Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 86/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 66, art. 72 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Siegień sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa [...] spółka jawna [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 708/16 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na rzecz Przedsiębiorstwa [...] spółka jawna [...] kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II SA/Po 708/16 po rozpoznaniu skargi Stowarzyszenia [...] uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] marca 2016 r., znak [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Przedsiębiorstwo [...] Spółka jawna [...] z siedzibą w miejscowości [...] złożyło wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania istniejącej hali produkcyjno - magazynowej na odlewnię aluminium położoną w [...] przy ul. [...] nr [...]. Do wniosku o wydanie decyzji dołączono m.in. Raport

o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko z grudnia 2014 r., uzupełniony

o mapy ewidencyjne i wypisy z ewidencji gruntów.

W piśmie z dnia 28 stycznia 2015 r. organ I instancji zawiadomił strony

o wszczęciu postępowania, informując jednocześnie o możliwości zapoznania się

z aktami sprawy oraz wystąpił po stosowne opinie i uzgodnienia.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Poznaniu (dalej PPIS) opinią sanitarną z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] zaopiniował pozytywnie przedłożoną dokumentację w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych z zastrzeżeniem nieprzekraczania standardów jakości środowiska poza terenem, do którego inwestor posiada tytuł prawny.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu (dalej RDOŚ) po kilkukrotnym uzupełnieniu raportu, w dniu [...] sierpnia 2015 r. wydał postanowienie znak [...], którym uzgodnił i określił warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia. RDOŚ nie stwierdził konieczności ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm. - dalej ustawa).

W dniu 8 września 2015 r. inwestor, na wezwanie organu I instancji, przedłożył uzupełnienie raportu w zakresie gospodarki odpadami, przekazane również do PPIS

i RDOŚ.

Obwieszczeniem z dnia 10 września 2015 r. organ I instancji poinformował społeczeństwo o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, organach właściwych i możliwości zapoznania się

z dokumentacją sprawy oraz złożenia uwag i wniosków wyznaczając termin 21 dni.

W dniach 17 września - 2 października 2015 r. do organu wpłynęły liczne maile i pisma ze sprzeciwami wobec inwestycji oraz uwagami. W dniu 22 września 2015 r. wpłynął również głos aprobaty dla planowanego przedsięwzięcia. W dniu 24 września 2015 r. z raportem zapoznały się dwie osoby. W dniu 29 września 2015 r. do organu przesłano oświadczenie zarządu inwestora oraz pisma referencyjne.

W dniu 2 października 2015 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Stowarzyszenia [...] o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony wraz z uwagami związanymi z Raportem oddziaływania na środowisko. Wpłynęły również pisma z uwagami po terminie wyznaczonym na składanie uwag. W dniu 28 października 2015 r. odbyła się rozprawa administracyjna otwarta dla społeczeństwa. Po tej dacie do organu I instancji wpływały kolejne sprzeciwy wobec inwestycji.

Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Prezydent Miasta Poznania dopuścił do udziału w postępowaniu na prawach strony Stowarzyszenie [...].

Organ I instancji w piśmie z dnia 26 listopada 2015 r. wezwał inwestora do złożenia kolejnych wyjaśnień w sprawie. Uzupełnienie raportu na wezwanie organu, będące w istocie wyjaśnieniami, zostało przedłożone w dniu 15 grudnia 2015 r. Uzupełnienie to zostało przekazane RDOŚ i PPIS w Poznaniu, którzy nie wnieśli żadnych zastrzeżeń, ani zmian do wcześniej wydanej opinii i uzgodnienia.

Zawiadomieniem z dnia 21 grudnia 2015 r. organ I instancji poinformował strony postępowania o zakończeniu postępowania administracyjnego oraz

o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, jak również o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma.

Prezydent Miasta Poznania decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. znak: [...] działając na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 82, art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 1 ustawy, § 2 ust. 1 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tekst jednolity: Dz.U. z 2016r. poz. 71 - dalej rozporządzenie) określił środowiskowe uwarunkowania dla realizacji planowanego przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania istniejącej hali produkcyjno-magazynowej na odlewnię aluminium przy ul. [...] nr [...] w [...].

W decyzji organ określił rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia; warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich; wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji,

o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 - 14 ustawy, w szczególności w projekcie budowlanym. W punktach decyzji dotyczących wymogów w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii

w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

i wymogów w zakresie ograniczania transgranicznego oddziaływania na środowisko w odniesieniu do przedsięwzięć, dla których przeprowadzono postępowanie

w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko organ wskazał, że kwestie te nie dotyczą planowanej inwestycji. Organ I instancji nie stwierdził konieczności wykonania kompensacji przyrodniczej oraz zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Nie stwierdził również konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania.

W wydanej decyzji organ nie nałożył obowiązku przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, ani przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę. W decyzji stwierdzono konieczność dokonania analizy porealizacyjnej na emitorach E-1 i E-2 w zakresie pomiarów gazów i pyłów wprowadzanych do powietrza oraz pomiarów hałasu na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną, wskazując ich warunki oraz terminy. Charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Informacja o wydaniu decyzji i o możliwości zapoznania się z jej treścią oraz zgromadzoną dokumentacją została obwieszczona w dniu 15 lutego 2016 r.

Odwołanie od powyższej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach złożyły Stowarzyszenie [...] i Stowarzyszenie [...].

Stowarzyszenie [...] zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie przepisów art. 59 w zw. z art. 66 ust. 1 lit. b ustawy poprzez wydanie decyzji w oparciu o raport nie zawierający dokładnego opisu planowanego przedsięwzięcia; nie zawierający określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko w przypadku wystąpienia awarii przemysłowej, nie zawierający pełnego opisu przewidywanych działań mających na celu zapobieganie, ograniczanie oraz kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez brak przesłuchania przedstawicieli niemieckiego koncernu motoryzacyjnego Grupy [...] i brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych sądowych z zakresu ochrony środowiska, w sytuacji gdy nie ustalono wszystkich istotnych dla rozpoznania sprawy okoliczności - nie uzasadniając jednak szerzej swoich zarzutów oraz nie wskazując na konkretne braki i niespójności oraz konkretne okoliczności.

