Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 710/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Bartłomiej Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J. W. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2007 r. bez numeru w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną uchwałę i poprzedzającą ją uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] listopada 2006 r. 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu 3. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz J. W. kwotę 372 (trzysta siedemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

J. W. złożył wniosek o wpis na listę adwokatów na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o.a. powołując się na złożony egzamin sędziowski.

Uchwałą z [...] listopada 2006 r. ORA w [...] nie uwzględniła wniosku J. W.. W uzasadnieniu podała między innymi, że:

Wnioskodawca wniósł o wpis na listę adwokatów podnosząc, iż ukończył wyższe studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu im. "[...]" w [...], a następnie odbył pozaetatową aplikację sądową zakończoną zdanym pozytywnie egzaminem sędziowskim, co miało miejsce we wrześniu 2006 r. Wnioskodawca podkreślił, iż przez wiele lat i to po ukończeniu studiów na wydziale prawa, wykonywał czynności doradcy prawnego. Te okoliczności w ocenie wnioskodawcy mają uzasadniać wpis na listę adwokatów, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 prawa o adwokaturze. Tego rodzaju stanowisko nie jest uzasadnione albowiem w dniu 4 maja 2006 r. został opublikowany w Dz. U. Nr 75, poz. 529, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. W punkcie 5-tym cytowanego orzeczenia, Trybunał uznał art. 66 ust. 1 pkt 2 prawa o adwokaturze za niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów, nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. W związku z tym, że zapis przepisu art. 66 ust. 1 prawa o adwokaturze utracił w całości moc obowiązującą z dniem 4 maja 2006 r., nie może więc stanowić po tym dniu podstawy do wpisu na listę adwokatów, bez obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nawet tych osób, które po złożeniu egzaminów; sędziowskiego, prokuratorskiego, radcowskiego, legitymują się praktyką w zawodzie prawniczym. Takie stanowisko zajął też Minister Sprawiedliwości w szeregu decyzji m. in. [...],[...],[...], kiedy to sprzeciwił się wpisom na listę adwokatów osób, które zostały wpisane na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 prawa o adwokaturze. W związku z powyższym Okręgowa Rada Adwokacka w [...] w głosowaniu tajnym przy 12-tu głosach sprzeciwu, nie uwzględniła wniosku. Za uwzględnieniem wniosku nie głosował żaden z obecnych członków Rady.

J. W. odwołał się od tej uchwały.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej Uchwałą z dnia [...] stycznia 2007 r. zważyło, co następuje:

odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 19 kwietnia 2006 r., na który powołuje się ORA w [...] w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, Minister Sprawiedliwości w szeregu decyzji (m.in. [...],[...],[...]) sprzeciwił się wpisom na listę adwokatów osób, które zostały wpisane na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 1982 r., poz. 124 ze zm.), zwanej dalej Prawem o adwokaturze (p.o.a.).

Ponieważ wniosek Zainteresowanego o wpis na listę adwokatów również znajduje swoje oparcie w przepisie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o.a., wskazane jest powołanie się na obszerne fragmenty uzasadnienia decyzji Ministra Sprawiedliwości, który stoi na stanowisku, iż powyższy przepis prawa utracił moc obowiązującą.

"Należy .... wskazać, iż w dniu 4 maja 2006 r. został opublikowany w Dzienniku Ustaw Nr 75, poz. 529, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06. W punkcie 5 cytowanego orzeczenia Trybunał uznał art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze za niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Powołany przepis Prawa o adwokaturze utracił zatem moc obowiązującą z dniem 4 maja 2006 r. Ponadto w uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny sformułował określone powinności dla ustawodawcy. Stwierdził, iż w toku postępowania o wpis na listę adwokatów osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, samorząd adwokacki badając czy kandydat posiada przymiot rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata powinien oceniać takie przesłanki jak czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia, praktyczny kontakt z wykonywaniem zawodu prawniczego. Kwestie te, zdaniem Trybunału, winien rozstrzygnąć jednoznacznie ustawodawca.

