Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 537/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6017 Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Budowlane prawo
Skarżony organ: Rada Izby Architektów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 255 poz 22 art. 49 ust. 2
law: Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych
article: art. 12 a
journal: Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 223 poz 15 art. 10, 11, 12
law: Dyrektywa Rady z dnia 10 czerwca 1985 r. w sprawie wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dowodów posiadania kwalifikacji w  dziedzinie architektury, łącznie ze środkami ułatwiającymi skuteczne korzystanie z prawa przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług  (85/384/EWG).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędziowie Rafał Batorowicz NSA Zofia Borowicz (spr.) Protokolant Anna Wróblewska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 stycznia 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1833/07 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Krajowej Rady Izby Architektów z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania uprawnień budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2. zasądza od Krajowej Rady Izby Architektów na rzecz S. G. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 15 stycznia 2008 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1833/07 oddalił skargę S. G. na decyzję Krajowej Rady Izby Architektów z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nadania uprawnień budowlanych.

Sąd oparł się na następującym stanie faktycznym sprawy. Pan S. G. w dniu [...] czerwca 2006 r. złożył do Krajowej Rady Izby Architektów wniosek o przeprowadzenie postępowania weryfikacyjnego i o nadanie polskich uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w pełnym zakresie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Krajowa Rada Izby Architektów odmówiła wnioskodawcy nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń z uwagi na nieprzedstawienie przez zainteresowanego dokumentów pozwalających na stwierdzenie spełnienia przesłanek określonych w art. 12a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) w zakresie niezbędnym do uzyskania polskich uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń z uwagi na brak dyplomu odpowiadającego tytułowi "mgr inż. architekt". Krajowa Rada Izby Architektów w uzasadnieniu decyzji wskazała, że zainteresowany posiada obywatelstwo greckie, jest od 1983 r. członkiem Greckiej Izby Technicznej, której zaświadczenie wydane zainteresowanemu w 1984 r. zezwala na wykonywanie zawodu w branży architektonicznej "z tytułem zawodowym: architekt, zgodnie z art. 11 Dyrektywy Nr 85/384/EWG". Na tej podstawie w 1995 r. został zarejestrowany w Rejestrze Projektantów prowadzonym przez Ministerstwo Środowiska, Gospodarki Przestrzennej i Robót Publicznych Republiki Grecji, które wydało dyplom obejmujący "projektowanie architektoniczne robót budowlanych" oraz "specjalistyczne projekty architektoniczne" z datą ważności do 1999 r. Organ podkreślił, że wnioskodawca w 1982 r. ukończył studia na Wydziale Architektury i Wzornictwa Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w G. w zakresie architektury wnętrz i uzyskał tytuł magistra sztuki. Zgodnie z art. 12a ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane "samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, oprócz osób, o których mowa w art. 12, mogą również wykonywać osoby będące obywatelami państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Konfederacji Szwajcarskiej, które ukończyły studia wyższe zagraniczne uznane w Polsce za równorzędne". Zdaniem organu zainteresowany nie przedstawił dowodów na to, że ukończył takie studia. Organ odwołał się przy tym do uregulowań zawartych w art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. a/ oraz art. 12 ust. 2 Prawa budowlanego. Wywodził też, że rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 kwietnia 2006 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. z 2006 r. Nr 83, poz. 578) w załączniku nr 1 "Wykaz wykształcenia odpowiedniego i pokrewnego dla poszczególnych specjalności i uprawnień budowlanych" jednoznacznie stanowi, iż w specjalności architektonicznej, dla uzyskania uprawnień do projektowania bez ograniczeń wymagane jest ukończenie wyższych studiów magisterskich na kierunku architektura i urbanistyka. Wobec powyższego udokumentowane przez zainteresowanego wykształcenie w zakresie architektury wnętrz nie zostało uznane przez organ kwalifikujący za odpowiednie do nadania uprawnień z art. 12a prawa budowlanego.