Stowarzyszenie [...] zarzuciło wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania polegającym na nie podjęciu wszelkich niezbędnych działań koniecznych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy

z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, bowiem organ oparł się wyłącznie na materiałach inwestora i nie powołał żadnego niezależnego eksperta od procesów metalurgicznych oraz od pomiarów hałasu, nie powołał niezależnych świadków; niedostatecznie rozpoznał i uwzględnił problem bliskości szpitala HCP i budynku Instytutu Lingwistyki UAM. W odwołaniu wskazano nadto, że: organ nie wyjaśnił skąd będzie pochodziło złomowane aluminium; posługuje się nieprawidłowo i niespójnie systemem miar i wag (np.

w przypadku wydajności linii produkcyjnych co wpływa na pomiary hałasu); nie podał jak będzie przebiegać i kto będzie wykonywać ręczną segregację odpadów oraz jak organ będzie kontrolować podaną wartość maksymalną. Zdaniem odwołującego organ nie podał jakie systemy wentylacyjne są przewidziane w kontekście produkcji w hali przy zamkniętych otworach zewnętrznych. Zdaniem odwołującego niejasne są również zapisy o analizie porealizacyjnej, bowiem wykonać ma ją sam inwestor, a nie organ administracji. Zarzucono decyzji brak stwierdzenia konieczności zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko

i nieokreślenia mechanizmów kontrolnych. Odwołujący podniósł również, że organ nie sprecyzował którędy i w jakim natężeniu odbywał się będzie wjazd/wyjazd pojazdów ze złomem i z gotowym produktem z zakładu, nie uwzględniono w decyzji związanej z tym generacji hałasu; oraz to, że organ w sposób nieprawidłowy

i niedostateczny odniósł się do wniosków składanych przez społeczeństwo. Zdaniem wnoszącego odwołanie organ nie uwzględnił również żadnej uwagi, ani wniosku

w tym o sporządzenie niezależnych opinii i ekspertyz; oraz pominął kumulację szkodliwych inwestycji i ruchu pojazdów oraz nieprawidłowo określił krąg stron.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu po rozpoznaniu powyższych odwołań, decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Odnośnie odwołania Stowarzyszenia [...] stwierdził, że stosownie do art. 44 ust. 2 ustawy, organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ I instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony. Mając na uwadze statut Stowarzyszenia Kolegium uznało, że ma do czynienia z organizacją ekologiczną uprawnioną do złożenia odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu nie zgodziło się z zarzutami Stowarzyszenia [...], że organ I instancji nie podjął wszelkich niezbędnych działań koniecznych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego

i załatwienia sprawy szczególnie, iż Raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko podlegał aż 8 razy uzupełnieniom i wyjaśnieniom. W opinii Kolegium, organ I instancji dokonał analizy zagadnień przedstawionych w Raporcie i dopiero po rozwianiu wszelkich wątpliwości wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Również wbrew zarzutowi Stowarzyszenia [...] w uzupełnionym raporcie w pełni opisany jest proces technologiczny niezbędny do wydania decyzji

o środowiskowych uwarunkowaniach.

W ocenie organu odwoławczego przedłożony raport wraz z uzupełnieniami zawiera dokładny opis planowanego przedsięwzięcia, odnosi się też do kwestii wystąpienia awarii przemysłowej, oraz działań mających na celu zapobieganie, ograniczanie oraz kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko. Jak wskazano, w tym względzie przestrzeganie wymogów ochrony środowiska oraz reżimów technologicznych opisanych w raporcie i jego uzupełnieniach, w tym z lipca 2015 r. w pełni zabezpieczy stan środowiska, a z uwagi na położenie planowanej inwestycji stwierdzono, iż nie wymaga ono dodatkowych form ochrony środowiska poprzez zapobieganie, zmniejszanie lub kompensowanie oddziaływań na środowisko w zakresie fauny i flory, powietrza, środowiska akustycznego, gospodarki wodno - ściekowej, gospodarki odpadami i wpływu na krajobraz - co doprecyzowano w opracowaniu.

Odnosząc się do zarzutów Stowarzyszenia [...] organ odwoławczy wskazał, że nie sprecyzowano w jaki sposób organ naruszył przepisy postępowania i jakie znaczenie dla sprawy - w szczególności w kontekście postawienia przez ustawodawcę raportu jako najistotniejszego dowodu i zasady pisemności - ma brak przesłuchania przedstawicieli niemieckiego koncernu motoryzacyjnego Grupy [...], jak i brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych sądowych z zakresu ochrony środowiska (i na jakie okoliczności organ miałaby przeprowadzać te dowody z urzędu). Organ odwoławczy wskazał również, że skarżący nie precyzuje ponadto, jakich to istotnych dla rozpoznania sprawy okoliczności nie ustalono. Podobnie odniósł się do zarzutów Stowarzyszenia [...] o niepowołaniu żadnego niezależnego eksperta od procesów metalurgicznych oraz od pomiarów hałasu, niepowołaniu niezależnych świadków. Do tych zarzutów organ odwoławczy odniósł wywody odnośnie roli raportu jako dowodu w sprawie, roli organu i możliwościach stron postępowania w zakresie przedstawiania dowodów własnych.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu niezrozumiały jest zarzut polegający na niedostatecznym rozpoznaniu

i uwzględnieniu problemu bliskości szpitala HCP i budynku Instytutu Lingwistyki UAM, bowiem organ I instancji brał pod uwagę wpływ przedsięwzięcia na całe otoczenie i te obiekty również były uwzględniane. Krąg stron postępowania ustalono zaś na podstawie analizy zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia oraz wypisów z rejestru gruntów obejmujących przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obejmujące obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, jak również kopie map ewidencyjnych obejmujące przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmujące obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, jak również mapy akustyczne wyznaczające zasięg oddziaływania akustycznego. Stwierdziło również, że nawet ewentualny brak dokonywania doręczeń w sposób przewidziany dla stron nie ma wpływu na ostatecznie wydaną decyzję, a postępowanie z udziałem społeczeństwa gwarantowało i dawało możliwości uczestniczenia w toku całego postępowania zarówno szpitalowi HCP, jak i Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza, które to podmioty nie zgłaszały uwag ani zastrzeżeń, czy też wniosków, w tym

o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze stron.

