Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 481/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2007-11-26 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, określenia uzupełniającej kwoty długu celnego oraz podatku od towarów i usług postanawia : przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 2.000 zł ( dwa tysiące złotych).


UZASADNIENIE

Strona skarżąca złożyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Argumentując wniosek wskazała, że spółka nie posiada żadnych środków, które mogłyby zostać wykorzystane do uiszczenia wpisu od skargi. Z jednej strony prowadzona jest wobec spółki egzekucja na podstawie decyzji będących przedmiotem zaskarżenia wymierzającym spółce zobowiązania publicznoprawne w kwocie kilkudziesięciu milionów złotych, z drugiej zaś wszystkie rachunki bankowe spółki zostały zablokowane. Podniosła, że nie jest w stanie spieniężyć posiadanego towaru, majątku ruchomego i nieruchomego ani praw majątkowych gdyż są one przedmiotem egzekucji, jak również brakiem zainteresowanych zakupem składników przedsiębiorstwa, na którym ciążą zobowiązania. Z przedłożonego wniosku wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki A wynosi 1.650.000 zł., wartość środków trwałych na lipiec 2007r. określiła na kwotę 820.567,90 zł. Odnośnie zysków i strat za ostatni rok obrotowy spółka wykazała stratę w wysokości 11.361.094,29 zł za rok 2006, natomiast za rok 2007 tj. do lipca 2007r. wykazała zysk w wysokości 2.190.477,72 zł. Skarżąca wskazała osiem rachunków w różnych bankach, które zostały zablokowane.

Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony skarżącej wezwanie z dnia 25 października 2007r. W wezwaniu tym zwrócono się o przedłożenie, w terminie siedmiu dni, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak:

- wyciągi bankowe z wszystkich posiadanych kont za ostatnie trzy miesiące (maj, czerwiec, lipiec 2007r.) wraz z potwierdzeniem, podanej informacji o zablokowaniu kont,

- oświadczenia, czy z umowy spółki wynika obowiązek dokonywania przez wspólników dopłat, w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, lub w celu jej dokapitalizowania; bądź czy umowa spółki była w tym celu zmieniana, w przypadku odpowiedzi pozytywnej należało podać w jakich granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału zostały ustalone dopłaty i przedstawienia uchwał wzywających do dopłat,

- oświadczenia czy i jakie uchwały zostały podjęte w związku z wykazywaną stratą stosownie do obowiązku wynikającego z art. 233§1 K.s.h.

- przedłożenia sprawozdań finansowych (bilans, rachunek zysków i strat, informacja dodatkowa) za lata 2004, 2005, 2006,

- sprawozdania z działalności zarządu za lata 2004, 2005, 2006,

- przedłożenia bilansu oraz rachunku zysków i strat sporządzonego na dzień 31.07.2007r.

- przedłożenia z ksiąg rachunkowych zestawienia obrotów i sald (syntetyka i analityka na dzień 31.07.2007r),

- przedłożenia zeznań podatkowych CIT-8 za lata 2004, 2005, 2006,

-przedłożenia odpisów tytułów wykonawczych oraz dokumentów potwierdzających zastosowanie środków egzekucyjnych.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona złożyła oświadczenie, że umowa spółki przewiduje możliwość nałożenia na wspólników w drodze uchwały wspólników dopłat w wysokości do 10-krotności wartości posiadanych udziałów, jednakże nie przewiduje obowiązku podjęcia takiej uchwały w jakimkolwiek przypadku. Z uwagi na sytuację w jakiej znalazła się spółka wspólnicy nie zdecydowali się na podjęcie takiej uchwały. Wyjaśniła również, że wspólnicy nie podjęli uchwały w przedmiocie kontynuacji działalności spółki w związku z treścią art. 233 k.s.h. Ponadto spółka przedłożyła dokumenty źródłowe do których złożenia została zobowiązana.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek środków postępowania czy dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków.

Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione bowiem dokumenty jak i złożone oświadczenia wskazują, iż spółka nie podjęła niezbędnych działań aby uzyskać fundusze na pokrycie należnych kosztów sądowych.

