Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 437/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 2 ust. 2, § 3, § 8.1
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 86
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 50 ust. 3 - 5, art. 51 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80 art. 14 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*
article: art. 3 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia del. WSA Maria Jagielska Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 24 listopada 2008 r. sygn. akt III SA/Gl 911/08 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę J. K. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. w przedmiocie płatności obszarowych.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że wnioskiem z dnia [...] maja 2005 r. J. K. wystąpił o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wnioskiem objęto 13 działek rolnych o łącznej powierzchni 5,1 ha położonych na terenach objętych wykazem obszarów ONW, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji i Restrukturyzacji Rolnictwa w M. odmówił skarżącemu przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005.

Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w C. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Z kolei decyzją z dnia [...] maja 2007 r. organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW na rok 2005, podnosząc, że strona zgłosiła do płatności powierzchnię 5,1 ha, zaś powierzchnia stwierdzona wynosi 2,11 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi 141,71% i okoliczność ta uzasadnia odmowę przyznania płatności, stosownie do art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników.

Organ powołał się na rozporządzenie Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), zgodnie z którym dla celów przyznania płatności istotne jest, aby działki rolne były położone na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W świetle zaś § 2 i 3 tego rozporządzenia, podstawowymi przesłankami do uzyskania płatności są: wymóg prowadzenia działalności rolniczej oraz zgodność prowadzenia tej działalności z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. W decyzji uznano, że stan zagospodarowania działek uzasadnia zmniejszenie powierzchni uprawnianej do dopłat.

Powyższa decyzja, po rozpatrzeniu odwołania, została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. W decyzji tej wskazano, że w wyniku korekty kontroli w miejscu ostatecznie ustalono powierzchnię działki B podlegającą dopłacie na 0,56 ha. Działka rolna N nie została zlokalizowana, zastosowano zatem kod błędu DR 26. W odniesieniu do pozostałych działek przyjęto ustalenia zawarte w protokołach kontroli. Podkreślono, że przedmiotem badania był stan faktyczny gruntów – zarówno co do powierzchni użytkowanej rolniczo, jak i rodzaju upraw i utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej. Podano wyjaśniono, że pomiaru działek dokonano po granicach upraw lub granicach wyznaczonych sposobem użytkowania, a użyty do pomiarów sprzęt charakteryzuje się wysoką precyzją.

Rozpoznający skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., wyrokiem z dnia 3 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 766/07 uchylił powyższą decyzję, wskazując, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien wykazać, czy wnioskujący o pomoc producent rolny prowadzi na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania działalność rolniczą w rozumieniu § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wsparcie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz czy działalność ta jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej polityki rolniczej w rozumieniu § 3 tego rozporządzenia. Jak zaznaczono w uzasadnieniu wyroku, odmowa przyznania płatności może być uzasadniona jedynie wskazanym brakiem przesłanek ustalonych w prawie dla płatności z tytułu ONW, nie zaś przesłanek i standardów właściwych dla innych rodzajów płatności.

