Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2428/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 129 par 2, art 112, art 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. C. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w [...] , [...] listopada 2009 r., działając na podstawie art. 223 ust. 1, ust. 4 i ust. 7 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), z dniem 30 listopada 2009 r., mianował S. C. (dalej jako skarżący) na stopień służbowy aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej.

Pismem z 30 listopada 2010 r. skarżący złożył odwołanie od aktu mianowania, wnosząc o jego uchylenie i mianowanie go na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że w Izbie Celnej w [...] jest zatrudniony od [...] czerwca 1966 r. Na stanowisko kierownika zmiany w Urzędzie Celnym w [...] został powołany [...] sierpnia 1982 r. i pełnił je do [...] kwietnia 2004 r. W tym też czasie od [...] marca 1991 r. do [...] sierpnia 1995 r. pełnił obowiązki Naczelnika Oddziału w [...] , a [...] czerwca 1999 r. powierzono mu obowiązki Kierownika Posterunku Celnego w [...] . Zdaniem skarżącego, z powyższego wynika, że w dniu mianowania na stopień służbowy w korpusie aspirantów spełniał wszystkie kryteria obligujące Dyrektora Izby Celnej w [...] do mianowania go na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych. Ponadto podniósł, że sformułowanie "przed dniem wejścia w życie ustawy" należy rozumieć jako stan trwający co najmniej do dnia wejścia w życie ustawy.

Po rozpatrzeniu odwołania Szef Służby Celnej, decyzją z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] , nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, utrzymał w mocy zaskarżony akt mianowania w zakresie określenia korpusu.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż o ostatecznym charakterze aktu mianowania jako decyzji administracyjnej podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej przesądził Sąd Najwyższy uchwałą z 8 czerwca 2010 r. sygn. akt II PZP 5/10 i wyjaśnił, że w decyzji (akcie mianowania) z [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] nie pouczył skarżącego o sposobie jego zaskarżenia. Dlatego też organ stwierdził, że wada ta nie mogła szkodzić stronie, bowiem w przypadku gdy organ błędnie pouczył stronę, że od decyzji nie służy odwołanie, czy też w ogóle tego nie uczynił, to strona może skutecznie dopełnić tej czynności w każdej chwili, gdyż nie utraciła prawa do jej dopełnienia, w myśl wyraźnego przepisu prawa. Powyższe wynika z faktu, iż w takich przypadkach 14-dniowy termin na wniesienie odwołania na tę decyzję "nie biegnie". Organ przyjął, że gdy skarżący wniósł odwołanie, to zrobił to skutecznie, nawet jeżeli uchybił terminowi.

Ponadto organ podał, obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej w terminie do 30 listopada 2009 r. wynikał z przepisu art. 223 list. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, stanowiącego, że w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy kierownik urzędu dokona mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe. Regulacja ta była wyrazem wpływu nowej ustawy o Służbie Celnej w zakresie stopnia służbowego na stosunek służbowy funkcjonariusza celnego powstały pod rządami dotychczasowej ustawy. Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach, uregulowany został w art. 223 ust. 2-6 ustawy. W świetle ww. przepisów zadaniem organu było umieścić danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków.

Organ przypomniał, że skarżący domagał się mianowania na stopień służbowy należący do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej, na podstawie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z treścią tego przepisu, funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 ustawy - określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.

Zdaniem organu, przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej nie mógł mieć zastosowania w stosunku do skarżącego, bowiem przepis ten dotyczy funkcjonariusza, który spełniał wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. 31 października 2009 r. Z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych skarżącego wynika jednoznacznie, że przed dniem wejścia w życie ustawy skarżący zajmował stanowisko inspektora celnego i posiadał stopień służbowy młodszego aspiranta celnego. Organ wyjaśnił, że stanowisko inspektora celnego nie zostało zaliczone do kategorii stanowisk kierowniczych, o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 13 poprzednio obowiązującej ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Mając na względzie przepisy powołanego artykułu, mianowanie do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej, o którym mowa w art. 223 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r., dotyczyło wyłącznie funkcjonariuszy zajmujących bądź wyższe stanowiska kierownicze, bądź stanowisko kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Również posiadany przez skarżącego stopień młodszego aspiranta celnego, nie upoważniał do określenia stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Wobec powyższego obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w [...] było mianowanie skarżącego na stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej - zgodnie z dyspozycją art. 223 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

Szef Służby Celnej nie zakwestionował faktu zajmowania w przeszłości przez skarżącego stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, czy też pełnienia obowiązków na takim stanowisku. Jednakże przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej mianowanie na stopień w ww. korpusie uzależnia od zajmowania, bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników lub pełnienia obowiązków na tym stanowisku. Mając na względzie powyższe, organ wskazał, że we wskazanym okresie skarżący zajmował stanowisko inspektora celnego i posiadał stopień młodszego aspiranta celnego, tym samym przepis art. 223 ust. 3 pkt. 2 ustawy, nie mógł mieć do niego zastosowania.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu młodszego aspiranta celnego, starszego dyspozytora celnego albo dyspozytora celnego określa się stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej.

