Wyrok NSA, sygn. akt V SA 1918/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Powołane przepisy: article: art. 78 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Teza: Odmowa uwzględnienia wniosku dowodowego strony może nastąpić tylko wtedy, gdy zawarte w nim żądanie dotyczy okoliczności stwierdzonych już za pomocą innych dowodów, a także gdy dotyczy to zakomunikowania stronie faktów powszechnie znanych albo faktów znanych organowi z urzędu.

TEZY

Odmowa uwzględnienia wniosku dowodowego strony może nastąpić tylko wtedy, gdy zawarte w nim żądanie dotyczy okoliczności stwierdzonych już za pomocą innych dowodów, a także gdy dotyczy to zakomunikowania stronie faktów powszechnie znanych albo faktów znanych organowi z urzędu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Dyrektora D.P.S. "N." w W.-M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 15 kwietnia 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy wymeldowania Magdaleny P. - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 marca 2001 r. (...) Burmistrz Gminy W.-W. orzekł o odmowie wymeldowania Magdaleny P. z pobytu stałego w lokalu nr 3, położonym przy ul. P. 3 w W.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że postępowanie administracyjne wszczęte zostało na wniosek D.P.S. "N." w W. W budynku D.P.S. "N." usytuowany jest m.in. lokal nr 3, stanowiący własność powiatową. "Niegdyś" lokal miał charakter mieszkania hotelowego. Dotycząca go umowa najmu została zawarta z nieżyjącą obecnie matką uczestniczki postępowania - Anną P., pielęgniarką w D.P.S. Po śmierci matki Magdalena P. nie występowała o zawarcie nowej umowy, ale dotychczas nie opuściła miejsca stałego pobytu. Jej życie prywatne koncentruje się w dwóch lokalach, to jest w miejscu zameldowania oraz we wznoszonym przez ojca budynku przy ul. C. 21 A w W. Organ orzekający stwierdził, że załączone do akt sprawy pisemne oświadczenia pracowników D.P.S. "N." nie mogą stanowić wystarczającego dowodu na okoliczność, że Magdalena P. opuściła miejsce zameldowania i gospodarstwo domowe prowadzi gdzie indziej. W tej sytuacji przesłanki wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ nie zostały spełnione.

Orzekając w następstwie odwołania D.P.S. "N." w W., decyzją z 15 kwietnia 2001 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Kolegium stwierdziło, że w przypadku Magdaleny P. nie została spełniona druga przesłanka wymeldowania, to znaczy uczestniczka postępowania nie opuściła zajmowanego lokalu. Z protokołu kontroli dyscypliny meldunkowej wynika, że nie można jednoznacznie określić, w którym z lokali koncentruje się głównie życie Magdaleny P. W mieszkaniu przy ul. P. 3 znajdują się rzeczy i sprzęt gospodarstwa domowego uczestniczki postępowania.

W skardze na powyższą decyzję Dyrektor D.P.S. "N." w W.-M. wniósł o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie przepisów art. 9, 10, 80, 81 i art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego, nie znajduje oparcia w materiale dowodowym stanowisko, że mieszkająca faktycznie we własnym i ojca budynku w W. Magdalena P. ma nadal zamiar stałego pobytu na terenie przedmiotowej nieruchomości. Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie dowodowe było powierzchowne, a ocena dowodów dowolna. Organ orzekający nie podał również przyczyn, dla których odmówił wiarygodności oświadczeniom dozorców i recepcjonistek stwierdzających, że uczestniczka postępowania nie mieszka w miejscu zameldowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium stwierdziło także, że nie wdawało się w rozważania związane z posiadaniem przez Magdalenę P. prawa do lokalu nr 3 przy ul. P. 3, ze względu na potwierdzenie faktu jej zamieszkiwania w miejscu zameldowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W pierwszym rzędzie należy podnieść, że materiał dowodowy w sprawie jest wyjątkowo ubogi, co praktycznie uniemożliwia jego obiektywną i wyczerpującą ocenę. W konsekwencji, również uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji w sposób rażący nie spełnia wymogów art. 107 par. 3 Kpa.

Przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ jest materialnoprawną podstawą wymeldowania osoby, która opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i utraciła uprawnienie do przebywania w związanym z tym miejscem lokalu.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już wypowiadał się, że opuszczenie bez wymeldowania miejsca pobytu stałego, jako jedna z niezbędnych przesłanek wymeldowania, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyrażać będzie taką wolę danej osoby.

Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar, który da się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności /por. wyrok NSA z dnia 16 września 1986 r. III SA 437/86; wyrok NSA z dnia 3 lipca 1985 r. SA/Gd 573/85; wyrok NSA z dnia 18 marca 1987 r. SA/Gd 1073/86; wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 1987 r. SA/Wr 110/87/.

Magdalena P. przyznała, że korzysta z domu ojca przy ul. C. 21 A, w którym koncentruje się jej życie tak, jak w lokalu gdzie jest zameldowana, /protokół z kontroli dyscypliny meldunkowej/ Budynek ojca uczestniczki postępowania jest w stadium robót wykończeniowych, przy czym w aktach brak jest danych od kiedy roboty te trwają i na ile obecny stan lokalu utrudnia lub uniemożliwia stałe zamieszkanie. Organ orzekający jednocześnie odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego o przesłuchanie pracowników obsługi D.P.S. "N." na okoliczność, że Magdalena P. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania.

Niewątpliwie okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia. Wniosek dowodowy zatem winien zostać uwzględniony, zgodnie z art. 78 par. 1 Kpa. Odmowa uwzględnienia wniosku dowodowego strony może nastąpić tylko wtedy, gdy zawarte w nim żądanie dotyczy okoliczności stwierdzonych już za pomocą innych dowodów, a także gdy dotyczy to zakomunikowania stronie faktów powszechnie znanych albo faktów znanych organowi z urzędu. W tej sytuacji uzasadnienie odmowy, że podczas kontroli dyscypliny meldunkowej w lokalu znajdowały się rzeczy i sprzęt gospodarstwa domowego uczestniczki postępowania, nie znajduje procesowego uzasadnienia. Pozostaje nadto poza sporem, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje siostra Magdaleny P. z rodziną, a kontrola dyscypliny meldunkowej została odpowiednio wcześniej zapowiedziana. Protokół z tej czynności nie pozwala również na dowodzenie, wbrew stwierdzeniu organu orzekającego, że w lokalu znajdowały się "rzeczy osobiste Magdaleny P. oraz wszelki sprzęt gospodarstwa domowego potrzebny do jego prowadzenia".

Przedmiotem zainteresowania organów administracyjnych nie była w ogóle przesłanka utraty uprawnienia skarżącej do przebywania w przedmiotowym lokalu. Wypowiedź organu II instancji, że "nie wdawał się w rozważania związane z posiadaniem przez Magdalenę P. prawa do lokalu, z uwagi na niezaistnienie przesłanki jego opuszczenia", jest nie do przyjęcia w sytuacji, gdy akta sprawy nie zawierają elementarnych informacji związanych z podstawą prawną zamieszkiwania rodziny uczestniczki postępowania na terenie należącym do D.P.S. w W.-M., rodzaju umowy jako źródła uprawnień do przebywania i zameldowania, jej czasokresu, a także uprawnień stron i ich spadkobierców.

Uprawnienia Sądu administracyjnego ograniczone są do badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Badając z tego punktu widzenia rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Sąd uznał, że oparte ono zostało na niepełnym materiale dowodowym, niewystarczającej ocenie stwierdzonych faktów, a także wadliwej wykładni i błędnym zastosowaniu przepisów procedury administracyjnej.

Z tych względów i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 3 i art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w zw. z art. 36 ust. 3 oraz w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych /Dz.U. nr 24 poz. 110 ze zm./. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.