Decyzją z [...] maja 2008 r. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, wyjaśniając, że zgodnie z § 2 ust. 2 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. działalność rolnicza jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia (WE) 1257/1999, jeżeli w gospodarstwie są przestrzegane wymagania w zakresie: stosowania nawozów i ich przechowywania, rolniczego wykorzystania ścieków, stosowania i przechowywania środków ochrony roślin, gospodarki na użytkach zielonych, utrzymywania czystości i porządku w gospodarstwie rolnym, ochrony siedlisk przyrodniczych, ochrony gleby, gospodarki wodnej. Kontrola na miejscu w zakresie przestrzegania wymagań ONW nie stwierdziła nieprawidłowości. Jednakże jak podkreślił organ, równoległą przesłanką w prawie do płatności ONW jest prowadzenie na terenach zgłoszonych do płatności działalności rolniczej. Zgodnie z § 2 powyższego rozporządzenia, płatność ONW jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Za działalność rolniczą uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym też produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywną, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego, fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Zgodnie z art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. Nr 10, poz. 76 ze zm.), za działkę rolną uważa się działkę w rozumieniu art. 2 pkt 1a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm.) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha. Natomiast według art. 143b ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia ...(EWG) (Dz. Urz. UE L z 21.10.2003 str. 1 ze zm.), do gruntów rolnych zalicza się użytki rolne obejmujące: grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje oraz ogródki przydomowe. Powołując się na te regulacje organ odwoławczy stwierdził, że do gruntów rolnych nie należą grunty zadrzewione, zaniedbane, wskazujące na nieprowadzenie na nich działalności rolniczej. Jak zaznaczył dalej organ odwoławczy, w sprawach dotyczących zadeklarowania działek na obszarach ONW stosuje się przepisy prawa wspólnotowego, w tym rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 września 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. Urz. L.153 z dnia 30.04.2004 r. ze zm.), które regulują zasady przeprowadzania kontroli gospodarstw rolnych, co do których wystąpiono o przyznanie płatności, zasady ustalania podstaw obliczania płatności, jak również zasady obliczania obniżek i wyłączeń w przypadku stwierdzenia uchybień we wniosku. Art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) 817/2004 nakazuje stosowanie art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w odniesieniu do płatności obszarowych, tj. płatności przyznawanych na bazie powierzchni gruntów rolnych, czyli również do płatności ONW. Wskazany wyżej art. 51 ust. 1 stanowi, że jeżeli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeżeli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub 2 hektary, ale nie więcej niż 20% ustalonego obszaru. Jeżeli ta różnica przekracza 20% stwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarową. Za daną grupę upraw uznaje się obszary ONW.

W sprawie ustalono, że we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2005 wnioskodawca zgłosił do płatności powierzchnię 5,1 ha. Powierzchnia stwierdzona wyniosła natomiast 2,71 ha, różnica między powierzchnią zadeklarowaną i powierzchnią stwierdzoną wyniosła zatem 141,71%. Ponownie rozpoznając sprawę ustalono, że na działce B zgłoszonej do płatności faktyczna powierzchnia użytkowana rolniczo wynosi 0,56 ha, a nie 2 ha, ponieważ pozostałą część działki zajmuje teren nieużytkowany rolniczo. W kontroli wymagań zwykłej dobrej praktyki rolniczej nie stwierdzono kodów szczególnych. Natomiast na działkach G, H, Ł, L zastosowano kody DR18, czyli stwierdzono w terenie, że na tych działkach nie była prowadzona działalność rolnicza, co potwierdza dokumentacja fotograficzna. W przypadku działki D, F, M stwierdzono niedobór powierzchni użytkowanej rolniczo w stosunku do deklarowanej we wniosku. Według wyjaśnień organu odwoławczego dokumentacja fotograficzna została sporządzona w dniu kontroli i odzwierciedla stan faktyczny gruntu, a ocena tego stanu jest dokonywana w oparciu o wiedzę rolniczą i doświadczenie w tym zakresie w kontekście stwierdzenia, czy na danej powierzchni była prowadzona działalność rolnicza.

W skardze do sądu J. K. zarzucił naruszenie ustawy o pracownikach państwowych, działanie na jego niekorzyść, negując przy tym wyniki kontroli. W uzasadnieniu opisując dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie wyraził stanowisko co do oczekiwanego rozstrzygnięcia. Zarzucił ponadto dokonanie zmian w protokole pokontrolnym na podstawie szkicu sporządzonego podczas kontroli i wykonywanych zdjęć. Zarzucił również brak jego udziału podczas kontroli, nieprzekazanie formularza protokołu pokontrolnego. Stwierdził przy tym, że łączna powierzchnia jaka powinna być uznana wynosi 4,94 ha.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie można organom skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzygnięciu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego. Przede wszystkim w ocenie Sądu, ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy uwzględnił ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia [...] marca 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 766/07. Sąd uznał poprawność wskazanej przez organ odwoławczy podstawy prawnej wydanej decyzji, ustaleń faktycznych oraz zasad przeprowadzania kontroli gospodarstw rolnych, co do których wystąpiono o przyznanie płatności.

