Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 636/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Gospodarka gruntami
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 1961 nr 39 poz 198
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych.
article: art. 15 ust. 1
journal: Dz.U. 1959 nr 14 poz 78
law: Obwieszczenie Ministra Rolnictwa z dnia 30 stycznia 1959 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 26 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 roku sprawy ze skargi J. Ś. i K. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia na Skarb Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], nr [...]. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu wniosku J. Ś. i K. Ś. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] nr [...].

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy niniejszej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] odmówiło J. Ś. i K. Ś. stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy Ż. z dnia [...] Nr [...] w sprawie przejęcia na Skarb Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego położonego we wsi S., oznaczonego jako działka nr 590 o pow. 1,93 ha, stanowiącego własność S. K..

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. Ś. i K. Ś. podnieśli, iż mają ponad 80 lat, a ich "walka" o zwrot ojcowizny trwa już ósmy rok. Zdaniem stron Kolegium po raz kolejny odmówiło im zwrotu gospodarstwa po ojcu, pomimo tego, że przedstawiali wiele argumentów, uzasadniając swoje racje. Organy państwowe popełniały wielokrotnie błędy w swoich działaniach, przez co ich decyzje były uchylane przez sąd. Strony zdają sobie sprawę z ważności stabilności rozstrzygnięć, jednak - w ich przekonaniu - nie zachodzą żadne okoliczności, które czyniłyby niemożliwym usunięcie z obrotu prawnego decyzji Naczelnika Gminy Ż.. Podkreślili, że obecnie o gruntach, których domagają się zwrotu, "bardziej niż wówczas można powiedzieć (...), że są opuszczone". Ta ziemia mogłaby zostać zagospodarowana przez ich dzieci. Według nich ograniczona liczba dowodów w sprawie odebrania własności ziemi stanowi o rażącym naruszeniu prawa. Obowiązujący w dacie podjęcia decyzji z [...] Kodeks postępowania administracyjnego nakazywał organowi prowadzącemu postępowanie administracyjne zebrać w sprawie cały materiał dowodowy, a tego nie uczyniono, gdyż w decyzji nic nie wspomniano o lesie, który został zasadzony.

Rozpatrując sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...].

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Gminy Ż. orzekł o przejęciu na własność Państwa, bez odszkodowania, gospodarstwa rolnego o pow. 1,93 ha, stanowiącego własność S. K., obejmującego działkę nr 590, położoną we wsi S., jednostka rejestrowa 188, jako opuszczone. W jej uzasadnieniu wskazano, iż grunty leżą odłogiem. Właściciel posiada drugie gospodarstwo we wsi S., gm. Ż. i nie jest zainteresowany w zagospodarowaniu gruntów we wsi S..

O stwierdzenie nieważności wspomnianej decyzji Naczelnika Gminy Ż. z dnia [...] wystąpili J. i K. małż. Ś., legitymujący się postanowieniem Sądu Rejonowego w M. Wydział I Cywilny z dnia [...] sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po S. K..

We wniosku podnosili, że właściciel ze względu na podeszły wiek i stan zdrowia nie mógł należycie gospodarować na wspomnianych gruntach. Wnioskodawcy również nie byli w stanie pomóc w uprawie tych gruntów, gdyż K. Ś. posiadał gospodarstwo po swoim ojcu, a jego żona była po ciężkiej chorobie i operacji. Zaznaczyli jednak, iż gospodarstwa położonego we wsi S. nie można było uznać za opuszczone, ponieważ część gruntów (0,85 ha) została zagospodarowana poprzez zalesienie, co potwierdza decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w R. z dnia [...] Nr [...], zezwalająca S. K. na zalesienie gruntów rolnych.

Kolegium wyjaśniło również, że decyzją z dnia [...] znak: [...], Wojewoda [...] odmówił J. i K. małżonkom Ś. stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji Naczelnika Gminy Ż. z dnia [...].

