Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 230/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 5 ust. 1, par. 27 ust. 4, par. 39a
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21 ust 1 i ust. 2 pkt 1 i 2.
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 107 par. 3.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski,, sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 14 maja 2014r. sprawy ze skarg J. P. na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2010, 2011 i 2012 I. uchyla zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje organu I instancji, II. określa, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 1720 (tysiąc siedemset dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

J. P. (dalej powoływany jako "skarżący", "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargi na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "ARiMR") z dnia "[...]" w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2010 oraz płatności rolnośrodowiskowej na lata 2011 i 2012.

Z akt sprawy wynika, że strona złożyła wnioski o przyznanie płatności na lata 2010-2012, w tym płatności rolnośrodowiskowej w ramach następujących wariantów:

- 2.2 (uprawy rolnicze w okresie przestawiania) w 2010r., 2.1 (uprawy rolnicze, dla których zakończono okres przestawiania) w latach 2011-2012 - do powierzchni 7,42 ha,

- 2.4 (trwałe użytki zielone w okresie przestawiania) w 2010r., 2.3 (trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania) w latach 2011-2012 - do powierzchni 15,09 ha,

- 3.1 (ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach) - do powierzchni 5,89 ha,

- 4.1 (ochrona siedlisk lęgowych ptaków) - do powierzchni 9,20 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzjami z dnia 13 stycznia 2011r. oraz 13 lutego 2012r. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową do wnioskowanej powierzchni odpowiednio na rok 2010 i 2011.

Decyzjami z dnia 8 maja 2013r. stwierdzono nieważność ww. decyzji w związku z naruszeniem § 5 ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 33, poz.262 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe", zgodnie z którym zobowiązanie rolnośrodowiskowe co do zasady nie podlega zmianie, a wyjątki od powyższego zostały enumeratywnie wyliczone. Podkreślono, że decyzją z dnia 12 lutego 2010r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2009r. strona w ramach wariantu 2.4 podjęła zobowiązanie na powierzchnię 14,95 ha.

Decyzjami z dnia 27 czerwca 2013r. organ I instancji przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową: na rok 2010 w pomniejszonej wysokości, na rok 2011 w niższej wysokości niż przyznana pierwotnie oraz na rok 2012. Wskazał, że zgodnie z § 5 ust.1 i § 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego strona zmieniła w części wariant 3.1 na nowy wariant 4.1 i zwiększyła powierzchnię trwałego użytku zielonego (dalej "TUZ"). W związku z powyższym dokonano weryfikacji 5-letniej historii trwałych użytków zielonych zadeklarowanych do wariantu 4.1 i stwierdzono, że dla działki ewidencyjnej 8/4 powierzchnia TUZ wynosi 1,92 ha, dla działki 10/2 – 4,77 ha, a dla działki 36 – 8 ha. Płatność rolnośrodowiskowa przyznana została do następujących powierzchni: wariant 2.2 (2.1) – 7,42 ha, wariant 2.4 (2.3) – 14,93 ha, wariant 3.1 – 5,89 ha, wariant 4.1 – 9,04 ha.

W decyzji dotyczącej roku 2010, organ zaznaczył, że przyznana stronie płatność została zmniejszona ze względu na niezachowanie na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych – w 2009r. deklaracja trwałych użytków zielonych na działce ewidencyjnej 10/1 wyniosła 0,26 ha i do takiej powierzchni naliczona został płatność, a w 2010r. strona na ww. działce zadeklarowała powierzchnię 0,24 ha trwałych użytków zielonych. Mając na względzie powyższe oraz treść § 27 ust.4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, organ I instancji, zmniejszył stronie płatność rolnośrodowiskową na 2010r. o 20%.

