Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 687/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis, Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca), Asesor WSA Olga Białek, Protokolant Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi J B na decyzję W D z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od W D na rzecz strony skarżącej [...] zł (słownie: sto złotych) tytułem kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez J. B. jest decyzja Wojewody D. z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą orzeczono o odmowie wymeldowania M.B. z miejsca pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości S.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Wnioskiem z dnia [...] J. B. zwrócił się o wymeldowanie z przedmiotowego lokalu swojego syna M. B.. Organ I instancji odmówił uwzględnienia wniosku, a Wojewoda D. rozpatrując złożone przez skarżącego odwołanie utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy.

Na skutek skargi J. B. wyrokiem z dnia 24 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wydanym w sprawie III SA/Wr 487/06 uchylił decyzję Wojewody D.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że właścicielem nieruchomości położonej w S. jest J. B. który wniósł o wymeldowanie swojego syna M. B.. Wnioskodawca oświadczył, że syn nie mieszka w wymienionym lokalu od czerwca 2005 r. Wyprowadził się dobrowolnie, pozostawił jednak swoje rzeczy osobiste. Ma do swojej dyspozycji dwa pokoje, kuchnię i łazienkę. Do pomieszczeń prowadzi osobne wejście i tylko syn posiada klucze do tego lokalu. J. B. twierdził też, iż nie ma kontaktu z synem i nie zna adresu, pod którym ten aktualnie przebywa. M. B. oświadczył z kolei, że nadal mieszka w spornym lokalu. Posiada tam swoje rzeczy osobiste oraz meble. Fakty te potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie: W. B. i A. M., którzy dodatkowo zeznali, że często odwiedzają M. B. w lokalu Nr [...] w S.

Uwzględniając przedstawione ustalenia organ odwoławczy wywodził, że w trakcie postępowania wyjaśniającego nie uzyskano materiału dowodowego świadczącego o opuszczeniu przez M. B. na miejsca pobytu stałego, ani dowodów potwierdzających fakt, iż skoncentrował on swoje sprawy życiowe pod innym adresem. Z akt sprawy wynika natomiast, że M. B. posiada w spornym lokalu swoje rzeczy osobiste i meble. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych może natomiast znaleźć zastosowanie jedynie wtedy, gdy postępowanie wyjaśniające wykaże trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu zameldowania. Skoro w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje na zamieszkiwanie M. B. w lokalu Nr [...] położonym w miejscowości S., to orzeczenie o jego wymeldowaniu decyzją administracyjną stanowiłoby naruszenie prawa. Nawiązując do zarzutu odwołującego się, iż odmowa wymeldowania syna narusza uprawnienia właścicielskie wnioskodawcy, Wojewoda D. podkreślił dodatkowo, iż w ramach postępowania meldunkowego organ administracji nie jest właściwy do rozstrzygania sporów cywilnoprawnych. Spory takie podlegają jurysdykcji sądów powszechnych, zaś decyzje wydawane w sprawach meldunkowych mają wyłącznie na celu usunięcie niezgodności stanu faktycznego z zapisami w ewidencji ludności.

W ocenie składu orzekającego w sprawie III SA/Wr 487/06, doszło do ewidentnego naruszenia art.7, 75, 77, 80 k.p.a. , co spowodowało zresztą naruszenie dalszych jeszcze przepisów procesowych.