Po rozpatrzeniu odwołania, Krajowa Rada Izby Architektów zaskarżoną decyzją ponownie odmówiła zainteresowanemu nadania uprawnień budowlanych, podtrzymując swoje wcześniejsze orzeczenie i zwracając uwagę na fakt, iż tytuł "mgr sztuki" uzyskany w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w G. nie figuruje w żadnym wykazie tytułów zawodowych upoważniających do ubiegania się o przedmiotowe uprawnienia. Zdaniem organu, również Dyrektywa nr 85/384/EWG z dnia 10 czerwca 1985 r. dotycząca wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów poświadczających kwalifikacje zawodowe w dziedzinie architektury, a także środków mających ułatwić rzeczywistą realizację prawa do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej oraz swobody świadczenia usług w art. 3 i 4 nie przewiduje możliwości uznania takiego wykształcenia za odpowiednie lub pokrewne do żądanych uprawnień. Dlatego też organ odwoławczy uznał wydane orzeczenie za prawidłowe.

W skardze S. G. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił naruszenie art. 12a ustawy Prawo budowlane oraz § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 lipca 2004 r. (Dz. U. Nr 179 poz. 1848) w sprawie dyplomów, certyfikatów i innych dokumentów oraz tytułów naukowych potwierdzających posiadanie kwalifikacji zawodowych w dziedzinie architektury, które są uznawane w Rzeczpospolitej Polskiej, a także art. 12 Dyrektywy Nr 85/384/EWG Rady Wspólnot Europejskich z 10 czerwca 1985 r. w sprawie wzajemnego uznawania dyplomów.

Zdaniem skarżącego, Krajowa Rada Izby Architektów ograniczyła się jedynie do lakonicznej wypowiedzi co do przedstawionego dyplomu, a nie wzięła pod uwagę faktu, że zezwolenie na wykonywanie zawodu w branży architektonicznej zostało skarżącemu udzielone przez Grecką Izbę Techniczną w 1983 r., tj. przed wejściem Dyrektywy Europejskiej w życie, która w art. 12 przewiduje - jako zasadę - uznawanie świadectw wydawanych obywatelom Państw Członkowskich przez Państwa Członkowskie, w których w chwili jej ogłoszenia istniały przepisy regulujące podejmowanie i prowadzenie działalności w zakresie zawodowego tytułu architekta, poświadczające prawo do używania tego tytułu, uzyskanego przed wprowadzeniem Dyrektywy, jeżeli uprawniony przez co najmniej trzy lata w ciągu pięciu kolejnych lat wykonywał zawód architekta. Z kolei zgodnie z § 2 pkt 2 przywołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury w Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się także dokumenty, wydane przez właściwe organy lub upoważnione instytucje jednego z Państw Członkowskich Unii Europejskiej, jeżeli dokumenty te są ważne na terytorium tego państwa.

Zdaniem skarżącego, wobec wykonywania nieprzerwanie zawodu architekta od ponad dwudziestu lat przedmiotowa decyzja narusza jego prawo.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy Prawo budowlane uzyskanie uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej wymaga do projektowania bez ograniczeń i sprawdzania projektów architektoniczno-budowlanych ukończenia studiów magisterskich w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunku odpowiednim dla danej specjalności, odbycia dwuletniej praktyki przy sporządzaniu projektów i odbycia rocznej praktyki na budowie. To czy dana osoba może wykonywać określone funkcje w budownictwie zwane "uprawnieniami budowlanymi" stwierdza decyzją organ samorządu zawodowego.

Sąd wskazał, że zgodnie załącznikiem 1 do rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z 28 kwietnia 2006 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, stanowiącym wykaz wykształcenia odpowiedniego i pokrewnego dla poszczególnych specjalności uprawnień budowlanych, dla specjalności architektonicznej wymagane są ukończone studia magisterskie na kierunku architektura i urbanistyka. Przepis art. 12a ustawy Prawo budowlane wprowadzony został do ustawy ze względu na to, że Polska jest stroną umów międzynarodowych wymagających dopuszczenia do wykonywania na terytorium kraju samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie również przez inne osoby poza obywatelami polskimi, a więc osoby będące obywatelami państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Konfederacji Szwajcarskiej, na warunkach ustalonych przez strony umowy. Po wejściu Polski do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. wiąże nas również prawo wspólnotowe. Art. 12a ust. 1 i 3 ustawy Prawo budowlane stanowi, że samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, oprócz osób, które wg prawa polskiego uzyskały uprawnienia budowlane (art. 12 ust. 2) mogą również wykonywać osoby będące obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, które mają prawo wykonywania czynności odpowiadających samodzielnym funkcjom technicznym w budownictwie w innym kraju, ukończyły studia wyższe zagraniczne uznane w Polsce za równorzędne, przy czym stosuje się do nich przepisy powyższej ustawy z wyjątkiem art. 14 ust. 3. Zgodnie z ust. 3 tegoż przepisu właściwy organ samorządu zawodowego przeprowadza postępowanie weryfikacyjne w zakresie spełnienia określonych w art. 12a ust. 1 wymagań.