W skardze kasacyjnej, wniesionej na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 oraz z 2004 r. Nr 42, poz. 386) oraz § 8.1. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), poprzez nietrafne przyjęcie, że przepis ten dopuszcza możliwość wydania decyzji odmawiającej skarżącemu przyznania płatności ONW na rok 2005, pomimo iż wyniki kontroli nie dały podstaw do odmowy przyznania płatności, lecz stanowiły tylko podstawę do stwierdzenia w protokole uchybień oraz odnotowania tamże wzmianki o pouczeniach.

Jako zarzut naruszenia przepisów postępowania przed sądem administracyjnym wskazano w skardze kasacyjnej naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 8 i 11 k.p.a., wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że zaskarżona decyzja była drugą decyzją organu odwoławczego – takimi samymi co do treści i ustaleń faktycznych – decyzjami – jednakże kasacyjnymi. Zmienność poglądów prawnych tego organu, przy takim samym stanie faktycznym i prawnym, która nie znalazła uzasadnienia w dodatkowych ustaleniach dowodowych, jest nie do zaakceptowania w państwie prawa i narusza zasadę zaufania oraz przekonywania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Wyrokowi Sądu I instancji zarzucono też naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., przejawiające się tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżącego. Sąd nie dostrzegł, zdaniem autora skargi kasacyjnej, że materiał ten mógł zostać uzupełniony o przesłuchanie skarżącego na okoliczność wyjaśnienia czynności sporządzenia protokołu kontroli w dniach [...] września 2005 r. przez Regionalne Biuro Kontroli w Miejscu w R. oraz co do prowadzonej przez skarżącego działalności rolniczej na spornych działkach. Pomimo wątpliwości dotyczących przeprowadzenia i sporządzenia protokołu kontroli oraz sporządzonej dokumentacji zdjęciowej nie przesłuchano skarżącego oraz osoby, które bezpośrednio prowadziły działalność rolniczą na przedmiotowych działkach skarżącego, a także nie dopuszczono dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu rolnictwa.

Wskazując powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej poza nieważnością postępowania, którą bierze pod rozwagę z urzędu.

Skarga kasacyjna powinna odpowiadać wymogom określonym w art. 176 p.p.s.a., przy czym poza przytoczeniem podstaw, koniecznym elementem jest ich uzasadnienie. Skarżący zobowiązany jest wskazać konkretny artykuł, paragraf, ustęp, którego zarzut naruszenia dotyczy. W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego należy wskazać sposób naruszenia i wyjaśnić na czym polega błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa, jak w ocenie skarżącego dany przepis powinien być stosowany i rozumiany. Natomiast w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) należy wskazać, które przepisy (artykuł, paragraf, ustęp) naruszył sąd I instancji, na czym naruszenie to polega i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem skarżącego jest wykazanie, że zarzucane naruszenie przepisów postępowania miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Środek zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej musi być skierowany do wyroku sądu I instancji, a nie decyzji organów orzekających w danej sprawie i zarzuty naruszenia przepisów prawa powinny odnosić się do postępowania sądowego.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania i twierdzenia autora skargi kasacyjnej, że organ zmienił pogląd prawny, mimo że nie zmienił się stan faktyczny i prawny, a Sąd I instancji tego nie dostrzegł, a także nie dostrzegł tego, że materiał dowodowy mógł zostać uzupełniony o przesłuchanie skarżącego i opinię biegłego z zakresu rolnictwa, stwierdzić należy, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania są nietrafne.

Przede wszystkim podnieść należy, że w rozpatrywanej sprawie na skutek skargi, został wydany wyrok przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. z dnia 3 marca 2008 r. sygn. akt II SA/GL 766/07, w którym zawarta została ocena prawna oraz wskazania wiążące zarówno organ, jak i sąd orzekający w niniejszej sprawie. W powołanym wyroku Sąd omówił mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa i stwierdził, że w odniesieniu do płatności za 2005 rok należy stosować kryterium dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z 17 maja 1999 r., nie zaś zasad dobrej kultury rolnej, jak uczynił to organ w zaskarżonej decyzji. Nadto Sąd wskazał, aby ponownie rozpoznając sprawę organ ustalił czy wnioskujący o pomoc producent rolny prowadzi na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania działalność rolniczą w rozumieniu § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.) oraz czy działalność ta jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej w rozumieniu § 3 tego rozporządzenia.