Szef Służby Celnej zwrócił uwagę, że zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" nie powinien być rozumiany jako dowolny okres poprzedzający wejście w życie nowej ustawy. Wskazał, że przepis art. 223 ustawy umiejscowiony został w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Umiejscowienie ww. przepisu w tym, a nie innym rozdziale oznacza, że jest to przepis regulujący wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawiać się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań. Powyższe znajduje zaś potwierdzenie w zasadach techniki prawodawczej. Zgodnie bowiem z § 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych, a w szczególności rozstrzyga się w nich:

1. czy i w jakim zakresie utrzymuje się czasowo w mocy instytucje prawne zniesione przez nowe przepisy;

2. czy zachowuje się uprawnienia i obowiązki oraz kompetencje powstałe w czasie obowiązywania uchylanych albo wcześniej uchylonych przepisów oraz czy skuteczne są czynności dokonane w czasie obowiązywania tych przepisów; sprawy te reguluje się tylko w przypadku, gdy nie chce się zachować powstałych uprawnień, obowiązków lub kompetencji albo chce się je zmienić albo też, gdy chce się uznać dokonane czynności za bezskuteczne;

3. czy i w jakim zakresie stosuje się nowe przepisy do uprawnień i obowiązków oraz do czynności, o których mowa w pkt 2.

Powyższe wskazuje zatem w sposób jednoznaczny, że skoro przepis art. 223 został zamieszczony w przepisach przejściowych, a w analizowanej ustawie wprowadzono nowy katalog stopni służbowych o częściowo zmienionej nomenklaturze i ich gradację, oznacza to, iż ustawodawca tym przepisem dostosował stan zastany do gradacji stopni służbowych wprowadzonych nową ustawą o Służbie Celnej. Mianowanie na stopień służbowy na podstawie art. 223 generalnie miało na celu mianowanie na stopień odpowiadający dotychczasowej pozycji w hierarchii katalogu stopni służbowych, a tylko w ściśle określonych przypadkach, wskazanych w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy stanowiło awans.

W ocenie Szefa Służby Celnej, zasadne jest rozumienie art. 223 ustawy o Służbie Celnej i określonych w tym przepisie zasad określania stopni służbowych jako przepisów, które za podstawę do ustalenia nowego stopnia służbowego przyjmują stan zastany z chwili utraty mocy obowiązującej ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Odmienna interpretacja omawianego zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy", prowadziłaby do skutków nie dających się pogodzić z zasadami logiki. Na takie rozumienie tego wyrażenia wskazuje również jego wykładnia językowa. Podkreślił, że gdyby uznać, iż przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej odnosi się do stanu istniejącego w dowolnym czasie przed dniem wejścia w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, a nie wyłącznie do stanu bezpośrednio poprzedzającego ten dzień, doszłoby do wypaczenia sensu tej regulacji i prowadziłoby do rozwiązań, które nie dałyby się pogodzić z zasadami logiki, zważywszy, że jedną z zasad wykładni prawa jest założenie racjonalności prawodawcy. Ponadto organ, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 427/11, w którym Sąd podzielił interpretację Szefa Służby Celnej, wskazał, że skoro celem regulacji zawartej w przepisach przejściowych ustawy o Służbie Celnej z 27 sierpnia 2009 r. było zapewnienie płynnej i transparentnej zmiany dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych w stosunki kreowane tą ustawą to zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" nie może być, odczytywany inaczej, niż jako odnoszący się do momentu bezpośrednio poprzedzającego wejście w życie ustawy. Inna interpretacja tego zwrotu, że chodzi w nim o dowolny okres przed wejściem w życie tej ustawy, prowadziłaby bowiem w efekcie do uznaniowości w zakresie przyporządkowania funkcjonariuszy do określonych korpusów, w zależności od tego jaki okres służby danego funkcjonariusza, poprzedzający wejście w życie ustawy, kierownik urzędu wziąłby pod uwagę.

