Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 623/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1 , art. 58 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 7 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Asesor WSA Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 8 sierpnia 2022 roku nr RPS-II.8642.72.2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 8 sierpnia 2022 r. nr RPS-II.8642.72.2022 Wojewoda Łódzki, na podstawie art. 58 § 1-3, art. 59 § 1 i 2 w związku z art. 129 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2, art. 71, art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 6 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2022 r., poz. 690 ze zm.) - po rozpatrzeniu wniosku J.J. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 29 kwietnia 2022 r. - odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

W dniu 29 kwietnia 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi wydał decyzję zobowiązującą J.J. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 lipca 2021 r. do 31 października 2021 r. w kwocie 3 897,60 zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji. Powyższa decyzja została skutecznie doręczona stronie za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 13 maja 2022 r.

Strona wniosła odwołanie. Z uwagi na fakt, że odwołanie nie zostało podpisane, Wojewoda Łódzki pismem z 9 czerwca 2022 r. wezwał J.J. do uzupełnienia tego braku formalnego w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Pismo to zostało doręczone adresatowi za pośrednictwem urzędu pocztowego 15 czerwca 2022 r.

27 czerwca 2022 r. za pośrednictwem urzędu pocztowego strona uzupełniła brak formalny pisma z 24 maja 2022 r. przesyłając podpisany egzemplarz, który wpłynął do Wojewody Łódzkiego 28 czerwca 2022 r. Przy czym wyznaczony termin na usunięcie braku formalnego upłynął w dniu 22 czerwca 2022 r.

Z uwagi na opisany powyżej stan faktyczny i prawny Wojewoda Łódzki potraktował pismo strony złożone w urzędzie pocztowym w dniu 27 czerwca 2027 r. jako złożone po terminie odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 29 kwietnia 2022 r. Wezwaniem z 1 lipca 2022 r. Wojewoda Łódzki zwrócił się do strony o wyjaśnienie czy podanie, które zostało złożone przez stronę 27 czerwca 2022 r. stanowi tylko i wyłącznie odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia 29 kwietnia 2022 r., czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i jednocześnie odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia 29 kwietnia 2022 r. w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.

W piśmie z 11 lipca 2022 r. strona wyjaśniła, że składa odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 29 kwietnia 2022 r. Wskazała, że odwołanie wysłała dwa dni przed ostatecznym terminem, ale wskutek niedopatrzenia nie podpisała pisma własnoręcznie, o czym do 15 czerwca 2022 r. nie wiedziała. Ponadto podniosła, że 15 czerwca 2022 r. przebywając w K. otrzymała informację telefoniczną od osoby upoważnionej do odbierania korespondencji o piśmie z Urzędu Pracy w Ł. W związku z odebraniem przez tę osobę listu poleconego zaadresowanego do niej, planowała "przerwać pobyt wakacyjny i powrócić do Ł.", aby zapoznać się z treścią pisma. Niestety nie uzupełniła braku formalnego do 22 czerwca 2022 r. w związku chorobą dziecka, które zachorowało w dniu 15 czerwca 2022 r., miało wysoką gorączkę. Na wizytę lekarską z dzieckiem udała się w dniu 20 czerwca 2022 r. Zwolnienia lekarskiego nie brała od lekarza. Z powodu choroby dziecka bała się wychodzić z domu i udać się na pocztę. Dopiero w dniu 27 czerwca 2022 r., gdy stan dziecka poprawił się, niezwłocznie wydrukowała pismo, podpisała i wysłała listem poleconym na adres Wojewody Łódzkiego. Do pisma dołączyła 3 potwierdzenia nadania przesyłek (pismo z 1 sierpnia 2022 r. wraz z 3 załącznikami, w aktach sprawy).

Zaskarżonym postanowieniem Wojewoda Łódzki odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ odwołał się do treści art. 39 k.p.a. oraz art. 41 i art. 42 k.p.a. Organ wskazał, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy - art. 58 § 1 k.p.a. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin, (art. 58 § 2 k.p.a.).

Wojewoda wskazał, że kwestionowana przez stronę decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z 29 kwietnia 2022 r. została doręczona stronie za pośrednictwem operatora pocztowego 13 maja 2022 r. Termin do złożenia odwołania od tej decyzji upływał 27 maja 2022 r. (piątek).

25 maja 2022 r. odwołująca przesłała za pośrednictwem poczty niepodpisane pismo (odwołanie) od tej decyzji. W terminie siedmiu dni wskazanym w piśmie Wojewody Łódzkiego z 9 czerwca 2022 r. strona nie uzupełniła braku formalnego, tj. nie podpisała odwołania.

