Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1532/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 86a, art. 103 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 2142
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 935
law: Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant ref. staż. Magdalena Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi "G." Sp. j. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał w mocy decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] maja 2017 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia z dnia [...] lutego 2012 r. na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie: "G." położonej w K. przy Alei [...], wydanego na rzecz G. Spółka Jawna z siedzibą w K.

Decyzja została wydana na podstawie art. 115 ust. 1 pkt 4, art. 108 ust. 4 pkt 4 lit. a, art, 103 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 86a ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2016 r. Nr 2142 ze zm., dalej: u.p.f.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: kpa) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r, o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935).

Jak ustalił organ I instancji, a organ odwoławczy ustalenia te zaakceptował i przytoczył w podstawie faktycznej uzasadnienia zaskarżonej decyzji, apteka ogólnodostępna zlokalizowana w K. przy Alei [...], prowadzona była przez G. Spółka Jawna z siedzibą w K. na podstawie zezwolenia [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w K. z [...] lutego 20012 r.

W dniach [...] maja 2016r. została przeprowadzona kontrola apteki ogólnodostępnej o nazwie "G." w K. przy ul. [...] prowadzonej przez przedsiębiorców mgr farm. J. T. oraz M. S. Kontrolę przeprowadzono w związku pisemną informacją [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego dotyczącą prowadzenia przez ww. aptekę niedozwolonej sprzedaży produktów leczniczych innej aptece zlokalizowanej w O.

W trakcie tej kontroli inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego pozyskali dokumentację, z której wynikało, że także apteka ogólnodostępna "G." położona w K. przy Alei [...] prowadzona przez "G." Spółka Jawna z siedzibą w K., sprzedawała produkty lecznicze i pozostały asortyment aptece ogólnodostępnej "G." zlokalizowanej w [...], działającej w obrębie innego przedsiębiorstwa prowadzonego przez J. T. oraz M. S. prowadzących działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej.

Z pozyskanych przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego dokumentów wynikało, że apteka ogólnodostępna G. dokonała sprzedaży produktów leczniczych i pozostałego asortymentu aptece ogólnodostępnej położonej w [...] w okresie od 01.01.2013 r. do 09.05.2016 r. na kwotę 20735,36 zł netto.

[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w K. (organ I instancji) wszczął w dniu [...] stycznia 2017 r. postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej położonej w K. przy Alei [...], o czym zawiadomił stronę.

Pismem z dnia [...].01.2017 r. pełnomocnik Strony wniósł o przedłużenie terminu do wypowiedzenia się co do treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszenia wniosków dowodowych i wyjaśnień o kolejne 14 dni, tj. do dnia 6 lutego 2017 r. Pismem z dnia 27.02.2017 r. organ I instancji zawiadomił Stronę o zakończeniu postępowania dowodowego w postępowaniu w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w [...] oraz o możliwości wzięcia udziału w postępowaniu poprzez wypowiedzenie się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłaszanie wniosków dowodowych i wyjaśnień w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia o zakończeniu postępowania.

Pismem z dnia 09.03.2017 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w [...], wskazując jako podstawę art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...].03,2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w K. odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego. Strona, działając przez pełnomocnika złożyła zażalenie od ww. postanowienia do Głównego Inspektora Farmaceutycznego, który postanowieniem z dnia [...],04.2017 r. stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia.

Decyzją z dnia [...] maja 2017 roku [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w K., cofnął zezwolenie z dnia [...] lutego 2012 r., na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "G." położonej w K. przy Alei [...], wydane na rzecz "G. Spółka Jawna z siedzibą w K.

Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie do Głównego Inspektora Farmaceutycznego, podnosząc naruszenie następujących przepisów:

1. art. 76a k.p.a. poprzez dopuszczenie jako dowodów kserokopii faktur VAT wystawionych przez Skarżącego i poświadczonych przez organ, podczas gdy jedynie organ wytwarzający dokument może poświadczyć dany dokument, zaś organ nie może poświadczać dokumentów wytworzonych przez inne podmioty (w tym przypadku przez Skarżącego);

2. art. 76a k.p.a. poprzez dopuszczenie jako dowodów kserokopii faktur VAT wystawionych przez Skarżącego i poświadczonych przez organ, podczas gdy poświadczyć można jedynie zgodność z oryginałem, zaś organ poświadczył kserokopie dokumentu (na kserokopiach faktur widnieje napis "za zgodność z oryginałem kierownik apteki");

3. art, 75 k.p.a. w zw. art. 80 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez dopuszczenie dowodów uzyskanych niezgodnie z prawem, a to faktur wystawionych przez Skarżącego pozyskanych przez organ w wyniku dokonania kontroli w dniu 10 maja przy nieobecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej tj. dokonanie kontroli jedynie w obecności M. P., która była osobą upoważnioną wyłącznie przez J. T., zaś M. S. był nieobecny podczas kontroli i nie upoważnił żadnej osoby do reprezentowania podczas kontroli;

4. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania materiału dowodowego przejawiające się w przeprowadzeniu dowodu jedynie z kserokopii faktur VAT wystawionych przez Skarżącego, a w konsekwencji nieudowodnienie, że doszło do Zbycia produktów leczniczych aptece prowadzonej przez odrębny podmiot;

5. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przejawiające się w nteprzeprowadzeniu analizy charakteru produktów leczniczych podlegających zbyciu, braku weryfikacji ich okresowej niedostępności w hurtowaniach, nieuwzględnienia okoliczności, iż dla uzyskania efektu terapeutycznego niektóre leki muszą być wydawane w większej ilości, co w przypadku braku produktu w hurtowni powoduje konieczność uzyskania leku dla pacjenta z innej placówki;

6. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezbadanie jakie leki, w jakich ilościach , w jakim okresie zostały zbyte, czy uzasadnienie zbycia mieści się w ramach innych zapisów ustawowych tj. o izbach aptekarskich oraz ustawy Prawo Farmaceutyczne oraz czy uzasadnieniem dla zbycia była ochrona życia i zdrowia pacjenta, zaniechanie podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, w sytuacji gdy zaistniała taka potrzeba;

7. art. 7 i 10 k.p.a. poprzez zaniechanie wezwania Skarżącego do wskazania z jakich przyczyn dokonywał zbycia produktów leczniczych, niezbadanie kwestii niedostępności produktów, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dokonanie analizy zgromadzonego materiału w sposób wybiórczy, a ponadto błędne ustalenie stanu faktycznego;

8. art. 120 ust. 1 pkt 2 Prawa farmaceutycznego poprzez jego niezastosowanie do danego stanu faktycznego w sytuacji, gdy zbycie produktów leczniczych było umotywowane i znajdowało uzasadnienie w trosce o zdrowie pacjenta, a zatem wystarczającym byłoby nakazanie Skarżącemu zaprzestania naruszeń;

9. art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy rozstrzyganiu sprawy słusznego interesu obywatela poprzez cofnięcie zezwolenia (art. 103 ust. 1 pkt 2 ustaw Prawo farmaceutyczne) w miejsce nakazania zaprzestania naruszeń (art. 120 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo farmaceutyczne), które to działanie będzie się wiązało z koniecznością rozwiązania umowy o pracę z 3 osobami zatrudnionymi w aptece przy Alei [...] oraz konieczność redukcji zatrudnienia w dziale administracji Skarżącego na skutek zmniejszenia liczby zatrudnienia w aptece, podczas gdy przy zastosowaniu mniej dolegliwego środka, w postaci nakazu zaprzestania naruszeń, osoby te zachowałyby miejsce pracy;

10. art. 6 k.p.a. zobowiązującego organy administracji publicznej do działania na podstawie przepisów prawa poprzez analizowanie obrotu apteki począwszy od dnia 01.01.2013 r., a następnie w oparciu o te ustalenia podjęcie decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki, w sytuacji gdy przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji nie obowiązywały w całym analizowanym przez Organ okresie;

11. art, 86a Prawa farmaceutycznego poprzez jego nieprawidłową wykładnię nie uwzględniającą celu wprowadzenia przepisu do ustawy oraz czynienie ustaleń w oderwaniu od motywów wprowadzenia przepisu do porządku prawnego;

