Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 593/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1972 nr 300 poz 191  art. 2, 3 , 18, protokół 3   art. 2-11, 33
law: Umowa zawarta pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1  art. 29  ust. 1 i 2,  art. 30-33,   art. 181 a,  art. 178  ust. 4
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: załącznik nr 1
journal: Dz.U. 2003 nr 227 poz 2250
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań  technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach
article: art. 65  ust. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Renata Sawińska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 marca 2009 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia należności celnych z tytułu importu samochodu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy zgłoszeniem celnym nr [...] z dnia [...] roku strona skarżąca – P Z – zgłosił do odprawy celnej używany samochód osobowy marki [...] (...). W jego treści wskazane zostało, iż pojazd pochodzi ze [...] a zakupiony został przez zgłaszającego od "[...] ,[...] ". Zadeklarowana wartość celna samochodu to [...] oraz dodatkowo koszty transportu. Zgłaszający, w ramach samoobliczenia należności celno-podatkowych, przyjął stawkę cła 0%, stawkę akcyzy 65% oraz stawkę podatku od towarów i usług 22%, w efekcie czego łączna kwota do zapłaty wyniosła [...] złotych, z czego [...] złotych podatku akcyzowego i [...] złotych podatku VAT. Tak wyliczona należność została zapłacona. Do zgłoszenia celnego załączono między innymi:

- sporządzoną w języku niemieckim, bez tłumaczenia, umowę sprzedaży samochodu z dnia [...] r. wraz z naniesioną na niej deklaracją pochodzenia samochodu;

- zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym z dnia [...] roku, wystawione przez uprawnioną stację kontroli pojazdów (nr...) i podpisane przez uprawnionego diagnostę. Wynika z niego,

że przedmiotowy samochód przeszedł bez zastrzeżeń pierwsze badanie techniczne w P i jako sprawny technicznie, uznany został za spełniający wymagania art. 66 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. 2005.108.908), a więc dopuszczono go do zarejestrowania w P .

Przy odprawie celnej w dniu [...] roku dokonana został pełna rewizja celna pojazdu, w wyniku której stwierdzono używany samochód osobowy [...][...] zgodny ze zgłoszeniem celnym, sprawny, to znaczy bez ujawnionych uszkodzeń, a jedynie z oznakami zużycia eksploatacyjnego. Samochód objęto procedurą celną dopuszczenia do obrotu i zwolniono.

Działając w zakresie swoich obowiązków, organ celny podjął działania sprawdzające, mające na celu wyeliminowanie wątpliwości dotyczących wiarygodności danych zawartych w zgłoszeniu celnym, zwracając się do właściwych szwajcarskich władz celnych o dokonanie stosownej weryfikacji umowy z dnia [...] roku.

Odpowiedzią na powyższe wystąpienie były [...] pisma S A C z dn. [...] r., [...] r. oraz [...] r., w których podano, że nie istnieje lub nie udało się odnaleźć podmiotu wskazanego w umowie z [...] r. jako sprzedający, czyli przedsiębiorstwa "[...]

Wobec powyższego Postanowieniem z dnia [...] roku N U C w W (sygn.[...] ) wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie towaru objętego zgłoszeniem do odprawy celnej nr [...] z dnia [...] r. Pismem z dnia [...] roku organ wezwał stronę skarżącą do złożenia książki serwisowej przedmiotowego pojazdu oraz wskazania jego uszkodzeń posiadanych w chwili zakupu, wraz z dokumentacją kosztów wykonanych napraw. Kolejnym pismem, z dnia [...] roku, organ wezwał stronę skarżącą do złożenia wyjaśnień co do okoliczności, w jakich wskazano w zgłoszeniu celnym nieprawidłowe dane, pouczając iż ustalenie w tym zakresie, z uwagi na treść art. 65 ust. 5 ustawy z dnia 19.03.2004 r. Prawo celne (Dz. U. 2004.68.622 z późn. zm.), ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie naliczenia stronie odsetek od długu celnego niezapłaconego we właściwym terminie.

W odpowiedzi na oba wskazane pisma strona skarżąca złożyła do akt sprawy dwa oświadczenia z dnia [...] r. – własne oraz mechanika R B

– z których wynikało, iż pojazd miał liczne uszkodzenia, które zostały już jednak naprawione.

