Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 505/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 141 § 4, art. 170, art. 204 kt 2, art. 184, art. 183
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 156 § 1, art. 10 § 1, art. 158 § 1, art. 145 § 1 pkt 4, art. 138 § 1 pkt 1, art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 17 października 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dnia 6 listopada 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1018/12 w sprawie ze skargi M. T., B. J., A. M., H. C., K. W., E. S., A. S., A. S., K. S., I. B., A. B., D. B., L. B., S. S., S. S., M. T. i K. J. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego solidarnie na rzecz skarżących: a) M. T., B. J., A. M., H. C., K. W., E. S., A. S., A. S. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; b) K. S., I. B., A. B., D. B., L. B., S. S., S. S., M. T. i K. J. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego;


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1018/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi M. T., B. J., A. M., H. C., K. W., E. S., A. S., A. S., K. S., I.B., A. B., D. B., L. B., S. S., S. S., M. T. i K. J. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] 2011 r. nr [...]; II. zasądził od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego solidarnie na rzecz skarżących M. T., B. J., A. M., H. C., K. W., E. S., A. S., A. S. kwotę 576 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. zasadził od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego solidarnie na rzecz skarżących K. S., I. B., A. B., D. B., L. B., S. S., S. S., M. T. i K. J. kwotę 393 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] 1998 r. nr "[...]" [winno być "[...]"] (dalej decyzja z [...] 1998 r.) Minister Kultury i Sztuki stwierdził, że orzeczenie Prezesa Centralnego Urzędu Wydawnictw, Przemysłu Graficznego i Księgarstwa z [...] 1952 r. znak [...] (dalej orzeczenie z [...] 1952 r.), wydane w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego z [...] 1951 r. przedsiębiorstwa Drukarnia Wydawnictwa [...] – [...], ul [...] i ustalenia składników majątkowych tego przedsiębiorstwa, przechodzących na własność Państwa - w części dotyczącej przejęcia przez Państwo nieruchomości przy ul. [...] w [...] – zostało wydane z naruszeniem prawa.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] 1998 znak [...] (dalej decyzja z [...] 1998 r.) Minister Kultury i Sztuki na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 [winno być "§ 1 pkt 1"] kpa utrzymał w mocy decyzję z [...] 1998 r.

Zgodnie z zawiadomieniem z 19 listopada 2008 r., Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego na podstawie art. 157 § 1 i 2 kpa wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] 1998 r.

Decyzją z [...] 2011 r. nr 2/2011 Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej Minister) na podstawie art. 158 § 2 kpa, stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji z [...] 1998 r.

Pismem z 7 kwietnia 2011 r. adw. B. P. pełnomocnik M. T., B. J., A. M., H. C., K. W., E. S., A. S., A. S. i adw. M. B. pełnomocnik K. S., I. B., A. B., D. B., L. B., S. S., S. S., M. T., K. J. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] 2011 r. i o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] 1998 r.

Decyzją z [...] 2011 r. nr [...] (dalej decyzja nr [...]) Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] 1998 r.

Pismem z 16 stycznia 2012 r. pełnomocnicy skarżących wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z [...] 2012 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] 2012 r.) Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję z nr [...].

Odnosząc się do zarzutów skarżących Minister ponownie podkreślił, że sytuacja w której strona (jedna ze stron) bez własnej winy, a zatem np. z winy organu administracji, nie brała udziału w postępowaniu - nie była o tym postępowaniu zawiadomiona, nie miała wiedzy o postępowaniu, organ nie doręczał tej stronie pisma i strona nie miała wiedzy o wydanej decyzji, gdyż nie została jej doręczona (została doręczona innym stronom), wyczerpuje przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). W odniesieniu do systemu weryfikacji decyzji administracyjnych w trybach nadzwyczajnych - stwierdzenia nieważności decyzji i wznowienia postępowania: "System ten oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 kpa)" [B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 10, C. H. Beck 2009, s. 507]. Odnosząc się do zarzutu, że decyzja z [...] 1998 r. jest decyzją nie istniejącą (gdyż została wprowadzona do obrotu z rażącym naruszeniem prawa - Kodeksu postępowania administracyjnego - przez niedoręczenie wszystkim zainteresowanym, którzy winni być stroną w postępowaniu), Minister stwierdził, że również ten zarzut jest nieuzasadniony, gdyż wbrew twierdzeniom skarżących, decyzja z [...] 1998 r. jest decyzją istniejącą i weszła do obrotu prawnego z uwagi na fakt, że została doręczona innej stronie postępowania - która brała udział w postępowaniu (postępowanie toczyło się na jej wniosek).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...] 2012 r., utrzymującą w mocy decyzję nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z [...] 1998 r., wnieśli M. T., B. J., A. M., H. C., K. W., E. S., A. S., A. S., K. S., I. B., A. B., D. B., L. B., S. S., S. S., M. T., K. J., zarzucając decyzji naruszenie:

