Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 264/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art.101 ust.1
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 4 marca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka, Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.), Sędzia del. WSA Rafał Wolnik, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Piaseczno a Burmistrzem Miasta Redy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Burmistrza Miasta Redy jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 3 grudnia 2015 r. Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Burmistrzem Miasta i Gminy Piaseczno, a Burmistrza Miasta Redy przez wskazanie Burmistrza Miasta Redy jako organu właściwego do rozpoznania wniosku E. M. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno wskazał, że E. M. oraz jego siostra M. P. (która opiekuje się bratem od 15 sierpnia 2015 r. i jest jego pełnomocnikiem) w okresie letnim przebywają w miejscowości H.. Zaś w okresie zimowym przenoszą się do Gdyni lub Warszawy. W październiku 2015 r. E. M. był u lekarzy w Redzie.

W dwóch pismach z dnia 11 stycznia 2016 r. i 21 stycznia 2016 r. stanowiących odpowiedź na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, Burmistrz Miasta Reda wskazał, że E. M. zamieszkiwał w Redzie. Od 31 października 2014 r. do 15 sierpnia 2015 r. przebywał w schronisku na podstawie skierowania Burmistrza Miasta Redy. Jednak 15 sierpnia 2015 r. opuścił schronisko i do tej pory zamieszkuje u siostry w H.. Powołał się na oświadczenie żony E. M., w który wskazała, że ostatnio w mieszkaniu przy ul. [...] w Redzie widziała męża we wrześniu 2014 r. Nie jest jej znany adres pobytu męża i nie posiada informacji aby wyżej wymieniony przebywał w Redzie lub okolicach. Ponadto Burmistrz Miasta Reda wskazał na trudną sytuację rodzinną wywołaną zachorowaniem E. M.. Wskazał, że nie posiada informacji aby E. M. wraz z siostrą zamieszkiwali na terenie Redy. W ww. odpowiedziach organ powołał się na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.).

W piśmie z dnia 9 lutego 2016 r. Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno podtrzymał swój wniosek jako zasadny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Zgodnie z przepisem art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Jak wynika z akt sprawy, przez większość roku 2015 r. E. M. korzystał z opieki społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Redzie. W trakcie sprawowania tej opieki poddawany był badaniom lekarzy, których stwierdzili, że z uwagi na zły stan zdrowia E. M. wymaga opieki innych osób. W tym czasie przebywał na podstawie skierowania z MOPS w Redzie w domu dla bezdomnych "Ryta" w formie pomocy polegającej zapewnieniu schronienia i posiłku. A zatem już wtedy E. M., z uwagi na zły stan zdrowia był osobą, która wymagała umieszczenia w domu opieki społecznej. W tym też celu został złożony do MOPS w Redzie wniosek z dnia 15 sierpnia 2015 r. o umieszczenie ww. osoby w domu pomocy społecznej. Jednak w ciągu 1 miesiąca Burmistrz Miasta Reda nie rozpoznał tego wniosku, w sytuacji gdy E. M. wyszedł z ww. domu dla bezdomnych na przepustkę, jednak nie powrócił już do tego ośrodka. Pozostał pod opieką siostry – był osobą wymagającą pomocy.

