Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 421/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 54 § 1, art. 184 w zw. z 182 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej w sprawie ze skargi kasacyjnej M.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2006 r., o sygn. akt I SA/Kr 499/06 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]stycznia 2006 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2001 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25.04.2006 r., sygn. akt I SA/Kr 499/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...].01.2006 r. w przedmiocie podatku od towarów usług za styczeń 2001 r.

W uzasadnieniu do tego postanowienia Sąd wskazując na art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwaną dalej "popsa" przypomniał, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie 30 dni od doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie za pośrednictwem organu, który je wydał. Tymczasem w niniejszej sprawie strona, należycie pouczona o sposobie zaskarżenia decyzji, skargę wniosła bezpośrednio do Sądu, po czym Sąd ten przesłał ją do Dyrektora Izby Skarbowej w K.

Sąd wskazał, że decyzja została stronie doręczona w dniu 30.01.2006 r., zatem termin do jej zaskarżenia upływał w dniu 01.03.2006 r. i w tym też dniu skarżący nadał ją w urzędzie pocztowym, adresując ją bezpośrednio do Sądu. Jednak Sąd za dzień wniesienia skargi uznał 07.03.2006 r., tj. dzień przesłania przez Sąd za pomocą poczty skargi do Dyrektora Izby Skarbowej w K. Wobec tego w jego ocenie skargę wniesiono po upływie ustawowo zakreślonego terminu.

Powyższe postanowienie zaskarżone zostało przez M.K., działającego przez radcę prawnego. W skardze kasacyjnej zarzucono błędną wykładnię art. 53 § 1 i art. 54 § 1 w związku z art. 83 § 3 polegającą na przyjęciu, że oddanie w polskim urzędzie pocztowym, w zakreślonym ustawowo terminie, skargi na decyzję administracyjną, zaadresowanej i przesłanej wprost do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego a nie za pośrednictwem organu administracji, który wydał decyzję administracyjną, nie jest wystarczającą przesłanką dla uznania, że termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest zachowany,

W uzasadnieniu do podniesionych zarzutów autor skargi stwierdził, że nie może zgodzić się z twierdzeniem Sądu, że dopiero dzień przesłania przez Sąd skargi organowi administracji, który wydał zaskarżoną decyzję (tj. 07.03.2006 r.) stanowi dzień doręczenia skargi w rozumieniu art. 53 § 1 , art. 54 § 1 i art. 83 § 3 popsa. Swój sprzeciw strona skarżąca opiera na tym, że:

1. celem przywrócenia pośredniego sposobu wnoszenia skargi kasacyjnej było przyspieszenie postępowania, a nie zwiększenie rygorów formalnych,

2. art. 54 § 1 popsa ma charakter przepisu porządkowego, a więc jego naruszenie nie może powodować "upadku środka odwoławczego",

3. w obecnych realiach zaistniała potrzeba dokonania wykładni systemowej art. 53 § 1 i art. 54 § 1 popsa z uwzględnieniem treści art. 65 kpa, gdyż zdaniem strony skarżącej nie do pogodzenia z zasadą zaufania obywateli do Państwa jest sytuacja, w której w ramach jednej procedury odwoławczej (administracyjnej i sądowoadministracyjnej) przepisy przewidywały odrębny tryb wnoszenia środków odwoławczych,

4. na swoistą "pułapkę formalną" art. 53 i 54 popsa zwrócił uwagę nawet NSA, który na swojej stronie internetowej o niej ostrzega.

W skardze kasacyjnej podniesiono również zarzut naruszenia art. 214 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) - zwanej dalej "Ordynacja podatkowa". Zdaniem autora skargi kasacyjnej strona nie została prawidłowo pouczona o sposobie zaskarżenia decyzji, gdyż w pouczeniu zabrakło informacji o skutkach wniesienia skargi bezpośrednio do Sądu.

W oparciu o powyższe zarzuty zawarto wniosek o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do jej ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Strona wniosła również, w razie nieuwzględnienia powyższych zarzutów, o skierowanie w trybie art. 193 Konstytucji z pytaniem dotyczącym zgodności art. 53 § 1, art. 54 § § 1 i art. 83 § 3 z art. 45 i 78 Konstytucji RP z 1997 r.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej stwierdził, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W niniejszej sprawie okoliczności faktyczne nie są kwestionowane. Biorąc pod uwagę zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej, a także uzasadnienie przytoczony na jego poparcie, spór koncentruje się wokół wykładni art. 54 § w związku z i 83 § 3 popsa, a dokładnie stwierdzenia, że w świetle tych przepisów, w sytuacji gdy skarżący wniósł za pośrednictwem poczty skargę bezpośrednio do Sądu i następnie Sąd przesłał ją za pośrednictwem poczty do właściwego organu, za dzień wniesienia skargi należy uznać dzień, w którym Sąd wysłał skargę do organu. W konsekwencji tego, jeżeli czynność Sądu nastąpiła po upływie 30 dni od daty doręczenia skargi skarżącemu, to właśnie jego obciążają negatywne skutki przekroczenia terminu - odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 popsa.