Trybunał Konstytucyjny uznał także, że mankamentem art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze jest brak ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego, a nadto - niedookreślenie maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia przez ubiegającego się o wpis na listą adwokatów - innego niż adwokacki egzaminu prawniczego. W ocenie Trybunału, w tym zakresie sytuacja ta, jako nieodpowiadająca wymaganiom art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, również winna być przez ustawodawcę poddana stosownej modyfikacji.

Powyższe obowiązki sformułowane przez Trybunał Konstytucyjny pod adresem ustawodawcy bezspornie wskazują, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze nie reguluje kwestii, których obowiązki te dotyczą. Brak regulacji w tym zakresie doprowadził do tego, że Trybunał Konstytucyjny uznał cały wskazany przepis za niekonstytucyjny. W związku z tym zapis ten utracił w całości moc obowiązującą z dniem 4 maja 2006 r. Nie może więc stanowić, po tym dniu, podstawy do wpisu na listę adwokatów - bez obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego - nawet tych osób, które po złożeniu egzaminu sędziowskiego, prokuratorskiego, radcowskiego czy notarialnego legitymują się praktyką w zawodzie prawniczym.

Skargę na powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. W. zwany dalej skarżącym. W skardze domagał się uchylenia zaskarżonej uchwały, wskazał, że zaskarżone Uchwały naruszają podstawowe zasady prawa administracyjnego procesowego, zasady konstytucyjne, w szczególności zasadę wolności wykonywania zawodu i ograniczają jego wolność podejmowania i wykonywania zawodu adwokata, ale również zaskarżone uchwały naruszają wspólnotowe prawo wolności, zakazu dyskryminacji i zakazu ograniczenia świadczenia usług wskazanych w art. 50 pkt c w związku z art. 13 i art. 17 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. Nr 90, poz. 864/31), a także przepisy art. 15, art. 16 i art. 21 Karty Praw Podstawowych (opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich z dnia 18 grudnia 2000 r. - Nr 2000/C 364/01 i następne).

W uzasadnieniu skargi wskazał między innymi, że:

czynności w niniejszym postępowaniu winne być wykonane w trybie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, z pełnym poszanowaniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, wyrażonych zwłaszcza w przepisach art. 7-11 k.p.a. Zasady te są integralną częścią przepisów regulujących procedurę administracyjną obowiązująca organy korporacji i są dla tych organów wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 czerwca 1982 r. sygn. akt. I SA 258/82 ONSA 1982, Nr 1, poz. 54 oraz Postępowanie Administracyjne Zbigniew R. Kmiecik, Wydanie IV Zakamycze 2003, str. 64-74).

Dlatego nie do przyjęcia w cywilizowanych społecznościach Europy jest stanowisko, iż obowiązujący przepis prawa nie stanowi dla jakiejś grupy społecznej (w tym wypadku dla korporacji adwokackiej) podstaw prawnych regulacji materii, której dotyczy. Wybiórcze posługiwanie się orzecznictwem, i to w celu wykładni czy wyjaśnienia normy prawnej zawartej w jakimś przepisie prawa, nie może prowadzić do realizacji nie zasługujących na społeczną akceptację interesów grupy czy korporacji, niezależnie od jej nazwy i źródła jej pochodzenia.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził jednoznacznie, iż w sytuacji, gdy aplikacja i egzamin sędziowski przygotowuje i weryfikuje przydatność konkretnych osób do podjęcia wysoce odpowiedzialnej funkcji sędziego, trudno byłoby przyjąć pogląd, że złożenie egzaminu sędziowskiego stanowi zbyt niski wymóg znajomości prawa dla przyjęcia w poczet korporacji zawodowej adwokatów.

Zasada wolności wyboru i wykonywania zawodu, gwarantowana w art. 65 Konstytucji, mieści możliwość dokonania zmiany zawodu z zachowaniem ograniczeń określonych w ustawie. Dlatego Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 o wpis na listę adwokatów samorząd adwokacki może, a nawet winien badać czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata.

