Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2240/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 169
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk Andrzej Kołodziej Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2014 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Akademii [...] w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna Wydziału [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r., wydaną na podstawie art. 169 ust. 10 i 12 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r.- Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.), art. 104 K.p.a., § 83 Statutu [...] oraz uchwały Senatu [...] nr [...] z dnia [...] maja 2012 r., postanowiła nie przyjąć R. S. na studia na Wydziale [...] tej Akademii.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w toku przeprowadzania sprawdzianu w ramach etapu I rekrutacji kandydatów na studia na Wydział [...], R. S. uzyskał 0 punktów za egzemplarz [...] i nie został dopuszczony do II etapu.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. S. zakwestionował przyznanie mu 0 punktów za egzemplarz [...], zarzucając, że oceniającym zabrakło dobrej woli i wyobraźni twórczej, przyjęli oni postawę cenzora, a nie twórcy. W jego ocenie Komisja nie wykonała tym samym swojego podstawowego zadania, tj. artystycznego ustosunkowania się do przedstawionego materiału.

Uczelniana Komisja Rekrutacyjna [...] w wyniku rozpoznania powyższego odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] października 2013 r., wydaną na podstawie art. 169 ust. 12, 14 i 15 oraz art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 104 K.p.a., § 83 [...], uchwały Senatu [...] z dnia [...] maja 2012 r. "Zasady i tryb rekrutacji na studia w [...] na rok akademicki 2013/2014" oraz Regulaminu pracy wydziałowej komisji rekrutacyjnej na rok akademicki 2013/2014 Wydziału [...] - jednolite studia magisterskie, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej [...] nr [...] z dnia [...] września 2013 r.

W uzasadnieniu decyzji Uczelniana Komisja Rekrutacyjna stwierdziła, iż przebieg egzaminu był zgodny z warunkami i trybem rekrutacji na studia, określonymi w uchwale Senatu [...] z dnia [...] maja 2012 r. oraz w Regulaminie pracy wydziałowej komisji rekrutacyjnej na rok akademicki 2013/2014 Wydziału [...] - jednolite studia magisterskie. Przebieg egzaminu był prawidłowy, a oceny wystawione w jego wyniku odwołującemu się są obiektywne i poparte rzetelną pracą wydziałowej komisji rekrutacyjnej. Uczelniana Komisja Rekrutacyjna podkreśliła przy tym, iż zgodnie z art. 169 ust. 14 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia, ustalonych przez Senat uczelni stosowną uchwałą oraz zawartych w Regulaminie pracy wydziałowej komisji rekrutacyjnej.

Własne opinie i odczucia odwołującego się na temat merytorycznej oceny jego egzaminu nie mogą być podstawą do uwzględnienia odwołania. Uczelniana Komisja Rekrutacyjna nie znalazła bowiem podstaw do kwestionowania oceny wydziałowej komisji rekrutacyjnej nie tylko ze względu na fakt, że składający odwołanie nie sformułował zarzutów natury formalnej, ale także ze względu na okoliczność, iż składający odwołanie nie podniósł żadnych argumentów, wskazujących na niestosowne zachowanie (działanie lub zaniechanie) członków wydziałowej komisji rekrutacyjnej, mogące uniemożliwić lub utrudnić przeprowadzenie egzaminu zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi powszechnie oraz wewnątrz uczelni.

Wydziałowa komisja rekrutacyjna ma prawo i zarazem obowiązek dokonywania oceny egzaminu zgodnie ze swoim gustem oraz sumieniem. Nie są zaś znane Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej dowody świadczące o złej woli, czy nierzetelności wydziałowej komisji rekrutacyjnej przy dokonywaniu oceny egzaminu odwołującego. Uczelniana Komisja Rekrutacyjna uznała, że negatywna ocena egzemplarza [...], złożonego przez odwołującego, wynikła wyłącznie z jego niskiej oceny artystycznej przez wydziałową komisję rekrutacyjną. Taki stan rzeczy potwierdza, między innymi, treść pisemnych sprawozdań z egzaminu (opinii), sporządzonych przez recenzentów.

