Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1551/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 123 poz. 781
law: Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.
article: art. 7
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kpa wynikają dla organu administracji państwowej między innymi obowiązki określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, oraz przeprowadzenie z urzędu wskazanych w sprawie dowodów.

TEZY

Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kpa wynikają dla organu administracji państwowej między innymi obowiązki określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, oraz przeprowadzenie z urzędu wskazanych w sprawie dowodów.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jadwigi i Józefa małżonków W. oraz Genowefy i Walentego małżonków W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 3 sierpnia 1998 r. w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego działki w prawo własności - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Skarżący Jadwiga i Józef małżonkowie W. oraz Genowefa i Walenty małżonkowie W. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 3 sierpnia 1998 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. dnia 3 lipca 1998 r. w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego działki położonej w C. obręb "P." w prawo własności.

W skardze postawiono dwa zarzuty:

1/ skarżący nabyli prawo wieczystego użytkowania działki gruntu położonej w C. przy ul. K. o powierzchni 306 m2 na mocy aktu notarialnego i zostali wpisani do księgi wieczystej. Natomiast na podstawie zaskarżonych decyzji przekształcono prawo wieczystego użytkowania w prawo własności działki o powierzchni 303 m2, a więc zaniżając jej faktyczną powierzchnię,

2/ poprzez zaniżenie powierzchni działki skarżący czują się pokrzywdzeni również w naliczaniu opłat za okres używalności działki, jak również przez zaniżenie okresu użytkowania działki z 21 na 19 lat. Skarżący przedstawili akt notarialny oraz odpis z księgi wieczystej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi stwierdzając, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia 3 lipca 1998 r. w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego objętej sporem nieruchomości w prawo własności, wydana została zgodnie z przepisami obowiązującej w tym zakresie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U nr 123 poz. 781/. Ponadto jedyny zarzut przedstawiony w odwołaniu nie dotyczył meritum sprawy, lecz sprostowania powierzchni działki nr 1278 położonej w C., przy ul. K. z 303 m2 na 306 m2, do czego nie jest właściwy ani Prezydent Miasta C. ani też Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. /użytkownicy wieczyści zostali poinformowani przez Kolegium w zaskarżonej decyzji o sposobie naprawienia błędu w powierzchni działki/.

Obecnie w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego strony nadal podnoszą, iż powierzchnia spornej działki, która pierwotnie wynosiła 306 m2 została zmniejszona do powierzchni 303 m2, a zatem niesłusznie od większej powierzchni były pobierane opłaty za użytkowanie wieczyste i podatek od nieruchomości; zdaniem Kolegium powyższe kwestie nie mogły być rozstrzygnięte w niniejszym postępowaniu.

Drugi zarzut podniesiony przez użytkowników wieczystych w skardze na decyzję Kolegium dotyczy zaniżenia okresu trwania użytkowania wieczystego z 21 lat na lat 19, a co za tym idzie zawyżenia opłaty przekształcenia prawa użytkowania wieczystego objętej sporem nieruchomości w prawo własności. Również powyższy zarzut należy uznać za bezpodstawny. Umowa o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste została bowiem zawarta w dniu 15 września 1978 r. i z tym dniem prawo to zostało wpisane do księgi wieczystej Kw Nr 8288 /wpis do księgi wieczystej ma w przypadku prawa użytkowania wieczystego charakter konstytutywny, co oznacza, że prawo powstaje z chwilą dokonania wpisu/. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U nr 123 poz. 781/, okresy trwania użytkowania wieczystego dla potrzeb przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie powołanej ustawy liczy się do dnia jej wejścia w życie, a więc do dnia 1 stycznia 1998 r. Jak więc z powyższego wynika, w przedmiotowej sprawie prawo użytkowania wieczystego trwało 19 lat i niecałe 4 miesiące. Słusznie zatem organ pierwszej instancji naliczył opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego opisanej powyżej nieruchomości w prawo własności w kwocie 513,03 zł, która to kwota stanowi dziesięciokrotność opłaty rocznej naliczonej z tytułu użytkowania wieczystego za rok 1997 /art. 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 2 i art. 5 ust. 3 cyt. ustawy/.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno decyzja ostateczna jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia 3 lipca 1998 r. naruszają prawo w stopniu powodującym konieczność uchylenia ich przez Sąd.

Już w postępowaniu przed organem I instancji skarżący dołączyli odpis czterech działów księgi wieczystej Kw Nr 8288 nieruchomości położonej w C. przy ul. K. składającej się z działki gruntu nr 984 o powierzchni 306 m2.

Natomiast organ I instancji oparł się przy wydawaniu decyzji na zawiadomieniu Sądu Rejonowego w C. VI Wydział Ksiąg Wieczystych, z którego wynika, że działka gruntu w księdze wieczystej Kw Nr 8288 ma nr 1278 i powierzchnię 303 m2. Przyczyna tej różnicy nie została wyjaśniona. Od decyzji tej skarżący wnieśli odwołania czując się wieczystymi użytkownikami działki o powierzchni 306 m2, a nadto twierdząc, iż płacą opłatę dzierżawną za taką właśnie powierzchnię. Organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, zauważając w uzasadnieniu, że istnieje różnica w powierzchni działki, jednakże stwierdził, iż nie jest właściwy do jej sprostowania. W sprawie wyjaśnienia i ewentualnego sprostowania powierzchni działki odesłał skarżących bądź do Kierownika Urzędu Rejonowego, bądź też do Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych.

W postępowaniu przed organami administracyjnymi obu instancji naruszona została naczelna zasada postępowania administracyjnego to jest zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 Kpa. Z zasady tej wynikają dla organu administracji państwowej między innymi obowiązki określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, oraz przeprowadzenie z urzędu wskazanych w sprawie dowodów.

W sprawie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności użytkownik wieczysty składa wniosek o takie przekształcenie zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U nr 123 poz. 781 ze zm./. Wzór wniosku oraz dokumenty potwierdzające prawo użytkownika wieczystego, jakie należy przedstawić wraz z tym wnioskiem określił Minister Sprawiedliwości w rozporządzeniu z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności /Dz.U nr 157 poz. 1037/. Organy administracji tak I, jak II instancji nie ustaliły prawidłowo treści wniosku skarżących oraz nie oparły się na dokumentach, które należało dołączyć do wniosku.

W sytuacji, gdy stwierdzono, że istnieje rozbieżność w numerze i powierzchni działki, zaś organ administracji nie był właściwy do rozstrzygnięcia tej rozbieżności, należało postępowanie w sprawie zawiesić do czasu tego rozstrzygnięcia. Niezastosowanie natomiast przepisów Kpa dotyczących zawieszenia postępowania w sprawie musiałoby w razie pozytywnego dla skarżących rozstrzygnięcia sprawy powierzchni działki powodować wzruszenie wydanych decyzji.

Zarzut dotyczący wysokości opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego ma charakter wtórny w stosunku do ustalenia powierzchni działki i ustosunkowania się do tej kwestii nastąpić winno w drugiej kolejności.

Z powyższych względów należało uznać, iż obie decyzje naruszają zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje ich uchyleniem na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U nr 74 poz. 368 ze zm./. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 55 ust. 1 cytowanej ustawy.