Takiego badania wnioskodawcy umiejętności i doświadczenia w wykonywaniu zawodu prawniczego nie podjęła ani Okręgowa Rada Adwokacka w [...], ani Naczelna Rada Adwokacka. Przedstawiony we wniosku przebieg zawodowego życia wnioskodawcy jednoznacznie wskazuje, iż jako prawnik przez okres 10 lat czynnie, każdego dnia wykonywał czynności w zakresie stosowania prawa. Od 18 lat stosował zawodowo prawo karne wobec osób, które popełniły czyn karalny, w szczególności w zakresie czynności postępowania przygotowawczego, czynności zleconych przez Sąd w postępowaniu sądowym, a także w postępowaniu wykonawczym. Zna doskonale procedurę, umie ją stosować, nadto wielokrotnie wskazywał na brak właściwej pomocy prawnej sprawcom czynów karalnych przez członków korporacji adwokackiej, jedynie z powodów finansowych, szczególnie w postępowaniu przygotowawczym. Nadto biorąc udział w charakterze obrońcy w postępowaniach dyscyplinarnych prowadzonych przeciwko [...], czy jako przedstawiciel [...] w charakterze członka komisji powoływanej przez [...] zapoznawał się z aktami spraw karnych prowadzonych równolegle z postępowaniem dyscyplinarnym, za zgodą Sądu wykonywał czynności również z osobami pozbawionymi wolności w toku sprawy. Powyższe obowiązki sprawiały, iż musiał biegle stosować przepisy zarówno formalnego jak i materialnego prawa karnego. Podczas aplikacji sądowej, uczestnicząc w czynnościach Sądu jako protokolant miał wielokrotnie możliwość poznać zasady orzekania, wyrokowanie i to w okolicznościach, kiedy dotyczyły czynów o szczególnym, społecznym znaczeniu, bowiem były to procesy o zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem, w których sprawcom wymierzano maksymalne wymiary kary. Od sędziów patronatów otrzymywał polecenia przygotowania projektów uzasadnienia tych wyroków, a sporządzone projekty, w oparciu o znajomość wszelkich czynności wykonywanych w sprawie, oraz uprawnienie do badania czynności niejawnych, powodowały, iż przygotowane projekty uzasadnienia nie wymagały poprawek, a ich ocena przez Sąd Apelacyjny w [...] utrzymujący w mocy zaskarżone wyroki była najlepszą ich oceną. Tego doświadczenia, co ma, nie może mieć nikt, a tym bardziej ten kto ukończył tylko aplikację adwokacką. Z uwagi na powagę sprawy o wpis nie wypowiadał się na temat świadczonej pomocy prawnej przez obrońców z urzędu w tych sprawach.

Zarzucał Organom Korporacji, iż podejmując uchwałę w jego sprawie nie dość, że nie podjęły się oceny stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, to dopuściły się istotnych uchybień, rzutujących również na trafność zastosowania przepisów prawa materialnego. To w treści odwołania skarżący zarzucił, a Organ nie dostrzegł tego, iż stan faktyczny postępowania nie został poddany ocenie, co musiało mieć odniesienie w ujawnionym stanie faktycznym sprawy przez Organ Odwoławczy i jego merytorycznej ocenie, bowiem przepisy sytuują go na równi z Organem pierwszej instancji, jak chodzi o obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy. W braku szczególnych reguł, przywołać bowiem należy utrwalone stanowisko orzecznictwa, wedle którego Organy Korporacji są Organami administracyjnymi w zakresie postępowania o dokonanie wpisu na listę adwokatów, a więc Organy obu szczebli są powołane do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego w dacie orzekania stan faktyczny i prawny, na podstawie materiału zebranego w postępowaniach przed Organami obu instancji. Organ wyższego szczebla, Naczelna Rada Adwokacka, nie jest powołany wyłącznie do kontroli zgodności z prawem decyzji wydanej w pierwszej instancji ani wyłącznie do oceny zasadności odwołania, jak to uczynił w przedmiotowej sprawie (dowodzą tego cytaty wskazane w opisie stanu faktycznego). Oznacza to, że wydane przezeń orzeczenie winno zawierać zarówno pełne ustalenia faktyczne, jak i wskazanie dowodów, na jakich organ się oparł, ich ocenę wiarygodności oraz rozważania faktyczne i prawne, wraz z oceną zarzutów odwołania. Tymczasem zaskarżone orzeczenie tym zasadom uchybiło czego Organ II instancji nie uwzględnił. Organ Odwoławczy ograniczył się bowiem do przepisania wybranych tendencyjnie fragmentów wyroku Trybunału Konstytucyjnego, błędnie podając - "z 19 kwietnia br." oraz bezpodstawnie podjął się oceny poprawności działania ustawodawcy, zamiast wykonać swoje podstawowe obowiązki wynikające z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, tj. dokonać właściwej z oceny przeprowadzonego dotychczas postępowania o wpis i to jedynie w trybie przepisów k.p.a. Organ II instancji zaniechał stosowania przepisów ustawy Prawo o adwokaturze, przepisów k.p.a., oraz w ogóle nie odniósł się do przebiegu praktycznego wykonywania zawodu prawniczego i praktyki i doświadczenia w zakresie stosowania prawa oraz częściowo tylko i pokrótce (w jednym końcowym zdaniu), podjął się oceny wniosku w kontekście stanu prawnego, pozostawiając poza rozpoznaniem zarzuty odwołania. W uzasadnieniu nie przedstawił faktów, które uznał za udowodnione, nie dokonał żadnej oceny zebranych dowodów, nie dał wyrazu analizie faktycznej i prawnej w zakresie postępowania. W szczególności zaś nie rozważył twierdzeń skarżącego dotyczących przesłanek postępowania i ich wpływu na treść uchwały, której uchylenia skarżący się domagał. Zaskarżone orzeczenie jest lakoniczne i zawiera przepisany z jednego tylko orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego tekst, co wobec braku odniesienia do wniesionych przez skarżącego zarzutów i powiązania ich z realiami sprawy należy uznać za niewystarczające.

