Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 222/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r. (nr SKO Gd/4783/21) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wejherowa z dnia 28 lipca 2021 r. (nr SR/ŚP/O/8133/2020) o odmowie przyznania B. P. (dalej również jako "strona", "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne:

B. P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnioskiem z dnia 11 marca 2021 r. skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wejherowie wystąpiła o ustalenie prawa o świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką jaką sprawuje nad niepełnosprawną matką, R. N. (ur. [...] 1938 r.). Do wniosku dołączone zostały dokumenty obejmujące m.in.:

- oświadczenie wnioskodawczyni z dnia 11 marca 2021 r. w którym wskazała, że posiada prawo do zasiłku stałego oraz posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a jako ostatni okres zatrudnienia wskazała 1986 r.;

- oświadczenie wnioskodawczyni z dnia 11 marca 2021 r., w którym w formie tabeli przedstawiła wykaz czynności wykonywanych podczas opieki nad matką (czynności higieniczne, wymiana pieluchomajtek, smarowanie kremami, ubieranie, ćwiczenia fizyczne, mierzenie poziomu cukru, podawanie insuliny, podawanie leków, masaże przygotowywanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, robienie zakupów realizacja recept, wizyty lekarskie, wyjścia na spacery, przygotowywanie i przynoszenie opału, palenie w piecu, czytanie książek i pism urzędowych);

- orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 31 lipca 2017 r. zaliczające R. N. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe ze wskazaniem, że niepełnosprawność powstała w 44 roku życia, a znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 19 marca 2012 r.;

- orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 13 lutego 2020 r. zaliczające B. P. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe, ze wskazaniem, że stwierdzony stopień niepełnosprawności datuje się od 10 października 2017 r. oraz wskazaniem dopuszczalności świadczenia pracy w warunkach chronionych;

- decyzję Prezydenta Miasta Wejherowa z dnia 14 kwietnia 2020 r. przyznającą B. P. bezterminowo począwszy od dnia 1 kwietnia 2020 r. zasiłek stały, gdzie wskazano, że przyczynami przyznania świadczenia jest niepełnosprawność, ubóstwo i długotrwała lub ciężka choroba oraz, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono m.in., że strona jest osobą niezdolną do pracy z powodu niepełnosprawności.

W wyniku wniesionego wniosku, w dniu 26 marca 2021 r. przeprowadzony został nowy wywiad środowiskowy, w ramach którego B. P. wskazała m.in., że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe (odrębne od jednoosobowego gospodarstwa domowego matki), jest z zawodu fryzjerką i w latach 1981-1985 pracowała w zakładzie fryzjerskim. W 1985 r. wyszła za mąż i od tego czasu nie podejmowała zatrudnienia, gdyż mąż utrzymywał rodzinę. Podała, że pełni opiekę nad matką od 9 lat oraz że wcześniej nie podejmowała zatrudnienia również z powodu swojego stanu zdrowia (cukrzyca, niedosłuch). Wskazała również na jakie choroby cierpi R. N. oraz jakiego rodzaju czynności w związku z opieką nad matką są przez nią codziennie podejmowane. Ustalono, że matka wnioskodawczyni choruje na cukrzycę, migotanie przedsionków, jest po dwóch zwałach serca, reumatyzm, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, zakrzepicę, dnę moczanową, niedosłuch, ma zaniki pamięci, drżenie rąk, porusza się przy asekuracji córki. Zaznaczono, że R. N. choruje od 44 roku życia, a stan jej zdrowia od kilku lat pozostaje na takim samym poziomie. W treści wywiadu wskazano, że wnioskodawczyni codziennie przychodzi do matki i jest u niej od rana do wieczora, a w razie potrzeby przychodzi także w nocy. Czynności które wykonuje względem matki polegają na przyrządzaniu obiadów, dozowaniu i podawaniu lekarstw, w tym insuliny, pomocy przy ubieraniu, pomocy w czynnościach higienicznych (kąpiele), umawianiu wizyt lekarskich, wykupowaniu lekarstw, załatwianiu spraw urzędowych. Matka wnioskodawczyni jest w stanie samodzielnie przygotować sobie śniadanie i kolację, posiłki spożywa sama, porusza się przy asekuracji córki.