W odwołaniu od opisanych decyzji strona podniosła, że nie zgadza się ze zmniejszeniem płatności w ramach wariantu 2.4, nałożeniem sankcji 20% na całą przyznaną płatność rolnośrodowiskową oraz niezaliczeniem do wariantu 4.1 powierzchni 0,16 ha. Wyjaśniła, że powierzchnia TUZ na działce 8/4 wynosi co najmniej 2,06 ha, a na działce 10/2 – 4,79 ha i powierzchnie te nie były we wskazanym okresie włączane do płodozmianu. W stosunku do 2009r. powierzchnia TUZ na działce 8/4 została w 2010r. zwiększona o 0,14 ha. Ponieważ zmniejszenie płatności przyznanej zaskarżoną decyzją było wynikiem wykluczenia powierzchni 0,21 ha na działce rolnej C w ramach działki ewidencyjnej 8/4 na podstawie pomiarów powierzchni ewidencyjno- gospodarczej (PEG), a w 2011r. PEG dla działki 8/4 został określony na 5,24 ha, zaś w latach 2012-2013 – na 5,18 ha, strona uważa, że deklarowana powierzchnia TUZ na działce 8/4 była i jest, a zmiana zobowiązania w zakresie wariantu 4.1 została dokonana zgodnie z rozporządzeniem rolnośrodowiskowym. Strona oświadczyła, że powierzchnia TUZ w jej gospodarstwie nie uległa zmniejszeniu od początku realizacji programu rolnośrodowiskowego. Zarzucane zmniejszenie powierzchni TUZ o 0,02 ha na działce 10/1 w 2010r. wynika tylko z zastosowania się do zapisu § 13 ust.2a rozporządzenia rolnośrodowiskowego przy deklaracji do płatności ograniczenia powierzchni wynikającej z wielkości PEG wyznaczonej dla przedmiotowej działki zgodnie z otrzymaną kartą informacyjną wraz ze spersonalizowanym wnioskiem na 2010r. Nadto podniósł, że podanie powierzchni 0,24 ha dla działki 10/1 w planie działalności rolnośrodowiskowej było wynikiem błędu doradcy rolnośrodowiskowego, co potwierdza stosowne oświadczenie.

W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, zaskarżonymi decyzjami utrzymał w mocy opisane decyzje organu I instancji. Wskazał w motywach rozstrzygnięć, że warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej określone zostały w § 2 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Dyrektor ARiMR stwierdził, że w ramach wariantu 2.2 (odpowiednio 2.1) strona zadeklarowała powierzchnię 7,42 ha i taka powierzchnia została zakwalifikowana od płatności.

W ramach wariantu 2.4 (odpowiednio 2.3) zadeklarowano powierzchnię 15,09 ha, w tym na działce rolnej B (działka ewidencyjna 10/1) – powierzchnię 0,24 ha, na działce rolnej C (działka ewidencyjna 10/2) – powierzchnię 3,31 ha, na działce rolnej CA (działka ewidencyjna 8/4 i 10/2) – powierzchnię odpowiednio: 2,06 ha i 1,48 ha, na działce rolnej E (działka ewidencyjna 36) – powierzchnię 2,34 ha i na działce rolnej EA (działka ewidencyjna 36) – powierzchnię 5,66 ha. Zobowiązanie podjęte przez stronę w ramach ww. wariantu w 2009r. wynikające z przyznanej płatności wyniosło 14,95 ha (w tym na działce ewidencyjnej 10/1 – 0,26 ha, 10/2 – 4,77 ha, 8/4 – 1,92 ha i 36 – 8 ha). Organ wskazał, że strona deklarując w 2010r. na działce ewidencyjnej 10/1 mniejszą powierzchnię (0,24 ha) niż zobowiązanie podjęte w 2009r. (0,26 ha) nie zachowała powierzchni TUZ. Płatność w ramach wariantu 2.4 naliczona została do następujących powierzchni: działka 10/1 – 0,24 ha, działka 10/2 – 4,77 ha, działka 36 – 8 ha, działka 8/4 – 1,92 ha.

W ramach wariantu 3.1 strona zadeklarowała powierzchnię 5,89 ha i taka powierzchnia została zakwalifikowana do płatności.

