącznie rodzic zobowiązany do alimentacji na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Tymczasem pojęcie dłużnika alimentacyjnego zostało zdefiniowane odrębnie w art. 2 pkt 3 cyt. ustawy, zgodnie z którym za dłużnika alimentacyjnego uznaje się osobę zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Z treści cytowanego przepisu wynika, że pojęcie dłużnika alimentacyjnego nie zostało ograniczone do osoby rodzica. Dłużnikiem alimentacyjnym może być więc nie tylko ojciec czy matka, ale też inne osoby, wobec których wydany został odpowiedni tytuł egzekucyjny. Takie rozumienie dłużnika alimentacyjnego koresponduje z uregulowaniami zawartymi w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Kodeks ten poza wskazaniem relacji o charakterze rodzinnym, które mogą być źródłem powstania obowiązków alimentacyjnych, zawiera regulacje dotyczące kolejności, w jakiej dane osoby należące do rodzinnego kręgu są zobowiązane świadczyć alimenty wobec uprawnionego (art. 129 - 131 Krio). Przepis art. 129 § 1 Krio stanowi, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem, a jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Natomiast po myśli art. 132 Krio, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Przywołany wyżej przepis pozwala, w sytuacjach w nim określonych, zasądzić od zobowiązanych w dalszej kolejności części lub całości niezaspokojonych przez zobowiązanego w pierwszej kolejności alimentów. Niewątpliwie źródłem alimentacji zobowiązanych w dalszej kolejności jest obowiązek alimentacji ciążący na zobowiązanym w pierwszej kolejności. Zgodnie z art. 133 § 1 Krio rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczą na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

Analiza powyższych uregulowań pozwala stwierdzić, że jeżeli rodzic zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych nie żyje, albo nie ma możliwości sprostać obowiązkowi alimentacyjnemu bądź jeśli ściągnięcie od niego na czas należnych alimentów napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, zaś drugi z rodziców nie jest w stanie samodzielnie ciążącego na nim obowiązku utrzymania dziecka wykonać, zobowiązanymi do alimentów są w dalszej kolejności dziadkowie (art. 129 w zw. z art. 133 Krio.). W sytuacji zatem, gdy dłużnikiem alimentacyjnym na podstawie art. 2 pkt. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów może być również inna niż rodzic osoba zobowiązana do alimentacji na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna, to nie do przyjęcia jest takie rozumienie art. 2 pkt.11 tej ustawy, zgodnie z którym świadczenie z funduszu alimentacyjnego może być przyznane osobie uprawnionej do alimentów wyłącznie od rodzica zobowiązanego tytułem wykonawczym.

W ocenie Sądu błędne jest zatem dokonanie gramatycznej wykładni przepisu art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów, która polega na zdefiniowaniu pojęcia dłużnika alimentacyjnego w sytuacji, gdy definicja tego określenia została zawarta w art. 2 pkt 3 tej ustawy. Wykładnia ta zakładałaby bowiem nieracjonalność ustawodawcy a ponadto jako sprzeczna z zasadami logiki byłaby nie do przyjęcia.

Powyższe prowadzi do wniosku, że użycie pojęcia "rodzica" nie może służyć do właściwego rozumienia pojęcia "dłużnika alimentacyjnego", które zostało odrębnie zdefiniowane, ale ma na celu wyłącznie określenie osoby uprawnionej. W tym natomiast zakresie pojęcie to ustawodawca ograniczył tylko do osób uprawnionych, dla których dłużnikiem w pierwszej kolejności są rodzice. Takie rozumienie osoby uprawnionej oznacza, że z prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie mogą korzystać inne osoby (wierzyciele alimentacyjni), które w świetle przepisów prawa rodzinnego i opiekuńczego są osobami uprawnionymi do alimentów, dla których dłużnikiem w pierwszej kolejności nie jest rodzic (np. małżonek, czy wstępni art. 128 oraz 130 Krio).