Organ odwoławczy wskazał również, że analiza skumulowanego oddziaływania z innymi przedsięwzięciami została przedstawiona w uzupełnieniach do raportu, w tym w kwietniu 2015 r. Jak podano w uzupełnieniu do raportu np.

z kwietnia i lipca 2015 r. w obliczeniach brano pod uwagę wentylatory emitorów E1

i E2 jako punktowe źródła hałasu. Podkreślił, że odlewnia stopów w gąski jest rozwiązaniem jedynie awaryjnym w przypadku braku zleceń na ciekły metal

i konieczności konfekcjonowania ciekłego metalu będącego w kadziach odstojowych - nie jest też prawidłowy zarzut, iż nie została ona poddana analizie w raporcie, bowiem w raporcie i jego uzupełnieniach, opiniach, od samego początku jest o niej mowa i jest brana pod uwagę również przez organ wydający decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że w pełni rozpoznano również zagadnienie gospodarowania odpadami, poświęcono temu problemowi odrębne uzupełnienia raportu, a zarzuty Stowarzyszenia stawiane w tym temacie nie mają wpływu na wydaną decyzję. Organ i inwestor wypowiadali się również w kwestii propagacji hałasu przez pojazdy - znajduje się tam informacja, iż pomiary hałasu oparte są o ruch na terenie inwestycji, opisane jest również natężenie ruchu pojazdów. Złom aluminiowy będzie przyjmowany z zakładu macierzystego w [...] i [...] oraz od kwalifikowanych dostawców, określono również rodzaj złomu i sposób postępowania z nim m.in.

w uzupełnieniu raportu z grudnia 2015 r. Nadto zauważono, iż przy tego typu działalności inwestor zobowiązany jest również przestrzegać wymagań określonych w pozwoleniu zintegrowanym dla instalacji. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że ustaleń wskazanych przez inwestora w raporcie nie może podważyć subiektywne przekonanie odwołujących się o zasadności odmiennego od wskazanego przez inwestora stanowiska bez przedstawienia wyników ekspertyz, które by o tym świadczyły.

W ocenie organu odwoławczego przedłożony raport został sporządzony prawidłowo i odniósł się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych

z realizacją przedsięwzięcia. Charakteryzuje planowane przedsięwzięcie i zawiera wymagane ustawowe elementy, uwzględniające jego specyfikę, a postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo.

Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Poznaniu nie podzieliło stanowiska odwołujących się i uznało, że decyzja nie narusza prawa. Zwróciło przy tym uwagę, że sprzeciw społeczeństwa (społeczności lokalnej) lub części stron postępowania wobec planowanej inwestycji nie może stanowić wyłącznej przesłanki odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, a sama ustawa wskazuje konkretne przypadki, w których wydaje się decyzję odmowną w sprawie środowiskowych uwarunkowań.

Stowarzyszenie [...] reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosło skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze wskazało na naruszenie art. 12 k.p.a. polegające na braku ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji i ograniczeniu się jedynie do skontrolowania decyzji organu I instancji przez pryzmat podniesionych zarzutów, podczas gdy postępowanie administracyjne powinno być dwuinstancyjne i opierać się na dwukrotnym pełnym zbadaniu sprawy polegającym na przeprowadzeniu postępowania dowodowego. Zdaniem skarżącego organy naruszyły art. 7 i art. 77 k.p.a. polegające na przerzuceniu ciężaru dowodowego w sprawie na skarżącą i uznaniu, że to na skarżącej spoczywał obowiązek wykazania nieprawidłowości przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko i przygotowanego raportu oddziaływania na środowisko, podczas gdy

w postępowaniu odwoławczym to organ II instancji zobowiązany jest z urzędu podjąć czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, jak również poprzez rozpoznanie sprawy z pominięciem interesu społecznego wielokrotnie prezentowanego w toku sprawy. Zdaniem skarżącego naruszono również art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia oceny dowodu w postaci raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko

w świetle całokształtu materiału dowodowego, z uwagi na nieprzeprowadzenie dowodów z opinii biegłego i przesłuchania osobowych źródeł dowodowych, podczas gdy swobodna ocena dowodów nie może sprowadzać się jedynie do bezkrytycznego przyjęcia twierdzeń inwestora podniesionych w raporcie oddziaływania na środowisko. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 66 ustawy polegające na zaniechaniu oceny raportu przedłożonego przez inwestora pod kątem wszystkich ustawowych wymagań co do formy i treści, ze szczególnym uwzględnieniem art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, którego naruszenie polega na niewłaściwym zastosowaniu przez zaniechanie zbadania racjonalnego wariantu alternatywnego i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, pozwalających na weryfikację sprawy

z uwzględnieniem interesu publicznego oraz jednostkowych interesów stron

i uczestników postępowania. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz

z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Stowarzyszenie [...] w uzupełnieniu skargi złożonym do protokołu rozprawy podtrzymało zarzuty podniesione w skardze oraz powtórzyło zarzuty podniesione wcześniej w odwołaniu. Dodatkowo skarżące stowarzyszenie zarzuciło naruszenie art. 82 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 88 ustawy polegające na niestwierdzeniu konieczności przeprowadzenie ponownej oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę i naruszenie art. 66 ust. 8 ustawy polegające na zaniechaniu dokonania oceny skumulowanego oddziaływania na środowisko w związku z pobliska odlewnią aluminium [...] Sp. z o.o. przy ul. [...] w [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu opisanym we wstępie wyrokiem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] lutego 2016 r.

w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że planowana inwestycja zaliczana jest do przedsięwzięć, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 14 rozporządzenia, dla których przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, w tym sporządzenie raportu, jest wymagane, a co za tym idzie zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta Poznania, zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w tym postępowaniu. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy, ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiącą część postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przeprowadza organ właściwy do wydania tej decyzji. Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Według art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy, przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia obejmujące

w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni

i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, dostępność do złóż kopalin, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu (art. 62 ust. 1 ustawy).

Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy, jeżeli wydanie decyzji

o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedza ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji organ właściwy uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z RDOŚ oraz zasięga opinii właściwego organu PPIS. Nadto, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa

w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 ustawy).