W ramach wariantu 4.1 strona zadeklarowała powierzchnię 9,20 ha, a organ zakwalifikował do płatności powierzchnię 9,04 ha. Organ II instancji wyjaśnił, że strona wariant 4.1 po raz pierwszy zadeklarowała w 2010r. i uczyniła to zgodnie z § 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W 2009r. strona zadeklarowała wariant 3.1 i otrzymała ww. płatność do powierzchni 14,95 ha. W 2010r. strona zmieniła część wariantu 3.1 na 4.1, przy czym zwiększyła powierzchnię trwałego użytku zielonego. Organ zaznaczył, że tylko wykazanie, że na danej działce rolnej nie był stosowany płodozmian upoważnia do uznania danego gruntu jako trwałego użytku zielonego. Powierzchnia TUZ dla działek ewidencyjnych zadeklarowanych w ramach wariantu 4.1 wynosiła: dla działki 8/4 – 1,92 ha, dla działki 10/2 – 4,77 ha , dla działki 36 – 8 ha. W ramach wariantu 3.1 strona otrzymała dla działki 10/2 płatność do powierzchni 3,31 ha, zatem pozostała powierzchnia TUZ, która mogła zostać zakwalifikowana w 2010r. do płatności rolnośrodowiskowej wyniosła 1,46 ha. W przypadku działki 8/4 powierzchnia TUZ, do której przyznano płatność rolnośrodowiskową w 2009r. wynosiła 1,92 ha i do tej powierzchni mogła zostać naliczona ta płatność w 2010r.. Mając na uwadze powyższe organ zakwalifikował do płatności następujące powierzchnie: działka 8/4 – 1,92 ha (strona deklarowała – 2,06 ha), działka 10/2 – 1,46 ha (strona deklarowała 1,48 ha), działka 36 – 5,66 ha (zgodnie z deklaracją).

Organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z § 27 ust.4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wyliczona kwota płatności rolnośrodowiskowej pomniejszona została na rok 2010 o 20 % w związku ze zmniejszeniem powierzchni TUZ na działce ewidencyjnej 10/1 z 0,26 ha do 0,24 ha.

Odnosząc się do zawartych w odwołaniu twierdzeń o większej powierzchni TUZ na działkach 8/4 i 10/2, organ wskazał, że zobowiązanie strony w zakresie płatności rolnośrodowiskowej ustalone zostało w ostatecznej decyzji o przyznaniu płatności na 2009r. Podniósł, że zgodnie z danymi zawartymi w zmianie do planu rolnośrodowiskowego na 2010r. powierzchnia TUZ na działce 10/1 wyniosła 0,24 ha, a zgodnie z kartą informacyjną wniosku zobowiązanie na ww. działce wynosiło 0,26 ha. Zadeklarowanie mniejszej powierzchni świadczy o niedochowaniu przez stronę powierzchni TUZ. Odnosząc się do wyjaśnień strony dotyczących popełnienia błędu przez doradcę rolnośrodowiskowego co do powierzchni działki 10/1, organ wskazał, że za treść merytoryczną wniosku odpowiada producent rolny i to na nim spoczywa obowiązek sprawdzenia treści wniosku przed jego złożeniem w organie.

Organ II instancji uznał, że w sprawie nie ma zastosowania art.73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. UE L z dnia 2 grudnia 2012r.), który stanowi o wyjątkach od stosowania obniżek i wykluczeń. Według organu strona nie wykazała, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości.

W skargach na powyższe rozstrzygnięcia J. P. wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Decyzjom zarzucił naruszenie:

- § 27 ust.4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego zastosowanie pomimo nie zaistnienia przesłanki zmniejszenia obszaru TUZ,

- art.21 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn.: Dz.U. z 2013r. nr 173), dalej jako "ustawa z 7 marca 2007r.", poprzez nie zebranie całego materiału dowodowego niezbędnego do dokonania właściwej oceny stanu faktycznego pod kątem spełnienia przez skarżącego warunków udzielania płatności rolnośrodowiskowej i stwierdzenia podstawy do zastosowania sankcji, gdy zgodnie z zasadą ciężaru dowodu to organ winien zgromadzić dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie prawdziwości twierdzeń i wyjaśnień skarżącego oraz dla udowodnienia zaistnienia podstawy dla zastosowania sankcji,

- art.107 § 3 K.p.a. w związku z art.3 ust.2 pkt 3 i 4 w związku z art.30 ust.1 i art.35 ust.1 ustawy, art.20 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w związku z atr.3 ust.1 ustawy, poprzez pozostawienie w uzasadnieniu decyzji istotnych sprzeczności oraz braku związania określenia faktów uznanych za istotne z ich podstawą dowodową na jakiej organ oparł twierdzenie, że skarżący przyznał, że owe TUZ-y zniszczył, zaorał lub zlikwidował, a także poprzez dokonanie weryfikacji danych dotyczących powierzchni działek skarżącego zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności jedynie na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, a nie na podstawie kontroli na miejscu,