Na wstępie przyznać należy, że sytuacja finansowa spółki w ostatnim roku uległa pogorszeniu na co wskazuje m.in. poniesiona za ubiegły rok strata podatkowa, rosnące zobowiązania skarżącej zarówno wobec kontrahentów jak i wobec organów państwowych. Stwierdzić przy tym należy, że sygnały pogarszania się jej sytuacji pojawiły się już w roku 2005, gdzie ze sprawozdania zarządu spółki wynikało, iż rok 2005 spółka zamknęła stratą finansową netto w kwocie 10.821.180,95zł. Wobec poniesionych strat zarówno za rok 2005 i 2006 spółka nie skorzystała jednak z uprawnienia w zakresie dopłat wspólników celem dofinansowania spółki, czy też nie podjęła żadnych innych formalnych kroków w celu poprawy kondycji firmy i dalszego nie pogłębiania strat. Ze sporządzonych sprawozdań zarządu za rok 2005 i 2006 wynika jedynie lakoniczne stwierdzenie, iż proponuje się pokryć straty z przyszłych zysków. W takiej sytuacji należałoby oczekiwać od zarządu spółki przedstawienia konkretnych propozycji dotyczących sposobu wyjścia z trudnej sytuacji.

Pomimo pogorszenia się sytuacji majątkowej spółki, straty podatkowej jak i nie przedsięwzięcia kroków służących poprawie jej kondycji finansowej stwierdzić należy, że spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą i to w znacznym zakresie. Posiada kapitał podstawowy w kwocie 1.650.000,00 zł, zaciąga zobowiązania, ma nieściągnięte wierzytelności oraz udziały w innych podmiotach. Z bilansu sporządzonego na dzień 30.09.2007r. wynika bowiem, iż w 2007r., na przestrzeni dziewięciu miesięcy, spółka zainwestowała w środki trwałe w budowie - kwotę 7.574.134,20 zł. ( 24.727.457,32 zł - 17.143.323,12 zł). Okoliczność powyższa wskazuje, zatem iż pomimo poniesionej straty i wszczętego postępowania egzekucyjnego, spółka prowadzi działalność gospodarczą na znaczną skalę, biorąc pod uwagę wysokość poniesionych w tym roku nakładów. W takich okolicznościach wątpliwości budzi konieczność występowania do sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Nie do zaakceptowania jest bowiem sytuacja, w której spółka z jednej strony w tym samym roku inwestuje w środki trwałe kwotę ponad 7,5 milionów złotych, a jednocześnie żąda aby koszty związane z wszczęciem postępowania sądowego, znacznie niższe od poniesionych nakładów, bo w wysokości 672.709,00 zł, ponosił za nią Skarb Państwa. Wskazać przy tym należy, iż postępowanie kontrolne w stosunku do Spółki A zostało wszczęte z początkiem 2005r. W okresie tym strona mogła zatem przewidzieć konieczność zgromadzenia środków pieniężnych niezbędnych do pokrycia należnych kosztów sądowych. Skarżąca prowadząc zatem nadal działalność gospodarczą, tym bardziej w sytuacji gdy sprawa ma ścisły związek z prowadzeniem tej działalności, ponosi ryzyko prowadzenia tej działalności. Ryzyko niepowodzenia takiej działalności nie powinno obciążać dochodów budżetowych państwa związanych z działalnością sądów. W przeciwnym razie, to budżet a w konsekwencji całe społeczeństwo musiałoby kredytować działania podmiotu gospodarczego polegające na kwestionowaniu na drodze sądowej rozstrzygnięć organów podatkowych.

Godzi się zauważyć, że brak bieżących dochodów nie jest dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę zwolnienia od opłat sądowych i nie skutkuje automatycznie po stronie sądu obowiązkiem zwolnienia z kosztów sądowych, zwłaszcza gdy spółka nie zgromadziła dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. przez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości.

Dlatego też, nie znajduje uzasadnienia stanowisko że to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę, jako, że równie dobrze sama strona o taki kredyt bądź pożyczkę może się wystarać. Na potwierdzenie możliwości zaciągania pożyczek przez wnioskodawczynię wskazuje zestawienie sald i obrotów spółki w okresie styczeń- wrzesień 2007, z którego wynika, iż strona posiada zaciągniętą pożyczkę w wysokości 456.688,58 zł, a nadto pożyczkę tę w kwocie 103.048,10 zł w bieżącym roku spłaciła. Okoliczność ta stanowi o możliwości wygospodarowania środków pieniężnych niezbędnych na opłacenie kosztów sądowych.

Strona może również opłacić należne koszty sądowe z posiadanych zapasów czy też udziałów. Z analizy przedstawionego bilansu na dzień 30.09.2007r wynika bowiem, że spółka posiada aktywa obrotowe w postaci zapasów na łączną kwotę 1.345.674,56 zł, posiada też należności krótkoterminowe na kwotę 6.885.275,25 zł oraz udziały i akcje w innych jednostkach o wartości 22. 206.137,63 zł.