Zdaniem Sądu o prawidłowym przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko nie można więc mówić, gdy organ poprzestał na ocenie sporządzanego raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz dokonaniu konsultacji z innymi organami. Niezbędnym warunkiem jego poprawności jest także przeprowadzenie całej procedury postępowania z udziałem społeczeństwa. Ustawa nakłada bowiem na organy obowiązek informowania społeczeństwa o toczącym się postępowaniu,

a społeczeństwo jest uprawnione do wyrażania swoich komentarzy i opinii

w szczególności zanim sprawa zostanie przez organ rozstrzygnięta. Wskazane opinie i komentarze winny stać się przedmiotem dogłębnej analizy organów, której wyniki winny zostać wskazane w decyzji kończącej postępowanie.

Zdaniem Sądu analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że powyższy warunek nie został spełniony. Decyzja organu I instancji została bowiem wydana

z naruszeniem przepisów gwarantujących udział społeczeństwa w postępowaniu,

a organ II instancji nie zauważył, że postępowanie jest obarczone tak istotną wadą. Stwierdzone w tym zakresie uchybienia są tego rodzaju, że uzasadniają uchylenie decyzji obydwu instancji.

Sąd wyjaśnił, że jedną z fundamentalnych zasad polskiego prawa ochrony środowiska wyrażoną w art. 4 ustawy jest powszechność dostępu do informacji

o stanie i ochronie środowiska. Z zasadą tą wiąże się możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniach, które mogą wywrzeć skutek na stan otaczającego środowiska, art. 5 stanowi bowiem, że każdy ma prawo uczestniczenia, na warunkach określonych ustawą, w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Zasada ta - jak wynika z treści przepisu ją statuującego - wymaga konkretyzacji w szczegółowych rozwiązaniach prawnych. Taki charakter mają postanowienia zawarte w art. 29 - 43 ustawy. Katalog instrumentów prawnych gwarantujących społeczeństwu udział w postępowaniu dotyczącym oddziaływania projektowanej inwestycji na środowisko określa art. 33 ust. 1 ustawy.

W szczególności w myśl tego przepisu obligatoryjnym obowiązkiem organu jest między innymi podanie do publicznej wiadomości informacji o: wszczęciu postępowania, przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przedmiocie decyzji, która ma być wydana i organie właściwym do jej wydania, możliwości zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu, możliwości składania uwag i wniosków oraz sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 21-dniowy termin ich składania, organie właściwym do rozpatrzenia uwag i wniosków, a także terminie i miejscu rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, o której mowa w art. 36, jeżeli ma być ona przeprowadzona. W art. 39 nałożono na organ obowiązek podania do publicznej wiadomości informacji

o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią. Z kolei zgodnie

z art. 3 pkt 8 ustawy przez podanie do publicznej wiadomości rozumie się udostępnienie informacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej organu właściwego w sprawie; ogłoszenie informacji w sposób zwyczajowo przyjęty

w siedzibie organu właściwego w sprawie; ogłoszenie informacji przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu planowanego przedsięwzięcia,

a w przypadku projektu dokumentu wymagającego udziału społeczeństwa - w prasie o odpowiednim do rodzaju dokumentu zasięgu; w przypadku gdy siedziba organu właściwego w sprawie mieści się na terenie innej gminy niż gmina właściwa miejscowo ze względu na przedmiot postępowania - także przez ogłoszenie w prasie lub w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości lub miejscowościach właściwych ze względu na przedmiot postępowania. Należy podkreślić, że uzyskiwanie informacji o wydawaniu decyzji wymagającej udziału społeczeństwa ma charakter wieloetapowy, zgodnie bowiem z cytowanymi postanowieniami art. 33 ust. 1 ustawy organ prowadzący postępowanie powinien oddzielnie powiadomić o podjęciu każdej wskazanej w tym przepisie czynności procesowej.

Zdaniem Sądu z uwagi na obligatoryjny charakter tych czynności ich nieprawidłowa realizacja powoduje wadliwość przeprowadzonego postępowania, nawet wówczas, gdy wydane rozstrzygnięcie cech wadliwości nie zawiera. Sąd wyjaśnił, że z akt sprawy nie wynika, aby organ zapewnił udział społeczeństwa

w prowadzonym postępowaniu w sposób zgodny z art. 33 ust. 1 ustawy bowiem nie podano do publicznej wiadomości informacji o wszczęciu postępowania, wystąpienia w piśmie z dnia 28 stycznia 2015 r. do organów o uzgodnienia warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia, oraz złożeniu przez inwestora uzupełnieniu raportu

w grudniu 2015 r., które zostało przekazane RDOŚ i PPIS w Poznaniu (organy te nie wniosły żadnych zastrzeżeń ani zmian do wcześniej wydanej opinii i uzgodnienia).

W decyzji organów I i II instancji wskazano co prawda, że zapewniono społeczeństwu udział na każdym etapie postępowania w opiniowaniu przedmiotowej inwestycji, informując o prowadzonym postępowaniu. Jednakże twierdzenia te nie znajdują potwierdzenia w przedłożonej dokumentacji. Z akt wynika bowiem, że do publicznej wiadomości podano wyłącznie informację o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko (vide obwieszczenie z dnia 10 września 2015 r. k. 913 akt), informację o rozprawie administracyjnej (vide obwieszczenie z dnia 2 października 2015 r. k. 632 akt) oraz obwieszczenia o decyzjach wydanych przez organ I i II instancji (zob. obwieszczenia z dnia 12 lutego 201 6r. i z dnia 19 sierpnia 2016r. - vide k. 1223 akt organu

I instancji i k. 85 akt organu II instancji).

Podsumowując tą część uzasadnienia Sąd wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania nie zapewniono czynnego udziału społeczeństwa, naruszając tym samym art. 5, art. 33, art. 39 i art. 79 ust. 1 ustawy wyjaśniając, że wskazane uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Prowadząc ponownie postępowanie organ winien zastosować się do wymogów wskazanych wyżej przepisów, a w wydanej decyzji podać w jaki sposób uwagi i wnioski społeczeństwa zostały przy jej wydaniu uwzględnione.

Sąd wskazał, że uchylając z powyższego powodu decyzje, nie był zobligowany do dokonywania merytorycznej oceny wszystkich zarzutów skargi

i poglądów przedstawionych przez organ, ze względu na fakt, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiązałyby organy

i sąd w dalszym toku postępowania. Zatem "przesądzenie" wszystkich kwestii na obecnym etapie postępowania czyniłoby prowadzenie postępowania z udziałem społeczeństwa postępowaniem pozornym.