Zdaniem skarżącego "za niedopuszczalne uznać należy zawsze - stosowanie zbiorowej oceny wobec osób, które dotychczasowa wykładnia prawa podzieliła jedynie w zakresie praktyki wykonywania zawodu prawniczego, a za naganne zaniechanie analizy doświadczenia zawodowego skarżącego bez podania powodów".

Rozpoznając sprawę administracyjną nie można uczynić tego w sposób nie do końca zachowujący przepisane standardy, posługując się lakonicznymi i lapidarnymi zwrotami, uchylając w konsekwencji wydane orzeczenie spod kontroli zgodności z przepisami prawa materialnego i proceduralnego.

Zachowanie procedury zawsze było obowiązkiem organu podejmującego czynności w postępowaniu administracyjnym, wszak każde orzeczenie musiało być wydane zgodnie z literą prawa. Niewątpliwie w tym zakresie doszło do naruszenia procedury, gdyż środek odwoławczy został pobieżnie rozpoznany. Organ II instancji nie dostrzegł, iż rozpoznania środka odwoławczego dokonał w sposób nieprawidłowy. Trudno zatem dać wiarę twierdzeniom uzasadnienia, jakoby w toku postępowania administracyjnego zbadano, czy zachodzą przesłanki wydania zaskarżonej decyzji, skoro organ mający te przesłanki wyjaśnić i ocenić zasadność wniosku i odwołania, w ogóle na ten temat się nie wypowiedział.

Organ utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję dokonał przedwcześnie niewłaściwego rozpoznania sprawy, co winno skutkować zwróceniem sprawy do ponownego rozpoznania.