Sąd wskazał, że badaniu podlega również kwestia ukończenia przez zainteresowanego studiów wyższych zagranicznych, jak też, czy studia te są uznawane w Polsce za równorzędne z wymaganymi do uzyskania prawa wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Od osoby będącej obywatelem państw, o których mowa w art. 12a ust. 1 wymaga się spełnienia trzech warunków wskazanych w tym przepisie, przy czym warunki te muszą być spełnione łącznie.

W ocenie Sądu, zainteresowany będący obywatelem Unii Europejskiej legitymuje się ukończeniem polskiej uczelni w zakresie architektury wnętrz i tytułem magistra sztuki. Studia te nie są równoznaczne z ukończeniem uczelni na kierunku architektura i urbanistyka, czego wymaga rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 kwietnia 2006 r. określające w sposób jednoznaczny rodzaj wykształcenia w Polsce, uprawniającego do ubiegania się o nadanie uprawnień do projektowania bez ograniczeń. Sąd wskazał, że wprowadzony przez art. 12a ustawy Prawo budowlane jakby skrócony cykl uzyskania uprawnień w Polsce dotyczy osób, które takie uprawnienia uzyskały w innym państwie i spełniają wymagane kryteria w świetle przepisów polskich.

Zdaniem Sądu, przepisy polskie wyraźnie określają kierunek studiów wymaganych dla specjalności architektonicznej. Ukończone przez skarżącego studia nie spełniają kryterium rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 kwietnia 2006 r., a ponadto zdaniem Sądu z akt administracyjnych nie wynika, że skarżący ukończył równorzędne studia zagraniczne. Sąd stwierdził, że wykształcenie skarżącego na kierunku architektura wnętrz nie zapewnia stosownych kwalifikacji, a ukończone przez niego studia ani według prawa polskiego, ani w świetle art. 11 powołanej Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich wskazującego uczelnie w Grecji, nie są uwzględnione jako uprawniające do działalności w dziedzinie architektury.

W ocenie Sądu, chybiony jest również zarzut naruszenia § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie wykazu dyplomów, certyfikatów i innych dokumentów oraz tytułów naukowych potwierdzających posiadanie kwalifikacji zawodowych w dziedzinie architektury, które są uznawane w RP, bowiem akt ten mówi o uznawaniu w Polsce dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji, a wydanych przez odpowiednie instytucje innego państwa, ale w załączniku zawierającym wykaz tych dokumentów wskazano wyraźnie, iż w Republice Greckiej są to dyplomy inżyniera/architekta wydane przez określone uczelnie greckie wraz ze świadectwem wystawionym przez Izbę Techniczną Republiki Greckiej uprawniającym do prowadzenia działalności w dziedzinie architektury.

W niniejszej sprawie skarżący posiada świadectwo Izby Technicznej Republiki Greckiej, ale nie przedstawił dyplomu inżyniera architekta uzyskanego w greckiej uczelni wyższej. Sąd podkreślił, że treść rozporządzenia ustalona została w związku z wymogami Dyrektywy 85/384/EWG z 10 czerwca 1985 r., która w rozdziale dotyczącym dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji w dziedzinie architektury wskazuje w art. 11, iż w Grecji należą do nich dyplomy inżyniera/architekta wydawane przez wskazane uczelnie greckie wraz ze świadectwem wystawionym przez Izbę Techniczną Grecji uprawniającym do prowadzenia działalności w dziedzinie architektury. W art. 3 Dyrektywy wyraźnie zostało wskazane, iż kształcenie prowadzące do uzyskania dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji w zakresie zawodowego tytułu architekta, mają formę studiów wyższych, których zasadniczym przedmiotem jest architektura. Sąd wskazał ponadto, że zainteresowany nie twierdzi, aby takie studia w Grecji ukończył. Tym samym trafnie organ administracji przyjął, że nie zostały spełnione warunki z art. 12a, jak też z art. 12 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, co uzasadniało odmowę nadania uprawnień.