Pismem z dnia [...] r. organ wezwał stronę do wyjaśnienia rozbieżności między dokumentami złożonymi ze zgłoszeniem celnym z dnia [...] r. oraz wynikiem przeprowadzonej wówczas rewizji celnej, z których wynika że pojazd był sprawny, a treścią obu oświadczeń z dnia [...] r., wskazujących na jego liczne, poważne uszkodzenia. Ponadto ponownie wezwano stronę do złożenia kopii książki pojazdu oraz udokumentowania kosztów rzekomo dokonanych napraw. Reakcją strony było pismo z dnia [...] r., w którym wyjaśniła ona, iż nie posiada żadnych rachunków dotyczących napraw, gdyż nie ma obowiązku ich przechowywania. Ponadto podtrzymane zostały twierdzenia o uszkodzeniach samochodu, jakie wskazano w oświadczeniach z dnia [;...] r. Strona zażądała też powołania biegłego rzeczoznawcy, celem dokonania oceny pojazdu.

W dalszym toku sprawy organ celny, postanowieniem z dnia [...] r., powołał z urzędu biegłego rzeczoznawcę z zakresu techniki samochodowej, w celu dokonania wyceny samochodu podobnego do przedmiotowego, jednakże wyprodukowanego poza Wspólnotą Europejską, wyjaśniając iż wykonanie takiego operatu jest konieczne, by zastosować metodę tzw. "ostatniej szansy", t.j. ustalić wartość celną pojazdu w oparciu o treść art. 31 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12.10.1992 roku ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. WE L 302, z późn. zm. – zwane dalej WKC).

Operat Szacunkowy Wyceny nr [...] z dnia [...] roku, wykonany przez biegłego rzeczoznawcę L N , wskazywał iż szacunkowa, rynkowa wartość pojazdu podobnego, to jest samochodu marki[...] , wynosi [...] złotych brutto. Poza tym w treści opracowania wskazano, że gdyby pojazd posiadał uszkodzenia takie, jak przedstawiono w oświadczeniach z dnia [...] r., to nie przeszedłby pozytywnie badań technicznych wykonanych w dniu [...] r., wobec czego uszkodzeń tych nie można brać pod uwagę przy wycenie, gdyż po prostu nie mogło ich być w chwili dokonywania odprawy celnej. Zamiast tego jednak biegły przyjął współczynnik [...] % korekty ceny pojazdu "ze względu na uszkodzenia i wady ukryte".

Opinię doręczono stronie skarżącej przy piśmie z dnia [...] r., wyznaczając termin 7 dni na wypowiedzenie się co do jej treści.

Stanowisko strony skarżącej, wyartykułowane w jej obszernym piśmie, uzasadniającym żądanie "odrzucenia operatu szacunkowego w całości" oraz "uznanie zgłoszenia celnego z dnia [...] roku za prawidłowe", sprowadzało się do zakwestionowania tak podstawy zlecenia wyceny na potrzeby metody "ostatniej szansy" jak i samej metodologii wykonanego badania i jego wyniku. Dla rozwiania wątpliwości strony skarżącej, organ celny pismem z dnia [. ..] r. wyjaśnił swoje działania w sprawie, wnikliwie omawiając zastosowane przepisy prawne, to jest w szczególności art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93

z dnia 2.07.1993 r., ustanawiającego przepisy wykonawcze w celu wykonania WKC (Dz. Urz. WE L 253 – zwane dalej RWKC), art. 29 – 31 WKC, a odwołując się także do opinii doradczej Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej działającego jako instytucja Porozumienia w Sprawie Stosowania Artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku, która zaleca stosowanie metody "ostatniej szansy" w przypadku, gdy konieczne jest ustalenie wartości celnej samochodów używanych, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto wyjaśnione zostało również, iż z uwagi na oczywistą wadliwość umowy sprzedaży z dnia [...] r. (brak istniejącego sprzedawcy), dokument ten nie może być uznany jako dowód pochodzenia towaru w rozumieniu przepisów celnych, a z braku innych legalnych (t.j. dopuszczonych przez prawo celne) dowodów w zakresie ustalenia pochodzenia celnego, koniecznym i oczywistym było uznanie, iż samochód, jako posiadający nieznane pochodzenie celne, nie może korzystać z jakichkolwiek preferencji celnych i podatkowych.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji wyznaczył stronie skarżącej siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, zapewniając jej w ten sposób możliwość czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu.

Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w W określił kwotę długu celnego –[...] złotych – zawiadamiając o jej retrospektywnym zaksięgowaniu, a ponadto ustalił kwotę [...] złotych odsetek od zaległego długu celnego, wzywając stronę skarżącą do zapłaty w terminie 10 dni łącznie kwoty [...] złotych. W uzasadnieniu decyzji organ zasadniczo powtórzył omówione wyżej wyjaśnienia, w szczególności wskazał na wadliwość umowy z dnia [...] r. i płynące z tego ustalenia konsekwencje celne i podatkowe, w tym konieczność zastosowania metody "ostatniej szansy" dla ustalenia prawidłowej wartości celnej sprowadzonego pojazdu nieznanego pochodzenia. Odsetki od długu celnego naliczono natomiast dlatego, że strona skarżąca nie wykazała, że nie była świadoma, iż w zgłoszeniu celnym podaje nieprawidłowe dane, a tylko to pozwalałoby zastosować regulację art. 65 ust. 5 Prawa celnego.