12. art, 86a ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez jego zastosowanie w sytuacji kolizji pomiędzy zapisami ustawy, a potrzebą terapeutyczną pacjenta, a w konsekwencji odrzucenie przez Organ treści art. 2 a ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich oraz art. 36z ustawy Prawo farmaceutyczne;

13. art. 103 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez jego nieprawidłową wykładnię nieuwzględniającą celu wprowadzenia przepisu do ustawy oraz czynienie ustaleń w oderwaniu od motywów wprowadzenia przepisu do porządku prawnego;

14. art. 8 k.p.a. poprzez brak analizy okoliczności dokonania zbycia produktu leczniczego wraz z całkowitym odrzuceniem przez Organ przesłanek wprowadzenia przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia i stosowanie automatyzmu przy rozstrzyganiu danej sprawy.

Strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i umorzenie postępowania w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Pismem z dnia 18 stycznia 2018 roku, Główny inspektor Farmaceutyczny poinformował Stronę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] maja 2017 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oraz pouczył Stronę o uprawnieniach, określonych w art. 10 § 1 k.p.a. w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma. Strona nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia.

Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] maja 2017 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie: G.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w okresie od 08.02.2015 r. do dnia 11.07.2015 r. oraz od 12.07.2015 r. do 10.05.2016 r. - dnia kontroli przeprowadzonej w aptece G. położona w K., prowadzona przez G. Sp. Jawna z siedzibą w K. zbyła kontrolowanej aptece G., prowadzonej przez spółkę cywilną, tworzoną przez przedsiębiorców J. T. oraz M. S., produkty lecznicze (m.in. [...]), w tym należące do kategorii dostępności Rp (wydawane z przepisu lekarza) oraz inny asortyment.

Zbycie produktów leczniczych zostało udokumentowane fakturami VAT, które organ I instancji uzyskał w trakcie kontroli przeprowadzonej w aptece "G." położonej w K. przy ul. [...]. Tym samym apteka "G.", położona w K. przy Al. [...] naruszyła zakaz zbywania produktów leczniczych innej aptece. Organ podkreślił, że zakaz powyższy wynika z art. 86a u.p.f., który stanowi, że zakazane jest zbywanie produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną lub punkt apteczny hurtowni farmaceutycznej, innej aptece ogólnodostępnej lub innemu punktowi aptecznemu. Naruszenie tego zakazu stanowi jednocześnie podstawę do cofnięcia przez wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 2 u.p.f., zgodnie z którym wojewódzki inspektor farmaceutyczny cofa zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, jeżeli apteka naruszyła przepis art 86a prawa farmaceutycznego.

Po ustaleniu przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w K., że apteka ogólnodostępna "G.", położona w K. zbywała produkty lecznicze innej ogólnodostępnej aptece, organ inspekcji farmaceutycznej był zobligowany do cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki "G.", położonej w K.

Po rozpoznaniu sprawy, Główny Inspektor Farmaceutyczny stwierdził, iż [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w K. przy załatwianiu sprawy w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie przedmiotowej apteki ogólnodostępnej nie naruszył żadnego z przepisów postępowania administracyjnego. Za niezasadny organ odwoławczy uznał zarzut strony postępowania, że organ zaniechał podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, a w konsekwencji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy czy też dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego w sposób wybiórczy oraz błędnie ustalił stan faktyczny sprawy.