W skardze kasacyjnej S. G. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. zgodnie z art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), ewentualnie - w razie przyjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny, że w przedmiotowej sprawie zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego - o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i uwzględnienie skargi w trybie art. 188 p.p.s.a. Wniósł ponadto o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu wpisu i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Zaskarżonemu wyrokowi wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie:

przepisów prawa materialnego, tj. art. 49 ust. 2 Dyrektywy Nr 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. Urz. L z 2005 r. Nr 255, poz. 22), dalej w skrócie Dyrektywy Nr 2005/36/WE, przez niezastosowanie tych przepisów wprost w trakcie orzekania, wobec braku odpowiednich unormowań w przepisach prawa krajowego,

przepisów postępowania, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na niedokonaniu oceny zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej ze wszystkimi przepisami istotnymi w danej sprawie, a w szczególności na nierozważeniu w toku orzekania zgłoszonego w treści skargi zarzutu naruszenia przez organ administracji zasady ochrony praw nabytych architektów, wynikającej z dyspozycji art. 12 Dyrektywy Nr 85/384/EWG z dnia 10 czerwca 1985 r. w sprawie wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dowodów posiadania kwalifikacji w dziedzinie architektury, łącznie ze środkami ułatwiającymi skuteczne korzystanie z prawa przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług (Dz. Urz. WE L z 1985 r. Nr 223, poz. 15), dalej Dyrektywy Nr 85/384/EWG, która to Dyrektywa obowiązywała nadal w dniu wydania zaskarżonej decyzji; treść powyższej zasady została implementowana do art. 49 ust 2 Dyrektywy Nr 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych, obowiązującej równolegle od dnia 20 października 2005 r. (Dyrektywa Nr 85/384/EWG została uchylona z dniem 20 października 2007 r.).

W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że Sąd nie uzasadnił, dlaczego uznał, że zarówno podniesiony w treści skargi zarzut naruszenia art. 12 Dyrektywy Nr 85/384/EWG, jak i szersza argumentacja dotycząca zasady ochrony praw nabytych architektów w kontekście 49 ust. 2 Dyrektywy Nr 2005/36/WE podana przez pełnomocnika skarżącego w trakcie rozprawy, w ocenie Sądu nie zasługiwały na uwzględnienie.

Sąd odniósł się jedynie do dyspozycji art. 12a ustawy Prawo budowlane, pozytywnie oceniając zgodność zaskarżonej decyzji z jego treścią, oraz do unormowań wynikających z art. 11 Dyrektywy Nr 85/384/EWG, gdzie wymienione zostały enumeratywnie dyplomy, świadectwa i inne dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji, o których mowa w art. 10 tejże Dyrektywy, to jest potwierdzające nabycie przez obywatela Państwa Członkowskiego przed dniem wejścia w życie Dyrektywy nawet niepełnego (co do zakresu przedmiotowego i okresu trwania nauki) wykształcenia, które jednak powinno być uznawane, na zasadzie praw nabytych, na równi z dyplomami i świadectwami potwierdzającymi posiadanie kwalifikacji w dziedzinie architektury. Sąd nie wskazał, jakie znaczenie normatywne ma w jego ocenie zamieszczenie w systemie przepisów Dyrektywy Nr 85/384/EWG kolejnego art. 12, nie poinformował również, dlaczego nie podziela poglądu strony skarżącej, iż uprawnienia S. G. powinny być poddawane ocenie w oparciu właśnie o ten przepis, którego odpowiednikiem obecnie jest art. 49 ust. 2 Dyrektywy Nr 2005/36/WE.