1. art. 157 § 2 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa z powodu błędnej wykładni i ich niezastosowania w sytuacji, gdy decyzja z [...] 1998 r. nie została doręczona osobom, które winny występować w sprawie w charakterze stron, a następnie osoby te zostały zawiadomione o toczącym się postępowaniu o odszkodowanie i wezwane do udziału w sprawie w charakterze strony, ale Minister Kultury i Sztuki odmówił im przyznania odszkodowania podnosząc, że wnioski te zostały złożone po terminie, mimo że osoby te nie były zawiadomione o toczącym się postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] 1952 r. dotyczącego przejęcia przez Państwo nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ani o decyzji wydanej w tej sprawie;

2. art. 7, 8, 9 i 10 kpa ponieważ organy administracyjne wiedziały, że właściciele nieruchomości [Z. i J.] małżonkowie S. nie żyją i że występująca w charakterze strony "K." [winno być "H. G.-"] M. nie jest ich jedyną spadkobierczynią.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wnieśli o: uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji nr [...].; zasądzenie od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 i 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) orzekł jak w sentencji wyroku IV SA/Wa 1018/12.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze, że będąca przedmiotem postępowania nieważnościowego decyzja z [...] 1998 r. jest decyzją wydaną przez Ministra w pierwszej instancji. Od tej decyzji wniesiono wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w wyniku rozstrzygnięcia którego Minister wydał w drugiej instancji decyzję z [...] 1998 r., utrzymującą w mocy decyzję z [...] 1998 r. Obecnie toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] 1998 r. (nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2012 r., IV SA/Wa 453/12 uchylono decyzję z [...] 2011 r. nr [...] Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, utrzymującą w mocy decyzję z [...] 2011 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji z [...] 1998 r. znak [...]).

Zdaniem Sądu I instancji, od rozstrzygnięcia organu w sprawie kontrolowanej wyrokiem IV SA/Wa 453/12 zależeć będzie rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Na skutek bowiem wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z [...] 2011 r. (decyzji drugoinstancyjnej), odżyje kwestia rozstrzygnięcia w postępowaniu zwyczajnym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej kontrolowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzją z [...] 1998 r. (o ile następca prawny zmarłej wnioskodawczyni podtrzyma złożony przez nią wniosek). Oczywiste jest, że wówczas, gdy odwołanie złożono w warunkach jego dopuszczalności, musi być ono rozpoznane w pierwszej kolejności. W postępowaniu odwoławczym będą brane pod uwagę przez organ wszelkie ewentualne wady postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji, jak też błędy dotyczące zastosowania przepisów prawa materialnego. Zdaniem Sądu I instancji nie ulega wątpliwości, że w toku postępowania odwoławczego organ obowiązany będzie zbadać również z urzędu kwestię właściwego ustalenia kręgu stron postępowania (art. 10 kpa).

Sąd I instancji uznał, że zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje wydane zostały "przedwcześnie". W sytuacji bowiem gdy w sprawie mamy do czynienia z decyzją nieostateczną, od której wniesiono odwołanie (wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy), organ w pierwszej kolejności winien rozpoznać odwołanie.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego reprezentowany przez adwokata A. B., zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania:

1. w zw. z [art.] 141 § 4 ppsa polegające na braku wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku na czym polegało inne naruszenie przepisów postępowania i jaki mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i braku wskazania co do dalszego postępowania;

2. w zw. z [art.] 141 § 4 ppsa i art. 156 § 1 kpa polegające na niewłaściwej ocenie przesłanek naruszenia prawa przez nieuwzględnienie, że dla orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie ma znaczenia charakter kontrolowanej decyzji i stwierdzenie nieważności może dotyczyć zarówno decyzji ostatecznej, jak i nieostatecznej;

3. w zw. z [art.] 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez uchylenie decyzji mimo braku naruszenia przez Ministra przepisów postępowania.