W odwołaniu z dnia [...] r. strona skarżąca wniosła o "uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji". Na poparcie swego stanowiska skarżący po pierwsze zakwestionował samą konieczność prowadzenia postępowania wszczętego z urzędu w celu weryfikacji zgłoszenia celnego, gdyż zdaniem strony skarżącej umowa z dnia [...] r. jest w całości prawidłowa, to jest tak

w zakresie oznaczenia jej stron, jak i co do kwoty przeprowadzonej transakcji. Po drugie zanegował także opinię biegłego rzeczoznawcy, tak co do podstawy zastosowania metody "ostatniej szansy" jak i co do sposobu jej wykonania oraz jej wyniku. Nadto podważał zastosowanie stawki [...] % akcyzy, wskazując, że jest ona niedopuszczalna jako sprzeczna z przepisami prawa Unii Europejskiej w stosunku do samochodów używanych nabytych w Unii oraz w krajach spoza jej granic, ale korzystających z preferencji celnych i podatkowych.

Postanowieniem z dnia [...] r. (sygn.... ) Dyrektor Izby Celnej we W , działając jako organ II instancji, wyznaczył stronie skarżącej siedmiodniowy termin na wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego, zapewniając jej tym samym możliwość czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu.

Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej we W utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając działalność organu I instancji za prawidłową i zgodną z prawem. W szczególności całkowicie uzasadnionym uznano zastosowanie w niniejszej sprawie art. 181a RWKC, zgodnie z którym jeśli organy celne mają uzasadnione wątpliwości, czy zadeklarowana wartość celna stanowi całość kwoty faktycznie zapłaconej za sprowadzany towar, to nie muszą ustalać tejże wartości celnej na podstawie wartości transakcyjnej wskazanej przez zgłaszającego towar do odprawy. W takiej sytuacji organ celny ma obowiązek przedstawić te swoje wątpliwości składającemu zgłoszenie celne, żądając przedstawienia informacji uzupełniających, a przed wydaniem decyzji – dać stronie możliwość ustosunkowania się do podnoszonych zastrzeżeń co do wartości celnej. Organ II instancji wskazał, iż procedura ta została dochowana, a ponieważ mimo czynnego udziału strony w postępowaniu (składano pisma z wyjaśnieniami i oświadczenia) strona pozostawała na stanowisku, iż wartość celną wskazano prawidłowo, przeto zasadnym było ustalenie wartości celnej na podstawie innej niż podawana przez stronę wartość transakcyjna, zwłaszcza że z informacji uzyskanych od S A C jednoznacznie wynikało, iż załączona przez stronę umowa sprzedaży samochodu jest wadliwa z tego powodu, iż nie istnieje podmiot wskazywany jako sprzedający. Wobec tego organ II instancji uznał, mając na uwadze treść opinii doradczej Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej działającego jako instytucja Porozumienia w Sprawie Stosowania Artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku, iż dla ustalenia wartości celnej sprowadzonego samochodu metoda "ostatniej szansy" (art. 31 WKC) została zastosowana prawidłowo. Dalej organ II instancji wskazał również, iż prawidłowym było zastosowanie stawki [...] % cła, a to z uwagi na nieznane pochodzenie samochodu – skoro umowa sprzedaży była podpisana przez nieistniejącego sprzedawcę, to tym samym nie sposób uznać, że ktokolwiek prawidłowo wystawił deklarację pochodzenia samochodu. Wobec jej braku natomiast pojazd objęty został stawką normalną, jako nie korzystający z żadnych preferencji celnych. Także naliczenie odsetek było prawidłowe i uzasadnione.

Decyzja organu II instancji została zaskarżona przez P Z do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W . W skardze wniósł on