Zgodnie z oficjalnym tłumaczeniem treści zaświadczenia Nr [...] Izby Technicznej Grecji z dnia [...] marca 1984 r., Pan S. G. uzyskał zezwolenie na wykonywanie zawodu inżyniera-architekta "po przeprowadzeniu przez tę Izbę procedury udzielenia /otrzymania/ zezwolenia uprawnienia wykonywania zawodu w dniu [...] czerwca 1983 r.". Krajowa Rada Izby Architektów nie zbadała - pomimo możliwości określonych w art. 50 ust. 2 Dyrektywy Nr 2005/36/WE - jaki był charakter tej procedury, nie zbadała też (a przynajmniej nie poinformowała o tym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), czy w okresie odbywania przez S. G. studiów na wydziale Architektury i Wzornictwa Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w G., program kształcenia obejmował przedmioty niezbędne do nabycia umiejętności, spełniających kryteria wymagane obecnie dla prawidłowego wykonywania zawodu architekta i uczestniczenia w procesie budowlanym, określone w art. 46 przywołanej Dyrektywy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny za uzasadniony uznał zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) dokonywana jest przez Sąd w pełnym zakresie. Sąd nie będąc związany granicami skargi zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (zgodnie z zasadą oficjalności). Zakres sądowej kontroli wyznacza przedmiot danej sprawy administracyjnej wyprowadzony z podstawy prawnej rozstrzygnięcia i poza ten zakres sąd administracyjny I instancji nie ma prawa wyjść. Natomiast w ramach przedmiotu danej sprawy sąd ma obowiązek dokonać wszechstronnej kontroli legalności zaskarżonego aktu, bez względu na treść skargi, powołanej w niej podstawy prawnej i zawarte w niej zarzuty i wnioski.

Skarżący formułując zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. wskazał, że Sąd I instancji kontrolując zaskarżoną decyzję nie wziął pod uwagę, iż narusza ona art. 12 Dyrektywy Nr 85/384/EWG, która obowiązywała w dniu wydania zaskarżonej decyzji a dotyczy zasady ochrony praw nabytych architektów.

W związku z powyższym należy zauważyć, że na mocy Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. zaczęło obowiązywać w Polsce prawo Unii Europejskiej. Podstawową zasadą prawa wspólnotowego ustaloną w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości jest zasada nadrzędności, która przewiduje, że prawo pierwotne oraz akty wydane na jego podstawie będą stosowane przed prawem krajowym. Do aktów prawa pierwotnego zalicza się przede wszystkim traktaty wraz z towarzyszącymi im załącznikami i protokołami. Zgodnie z art. 249 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej (TWE) do aktów wspólnotowego prawa wtórnego należy zaliczyć rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, zalecenia i opinie. Z uregulowań art. 249 akapit 3 TWE wynika, że normy dyrektyw wymagają wprowadzenia (implementowania, transponowania) do prawa krajowego. W przypadku braku implementacji dyrektywy do prawa krajowego albo dokonania implementacji niepełnej czy spóźnionej - jak to wynika z orzecznictwa ETS - przy spełnieniu określonych warunków jednostka może powoływać się na dyrektywy jako źródło swoich praw przed sądami państw członkowskich (por. "Prawo Unii Europejskiej" pod red. J. Barcza, Wyd. PiPG Sp. z o.o., Warszawa 2004, s. 212-213 oraz 275-276).

W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie postępwoania weryfikacyjnego i o nadanie polskich uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania w pełnym zakresie. W ten sposób został oznaczony przedmiot niniejszej sprawy.

Zadaniem Sądu i instancji było więc dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji rozstrzygającej o wniosku skarżącego przy uwzględnieniu wszystkich przepisów odnoszących się do powyższej kwestii.

Ponieważ przedmiotowa sprawa jest rozpoznawana po dniu 1 maja 2004 r., zatem w ramach przeprowadzanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd winien przede wszystkim ustalić jej charakter prawny jako tzw. "wspólnotowej" lub "krajowej" w celu prawidłowego prowadzenia postępowania i dokonania właściwego rozstrzygnięcia. Sądy krajowe są zobowiązane zapewnić ochronę prawną jednostkom dla poszanowania ich praw, wynikających z prawa wspólnotowego (por. orzeczenie w sprawie C-50/00 z dnia 25 lipca 2002 r., Unión de Peque-os Agricultores v. Rada, Zb. Orz. 2002, s. I - 06677).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. rozpoznając skargę na decyzję Krajowej Rady Izby Architektów zwrócił uwagę na to, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywała Dyrektywa Nr 85/384/EWG w sprawie wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dowodów posiadania kwalifikacji w dziedzinie architektury, łącznie ze środkami ułatwiającymi skuteczne korzystanie z prawa przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług. Sąd ten odniósł się do unormowań prawa krajowego, które inkorporują stosowne przepisy Dyrektywy Nr 85/384/EWG (art. 11) wskazujące uczelnie w Grecji, których dyplomy są uwzględnione jako uprawniające do działalności w dziedzinie architektury.