Decyzją dnia [...] znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność wspomnianej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...], wskazując, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, ponieważ Wojewoda [...] nie był organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy Ż. z dnia [...].

Decyzją z dnia [...] znak: [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy Ż. z dnia [...] Nr [...] o przejęciu na Skarb Państwa, jako opuszczonego, gospodarstwa rolnego położonego we wsi S..

Po rozpatrzeniu skargi J. i K. Ś. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie, wyrokiem z dnia 18 października 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1224/10, stwierdził nieważność obu wymienionych decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako wydanych z naruszeniem właściwości, określonej w postanowieniu NSA z dnia 18 października 2005 r. sygn. akt I OW 213/05.

Postanowieniem z dnia [...] znak: [...], sprostowanym postanowieniem z dnia [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazał - zgodnie z właściwością - Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w P. wniosek J. Ś. i K. Ś. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy Ż..

Pismem z dnia 19 grudnia 2011 r. Kolegium zwróciło się do Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z prośbą o wszczęcie z urzędu postępowania i stwierdzenie nieważności swojej decyzji z dnia [...] znak: [...] stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...]. Podstawy do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Kolegium upatruje w art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 156 § 2 k.p.a., bowiem Minister stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] pomimo upływu dziesięcioletniego terminu od jej wydania (wbrew zakazowi wynikającemu z art. 156 § 2 k.p.a.). Do chwili obecnej Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zajął w sprawie żadnego stanowiska.

Odnosząc się do kwestionowanej decyzji Kolegium z dnia [...] Nr [...] organ wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym postępowaniem, które służy weryfikacji decyzji administracyjnej.

Za takim stanowiskiem przemawia ustanowiona również w art. 16 k.p.a. zasada stabilności decyzji ostatecznych i wyrażona w tym przepisie reguła, że uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. Przywołując następnie brzmienie art. 156 § 1 k.p.a. Kolegium wyjaśniło, że zadaniem organu prowadzącego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji, jako wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych, może nastąpić tylko w wyjątkowych wypadkach, gdy doszło do szczególnie poważnego naruszenia prawa.

Stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa, a ponadto wywołuje ona skutki niemożliwe do zaaprobowania w praworządnym państwie. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Kolegium wskazało, że decyzja Naczelnika Gminy Ż. z dnia [...] nr [...] w sprawie przejęcia na Skarb Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego, położonego we wsi S., oznaczonego jako działka nr 590 o pow. 1,93 ha, stanowiącego własność S. K., nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jak zarzucają to J. i K. Ś.. Kolegium nie dopatrzyło się również żadnej innej przesłanki stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji, wymienionej w art. 156 § 1 k.p.a. Dokonując oceny legalności decyzji w trybie art. 156 k.p.a. przyjmuje się stan prawny z chwili wydania decyzji.

Podstawę prawną zakwestionowanej decyzji o przejęciu na własność Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego stanowił, choć nie został powołany w decyzji Naczelnika Gminy Ż., art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu

z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych

z reformą rolną i osadnictwem rolnym, w brzmieniu nadanym przez art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 32, poz. 161), zgodnie z którym "gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r.

o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną

i osadnictwem rolnym (...), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne.

W myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198 ze zm.), za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub

w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

W niniejszej sprawie, w uzasadnieniu decyzji Naczelnika Gminy Ż. z dnia [...] Nr [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa, jako opuszczone, gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,93 ha położonego we wsi S., stanowiącego własność S. K., wskazano, iż grunty tego gospodarstwa leżą odłogiem. Właściciel posiada drugie gospodarstwo we wsi S. i nie jest zainteresowany zagospodarowaniem gruntów we wsi S.. W decyzji Kolegium z dnia [...] wyjaśniono, że ze znajdującego się w aktach sprawy "Kwestionariusza w sprawie opuszczonego gospodarstwa rolnego" wynika, iż nieruchomości rolne wchodzące w jego skład, leżały odłogiem. Protokół z przejęcia gospodarstwa położonego w S., spisany w dniu [...], wskazuje, że w gospodarstwie nie znajdowały się zabudowania, w związku z tym nie mogło być ono zamieszkiwane tak przez S. K., jak i jego dzieci czy rodziców. W wypisie z rejestru gruntów podano, że w skład działki nr 590 położonej w S. wchodziły: grunty orne o powierzchni 1,06 ha oraz las o powierzchni 0,87 ha.