Wskazując na powyższe naruszenia Minister wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w trybie 188 ppsa; ewentualnie o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, w trybie 185 § 1 ppsa;

- zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa i art. 156 § 1 kpa jest nieuprawniony. W doktrynie utrwalony jest pogląd, że w Kodeksie postępowania administracyjnego nie ograniczono sankcji nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa wyłącznie do naruszenia przepisów prawa materialnego. Generalnie zasadne założenie, że sankcja nieważności decyzji wydanej z ciężkim, kwalifikowanym naruszeniem przepisów prawa materialnego, nie może wyłączyć zastosowania sankcji nieważności decyzji wydanej z ciężkim, kwalifikowanym naruszeniem przepisów prawa procesowego. Błędnie skarżący kasacyjnie ogranicza przesłanki badania kwalifikowanej wady decyzji z [...] 1998 r. jedynie do przesłanki wznowieniowej, która wyklucza możliwość uznania wady rzeczywiście stwierdzonej w kontrolowanym postępowaniu, jako stanowiącej rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W doktrynie prawa administracyjnego koncepcję wadliwości decyzji wyprowadza się przy uwzględnieniu dwu podstawowych wartości: praworządnego działania administracji publicznej (art. 7 i 2 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483, sprost. z 2001 r., nr 28, poz. 319, zm. z 2006 r., nr 200, poz. 1471, z 2009 r., nr 114, poz. 946) i ochrony praw nabytych na podstawie działania administracji publicznej. Te konkurujące ze sobą dwie przeciwstawne wartości są podstawą wypracowania gradacji wad decyzji, uwzględniającej rodzaj naruszonego prawa i ciężar wady. Założenie ciężaru wady jako podstawa wadliwości decyzji administracyjnej jest niezależne od rodzaju naruszenia przepisu prawa (pkt I, II i IV uzasadnienia uchwały 7 Sędziów NSA z 13.11.2012 r., I OPS 2/12, ONSAiWSA 2013 /1/1 s. 25-28). Przepisy prawa procesowego nie regulują treści materialnoprawnej, lecz regulują tryb ustalenia wystąpienia hipotetycznego stanu faktycznego, zapisanego w normie prawa materialnego, w sprawie będącej przedmiotem danego postępowania administracyjnego. Naruszenie procesowego prawa administracyjnego może mieć różny ciężar – od kwalifikowanego do niekwalifikowanego. Ciężar naruszenia przepisów prawa procesowego musi być powiązany z istotą procesu, jako zorganizowanego ciągu czynności procesowych organów administracji publicznej. Dla wypracowania gradacji wad uwzględnia się sposób uregulowania czynności procesowych organów administracji publicznej przepisami prawa procesowego. W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy należy wziąć pod uwagę czynności procesowe organów administracji publicznej nakazane przepisami prawa, których niepodjęcie lub podjęcie z naruszeniem przepisów prawa stanowi rażące naruszenie prawa. Celem wszystkich czynności procesowych jest rozpoznanie sprawy przez ustalenie jej stanu faktycznego, dającego umocowanie prawne do rozstrzygnięcia sprawy przez wyprowadzenie konsekwencji prawnej przyjętej w normie prawa materialnego. Przy wspólnym celu materialnoprawnym przepisy prawa procesowego w różny sposób wiążą organy administracji publicznej – pozostawiając im ocenę dokonania czynności procesowych i oceny formy tych czynności bądź bezwzględnie wiążąc organy, pozbawiając je swobody w ocenie. Tak zróżnicowana regulacja jest podstawą do ustalenia gradacji wadliwości procesowej: od ciężkiej, kwalifikowanej wadliwości do nieistotnej. Ustawodawca enumeratywnie wskazuje podstawy wznowienia postępowania, klasyfikowane jako ciężkie, kwalifikowane naruszenie przepisów postępowania, z tego względu, że otwierają zastrzeżenia co do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wątpliwości co do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, jeśli okażą się zasadne, dają podstawę do stosowania sankcji wzruszalności – uchylenia decyzji (art. 151 § 1 pkt 2 kpa). W podstawach wznowienia postępowania wskazuje się czynności nakazane prawem (czynność obligatoryjnego wyłączenia pracownika, organu, członka organu kolegialnego; czynności zapewnienia stronie (stronom) udziału w postępowaniu – art. 10 § 1 kpa; czynności nakazane prawem ustalenia stanu faktycznego).