Organ wskazał, że 27 czerwca 2022 r. strona uzupełniła brak przesyłając podpisane odwołanie. We wniosku przesłanym do Wojewody Łódzkiego 1 sierpnia 2022 r. J.J. wyjaśniła natomiast, że niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania wynikało z sytuacji rodzinnej (choroba dziecka) i braku możliwości wydrukowania pisma. Pismo wysłała w możliwie najkrótszym terminie, myśląc, że mieści się w czasie i dopełnia wszelkich niezbędnych formalności. Natomiast odwołania z 24 maja 2022 r. wysłanego w dniu 25 maja 2022 r. nie podpisała na skutek niedopatrzenia.

Wojewoda podniósł, że osoba zainteresowana zobowiązana jest uwiarygodnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem organu strona nie wykazała obiektywnych przeszkód uniemożliwiających złożenie jej odwołania w terminie. W piśmie z 1 sierpnia 2022 r. wskazała, że z powodu braku drukarki oraz choroby dziecka nie złożyła odwołania w terminie. Choroby dziecka odwołująca nie uprawdopodobniła jednak odpowiednim zaświadczeniem lekarskim. Nie kwestionując indywidualnych okoliczności dotyczących faktu choroby dziecka, Wojewoda Łódzki podzielił pogląd, zgodnie z którym, tylko choroba, która uniemożliwia osobiste dokonanie czynności procesowej, przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób, usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania tej czynności. Może to być na przykład pobyt w szpitalu, izolacja lub kwarantanna itp., które to zdarzenia uniemożliwiają samodzielne dokonanie czynności lub skorzystanie z pomocy innej osoby nie zaś schorzenia, które jednocześnie nie uniemożliwiają w sposób trwały stronie funkcjonowania w społeczeństwie i załatwiania własnych spraw. Organ podniósł, że strona mogła poprosić o pomoc w złożeniu odwołania np. dorosłego domownika bądź sąsiada. Ponadto Wojewoda zwrócił uwagę na fakt, że pismo organu z 9 czerwca 2022 r. zawierało również załączniki, a w szczególności podanie strony z 24 maja 2022 r. Zatem nie musiała po raz kolejny drukować powyższego podania, a jedynie dokonać podpisu i odesłać na adres wskazany w piśmie. Zważając na opisane powyżej okoliczności, organ odwoławczy uznał, że przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania wskazane przez zainteresowaną nie stanowią okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W skardze J.J. podniosła, że nie jest prawdziwe twierdzenie, że nie uprawdopodobniła choroby dziecka. 11 lipca 2022 r. dołączyła do wyjaśnień zaświadczenie od lekarza o odbytej się w dniu 20 czerwca 2022 r. konsultacji lekarskiej syna. Była to pierwsza choroba jej dziecka. Nie wiedziała jak zachowa się chory syn i jak poważna jest choroba, martwiła się wysoką gorączką przy początkowym braku innych widocznych objawów choroby. Nie mogła syna pozostawić pod opieką obcej osoby, ponieważ nigdy dotąd nie pozostawał pod opieką innych osób. Wyjaśniła, że jedyny brat (kawaler) pozostawał w tamtym czasie poza K., a jej rodzice nie żyją, żadnego innego dorosłego domownika w tamtym czasie w K. nie było. Skarżąca wyjaśniła, że nie mogła posłużyć się pomocą sąsiadów, gdyż nie z bardzo ich zna, a jedyna sąsiadka, z którą utrzymuje kontakt ma problemy z poruszaniem się.

Skarżąca podniosła, że sprawę odwołania traktowała bardzo poważnie. Gdyby nie choroba dziecka, chwilowy rozstrój nerwowy i obniżony nastrój spowodowany chorobą dziecka i innymi problemami wynikającymi z sytuacji bytowo-życiowych na pewno dotrzymałaby terminu. Jednakże w tamtym czasie nawarstwiające się problemy i zmartwienia uniemożliwiły jej podjęcie jeszcze większych starań, gdyż nie miała nikogo kto w tamtym czasie mógłby i chciał pomóc jej w tak ważnej sprawie.