- § 5 ust.1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego niezastosowanie, gdy skarżący składając wniosek w 2010r. dokonał zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego poprzez zmianę pakietu 3 w części na pakiet 4 zgodnie z § 39a i § 5 ust.1 pkt 2 ww. rozporządzenia dopuszczającym wspomniane zmiany i dodał powierzchnię 0,14 ha w ramach pakietu 4, czym naruszono zasadę praworządności,

- art.21 ust.2 pkt 3 ustawy z 7 marca 2007r., poprzez nie udzielenie w trakcie postępowania administracyjnego wszelkich niezbędnych i prawidłowych informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych odnoszących się do kwestii, którą organ uznał za przedmiotowo istotną i wymagającą wyjaśnień przez stronę, szczególnie poprzez wysłanie wezwania, z którego nie wynikało by organ powziął wątpliwości co do zlikwidowania powierzchni TUZ,

- art.73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w stosunku do skarżącego nie zachodzą przesłanki określone w tym przepisie, chociaż złożone przez skarżącego wnioski są zgodne ze stanem faktycznym, a wszelkie nieprawidłowości odnotowane przez organy nie są wynikiem jego postępowania.

W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargi są zasadne.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mają uprawnienia kasacyjne, co oznacza, że nie zastępują organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a stwierdzając, że zaskarżona decyzja (postanowienie) narusza prawo materialne, bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym art. 3 i art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz.270) cytowanej dalej jako "p.p.s.a.".

Sąd badając zaskarżone decyzje w granicach określonych przepisami powołanej wyżej ustawy pod względem ich zgodności z przepisami procedury administracyjnej, jak i normami prawa materialnego, doszedł do przekonania, że skargi zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżone decyzje naruszają przepisy prawa procesowego w sposób, który może mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Warunki i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowych reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W myśl art. 21 ust. 1 ww. ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art.21 ust.2). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ww. ustawy). Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania pomocy finansowej zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Nie oznacza to jednakże, że organ administracyjny nie jest zobowiązany do jakiegokolwiek działania, gdyż także on musi przedstawiać dowody na poparcie swoich twierdzeń i wyjaśniać przesłanki, którymi kierował się wydając rozstrzygnięcie.

Mając na względzie powyższe wskazać należy, że w rozpoznanej sprawie strona nie pozostawała bierna. Skarżący oświadczył, że powierzchnia TUZ w jego gospodarstwie nie uległa zmianie na działce 10/2 od co najmniej 2004r. i wynosi 4,79 ha, a nadto wskazał, że w 2009r. deklarował większą powierzchnię niż stwierdzona do dopłat, przy czym zmniejszenie nastąpiło wskutek wykluczenia powierzchni 0,21 ha na podstawie pomiarów powierzchni ewidencyjno-gospodarczej. Wchodzące w skład jego gospodarstwa działki nr 8/2, 8/4, 10/1 i 10/2 tworzą jeden zwarty kompleks i fizycznie granice poszczególnych upraw nie zmieniły się (pismo strony z dnia 17 czerwca 2013r.). Oświadczenie to organ pominął. W uzasadnieniu decyzji w żaden sposób nie odniósł się do powyższego, nie wiadomo, czy oświadczeniu temu dał wiarę, czy też nie. Podkreślił jedynie, że tylko wykazanie, że na danej działce rolnej nie był stosowany płodozmian upoważnia do uznania gruntu jako TUZ (s.9 decyzji). Żadnych ustaleń w tej kwestii jednakże nie poczynił, nie żądał też od skarżącego innych wyjaśnień, czy oświadczeń. Skoro natomiast strona oświadcza, że na spornych gruntach nie był stosowany płodozmian i powierzchnia TUZ nie uległa zmianie, to organ, jeżeli twierdzi, że nie ma podstaw do uznania tego stanowiska za prawdziwe, winien to wykazać, poprzez przeprowadzenie stosownych dowodów. W przypadku istnienia sprzecznych dowodów na tę samą okoliczność organ nie może wybrać jednego i uznać go za wiarygodny bez ustalenia i wskazania co wpłynęło na powstanie tych sprzeczności i czy można je wyeliminować.