Wyliczone czynności nie stanowią regulacji zamkniętej. Przepisy prawa procesowego zawierają także czynności nakazane prawem, nie objęte podstawami wznowienia. Takie ciężkie, kwalifikowane naruszenie przepisów postępowania, nie objęte sankcją wzruszalności, stanowią rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Stanowiąc o zastosowaniu sankcji nieważności decyzji z tego powodu, nie ograniczono w kpa rażącego naruszenia prawa wyłącznie do przepisów materialnoprawnych. Brak podjęcia nakazanych czynności procesowych bądź czynności nakazane podjęte wbrew prawu procesowemu należy objąć pojęciem rażącego naruszenia prawa. Nakazane czynności procesowe wobec strony (stron) postępowania to czynności powiązane z układem podmiotowym postępowania i prawem strony (stron) postępowania obrony interesu prawnego w postępowaniu (B. Adamiak, Gradacja naruszenia procesowego prawa administracyjnego, PiP 2012/3/45-54; J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2014, dalej Komentarz 2014, s. 667, nb 36).

W orzecznictwie trafnie wskazuje się, że pominięcie w postępowaniu wszystkich (prócz jednej) stron (chodziło o byłych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości podlegającej zwrotowi; wyrok NSA z 6.12.1995 r., SA/Gd 374/95, cbosa) powoduje, że decyzja taka rażąco narusza prawo (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). W doktrynie podnosi się, że stwierdzenie nieważności decyzji następuje w przypadku ciężkiego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jeżeli godzą one dotkliwie w uprawnienia stron (J. Borkowski, Nieważność decyzji administracyjnej, ZCO 1997, s. 104, akceptując wyrok SA/Gd 374/95).

Taka właśnie sytuacja zaistniała w kontrolowanej sprawie. J. S., po wejściu Niemców do Łodzi, został z uwagi na publikowanie przed wojną na łamach "Kuriera Łódzkiego" artykułów przeciwko hitleryzmowi, dnia 3 października 1939 r. aresztowany i osadzony w obozie koncentracyjnym Buchenwald. Dnia 4 listopada 1939 r. J. S. zamordowany został w KL Buchenwald (k. 1 akt administracyjnych). Fakt śmierci J. S. stwierdził postanowieniem z dnia 6 października 1947 r. nr Zg 1813/47 Sąd Grodzki w Łodzi.

Spadkobiercami J. S. byli: żona Z. S. w 7/28 części; brat S. S. w 3/28 części; brat W. S. w 3/28 części; I. G. w 3/28 części; I. M. D. w 3/28 części; K. A. P. w 3/28 części; J. S. w 3/28 części; S. M. S. w 3/28 części. Spadek po S. M. S., zmarłym dnia 1 lutego 1945 r. nabyły córki: Z. T. i K. I. B. - po połowie każda z nich (odpis postanowienia z 21 lutego 1948 r. Nr.Sp.940/47 1112/47 Sądu Grodzkiego w Łodzi; k. 14=28 akt administracyjnych). Ministerstwo Kultury i Sztuki dysponowało odpisem postanowienia Sądu Grodzkiego w Łodzi z 21 lutego 1948 r. Nr.Sp.940/47 1112/47 nie później niż od dnia 4 lutego 1991 r., gdy ów odpis przekazało przy piśmie z 4 lutego 1991 r. nr DE-V-91 Ministerstwu Edukacji Narodowej.