Stosownie do art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia", organ kierując się powołanym przepisem i stosownie do zaleceń Sądu wykazał, że J. K. nie prowadził działalności rolniczej na obszarze 5,1 ha, czyli na obszarze wnioskowanym, a jedynie na obszarze 2,71 ha, trafnie podnosząc, że w sprawie zastosowanie ma art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) 817/2004, który nakazuje stosowanie art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w odniesieniu do płatności obszarowej, tj. płatności przyznawanych na bazie powierzchni gruntów rolnych, czyli również do płatności ONW. Przepis ten stanowi, że jeżeli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakiegokolwiek z systemów pomocy obszarowej, przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3–5, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru ustalonego. Oczywiście ustalenie obszaru kwalifikującego się do dopłat nastąpiło w wyniku kontroli w miejscu. Ustaleń tych Sąd w wyroku II SA/Gl 766/07 nie kwestionował, zatem organ nie miał obowiązku prowadzić żadnych ustaleń w tym zakresie. Akceptacja tych ustaleń w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji nie budzi zastrzeżeń.

Fakt wydania wyroku kasacyjnego nie oznacza, że organ nie ma możliwości wydania takiego samego rozstrzygnięcia jak przed uchyleniem decyzji (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2002 r., II SA 2465/01, Lex nr 82003). Zatem zarzut wymieniony w pkt II a) skargi kasacyjnej należy uznać za nietrafny.

Za nietrafny należy uznać też zarzut naruszenia przepisów postępowania przez to, że organ dokonał ustalenia, iż skarżący nie prowadził działalności rolniczej na obszarze wszystkich gruntów wnioskowanych do płatności ONW bez zasięgnięcia opinii biegłego sądowego z zakresu rolnictwa. Ustalenia w powyższym zakresie nie wymagają bowiem wiedzy specjalnej. W zupełności wystarczająca jest wiedza i doświadczenie pracowników organu dokonujących oceny materiału dowodowego, utrwalonego również w postaci dokumentacji fotograficznej. Co się zaś tyczy dowodu z przesłuchania strony, to dowód ten przewidziany art. 86 k.p.a. ma charakter posiłkowy, co oznacza, że może być przeprowadzony dopiero w sytuacji, gdy wyczerpane zostały wszystkie inne środki dowodowe lub też środków takich nie było, a pozostały wciąż niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Przepis art. 86 k.p.a. zawiera zwrot organ "może" przesłuchać stronę, oznacza to, że dowód z przesłuchania strony organ przeprowadza, gdy ustalenie okoliczności faktycznych nie jest możliwe na podstawie innych dowodów. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca.

Za nietrafny należy uznać zarzut naruszenia prawa materialnego. Formułując ten zarzut autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił czy chodzi o błędną wykładnię czy niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Powołany przepis zawiera delegację dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków i trybu udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem, a także przestrzennego zasięgu wdrażania tych działań, mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji planu i ustalenia dokonane z Komisją Europejską.

Jeśli zaś chodzi o naruszenie § 8.1. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 3, poz. 657), to jak należy rozumieć, autorowi skargi kasacyjnej chodzi o to, że organy przepisu tego nie zastosowały a powinny. Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić.

Możliwość pouczenia o konsekwencjach dalszego nieprzestrzegania zasad dotyczy wyłącznie "zasad dobrej polityki rolniczej", a te z kolei zostały wymienione w § 3 rozporządzenia i omówione w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

W rozpatrywanej sprawie odmówiono skarżącemu płatności nie z tego powodu, że prowadził działalność rolniczą niezgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, lecz dlatego, że nie prowadził działalności rolniczej na całej powierzchni gruntów zadeklarowanych do płatności ONW.

Zatem zarzut niezastosowania § 8.1. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. należy ocenić jako niezasadny.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.