Zdaniem Głównego Inspektora Farmaceutycznego, dla wyniku sprawy nie miały znaczenia wskazane przez Skarżącą okoliczności, takie jak: analiza charakteru zbytych produktów leczniczych czy też określenie ich wartości, zbycie przez aptekę łącznie z produktami leczniczymi również suplementów diety czy kosmetyków, określenie, które ze zbywanych produktów leczniczych wydawane były na receptę, a które stanowiły leki o kategorii dostępności OTC czy witaminy, brak weryfikacji okresowej niedostępności produktów leczniczych w hurtowniach czy też konieczności wydawania niektórych produktów leczniczych w większej ilości dla uzyskania efektu terapeutycznego oraz ustalenia, z jakich przyczyn Skarżący dokonywał zbycia produktów leczniczych innej aptece. Główny Inspektor Farmaceutyczny jednoznacznie stwierdził, że przepis art. 86a u.p.f. stanowiąc o zakazie zbywania przez jedną aptekę ogólnodostępną produktów leczniczych innej aptece ogólnodostępnej nie przewiduje żadnych wyjątków od zakazu, czy to ze względu na rodzaj produktu leczniczego, jego ilość, czy też jakąkolwiek okoliczność dotyczącą jego zbycia. Wobec powyższego organ I instancji nie był zobligowany do badania struktury i wartości sprzedaży produktów leczniczych czy też okoliczności towarzyszących ich zbyciu. Również organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę nie oceniał tych dodatkowych okoliczności, a jedynie sam fakt zbycia produktów leczniczych innej aptece. Organ odwoławczy podkreślił także, że bezzasadne są zarzuty strony odnośnie rzekomego nielegalnego uzyskania dowodó oraz nieprawidłowego poświadczenia kopii faktur VAT.

Odnośnie powyższego GIF wskazał, że dowody (faktury VAT) zostały uzyskane w toku kontroli przeprowadzonej w innej aptece ogólnodostępnej o nazwie: "G." położonej w K. przy ul. [...], do której to apteki zbyła nielegalnie produkty lecznicze przedmiotowa apteka o nazwie: "G." położona w K.

GIF podkreślił, że stanowisko w zakresie możliwości dokonywania przez organy państwowe poświadczeń dokumentów urzędowych wydanych przez inne organy państwowe lub inne podmioty nie budzi wątpliwości.

Zgodnie natomiast z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Jako dokument uznaje się nie tylko oryginały dokumentów, lecz ich kserokopie, lub także e-maile. Różnica pomiędzy oryginałem a kserokopią oznacza, że w oryginale dokument urzędowy korzysta z mocy dowodowej oryginału dokumentu, z kolei dokument w formie kserokopii musi być poddany ocenie w ramach całego zebranego materiału dowodowego, por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.10.2016 r., sygn, akt II OSK 3310/14. Organ odwoławczy zaznaczył, iż odpisy faktur dokumentujących zbycie produktów leczniczych pomiędzy dwiema aptekami: apteką "G." położoną w K. uzyskane przez organ I instancji podczas kontroli drugiej z wymienionych aptek zostały poświadczone przez pracownika [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego w K. za zgodność z oryginałem, działającego na podstawie upoważnienia [...] Inspektora Farmaceutycznego w K., a więc zgodnie z art. 268a k.p.a. Zdaniem GIF, żadne z nieprawidłowości w działaniu organu I instancji, wskazane przez Skarżącego w odwołaniu, nie miały miejsca.

Zdaniem organu odwoławczego w toku postępowania ustalono w sposób jednoznaczny, iż doszło do zbycia produktów leczniczych pomiędzy ww. aptekami w okresie obowiązywania art. 86a u.p.f. Celem wprowadzenia tego przepisu było zaś nie tylko, jak twierdzi Skarżący, konieczność rozwiązania problemu niekontrolowanego wywozu produktów leczniczych, wyrobów medycznych oraz środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, ale również, jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy nowelizującej ustawę Prawo farmaceutyczne z dnia 9 kwietnia 2015 r., wprowadzenie skutecznego nadzoru organów państwowych nad procesem dystrybucji produktów leczniczych, wyposażenie Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej w kompetencje monitorowania, nadzoru i kontroli rozmieszczenia w łańcuchu dystrybucji produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz ograniczenie zjawiska tzw. "dystrybucji odwróconej" produktów leczniczych.