Wnioskodawczyni była następnie przez organ wzywana do uzupełnienia wniosku, na skutek czego przedłożyła dokumenty:

- oświadczenie z dnia 12 maja 2021 r. "potwierdzające związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia, a podjęciem się opieki nad osoba niepełnosprawną" gdzie jako datę rozpoczęcia opieki wnioskodawczyni wskazała 2015 r., jako datę ostatniego zatrudnienia 31 marca 2020 r. a także oświadczyła, że jest zdolna do podjęcia zatrudnienia oraz, że przyczyną zaprzestania zatrudnienia jest opieka nad matką;

- oświadczenie z dnia 12 maja 2021 r. "o okresach zatrudnienia" gdzie jako zakład pracy lub podmiot opłacający składkę w okresie od 21 sierpnia 2013 r. do 12 maja 2019 r. wnioskodawczyni wskazał Powiatowy Urząd Pracy w W. a w okresie od 13 czerwca 2019 r. do 31 marca 2020 r. A. G.;

- oświadczenie z dnia 12 maja 2021 r. "w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego", gdzie wnioskodawczyni wskazała, ze legitymuje się orzeczeniem o znacznym niepełnosprawności oraz ma ustalone prawo do zasiłku stałego, a data jej ostatniego zatrudnienia to 31 marca 2020 r.;

- zaświadczenie o zatrudnieniu wnioskodawczyni na podstawie umowy zlecania w okresie od 13 czerwca 2019 r. do 31 marca 2020 r. podpisane przez A. G.;

- zaświadczenie z urzędu pracy o zarejestrowaniu w okresie od dnia 21 sierpnia 2013 r. do 12 maja 2019 r. jako osoba bezrobotna;

- oświadczenie z dnia 28 czerwca 2021 r. "dotyczące sprawowanej opieki", w którym wnioskodawczyni wskazała, że opiekuje się matką od 2016 r., gdzie opieka ta polega na przygotowywaniu posiłków, wydzielaniu leków, podawaniu insuliny, mierzeniu poziomu cukru, pomocy w utrzymywaniu higieny osobistej, utrzymywaniu czystości w domu, robieniu zakupów, opłat, prowadzeniu mamy do lekarzy (diabetolog, nefrolog, kariolog, reumatolog, ortopeda, lekarz rodzinny) i na rehabilitację, wykonywaniu codziennych masaży stóp (z uwagi na zapalenie żył i zakrzepicę, by nie doprowadzić do zatoru). Wnioskodawczyni wskazała dodatkowo w oświadczeniu, że jej matka jest osobą niedosłyszącą ("w dużym stopniu jedno ucho w ogóle nie słyszy, a przy drugim pomimo aparatu słuchowego ciężko było jej się porozumieć samodzielnie) oraz, że zabiera matkę na spacery ("ma bardzo duże zmiany zwyrodnienia stawów, biodra, kręgosłupa, i kości stopy, więc nigdzie nie może poruszać się samodzielnie");

- oświadczenie z dnia 28 czerwca 2021 r. "odpowiedź na wezwanie", w którym wnioskodawczyni oświadczyła, że legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ("omyłkowo musiałam wcześniej wskazać stopień znaczny we wcześniejszych oświadczeniach") oraz, że zgodnie z prawdą wskazała, że jest zdolna do podjęcia zatrudnienia jednak w związku z koniecznością opieki nad matką nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, zatem gdyby nie konieczność sprawowania opieki na matką byłaby w stanie podjąć pracę;

- oświadczenie z dnia 2 lipca 2021 r., w którym wnioskodawczyni wskazała, że jej lata pracy wynosiły 4 lata, ponieważ zajmowała się wychowaniem dzieci i prowadzeniem gospodarstwa domowego.

Decyzją z dnia 28 lipca 2021 r. (nr SR/ŚP/O/8133/2020) Prezydent Miasta Wejherowa odmówił przyznania B. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad R. N.

Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie i opisany wyżej materiał dowodowy świadczenia odmówiono wskazując na niespełnienie przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 111, ze zm., dalej jako "u.ś.r."), to jest odpowiednio brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a podejmowaniem się opieki nad matką oraz niespełnienia kryterium czasu powstania niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki. Organ wskazał, że przyznanie świadczenia nie jest także możliwe z uwagi na pobieranie przez wnioskodawczynię zasiłku stałego, co stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia określoną przepisem art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r.