Sąd wskazał, że wbrew sugestiom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organy nie wyjaśniły – w sposób, który nie nasuwałby zastrzeżeń – podstawowej w sprawie okoliczności, tzn. tego, czy M. B. nadal mieszka w spornym lokalu. Organy przyjęły w tym zakresie, że skoro w lokalu tym znajdują się nadal jego osobiste rzeczy, tylko on ma klucze do tego lokalu, a ponadto wnioskowani przez niego świadkowie poświadczyli fakt odwiedzania M. B. w tymże lokalu, dowodzi to, że nie doszło do opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego. Dokonując takiej oceny, organy zignorowały jednak zupełnie inne dowody i okoliczności, które zdają się przeczyć takiemu stwierdzeniu. Chodzi w pierwszej kolejności o informację uzyskaną z Komisariatu Policji w B., zgodnie z którą M. B. nie mieszka w spornym lokalu. Informacja ta znalazła pewne potwierdzenie w tym, że pisma kierowane do M. B. przez same organy na adres w S. [...] albo nie zostały w ogóle odebrane przez adresata (pierwsze zawiadomienie o wszczęciu postępowania – k. 3-5 akt administracyjnych) albo też były tam co prawda odbierane, ale przez inne osoby (zawiadomienie o zakończeniu postępowania – k. 24 akt administracyjnych – zostało odebrane przez W. B., będącego zresztą świadkiem w sprawie). Z drugiej strony, nie bez znaczenia może być fakt, iż ponowne zawiadomienie M. B. o wszczęciu postępowania, wysłane na adres w L. Ś.; ul. [...] zostało odebrane w tym właśnie lokalu, osobiście przez adresata. Należy wreszcie wspomnieć o wątpliwościach wynikających z bezspornego w sprawie faktu zamieszkiwania w L. Ś. przez żonę M. B., wraz z ich wspólnymi dziećmi. W tej sytuacji, przyjęte przez organy stanowisko, że M. B. nie opuścił mieszkania w S. prowadzić musi do twierdzenia, że małżonkowie prowadzą osobne gospodarstwa domowe, a tej okoliczności w ogóle nie próbowano wyjaśniać w toku dotychczas przeprowadzonego postępowania. Skoro w świetle okoliczności ujawnionych w toku postępowania oraz zgromadzonych w jego ramach dowodów, kwestia dalszego zamieszkiwania (lub opuszczenia) przez M. B. dotychczasowego miejsca pobytu stałego była bardzo kontrowersyjna, obowiązkiem organów – wynikającym z art. 7, 75 i 77 § 1 k.p.a. – było przede wszystkim przeprowadzenie dalszej weryfikacji wspomnianych okoliczności i wiarygodności dowodów, choćby poprzez przeprowadzenie wizji lokalnej w przedmiotowym lokalu Nr [...] w S., czy też przesłuchanie kolejnych świadków, w tym sąsiadów, o co zresztą wnosiła I. B. Na marginesie wykorzystania tego ostatniego środka dowodowego, Sąd stwierdził dodatkowe uchybienia, jakich dopuściły się organy. Pierwsze z tych naruszeń polegało na przesłuchiwaniu stron i świadków osobno, bez udziału pozostałych stron, a więc z ewidentnym naruszeniem standardu określonego w art. 79 k.p.a., zgodnie z którym, strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem (§ 1), ponieważ ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składania wyjaśnień (§ 2). Cele takiego uregulowania są oczywiste. Z jednej strony stanowi ono praktyczną gwarancję realizacji zasady czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania, o której mowa w art. 10 § 1 k.p.a., z drugiej zaś umożliwia – a to dzięki konfrontacji wyjaśnień stron i zeznań świadków, do której musi dojść w sytuacji zgromadzenia wszystkich tych podmiotów w jednym miejscu i w tym samym czasie ( np. na rozprawie) – wszechstronną ocenę samych dowodów i ich wiarygodności. Drugie stwierdzone przez Sąd uchybienie polegało na nieprzeprowadzeniu dowodów z przesłuchania kolejnych świadków (sąsiadów), o co wnosiła I. B. Co prawda akta sprawy zawierają informację, że wezwana w charakterze świadka D. K. odmówiła złożenia zeznań, uszło jednak uwagi organów obu instancji, że krąg osób, którym takie prawo przysługuje został ściśle wskazany w art. 83 § 1 k.p.a., zaś sankcje związane z bezzasadną odmową złożenia zeznań wynikają z art. 83 k.p.a.