Główny Inspektor Farmaceutyczny nie zgodził się również z twierdzeniem strony postępowania, że zbycie produktów leczniczych pomiędzy aptekami ogólnodostępnymi, prowadzonymi przez podmioty występujące w obrocie w różnych formach prawnych, ale z udziałem tych samych osób jako wspólników jest tożsame z przesunięciem produktów leczniczych w ramach jednego podmiotu gospodarczego i nie różni się od zbycia produktów dokonywanego pomiędzy aptekami jednej sieci. Organ podkreślił, że zbycie produktów leczniczych nastąpiło pomiędzy dwoma różnymi aptekami (posiadającymi dwa różne numery NIP), prowadzonymi przez dwóch różnych przedsiębiorców: spółkę cywilną, w której wspólnikami są przedsiębiorcy ([...], w której wspólnikami są te same osoby. Oba podmioty uzyskały na prowadzenie aptek dwa różne zezwolenia, wobec czego zbycie produktów leczniczych przez aptekę "G." położoną w K. przy AL [...] nie stanowiło wewnętrznej operacji bilansowej w ramach jednego podmiotu właścicielskiego, lecz stanowiło przypadek zbycia produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną innej aptece ogólnodostępnej i jednocześnie podstawę do cofnięcia zezwolenia przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w K. na prowadzenie apteki położonej w K. przy Al. [...].

Główny Inspektor Farmaceutyczny podał również, że w powyższej sytuacji organ inspekcji farmaceutycznej nie mógł zastosować przepisu art. 120 ust. 1 pkt 2 u.p.f., zgodnie z którym, w razie stwierdzenia naruszenia wymagań dotyczących obrotu produktami leczniczymi lub wyrobami medycznymi, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień.

Wobec jednoznacznego brzmienia przepisu art. 86a u.p.f., ustanawiającego zakaz zbywania produktów leczniczych przez jedną aptekę innej apteki ogólnodostępnej, zastosowanie przepisu art. 120 ust. 1 pkt 2 u.p.f. oznaczałoby naruszenia przez organ I instancji przepisu nakazującego cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki w związku z naruszeniem przez nią zakazu zbycia produktów leczniczych innej aptece ogólnodostępnej. Nadto z powodu stwierdzonych nieodwracalnych naruszeń, nie można było zobowiązać Skarżącego i podmiotu, któremu produkty lecznicze zostały sprzedane i przekazane, by transakcje te cofnąć przywracając stan faktyczny zgodny z prawem. W tej sytuacji Główny Inspektor Farmaceutyczny uznał, że konieczne w świetle obowiązującego prawa było cofnięcie zezwolenia na prowadzenie przedmiotowej apteki.

Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2018 r. G. Spółka Jawna z siedzibą w K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Strona skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie następujących przepisów:

I/ przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- Naruszenie art. 76 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji opartej na materiale dowodowym w skład którego wchodzą dopuszczone jako dowody kserokopie faktur VAX wystawionych przez Skarżącego i poświadczonych przez Organ I instancji, podczas gdy jedynie organ wytwarzający dokument może poświadczyć dany dokument, zaś sam organ nie może poświadczać dokumentów wytworzonych przez inne podmioty (w tym przypadku przez Skarżącego),

- Naruszenie art. 76a k.pa. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji opartej na materiale dowodowym w skład którego wchodzą dopuszczone jako dowody kserokopie faktur VAT wystawionych przez Skarżącego i poświadczonych przez Organ I instancji, podczas gdy poświadczyć można jedynie zgodność z oryginałem, zaś Organ I instancji poświadczył kserokopie dokumentu (na kserokopiach faktur widnieje napis "za zgodność z oryginałem kierownik Apteki"),

- Naruszenie art. 75 k.p.a. w zw. art. 80 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarcze, poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji oparte, na materiale dowodowym w skład którego wchodzą dowody uzyskane niezgodnie z prawem, a to faktury wystawione przez Skarżącego I pozyskane przez Organ I instancji w wyniku dokonania kontroli w dniu [...] maja 2016 r. w aptece położonej, w [...], przy nieobecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej.

- Naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art, 77 § 1 k.p.a, poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji wydanej w oparciu o niepełny materiał dowodowy to jest składający się jedynie z kserokopii faktur VAT wystawionych przez Skarżącego, a w konsekwencji niedowodzących, że doszło do zbycia produktów leczniczych innej aptece.

- Naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji wydanej na podstawie niepełnego materiału dowodowego to jest niezawierającego analizy charakteru produktów leczniczych podlegających ewentualnemu zbyciu, braku weryfikacji ich okresowej niedostępności w hurtowniach, nieuwzględnienia okoliczności, iż dla uzyskania efektu terapeutycznego niektóre leki muszą być wydawane, w większej ilości, co - w przypadku braku produktu w hurtowni - powoduje konieczność uzyskania leku dla pacjenta z innej placówki, a ponadto nie uzupełnienie materiału dowodowego przez Organ II instancji pomimo składanych przez Skarżącego w odwołaniu zarzutów w tym zakresie.

- Naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji wydanej na podstawie niepełnego materiału dowodowego to jest niezwierającego analizy jakie produkty, w jakich ilościach, w jakim okresie zostały ewentualnie zbyte, czy uzasadnienie ewentualnego zbycia mieści się w ramach innych zapisów ustawowych tj. ustawy o izbach aptekarskich oraz ustawy Prawo Farmaceutyczne oraz czy uzasadnieniem dla ewentualnego zbycia była ochrona życia i zdrowia pacjenta, zaniechanie podjęcia czynności dowodowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, w sytuacji gdy zaistniała taka potrzeba,.

- Naruszenie art. 7 i 10 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji wydanej z pominięciem wezwania Skarżącego do wskazania z jakich przyczyn dokonywał ewentualnego zbycia produktów leczniczych.

- Naruszenie art. 7 k.p.a. przez Organ ii instancji poprzez nieuwzględnienie przy rozstrzyganiu sprawy słusznego interesu obywatela poprzez cofnięcie zezwolenia (art. 103 ust. 1 pkt 2 ustaw Prawo farmaceutyczne) zamiast nakazania zaprzestania naruszeń (art. 120 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo farmaceutyczne), które to działanie będzie się wiązało z koniecznością rozwiązania umowy o pracę co najmniej z 3 osobami zatrudnionymi w przedmiotowej aptece, podczas gdy przy zastosowaniu mniej dolegliwego środka, w postaci nakazu zaprzestania naruszeń, osoby te zachowałyby miejsce, pracy.

- Naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji wydanej bez przeprowadzenia analizy okoliczności dokonania ewentualnego zbycia produktu leczniczego wraz z całkowitym odrzuceniem przesłanek wprowadzenia przepisów stanowiących podstawę prawną, rozstrzygnięcia i stosowanie automatyzmu przy rozstrzyganiu sprawy, a następnie nieuzupełnienie przez Organ II instancji materiału dowodowego o kwestie wskazane powyżej.

- Naruszenia art. 6 k.p.a. przez Organ II instancji zobowiązującego organy administracji publicznej do działania na podstawie przepisów prawa poprzez analizowanie obrotu apteki począwszy od dnia 01.01.2013r. , a następnie również w oparciu o te ustalenia podjęcie decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki, w sytuacji gdy przepisy Stanowiące podstawę prawną decyzji nie obowiązywały w całym analizowanym przez Organ okresie.

II) naruszenie przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, tj.:

- Naruszenie art. 120 ust. 1 pkt 2 Prawa farmaceutycznego poprzez jego niezastosowanie do danego stanu faktycznego w sytuacji, gdy ewentualne zbycie produktów leczniczych mogło być umotywowane i znajdować uzasadnienie w trosce o zdrowie pacjenta, a zatem wystarczającym byłoby nakazanie Skarżącemu zaprzestania naruszeń,

- Naruszenie art. 86a Prawa farmaceutycznego poprzez jego nieprawidłową wykładnię nie uwzględniającą celu wprowadzenia przepisu do ustawy oraz czynienie ustaleń w oderwaniu od motywów wprowadzenia przepisu do porządku prawnego,

- Naruszenie art. 86a Ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez jego zastosowanie w sytuacji kolizji pomiędzy zapisami ustawy, a potrzebą terapeutyczną pacjenta, a w konsekwencji odrzucenie przez Organ II instancji treści art. 2 a ustawy z dnia 19 kwietnia 1991r. o izbach aptekarskich oraz art. ,30 ustawy Prawo farmaceutyczne,