Z akt sprawy wynika, że stan zdrowia zainteresowanego kwalifikował się do opieki osób trzecich zaś w ww. ośrodku przysługiwało mu jedynie prawo do schronienia i posiłku. Należy uznać, że była to uzasadniona utrudniona przyczyna powrotu do ww. ośrodka dla bezdomnych, ponieważ osoba ta wymagała pomocy innych. Opieki tej podjęła się siostra zamieszkująca w okresie letnim w H., a zimowym – w Warszawie lub Gdyni. Pobyt razem z siostrą w ww. miejscach nie jest jednak związanych z miejscem zamieszkania, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wynika to z tego, że z uwagi na aktualny zły stan zdrowia niezależnie od swojej woli zainteresowany wymaga opieki osób trzecich, a ponadto żona utrudnia mu dostęp do jego mieszkania w Redzie, ponieważ wymieniła zamki w drzwiach. Z uwagi na dotychczasowe ośrodkowanie swojego życia (pozostawanie pod opieką społeczną Burmistrza Miasta Redy; uzyskiwanie opieki zdrowotnej na terenie Redy, prawo własności lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w Redzie), a co więcej ustalony w trakcie wywiadu środowiskowego adres E. M. w Redzie przy ul. [...], należy uznać, że to Burmistrz Miasta Reda jest organem właściwym do rozpoznania tej sprawy, tym bardziej, że przyjął do rozpoznania wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej, niepodejmując decyzji, co w efekcie zmusiło E. M. do dłuższego pozostania pod opieką siostry. Kwestię zamieszkiwania z siostrą należy uznać jako wtórną bo wynikającą z braku swobodnego wyboru w związku ze złym stanem zdrowia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanki miejsca zamieszkania określonej osoby nie spełnia miejscowość, w której pobyt wiąże się z sytuacją zdrowotną tej osoby i koniecznością pomocy osób bliskich, tym bardziej, że w sprawie E. M. podkreślał, że za takie miejsce nie można uznać H. (możliwy tam jest pobyt w okresie letnim). Jednak w tym samym dniu kiedy siostra zabrała brata ze schroniska, jako jego pełnomocnik wystąpiła o umieszczenie go w domu pomocy społecznej, z uwagi na jego stan zdrowia, który wymaga opieki (lekarz wskazywał rodzaj domu – dla przewlekle psychicznie chorych). Ponadto w sprawie należy dostrzec związek emocjonalny E. M. z Redą gdzie ma mieszkanie, gdzie się leczy i gdzie korzystał z pomocy społecznej. Wynika z tego, że sam zainteresowany wskazuje Redę jako swoje miejsce zamieszkania, podkreślając swój związek emocjonalny z nią, a zatem uważa ją za ośrodek swych osobistych i majątkowych interesów. Oświadczenia żony w tym zakresie nie wnoszą nic do sprawy, ponieważ żona nie posiada w tym zakresie wiedzy.

Dodatkowym argumentem jest to, że w sytuacji gdy i tak nie można by ustalić miejsca zamieszania na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (inne przepisy tej ustawy, tj. art. 101 ust. 2 i 3, nie mają zastosowania, ponieważ E. M. nie jest bezdomnym – w wywiadzie środowiskowym wskazuje się jego adres; jak i nie wykazano, że znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji osobistej – Burmistrz Miasta Reda swoje stanowisko wiąże z art. 101 ust. 1), zastosowanie znajdują normy ogólne zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego. W zakresie, w jakim ustalenie organu właściwego miejscowo w sprawie nie jest możliwe w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej, ustalanie właściwości miejscowej organu następuje na podstawie art. 21 § 1 i 2 K.p.a. (por. postanowienia NSA: z 14 października 2015 r., I OW 100/15; z 18 listopada 2011 r., I OW 128/11). W tej zaś sprawie ewentualnie mógł znaleźć zastosowanie art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a., zgodnie z którym o właściwości organu decyduje miejsce ostatniego zamieszkiwania, którym w sposób niewątpliwy była Reda, ponieważ to MOPS w Redzie podejmował stosowne działania celem przyznania E. M. pomocy społecznej, jak i prowadził postępowanie w tej sprawie, o czym świadczy przeprowadzony wywiad środowiskowy w Domu "Ryta" Placówka w Wiślince z 24 sierpnia 2015 r., w którym pracownik socjalny zawnioskował "o udzielenie klientowi pomocy w formie umieszczenia w DPS". Ponadto w odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta Reda sam wskazywał, że E. M. zamieszkiwał w Redzie.

W tych warunkach mając na względzie treść art. 101 ust. 1 ustawy pomocy społecznej to Burmistrz Miasta Reda jest właściwym do załatwienia przedmiotowej sprawy.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.