Trafnie jednak zarzuca skarżący, że Sąd I instancji nie rozpoznał sprawy w zakresie zgłoszonego zarzutu naruszenia zaskarżoną decyzją art. 12 Dyrektywy Nr 85/384/EWG. Omawiana Dyrektywa dotyczy prowadzenia działalności gospodarczej w dziedzinie architektury. Rozdział III Dyrektywy obejmujący uregulowania od art. 10 do art. 14 dotyczy dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji, umożliwiających podjęcie działalności w dziedzinie architektury na mocy praw nabytych albo przepisów prawa krajowego.

Z treści art. 10 tej Dyrektywy wynika, że każde państwo członkowskie uznaje dyplomy, świadectwa lub inne dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji, wydane przez inne państwa członkowskie obywatelom tych państw, jeżeli obywatele ci posiadają takie kwalifikacje w dniu ogłoszenia niniejszej Dyrektywy. W art. 11 Dyrektywy zostały wymienione dyplomy, świadectwa i inne dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji, o których mowa w art. 10. W punkcie e/ art. 11 Dyrektywy zostały wymienione stosowne dyplomy i inne dokumenty uzyskane w Grecji, a w punkcie v/ tego artykułu dyplomy uzyskane w Polsce.

Z kolei art. 12 tiret 1 Dyrektywy Nr 85/384/EWG, na który wskazuje skarżący, stanowi, że bez uszczerbku dla postanowień art. 10 każde Państwo Członkowskie uznaje świadectwa wydawane obywatelom Państw Członkowskich przez Państwa Członkowskie, w których w chwili ogłoszenia niniejszej dyrektywy istnieją przepisy regulujące podejmowanie i prowadzenie działalności, określonej w art. 1, w zakresie zawodowego tytułu architekta, poświadczające prawo do używania zawodowego tytułu architekta uzyskanego przed wprowadzeniem niniejszej dyrektywy, jeśli uprawniony na podstawie tych przepisów i przez co najmniej trzy kolejne lata w ciągu pięciu lat poprzedzających wydanie świadectwa, wykonywał działalność, o której mowa, poprzez nadanie im na swoim terytorium takiego samego znaczenia co do podejmowania i prowadzenia działalności w zakresie zawodowego tytułu architekta, jak wydawanym przez to Państwo Członkowskie dyplomom, świadectwom i innym dokumentom potwierdzającym posiadanie kwalifikacji w dziedzinie architektury.

Skarżący powołując się na treść art. 12 Dyrektywy Nr 85/384/EWG zarzucał, że posiadane przez niego uprawnienia do powodzenia działalności w dziedzinie architektury powinny być poddane ocenie przy uwzględnieniu powyższej regulacji, ze względu na treść zaświadczenia nr [...] Izby Technicznej Grecji z dnia [...] marca 1984 r. Skarżący zarzucił, że w zaświadczeniu tym stwierdzono, iż uzyskał zezwolenie na wykonywanie zawodu inżyniera - architekta po przeprowadzeniu przez tę Izbę procedury udzielenia /otrzymania/ zezwolenia uprawnienia wykonywania zawodu w dniu [...] czerwca 1983 r.