Powyższe wyjaśnienia, a więc choroba dziecka, była niezależna od niej i nie mogła jej usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W tym przypadku największym w tych warunkach wysiłkiem była konsultacja z pediatrą i stosowanie się do zaleceń dotyczących leczenia schorzenia (wykupienie i podawanie lekarstw, niewychodzenie z domu z chorym dzieckiem). Prośbę o przywrócenie terminu wysłała pierwszego dnia po ustaniu przyczyny uchybienia terminu i dopełniła czynności, dla której określony był termin.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewody Łódzkiego z 8 sierpnia 2022 r. odmawiające J.J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 29 kwietnia 2022 r. w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie jest sporny. Prezydent Miasta Łodzi 29 kwietnia 2022 r. orzekł o zwrocie nienależnie pobranego przez J.J. świadczenia za okres od 1 lipca 2021 r. do 31 października 2021 r. w kwocie 3 897,60 zł. Decyzję doręczono skarżącej 13 maja 2022 r. na adres do korespondencji: ul. [...] [...] Ł. Decyzję odebrał A.K. przedstawiając pełnomocnictwo pocztowe. 25 maja 2022 r. skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Odwołanie to nie zostało opatrzone oryginalnym podpisem odwołującej się, a podpisem maszynowym "J.J." . Organ wezwał skarżącą do uzupełnienia braku formalnego odwołania przez jego podpisanie – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Wezwanie doręczono skarżącej na adres do korespondencji 15 czerwca 2022 r. Skarżąca nadesłała podpisane odwołanie 27 czerwca 2022 r. Następnie pismem z 1 lipca 2022 r. organ zobowiązał skarżącą do wyjaśnienia charakteru wniesionego podania. W piśmie z 11 lipca 2022 r. skarżąca wyjaśniła, że podanie złożone 27 czerwca 2022 r. jest wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i odwołaniem od decyzji.

Powyższe okoliczności stanowiły podstawę do wydania przez organ zaskarżonego postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Sąd zauważa, że skarżąca wniosła pismo zatytułowane "Odwołanie" w terminie do wniesienia tego środka zaskarżenia. Skoro bowiem decyzję doręczono jej 13 maja 2022 r., to wnosząc odwołanie 25 maja 2022 r. zachowała czternastodniowy termin.

Skarżąca odpowiadając na wezwanie organu z 1 lipca 2022 r. podała, że wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i jednocześnie składa odwołanie. W ocenie Sądu, treść wezwania została skonstruowana w nieprecyzyjny sposób. Należy zauważyć, że organ w podstawie prawnej wezwania wskazał przepisy art. 50-56 k.p.a., czyli przepisy Rozdziału 9 Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego wezwań. W treści wezwania organ poinformował skarżącą, że w przypadku bezskutecznego upływu terminu podanie skarżącej potraktowane zostanie wyłącznie jako odwołanie.

Zauważyć należy, że termin siedmiodniowy, o którym w art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia braków formalnych, jako termin procesowy podlega przywróceniu. Wobec powyższego, skarżąca powinna być wezwana do wyjaśnienia, czy wnosi o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego, a nie terminu do wniesienia odwołania.

Zwrócić również należy uwagę, że strona skarżąca występowała w postępowaniu administracyjnym bez profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast norma postępowania zawarta w art. 9 k.p.a. zobowiązuje organ do udzielania stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek, zaś to wszystko w celu ochrony strony przed negatywnymi konsekwencjami braku wiedzy co do obowiązującego prawa. Zasada informowania stron znajduje bowiem odbicie w dalszych przepisach Kodeksu, nakazujących organowi administracji pouczenie strony (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, art. 9.). Między innymi organ w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, równocześnie wskazuje przesłanki zależne od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji czy postanowienia niezgodnych z żądaniem strony. Do takiego postępowania zobowiązuje art. 79a § 1 k.p.a. W wyniku spełnienia przez organ obowiązku określonego w art. 79a § 1 k.p.a. strona uzyskuje wiedzę co do tego, w jaki sposób organ ocenia całość zebranego materiału dowodowego (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, art. 79(a)). Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do przedstawiania dodatkowych dowodów dopiero na etapie zaskarżania rozstrzygnięć (por. wyrok WSA w Szczecinie z 23 maja 2019 r., II SA/Sz 239/19, LEX nr 2686891; wyrok WSA w Szczecinie z 11 lutego 2021 r., I SA/Sz 864/20, LEX nr 3145964). Zauważyć przy tym trzeba, że jeśli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 k.p.a. i wytycznych z art. 79a § 1 k.p.a. (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 k.p.a.), to w myśl art. 10 § 3 k.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organ powinien potraktować pismo skarżącej jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania, a nie jako wniosek o przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W sytuacji, jeśli organ miał wątpliwości co do charakteru pisma, powinien był oprzeć treść wezwania z 1 lipca 2022 r. o art. 50 § 1 k.p.a. w celu sprecyzowania żądania.