Organ podkreślił w szczególności, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje za sam fakt sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale muszą być też spełnione jeszcze inne przesłanki jego przyznania, a przede wszystkim osoba która ubiega się o takie świadczenie musi być zdolna do podjęcia zatrudnienia i zrezygnować z jego podjęcia jedynie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W ocenie organu, taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, zważywszy, że podczas wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawczyni pracowała tylko przez 4 lata. Opieka nad matką sprawowana jest od 9 lat, jednak nie była to przyczyna niepodejmowania zatrudnienia przez wnioskodawczynię. Jak wskazała wnioskodawczyni również jej stan zdrowia uniemożliwia bowiem podjęcie przez nią zatrudnienia.

W złożonym odwołaniu pełnomocnik B. P. wniósł o uchylenie decyzji, podnosząc zarzuty naruszenia art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy u.ś.r.

Pełnomocnik wskazał, że art. 17 ust. 1b nie powinien mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, biorąc pod uwagę treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K38/13, mocą którego wskazany przepis został uznany za niekonstytucyjny w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności.

W ramach zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. pełnomocnik wskazał natomiast na dokonanie przez organ błędnej wykładni wskazanego przepisu poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącą nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazanymi konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwości samodzielnej egzystencji. Podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia jest sprawowanie ciągłej stałej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Natomiast wbrew twierdzeniom organu przywołany przepis nie uzależnia otrzymania świadczenia od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę.

Skarżąca niewątpliwe sprawuje zaś opiekę nad matką, która to opieka wiąże się z rezygnacją z zatrudnienia.

W odniesieniu do podstawy z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a pełnomocnik zaznaczył natomiast, że fakt pobierania przez skarżącą zasiłku stałego nie powinien przesądzać o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zważywszy, że zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. ustawodawca przewidział możliwość wyboru korzystniejszego świadczenia w przypadku ich zbiegu. Z treści złożonego przez skarżącą oświadczenia, to jest nawet samego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednoznacznie wynika zaś intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego.

W wyniku złożonego przez stronę odwołania, przedmiotowa sprawa została rozpoznana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, które decyzją z dnia 10 stycznia 2021 r. (nr SKO Gd/4783/21) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jako prawidłowe.

Oceniając decyzję organu pierwszej instancji w kontekście poczynionych ustaleń faktycznych, Kolegium doszło do wniosku, że organ pierwszej instancji zasadnie odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego a powodem takiej decyzji był przede wszystkim brak zachowania przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W tym zakresie wskazano, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane, o ile w przypadku wnioskującego o przyznanie świadczenia zaszła konieczność rezygnacji z zatrudnienia albo niemożność podjęcia zatrudnienia w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Innymi słowy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wówczas, gdy opiekun osoby niepełnosprawnej zmuszony jest zrezygnować z pracy zarobkowej albo też do niepodejmowania jej z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją opiekuna osoby niepełnosprawnej z pracy zarobkowej i jej niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki.

