Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 477/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1, art. 176, art. 174, art. 49 par. 1, art. 28 par. 1, art. 29, art. 58 par. 1 pkt 3, art. 106 par. 3 i 5
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 168 poz 1186
law: Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. Spółka jawna w likwidacji w O., M. G., R. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 212/08 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. Spółka jawna w likwidacji w O., M. G., R. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 listopada 2007 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2002 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 24 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 212/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę "M." Spółka jawna w likwidacji w O., M. G., R. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 26 listopada 2007 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2002 r.

W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że spółka wniosła skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2002 r. Zarządzeniami z 14 lutego 2008 r. spółka została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych każdej skargi poprzez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do złożenia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej - aktualnego odpisu z KRS - pod rygorem ich odrzucenia.

W odpowiedzi na otrzymane 3 marca 2008 r. wezwania spółka przesłała 10 marca 2008 r. jeden aktualny odpis z KRS wraz z pismem przewodnim, w którym wskazała sygnatury 12 kolejnych spraw od I SA/Kr 203/08 do I SA/Kr 214/08. Odpis został dołączony do akt o najniższej sygnaturze. WSA odrzucił skargi w pozostałych sprawach na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), bowiem uznał, że spółka nie uzupełniła ich braków w terminie.

Powyższe postanowienie spółka zaskarżyła w całości i zarzuciła mu w skardze kasacyjnej (zatytułowanej "zażalenie") naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy:

- art. 49 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że niedołączenie dokumentu potwierdzającego umocowanie do występowania w sprawie w postaci aktualnego odpisu z KRS do każdej ze spraw oddzielnie stanowi brak formalny, wskutek którego pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu. Spółka podkreśliła, że brak ten nie jest brakiem uniemożliwiającym nadanie sprawie dalszego biegu, tym bardziej, że WSA rozpatrywał inne kwestie związane ze złożonymi skargami mimo braku odpisu z KRS. Ponadto spółka wyraźnie podniosła, że w piśmie przewodnim wyraźnie wskazała, iż dokument dotyczy łącznie wszystkich spraw o wyszczególnionych sygnaturach, co sprawia, że w każdej z tych spraw WSA miał na ten temat wiedzę z urzędu. Przesyłanie zaś 12 odpisów z KRS-u wiązałoby się z kosztem w wysokości 30 zł za każdy odpis;

- art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 228 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżąca nie uzupełniła braku w sytuacji, gdy w rzeczywistości dołączyła ona jeden egzemplarz aktualnego odpisu z KRS do spraw o sygn. akt od I SA/Kr 203/08 do I SA/Kr 214/08, który to fakt musiał być Sądowi pierwszej instancji znany z urzędu;

- naruszenie prawa materialnego - art. 15 ust. 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. t.j. z 2007 r., nr 168, poz. 1186) poprzez jego niezastosowanie mimo istnienia podstaw do subsumcji.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Dodatkowo powołano się na fakt, że spółka działała bez profesjonalnego wspólnika. Dołączenie zaś tylko jednego odpisu z KRS może stanowić jedynie brak o charakterze technicznym, o którego uzupełnienie WSA winien wezwać skarżącą. Ponadto Sąd ten nie był uprawniony do powoływania się na nieznajomość ogłoszonych wpisów w KRS z uwagi na art. 15 ustawy o KRS.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnieć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, jest związany jej podstawami, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która to okoliczność nie występuje w niniejszej sprawie. Związanie podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

- naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1);

- naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2).

Skarga kasacyjna jest zatem środkiem prawnym dalece sformalizowanym, a wymogi formalne i materialne, jakimi jest obarczona, służą ustaleniu ponad wszelką wątpliwość zakresu rozpoznania sprawy przez NSA, który jest związany jej podstawami. Nie jest zatem dopuszczalne ani konkretyzowanie, uściślanie, korygowanie skargi kasacyjnej, ani wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków (vide wyrok NSA z 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1401/05, LEX nr 262797).

Skarga kasacyjna powinna być tak sformułowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych. Dlatego też ustawodawca, mając na względzie ochronę strony przed ryzykiem niewłaściwego, nieprecyzyjnego sformułowania zarzutów takiej skargi, uniemożliwiającego jej rozpoznanie, wprowadził tzw. przymus adwokacko-radcowski (vide B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.).

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej jej autor powołał się na zakres podstawy zarówno z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy o KRS, jak i art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie art. 49 p.p.s.a. i naruszenie art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 228 K.p.c.

Zarzut naruszenia przepisu postępowania, jakim niewątpliwie jest art. 49 p.p.s.a., nie może być poddany w niniejszej sprawie ocenie, jako że art. 49 p.p.s.a. składa się z kilku jednostek redakcyjnych (art. 49 § 1, 2 i 3), zaś autor skargi kasacyjnej nie wskazał ani w zarzutach tej skargi, ani w jej uzasadnieniu, który konkretnie przepis został naruszony ze wskazaniem na konkretne jednostki redakcyjne aktu prawnego. Sam zatem brak precyzyjnego wskazania, która dokładnie norma z art. 49 p.p.s.a. została naruszona, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zarzutów skargi kasacyjnej w tym zakresie. Sąd nie ma bowiem prawa, w świetle przytoczonego art. 183 § 1 p.p.s.a., domyślać się lub samodzielnie konkretyzować, o przepis z którego paragrafu lub punktu (ustępu, litery, podpunktu) chodzi w zarzucie skargi kasacyjnej.