o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, lub uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Ponadto zażądał również zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz nakazania organowi zwrotu nienależnie pobranej kwoty długu celnego wraz z odsetkami. W uzasadnieniu swojego wystąpienia skarżący wskazał, iż decyzja jest niesłuszna i rażąco narusza obowiązujący porządek prawny, bowiem, zdaniem skarżącego, całkowicie bezzasadnym jest kwestionowanie umowy z dnia [...] roku. Na poparcie tej tezy powołał między innymi postanowienie nr [...] z dnia [...] roku K P I w W , które dotyczyło umorzenia postępowania karnego w sprawie podrabiania umów (dowodów zakupu) i wyłudzania poświadczeń nieprawdy. Z tego między innymi orzeczenia strona skarżąca wywodzi, że załączona umowa z dnia [...] roku jest prawidłowa i nie może być kwestionowana przez organy celne, szczególnie że informacji uzyskanych od A C S nie sposób uznać za rodzące "uzasadnione wątpliwości" co do prawidłowości zgłoszenia celnego. Konsekwencją powyższego ma być, w ocenie strony skarżącej, uznanie szwajcarskiego pochodzenia celnego sprowadzonego samochodu, co determinuje zastosowanie stawki [...] % cła. Wobec tego za nieprawidłowe uznano zakwalifikowanie pojazdu jako posiadającego pochodzenie nieustalone jak i zastosowaną w związku z tym stawkę [...] % cła. Ponadto strona skarżąca zakwestionowała także sporządzony w toku postępowania operat szacunkowy dotyczący pojazdu podobnego do przedmiotowego, który stał się podstawą do ustalenia wartości celnej importowanego samochodu, uznając go za nieuzasadniony i rażąco zawyżony. Podniesione zostały w tym zakresie argumenty tak co do zastosowanej metody "ostatniej szansy" wyceny, jak również co do kwoty ustalonej przez biegłego.

W odpowiedzi na skargę organ szczegółowo omówił przebieg postępowania w obu instancjach, wskazując iż było ono w całości prawidłowe, tym samym więc zarzuty skargi nie zasługują, zdaniem organu, na uwzględnienie, co uzasadnia żądanie oddalenia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Według art. 1 §1 ustawy z dnia 25.07.2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002.153.1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracyjnej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, na co wskazuje treść art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002.153.1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w tym także na decyzje wydawane przez organy celne. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu eliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji uchybiających prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Uwzględniając przytoczone tutaj kryteria oceny legalności działania organów, dokonywanej przez sądy administracyjne, skarga - jako bezzasadna - nie mogła być uwzględniona.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy art. 3 i art. 18 Umowy zawartej pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacja Szwajcarską (Dz. U. UE L z 1972 r. Nr 300, poz. 191) zwane dalej Umową, w kontekście postanowień art. 300 ust. 7 w związku z ust. 1 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (dalej powoływane w skrócie TWE) przewidują preferencje celne oraz podatkowe, we wzajemnej wymianie handlowej pomiędzy Stronami. Artykuł 3 ustanawia zakaz wprowadzania nowych ceł przewozowych w wymianie handlowej między Wspólnotą, a Szwajcarią i przewiduje harmonogram stopniowego znoszenia ceł przewozowych. Pierwszy akapit art. 18 umowy nakłada natomiast na obie Strony powinności powstrzymania się od środków i praktyk o wewnętrznym charakterze podatkowym, wprowadzającym bezpośrednio lub pośrednio dyskryminacją między produktami jednej ze Stron i podobnymi produktami pochodzącymi z obszaru drugiej Strony.

Najistotniejszym jednak w tej sprawie jest treść art. 2 Umowy, zgodnie z którym postanowienia Umowy są stosowane wyłącznie do produktów pochodzących ze Wspólnoty i za Szwajcarii, przy czym określenie produkty pochodzące ma w prawie Wspólnotowym i samej Umowie specyficzne formalno-prawne znaczenie. W rozpatrywanej sprawie chodzi o znaczenie jakie Strony nadały w Protokole 3 do Umowy, dotyczący definicji pojęcia "produkty pochodzące" i "metody współpracy administracyjnej", w szczególności zawarte w Tytule II Protokołu od art. 2 do art. 11. Nadto w Protokole 3 wskazano wprost, że produkty pochodzące ze Szwajcarii (pochodzące ze Szwajcarii w rozumieniu tego Protokołu) podlegają przy przywozie do Wspólnoty i do Szwajcarii postanowieniom Umowy pod warunkiem przedłożenia stosownego świadectwa przewozowego - dowodu pochodzenia (określonego jako EUR 1 lub w przypadkach określonych w art. 22, deklaracji, której tekst jest zamieszczony w załączniku IV, złożonej przez eksportera na fakturze specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji). Takie dowody pochodzenia są wystawiane wyłącznie na pisemny wniosek eksportera przez organy celne kraju wywozu i są sporządzane na przewidzianych do tego celu formularzach, zachowują ważność przez cztery miesiące od daty wystawienia w kraju wywozu i w tym okresie muszą być przedłożone organom celnym kraju przywozu. Z powyższego uregulowania jednoznacznie wynika szczególny formalizm, którego zachowanie umożliwia dopiero skorzystanie przez eksporterów (a przy okazji również przez importerów) z preferencji celnych i podatkowych przewidzianych w Umowie. Pojęcie "produkty pochodzące" w rozumieniu Protokołu 3 do Umowy nie jest równoznaczne z pojęciem używanym w języku potocznym, a także niezbędne jest wylegitymowanie się przewidzianym przez Umowę wiarygodnym dowodem pochodzenia. W niniejszej sprawie importer przedstawił umowę i rachunek wystawione przez firmę [...] wraz z deklaracją pochodzenia. Jednak po weryfikacji dokonanej przez stronę szwajcarską ujawniono, że firma ta nie istnieje. Należy podkreślić, że konsekwencje tego braku w zakresie posiadania przewidzianego Umową z Konfederacją Szwajcarską dowodu pochodzenia są daleko idące, a bezpośrednim ich skutkiem jest niedopuszczalność stosowania w rozpoznawanym przypadku postanowień Umowy zawartej pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Konfederacją Szwajcarską ze względu na brzmienie wcześniej powoływanego art. 2 Umowy, co z kolei wyklucza możliwość skorzystania z preferencji celnych oraz podatkowych przewidywanych w art. 3 i 18 Umowy.