Mimo takiego stanowiska - w ocenie Sądu - konieczne było jednak wskazanie, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien wnikliwiej rozważyć pewne kwestie, tak aby uniknąć powielania błędów popełnionych w ramach kontrolowanego postępowania.

Wskazał, że jak wynika z art. 80 ust. 1 ustawy, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii,

o których mowa w art. 77 ust. 1, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Ustawodawca określił precyzyjnie katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia. Mianowicie organ może odmówić wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jedynie w razie:

1. niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2. odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy,

3. braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 ustawy),

4. gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 ustawy),

Z powyższego wynika, iż podstawowym elementem postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia jest ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, która obejmuje weryfikację raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, uzyskanie i uwzględnienie uzgodnień i opinii, zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu, w tym rozpatrzenie uwag i zarzutów do raportu (por. art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy).

Sąd wskazał, że raport poprzedzający wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych powinien mieć charakter kompleksowy i odnosić się do wszystkich możliwych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz wskazywać, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach. Jednocześnie zauważył, że Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. Powołując się na orzecznictwo sądowe podkreślił, że ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe (por. wyroki NSA:

z dnia 1 marca 2013 r., sygn. II OSK 2105/11,; z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. II OSK 639/13, z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. II OSK 495/13). Sąd administracyjny kontroluje bowiem ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy w trakcie postępowania administracyjnego, sam zaś nie dokonuje takich ustaleń.

Sąd wyjaśnił, że stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy raport

o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać: opis przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia (pkt 4) oraz opis analizowanych wariantów, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru (pkt 5), nadto należy określić przewidywane oddziaływanie na środowisko analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy). Z kolei przepis art. 81 ust. 1 ustawy wskazuje, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, to organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub,

w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.

W świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy nie jest wystarczające przedstawienie w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jedynie wariantu wnioskodawcy oraz wariantu polegającego na tym, że przedsięwzięcie nie będzie podejmowane (tzw. wariant "zerowy"). Wariant niepodejmowania przedsięwzięcia nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny wobec wariantu wnioskodawcy. Ze wskazanych przepisów wyraźnie wynika, że zamiarem ustawodawcy było stworzenie warunków dla szerszego wyboru niż tylko wyboru pomiędzy realizowaniem przedsięwzięcia,

a jego zaniechaniem. Inaczej ustawodawca nie nakazywałby w art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy określania przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, albowiem wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia nie oddziałuje na środowisko. Sąd zaznaczył, iż wariantowość przedstawionych rozwiązań nie może mieć charakteru pozornego (sytuacja taka mogłaby wystąpić przy wariantach przedsięwzięcia, zakładających jego realizację w tym samym miejscu i z technicznego punktu widzenia niewiele różniących się od siebie).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd wskazał, że w przedłożonym raporcie oddziaływania na środowisko nie przedstawiono racjonalnego wariantu alternatywnego. Autorzy raportu wskazali jedynie na wariant proponowany przez inwestora oraz wariant "zerowy". Uzasadniając w raporcie brak przedstawienia wariantu alternatywnego wskazano na okoliczność, że inwestor posiada odpowiednie warunki lokalizacyjne i techniczne do realizacji tej inwestycji,

a budowa odlewni stworzy lepsze warunki pracy nie zwiększając przy tym uciążliwości z tytułu prowadzania działalności. Dalej wskazano, że zastosowane rozwiązania na terenie odlewni aluminium ograniczą negatywne oddziaływanie na środowisko (zespół filtra odpylającego, wymiennik ciepła, topienie złomu

w zamkniętej hali). Ponadto planowana inwestycja mieścić się będzie w niewielkiej odległości od głównego odbiorcy [...] Sp. z o.o. Detal w postaci ciekłego metalu trafiał będzie bezpośrednio do odlewni odbiorcy, w której będzie formatowany do postaci odlewów w potrzebnym asortymencie.

Inwestor w odpowiedzi na pismo RDOŚ z dnia 19 marca 2015 r.

w uzupełnieniu raportu podtrzymał podnoszone w raporcie stanowisko, iż brak jest innego racjonalnego wariantu dla przedmiotowej inwestycji. W ocenie Sądu powyższa argumentacja wynikająca ze stanowiska zgodnego z interesem inwestora, nie jest wystarczająca do odstąpienia od przygotowania wariantu alternatywnego.

Aby wariant przedsięwzięcia mógł zostać uznany za alternatywny musi posiadać cechy wyraźnie odróżniające go od wariantu zaproponowanego przez inwestora. Dotyczy to zarówno istotnej w danych warunkach zmiany lokalizacji przedsięwzięcia, zmiany planowanych rozwiązań technologicznych, zmiany procesu produkcji, czy też zmiany zakresu (wielkości) planowanego przedsięwzięcia. Wariant przedsięwzięcia różniący się istotnie przynajmniej w jednym z tych zakresów można uznać za alternatywny. Wariant ten musi być także racjonalny z uwagi na realną w danych warunkach możliwość jego realizacji zarówno pod względem organizacyjnym, technologicznym czy finansowym. Takiego, alternatywnego wariantu nie zawiera przygotowany raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, ani żadne z pism go uzupełniających. Stąd też raport nie posiada obligatoryjnego elementu wskazanego w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, a powyższy brak stanowi naruszenie przepisów postępowania, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, uniemożliwił bowiem organowi ocenę czy nie istnieje zasadność realizacji przedsięwzięcia

w wariancie innym niż wskazany przez inwestora (art. 81 ust. 1 ustawy).