W związku z tym większa część gruntów wchodzących w skład przedmiotowego gospodarstwa rolnego leżała odłogiem (wszystkie grunty orne). Nieuzasadnione są wobec tego zarzuty skarżących, że nie została uwzględniona okoliczność, iż część gruntów została zalesiona. Podkreślić też należy, iż następcy prawni S. K., żądając zwrotu przejętego na rzecz Państwa gospodarstwa (wniosek

z dnia [...]), nie tylko nie kwestionowali powyższych ustaleń, co do tego, iż grunty gospodarstwa rolnego położonego we wsi S., obejmujące działkę nr 590, jednostka rejestrowa 188, leżały odłogiem, lecz potwierdzali, że właściciel gospodarstwa – S. K.- z uwagi na swój podeszły wiek i stan zdrowia nie obrabiał tych gruntów. Podnosili ponadto, że również oni, w związku z tym, iż K. Ś. (zięć S. K.) posiadał gospodarstwo swojego ojca, a J. Ś. (jego żona - córka S. K.) chorowała, nie byli w stanie pomóc w uprawie spornej nieruchomości rolnej. Wobec powyższego brak jest podstaw do podważenia ustaleń organu stwierdzających odłogowanie gruntów rolnych.

Dokonane przez Naczelnika Gminy Ż. ustalenia faktyczne pozwalały na uznanie, iż gospodarstwo było opuszczone, a tym samym nie można zarzucić, wbrew temu co podnoszą J. i K. Ś., że decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego położonego we wsi S., stanowiącego własność S. K., wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

W ocenie Kolegium decyzja Wójta Gminy Ż. z dnia [...] Nr [...] nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ dokonane przez Naczelnika Gminy Ż. ustalenia faktyczne pozwalają na stwierdzenie, że gospodarstwo było opuszczone, a tym samym nie można zarzucić, iż jego przejęcie nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych.

W tej sytuacji brak jest podstaw do uchylenia decyzji Kolegium z dnia [...] Nr [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. Ś.

i K. Ś. wnieśli o uchylenie podjętych w sprawie decyzji oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, powtarzając w zasadzie argumenty z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodatkowo zwrócili uwagę na to, że organ pominął, iż S. K. posiadał jeszcze inne grunty, położone wprawdzie gdzie indziej, ale wchodzące w skład tego samego gospodarstwa rolnego.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w motywach zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ), przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodzić się należy z Kolegium, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym postępowaniem, które służy weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych. Za takim stanowiskiem przemawia zasada stabilności decyzji ostatecznych wskazana w art. 16 Kpa. Wynika z niej, że uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewiedzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są w art. 156 § 1 Kpa, który

w punkcie 2-im wskazuje między innymi podstawę do stwierdzenia nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa.

Rozpatrując niniejszą skargę Sąd nie podziela stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w przedmiotowej sprawie Naczelnik Gminy Ż. przy wydaniu decyzji z dnia [...] nr [...] w sprawie przejęcia na Skarb Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego położonego we wsi S., oznaczonego jako działka nr 590 o pow. 1,93 ha, stanowiącego własność S. K.- nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa, a przynajmniej stanowisko to należy uznać za przedwczesne.