Dokumentacja sprawy wskazuje zaś niedwuznacznie, iż zamiast przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, w celu zweryfikowania kontrowersyjnych okoliczności i sprzecznych wyjaśnień stron oraz zeznań świadków, organy oparły swoje orzeczenia jedynie na części materiału dowodowego, traktując zresztą ten materiał wybitnie wybiórczo. Wojewoda D., w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w ogóle nie nawiązał do dowodów przeciwnych twierdzeniu, które tam zawarto, wbrew dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., gdzie ustawodawca przewidział – między innymi – obowiązek wskazania przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Ocena materiału dowodowego w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy jest w istocie oceną dowolną, której nie można absolutnie utożsamiać z uprawnieniem organu – wynikającym z art. 80 k.p.a. – do dokonywania oceny swobodnej (podkreślenia składu orzekającego Sądu). W konsekwencji naruszenia wszystkich wcześniej wymienionych przepisów prawa procesowego, które mogły – z oczywistych powodów – mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżona decyzja nie mogła być utrzymana w obrocie prawnym, a to zgodnie z dyspozycją, wynikającą z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., czemu Sąd dał wyraz w pkt. I sentencji wyroku. W efekcie zawartego tam rozstrzygnięcia sprawa zostanie rozpatrzona ponownie przez organy meldunkowe, które będą zmuszone rozszerzyć postępowanie wyjaśniające. Należy nim objąć wszystkie wcześniej wymienione kwestie, budzące nadal poważne wątpliwości. Dopiero niewadliwe wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli przesądzić, czy zachodzą przesłanki do zastosowania w sprawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Kluczowe znaczenie będzie przy tym miało przesądzenie miejsca, w którym skoncentrowane są obecnie interesy życiowe M. B., przy uwzględnieniu jego sfery zawodowej i rodzinnej. Cały materiał dowodowy – uzupełniony o dodatkowe środki (zwłaszcza o wizję przeprowadzoną w spornym lokalu i przesłuchanie kolejnych, wcześniej już wnioskowanych świadków), które należy przeprowadzić z uwzględnieniem standardu wskazanego w art. 79 k.p.a. – powinien być następnie poddany wszechstronnej, choć swobodnej ocenie, zgodnie z zasadami określonymi w art. 80 k.p.a., czemu należy dać wyraz w uzasadnieniu nowej decyzji, przestrzegając przy tym w pełni zwłaszcza dyrektyw wyrażonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Organ II instancji decyzją z dnia 16 kwietnia 2007 r., działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił w całości decyzję organu I instancji wskazując, że decyzja organu I instancji została uchylona wyrokiem Sądu z dnia 24 stycznia 2007 r., a ponowne postępowanie winno być przeprowadzone z uwzględnieniem aktualnego stanu faktycznego sprawy i argumentów podniesionych w uzasadnieniu orzeczenia Sądu.

W toku ponownego rozpatrywania wniosku J. B. organ I instancji ponownie zwrócił się do Komisariatu Policji w B. o udzielenie informacji, czy M. B. zamieszkuje w miejscowości S. W odpowiedzi uzyskano informację, iż pod tym adresem M. B. nie zamieszkuje od 25 czerwca 2005 r., a aktualnym miejscem jego zamieszkania jest L. Ś.

W dniu [...] organ przesłuchał w charakterze strony M. B. , a w dniu [...] J. B. Brak w aktach jakiegokolwiek śladu, by o terminie przeprowadzenia tej czynności strony postępowania były powiadomione. Również w dniu [...]. przeprowadzono wizję lokalną z udziałem stron, z przebiegu której sporządzono protokół.

Organ I instancji decyzją z dnia [...]. orzekł o odmowie wymeldowania M. B. ze spornego lokalu. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych decyzje w sprawie wymeldowania wydaje się w stosunku do osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W ocenie tego organu okoliczności takie w niniejszej sprawie nie wystąpiły w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości. M. B. zeznał bowiem, ze nadal zamieszkuje w lokalu położonym w S., gdzie znajdują się jego meble i rzeczy osobiste, a na skutek konfliktu z wnioskodawcą ma utrudniony dostęp do lokalu, zaś dwuzmianowy czas pracy powoduje, że nie przebywa w lokalu w sposób nieprzerwany. Te okoliczności i ustalenia wynikające z protokołu wizji dają – zdaniem organu I instancji – podstawę do orzeczenia o odmowie wymeldowania.

W odwołaniu od tej decyzji J. B. wniósł o jej uchylenie podnosząc, że poczynione przez organ I instancji ustalenia są nietrafne. Nie uwzględniono, iż w lokalu - rzekomo zamieszkiwanym przez M. B. - nie ma wody ani prądu, a pozory zamieszkiwania w spornym lokalu M.B. stworzył dopiero na potrzeby wizji lokalnej, gdy powziął wiadomość o terminie jej przeprowadzenia.

Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy B. Wskazał, że opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynika ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce, a nie z powodu bezprawnych działań i zachowań. Z analizy akt sprawy wynika, że mieszkanie zajmowane przez M. B. powstało w wyniku adaptacji przez niego pomieszczeń strychu i stajni, czego dokonał za zgodą ojca J. B. Konflikt między nimi spowodował, że odcięto dostawy wody i prądu do lokalu i utrudniono do niego dostęp. Żona M. B. i jego dzieci wyprowadziły się do L. Ś., a on sam w lokalu tym pozostał. W ocenie organu odwoławczego zachowanie skarżącego ma charakter przymuszenia syna do opuszczenia lokalu i w tym kontekście nie można mówić o dobrowolności opuszczenia lokalu. Jednocześnie organ odwoławczy odniósł się do informacji uzyskanej z Komisariatu Policji w B. z dnia [...] podnosząc, że nie może być ono uznane za dowód w sprawie, gdyż informacje Policji pochodziły od osób zainteresowanych, a mianowicie J. i I. B.. Wskazał również, iż ani późny powrót do domu ani nie spotykanie listonosza nie mogą być uznane za przemawiające o niezamieszkiwaniu w spornym lokalu.