Kolejny zarzut to naruszenie przez organy korporacji przepisów prawa wspólnotowego, w tym wspólnotowego prawa wolności, zakazu dyskryminacji i zakazu ograniczeń świadczenia usług wskazanych w art. 50 pkt c w związku z art. 13 i art. 17 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. Nr 90, poz. 864/31), a także przepisy art. 15, art. 16 i art. 21 Karty Praw Podstawowych (opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich z dnia 18 grudnia 2000 r. - Nr 2000/C 364/01 i następne). Skarżący świadom tego, że Karta Praw Podstawowych nie ma charakteru prawnie wiążącego porównywalnego z pierwotnym prawem wspólnotowym, to zgodnie z opiniami rzeczników generalnych, stanowi istotne źródło informacji o prawach podstawowych gwarantowanych przez wspólnotowy porządek prawny (opinie rzeczników generalnych: POIARES MAD URO z 29 czerwca 2004 r. w sprawie C-181/03P przeciwko Nardone; MISCHO w sprawach połączonych C-20/00 i C-64/00 Booker Aquaculture and Hydro Seafood (2003) ECR I-7411; Tizzano w sprawie C-173/99 BECTU (2001) ECR 1-4881; Leger w sprawie C-353/99 P Hautala (2001) ECR 1-9565). Przepisy tej Karty nie mogą być jednak skutecznie powoływane przed sądami krajowymi jako samoistne źródło praw jednostek lub jako wzorzec oceny zgodności prawa krajowego zawartymi w Karcie prawami podstawowymi, w tym z prawami określonymi w art. II-75 i II-90, a mianowicie prawem do podejmowania pracy oraz swobodnego wykonywania zawodu oraz prawem ochrony w wypadku nieuzasadnionego zwolnienia z pracy. Organy, które proklamowały Kartę uznały się związanymi jej postanowieniami przy stanowieniu prawa, stosowaniu, a także w kontaktach wzajemnych i względem państw członkowskich, jak również jednostek. Jej postanowienia mogą być wykorzystywane jedynie do interpretacji przepisów jako wyraz stanowiska Unii Europejskiej i państw członkowskich co do sposobu rozumienia praw podstawowych oraz ochrony ich standardów. Wyrok SN z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt III PK 83/04 (Orzecznictwo Sądu Najwyższego - Zbiór urzędowy nr 1-2 poz. 1).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną (uchwałę) lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez J. W. skargi od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2007 r. Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Punktem wyjścia w rozpoznawanej sprawie jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06 opublikowany w Dzienniku Ustaw Nr 75, poz. 529.

Zgodnie z pkt 1 ppkt 5 tegoż wyroku, art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji.

Wobec takiej treści rozstrzygnięcia i jego odmiennej interpretacji przez strony niniejszego postępowania w pierwszej kolejności należało określić, w jakim zakresie nastąpiła utrata mocy obowiązywania art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze.

Przedmiotem regulacji zawartej w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) jest orzeczenie Trybunału. Wskazany przepis wymienia elementy, które powinno zawierać orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Najistotniejszy element orzeczenia został wskazany w art. 71 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy określony jako "rozstrzygnięcie Trybunału". Mówiąc najogólniej, chodzi tu o wypowiedź o tym, czy przepis stanowiący przedmiot kontroli jest zgodny z przepisem stanowiącym wzorzec kontroli.

Art. 69 ww. ustawy mówi, że "orzeczenie Trybunału może odnosić się do całego aktu normatywnego albo do jego poszczególnych przepisów". Wydanie orzeczenia rozstrzygającego jednolicie o całym akcie normatywnym jest uzasadnione wtedy, gdy zarzuty dotyczą naruszenia kompetencji do wydania aktu normatywnego lub niedochowania wymaganego przepisami prawa trybu jego wydania. W praktyce przedmiotem orzeczenia są zawsze poszczególne przepisy. Przedmiotem orzeczenia, może być nie tylko cały przepis, ale i jego fragment obejmujący jedno lub kilka słów. Dopuszczalność wydania orzeczenia dotyczącego tylko części przepisu uwarunkowana jest tym, że pozostała część danego przepisu wyraża normę nadającą się do zastosowania.

W niektórych wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny wyrokach oznaczenie przepisu będącego przedmiotem kontroli jest uzupełnione formułą rozpoczynającą się zwrotem "w zakresie, w jakim ...", po którym następuje opis niektórych sytuacji, w których przepis ten znajduje zastosowanie, wyznaczony za pomocą kryteriów podmiotowych, przedmiotowych lub czasowych. W takim przypadku przedmiotem kontroli jest ta z wyrażonych w danym przepisie norm, która odnosi się do oznaczonego zakresu sytuacji. Zatem wyrok taki (zwany wyrokiem "zakresowym") odnosi się w istocie do części aktu normatywnego, z tym, że część ta nie została wyodrębniona w tekście przepisu poddanego kontroli Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok zakresowy uznaje poddany kontroli przepis za niezgodny z Konstytucją tylko w pewnym, określonym w wyroku, zakresie, a w ten sposób nie zmieniając tekstu przepisu, zmienia wyrażoną w nim treść normatywną. Skutkiem takiego wyroku jest częściowa utrata mocy obowiązującej przepisu, polegająca na wyłączeniu możliwości jego stosowania w zakresie oznaczonym w wyroku. Dlatego po wydaniu takiego wyroku celowe jest dokonanie nowelizacji dostosowującej tekst przepisu do treści, jaka wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Działanie ustawodawcy nie jest w tym wypadku konieczne, ale pożądane ze względu na wartość, jaką przedstawia jednoznaczność i określoność przepisów prawnych (vide Andrzej Mączyński, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego /w:/ Księga XX-lecia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Trybunał Konstytucyjny Wydawnictwa, Warszawa 2006, str. 79).

