Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 565/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: Art. 27 ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi B. O. działającej przez kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu K. C. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 marca 2015 r. nr [...], z dnia 19 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie spłaty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata K. C. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w T kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta działając na podstawie art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, art. 104, art. 107 K.p.a. w związku z art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów po rozpoznaniu sprawy zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego wszczętej z urzędu, wobec dłużnika alimentacyjnego decyzjami z dnia [...] 2015 r.:

1/ nr [...] zobowiązał B. O. do zwrotu kwoty 3968,33 zł (zobowiązanie główne w wysokości 3600,00 zł + ustawowe odsetki na dzień 2015.02.06) oraz odsetek ustawowych do dnia spłaty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 listopada 2013 r. do 30 września 2014 r. na podstawie decyzji z dnia [...] 2013 r. dla osoby uprawnionej M. O.;

2/ nr [...] zobowiązał B. O. do zwrotu kwoty 1427,71 zł (zobowiązanie główne w wysokości 1200,00 zł + ustawowe odsetki na dzień 2015.02.06) oraz odsetek ustawowych do dnia spłaty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 czerwca 2013 r. do 30 września 2013 r. na podstawie decyzji z dnia [...] 2013 r. dla osoby uprawnionej M. O.

Od tych decyzji odwołanie wniosła B. O. nieznana z miejsca pobytu reprezentowana przez kuratora domagając się ich uchylenia. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez poczynienie niepełnych ustaleń faktycznych w sprawie, a w szczególności poprzez brak ustalenia czy decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. i [...] 2013 r. są ostateczne w administracyjnym toku instancji, a to z uwagi na brak informacji o miejscu pobytu B. O., co w konsekwencji doprowadziło do wydania zaskarżonych decyzji w oparciu o decyzje nieostateczne, niedoręczone stronie oraz do wydania decyzji administracyjnej dotkniętej wadą nieważności wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.;

- art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 8 i art. 9 K.p.a. poprzez wyznaczenie jedynie 3 dniowego terminu – wbrew przyjętej w postępowaniu administracyjnym praktyce wyznaczania terminu 7 dniowego na wypowiedzenie się w sprawie, podczas gdy kuratorowi skarżącej doręczono zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 26 stycznia 2015 r., w dniu 30 stycznia 2015 r. tj. w piątek, co skutkowało tym, że termin na wypowiedzenie się w sprawie w rzeczywistości był terminem jednodniowym, gdyż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie urzęduje w soboty i niedziele, a przy uwzględnieniu okoliczności, że kurator 2 lutego 2015 r. pełnił czynności adwokackie w W, pozbawiono w konsekwencji zobowiązaną prawa do zaznajomienia się z aktami sprawy i prawa do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów;

- art. 107 § 1 i § 3 w związku z art. 8 i art. 9 K.p.a. poprzez nieprecyzyjne określenie treści postanowienia w przedmiocie zwrotu odsetek tj. bez wskazania od jakiej kwoty będą dochodzone odsetki ustawowe;

- art. 27 ust. 1 a ustawy poprzez niezastosowanie tego przepisu i naliczanie odsetek od daty wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego podczas gdy z przywołanego powyżej artykułu wynika, że początkiem obliczania odsetek jest dzień następujący po dniu wypłaty świadczenia alimentacyjnego, co doprowadziło do ustalenia i dochodzenia od skarżącej kwoty odsetek ustawowych w kwocie zawyżonej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia 19 marca 2015 r.:

1/ nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. nr [...];

2/ nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. nr [...].

W uzasadnieniu tych decyzji organ odwoławczy stwierdził, że jak wynika z akt sprawy decyzja z dnia [...] 2013 r. wydaną przez Prezydenta Miasta przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej M. O. w wysokości 300,00 zł miesięcznie w okresie od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r., a decyzją z dnia [...] 2013 r. przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 300,00 zł miesięcznie w okresie od 1 czerwca 2013 r. do 30 września 2013 r. Wypłacone na tej podstawie świadczenia nie zostały zaspokojone przez B. O. w żadnej części. A zatem organ I instancji prawidłowo ustalił, że na dzień wydania zaskarżonych decyzji po stronie B. O. powstały zobowiązania w wysokości odpowiednio 3600,00 zł i 1427,71 zł z tytułu otrzymania przez M. O. świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z ustawowymi odsetkami. Organ odwoławczy wskazał, że zarzuty odwołania są bezzasadne. Decyzja zobowiązująca dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter związany. Oznacza to, że stanowi ona bezpośrednią konsekwencję wcześniejszego wydania decyzji przyznającej te świadczenia. Funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej przyznającej prawo do świadczenia jest bowiem w automatyczny sposób powiązane z nakazem wydania decyzji orzekającej zwrot należności w trybie regresu. Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela przekazuje dłużnikowi alimentacyjnemu jedynie informację o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. A zatem B. O. dłużnik alimentacyjny nie była stroną postępowania w sprawie przyznania świadczenia alimentacyjnego osobie uprawnionej do alimentów, co w konsekwencji oznacza, iż organ nie miał obowiązku doręczania jej decyzji. Wbrew zarzutom skarżącej organ I instancji wyraźnie rozgraniczył zobowiązanie główne i określił je odpowiednio na wysokość 3600,00 zł plus ustawowe odsetki wyliczone na dzień 6 lutego 2015 r. oraz na wysokość 1200,00 zł plus ustawowe odsetki na dzień 6 lutego 2015 r. Dodatkowo organ wysokość odsetek od poszczególnych kwot wskazał w tabeli zamieszczonej w uzasadnieniu. Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że odwołania nie mają uzasadnionych podstaw, a organ I instancji wydał prawidłowe decyzje.