Reasumując organ odwoławczy uznał, że Dyrektor Izby Celnej w [...] nie dopuścił się naruszenia przepisów art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Przepis ten bowiem, nie mógł mieć zastosowania w sprawie skarżącego, a mianowanie go na stopień służbowy należący do korpusu aspirantów nastąpiło z uwzględnieniem wszelkich wymogów określonych przez ustawodawcę w art. 223 ustawy o Służbie Celnej.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, S. C. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego niezastosowanie w sprawie. W związku z tym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi przypomniał stan faktyczny sprawy i ponownie podkreślił, że w dniu mianowania na stopień służbowy w korpusie aspirantów spełniał wszystkie kryteria obligujące Dyrektora Izby Celnej w [...] do mianowania go na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych.

Ponadto skarżący nie zgodził się z wykładnią przepisu art. 223 dokonaną przez Szefa Służby Celnej. Wskazał, że zgodnie z naczelną zasadą wykładni, nie wymaga interpretacji to, co jest zrozumiałe i jasne. Zdaniem skarżącego, do ustawowego zapisu "przed dniem wejścia w życie ustawy" Szef Służby Celnej zastosował wykładnię zawężającą, polegającą na wyborze spośród różnych zakresów przepisu prawnego rozumienia uzyskanego za pomocą dyrektyw pozajęzykowych. ogólną zasadą stosowania wykładni jest natomiast to, że wszystkie przepisy prawa powinny być interpretowane literalnie. Skarżący zwrócił uwagę, że przepis art. 223 ustawy o Służbie Celnej jest jednocześnie przepisem kompetencyjnym i przejściowym. Przepisy takie można interpretować jedynie wprost i bez modyfikacji. Wykładnia językowa tego przepisu wskazuje jednoznacznie, że odnosi się on do całego okresu poprzedzającego wejście w życie ustawy o Służbie Celnej. Użycie bowiem w omawianym sformułowaniu zwrotu "przed" nie pozwala na uznanie, iż ustawodawca miał na myśli stan istniejący w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy. Nie ma zatem jakichkolwiek podstaw do zawężania okresu, w którym miałyby być spełnione przesłanki do kwalifikacji do danego korpusu jedynie do dnia wejścia w życie ustawy lub do dnia bezpośrednio go poprzedzającego. Literalna wykładnia art. 223 ustawy, a w szczególności użyty zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" prowadzi do wniosku, że chodzi o czas istniejący przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy. Jeśliby wolą ustawodawcy było, aby stan opisany w przepisie istniał wyłącznie w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy, to dałby temu wyraz przez nadanie temu przepisowi innego brzmienia. Wówczas w miejsce zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" zamieściłby zwrot "w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy" lub "w dniu wejścia w życie ustawy".

Szef Służby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, że użyte określenie "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być interpretowane jako dowolny okres czasowy poprzedzający tę datę. Zwrócił uwagę, że powszechnie przyjęte znaczenie przyimka "przed" w nawiązaniu do określonego zdarzenia lub daty może być rozumiane jako wskazujące na czas bezpośrednio poprzedzający to zdarzenie czy datę. Oznacza to, że wykładnia językowa, na którą wskazuje skarżący, nie jest wystarczająca do jednoznacznego ustalenia znaczenia normy prawnej zawartej w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Stąd konieczne jest oparcie się na wykładni systemowej i funkcjonalnej.

Ponadto Szef Służby Celnej zwrócił uwagę, że skoro przepis art. 223 został zamieszczony w przepisach przejściowych, a w analizowanej ustawie wprowadzono nowy katalog stopni służbowych o częściowo zmienionej nomenklaturze i ich gradację, oznacza to, że ustawodawca tym przepisem dostosował stan zastany do gradacji stopni służbowych wprowadzonych nową ustawą o Służbie celnej. Nie chodziło w tym przypadku o odniesienie się do sytuacji mającej miejsce kilka lat wcześniej, gdyż oznaczałoby to nie dostosowanie, czy transponowanie stopni na zasadzie równoważności, lecz w istocie awansowanie. Tymczasem mianowanie na stopień służbowy na podstawie art. 223 generalnie miało na celu mianowanie na stopień odpowiadający dotychczasowej pozycji w hierarchii katalogu stopni służbowych, a tylko w ściśle określonych przypadkach, wskazanych w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy stanowiło awans. W ocenie Szefa Służby Celnej, zasadne jest rozumienie art. 223 ustawy o Służbie Celnej i określonych w tym przepisie zasad określania stopni służbowych jako przepisów, które za podstawę do ustalenia nowego stopnia służbowego przyjmują stan zastany z chwili utraty mocy obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie bowiem do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, uznał za konieczne uwzględnienie skargi z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu, niezależnie od jej treści.