W skardze na tę decyzję skarżący powtórzył zarzuty podnoszone w poprzedniej skardze złożonej do Sądu w sprawie III SA/Wr 487/06 i w odwołaniu, akcentując w szczególności brak warunków do zamieszkiwania (brak wody i energii elektrycznej), stworzenie fikcji zamieszkiwania na potrzeby wizji lokalnej oraz zamieszkiwanie M. B. wraz z rodziną w L.Ś.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Ponieważ sprawa była już raz rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny istotnego znaczenia nabiera również postanowienie art. 153 p.p.s.a, w myśl którego "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia."

Obecnie przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie wydane na skutek wyroku Sądu w sprawie III SA/Wr 487/06, który uchylił rozstrzygnięcie organu odwoławczego. W związku z tym należy wyjaśnić, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w kasacyjnym orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten organ oraz sąd, który sprawę ponownie rozpoznaje. Zarówno bowiem Sąd jak i organ, rozpoznając ponownie sprawę obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Zauważyć przy tym należy, że ocena prawna dotyczy przepisów prawa materialnego i procesowego oraz sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Determinuje ona – podobnie jak zawarte w orzeczeniu wskazania co do dalszego postępowania – działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania samego sądu oznacza z kolei, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu w orzeczeniu – a właściwie w jego uzasadnieniu - poglądowi w pełnym zakresie. Wskazania co do dalszego postępowania polegają na określeniu sposobu i kierunku uzyskania pełnego materiału dowodowego. Zaakcentowanie kwestii związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania jest konieczne, gdyż naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu na tej podstawie i powoduje uchylenie ponownie wydanego aktu przez Sąd Administracyjny (por. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. Zakamycze, Kraków 2005 r. str. 347). Stanowi to jedną z gwarancji przestrzegania przez organy administracji orzeczeń sądu.

Zasada zawarta w art. 153 p.p.s.a. oznacza w istocie, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające zarówno poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane, jak i poza zakres poprzedzającego je postępowania administracyjnego. Zasięgiem jego oddziaływania zostaje objęte także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie, jakie nastąpi w razie uchylenia zaskarżonego aktu. Zasada ta oznacza również, że w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten Sąd (np. w razie wniesienia skargi na rozstrzygnięcie wydane w powtórnym postępowaniu, prowadzonym po uchyleniu przez Sąd poprzednio wydanej decyzji), sąd administracyjny będzie nadal związany oceną prawną wyrażoną w wydanym wcześniej wyroku, jeżeli nie zmieniły się okoliczności sprawy powodujące nieaktualność tej oceny. Wyłączenie związania przewidzianego w art. 153 p.p.s.a. jest dopuszczalne jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy albo uchylenia orzeczenia w prawem określonym trybie. W tym zakresie zarówno doktryna jak i orzecznictwo są zgodne.

Zważywszy na obowiązek wynikający z powołanego przepisu, stwierdzić należy, że ponownie rozpatrując sprawę i wydając rozstrzygnięcia w wyniku kasacyjnego orzeczenia Sądu, organ II instancji w sposób istotny naruszył art. 153 p.p.s.a., gdyż całkowicie zignorował zarówno ocenę prawną przedstawioną w prawomocnym wyroku z dnia 24 stycznia 2007 r., jak i zawarte w nim zalecenia Sądu dotyczące dalszego postępowania. Już z tego powodu zaskarżona decyzja jako sprzeczna z art. 153 p.p.s.a. nie mogła pozostać w obiegu prawnym i to jest jej najistotniejsza wada.

Przypomnieć należy, że w wyroku z dnia 24 stycznia 2007 r. Sąd wyjątkowo obszernie i czytelnie wskazał jakim przepisom i w jakim zakresie uchybił Wojewoda i jakie czynności winny być podjęte, by stwierdzone naruszenia prawa usunąć. Przeprowadzona wizja lokalna, ponowny wywiad uzyskany z Policji i informacja tejże Policji, że uzyskane do wywiadu informacje pochodzą od skarżącego i jego żony w żaden sposób nie czynią zadość zaleceniom Sądu zawartym w przywołanym wyroku z dnia 24 stycznia 2007 r.