W ocenie Kolegium, z analizy akt sprawy, w tym oświadczeń wnioskodawczyni wynika, że zakończyła pracę zawodową w roku 1985 r. Od tego czasu po zawarciu związku małżeńskiego nie podejmowała pracy zawodowej z uwagi na fakt, iż zajmowała się domem i wychowywaniem dzieci. Strona podała też, że opiekuje się matką od 9 lat a wcześniej nie podejmowała pracy zarobkowej z uwagi na swój stan zdrowia. W oświadczeniu z dnia 2 lipca 2021 r. wnioskodawczyni wyraźnie podała, że łącznie przepracowała 4 lata, ponieważ zajmowała się wychowywaniem dzieci i prowadzeniem gospodarstwa domowego. Potem od czerwca 2019 r. do marca 2020r. strona podejmowała zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia. W takiej sytuacji, zdaniem Kolegium, brak było podstaw pozwalających na przyjęcie założenia, że w niniejszej sprawie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (nie podejmowaniem zatrudnienia) a koniecznością zapewnienia osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym począwszy od 1982 r. (powstanie niepełnosprawności), wymaganej stałej opieki zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Nie kwestionując opieki jaką wnioskodawczyni zapewnia swojej mamie wskazano, że w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku lecz z uwagi na faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub z uwagi na rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Z oświadczeń strony złożonych w toku prowadzonego postępowania wynika zaś, że decyzje strony o zaniechaniu jak i rezygnacji z aktywności zawodowej w większości wynikały z powodów innych niż konieczność zagwarantowania matce stałej opieki. W świetle oświadczenia strony z którego wynika, że od 9 lat opiekuje się matką, decyzja o podjęciu zatrudnienia na umowę zlecenie w okresie od czerwca 2019 r., do marca 2020 r., i związany z tym kilku miesięczny okres zatrudnienia strony na umowę zlecenie nie mógł tym samym, w ocenie Kolegium, przesądzać o rezygnacji z pracy zawodowej z uwagi na konieczność zapewnienia mamie wymaganej opieki. Wobec powyższego w ocenie organu nie można stwierdzić, że wyłącznym powodem rezygnacji czy też niepodejmowania pracy zarobkowej była konieczność zapewnienia opieki, tym samym pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia o koniecznością zapewnienia osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym brak jest zawiązku przyczynowo skutkowego. W takich okolicznościach, gdy strona była osobą aktywną zawodowo zaledwie przez 4 lata, w ocenie organu odwoławczego, trudno założyć i zgodzić się z twierdzeniem wnioskodawczyni, że gdyby nie konieczność sprawowania opieki na matką byłaby w stanie podjąć pracę.

Nie kwestionując konieczności zapewnienia niepełnosprawnej matce opieki, organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż z oświadczeń strony złożonych podczas wywiadu wynika, że stan zdrowia osoby wymagającej opieki od kilku lat pozostaje niezmienny. R. N. jest w stanie samodzielnie przygotować sobie posiłki które potem spożywa sama, w nocy pozostaje sama w mieszkaniu. Stan zdrowia matki nie wyklucza więc, w ocenie organu, możliwości podjęcia przez jej córkę odpowiedniego zatrudnienia w warunkach pracy chronionej zgodnie z założeniami orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, którym legitymuje się B. P. Ponadto, skoro osoba wymagająca stałej opieki mimo posiadanych schorzeń i ograniczeń ruchowych jest w stanie samodzielnie przygotować i spożyć posiłki czy też lekarstwa oznacza to że jej stopień samodzielności mimo pewnych ograniczeń pozawala na pozostanie samej w domu podczas nieobecności opiekuna będącego przez kilka godzin dziennie w pracy.

W ocenie Kolegium, w takiej sytuacji nie można mówić o ścisłym i bezpośrednim związku pomiędzy rezygnacją (nie podejmowaniem) przez stronę zatrudnienia a koniecznością zapewnienia niepełnosprawnej w stopniu znacznym matce opieki adekwatnej do jej stanu zdrowia. Przyczyną niepodejmowania przez stronę zatrudnienia, co trafnie wykazano w decyzji organu pierwszej instancji, nie była bowiem tylko i wyłącznie konieczność zapewnienia matce wymaganej opieki ale i stan zdrowia samej wnioskodawczyni, a wcześniej jak sama też podała również prowadzenie własnego gospodarstwa domowego i wychowywanie dzieci. Mając na uwadze, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest zależne od łącznego spełnienia przesłanek ustawowych przewidzianych przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zaistniałej sytuacji organ odwoławczy odstąpił od oceny pozostałych przesłanek określonej przepisami.

Końcowo wskazano, że w sprawie wystąpiła przesłanka negatywna określona art. 17 ust.5 pkt. 1 u.ś.r. ponieważ wnioskodawczyni na mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia 14 kwietnia 2020 r., otrzymuje bezterminowo zasiłek stały co w rozumieniu przywołanego przepisu prawa oznacza, że świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje. Zgodnie bowiem z przepisem art. 17 ust. 5 pkt. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku stałego.