Wobec powyższego Uczelniana Komisja Rekrutacyjna stwierdziła, iż decyzja, stanowiąca przedmiot odwołania, została wydana na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, przez co brak jest podstaw do jej uchylenia.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący stwierdził, iż zaskarża:

1. decyzję nr [...] Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...],

2. decyzję nr [...] Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej [...] w całości,

3. Uchwałę Senatu [...] z dnia [...] maja 2012 roku "Zasady i tryb rekrutacji na studia w [...] na rok akademicki 2013/2014",

4. Regulamin pracy wydziałowej komisji rekrutacyjnej na rok akademicki 2013/2014 Wydziału [...] - jednolite studia magisterskie,

5. czynność wykonania "egzemplarza [...]" przez kandydata,

6. ocenę tej czynności, jako kryterium egzaminu wstępnego na wymienione studia uczelni publicznej.

Zaskarżonym decyzjom, aktom i czynnościom zarzucił naruszenie prawa materialnego i podmiotowego, tj. ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw, a szczególnie art. 4 pkt 3 tej ustawy, art. 7 K.p.a., a także ustawy Kodeks Karny, w szczególności art. 216 K.k., czyli naruszenie czci wewnętrznej.

W związku z tym wniósł o uznanie zaskarżonych decyzji za nieważne w całości wraz z wszystkimi skutkami, uznanie za nieważną zaskarżonej uchwały w zakresie wymagalności tzw. "egzemplarza [...]" w procesie rekrutacji, a także opublikowanie na stronie internetowej [...] stosownych przeprosin o treści uzgodnionej na piśmie ze skarżącym.

W uzasadnieniu skargi podniósł, iż nie można przyjmować na jednolite studia magisterskie dzienne, stawiając wymagania wybiegające poza ogólny system kształcenia średniego, a tym bardziej wymagając materiałów objętych nauczaniem na tychże studiach - w tym wypadku chodzi o tzw. "egzemplarz [...]" - naruszenie zasady swobody dostępu do wiedzy i umiejętności.

Zarzucił ponadto, że Komisja nie przypisując jego pracy ani jednego punktu nie dokonała jej oceny, bowiem autor wykonał określoną pracę w określonych istotnych ramach. Stworzył byt materialny, który nie został przez "oceniających" dostrzeżony.

Skarżący podniósł też, iż w części dotyczącej integralności z narodowym system edukacji i nauki nie ma oceny "0", ponieważ uznaje się to powszechnie za naruszenie prawa człowieka do godności. Powołał się przy tym na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 1 lipca 1997 r., skarga nr 20834/92.

Zarzucił też, że w toku postępowania odwoławczego organ II instancji nie stanął na straży praworządności, bowiem nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uczelniana Komisja, nie znając bowiem sytuacji życiowej kandydata (stan zdrowia i wrażliwość np. na niesprawiedliwość), dokonała oceny zaocznej nie żądając od autora stosownych modyfikacji.

W ocenie skarżącego, przypisanie złożonemu przez niego egzemplarzowi [...] oceny "0" miało na celu jego zniewagę, a nie dokonanie oceny wynikającej z ustalenia obiektywnej prawdy.

Uczelniana Komisja Rekrutacyjna w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podkreślając, iż do postępowań w sprawie przyjęcia na studia stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola decyzji wydawanych w tych postępowaniach dotyczy zaś jedynie zgodności z prawem postępowania decyzyjnego uprawnionych organów. Poza kognicją sądu administracyjnego pozostają natomiast podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące przyjętych przez uczelnię zasad naboru kandydatów na studia.

Niezależnie od powyższego podkreślono, że dokonana przez Wydziałową Komisję Rekrutacyjną ocena egzemplarza [...] złożonego przez skarżącego jest zgodna z systemem oceniania przyjętym w ust. 5 Regulaminu pracy Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej na rok akademicki 2013/2014 Wydziału [...] - jednolite studia magisterskie, w którym stwierdza się, że poszczególne etapy rekrutacji są punktowane w skali od 0 do 11 punktów. Rzeczony regulamin zaś i związane z nim zasady oceny są wyrazem prawem zagwarantowanej autonomiczności uczelni.