Na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego B. O. - reprezentowana przez kuratora K. C. wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Decyzjom tym zarzuciła naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 i 15 oraz art.107 § 1 i 3 K.p.a., poprzez niejednoznaczne ustalenie, od jakiej kwoty ma nastąpić liczenie odsetek do dnia zapłaty, oraz zbyt krótkiego terminu do zapoznania się z aktami sprawy;

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez poczynienie niepełnych ustaleń faktycznych odnośnie do wykazu zaległości wraz z odsetkami;

- art. 27 ust. 1 a ustawy z dnia 7 września 2007 r. - o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez niezastosowanie tego przepisu i naliczanie odsetek od daty wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, podczas gdy z przywołanego powyżej artykułu wynika, że początkiem obliczania odsetek jest dzień następujący po dniu wypłaty świadczenia alimentacyjnego kształtując przez to niewłaściwie ich wysokość;

- art. 35 art. 35 § 1, 2 i 3 K.p.a. w związku z art. 25 ustawy, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w terminie szesnastu miesięcy od zakończenia okresu świadczeniowego, podczas gdy ustawowy termin na załatwienie sprawy administracyjnej wynosi 1 miesiąc a w sprawach szczególnie skomplikowanych- 2 miesiące, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 27 ust. 2 ustawy, przejawiającego się w nieuzasadnionym zwiększeniu wysokości sumy należności, do której zwrotu obowiązana jest B. O. Nadto skarżąca zarzuciła decyzjom naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r., w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, bowiem Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, przyznał kuratorowi ustanowionemu dla nieznanej z miejsca pobytu B. O., wynagrodzenie w wysokości 147,60 zł. W konkluzji skargi skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu podniesiono, że uzasadnienie zaskarżonych decyzji składa się z lakonicznych oraz powtórzonych już twierdzeń zawierających przy tym ironiczne stwierdzenia odnośnie sprawowanej przez kuratora funkcji. Ponadto organ II instancji nie badał w ogóle od jakiej daty ma nastąpić liczenia odsetek i czy ta wskazana przez organ I instancji jest przyjęta prawidłowo.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargi wniosło o ich oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skargi nie są zasadne.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu, ale nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości.. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie były decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 marca 2015 r. utrzymujące w mocy decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015r. znak: [...] i znak: [...] orzekające o obowiązku zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych M. O. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 nr [...] i decyzji z dnia [...] 2013r. nr [...] wraz z ustawowymi odsetkami.

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji we wskazanym wyżej zakresie, Sąd stwierdził, że nie naruszają one zarówno przepisów prawa materialnego, jak i zasad procedury administracyjnej, przewidzianej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Stosownie do treści art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.), zwanej dalej ustawą, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zatem, dopóki decyzja o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych nie zostanie wzruszona i wyeliminowana z porządku prawnego w jednym z dostępnych trybów weryfikacji, bądź też wypłata świadczeń nie zostanie we właściwym postępowaniu oceniona jako wypłata nienależnego świadczenia, to organy administracji są związane decyzją przyznającą świadczenia alimentacyjne i na organie wierzyciela spoczywa obowiązek wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie tej decyzji. Stanowisko to jest utrwalone w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych.

Powyższe oznacza, że decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Decyzja ta jest związana z decyzją o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych, będąc jej prawną konsekwencją.

W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 27 ustawy organ zobowiązany jest dokonać ustaleń, o jakich mowa w ust. 1 i 2 tego przepisu, tj. ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego i czy te świadczenia zostały wypłacone, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej.