Sąd zauważył nadto, iż na dzień wydania decyzji przez organy I i II instancji, sporządzony w sprawie raport nie spełniał wymogu określonego w art. 66 ust. 1 pkt 3a ustawy, zgodne z którym raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis krajobrazu, w którym dane przedsięwzięcie ma być zlokalizowane. Obowiązek zamieszczania w raporcie opisu krajobrazu został wprowadzony do ustawy przez art. 10 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz.U. z 2015 r. poz. 774). Przepis ten zaczął obowiązywać od dnia 11 września 2015 r., a więc przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Ustawie nowelizującej z dnia 24 kwietnia 2015 r. nie można z powodu braku przepisów przejściowych postawić zarzutu retroaktywności, to jest działania prawa w stosunku do zdarzeń zaistniałych i zakończonych przed wejściem w życie danej regulacji. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że o retroaktywnym działaniu prawa mówimy wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości", zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów. Gdyby ustawodawca chciał aby do raportów sporządzonych i przedstawionych przez inwestora organowi przed dniem 11 września 2015 r., a wykorzystywanych w toku postępowań niezakończonych przed wejściem ustawy nowelizującej z dnia 24 kwietnia 2015 r., nie stosował się wymóg określony w dodanym do art. 66 ust. 1 pkt 3a ustawy, to dałby temu wyraz wprowadzając stosowne przepisy przejściowe. Ich brak, w ocenie Sądu, nakłada na organy administracji prowadzące, niezakończone w chwili wejścia w życie nowych przepisów, postępowanie administracyjne obowiązek wezwania inwestora do uzupełnienia raportu o wymagany nowym przepisem element. Brak tego elementu raportu podważa kompletność dokonanej przed wydaniem decyzji środowiskowej oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko co może rzutować na wynik sprawy. Sąd wskazał, że przepis art. 66 ustawy wskazuje obligatoryjne elementy raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Od obowiązku sporządzenia niektórych elementów raportu może zwolnić jedynie organ nakładający postanowieniem obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - art. 68 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 63 ust. 4 ustawy. Przepis art. 68 ust. 2 pkt 1 ustawy uniemożliwia jednak odstąpienie od wymogu zawarcia w raporcie opisu krajobrazu, w którym dane przedsięwzięcie ma być zlokalizowane. Brak dotyczy również faktycznego pominięcia przez autora Raportu zagadnień związanych z wymogami art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy, w zakresie dotyczącym skumulowanego oddziaływania z innymi podmiotami. Sąd wyjaśnił, że

w piśmie z dnia 9 kwietnia 2015 r. zwrócono się do wnioskodawcy o uzupełnienie raportu o oddziaływaniu planowanej inwestycji na środowisko. W zakresie ochrony powietrza i ochrony klimatu akustycznego zwrócono się m.in. o wyjaśnienie czy może dojść do oddziaływania skumulowanego z innymi podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą w okolicach planowanego przedsięwzięcia. W zakresie ochrony powietrza zwrócono się również dodatkowo o analizę rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu przy uwzględnieniu źródła emisji innych podmiotów gospodarczych. W uzupełnieniu do raportu o oddziaływaniu na środowisko z kwietnia 2015 r. w zakresie oceny skumulowanego oddziaływania wskazano, że planowana odlewnia aluminium będzie znajdowała się na terenie przemysłowym zakładów "[...]" S.A., na którym eksploatowany jest szereg instalacji. Na podstawie pozwolenia na wprowadzenie gazów i pyłów przez firmę "[...]" S.A., stwierdzono, że stężenia gazów i pyłów tworzonych przez emisje substancji z instalacji są niższe od wartości odniesienia. Powołując się na obliczenia stwierdzono, że żadna z substancji emitowanych z planowanej odlewni aluminium, nie spowoduje przekroczeń wartości odniesienia, określonych rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia niektórych substancji w powietrzu (Dz.U. Nr 16, poz. 87), ani poziomów dopuszczalnych określonych rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz.U. z 2012r. poz. 1031). Ponadto emisja pyłu zawieszonego PM10, tlenku węgla, dwutlenku siarki, fluoru, węglowodorów alifatycznych oraz węglowodorów aromatycznych nie spowoduje przekroczenia 10% wartości odniesienia tych substancji w powietrzu. W zakresie ochrony klimatu akustycznego oceniając oddziaływanie skumulowane z innymi zakładami na podstawie informacji uzyskanych z "[...]" S.A. stwierdzono, że emisja hałasu z tego zakładu nie przekracza wartości dopuszczalnych dla strefy śródmiejskiej, a poziom tła akustycznego dla Zakładów [...] nie pozwala na wyznaczenie poziomu emisji hałasu (różnica pomiędzy średnimi poziomami dźwięku dla zakładu i tła nie przekracza 3 db). Na tej podstawie oraz w oparciu o przeprowadzoną analizę rozprzestrzeniania się hałasu z terenu wnioskowanej inwestycji wyrażono pogląd, że nie zostaną przekroczone dopuszczalne poziomy dźwięku dla terenów podlegających ochronie akustycznej.

Sąd stwierdził, że w przedłożonym organowi raporcie, wraz z jego uzupełnieniem wspomniano jedynie o terenie przemysłowym zakładów "[...]" S.A. i przeanalizowano skumulowany wpływ w zakresie ochrony powietrza i ochrony klimatu akustycznego, wynikający z funkcjonowania planowanej odlewni aluminium w sąsiedztwie zakładów "[...]" S.A. Opisane w uzupełnieniu raportu oddziaływanie skumulowane pomija zatem fakt funkcjonowania w okolicy planowanej odlewni aluminium, inwestycji o podobnym profilu tj. odlewni aluminium należącej do [...] Sp. z o.o. Powyższe ma doniosłe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w kontekście zgłoszonych

w uzupełnieniu skargi zarzutów oraz całokształtu okoliczności sprawy. Zdaniem Sądu nie zmienia tej oceny fakt, że PPIS i RDOŚ wyraziły pozytywne stanowisko względem planowanej inwestycji. Stanowisko organów współdziałających w wydaniu decyzji, jak i samego inwestora nie mogło bowiem zostać bezkrytycznie przyjęte przez organ II instancji. Kwestia oddziaływania skumulowanego i ochrony akustycznej wynikającej z sąsiedztwa planowanej inwestycji z funkcjonującą już odlewnią aluminium była bowiem podnoszona w trakcie postępowania prowadzonego z udziałem społeczeństwa (vide np. pismo z dnia 2 października 2015 r. k. 881-883 akt sprawy). O położeniu planowanej inwestycji w strefie produkcyjno - magazynowej, w której znajduje się m.in. odlewnia aluminium [...] S.A. mowa jest również w samym raporcie o oddziaływaniu na środowisko w części dotyczącej kompensowania oddziaływań na środowisko w stosunku do fauny i flory. Inwestor pominął jednak położenie planowanej inwestycji w sąsiedztwie funkcjonującej już odlewni aluminium, a więc inwestycji o tym samym profilu

w uzupełnieniu raportu dotyczącym skumulowanego oddziaływania na środowisko.