Odnosząc się do treści wniesionego odwołania Kolegium nie znalazło podstaw uzasadniających zmianę zaskarżonej decyzji zgodnie z wnioskiem pełnomocnika strony. Zaznaczono, że w świetle wyników przeprowadzonego postępowania organ odwoławczy nie ma wątpliwości co do przyjętej w sprawie oceny przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w związku z czym podnoszone w odwołaniu zarzuty pozostawały bez wpływu na stanowisko jakie zapadło w sprawie. Wyjaśniono w tym zakresie, że w sytuacji gdy ustawowe przesłanki warunkujące możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie zostają łącznie spełnione, organ pierwszej instancji działając zgodnie z przepisami obowiązującego prawa zobligowany był do podjęcia decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, reprezentowana przez pełnomocnika skarżąca wniosła o uchylenie opisanej wyżej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono podniesiony uprzednio w odwołaniu zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącą nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazanymi konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwości samodzielnej egzystencji. Pełnomocnik podkreślił, że przez opiekę stałą i długoterminową nie można rozumieć wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz opieka ta ma być stała w sensie trwałości, zaś długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą tej opieki jest bowiem zapewnienie i zaspokojenie normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest sobie w stanie zapewnić.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz.137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) określonego przejawu działalności administracji publicznej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi strona uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wejherowa z dnia 28 lipca 2021 r., którą odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - powoływanej w skrócie jako "u.ś.r."), a w szczególności art. 17 tej ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Wskazana ustawa przewiduje ponadto przesłanki negatywne, których wystąpienie w sprawie, wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanki te zostały wymienione przez ustawodawcę w kolejnych punktach art. 17 ust. 5 u.ś.r. zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje gdy m.in. osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a cyt. ustawy).

Poza katalogiem przesłanek negatywnych ustawodawca zawarł też odrębny przepis w postaci art. 17 ust. 6 u.ś.r., który stanowi, że zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego.

Analizując stan faktyczny przedmiotowej sprawy, zarówno organ odwoławczy, jak też organ pierwszej instancji wykazały, że w sprawie nie została spełniona przede wszystkim przesłanka z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., dotycząca związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem pracy) przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką.

Należy podkreślić, że tylko ta podstawa prawna odmowy przyznania dochodzonego świadczenia, została zakwestionowana przez pełnomocnika strony w złożonej skardze, gdzie wskazano, że skarżąca sprawuje nad matką opiekę, która nosi w ocenie pełnomocnika, wszelkie cechy opieki nad osobą niepełnosprawną, za sprawowanie której ustawodawca przewidział możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Przedmiotowa kwestia ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Z unormowania zawartego w art. 17 u.ś.r. istotnie bowiem wynika, że zasadniczym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego musi być rezygnacja/niepodejmowanie przez opiekuna (wnioskodawcę) zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) pozostające w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną w zakresie niepozwalającym na podjęcie jakiejkolwiek pracy, a między tymi obiema okolicznościami (rezygnacją/niepodejmowaniem pracy a koniecznością sprawowania wymaganej i koniecznej opieki) zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

Jak wynika z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie jest więc kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy rezygnują z pracy lub jej nie podejmują z uwagi na ściśle wskazaną przez ustawodawcę okoliczność, to jest z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawną osobą bliską. Omawiane świadczenie skierowane jest więc do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki

Celem - świadczenia pielęgnacyjnego ma być bowiem rekompensata za rezygnację z pracy, a nie rekompensata za udzielanie opieki, choćby była ona bardzo wymagająca i obciążająca dla opiekuna. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1124/18).

A zatem zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19).

Jeżeli więc opiekujący się osobą niepełnosprawną wnioskodawca faktycznie rezygnuje z pracy lub jej nie podejmuje z innych przyczyn (np. brak możliwości znalezienia pracy, zły stan zdrowia, skoncentrowanie się na wychowaniu dzieci czy na pracy we własnym gospodarstwie domowym), w tym także gdy sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie jest wyłączną przyczyną tej rezygnacji, świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane. W ocenie Sądu, tego rodzaju sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Skarżąca bowiem pomimo tego, że od lat opiekuje się matką, to zrezygnowała z pracy znacznie wcześniej, z uwagi na fakt założenia rodziny i wychowywania dzieci. Ponadto, skarżąca nie podejmowała pracy nie tylko z powodu konieczności sprawowania opieki nad chorą matką, ale również z uwagi na zły stan swojego zdrowia.