Na wstępie należy podnieść, że z uwagi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...], którą wyeliminowano z obrotu prawnego decyzję Wojewody [...] z dnia [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji Naczelnika Gminy Ż. z dnia [...] nie ma przeszkód procesowych do rozpatrzenia wniosku J. Ś. i K. Ś. z [...] o stwierdzenie nieważności tejże decyzji z dnia [...]. Jako organ właściwy do rozpoznania tego wniosku wskazane zostało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., co wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2005r. sygn. I OW 213/05.

Podstawę wydania decyzji z dnia [...] przez Naczelnika Gminy Ż.

( aczkolwiek bez wskazania pełnej podstawy prawnej ) stanowił art. 2 ust. 1 ustawy dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu

i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym,

w brzmieniu nadanym przez art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961r. zmieniającej ustawę

z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu

i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym

( Dz.U. nr 32 z 1961r., poz. 161 ).

Zgodnie z jego treścią - gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu

z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych

z reformą rolną i osadnictwem rolnym ( Dz.U. z 1959r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne.

Stosownie do regulacji wynikającej z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych ( Dz.U. nr 39, poz. 198 ze zm ), wydanym w oparciu o delegację ustawową wynikającą ze wskazanej wyżej ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r.

o uwłaszczeniu (...), za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że z niezmiernie lakonicznej decyzji Naczelnika Gminy Ż. z dnia [...] wynika, iż gospodarstwo rolne o pow. 1,93 ha, stanowiące własność S. K., obejmujące działkę nr 590, zapisane w rejestrze gruntów wsi S. pod pozycją rejestrową 188, przejęto na własność Państwa bez odszkodowania jako opuszczone, ponieważ grunty leżą odłogiem, a właściciel posiada drugie gospodarstwo we wsi S., gmina Ż. i nie jest zainteresowany w zagospodarowaniu gruntów we wsi S..

W aktach sprawy znajduje się "Kwestionariusz w sprawie: opuszczonego gospodarstwa rolnego, podlegającego przejmowaniu na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. ( Dz.U. nr 39, poz.174 z 1957r. i Dz.U. nr 32, poz. 161 z 1961r.", który - należy przypuszczać - iż stanowił podstawę do wydania kwestionowanej decyzji, a brak jest danych co do tego, kiedy i przez kogo został sporządzony.

Z "kwestionariusza" tego wynika, że gospodarstwo o pow. 1,93 ha, stanowiące własność S. K. zamieszkałego we wsi S., położone jest we wsi S. gmina Ż. i w jego skład wchodzą grunty rolne i las, brak jest natomiast zabudowań. W punkcie 4-tym zawarte jest stwierdzenie, że "właściciel posiada drugie gospodarstwo w S., natomiast gruntami znajdującymi się w S. nie jest zainteresowany, grunty leżą odłogiem", a po przejęciu gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa grunty mogą zagospodarować jednostki gospodarki uspołecznionej ( pkt 5 –ty kwestionariusza ).

Ponadto z protokołu przejęcia gospodarstwa rolnego spisanego w dniu [...] wynika, że przedmiotem przejęcia jest nieruchomość o powierzchni 1,93 ha bez budynków, składająca się z gruntów rolnych o pow. 1,06 ha oraz lasu o pow. 0,87 ha.

Taki też podział działki nr 590 potwierdzony został informacją z rejestru gruntów, znajdującą się w aktach sprawy, ale określający już właściciela jako Państwowy Fundusz Ziemi.

Jak wynika z treści zaskarżonych decyzji organ odmówił stwierdzenia nieważności aktu wydanego przez Naczelnika Gminy Ż. z dnia [...], gdyż uznano za spełnioną przesłankę zawartą w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych ( Dz.U. nr39, poz. 198 ze zm. ) dotyczącą tego, iż gospodarstwo rolne nie było w większej części uprawiane. Przyjęto bowiem, że S. K. był właścicielem gospodarstwa o powierzchni 1,93 ha, natomiast grunty rolne – stanowiące jego większość ( 1,06 ha ) leżały odłogiem.