Sąd podzielił stanowisko wyrażone w orzecznictwie, z którego wynika, że wydane przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska postanowienie

w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia ("uzgodnienie"), o którym mowa w art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy, wiąże organ wydający decyzję w zakresie kwestii środowiskowych i praktycznie tę decyzję kształtuje; konieczność uzasadnienia tego postanowienia podkreśla przy tym merytoryczny charakter takiego postanowienia, rozstrzygającego faktycznie sprawę, co do istoty; postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia jest niezaskarżalne ze względu na treść 77 ust. 7 ustawy, a co wynika z wyłączenia stosowania art. 106 § 5 k.p.a. Zdaniem Sądu nie może to jednak oznaczać, że tego rodzaju postanowienie będzie w ogóle wyłączone z kontroli instancyjnej, bowiem możliwość kwestionowania takiego postanowienia będzie dostępna dla stron tego postępowania w odwołaniu od decyzji organu I instancji (art. 142 k.p.a.). W konsekwencji, jakkolwiek decyzja

w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia uzależniona jest od niezaskarżalnego i istotnie kształtującego jej treść postanowienia RDOŚ

w przedmiocie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia, to jednak powinno ono podlegać wnikliwej kontroli organu odwoławczego. Nie można bowiem dopuścić do takiej sytuacji, że niezaskarżalne i nieweryfikowalne postanowienie wydane

w postępowaniu akcesoryjnym będzie bezwzględnie dyktować wynik postępowania głównego. Wobec faktu, że organ wydający rozstrzygnięcie w postępowaniu głównym, jako związany tym postanowieniem, nie może go oceniać, to oczywistym jest, że do jego kontroli uprawionym jest organ nadrzędny, rozpoznający odwołanie od decyzji głównej (np. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 549/14).

Z kolei opinia organu inspekcji sanitarnej, o której mowa w art. 77 ust. 1 pkt 2 ustawy, w ogóle nie korzysta z przymiotu rozstrzygnięcia wiążącego organ w sprawie głównej. Wobec tego uzgodnienie RDOŚ i pozytywna opinia PPIS dotyczące ocenianego przedsięwzięcia nie mogły pozostać bez oceny organu II instancji, tym bardziej, że inwestor, PPIS, RDOŚ oraz organy I i II instancji niewątpliwie posiadali wiedzę o położeniu planowanej inwestycji w sąsiedztwie odlewni aluminium [...] S.A. Jest to bowiem fakt powszechnie znany o czym świadczy m.in. znajdująca się w aktach sprawy kopia artykułu z Głosu Wielkopolskiego z dnia 24 września 2015r. (vide k. 917 akt).

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zasada przezorności, jak

i kierowanie się potrzebą wyboru korzystniejszego (optymalnego) dla środowiska wariantu inwestycji, co wynika z treści art. 80 ust. 1 oraz art. 81 ust. 1 ustawy, stanowiły w okolicznościach sprawy przeszkodę do oparcia się na raporcie inwestora i wyrażanym przez niego stanowisku oraz stanowisku organów współdziałających

w wydaniu decyzji. Skoro sam inwestor sygnalizował położenie planowanej odlewni aluminium w sąsiedztwie podobnej inwestycji to późniejsze w zasadzie całkowite pominięcie tego zagadnienia przez inwestora w uzupełnieniu raportu, jak i przez organy współdziałające w wydaniu decyzji, nie mogło pozostać poza przedmiotem rozważań organów rozstrzygających sprawę co do istoty. W szczególności organ II instancji powinien był szczególnie wyjaśnić tą kwestią, nawet jeżeli organ I instancji był związany stanowiskiem RDOŚ, a kwestia ta nie była podnoszona w złożonych odwołaniach. W tych warunkach poprzestanie przez organy obydwu instancji jedynie na zaakceptowaniu stanowiska inwestora wyrażonego w uzupełnieniu raportu dotyczącym skumulowanego wpływu na środowisko ze wskazaniem funkcjonowania planowanej odlewni aluminium w sąsiedztwie samych zakładów "[...]" S.A., bez jakiejkolwiek próby weryfikacji takiego stanowiska, budzi uzasadnione wątpliwości. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że organy administracji obu instancji nie dokonały prawidłowej weryfikacji raportu złożonego do akt przedmiotowej sprawy.

Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu naruszyło również przepisy prawa procesowego przez niedokonanie oceny merytorycznej całości sprawy i wadliwe sporządzenie uzasadnienia. Kolegium w zaskarżonej decyzji wskazało na mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa, opisało przebieg postępowania i podsumowało, że rozpatrując sprawę nie dopatrzyło się naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik postępowania, ani też naruszeń prawa materialnego skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Kolegium stwierdziło też, że badana decyzja uwzględnia wymagane przepisami ustawy środowiskowej elementy, a ponadto organ pierwszej instancji dokonał wymaganych uzgodnień. Organ odwoławczy nie stwierdził również, aby raport oddziaływania na środowisko wymagał sprostowania, dodatkowego uzupełnienia lub wyjaśnień.

W ocenie Sądu, tak sporządzone uzasadnienie decyzji nie świadczy

o ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Porównanie treści przywołanych wcześniej przepisów z treścią Raportu znajdującego się

w aktach sprawy, wraz z jego uzupełnieniami, pozwala na stwierdzenie, że Raport ten nie zawiera wszystkich istotnych dla jego treści elementów wskazanych przez ustawodawcę i mających zarazem znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Pomijając brak tych elementów w Raporcie i przechodząc nad tymi brakami bez większych refleksji, właściwe organy naruszyły obowiązki wynikające z art. 7 w zw.

z art. 77 k.p.a. Pozostawienie rozważań wynikających z braku elementów konstatujących Raport przeniosło się na niekompletność uzasadnienia decyzji organów obu instancji, w tym na naruszenie przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 12 k.p.a.