Kolegium trafnie tym samym wskazało, że nie można przyjąć, aby jedyną przeszkodą w podjęciu zatrudnienia przez wnioskodawczynię była konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, zważywszy na okoliczności rozpoznawanej sprawy, a mianowicie, że skarżąca jednoznacznie oświadczyła, że staż jej pracy wynosił tylko 4 lata (którą to pracę podejmowała do roku 1985, od tego zaś czasu nie pracowała, z wyjątkiem kilkumiesięcznego zlecenia na przełomie 2019/2020). Ponadto, biorąc pod uwagę wskazywane przez skarżącą inne powody zaprzestania aktywności zawodowej, w tym zły jej stan zdrowia, znajdujący odzwierciedlenie w dokumentach załączonych do akt sprawy oraz fakt wychowywania dzieci i prowadzenia własnego gospodarstwa domowego, stanowisko reprezentowane przez organ odwoławczy, należy podzielić.

Zdaniem Sądu, dokonana przez Kolegium w tym zakresie ocena materiału dowodowego jest prawidłowa. Skarżąca istotnie wskazała bowiem w swoich oświadczeniach z 2021 r., że sprawuje wieloletnią opiekę nad matką, co nie było kwestionowane w sprawie, mimo braku spójności w zadeklarowaniu przez skarżącą od kiedy tą opiekę faktycznie sprawuje. I tak, w toku wywiadu środowiskowego z marca 2021 r. skarżąca wskazała, że opiekuje się matką od 9 lat, a zatem od 2012 r., w oświadczeniu z 12 maja 2021 r., że datą rozpoczęcia opieki jest 2015 r., natomiast w oświadczeniu z dnia 28 czerwca 2021 r., skarżąca zaznacza, że opiekuje się matką od 2016 r.). Pomimo bowiem tego, czy faktyczne opieka, którą wnioskodawczyni sprawuje obecnie nad matką, rozpoczęła się już w roku, w którym powstał znaczny stopień niepełnosprawności R. N., to jest w 2012 r. czy też później, był to już i tak okres, w którym skarżąca była od wielu lat nieaktywna zawodowo, co jak pierwotnie podnosiła wynikało przede wszystkim z faktu założenia rodziny i związaną z tym koniecznością sprawowania opieki nad dziećmi oraz prowadzeniem gospodarstwa domowego, a ponadto ze złego stanu zdrowia.

Stwierdzając brak wystąpienia w sprawie przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. trafnie wzięto zatem w tym zakresie pod uwagę, że w toku wywiadu środowiskowego skarżąca bezpośrednio przyznała, że wcześniej zrezygnowała z pracy po tym jak w 1985 r. wyszła za mąż i wskazała przy tym jednocześnie, że nie podejmowała później zatrudnienia także z powodu swojego stanu zdrowia (cukrzyca, niedosłuch), a nie tylko z powodu sprawowania opieki nad matką. W tym ujęciu za niewiarygodne, zdaniem Sądu, należy uznać późniejsze oświadczenia skarżącej, że wyłączna przyczyna zaprzestania zatrudnienia to opieka nad matką (oświadczenie z 12 maja 2021 r.) oraz że gdyby tylko nie konieczność sprawowania opieki nad matką skarżąca byłaby w stanie podjąć pracę (oświadczenie z dnia 28 czerwca 2021 r.).