Zarzuty skarżącego, że organ celny nie mógł mieć "uzasadnionych wątpliwości" co do zadeklarowanej przez niego wartości celnej wskazanej na rachunku, (co do którego w procesie weryfikacji przez władze szwajcarskie nie potwierdzono jego autentyczności) są bezprzedmiotowe także wobec bezsprzecznego brzmienia art. 33 Protokołu nr 3, normującego weryfikację dowodów pochodzenia, który w ustępach 5 i 6 stanowi, że cyt. : "Organy celne wnioskujące o weryfikację są informowane o jej wynikach najszybciej jak to możliwe. Wyniki te jasno wskazują, czy dokumenty są autentyczne oraz czy dane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty, ze Szwajcarii lub z jednego z krajów wymienionych w art. 3 i 4, oraz czy spełniają one pozostałe wymogi niniejszego protokołu. Jeżeli w przypadkach, co do których istnieją uzasadnione wątpliwości, brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od złożenia wniosku o przeprowadzenie weryfikacji lub jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji, na podstawie których można ocenić autentyczność danych dokumentów lub rzeczywiste pochodzenie produktów, wnioskujące organy celne odmawiają, jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji".

A zatem z brzmienia ustępu 6 in fine wywieść należy, że nawet w wypadku milczenia władz szwajcarskich w określonym terminie dziewięciu miesięcy lub wprawdzie udzielenia odpowiedzi, ale nie dość wyczerpującej, w zakresie badania autentyczności dokumentów oraz pochodzenia, skutki prawne byłyby i tak niekorzystne dla importera. Bez wątpienia zaś w niniejszej sprawie – z uwagi na ustalone przez organy okoliczności faktyczne związane z nabyciem importowanego pojazdu – nie sposób dopatrzyć się jakichkolwiek względów usprawiedliwiających odstępstwo od wyrażonej generalnej zasady odmowy w tego rodzaju przypadkach wszelkich preferencji przewidzianych Umową i Protokołem nr 3. Godzi się podkreślić, iż jak wynika niezbicie z dokumentacji w aktach sprawy, organy przesłały załączony do zgłoszenia celnego rachunek władzom szwajcarskim i był on przedmiotem dokonywanej weryfikacji, w zakresie wiarygodności autentyczności formalnej i materialnej, a zatem co do wszystkich istotnych elementów podmiotowych i przedmiotowych, to znaczy przede wszystkim odnośnie rzeczywistego ustalenia osoby (firmy) sprzedającego i kupującego. Za pomocą środków dowodowych powoływanych przez skarżącego (przesłuchanie strony, świadków, zasad rejestracji podmiotów gospodarczych na terenie Konfederacji Szwajcarskiej) nie można więc podważyć ustaleń szwajcarskich władz celnych co do tego, czy doszło do rzeczywistej transakcji, skoro, jak ustalono, rzeczona firma nie istnieje, tym samym deklaracja tej firmy jako eksportera na załączonym do zgłoszenia celnego rachunku nie ma żadnej mocy jako dowód pochodzenia i nie wywiera skutku, zaś wbrew twierdzeniom skargi konsekwencje zawierania transakcji handlowych obciążają strony takiej umowy. Pismo władz celnych szwajcarskich ma walor dokumentu urzędowego.

W powyższym kontekście, zarzuty skargi jakoby niezbędne byłoby udowodnienie podrobienia tudzież sfałszowania umowy lub rachunku zakupu pojazdu, są chybione. Organy nie twierdziły w toku postępowania, że dokumenty te zostały sfałszowane, lecz przeprowadziły dowód na okoliczność bytu prawnego (istnienia) wystawcy rachunku, uznając niewiarygodność przedłożonych przez skarżącego dowodów w aspekcie ich mocy dowodowej.