W myśli przepisu art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustanie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Zatem, zachowanie ustawowego terminu jest warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia odwołania. Uchybienie temu (ustawowemu) terminowi powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., oznacza bowiem weryfikację, w postępowaniu odwoławczym, decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2028/97, LEX nr 48735 - v. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Komentarz do art. 16 kodeksu postępowania administracyjnego, Lex Omega nr 35/2009).

W niniejszej sprawie, decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z [...] listopada 2009 r. skarżący otrzymał 27 listopada 2009 r., natomiast odwołanie złożył 30 listopada 2010 r., podczas gdy czternastodniowy termin do złożenia odwołania upłynął 11 grudnia 2009 r. W odwołaniu tym skarżący nie zawarł wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarżący złożył odwołanie po terminie, a to oznacza, że odwołanie nie mogło wszcząć postępowania odwoławczego prowadzącego do wydania decyzji merytorycznej. W tej sytuacji, doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż organ rozpoznał odwołanie wniesione z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, tym samym dokonał weryfikacji decyzji, od której nie przysługiwał już środek zaskarżenia.

W ocenie Sądu, stanowisko organu, że w sprawie nie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania od aktu mianowania, jest błędne. Bezspornym jest, że skarżący uchybił terminowi do złożenia odwołania, tak jak i bezspornym jest brak pouczenia przez organ w akcie mianowania o przysługującym skarżącemu środku zaskarżenia. Jednak twierdzenie organu, iż z uwagi na brak stosownego pouczenia w akcie mianowania do uchybienia terminu nie doszło, jest nieprawidłowe i narusza wprost dyspozycję art. 129 § 2 k.p.a. Organ myli tu pojęcia "złożenie odwołania w terminie" z pojęciem "uchybienie terminu do złożenia odwołania" oraz instytucją przywrócenia terminu. Brak stosownego pouczenia o środkach odwoławczych nie stwarza możliwości złożenia przez stronę odwołania w każdym czasie, ale uprawnia ją do żądania przywrócenia terminu do jego wniesienia z zachowaniem zasad określonych w art. 58 i art. 59 k.p.a.

Na zaakcentowanie zasługuje, że nie istnieje przepis prawa, który uprawniałby organ do swobodnego "zakwalifikowania" czynności dokonanej z uchybieniem terminu, jako czynności dokonanej w terminie. Takie działania zmierzają do naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznych.

Należy zgodzić się z organem, że brak pouczenia w akcie mianowania nie może rodzić negatywnych skutków dla strony, jednak trzeba wyjaśnić, że przepis art. 112 k.p.a., zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, stanowi jedynie podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nie daje natomiast podstawy do rozpoznania odwołania złożonego po ustawowym terminie do jego wniesienia. Powyższy przepis nie może być interpretowany w taki sposób, że zastępuje art. 129 § 2 k.p.a. w przypadku błędnego lub braku pouczenia.

Należy tutaj wskazać na tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 1998 r., sygn. akt III SA 230/97 (LEX nr 38205), w którym Sąd stwierdził, że: "Wprawdzie art. 112 k.p.a. stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, ale też nie może dawać tej stronie specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania. Błędne pouczenie będzie stanowiło uzasadnienie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jeśli skarżący zechce z tej możliwości wzruszenia zaskarżonej decyzji skorzystać". Takie stanowisko przedstawione jest także w szeregu innych orzeczeń, tj. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 1896/06 (LEX nr 456303), w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 października 1998 r., sygn. akt III SA 382/97 (niepublikowane), wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 1998 r., sygn. akt IV SA 792/96 (LEX nr 45670), czy postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 1998 r., sygn. akt IV SA 641/96 (LEX nr 43121).

Obowiązkiem organu w niniejszej sprawie było, w pierwszej kolejności, zbadanie zachowania terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.), czego organ nie uczynił, natomiast przystąpił do merytorycznego rozpoznania odwołania wniesionego z uchybieniem terminu. Stąd też w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż organ środek odwoławczy wniesiony z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, a tym samym dokonał weryfikacji decyzji, od której nie przysługiwał już środek zaskarżenia. Takie działanie organu godzi w przewidzianą w art. 16 § 1 k.p.a. zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i pozwala na stwierdzenie, że zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W związku z powyższym, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, dlatego też nie mógł dokonać jej kontroli w aspekcie merytorycznym.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 119 pkt 1 ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.