Podkreślić bowiem należy, że tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny może być podstawą prawidłowego zastosowania prawa materialnego. Okoliczność wskazywana powyżej jest natomiast istotna w świetle możliwości zwiększenia powierzchni użytków rolnych, na których realizowane jest zobowiązanie w zakresie m.in. pakietu 4 - ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000. Zgodnie bowiem z § 5 ust.1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że zmiana ta polega na jednorazowym zwiększeniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania powierzchni użytków rolnych, na których to zobowiązanie jest realizowane, w zakresie pakietu wymienionego w § 4 rozporządzenia ust.1 pkt 4, 5 lub 6. Jednocześnie w § 5 ust.1 pkt 2 rozporządzenia przewidziano możliwość zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego poprzez jednorazowe dodanie w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania poszczególnych wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust.1 pkt 4, 5, 6 lub 7. Pakiet 4 - ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 wymieniony został w pkt 4 ust.1 § 4 rozporządzenia.

W roku 2010, a więc w drugim roku realizowania zobowiązania rolnośrodowiskowego, skarżący dodał wariant 4.1 deklarując do niego powierzchnię 9,20 ha: 2,06 ha na działce ewidencyjnej 8/4, 1,48 ha na działce 10/2 i 5,66 ha na działce 36. Organ do płatności zakwalifikował mniejszą powierzchnię na działkach: 8/4 (1,92 ha) i 10/2 (1,46 ha), powołując się na powierzchnie tych działek zakwalifikowane do płatności, wynikające z ostatecznej decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2009r. Organ nie rozważał przy tym, jaki wpływ na możliwość zwiększenia powierzchni trwałych użytków zielonych, na których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe ma częściowa zmiana wariantu z 3.1 na 4.1, do dokonania której skarżący był uprawniony. Możliwości zwiększenia tej powierzchni organ odmówił skarżącemu bez wskazania motywów, którymi się kierował zajmując takie stanowisko.

Nie budzi natomiast wątpliwości brak możliwości zwiększenia powierzchni TUZ, na której realizowane jest zobowiązanie w zakresie wariantu 2.4 (odpowiednio w 2011r. i 2012r. – wariantu 2.3). W przypadku tego wariantu ustawodawca nie przewidział bowiem takiej możliwości, co wynika wprost z powołanego wyżej § 5 ust.1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Podkreślić także należy, że w rozpoznanej sprawie organ nie dokonał kontroli na miejscu gospodarstwa rolnego skarżącego i nie zmierzył uprawnionych do płatności gruntów, ani nie skonfrontował oświadczenia skarżącego i nie ustalił, czy na spornej powierzchni były przed spornym rokiem trwałe użytki zielone. Tym samym kontrola ta ograniczała się do kontroli na podstawie ortofotomapy i ustalonej powierzchni ewidencyjno-gospodarczej, których aktualność i dokładność może być kwestionowana.

W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, że organ nie dokonał jednoznacznych ustaleń faktycznych, ani wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów. Nadto w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się do wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym twierdzeń skarżącego zawartych w piśmie z dnia 17 czerwca 2013r. oraz w odwołaniu. Tym samym naruszył art.21 ust.2 pkt 1 i 2 ustawy z 7 marca 2007r. oraz art.107 § 3 K.p.a. w związku z art.21 ust.1 ww. ustawy. Ponownie rozpoznają sprawę organ powinien zatem przesłuchać stronę na okoliczność powierzchni TUZ, przeanalizować rejestr działalności rolnośrodowiskowej prowadzony przez stronę, a dotyczący spornych gruntów, a także przeprowadzić inne dowody, które mogą przyczynić się do ustalenia stanu faktycznego.

Organ nie poczynił także ustaleń w zakresie nie zachowania przez stronę trwałych użytków zielonych występujących w gospodarstwie i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowym, co stanowiło podstawę zmniejszenia płatności o 20% w 2010r. stosownie do § 27 ust.4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W uzasadnieniu decyzji zaznaczył jedynie, że płatność została pomniejszona wobec zmniejszenia powierzchni TUZ na działce ewidencyjnej 10/1 z 0,26 ha do 0,24 ha.