W świetle tych przepisów bezspornym jest przy tym, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ obowiązany jest do ustalenia wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych podmiotom uprawnionym, a także ustalenia wysokości sum wyegzekwowanych w toku egzekucji komorniczej tytułem wykonania zobowiązania alimentacyjnego.

W rozpoznawanej sprawie bezspornie ustalono, iż w oparciu o decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 nr [...] i z dnia [...] 2013r. nr [...] przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. O. i wypłacono to świadczenie w okresie od 2013.11.01 do 2014.09.30 w kwocie 3.600 zł i w okresie od 2013.06.01 do 2013.09.30 w kwocie 1.200 zł

Organ prawidłowo zatem orzekł, iż kwoty te podlegają zwrotowi wraz z należnymi odsetkami ustawowymi wyliczonymi zgodnie z art. 27 ust. 1a ustawy. Wyliczenie to w ocenie Sądu nie budzi zastrzeżeń. Dodatkowo Sąd uzyskał stosowną pisemną informacje od organu I instancji odnośnie dat obciążania skarżącej odsetkami, które z przedstawionego dokumentu zostały naliczone od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jak wyżej wskazano utrwalony jest pogląd, że decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. W postępowaniu prowadzonym w trybie tych przepisów nie ma podstaw do badania sytuacji majątkowej dłużnika alimentacyjnego, bądź jego możliwości spłaty zobowiązania (tak m.in. w wyroku NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 60/12; w wyroku NSA z 12.08.2014 r., sygn.. akt I OSK 839/13 – LEX nr 1511982). W postępowaniu tym organ musi jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Poczynienie pozytywnych ustaleń w tym zakresie oznacza, że organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń

Zarzuty skarżącej podniesione w odwołaniu i w skardze nie mogły być uwzględnione.

Wbrew zarzutowi skarżącej organy wyraźnie rozgraniczyły zobowiązania główne i ustawowe odsetki wyliczone na dzień 6 lutego 2015r., to jest datę wydania decyzji pierwszo instancyjnych. Dodatkowo organ wysokość odsetek od poszczególnych kwot wskazał w tabelach zamieszczonych w uzasadnieniach. Organ odwoławczy w dostatecznym stopniu ustosunkował się do odwołania skarżącej. Wyliczenia wysokości odsetek od zobowiązań głównych na dzień wydania decyzji są prawidłowe. Nie budzi wątpliwości, że odsetki zostały naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń.

W sprawie niniejszej organ ustalił w decyzjach wysokość świadczenia głównego na kwotę 3600 zł i 1200zł. W tym zakresie oparł się na dokumentach znajdują się aktach sprawy, z których wynikają data wypłaty poszczególnych świadczeń. Odnośnie długiego okres od zakończenia wypłaty świadczeń do dnia wydania decyzji o ich zwrocie, jak wynika z akt sprawy i odpowiedzi organu na skargę wpływ miał niewątpliwie brak możliwości ustalenia miejsca pobytu dłużniczki alimentacyjnej. Organ podejmował działania zmierzające do ustalenia miejsca pobytu dłużniczki alimentacyjnej, a z powodu niemożności ustalenia miejsca pobytu wystąpił w dniu 8 kwietnia 2014 r. o ustanowienie kuratora, który został ustanowiony dopiero postanowieniem z dnia 18 grudnia 2014 r., Postanowienie wpłynęło do organu l instancji w dniu 15 stycznia 2015 r. a skoro postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia zwrotu świadczeń zostało wszczęte w dniu 26 stycznia 2015 r. to nie można zarzucić organowi opieszałości w załatwieniu sprawy.

Decyzje zostały wydane bez zbędnej zwłoki. Odnośnie zarzutu zbyt krótkiego terminu dla kuratora do zapoznania się z aktami sprawy stwierdzić należy, iż postępowanie w sprawie opierało się na dokumentach, co jest oczywiste ze względu na charakter sprawy. Skarżąca również zauważyła, że postępowanie z uwagi na nie możność ustalenia trwało bardzo długo, zatem trudno czynić zarzut organowi, że chciał sprawę szybko zakończyć. Kuratorowi doręczono zawiadomienie o wszczęciu postępowania 30 stycznia 2015 r., zaś decyzja została wydana [...] 2015 r, a zatem kurator mógł zapoznać się z aktami sprawy.

Odnośnie zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r., w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu stwierdzić, że jest on bezzasadny. W przypadku kuratorów wynagrodzenie jest niższe i w tym zakresie organ administracji nie jest związany przepisami rozporządzenia i ustala wynagrodzenie w oparciu o nakład pracy.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi jako bezzasadne na podstawie art. 151 P.p.s.a.