Jeżeli dany przepis zawiera kilka jednostek redakcyjnych, prawidłowo sporządzona skarga kasacyjna powinna określać konkretną jednostkę tego przepisu, która zdaniem jej autora została naruszona, czego w niniejszej sprawie zabrakło.

Odnośnie drugiego z zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy wskazać, że nie jest on zasadny, jak również nie jest w pełni precyzyjnie sformułowany. Art. 106 § 5 p.p.s.a., którego naruszenie jest zarzucane, stanowi, że do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3 tego artykułu, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Strona powiązała ten zarzut z art. 228 K.p.c., jednak nie podała, o który dokładnie przepis z tego artykułu chodzi. Art. 228 K.p.c. składa się z dwóch paragrafów - § 1 stanowi, że fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu, a § 2, że to samo dotyczy faktów znanych sądowi urzędowo, jednakże sąd powinien na rozprawie zwrócić na nie uwagę stron. W istocie art. 106 § 5 p.p.s.a. odsyła do postanowień Kodeksu postępowania cywilnego - od art. 227 do art. 257, jednak odpowiednie stosowanie tych przepisów w postępowaniu sądowoadministracyjnym może mieć miejsce jedynie w przypadku potrzeby przeprowadzenia przez Sąd pierwszej instancji uzupełniającego postępowania dowodowego oraz w sytuacji, gdy jest to dopuszczalne. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające jedynie z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., jest ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan faktyczny sprawy zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego (vide wyrok NSA z 21 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 1869/07, LEX nr 478284).

W niniejszej sprawie nie doszło jednak w ogóle do rozpatrzenia merytorycznego sprawy, w zakresie którego mogłaby zajść potrzeba przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego. Art. 106 § 5 p.p.s.a. może zostać przez sąd naruszony wyłącznie wówczas, gdyby przeprowadzał on dowody uzupełniające, a dokonując tego - uchybił stosownym przepisom procedury cywilnej (vide wyrok NSA z 25 września 2007 r., sygn. akt I FSK 1245/06, LEX nr 385465). Sąd pierwszej instancji nie mógł zatem naruszyć art. 106 § 5 p.p.s.a., skoro nie przeprowadzał uzupełniającego postępowania dowodowego i tym bardziej nie stosował w tym zakresie żadnych przepisów postępowania cywilnego.

Nie jest również zasadny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego. Art. 15 ust. 1 ustawy o KRS, którego naruszenie strona zarzuca, stanowi, że od dnia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ogłoszonych wpisów. Jednak w odniesieniu do czynności dokonanych przed upływem szesnastego dnia od dnia ogłoszenia podmiot wpisany do Rejestru nie może powoływać się na wpis wobec osoby trzeciej, jeżeli ta udowodni, że nie mogła wiedzieć o treści wpisu. Przepis ten nie zwalnia jednak na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego z jednego z podstawowych formalnych wymogów tego postępowania, jakim jest obowiązek wykazania umocowania do działania w imieniu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową - np. spółki jawnej. Stosownie bowiem do art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne i jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Organy te lub osoby, o których mowa w tym przepisie, na podstawie art. 29 p.p.s.a. mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (dokumentem takim jest odpis aktualny z KRS). Jeżeli tego nie zrobią, sąd w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. wzywa ich do usunięcia dostrzeżonych braków pod rygorem określonych skutków prawnych. Przepis ten (art. 49 § 1 p.p.s.a.) nie pozostawia marginesu dowolności wyboru formy uzyskania takiego dokumentu przez sąd, np. poprzez samodzielne działania sądu. Wyraźnie i jednoznacznie wskazano w nim bowiem, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie. Konieczne jest zatem działanie strony, co zresztą jest również uzasadnione jej interesem w danym postępowaniu. Strona powinna zastosować się do treści wezwania sądowego. W przeciwnym wypadku musi być świadoma negatywnych konsekwencji procesowych niezastosowania się lub niewłaściwego zastosowania do tego wezwania. Nie może się przy tym skutecznie zasłaniać formalną lub materialną jawnością danych zawartych w rejestrach KRS.

Z tych też względów zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 15 ust. 1 ustawy o KRS nie jest zasadny, bowiem przepis ten nie miał w istocie zastosowania w niniejszej sprawie.

Marginalnie należy wskazać, że skarga kasacyjna w przedmiotowej sprawie zmierza w zasadzie do podważenia oceny WSA, na podstawie której doszedł on do wniosku, że w niniejszej sprawie ma miejsce przesłanka odrzucenia skargi zawarta w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., czyli nieuzupełnienie braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie. Przepis ten zresztą jest wyszczególniony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jako jego podstawa prawna. Jednak autor skargi kasacyjnej ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu nie stawia Sądowi pierwszej instancji zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., co czyni jego starania o podważenie stanowiska WSA nieskutecznymi w świetle wspomnianych wymogów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, jak już wyżej wskazano, nie może bowiem samodzielnie doprecyzowywać zarzutów strony.

Wobec niezasadności zarzutów skargi kasacyjnej należało na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.

-----------------------

1