Zarzut ten nie został przez Sąd I instancji oceniony. Należy zauważyć, że Sąd I instancji odnosząc się do uregulowań zawartych w przepisach prawa krajowego, przy uwzględnieniu treści art. 11 Dyrektywy Nr 85/384/EWG zajmował się wyłącznie kwestią posiadanego przez skarżącego dyplomu ukończenia uczelni wyższej. Natomiast nie rozważał jakiej materii dotyczy regulacja zawarta w art. 12 tej Dyrektywy. Sąd I instancji wskazując, że skarżący legitymuje się wyłącznie świadectwem wystawionym przez Izbę Techniczną Republiki Grecji uprawniającym do prowadzenia działalności w dziedzinie architektury, stwierdził jednocześnie, że nie przedstawił on dyplomu inżyniera architekta uzyskanego w greckiej uczelni wyższej, wymienionego w załączniku do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie wykazu dyplomów, certyfikatów i innych dokumentów oraz tytułów naukowych potwierdzających posiadanie kwalifikacji zawodowych w dziedzinie architektury, które są uznawane w RP (Dz. U. Nr 179, poz. 1848). Należy zwrócić uwagę, że Sąd w zaskarżonym wyroku nie wskazał przy tym, który z dokumentów złożonych przez skarżącego odpowiada świadectwu Izby Technicznej Republiki Greckiej uprawniającym do prowadzenia działalności w dziedzinie architekta, gdyż skarżący załączył do wniosku szereg różnych dokumentów i zaświadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. trafnie zwrócił uwagę, że powołane rozporządzenie Ministra Infrastruktury zostało wydane w celu wykonania (inkorporowania) Dyrektywy Nr 85/384/EWG i załącznik tegoż rozporządzenia jest odzwierciedleniem treści art. 11 omawianej Dyrektywy.

Natomiast umknęło w rozważaniach Sądu I instancji to, czy treść powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury została wydana także w wykonaniu pozostałych uregulowań Dyrektywy Nr 85/384/EWG, w szczególności jeśli chodzi o art. 12, a jeżeli tak, to czy jest możliwa wykładnia tych przepisów prawa krajowego w zgodności ze stosownymi uregulowaniami prawa wspólnotowego, bądź też czy skarżący może skutecznie bezpośrednio powoływać się na art. 12 Dyrektywy.

Reasumując stwierdzić należy, że Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę winien określić charakter relacji między przepisami prawa wspólnotowego a przepisami prawa krajowego dotyczącymi omawianej kwestii. Sąd miał bowiem obowiązek zbadania kontrolowanej decyzji nie tylko pod kątem zgodności z polskim porządkiem prawnym ale również sprawdzić czy zaskarżony akt został wydany na podstawie polskiego prawa zastosowanego zgodnie z prawem wspólnotowym. Mając na uwadze, że omawiane kwestie zostały uregulowane w Dyrektywie, Sąd musi ocenić czy została ona prawidłowo implementowana, czy też zachodzą w sprawie przesłanki do bezpośredniego zastosowania uregulowań Dyrektywy. Jak podkreślono w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w każdym przypadku należy badać czy "natura, ekonomia i treść" postanowień dyrektywy może wywoływać bezpośredni skutek między adresatem aktu prawnego i podmiotami trzecimi. W przypadku dyrektyw obowiązkiem władz państw członkowskich jest prawidłowa realizacja postanowień dyrektywy, natomiast obowiązkiem sądów krajowych jest dokonywanie interpretacji i stosowania aktów wykonawczych do dyrektyw zgodnie z wymogami prawa wspólnotowego (por. orzecz. ETS z dnia 6 października 1970 r. w sprawie 9/70 Franz Grad przeciwko Finanzamt Traunstein, ECR 1970, s. 825 czy orzecz. ETS z dnia 10 kwietnia 1984 r. w sprawie 14/83 Von Colson et Kamann, ECR 1984, s. 1891 oraz pozostałe powołane w "Wymiar Sprawiedliwości w Unii Europejskiej" pod red. C. Mika, Wyd. "Dom Organizatora" Toruń 2001 r., s. 184-185).

Sąd I instancji w powyższym zakresie sprawy nie rozpoznał, czym naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a.

Nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 49 ust. 2 Dyrektywy Nr 2005/36/WE w zakresie sformułowanym w petitum skargi kasacyjnej. Sąd administracyjny nie stosuje wprost przepisów w trakcie orzekania lecz dokonuje kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu, uwzględniając stan faktyczny sprawy oraz stan prawny na dzień jego wydania.

Autor skargi kasacyjnej przyznaje wprost, że na dzień wydania zaskarżonej do Sądu decyzji obowiązywała Dyrektywa Nr 85/384/EWG, która dopiero z dniem 20 października 2007 r. została uchylona powołaną Dyrektywą Nr 2005/36/WE.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 203 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).