Stwierdzono również, że w 2007 wartość środków trwałych w okresie 9 miesięcy uległa znacznemu zmniejszeniu z kwoty 7.022.094,23 zł na kwotę 804.988,54 zł. Zaznaczyć przy tym należy, że spółka nie wyjaśniła czym zostało spowodowane tak znaczne obniżenie wartości środków trwałych (brak jakichkolwiek dokumentów). Domniemywać w takiej sytuacji jedynie można, analizując zastosowane środki egzekucyjne, czy aby wyzbycie się środków trwałych nie miało charakteru celowego służącego uniemożliwieniu ściągnięcia ciążących na spółce zobowiązań. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że analogiczna sytuacja ma miejsce w zakresie nie wyjaśnienia możliwości dysponowania posiadanymi zapasami na kwotę 1.345.674,56 zł. oraz udziałami i akcjami na kwotę 22. 206.137,63 zł. Zwrócić należy uwagę, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, a zatem skarżąca winna wykazać, czy zapasy zostały zajęte bądź już sprzedane, czy wszystkie i kiedy to miało miejsce. Podobne wyjaśnienie powinno dotyczyć posiadanych udziałów i akcji na kwotę powyżej 22 milionów złotych. Pomimo bowiem wezwania strona nie przedstawiła dokumentów potwierdzających fakt zajęcia posiadanych zapasów.

Analizując efektywność bieżącej działalności spółki stwierdzono, że w okresie od 01.01. do 30.09.2007r. spółka uzyskała przychód ze sprzedaży netto w kwocie 1.669.509,62 zł, przy czym koszty działalności operacyjnej samego zużycia materiałów i energii wyniosły 1.606.134,68 zł - co daje dochód 63.374,94 zł. Porównując jednakże tę wartość z innymi kosztami operacyjnymi w łącznej kwocie 2.561.799,81 prowadzi to do wniosku, iż prowadzona działalność jest nieopłacalna. Koszty znacznie przekraczają wartość dochodu. W tych okolicznościach, przy tak wysokich kosztach niewyobrażalne jest by spółka mogła prowadzić rentowną politykę finansową. Natomiast podmiot gospodarczy prowadzący w sposób racjonalny działalność gospodarczą powinien zabezpieczyć na potrzeby związane z ewentualnymi kosztami procesów odpowiednie sumy pieniężne. Zwłaszcza gdy od rozstrzygnięcia sporu pomiędzy skarżącą a organem podatkowym - na drodze sądowej, zależeć może dalsze funkcjonowanie tego podmiotu gospodarczego. Nieracjonalna zaś polityka finansowa nie może uzasadniać przerzucenia ciężaru kosztów sądowych na Skarb Państwa. I tak przykładem wydatków zwiększających koszty działalności spółki, na podstawie zestawienia sald i obrotów za 2007r ( do września), są m.in. takie wydatki jak: usługi prawne - na kwotę 113.182,83 zł, usługi łączności- na kwotę 58.313,64 zł, czynsze i dzierżawy - na kwotę 192.532,48 zł zł, usługi różne na kwotę 350. 267,39 zł, usługi pozostałe na kwotę 811.540,67 zł. Ponoszenie takich kosztów, bądź zaciąganie zobowiązań w tym zakresie, na taką skalę i w takim rozmiarze, w tak trudnej jak wskazuje skarżąca sytuacji finansowej, przy tak nieznacznych przychodach, nie uprawdopodabnia tym samym jej kłopotów finansowych. Z pewnością natomiast pozwala stwierdzić, ze koszty te nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. A zatem skoro spółka godzi się ponosić wskazane wyżej wydatki, powinna również znaleźć środki na uiszczenie kosztów należnych Skarbowi Państwa.

Reasumując powyższe zważania należy stwierdzić, że spółka posiada bądź mogła zabezpieczyć odpowiednie środki pieniężne na uiszczenie należnych kosztów sądowych lub ich część. Uzyskaniu takich środków mogłoby służyć m. in. podjęcie uchwały przez wspólników w sprawie dopłat, ograniczenie kosztów i wydatków, ograniczenie rozmiaru inwestycji o niecałe 10%, spieniężenie części udziałów i zapasów. Uwzględniając jednakże konieczność uiszczenia należnych kosztów sądowych w 108 sprawach zawisłych przed tutejszym sądem, jak również mimo wszystko pogarszającą się sytuację finansową, postanowiono przyznać spółce prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnić ją od części kosztów sądowych.

Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.