Dalsze przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji precyzują

natomiast krąg osób uprawnionych poprzez wskazanie, że są nimi osoby, do ukończenia 18 roku życia albo w przypadku gdy uczą się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia 25 roku życia, albo osoby pełnoletnie, jeżeli legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 9 ust. 1 ww. ustawy), za wyjątkiem osób, o których mowa w art. 10 ust. 2 tej ustawy.

Zatem ustalając znaczenie pojęcia osoby uprawnionej określonego w art. 2 pkt 11 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów przy pomocy wykładni zakładającej spójność przepisów prawa uznać należy, że osobą uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest wyłącznie osoba (dziecko małoletnie bądź pełnoletnie), która nie jest ekonomicznie samodzielna ze względu na wiek bądź kontynuowanie nauki, bądź ze względu na znaczny stopień niepełnosprawności, dla której dłużnikiem alimentacyjnym w pierwszej kolejności jest rodzic.

Za takim rozumieniem przepisu art. 2 pkt 11 omawianej ustawy przemawia również wykładnia celowościowa. Ten rodzaj wykładni nakazuje stosować taką interpretację, która odpowiada celom ustawy. Ważna jest w tym zakresie treść preambuły aktu prawnego, która wprawdzie nie jest bezpośrednim źródłem norm prawnych lecz odgrywa jednak istotną rolę pomocniczą, dostarczając wskazówek interpretacyjnych dla właściwego rozumienia sensu ogółu przepisów w niej zawartych. Zgodnie z treścią preambuły zamieszczonej w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodzin. Świadczenie z funduszu służyć ma realizacji konstytucyjnej zasady pomocniczości, która nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji a nadto służyć ma zwiększeniu odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Należy zatem uznać, że funkcjonowanie funduszu alimentacyjnego, zgodnie z celami tej ustawy, jest służebne wobec norm prawa rodzinnego i służyć ma faktycznej realizacji uprawnień dziecka do świadczeń alimentacyjnych od osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny ustalony w tytule wykonawczym pochodzącym od Sądu. Tymczasem zaprezentowane przez organ rozumienie przepisu art. 2 pkt 11 nie tylko nie służy realizacji celu ustawy, tj. wzmożenia opieki nad dziećmi znajdującymi się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania świadczeń alimentacyjnych od osób zobowiązanych tytułem wykonawczym do ich alimentacji, ale również koliduje z treścią i istotą zasady ochrony praw dziecka określonej w art. 72 ust. 1 Konstytucji RP oraz zasady pomocy zabezpieczenia społecznego i ochrony praw rodziny gwarantowanej mocą art. 71 Konstytucji RP.

Ponadto zastosowana przez organ literalna wykładania przepisu art. 2 ust. 11 cyt. ustawy jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości oraz państwa prawnego, wyrażonych w art. 32 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazać przy tym należy, że z konstytucyjnej zasady równości wynika, że wszyscy adresaci norm prawnych, charakteryzujący się daną cechą wspólną, powinni być traktowani według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących, przy czym zasada ta nie wyklucza różnego traktowania podmiotów różnicujących się między sobą. Jednak wszelkie zróżnicowanie traktowania musi być oparte na uznanych kryteriach, których zasadność doboru podlega każdorazowej ocenie, między innymi z punktu widzenia zasady sprawiedliwości społecznej. Bezsprzecznym jest, że cechą wspólną wynikającą z art. 2 ust. 11 powołanej ustawy jest zaspokojenie potrzeb dziecka w drodze alimentów. Przyjęcie za organem administracji wykładni zawężającej krąg osób uprawnionych do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jedynie do tych osób, które mają tytuł wykonawczy w stosunku do rodzica oznacza, że osoby, które mają zasądzone alimenty od innej niż rodzic osoby zobowiązanej do jego alimentacji w dalszej kolejności, przeciwko której egzekucja jest bezskuteczna, znajdowałyby się w gorszej sytuacji. Takie zróżnicowanie sytuacji osoby uprawnionej do alimentów nie posiada zatem racjonalnego uzasadnienia oraz nie pozostaje w żadnym związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma.