Przy tak zakreślonym przedmiocie sporu, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu. Pogląd ten znalazł już zresztą aprobatę w orzecznictwie sądów administracyjnych na co wskazuje choćby teza postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21.03.2006 r. (niepubl.), gdzie Sąd wywiódł, że "Zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej oznacza, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego lub też za pośrednictwem organu administracji publicznej innego niż ten, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, sąd ten powinien ją przekazać właściwemu organowi administracji publicznej. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi, decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd (organ administracji publicznej) pod adresem właściwego organu administracji publicznej". Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje podstaw do uwzględnienia zarzutów wyeksponowanych w skardze kasacyjnej.

Nie można zgodzić się z poglądem autora skargi kasacyjnej, że z uwagi na "porządkowo - organizacyjny" charakter art. 54 § 1 popsa jego naruszenie nie może powodować odrzucenie skargi kasacyjnej, gdyż skutek ten został określony w innym przepisie. O sankcji za naruszenie treści przepisu nie decyduje jego charakter. Trzeba bowiem pamiętać, że dany artykuł (przepis) może stanowić (i zazwyczaj stanowi) jedynie cząstkę normy prawnej, której treść można zrekonstruować łącząc go z innymi przepisami w ramach danego aktu prawnego. Może więc się zdarzyć, iż jeden przepis określa hipotezę normy prawnej, inny jej dyspozycję, a jeszcze w innym znajduje się sankcja za naruszenie tej normy. Dlatego też nie można twierdzić, iż skoro w danym przepisie ustawodawca nie zawarł sankcji, to nie jest możliwym zastosowanie, w przypadku naruszenia tego przepisu, sankcji przewidzianej w innym artykule. Patrząc w ten sposób na treść art. 54 § 1 popsa, stwierdzić trzeba, że stanowi on tylko element normy prawnej określającej sposób dokonania czynności procesowej jaką jest wniesienie skargi. Sankcję zaś za niewłaściwe dokonanie takiej czynności ustawodawca przewidział właśnie w art. 58 § 1 popsa (dokładnie w pkt 2) i przez to ma ona zastosowanie w sytuacji naruszenia art. 54 § 1 popsa, jak i innych przepisów dotyczących tej materii np. art. 3 § 2 popsa.

Chybiony okazał się również zarzut, że wykładni art. 54 § 1 popsa należy dokonywać przy uwzględnieniu art. 65 kpa, gdyż oba te przepisy dotyczą jednego postępowania odwoławczego. Nie jest to prawdą. Moment wniesienia skargi do organu administracji publicznej rozpoczyna postępowanie sądowoadministracyjne (patrz J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 160 i 161). Jest to odrębne postępowanie względem procedury administracyjnej, inny jest jego przedmiot, inny organ prowadzący. Stąd też regulacje prawne określające porządek czynności procesowych mają autonomiczny charakter i nie jest dozwolone odczytywanie ich treść przy zastosowaniu przepisów z zakresu postępowania przed organami administracji publicznej. Pogląd ten potwierdza m.in. teza postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20.10.2004 r., sygn. IV SA/Gl 647/04, (publ. w ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 116) gdzie stwierdzono, że: "Dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty nadania skargi do organu niewłaściwego w rozumieniu art. 54 § 1 popsa; na tym etapie postępowania niedopuszczalne jest zastosowanie trybu przewidzianego w art. 65 kpa".

W skardze kasacyjnej podniesiono również z ostrożności procesowej zarzut naruszenia art. 214 Ordynacji podatkowej. W związku z taką konstrukcją zarzutu przypomnieć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 183 § 1 popsa związany jest granicami skargi kasacyjnej (poza przypadkami nieważności postępowania wymienionymi w art. 183 § 2 popsa). Podstawę skargi kasacyjnej w odniesieniu do przepisów postępowania - art. 174 pkt 2 popsa - może stanowić wyłącznie przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wynika to z faktu, że Sąd działa jedynie w ramach procedury nakreślonej postanowieniami tegoż aktu. Nie może więc naruszyć swoim postępowaniem przepisu normującego postępowanie przed organami podatkowymi (por.: wyroki NSA: z dnia 31.05.2004 r., sygn. FSK 103/04 [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. LexisNexis, W - wa 2005 r., str. 541; z dnia 14.04.2004 r., sygn. OSK 121/04 ONSAiWSA z 2004 r., nr 1, poz. 11). Zarzut naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej mógłby być skuteczny tylko wtedy, gdyby strona skarżąca połączyła go z odpowiednim przepisem ustawy o postępowaniu przed sądem administracyjnym. W badanym przypadku takiego połączenia nie ma, stąd też zawarty w petitum skargi zarzut naruszenia art. 214 Ordynacji podatkowej nie może być przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Przechodząc do wniosku strony o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 193 Konstytucji z pytaniem dotyczącym zgodności art. 53 § 1, art. 54 § § 1 i art. 83 § 3 z art. 45 i 78 Konstytucji RP z 1997 r., Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Nie zachodzi bowiem okoliczność opisana tym przepisem. Kwestia konstytucyjności wspomnianych przepisów ustawy o postępowaniu przed sądem administracyjnym nie ma charakteru prejudycjalnego dla rozstrzygnięcia sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę, skarga kasacyjna nie dostarczyła podstaw do eliminacji zaskarżonego postanowienia. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku ze 182 § 1 popsa postanowił jak w sentencji.