Zdaniem Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej, zaskarżona decyzja spełnia wszystkie określone przez przepisy prawa warunki oraz kryteria prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej ustalone praktyką orzeczniczą. W szczególności decyzja ta zawiera wszystkie prawem wymagane elementy treści, a jej uzasadnienie jest wnikliwe, wyczerpujące i świadczące o rzetelnym zbadaniu całej sprawy zarówno od strony stanu faktycznego, jak i prawnego.

Skarżący nie przedstawił natomiast rzeczowych i zasługujących na uznanie, w świetle obowiązującego prawa, argumentów przemawiających za poglądem, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów dotyczących postępowania administracyjnego. Nie jest natomiast zadaniem komisji rekrutacyjnej dochodzenie stanu zdrowia kandydata, zaś poziom jego wrażliwości artystycznej powinien być i był oceniany wyłącznie na podstawie złożonego egzemplarza [...].

Uczelniana Komisja zaprzeczyła jednocześnie kategorycznie twierdzeniom skarżącego, jakoby u podstaw wystawienia oceny "0" (zero) było naruszenie jego dóbr osobistych podkreślając, iż ocena ta jest wyłącznie wyrazem autonomicznej i uprawnionej opinii Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej na temat wartości artystycznej przedstawionego przez skarżącego egzemplarza [...]. Uzasadnienie takiej oceny znalazło zaś wyraz w recenzjach egzemplarza [...], sporządzonych przez recenzentów zgodnie z wymaganiami ust. 7 Regulaminu pracy Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej na rok akademicki 2013/2014 Wydziału [...] - jednolite studia magisterskie. Chybiony pozostaje tym samym zarzut skarżącego, dotyczący naruszenia przepisów ustawy Kodeks karny.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2014 r., ustosunkowując się do powyższej odpowiedzi na skargę, ponownie zakwestionował ustaloną skalę ocen od 0 do 11 punktów za egzemplarz [...]. W jego ocenie skala ta powinna być ustalona od 1 do 11 punktów i wtedy byłaby integralność z systemem szkolnictwa. Skarżący zaznaczył też, że pierwszy etap egzaminu odbywa się "zaocznie", tj. poza gmachem Uczelni i bez osobistego udziału kandydata, co stwarza pole do nieuczciwości, chociażby z uwagi na możliwość wykonania egzemplarza [...] przez osoby postronne. Zakwestionował też sam obowiązek składania przez kandydatów egzemplarza [...], gdyż w jego ocenie nie można wymagać na egzaminie wstępnym rzeczy, które są poza systemem nauczania państwowych szkół średnich i są dopiero przedmiotem nauczania w systemie akademickim.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że sądowa kontrola decyzji wydawanych w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia dotyczy jedynie zgodności z prawem postępowania prowadzonego przez powołane do tego organy. Ocena prac egzaminacyjnych należy natomiast wyłącznie do osób w tym celu powołanych przez Uczelnię. Poza kognicją sądu administracyjnego pozostają zatem podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące uzyskanej przez niego oceny punktowej.

Postępowanie rekrutacyjne na studia uregulowane jest w ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.). Stosownie do treści art. 169 ust. 2 tej ustawy, senat uczelni ustala warunki i tryb rekrutacji, w tym prowadzonej w drodze elektronicznej, dla poszczególnych kierunków studiów. Uchwałę podaje się do wiadomości publicznej nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy i przesyła ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego. W przypadku uruchomienia nowego kierunku studiów lub nowo utworzonej uczelni senat podejmuje uchwałę i przesyła ją ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego i ministrowi nadzorującemu uczelnię, podając ją niezwłocznie do publicznej wiadomości. Podstawę przyjęcia na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie stanowią wyniki egzaminu maturalnego. Senat uczelni ustala w trybie określonym na podstawie ust. 2, jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia (art. 169 ust. 3 tej ustawy).

Rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej lub inny organ wskazany w statucie. Komisja rekrutacyjna podejmuje decyzje w sprawach przyjęcia na studia (art. 169 ust. 10 cytowanej ustawy). Od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym w statucie (art. 169 ust. 12 ustawy). Stosownie do treści art. 169 ust. 14 ustawy, podstawą odwołania w tym przypadku może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia, określonych zgodnie z ust. 2.

Rekrutacja na studia odbywa się więc według zasad określonych w znacznej mierze przez samą uczelnię. Takie uregulowanie tej problematyki jest przejawem zasady autonomii uczelni wyrażonej w art. 4 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Przepis ten stanowi bowiem, że uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie.