Dalej wskazać należy, że istotą sporu miedzy stronami jest prawidłowe ustalenie wartości celnej samochodu sprowadzonego przez skarżącego ze Szwajcarii. Stosownie do art. 29 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE L 302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm.) wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, ustalana z ewentualnym uwzględnieniem treści art. 32 i 33 Kodeksu. Jednakże po myśli art. 181 a) rozporządzenia, jeżeli organy celne, zgodnie z procedurą opisaną w ust. 2 mają uzasadnione zastrzeżenia, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, nie muszą ustalać wartości celnej importowanych towarów z zastosowaniem wartości transakcyjnej. Według ust. 2, w wypadku wątpliwości, o których mowa w ust. 1, organy celne mogą żądać, zgodnie z art. 178 ust. 4, przedstawienia uzupełniających informacji. Jeśli mimo to wątpliwości nie zostaną usunięte, organ prowadzący postępowanie powinien przedstawić je na piśmie osobie zainteresowanej, na jej żądanie, umożliwiając jej przedstawienie własnego stanowiska, przed podjęciem decyzji.

Powyższe wskazuje, że warunkiem przystąpienia do ustalenia wartości celnej w sposób inny niż z zastosowaniem wartości transakcyjnej, koniecznym jest uprzednie wykazanie, iż wystąpiły uzasadnione wątpliwości. Za uzasadnione należy uznać powzięte w toku kontroli wątpliwości o do autentyczności i rzetelności dokumentacji, załączonej do zgłoszenia celnego, która miał potwierdzić fakt nabycia w Szwajcarii, za określoną kwotę, samochodu, którego wartość celna stanowi przedmiot sporu w niniejszej sprawie.

Następnym, prawidłowym krokiem była weryfikacja dokumentacji nasuwającej wątpliwości.

W raporcie administracji celnej, w odniesieniu do firmy [...] z siedzibą w[...] ,wskazano, że firma ta nie istnieje. W świetle powyższej informacji, dostarczonej ze źródeł najbardziej kompetentnych, polskie organy celne miały prawo przyjąć, że mimo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nadal istnieją wątpliwości, o których jest mowa w at. 181a) rozrządzenia wykonawczego. Skoro bowiem szwajcarskie władze nie były w stanie potwierdzić istnienia na rynku firmy zbywcy figurującego w dokumentach dotyczących transakcji, na podstawie której sprowadzony został sporny pojazd, uprawniony i logiczny był wniosek, że taka kwota zakupu podana w sporządzonej w ten sposób dokumentacji nie odzwierciedla rzeczywistej ceny transakcyjnej. W tych okolicznościach organy celne – słusznie w ocenie Sądu – uznały, że umowa oraz rachunek załączony do zgłoszenia celnego z widniejącą na nim deklaracją eksportera nie mogą być przyjęte w części dotyczącej ceny sprowadzonego pojazdu oraz potwierdzenia preferencyjnego pochodzenia towaru, nie są bowiem wiarygodne.

Organy celne, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego miały zatem podstawy o odstąpienia od wartości transakcyjnej, jako wartości celnej i wykorzystania do jej ustalenia zastępczych metod, o których mowa w art. 30 i 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Sposoby zaś wyliczania wartości celnej wskazane w powołanych artykułach są ujęte sekwencyjnie i wymagają eliminacji poszczególnych sposobów, aż do dojścia do metody tzw. "ostatniej szansy". Zgodnie z bowiem z art. 30 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, jeżeli wartość celna nie może być ustalona na postawie art. 29, ustala się ją stosując zasadniczo kolejność przewidzianą w ust. 2 lit a, b, c i d. Jeśli natomiast i w ten sposób nie można ustalić wartości celnej, w rachubę wchodzi tzw. metoda "ostatniej szansy", regulowana przepisem art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego.

Według art. 30 ust. 2, wartością celną ustaloną na podstawie tego przepisu jest:

- wartość transakcyjna identycznych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna,

- wartość transakcyjna podobnych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna,

- wartość oparta na cenie jednostkowej, po jakiej towary przywożone lub towary identyczne bądź podobne sprzedawane są we Wspólnocie w największych zbiorczych ilościach osobom niepowiązanym ze sprzedawcami,

- wartość kalkulowana (która jest sumą trzech elementów wymienionych w dalszej części tego przepisu).

Według art. 30 ust. 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, dodatkowe warunki i reguły ust. 2, określane są zgodnie z procedurą Komitetu (chodzi o Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej WCO). Zdaniem Sądu, uwzględniając postanowienia art. 30, a ponadto wyjaśnienia Komitetu ujęte w ramach Studium 1.1. (Postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych), organy celne trafnie przyjęły, że żadna z metod wskazanych w ust. 2 nie może znaleźć zastosowania w rozpoznawanym przypadku. W szczególności, organy słusznie uznały za nieuzasadnione zastosowanie ustalanie wartości w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych, sprzedawanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym czasie lub zbliżonym czasie, co towaru dla których ustalana jest wartość celna. Niemożliwe jest bowiem znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym lub podobnym stopniu zużycia.

