Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 633/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 24 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi T. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego W. S. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta wystawił przeciwko T G trzy tytuły wykonawcze, obejmujące należności z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania, w łącznej wysokości [...] zł, w tym:

- tytuł nr [...]z dnia [...]r. na kwotę [...]zł,

- tytuł nr [...]z dnia [...]r. na kwotę [...]zł,

- tytuł [...] z dnia [...]r. na kwotę [...]zł.

Na podstawie powyższych tytułów organ egzekucyjny wszczął egzekucję administracyjną, dokonując w jej ramach zajęcia nadpłat w podatku dochodowym lub w innych podatkach oraz zajęcia rachunku bankowego. Po uzyskaniu informacji o zatrudnieniu zobowiązanej - dokonał zajęcia również jej wynagrodzenia za pracę w Sądzie Rejonowym [...], a następnie - tj. po ustaniu stosunku pracy - wynagrodzenia uzyskiwanego z tytułu umowy zlecenia.

Pismem z dnia 31 maja 2011 r. T G wniosła skargę na czynności egzekucyjne, tj. zajęcie prawa wierzytelności pieniężnej stanowiącej nadpłatę w podatku w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułów wykonawczych nr [...],[...]i [...]. Następnie, zobowiązana doprecyzowała pismami z dnia 15 i 18 lipca 2011 r., że zastosowane wobec niej środki są zbyt uciążliwe, a prowadzona egzekucja zagraża jej egzystencji, pozbawia ją bowiem środków do życia. Wyjaśniła, że jest jedynym żywicielem rodziny i otrzymuje jedynie niewielkie alimenty z Funduszu Alimentacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]oddaliło skargę na czynności egzekucyjne. Powyższe postanowienie zostało wydane w składzie: EK, JW, A K. W uzasadnieniu wskazano, że czynność egzekucyjna, tj. zajęcie prawa wierzytelności pieniężnej stanowiącej nadpłatę w podatku przez organ egzekucyjny - Prezydenta Miasta nastąpiło po uprzednim zawiadomieniu zobowiązanej, które to zawiadomienie zostało doręczone w dniu 30 kwietnia 2011 r. Wskazano także, że skarga na czynności egzekucyjne może zostać wniesiona w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 ustawy z dnia

17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. – zwanej dalej: "u.p.e.a."). Organ przywołał również treść przepisu art. 89 u.p.e.a. i wskazał, że w jego ocenie, w niniejszej sprawie istotną okoliczność stanowi fakt, że zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego zostało doręczone zobowiązanej w dniu 30 kwietnia 2011 r., a zatem złożona w dniu 31 maja 2011 r. jest skargą wniesioną po terminie, stąd podlegała oddaleniu.

Pismem z dnia 28 listopada 2011 r. zobowiązana wniosła zażalenie na ww. postanowienie z dnia [...] r., podnosząc, że zawiadomienie o zajęciu nadpłaty w podatku nie zostało jej doręczone w dniu 30 kwietnia 2011 r., że żadne z jej dzieci nie odebrało takiej przesyłki, że zawiadomienie to otrzymała listem zwykłym, który został wrzucony do skrzynki najprawdopodobniej w maju 2011 r. Strona poinformowała, że złożyła w tej sprawie zawiadomienie do prokuratury. Jednocześnie, zobowiązana ponownie podniosła, że zastosowane wobec niej środki są zbyt uciążliwe.

Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w składzie: AC, J W, A B postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia

[...]r. nr [...].

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przywołał treść przepisu art. 89 u.p.e.a., podnosząc, iż z dokumentów będących w posiadaniu organu wynika, że Prezydent Miasta dokonując zajęcia wierzytelności pieniężnej stanowiącej nadpłatę w podatku w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...]i [...], dokonał wszystkich wymaganych prawem czynności, w szczególności doręczył wszystkie tytuły egzekucyjne - w tym z zastosowaniem instytucji domniemania doręczenia, z uwagi nie nieodebranie dwukrotne przesyłki listowej. Jednocześnie, a w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie odbioru w dniu 30 kwietnia 2011 r. zawiadomienia o zajęciu prawa wierzytelności pieniężnej stanowiącej nadpłatę w podatku w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...]i [...]przez dorosłego domownika. Podkreślił, że organ nadzoru nie jest właściwy w sprawie orzekania co do tego, czy widniejący na potwierdzeniu odbioru podpis jest sfałszowany, czy też nie. Dopóki okoliczność taka nie zostanie dowiedziona przez właściwy do tego organ (prokuraturę bądź sąd) organy administracyjne zobowiązane są opierać swe rozstrzygnięcia na podstawie zebranego materiału dowodowego. Dlatego też, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowieniu z dnia [...]r. słusznie uznało, ze złożona w dniu 31 maja skarga na czynność egzekucyjną, o której strona została zawiadomiona w dniu 30 kwietnia 2011 r. jest skargą złożoną z uchybieniem terminu do złożenia skargi, przewidzianego w art. 54 § 4 u.p.e.a..

Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego z uwagi na trudną sytuację zobowiązanej (samotne macierzyństwo oraz niepełnosprawność dziecka) SKO, przywołując treść przepisu art. 33 § u.p.e.a. wskazało, że ten zarzut podlega rozpoznaniu w trybie art. 34 u.p.e.a. przez organ egzekucyjny, tj. w tym przypadku Prezydenta Miasta, który w tej sprawie wydaje postanowienie i ten argument nie może być przedmiotem rozpatrywania przez organ nadzoru w trybie art. 54 u.p.e.a.

Z kolei, odnosząc się do wniosku zobowiązanej w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, że w WSA toczy się postępowanie w sprawie umorzenia należności organ wskazał, że katalog przesłanek uzasadniających możliwość zawieszenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego, określony w art. 56 u.p.e.a., jest zamknięty, a to oznacza, że zawieszenie nie może nastąpić z przyczyn innych niż wskazane w tym przepisie. W konsekwencji, fakt toczenia się postępowania w sprawie umorzenia należności nie może stanowić podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, nadto, postanowienie o zawieszeniu postępowania jest wydawane przez organ egzekucyjny, nie zaś przez samorządowe kolegium odwoławcze.

W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca podniosła, że czynności egzekucyjne są prowadzone pomimo niezakończonego postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych postojów. Takie postępowanie organów administracji publicznej, zdaniem skarżącej, pozostaje w sprzeczności z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej zwaną: "k.p.a.") i nie pogłębia zaufania obywateli do organów państwa. Podniosła również zarzuty dotyczące: prowadzenia egzekucji administracyjnej pomimo wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 797/11 i zaniechania wykonania przez organ egzekucyjny przedmiotowego wyroku, prowadzenia egzekucji w stosunku do należności, z których większość uległa już przedawnieniu, zbytniej uciążliwości egzekucji z przyczyn wskazanych w skardze z dnia 31 maja 2011 r. oraz niedoręczenia skarżącej wszystkich tytułów wykonawczych, w oparciu o które prowadzona jest egzekucja.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie procesowym z dnia 5 grudnia 2012 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał w całości wszelkie twierdzenia, zarzuty i wnioski skargi. Dodatkowo zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, a to:

1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 54 § 1, art. 1a pkt 2 i 12 lit. a u.p.e.a., przez utrzymanie w mocy własnego postanowienia z dnia [...] r., oddalającego skargę T G na czynności egzekucyjne Prezydenta Miasta polegające na zajęciu wynagrodzenia za pracę, pomimo istnienia przesłanek do uwzględnienia skargi i tym samym do uchylenia tegoż postanowienia,

2) art. 89 § 3 pkt 3 w zw. z art. 26 § 4 i 5 oraz art. 32 u.p.e.a. - przez niczym nie poparte uznanie, iż organ egzekucyjny w prawidłowy sposób doręczył skarżącej wszystkie tytuły wykonawcze, pomimo, iż z akt sprawy wynikało, iż skarżącej nie zostały skutecznie doręczone tytuły wykonawcze [...] z dnia [...]r. oraz nr [...]z dnia [...]r., a tym samym podjęte na podstawie ww. tytułów czynności egzekucyjne winny zostać uznane za bezskuteczne,

3) art. 54 § 1 w zw. z art. 1a pkt 2 i 12 lit. a w zw. z art. 33 pkt 8 u.p.e.a. - przez uznanie, iż skarżącej nie przysługuje zarzut zbytniej uciążliwości środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę wobec faktu, iż zarzut ów może stanowić podstawę złożenia wyłącznie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, mimo, iż skarżącej nie zostały doręczone tytuły wykonawcze nr [...]z dnia [...] r. oraz nr [...]z dnia [...]r., co czyniło wniesienie zarzutów niedopuszczalnym,

4) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i § 4 u.p.e.a. w zw. z art. 40d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - przez nieuwzględnienie faktu przedawnienia zobowiązań, objętych wystawionymi tytułami wykonawczymi, pomimo obowiązku uwzględniania tego faktu z urzędu,

5) art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. - przez nieuwzględnienie zarzutu skarżącej, dotyczącego niemożności kontynuowania czynności egzekucyjnych w związku z trwającym postępowaniem w sprawie umorzenia należności i związaną z tym powinnością zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania decyzji ostatecznej, co jest tym bardziej zasadne, iż skarżąca mogła mieć zaufanie do działania organu egzekucyjnego i oczekiwać, że raz zawieszone postępowanie nie zostanie wszczęte na nowo do dnia wydania rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny w przedmiocie umorzenia należności,

6) art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. - przez prowadzenie postępowania bez przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,

7) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. – poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich zarzutów skarżącej, w tym w szczególności zarzutu przedawnienia,

8) art. 24 pkt 5 k.p.a. - przez udział w sprawie i w wydaniu postanowienia z dnia [...]r. członka SKO w osobie J W, która uczestniczyła uprzednio w wydaniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...]r.,

wnosząc o jego uchylenie w całości oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia

[...]r. oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. -zwanej dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie; kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, niezależnie od treści skargi, stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co obligowało go do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 24 § 1 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie:

1) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki,

2) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia,

3) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli,

4) w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3,

5) w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji,

6) z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne,

7) w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej.

Przepis ten zawiera zamknięty katalog osób podlegających wyłączeniu.

Instytucja wyłączenia pracownika, stanowi proceduralne zabezpieczenie przed stronniczością pracowników organów administracji publicznej. Pozwala ona uniknąć sytuacji konfliktu ról oraz interesów. Wyłączenie pracownika oraz funkcjonariusza organu podatkowego jest konsekwencją zasady budzenia zaufania do organów podatkowych oraz zasady prawdy materialnej.

Ustawodawca traktuje o wyłączeniu pracownika "od udziału w postępowaniu w sprawach". Zwrot ten odnosi się do wszystkich możliwych czynności procesowych w konkretnej sprawie, a nie tylko do tej części postępowania, w której następuje podjęcie decyzji. Wyłączeniu podlegają tylko ci pracownicy, którzy wykonują czynności procesowe.

Wyłączenie określone w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. odnosi się do osoby, która "brała udział w wydaniu zaskarżonej decyzji", a nie tylko "uczestniczyła w postępowaniu". Chodzi tu zatem o branie udziału w fazie decyzyjnej, w której podjęto rozstrzygnięcie. Członek samorządowego kolegium odwoławczego, który brał udział w wydaniu decyzji w pierwszej instancji przez to kolegium, nie może uczestniczyć w rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji (wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2003 r., I SA/Łd 77/02, niepubl.). Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wydanym na gruncie k.p.a. orzeczeniu TK (wyrok TK z dnia 15 grudnia 2008 r., P 57/07, OTK-A 2008, nr 10, poz. 178). Należy zwrócić uwagę, że w opinii TK przez "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" trzeba rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez pracownika lub członka organu kolegialnego, lecz także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Powyższe rozważania mają zastosowanie również do postanowień stosownie do art. 144 k.p.a.

W niniejszej sprawie, doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przez SKO z uwagi na udział osób, które uczestniczyły w wydaniu zaskarżonego postanowienia w sprawie skargi na czynności egzekucyjne ponieważ zarówno wpostanowieniu z dnia [...]r. jak i w postanowieniu z dnia [...]r. w składzie orzekającym SKO zasiadała ta sama osoba, tj. J W.

Mając na uwadze te wskazane argumenty, należało zatem uznać, że rozpoznanie w sprawie zażalenie skarżącej, nastąpiło z naruszeniem przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., co stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., przewidującego, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a.

Z uwagi na stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Jednocześnie Sąd uznał za przedwczesne wypowiadanie się o zarzutach merytorycznych skargi wobec uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Kolegium uwzględni powyższe wskazania Sądu dotyczące wyłączenia członka samorządowego kolegium odwoławczego w niniejszym postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Stosownie do art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. O wynagrodzeniu pełnomocnika orzeczono zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).