Z takim stanowiskiem – w świetle przedstawionych dowodów – nie sposób się zgodzić

i należy przyjąć, że jest ono co najmniej przedwczesne.

Przejęcie gospodarstwa rolnego na podstawie wyżej wskazanych przepisów uzależnione bowiem było od spełnienia łącznie dwóch przesłanek: - po pierwsze, przejęciu podlegało gospodarstwo rolne, a po drugie – gospodarstwo rolne było opuszczone. Sprawa wymagała więc ustalenia, czy nieruchomość spełnia cechy gospodarstwa rolnego opuszczonego. Ten tryb był bowiem dopuszczalny tylko do opuszczonych gospodarstw rolnych, a nie do wszystkich nieruchomości wskazujących cechy opuszczenia. Wskazana wyżej ustawa z 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu (...), jak i ustawa z dnia 15 lipca 1961r. zmieniająca ustawę z dnia 13 lipca 1957r. (...) nie zawierała definicji ustawowej gospodarstwa rolnego. Dla ustalenia, czy nieruchomość spełnia cechy gospodarstwa rolnego opuszczonego należało zastosować przepisy prawa definiujące pojęcie gospodarstwa rolnego w dniu wydania decyzji przez Naczelnika Gminy Ż..

Organ rozpoznający sprawę stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej obowiązany jest przeprowadzić wszechstronną ocenę zgromadzonego w postępowaniu zwykłym materiału dowodowego, który dał podstawę do wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa bez odszkodowania.

Wprawdzie organ w trybie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności, nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, ale nie oznacza to zwolnienia organu od oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego, podważenia mocy dowodowej, zwłaszcza jeżeli dowody są niezmiernie skąpe i mogące budzić wątpliwości.

Dlatego też nie można, w ocenie Sądu, uznać za prawidłowe stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że brak jest podstaw do przyjęcie, iż przy wydaniu decyzji przez Naczelnika Gminy Ż. nie doszło do rażącego naruszenia prawa.

Należy zwrócić uwagę na to, że na nieruchomości, której dotyczy kwestionowany akt, nie znajdują się zabudowania, ponieważ S. K. zamieszkiwał

w miejscowości S. i tam posiada "drugie" - jak organ przyjmuje - gospodarstwo rolne. Można więc przypuszczać, że grunty o pow. 1,93 ha w miejscowości S. były jedynie częścią gospodarstwa rolnego S. K., znajdujące się w innej, prawdopodobnie sąsiedniej - jak nazwa wskazuje - miejscowości.

Organ nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń, co świadczy o naruszeniu wartości chronionych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności art. 2, który stanowi "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej". Decyzje administracyjne ingerujące w podstawowe prawa jednostki, jakim jest prawo własności, wymagają szczególnie wnikliwej oceny zgodności z przepisami prawa i wartościami demokratycznego państwa prawnego ( por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2010r. sygn. I OSK 282/10 – LEX nr 745198 ).

W tej sytuacji dla wyniku przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia okoliczność, iż S. K. nie odwołał się od rozstrzygnięcia Naczelnika Gminy Ż. z dnia [...], jak również to iż skarżący we wniosku z dnia [...] do Dyrektora Wydziału Geodezji, Kartografii i Gospodarki Gruntami w C. ( do Wojewody [...]) nie kwestionowali faktu nieuprawiania gruntów rolnych położonych we wsi S..

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ będzie zobligowany do wzięcia pod uwagę powyższych rozważań i przede wszystkim do poczynienia ustaleń co do charakteru nieruchomości o pow. 1,93 ha we wsi S., a zwłaszcza - czy spełnia ona przesłanki pozwalające uznać, że stanowiła ona gospodarstwo rolne opuszczone, czy jedynie część gospodarstwa rolnego należącego do S. K., który zamieszkiwał we wsi S., gdzie również posiadał grunty rolne, ale poddawane zabiegom agrotechnicznym.

Z tych wszystkich powodów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

a.bł.