Wobec powyższego Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że dokonanie takiej wykładni, która w istocie zmierza do pozbawienia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dziecka, w sytuacji gdy jego rodzic nie żyje, bądź powództwo przeciwko temu rodzicowi zostało oddalone, zaś drugi z rodziców, na którym ciąży obowiązek utrzymania dziecka obowiązku tego nie jest w stanie realizować samodzielnie i w związku z tym na rzecz tego dziecka zostały zasądzone alimenty od osoby zobowiązanej do alimentacji tego dziecka w dalszej kolejności i która z obowiązku tego się nie wywiązuje, nie znajduje uzasadnienia w samej ustawie jak również w konstytucyjnej zasadzie pomocniczości przejawiającej się w zapewnieniu przez państwo ochrony dziecka i rodziny, w szczególności niepełnej.

Wypadnie przy tym zauważyć, że wprawdzie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 39, poz. 992 ze zm.) przewiduje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, jeżeli drugi z rodziców nie żyje, to jednak jest to inny rodzaj świadczenia, które ma charakter bezzwrotnej pomocy państwa. Wysokość tego świadczenia wskazuje, że z reguły nie może być ono traktowane jako równoważne do należnych dziecku alimentów. Ponadto świadczenie to jest niezależne od tego czy istnieją osoby zobowiązane do alimentów w dalszej kolejności. Jest to zatem odrębne świadczenie o charakterze socjalnym. W założeniu świadczenie z funduszu alimentacyjnego jest natomiast świadczeniem tymczasowym, mającym na celu skredytowanie podstawowych potrzeb w sytuacji braku możliwości wyegzekwowania alimentów przez osobę do nich uprawnioną. Immanentnym elementem mechanizmu tego świadczenia są instrumenty dyscyplinowania osoby zobowiązanej do płacenia alimentów. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewiduje obowiązek zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami od dłużnika alimentacyjnego. W ten sposób stworzona została możliwość odzyskania wypłaconych kwot z funduszu alimentacyjnego.

Dodatkowo należy również wskazać, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zastąpiła ustawę z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366). W świetle tej ustawy dłużnikiem alimentacyjnym mógł być nie tylko rodzic, ale też inne osoby, wobec których wydany został odpowiedni tytuł egzekucyjny (art. 2 pkt 2). W tym względzie również ustawa o pomocy uprawnionym do alimentów nie wprowadza ograniczeń w zakresie określenia dłużnika alimentacyjnego. Jak już wskazano pojęcie dłużnika alimentacyjnego zdefiniowane w art. 2 pkt. 3 ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów wcale nie zostało zawężone do rodzica. Intencją podjęcia tej ustawy nie było zatem ograniczenie kręgu osób uprawnionych do świadczeń z funduszu alimentacyjnego do osób na rzecz których zostały zasądzone alimenty wyłącznie od rodzica, których egzekucja okazała się bezskuteczna, ale dopuszczenie do wypłaty świadczeń tylko na rzecz tych osób, dla których dłużnikiem w pierwszej kolejności są rodzice, a więc na rzecz dzieci (małoletnich bądź pełnoletnich), które nie są samodzielne (art. 2 pkt 11 w zw. z art. 9 ust. 1 cyt. ustawy). Takie rozumienie potwierdza również tryb prac ustawodawczych, w których wskazuje się na potrzebę usunięcia wadliwości stwierdzonych dotychczas w obowiązującej ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Natomiast w żadnym razie nie zmierza się do zawężenia uprawnień dzieci jako wierzycieli alimentacyjnych przez ograniczenie kręgu dłużników alimentacyjnych (por. np. Druk Sejmowy nr 1393 o poselskim projekcie ustawy o funduszu alimentacyjnym, stanowisko Rady Ministrów do tego projektu z dnia 27 lipca 2007 r. DSPA-140-70(2)/07).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez jego błędną wykładnię, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z czym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 P.p.s.a, decyzje te uchylił. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ właściwy uwzględni przedstawioną ocenę prawną.