Jak już zauważył Sąd w tamtym wyroku na organach ciąży obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to, że organ winien również sam podjąć działania zmierzające do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Tymczasem podjęte czynności zmierzają tylko pozornie do wyjaśnienia stanu faktycznego, gdyż przeprowadzona wizja lokalna i sporządzony z niej protokół nie wyjaśniają czy faktycznie M. B. w spornym lokalu zamieszkuje, jak sam twierdzi, czy tylko stworzył na potrzeby tej wizji pozory zamieszkiwania, jak twierdzi skarżący. Organ zupełnie pominął kwestię braku podstawowych mediów w lokalu i zgłoszone w tym zakresie zarzuty skarżącego. Nie wyjaśnił również kiedy i w jakich okolicznościach opuściła ten lokal żona M. B. i jego dzieci i w jakim lokalu obecnie zamieszkują, gdzie i w jakim czasie pracuje M. B. i w jakim miejscu skoncentrowane są obecnie jego interesy życiowe. Podkreślenia wymaga również fakt, że zarówno w poprzednim postępowaniu jak i w obecnie przeprowadzono dowody z przesłuchania świadków i stron z naruszeniem art. 79 k.p.a. Ponowne przeprowadzone przesłuchanie stron w niczym nie pomogło w wyjaśnieniu sprawy, gdyż zostało przeprowadzone w różnych terminach (brak jakiegokolwiek śladu by były powiadomione o terminach tych czynności), nie rozpytano stron na okoliczności sprawy i poprzestano właściwie na ponownym odnotowaniu ich stanowisk, bez podjęcia jakichkolwiek prób ustalenia stanu faktycznego. Także nieponowienie przesłuchania świadków w obecności stron i nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków wnioskowanych przez I. B. stanowi nie tylko naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, ale i zlekceważenie zaleceń Sądu, do których organ miał obowiązek się zastosować. Należy zwrócić uwagę, że w protokole zapoznania ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym J. B. wskazał, że przesłuchany poprzednio w sprawie świadek W. B. jest wujkiem jego syna, zaś drugi z przesłuchanych poprzednio świadków A. M. (co wynika z informacji podanej w potwierdzeniu zawiadomienia o terminie przesłuchania - k. 17 akt administracyjnych) jest siostrzeńcem W. B.. Fakty te zupełnie umknęły uwadze organu odwoławczego. Wadliwe przesłuchanie tych świadków (bez powiadomienia stron i ustalenia ich ewentualnego stosunku pokrewieństwa), nieprzeprowadzenie dowodu z ich ponownego przesłuchania, zupełne pominięcie zgłoszonych przez I.B. świadków, a także nie podjęcie żadnych prób wywiązania się z obowiązku wynikającego z treści art. 7 i 77 k.p.a. powodują, że organy nie zebrały materiału, który dawałby podstawy do przeprowadzenia wszechstronnej, choć swobodnej oceny materiału dowodowego. Miarą tego zaniedbania jest również przyjęcie za wystarczające wyjaśnień Policji, że uzyskany wywiad sporządzono w oparciu o informacje uzyskane od skarżącego i jego żony. Uznano go z tego powodu za niemiarodajny i na tym poprzestano. Tymczasem rzeczą organu odwoławczego było zlecenie przeprowadzenie wywiadu w oparciu o informacje osób postronnych i to zarówno mieszkańców miejscowości S. jak i mieszkańców L. Ś., gdzie według twierdzeń skarżącego zamieszkuje jego syn.

Powyższe powoduje, że dokonana przez organ odwoławczy ocena materiału dowodowego jest w istocie oceną dowolną, której - jak już zauważył Sąd w sprawie III SA/Wr 487/06 – nie można absolutnie utożsamiać z uprawnieniem organu – wynikającym z art. 80 k.p.a. – do dokonywania swobodnej oceny.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań oraz oceny prawnej. Rozpoznając sprawę ponownie rzeczą organu będzie uwzględnienie stanowiska Sądu i jego oceny zawartej w uzasadnieniach wyroków. W szczególności organ winien podporządkować się zaleceniom zawartym w wyroku z dnia 24 stycznia 2007 r. zwracając szczególnie uwagę na treść art. 7, 75, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. i obowiązki jakie przepisy te nakładają na organy orzekające w sprawach.

Z tych względów na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt II sentencji niniejszego wyroku wydane zostało na podstawie art. 200 p.p.s.a., natomiast rozstrzygnięcie zamieszczone w pkt III znajduje swoje oparcie w art. 152 tej samej ustawy.