Zasada autonomii uczelni znajduje swój wyraz również w art. 169 ust. 4 omawianej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, uczelnia może przeprowadzić dodatkowe egzaminy wstępne, w trybie określonym na podstawie ust. 2. Przepis ten wskazuje jednocześnie, że przeprowadzenie dodatkowego egzaminu może nastąpić tylko w przypadku konieczności sprawdzenia uzdolnień artystycznych, sprawności fizycznej lub szczególnych predyspozycji do podejmowania studiów na danym kierunku niesprawdzanych w trybie egzaminu maturalnego, lub gdy osoba ubiegająca się o przyjęcie na studia posiada świadectwo dojrzałości uzyskane za granicą. Egzaminy te nie mogą dotyczyć przedmiotów objętych egzaminem maturalnym.

W przypadku [...] zasady rekrutacji na rok akademicki 2013/2014 zostały określone w uchwale Senatu tej Uczelni z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]. Załącznik nr 2 do tej uchwały, określający tryb postępowania rekrutacyjnego na Wydział [...], przewiduje, że kandydat ubiegający się o przyjęcie na ten kierunek studiów obowiązany jest przedstawić egzemplarz [...] wybranego dramatu lub adaptacji scenicznej prozy. Wskazuje się również, że na tym etapie rekrutacji kandydat może otrzymać ocenę w skali od 0 do 11 punktów.

Wprowadzenie przez [...] dodatkowego egzaminu w postaci przedstawienia do oceny egzemplarza [...] lub [...] jest, w świetle art. 169 ust. 4, dopuszczalne. Tego typu egzamin niewątpliwie jest sprawdzianem zdolności artystycznych kandydata i Uczelnia była uprawniona do jego wprowadzenia. Zaznaczyć przy tym należy, że przepis art. 169 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie określa, na czym ma polegać ten dodatkowy egzamin. Warunkiem koniecznym jest tylko to, że egzamin ma sprawdzać uzdolnienia artystyczne kandydata. Wybór formy tego egzaminu należy już do autonomicznej decyzji władz uczelni. Zaznaczyć też należy, że nie jest rzeczą Sądu oceniać, czy taka forma egzaminu w sposób adekwatny sprawdza uzdolnienia artystyczne kandydatów, i czy egzamin przeprowadzony w innej formie byłby bardziej właściwy.

Z podobną sytuacją mamy również do czynienia w przypadku stosowanej na tym etapie rekrutacji skali ocen. Przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie wskazują, jaką skalę ocen w postępowaniu rekrutacyjnym uczelnie winny stosować. Należy zatem przyjąć, iż art. 169 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym uprawnia senat uczelni do samodzielnego określenia tej skali.

Zarzuty skargi, odnoszące się do formy egzaminu dodatkowego i stosowanej w czasie tego egzaminu skali ocen, są więc niezasadne. Jak już wskazano wyżej, w świetle art. 169 ust. 2 i ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, Uczelnia miała prawo przeprowadzić dodatkowy egzamin na studia na Wydział [...] w wybranej przez siebie formie i z zastosowaniem określonej samodzielnie skali ocen. Ponadto, jak już wskazano wyżej, Sąd nie możliwości zbadania, czy przyznana skarżącemu ocena w tym postępowaniu była słuszna. Sąd nie może ocenić, czy walory artystyczne przedstawionej przez skarżącego pracy zasługiwały na przyznanie większej ilości punktów. Tego typu aspekty tej sprawy leżą poza kognicją Sądu.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Zgodnie z tym przepisem, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie został wyjaśniony w sposób wyczerpujący. Podstawą faktyczną wydania zaskarżonej decyzji był przeprowadzony przez Uczelnię egzamin i uzyskana przez skarżącego ocena. Kwestie te nie budzą żadnych wątpliwości i zostały przez organy ustalone w sposób prawidłowy. Sytuacja życiowa kandydata nie mogła być natomiast podstawą przyjęcia na studia, a zatem organ, wydając zaskarżoną decyzję, nie miał obowiązku jej uwzględniać.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wydziałowej [...] z dnia [...] września 2013 r. odpowiadają prawu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.