Kolejna metoda (art. 30 ust. 2 lit. c) może natomiast znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem towarów masowych sprzedawanych we Wspólnocie.

Dalej, Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celne WCO wypowiedział się także przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej. Metoda ta (art. 30 ust. 2 lit. d) może mieć zastosowanie do tych towarów, które są wytwarzane w stanie, w którym zostały zgłoszone do oprawy celnej i dlatego nie stosuje się jej w przypadku towarów używanych.

W konsekwencji należało podzielić stanowisko organów o potrzebie wykorzystania w sprawie tzw. metody "ostatniej szansy", która została określona w art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Wartość celna jest wówczas ustalana na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami porozumienia w spawie stosowania art. VII Układu ogólnego w spawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i handlu z 1994 r., oraz przepisów niniejszego rozdziału (art. 31 ust. 1). W ustępie 2 tego artykułu wskazano przy tym kryteria niedozwolone przy posługiwaniu się metodą "ostatniej szansy", a wśród nich – "ceny towarów na rynku wewnętrznym kraju wywozu" (lit.c) oraz "ceny sprzedaży na obszarze Wspólnoty towarów wytworzonych we Wspólnocie" (lit.a). Skoro zatem wartość celna nie może opierać się na takich cenach sprzedaży, wobec tego jej podstawą musi być cena pojazdu samochodowego "identycznego" lub "podobnego" wyprodukowanego w kraju trzecim, czyli poza Wspólnotą. W ocenie Sądu biegły rzeczoznawca wyczerpująco uzasadnił dlaczego przyjęto jako pojazd podobny – samochód [...] Kierowano się podobieństwem co do klasy samochodu, jego rodzaju, rocznika, oraz zbliżonymi cechami, między innymi, rodzajem i pojemnością oraz mocą silnika, rodzajem paliwa, układem budowy pojazdu, parametrami techniczno-eksploatacyjnymi, o czym mowa szczegółowo na str. 6 opinii, zawierającej opis materiału porównawczego. W skardze nie sformułowano żadnych konkretnych zarzutów w tej materii, które podważałyby ustalenia rzeczonej opinii biegłego. Nie wiadomo zatem w jakich aspektach technicznych tudzież wyposażenia, etc., należałoby upatrywać różnice między pojazdami, jak zdaje się wynikać z twierdzeń skargi.

Zdaniem Sądu, za podstawę wyliczenia wartości celnej słusznie przyjęto wskazaną w opinii biegłego wartość rynkową samochodu podobnego do importowanego, na dzień przyjęcia zgłoszenia celnego, z uwzględnieniem procentowych współczynników korygujących. Wbrew wywodom skargi, zastosowano korekty z tytułu wyposażenia, z tytułu daty pierwszej rejestracji, przebiegu pojazdu, korekty ze względu na lokalną sytuację rynku motoryzacyjnego, brak historii pojazdu, ilość właścicieli oraz 14-procentową korektę z tytułu uszkodzeń oraz wad ukrytych. Biegły oraz orzekające organy nie uwzględniły natomiast uszkodzeń i napraw pojazdu, co do których strona złożyła oświadczenie – tj. uszkodzenia skrzyni biegów, klimatyzacji, wymiany sprzęgła, wymiany sondy Lambda, zawieszenia, wycieków w silniku, wymiany uszczelki głowicy, naprawy podnośnika drzwi, panelu klimatyzacji oraz układu elektrycznego. Kierując się nadto wskazaniem zawartym w Stadium 1.1 przeprowadzając kalkulację, wartość wyjściową wskazaną w opinii rzeczoznawcy pomniejszono o 22% podatku VAT, o 65 % podatku akcyzowego oraz o 10 % stawkę celną. Zatem mechanizm ustalania wartości celnej metodą ostatniej szansy należy uznać za prawidłowy. Metodzie tej należy bowiem przypisać charakter swoistego szacowania, a organy celne tego wyliczenia wartości celnej winny dokonać w taki sposób, aby jak najbardziej zbliżyć się do rzeczywistości, co też zostało uczynione w niniejszej sprawie.