Biorąc powyższe pod uwagę, pkt 1 ppkt 5 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. należy zaliczyć do tzw. wyroków zakresowych. A zatem -wbrew stanowisku wyrażonemu przez obie Rady - z dniem publikacji tegoż orzeczenia, art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze nie utracił mocy obowiązywania w całości, lecz jedynie w zakresie ściśle określonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Art. 66 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy jest niekonstytucyjny jedynie w zakresie w jakim stwarza możliwości dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osoby, która po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazuje się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym.

Może on zatem stanowić podstawę wpisu na listę adwokatów tych osób, które nie odbyły aplikacji adwokackiej i nie złożyły egzaminu adwokackiego, lecz zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski czy notarialny.

Zgodnie natomiast z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego przed dokonaniem takiego wpisu należy zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis może wykazać się stażem i doświadczeniem zawodowym, profilującym umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu omawianego orzeczenia w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze o wpis na listę adwokatów, samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać także, czy konkretna osoba ubiegająca się o taki wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Przesłankami oceny winny być m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego.

W tym miejscu wskazać należy, że już w orzeczeniu z 18 sierpnia 1994 r. (sygn. akt II SA 860/93) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata ocenia się według cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielania pomocy prawnej. W uzasadnieniu wyroku odwołując się do dotychczasowego orzecznictwa NSA wskazano, iż na rękojmię wpływają dwa elementy: 1) cechy charakteru i 2) dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem. Przez nieskazitelność charakteru rozumie się zwykle szlachetność, prawość, uczciwość. Druga przesłanka powinna być analizowana w ścisłym powiązaniu z art. 1 ustawy Prawo o adwokaturze określającego cele adwokatury (udzielenie pomocy prawnej). Chodzi więc o to, czy dana osoba poradzi sobie w zawodzie adwokata.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu omawianego rozstrzygnięcia wskazał, że powyższe kwestie winny zostać rozstrzygnięte przez ustawodawcę, który powinien dokonać nowelizacji dostosowującej tekst przepisu do treści, jaka wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Brak stosownej modyfikacji przepisu, która przyjmując skrajną sytuację, albowiem działanie ustawodawcy nie jest konieczne, a jedynie pożądane, może nie nastąpić, nie pozbawia art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze mocy obowiązującej. Zwrócić jednocześnie należy uwagę, że Trybunał Konstytucyjny brak jednoznacznego określenia przesłanek oceny rękojmi, uznał za mankament ustawy, nie stwierdził natomiast w tym zakresie niekonstytucyjności normy prawnej, formułując jednocześnie zalecenia dla ustawodawcy.

W rozpoznawanej sprawie Prezydium NRA jak i Okręgowa Rada Adwokacka w [...], co wynika z uzasadnienia ich uchwał, nie poddały w ogóle ocenie kwalifikacji zawodowych skarżącego J. W. w zakresie odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym, co czyni niemożliwą kontrolę sądu zaskarżonych uchwał. Zarówno NRA jak i Okręgowa Rada Adwokacka w [...] ograniczyły się do stwierdzenia o braku podstawy prawnej do uzyskania wpisu na listę adwokatów. Tą podstawą nie może być, ich zdaniem, art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze, albowiem Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność tego przepisu. W powyższych rozważaniach Sąd wykazał błąd w interpretacji art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. dokonany przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej i Okręgową Radę Adwokacką w [...] .

Mając powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji orzeczenia, uchylając obie uchwały o niewykonalności uchwał orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.