Zgodnie z § 27 ust.4 ww. rozporządzenia, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust.2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Definicja "trwalych użytków zielonych" zawarta w art.2 lit.c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009r., wskazanego w § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowi, że "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 20789/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22,23,24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 /.../. Z treści tego przepisu wynika, że dla potrzeb płatności rolnośrodowiskowej, aby grunt stanowił TUZ musi być zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych naturalnych przynajmniej przez pięć lat po ich przekształceniu w TUZ, licząc wstecz od dnia podjęcia 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego i w tym czasie być wyłączony z płodozmianu.

We wskazanym już piśmie z dnia 17 czerwca 2013r. skarżący stwierdził, że przy deklaracji poszczególnych działek do płatności w 2010r. zastosował się jedynie do ograniczenia powierzchni wynikającego z wielkości PEG wskazanej w karcie informacyjnej otrzymanej z ARiRM wraz ze spersonalizowanym wnioskiem na 2010r. i uwzględnił maksymalny obszar kwalifikowany PEG. W kolejnych latach (2011-2012) kontynuował powierzchnie deklarowane do płatności w ramach poszczególnych pakietów w roku 2010r.

Organ nie dokonał ustaleń niezachowania przez stronę występujących w jego gospodarstwie TUZ, nie ustalił, czy różnica pomiędzy powierzchnią zakwalifikowaną do płatności w 2009r., a zgłoszoną w 2010r. na działce ewidencyjnej10/1 (0,02 ha) został wykorzystana na inne cel (np. zaorana, przeznaczona pod inną uprawę, zastosowano na niej płodozmian), czy też zachowano ją w stanie niezmienionym, a powierzchnię zmniejszono jedynie w deklaracji. Takie stanowisko prezentował skarżący powołując się na § 13 ust.2a rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a organ do niego się nie ustosunkował.

Sąd podziela natomiast stanowisko organu, że za rzetelność danych podanych we wniosku o przyznanie płatności odpowiada rolnik, który wniosek składa. Odpowiada on także za prawidłowość m.in. danych dotyczących powierzchni działek, podanych przez zatrudnionych przez niego ekspertów w sporządzanym dla niego planie działalności rolnośrodowiskowej. Ewentualne ich pomyłki lub niedokładności wywierają niekorzystne skutki dla rolnika ubiegającego się o płatność. Rolnik ponosi bowiem odpowiedzialność za treść wniosku, który złożył nawet jeżeli, tak jak w rozpoznawanej sprawie, posługiwał się przy sporządzeniu planu rolnośrodowiskowego osobami o określonych kwalifikacjach – fachowcami. Zlecenie przygotowania programu rolnośrodowiskowego osobie o określonych kwalifikacjach nie zwalnia rolnika od odpowiedzialności za treść i prawidłowość planu, który on składa.

Reasumując stwierdzić należy, że organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie rozważył bowiem wszystkich istotnych okoliczności, zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 k.p.a i nie poczynił wszechstronnych ustaleń faktycznych, które powinny być podstawą prawidłowej oceny materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Tym samym organ naruszył również art.8 k.p.a, czyli zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż - jak już wskazano - tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny może być podstawą prawidłowego zastosowania prawa materialnego.

W zaskarżonych decyzjach wybiórczo wskazano jedynie dowody przemawiające za przyjętymi ustaleniami faktycznymi, część dowodów została pominięta i nie wiadomo, czy organ nie dał im wiary i z jakich przyczyn. Decyzje nie zawierają także prawidłowego uzasadnienia prawnego, gdyż organ ograniczył się wyłącznie do przytoczenia przepisów prawa, bez wyjaśnienia podstawy ich zastosowania w sprawie. Stąd zarzut naruszenia art.107 § 1 i 3 k.p.a. jest zasadny. Wydając ponownie decyzje organ zobowiązany będzie do wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału i wyprowadzenia z niego logicznych wniosków, co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji.

W konsekwencji stwierdzenia, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania, na obecnym etapie postępowania nie ma konieczności odnoszenia się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w pkt I wyroku. Podstawę rozstrzygnięcia o niewykonalności zaskarżonych decyzji (pkt II) uzasadnia art. 152 ustawy p.p.s.a. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania (pkt III) wydano na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Przy czym na koszty postępowania w kwocie 1720 zł złożyły się uiszczone wpisy od skarg w wysokości 400 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 1320 zł, określone na podstawie § 18 ust.1 pkt 1 lit.a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia rzez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).