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że organ po otrzymaniu odwołania zobowiązany jest podjąć działania umożliwiające dokładne określenie osoby, która składa taki środek. Powinien też zbadać, czy odwołanie spełnia określone wymogi, w tym czy zostało ono wniesione i podpisane przez uprawniony do tego podmiot. Ustalenia takie nie zależą od swobodnego uznania organu, ale wynikają z bezwzględnie obowiązujących norm prawnych. Jeżeli środek odwoławczy nie spełnia wymogów formalnych, to jest bezskuteczny, co wyklucza dopuszczalność przystąpienia przez organ do jego merytorycznego rozpoznania. Organ zobowiązany jest najpierw wezwać wnoszącego do usunięcia braków formalnych odwołania, ewentualnie także do nadesłania innych niezbędnych wyjaśnień na piśmie (art. 50 § 1 k.p.a.), z zastrzeżeniem konsekwencji prawnych w razie niezastosowania się do wezwania, a po bezskutecznym upływie zakreślonego terminu zastosować się do dyspozycji art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. W takim, bowiem przypadku zachodzą przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

W postępowaniu odwoławczym nie ma zastosowania instytucja pozostawienia odwołania (zażalenia) bez rozpoznania, przewidziana w art. 64 k.p.a. Ten ostatni jest przepisem regulującym postępowanie przed organem I instancji, a przepisy regulujące to postępowanie mogą mieć zastosowanie w postępowaniu zażaleniowym, czy odwoławczym tylko w sprawach nieuregulowanych odmiennie przepisami o postępowaniu drugoinstancyjnym (rozdział 10 Działu II K.p.a.).

Skoro ta kwestia została uregulowana w art. 134 k.p.a. odmiennie (nieuzupełnienie braków odwołania w terminie skutkuje niedopuszczalnością odwołania), to należy przyjąć, że w postępowaniu odwoławczym skutki przewidziane przez art. 64 § 2 k.p.a. nie mają zastosowania. Jeżeli strona (jej pełnomocnik) nie uzupełni braków formalnych odwołania w wyznaczonym przez organ terminie, to jest on zobowiązany zbadać dopuszczalność odwołania stosownie do postanowień art. 134 k.p.a.

Nie bez znaczenia pozostaje również kwestia zabezpieczenia stronie możliwości ochrony jej praw w postępowaniu odwoławczym za pomocą orzeczenia opartego na art. 134 K.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 135/10, z dnia 28 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1814/10 oraz z dnia 1 kwietnia 2016 r. sygn. akt II OSK 1847/14 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl, a także A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2016, str. 689). (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 135/10, LEX nr 595093; wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2416/15, LEX nr 2352645).

W przypadku zatem wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania, konsekwencją ich nieuzupełnienia jest stwierdzenie przez organ odwoławczy niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 k.p.a., nie zaś pozostawienie go bez rozpoznania na zasadzie art. 64 k.p.a. Powszechnie przyjmuje się bowiem, że art. 64 k.p.a. jest przepisem regulującym postępowanie przed organem pierwszej instancji, a przepisy regulujące to postępowanie mogą mieć zastosowanie w postępowaniu odwoławczym tylko w przypadkach nieuregulowanych odmiennie przepisami o postępowaniu drugoinstancyjnym (rozdział 10 Działu II k.p.a.). Skoro ta kwestia została uregulowana w art. 134 k.p.a. odmiennie (nieuzupełnienie braków odwołania w terminie skutkuje niedopuszczalnością odwołania), to należy przyjąć, że w postępowaniu odwoławczym skutki przewidziane przez art. 64 § 2 k.p.a. nie mają zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2018 r., sygn. II OSK 1587/16).

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy przyjąć, że organ nieprawidłowo sformułował treść wezwania z 1 lipca 2022 r., czego konsekwencją jest prowadzenie postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, zamiast w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania. Możliwość zastosowania przez organ stosownego rygoru jest uzależniona przede wszystkim od prawidłowego poinformowania podmiotu wzywanego do uzupełnienia braków o skutkach niezastosowania się do tego wezwania. Zgodnie, bowiem z treścią art. 9 k.p.a. (o czym była już mowa powyżej) organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Przepis ten ma na celu zabezpieczenie interesów stron tego postępowania, aby wskutek nieznajomości prawa nie poniosły one szkody. Za takie działanie należy z pewnością uznać pouczenie strony wnoszącej środek odwoławczy o skutkach nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie tego podania. Zagrożenie ograniczenia prawa strony do dwukrotnego rozpoznania jej sprawy, a więc ograniczenia jej prawa do procesu wymaga od organu poinformowania strony odwołującej się o skutkach jej bierności, w wykonaniu kierowanych do niej wezwań. Są to, zatem takie "okoliczności prawne", które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, a więc przesłanki, o których mowa w art. 9 k.p.a. Okolicznością taką jest również "zasugerowanie" stronie w treści wezwania intencji wniesionego przez nią pisma.

Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że na etapie postępowania odwoławczego zastosowanie powinien znaleźć art. 134 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie organ powinien rozpoznać wniosek skarżącej jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania z uwagi na podpisanie odwołania po upływie siedmiodniowego terminu zakreślonego w wezwaniu.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia w takiej sytuacji stanowi również przepis art. 58 k.p.a. Zgodnie z jego treścią w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Stosownie zaś do art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wtedy, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. (por. wyroki WSA: w Warszawie z dnia 21 marca 2013 r. o sygn. akt I SA/Wa 2210/13 i z dnia 11 czerwca 2014 r. o sygn. akt III SA/Wa 604/14, w Poznaniu z dnia 6 listopada 2013 r. o sygn. akt II SA/Po 685/12, we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2014 r. o sygn. akt I SA/Wr 2039/13, w Krakowie z dnia 6 marca 2014 r. o sygn. akt I SA/Kr 2193/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Co istotne, nie jest wymagane udowodnienie braku winy, wystarczające jest uprawdopodobnienie tej okoliczności. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wziąć pod uwagę, że z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z 8 lipca 1998 r., I SA/Lu 727/97 - LexPolonica nr 341817; wyrok NSA OZ w Szczecinie z 2 lutego 2000 r., SA/Sz 2125/98 - LexPolonica nr 350238). W wyroku z 20 maja 1998 r. sygn. I SA/Ka 1718/96 natomiast Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że o braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się m.in. nagłą chorobę. W niniejszej sprawie skarżąca wskazała, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Organ powinien zatem poddać analizie wniosek skarżącej rozważając, czy choroba dziecka rzeczywiście nie miała nagłego charakteru, który uniemożliwiał dopełnienie czynności w terminie (skarżąca załączyła zaświadczenie lekarskie do pisma z 11 lipca 2022 r.). Organ powinien mieć także na uwadze wiek dziecka i możliwości pozostawienia go pod opieką innej osoby. Ponadto z ustaleń organu wynika, że skarżąca nie zarejestrowała się w innym urzędzie pracy. Nie miała więc powodów, aby wprowadzać organ w błąd.

Jednocześnie tak naprawdę nie ma dowodu na to, że skarżąca została pouczona o prawach i obowiązkach, skoro załączona do akt Informacja nie jest przez nią podpisana. Z oświadczenia skarżącej (k. 9 akt administracyjnych) wynika, że jej adres zameldowania na pobyt stały to K. ul. [...], adres zameldowania na pobyt tymczasowy do 30 czerwca 2021 r. Ł., ul [...], natomiast adres do korespondencji to Ł., ul. [...]. Wprawdzie w aktach administracyjnych sprawy znajduje się wydruk pisma "Informacja o prawach i obowiązkach" z 3 grudnia 2020 r., na który powołuje się organ w treści zaskarżonego postanowienia, lecz pismo to nie została przez stronę podpisane. W punkcie 8 Informacji określono obowiązek niezwłocznego powiadomienia PUP w Ł. w przypadku zmiany miejsca zameldowania lub zamieszkania skutkującego zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy i zgłoszenia się w powiatowym urzędzie pracy właściwym ze względu na adres zameldowania w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania lub zamieszkania. Z treści oświadczenia skarżącej z 14 lutego 2022 r. (k. 50 akt administracyjnych) wynika, że druk Informacji otrzymała, ale po 30 czerwca 2021 r. nie zmieniła miejsca zamieszkania i nie została pouczona o konieczności przedłużenia zameldowania na pobyt czasowy.

Ponadto stwierdzić należy, że skoro skarżąca zameldowana była na pobyt czasowy do 30 czerwca 2021 r. pod adresem Ł., ul [...], i organ dysponował tymi danymi zamieszczonymi w rejestrze osób bezrobotnych, to wypłata świadczenia za okres lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2021 r., pomimo że organ z urzędu był w posiadaniu informacji, że skarżącej zakończył się okres zameldowania na pobyt czasowy, powinna nastąpić dopiero po wezwaniu skarżącej do złożenia wyjaśnień. Tymczasem organ nie dokonał żadnych ustaleń w tym zakresie, czym naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do działania organu wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a.

Wobec powyższego, Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 9, art. 58 § 1, art. 79a § 1 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, co obligowało do uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżonego postanowienia.

Stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Strona skarżąca korzysta ze zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. b p.p.s.a.

is