Dostrzec należy, że poza złożonym przez skarżącą w toku wywiadu środowiskowego oświadczeniem, inne zgromadzone w sprawie dowody potwierdzają, że skarżąca ma problemy zdrowotne, które w istotny sposób mogą wpływać na możliwość (zdolność) podjęcia przez nią pracy, niezależnie od tego czy sprawuje ona opiekę nad inną osobą niepełnosprawną. B. P. orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 13 lutego 2020 r. została zaliczona na stałe, do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, gdzie wskazano, że stwierdzony stopień niepełnosprawności datuje się od 2017 r. Posiadanie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, samo w sobie nie oznacza co prawda, że skarżąca jest niezdolna do pracy, szczególnie, że zaznaczono w nim, że w ocenie zespołu orzekającego, może ona wykonywać pracę w warunkach chronionych. Okoliczność ta nie może być jednak, zdaniem Sądu, odczytywana jako bez znaczenia w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w sytuacji gdy skarżąca sama początkowo przyznała, że to stan jej zdrowia miał wpływ na decyzję o niepodejmowaniu zatrudnienia, a jak potwierdza wydane ww. orzeczenie, nie nastąpiła u niej poprawa stanu zdrowia. W aktach sprawy znajduje się ponadto decyzja organu pierwszej instancji wydana w kwietniu 2020 r. w przedmiocie przyznania skarżącej zasiłku stałego, w uzasadnieniu której wskazano, że na podstawie przeprowadzonego dla rozstrzygnięcia tej sprawy wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca jest faktycznie niezdolna do podjęcia pracy z powodu swojej niepełnoprawności. Nie może ujść uwadze, że przedmiotowa decyzja została wydana bezpośrednio po zakończeniu się okresu kilkumiesięcznego, wskazywanego przez skarżącą zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia (od czerwca 2019 r. do marca 2020 r.). Również z tego względu dokonana przez organ odwoławczy ocena, że wskazywane krótkotrwałe zatrudnienie nie może skutecznie wykazać i przesądzić o wystąpieniu przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., jest uzasadniona.

Stąd zdaniem Sądu, podzielić trzeba argumentację orzekających w sprawie organów, że nie istnieje bezpośredni i wyłączny związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem pracy przez skarżącą, a podjęciem i sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką. Wnioskodawczyni na długo przed podjęciem się opieki nad matką była bowiem nieaktywna zawodowo, co najmniej od 1985 r., jak podała z innych przyczyn i stan ten miał charakter trwały, a nie chwilowy. Tym samym mimo niesprawowania wówczas opieki nad matką (która została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności orzeczeniem z dnia 31 lipca 2017 r., ze wskazaniem że znaczny stopień niepełnosprawności datuje się do 19 marca 2012 r.) wnioskodawczyni nie pozostawała, ani nie podejmowała zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej, co oznacza że niepodejmowanie przez nią zatrudnienia, nie może być obecnie uznawane za powodowane wyłącznie podjętą później opieką nad matką. Szczególnie, że jak już było wielokrotnie pokreślone wyżej, skarżąca sama przyznała, że nie podejmowała pracy nie tylko z powodu opieki nad matką, ale również z uwagi m.in. na swój stan zdrowia, co skutkuje uznaniem, iż nie spełnia ona przesłanki "nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Nie kwestionując stanu zdrowia matki wnioskodawczyni i wynikającej z tego faktu konieczności wsparcia jej przez skarżącą, mając na uwadze powyższe rozważania Sąd podkreśla, że sama li tylko konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Istotne jest bowiem, aby osoba ubiegająca się o tego rodzaju świadczenia nie mogła podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a nie z powodu swojej niezdolności do pracy. Opiekun musi być więc osobą, której stan zdrowia umożliwia podjęcia zatrudnienia, co w przedmiotowej sprawie budzi uzasadnione wątpliwości, zarówno w kontekście udzielonych przez skarżącą wyjaśnień co do powodów dla których przez wiele lat nie podejmowała zatrudnienia z uwagi na swój stan zdrowia, zawartych w wywiadzie środowiskowym, jak też z uwagi na wskazane wyżej dokumenty urzędowe znajdujące się w aktach przedmiotowej sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera w tym zakresie odniesienia do zgromadzonych w sprawie konkretnych dowodów, a więc wskazanie z jakich względów organ uznał za udowodnioną okoliczność, że opieka nad matką nie jest wyłączną przyczyną pozostawania skarżącej bez zatrudnienia. Należy wyjaśnić, że w tym kontekście dla prawidłowego rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, bez znaczenia pozostaje wyciagnięcie przez Kolegium błędnych, zdaniem Sądu, gdyż nie znajdujących potwierdzania w zgromadzonym materiale dowodowym, wniosków, co do oceny stanu zdrowia R. N., jako wskazującego na względną jej samodzielność, a tym samym umożlwiającego w ocenie tego organu, na pozostawanie przez nią samej w domu przez kilka godzin podczas nieobecności opiekuna, który w tym czasie mógłby uczęszczać do pracy. Kolegium nie wykazało bowiem z jakich względów nie dało wiary oświadczeniom skarżącej, że jej matka z uwagi na wiele poważnych schorzeń, na które cierpi wymaga pomocy w większości czynności, szczególnie że zgodnie z wyjaśnieniami skarżącej jej matka porusza się z trudem, tylko przy jej asekuracji, praktycznie nie słyszy, ma zaniki pamięci, wymaga pomocy przy czynnościach higienicznych (kąpiele), ubieraniu, zmianie pieluchomajtek, podawaniu leków, w tym dawkowaniu insuliny, jak też w większości czynności związanych z prowadzeniem domu.