Spadek po Z. S., zmarłej dnia 5 stycznia 1965 r. nabył jej brat M. K. S. w całości; spadek po M. K. S., zmarłym dnia 25 stycznia 1973 r., nabyła córka H. M. G.-M. w całości (k. 5 akt administracyjnych). Wbrew obowiązkowi ustalenia stron postępowania (art. 28 kpa), Minister nie podjął żadnych działań by ustalić inne strony postępowania poza H. M. G.-M. i Drukarnią [...] (której doręczono decyzję z: 16 lutego 1998 r. i 23 czerwca 1998 r.; k. 257, 278 załączone w folii w niezszytych aktach administracyjnych).

Z odpisu pozwu z dnia 17 stycznia 2006 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uzyskał informację o nazwiskach i adresach spadkobierców J. S. (załączone w folii do k. 152 w niezszytych aktach administracyjnych). Odpisy szeregu postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po poszczególnych spadkodawcach, znajdują się w aktach sprawy.

Tym samym prowadzenie postępowania jedynie z udziałem H. G.-M., mimo że nie była ona jedyną spadkobierczynią J. S., o czym organy administracji publicznej wiedziały, przy pominięciu dominującej grupy pozostałych spadkobierców J. S., stanowiło rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa i nie mogło prowadzić do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z [...] 1998 r., decyzją nr [...], na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 kpa, w oparciu o błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 4 kpa, z pominięciem art. 156 § 1 pkt 2 kpa, błędnie utrzymaną w mocy decyzją z [...] 2012 r.

Zaskarżony wyrok narusza art. 141 § 4 ppsa, choć naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik postępowania. Trafnie skarżący kasacyjnie podnosi, że w postępowaniu nieważnościowym orzekać można także o decyzji, od której wywiedziono wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy (art. 127 § 3 kpa; J. Borkowski – Komentarz 2014, s. 647, nb 7). Z naruszeniem art. 141 § 4 ppsa w uzasadnieniu wyroku IV SA/Wa 1018/12 Sąd wskazał na "przedwczesność" orzekania w trybie nieważnościowym o decyzji z [...] 1998 r.

Skoro zaskarżoną decyzją z [...] 2012 r. Minister z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję nr [...], mimo że obowiązany był dostrzec, że postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), które winno było prowadzić do uchylenia decyzji z [...] 1998 r. decyzją z [...] 1998 r. w postępowaniu zwykłym (B. Adamiak – Komentarz 2014, s. 549, nb 8), a czego nie dokonano, to brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku IV SA/Wa 1018/12, na czym polegało inne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i jaki mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik postępowania (art. 174 pkt 2 ppsa).

Wbrew ocenie skarżącego kasacyjnie, w zaskarżonym wyroku udzielono wskazań co do dalszego postępowania (s. 7-8 uzasadnienia wyroku IV SA/Wa 1018/12).

Minister rozpoznając sprawę ponownie uniknie rozdrobnienia postępowania nieważnościowego i prowadzić będzie jedno postępowanie nieważnościowe, i orzeknie w przedmiocie nieważności obu decyzji (z [...] 1998 r. i [...] 1998 r.) jedną decyzją w dwu punktach – odnośnie każdej z tych decyzji, mając na uwadze poglądy prawne zaprezentowane w niniejszym wyroku (art. 170 ppsa). Minister prawidłowo ustali wszystkie osoby będące stronami w sprawie (art. 28 kpa) i zapewni wszystkim stronom czynny udział w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 kpa).

W oparciu o odpis zupełny aktu urodzenia, aktu małżeństw i aktu zgonu (art. 79 pkt 1 i art. 80 asc), organ ustali prawidłowe imię i nazwisko H. G.-M., która szereg dokumentów podpisywała jako "K. G.-M." (przykładowo wniosek z 30 października 1990 r.; pisma z 18 lipca 1995 i 10 października 1995 r.; k. 7, 226-228 akt administracyjnych); w wyroku NSA z 6 października 1994 r., IV SA 1525/93 występuje jako "K. M.", gdy w odpisie postanowienia z 5 lipca 1990 r. I Ns 342/90 Sądu Rejonowego w Zakopanem i w odpisie pełnomocnictwa notarialnego z 23 lipca 1997 r., występuje jako H. M. G.-M. (k. 5 akt administracyjnych).

Mimo zatem częściowo błędnego uzasadnienia, zaskarżony wyrok odpowiada prawu (art. 184 in fine ppsa). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 ppsa.