- Naruszenie art. 103 ust 1 pkt 2 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez jego nieprawidłową wykładnię nieuwzględniającą celu wprowadzenia przepisu do ustawy oraz czynienie ustaleń w oderwaniu od motywów wprowadzenia przepisu do porządku prawnego.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Ponadto, na podstawie art. 52 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym z dnia 30 listopada 2016 roku w związku z art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku skarżąca wniosła o wystąpienie (przed wydaniem wyroku) do Trybunału Konstytucyjnego z następującym pytaniem prawnym: "Czy norma zawarta w przepisach 103 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo farmaceutyczne, w zakresie, w jakim nakłada na organ (wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego) obligatoryjny obowiązek cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w przypadku naruszenia przepisu art. 86a ustawy Prawo farmaceutyczne bez możliwości zastosowania innej mniej dokuczliwej sankcji oraz niezależnie od wystąpienia zagrożenia jakiegokolwiek interesu społecznego i publicznego tym naruszeniem jest zgodna z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji RP, art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 22 Konstytucji RP? a w konsekwencji zawieszenie niniejszego postępowania (art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a,) albowiem w niniejszej sprawie występują poważne wątpliwości co do zgodności powyższych przepisów z Konstytucją RP.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł także o nieuwzględnianie wniosku o zawieszenie postępowania, na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a., ponieważ Skarżący nie ma uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu z uwagi na swoje wątpliwości, co do konstytucyjności określonego przepisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnieni

Z ustaleń faktycznych poczynionych w toku postępowania administracyjnego wynika, że w okresie od 08.02.2015 r. do dnia 11.07.2015 r. oraz od 12.07.2015 r. do 10.05.2016 r. - dnia kontroli przeprowadzonej w aptece "G." zbyła kontrolowanej aptece "G., produkty lecznicze (m.in. [...]), w tym należące do kategorii dostępności Rp (wydawane z przepisu lekarza) oraz inny asortyment.

Zbycie produktów leczniczych zostało udokumentowane fakturami VAT, które organ I instancji uzyskał w trakcie kontroli przeprowadzonej w aptece G..

Zdaniem Sądu z zebranego przez organ Inspekcji Farmaceutycznej materiału dowodowego bezspornie wynika, że apteka G. naruszyła zakaz zbywania produktów leczniczych innej aptece. Zakaz powyższy wynika z art. 86a u.p.f. - zakazane jest zbywanie produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną lub punkt apteczny hurtowni farmaceutycznej, innej aptece ogólnodostępnej lub innemu punktowi aptecznemu. Naruszenie tego zakazu stanowi jednocześnie podstawę do cofnięcia przez wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 2 u.p.f., zgodnie z którym wojewódzki inspektor farmaceutyczny cofa zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, jeżeli apteka naruszyła przepis art. 86a prawa farmaceutycznego.

Po ustaleniu że apteka ogólnodostępna G. zbywała produkty lecznicze innej ogólnodostępnej aptece, organ inspekcji farmaceutycznej był zobligowany do cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki G.

Za niezasadny Sąd uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów postępowania tj. że organ zaniechał podjęcia czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, a w konsekwencji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy czy też dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego w sposób wybiórczy oraz błędnie ustalił stan faktyczny sprawy.

Zdaniem Sądu, dla wyniku sprawy nie miały znaczenia wskazane przez Skarżącą okoliczności, takie jak: analiza charakteru zbytych produktów leczniczych czy też określenie ich wartości, zbycie przez aptekę łącznie z produktami leczniczymi również suplementów diety czy kosmetyków, określenie, które ze zbywanych produktów leczniczych wydawane były na receptę, a które nie, brak weryfikacji okresowej niedostępności produktów leczniczych w hurtowniach czy też konieczności wydawania niektórych produktów leczniczych w większej ilości dla uzyskania efektu terapeutycznego oraz ustalenia, z jakich przyczyn Skarżący dokonywał zbycia produktów leczniczych innej aptece.