Nietrafiony jest także zarzut skargi o naruszeniu norm procesowych, a zwłaszcza o pominięciu czynnego udziału skarżącego w toku postępowania. Gwarancje procesowe skarżący miał zapewnione w toku całego postępowania I i II instancji, z czego zresztą korzystał składając wnioski dowodowe, natomiast w żadnym razie obecność strony nie jest niezbędna przy samej czynności procesowej jaką jest sporządzanie opinii, ta bowiem ma miejsce na podstawie danych z akt sprawy i zebranych dowodów, dokumentów, etc. Należy podkreślić, że rzeczoznawca opracowuje opinię, uwzględniając konkretny stan techniczny wycenianego pojazdu istniejący w chwili jego sprowadzenia do P, w dacie zgłoszenia celnego. Organy celne wszechstronnie wyjaśniły wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, zebrały kompletne dowody w sprawie. Z jednej strony zatem organy obu instancji dysponowały dowodami w postaci pozytywnego zaświadczenia o stanie technicznym pojazdu, protokołem z rewizji pojazdu, co do którego skarżący uwag żadnych nie wniósł (np. nie domagał się dokładniejszych oględzin, co zarzuca w skardze), negatywnym wynikiem weryfikacji służb celnych szwajcarskich, wreszcie opinią biegłego. Z drugiej zaś strony organy posiadały jako dowody przeciwne – jedynie oświadczenia skarżącego oraz świadka R B o dokonanych naprawach pojazdu. Przy wykluczających się dowodach organ jest zobowiązany wskazać, którym dowodom daje wiarę i dlaczego, a którym nie, wyjaśniając przesłanki jakimi się kierował i tę ocenę winien zawrzeć w uzasadnieniu decyzji. Zgodnie z ogólnymi regułami dowodowymi ocena jest swobodna, ale nie może być dowolna. Organy obu instancji orzekające w niniejszej sprawie nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów. Jest ona zgodna z zasadami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego. Strona skarżąca nie przedstawiła zaś dowodów przeciwnych, które skutecznie obaliłyby moc dowodową pozostałych dowodów, zgromadzonych przez organy. W szczególności skarżący nie udokumentował w żadnym razie zakresu dokonanych napraw pojazdu oraz daty,w jakich miały one miejsce. Nadto zaświadczenie o pozytywnym badaniu technicznym sprowadzonego pojazdu z [...] (a więc z dnia zgłoszenia celnego) przeczy twierdzeniom skargi jakoby pojazd ten w dacie importu posiadał tak istotne uszkodzenia, jakie wymieniono w oświadczeniu skarżącego oraz świadka. Opinia biegłego oraz przeświadczenie organów w tej materii – tzn. że pojazd nie uzyskałby pozytywnego wyniku badania technicznego - pozostaje w zgodzie z regulacjami prawnymi zawartymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 16 grudnia 2003 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzenia badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U. Nr 227 z 2003 r., poz. 2250 ze zm.), które szczegółowo określa w załączniku nr 1 wykaz czynności kontrolnych oraz metody i kryteria oceny technicznego stanu pojazdu podczas przeprowadzania badania technicznego. Skoro zatem wraz ze zgłoszeniem celnym strona skarżąca sama złożyła zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym, zakończonym wynikiem pozytywnym i bez zastrzeżeń, a w podpisanym przez stronę protokole rewizji celnej dobry stan techniczny samochodu został wyraźnie potwierdzony, gdyż mowa jest tam jedynie o zużyciu eksploatacyjnym, ale bez jakichkolwiek uszkodzeń, to nie może być wątpliwości, iż na dzień odprawy celnej (tj. [...] roku) samochód był sprawny i nie miał rzeczonych uszkodzeń. Ustalenie to nie wyklucza jednak prawdziwości oświadczeń z dnia [...] roku, tyle tylko, że przyjąć należy, iż opisane w nich defekty i wady powstały już po sprowadzeniu samochodu do P, czyli w czasie jego późniejszej, normalnej eksploatacji prowadzonej przez stronę skarżącą, a więc w okresie, który nie ma znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przesądzający jest bowiem stan pojazdu z daty zgłoszenia celnego.

W tej sytuacji należało uznać, że ostateczny sposób wyliczenia wartości celnej spornego pojazdu samochodowego opierał się na rzeczywistym stanie pojazdu z daty zgłoszenia celnego.

Zgromadzany w sprawie materiał dowodowy, w tym korespondencja pomiędzy polskimi organami celnymi, a uprawnionymi organami szwajcarskiej administracji celnej, dawały zatem w pełni podstawę do odstąpienia w niniejszej sprawie od określenia wartości spornego pojazdu wyłącznie na poziomie wartości transakcyjnej, a także do ustalenia jej na podstawie art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Naliczenie odsetek było prawidłowe i uzasadnione, gdyż do zastosowania art. 65 ust. 5 Prawa celnego konieczna jest ukierunkowana tym przepisem inicjatywa dowodowa strony, której strona jednak nie wykazała, jak słusznie wywiedziono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zarzuty skargi formułowane w kontekście obrazy prawa podatkowego (podatków VAT oraz akcyzowego) nie znajdują odniesienia w niniejszej sprawie, gdyż zaskarżone w tej sprawie rozstrzygnięcie dotyczy wyłącznie należności celnych.

W tym stanie rzeczy, skoro nie doszło do naruszenia norm prawa procesowego ani norm prawa materialnego, Sąd - na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę oddalił.