W przedmiotowej sprawie, co wynika z dokonanych rozważań, głównym powodem, dla którego skarżącej odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia, było znajdujące oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym ustalenie, że niepodejmowanie pracy przez skarżącą, nie wynikało i nie wynika jedynie z konieczności sprawowania opieki nad matką, ale było i jest powodowane także innymi okolicznościami, w tym złym stanem zdrowia samej skarżącej. Powyższe jednoznaczne ustalenie przesądza zaś o niespełnieniu zasadniczej przesłanki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określonej w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. istnienia omawianego związku przyczynowo- skutkowego, niezależnie od stopnia samodzielności matki skarżącej i zakresu czynności jakie wnioskodawczyni wykonuje w ramach opieki nad matką, a także niezależnie od innych przeszkód, stanowiących negatywne przesłanki do przyznania świadczenia, w tym w postaci pobierania przez skarżącą zasiłku stałego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.).

Podsumowując, mając na uwadze całokształt podniesionych powyżej okoliczności, trudno uznać, że skarżąca obecnie nie podejmuje zatrudnienia lub pracy zarobkowej tylko ze względu na konieczność sprawowania opieki nad matką. Sąd nie kwestionuje faktu, że matka skarżącej jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, a co za tym idzie, wymaga opieki sprawowanej przez inne osoby, jednak nie można dać wiary twierdzeniom skarżącej, że nie podejmuje zatrudnienia ze względu na konieczność opieki nad matką. Wobec tego należy podzielić stanowisko organów obu instancji, że opisana w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Brak jest bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki nad matką a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21, wyraził pogląd, który skład orzekający w pełni akceptuje, że prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku - także czasowego - pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną.

Można dodać, że osoba bierna zawodowo w poprzednich latach może wykazać, że nastąpił stan jej gotowości do zatrudnienia, a ona odstąpiła od jego podejmowania z uwagi na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną. Tego rodzaju sytuacja nie wystąpiła jednak w przedmiotowej sprawie, mimo, że w toku całego postępowania administracyjnego skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W sprawie zasadnie zatem uwzględniono, że wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te, decydując się na sprawowanie opieki, pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, bowiem świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, jednakże powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19).

Sąd podkreśla w szczególności, że pełnomocnik strony przed wydaniem decyzji przez organem pierwszej instancji został na podstawie art. 10 w zw. z art. 79a k.p.a. prawidłowo zawiadomiony, że w sprawie nie wykazano spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Pomimo tego strona nie podjęła inicjatywy dowodowej oraz nie zajęła przed wydaniem decyzji stanowiska w sprawie. W aspekcie dokonanych rozważań należy również zauważyć, że w opozycji do ustaleń organów obu instancji, że skarżąca nie spełnia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r., profesjonalny pełnomocnik skarżącego na etapie odwołania oraz skargi nie przedstawił żadnych okoliczności, które mogły przemawiać przeciwko stanowisku organów w tym zakresie, ograniczając się do przywołania celu regulacji prawnych i orzecznictwa sądów administracyjnych. Strona skarżąca nie może ze swojej biernej postawy wywodzić dla siebie korzystnych skutków prawnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że ciężar prowadzenia postępowania dowodowego nie spoczywa wyłącznie na organie ale również na stronie, która z określonego faktu chce wyprowadzić dla siebie korzystne skutki prawne.

Należy zatem uznać, że decyzja organu drugiej instancji i poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji, jest zgodna z prawem.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).