Sąd jednoznacznie stwierdza, że przepis art. 86a u.p.f. stanowiąc o zakazie zbywania przez jedną aptekę ogólnodostępną produktów leczniczych innej aptece ogólnodostępnej nie przewiduje żadnych wyjątków od zakazu, czy to ze względu na rodzaj produktu leczniczego, jego ilość, czy też jakąkolwiek okoliczność dotyczącą jego zbycia. Wobec powyższego organy Inspekcji Farmaceutycznej nie były zobligowane do badania struktury i wartości sprzedaży produktów leczniczych czy też okoliczności towarzyszących ich zbyciu. Obowiązkiem organu była jedynie ocena samego faktu zbycia produktów leczniczych innej aptece.

Za bezzasadne także Sąd uznaje zarzuty skarżącej dotyczące rzekomego nielegalnego uzyskania dowodów oraz nieprawidłowego poświadczenia kopii faktur VAT. Wynika to z faktu, że dowody (faktury VAT) zostały uzyskane w toku kontroli przeprowadzonej w innej aptece ogólnodostępnej o nazwie: G., do której to apteki zbyła nielegalnie produkty lecznicze przedmiotowa apteka o nazwie: G.

Zdaniem Sądu słuszne jest stanowisko GIF w zakresie możliwości dokonywania przez organy państwowe poświadczeń dokumentów urzędowych wydanych przez inne organy państwowe lub inne podmioty. Organy działające w sprawie we właściwy sposób dokonały interpretacji znajdujących się w aktach dokumentów, w tym w szczególności faktur VAT, potwierdzających dokonywanie transakcji pomiędzy odrębnymi podmiotami gospodarczymi, opatrzonymi odrębnymi numerami NIP oraz, co istotne, będącymi odrębnymi aptekami legitymującymi się dwoma różnymi zezwoleniami. Należy podzielić pogląd organu, co do tego, że występowanie w składzie osobowym spółki jawnej, prowadzącej aptekę ogólnodostępną, osób fizycznych, która są drugą stroną czynności prawnej, nie zmienia faktu, że są to dwa różne podmioty gospodarcze.

Organ prawidłowo zastosował art. 103 ust. 1 pkt 2 u.p.f. przewidujący, że naruszenie art. 86a u.p.f. stanowi materialnoprawną przesłankę cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Należy w tym miejscu podkreślić, iż przepis w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] lipca 2015 r. obliguje organ do cofnięcia zezwolenia w razie stwierdzenia spełnienia dyspozycji art. 86a u.p.f., t.j. zbywania produktów leczniczych m.in. przez aptekę ogólnodostępną innej aptece ogólnodostępnej. Wskazuje na to użycie przez ustawodawcę formy "cofa", co przesądza o bezwzględnym charakterze stosowanej w tym wypadku sankcji.

W zakończeniu trzeba także wskazać, że Sąd nie uwzględnił wniosku strony skarżącej o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego odnośnie zgodności z konstytucją art. 103 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo farmaceutyczne w przypadku naruszenia przepisu art. 86a ustawy Prawo farmaceutyczne.

Należy podkreślić, że to sąd administracyjny - rozpoznając sprawę - tylko po powzięciu zasadniczych wątpliwości może uznać za zasadne przedawnienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy, przy czym chodzi tutaj o uzasadnione wątpliwości sądu a nie skarżącego. W niniejszej sprawie Sąd nie miał takich wątpliwości w odniesieniu do wskazanych przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne i dlatego nie wystąpił z pytaniem prawnym do Trybunału.

Reasumując należy stwierdzić, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia w zaskarżonej decyzji wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego i przepisów procesowych. Istotne jest przy tym, że zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane przez art. 107 § 1 kpa, w szczególności zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne – stosownie do wymogów art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny sprawy opisany w decyzji nie wymaga dodatkowych ustaleń, jest wyczerpujący, natomiast uzasadnienie prawne wyjaśnia podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia. Z kolei sam fakt, że skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem orzekających organów, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.

Ustalona we wskazany sposób sytuacja faktyczna i jej implikacje prawne uzasadniały cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia, 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.