Podsumowując Sąd wskazał, że wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z rozważań Sądu i sprowadzają się do ponownego przeprowadzenia postępowania zapewniającego społeczeństwu pełny, zgodny z prawem udział

w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia, oraz przedstawienia motywów rozstrzygnięcia

w uzasadnieniu decyzji, odpowiadającym wymogom określonym w art. 85 ust. 2 ustawy oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło do Naczelnego Sądu Administracyjnego Przedsiębiorstwo [...] Spółka jawna [...] z siedzibą w miejscowości [...], reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1/ na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z [...] czerwca 2016 r. i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Poznania z [...] lutego 2016 r., podczas gdy w toku postępowania administracyjnego przed organami I i II instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, ani do naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe naruszenie przepisów postępowania przez WSA miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż doprowadziło do uchylenia korzystnych dla skarżącego decyzji administracyjnych;

2/ na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego a to:

- art. 5 w zw. z art. 33 ust. 1 w zw. z art. 39 w zw. z art. 79 ust. 1 ustawy z dnia

3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej "ustawa") poprzez stwierdzenie, iż postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało bez zapewnienia czynnego udziału społeczeństwa, oraz bezpodstawne uznanie, że organ II instancji nie spostrzegł, iż decyzja organu

I instancji została wydana z naruszeniem przepisów gwarantujących udział społeczeństwa w postępowaniu, podczas gdy postępowania administracyjne toczące się przed organami I i II instancji odbyły się przy czynnym i aktywnym udziale społeczeństwa, w sposób zgodny z art. 5 ustawy, przy spełnieniu obowiązków wynikających z art. 33 ust. 1 i art. 39 oraz zapewnieniu udziału społeczeństwa

w sposób zgodny z art. 79 ust. 1, w tym - poprzez przeprowadzenie otwartej dla społeczeństwa rozprawy w dniu 28 października 2015 r.;

- art. 66 ust. 1 w zw. z art. 81 ust. 1 ustawy poprzez stwierdzenie, iż raport

o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko obarczony jest wadą z uwagi na nieprzedstawienie racjonalnego wariantu alternatywnego, podczas gdy wariant przedstawiony przez inwestora stanowi jednocześnie wariant najkorzystniejszy dla środowiska, a z uwagi na specyficzne uwarunkowania tej konkretnie sprawy (inwestycji) bezpodstawne jest wymaganie przedstawiania dodatkowo jakiejś innej, alternatywnej wersji;

- art. 66 ust. 1 pkt 3a ustawy w zw. z art. 10 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu, poprzez nieprawidłowe stwierdzenie, iż raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis krajobrazu, w którym przedmiotowe przedsięwzięcie ma być zrealizowane.

- art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy, poprzez stwierdzenie, iż raport nie spełniał wymogów dotyczących skumulowanego oddziaływania z innymi podmiotami, podczas gdy kwestia ta została szczegółowo omówiona w raporcie i była wzięta pod uwagę w postępowaniu przed organami administracji.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł

o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wskazał, że przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, organ zapewnił możliwość udziału społeczeństwa. Wskazał na faktyczny udział w postępowaniu osób prywatnych, instytucji, organizacji i mediów w postępowaniu administracyjnym, czego urzeczywistnieniem była otwarta dla społeczeństwa rozprawa administracyjna przeprowadzona w dniu 28 października 2015 r., w której udział wzięło 85 osób. Zgodnie z art. 33 ust. 6 ustawy przeprowadzenie otwartej rozprawy ma charakter fakultatywny, w przedmiotowej sprawie rozwiązanie to umożliwiło urzeczywistnienie zasady udziału społeczeństwa w postępowaniu. Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie zaznaczył, iż postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odbiło się szerokim echem w lokalnej społeczności, wywołując liczne reakcje - zarówno sprzeciwu, jak i aprobaty - które rozważane były przez organy obu instancji, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji SKO. Argumentem wskazującym na aktywny udział społeczeństwa w postępowaniu, jest udział na prawach strony dwóch organizacji społecznych, w tym podmiotu wnoszącego skargę na decyzję SKO. Nie jest trafne "automatyczne" eliminowanie decyzji administracyjnej jedynie z powodu braku podania pojedynczych informacji zawartych w art. 33 ust. 1 ustawy, zwłaszcza jeśli tego rodzaju uchybienie nie doprowadziło do uniemożliwienia społeczeństwu udziału w postępowaniu, ani faktycznie nie miało wpływu na poinformowanie społeczeństwa. Waga naruszenia art. 33 ust. 1 oceniana powinna być w kontekście art. 4 i 5 ustawy, zaś kwestia ewentualnego uchylenia zaskarżonej decyzji jedynie z powodu domniemanych nieprawidłowości w podawaniu pewnych informacji do publicznej wiadomości, wymaga oceny w kontekście art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zgodnie z którym uchylenie decyzji na skutek naruszenia przepisów postępowania innego niż dającego podstawę do wznowienia postępowania, nastąpić może jedynie jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 493/13, WSA w Poznaniu z dnia 4 września 2013 r. , sygn. akt II SA/Po 823/12), jakkolwiek skarżąca kasacyjnie spółka ostatecznie nie zgadza się ze stanowiskiem, że w sprawie doszło do naruszenia art. 33 ust. 1 ustawy.

Odnosząc się do naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, pełnomocnik skarżącej kasacyjnie spółki wskazał, że Sąd w sposób automatyczny i bezrefleksyjny stwierdził, iż brak przedstawienia wariantu alternatywnego innego niż tzw. "wariant zerowy" stanowi uchybienie mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Tymczasem kwestia istnienia wariantu alternatywnego była przedmiotem uzupełnienia raportu

w odpowiedzi na pismo Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 19 marca 2015 r. Zarówno autorzy raportu, jak i inwestor w odpowiedzi na pismo RDOŚ, uzasadnili brak przedstawienia w raporcie wariantu alternatywnego, który wynikał ze specyfiki inwestycji i jej unikalnego charakteru. Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie spółki przywołał fragment uzasadnienia Sądu ze str. 16, "(..) dotyczy to zarówno istotnej w danych warunkach zmiany lokalizacji przedsięwzięcia, zmiany planowanych rozwiązań technologicznych, zmiany procesu produkcji, czy też zmiany zakresu (wielkości) planowanego przedsięwzięcia. Wariant przedsięwzięcia różniący się istotnie przynajmniej w jednym z tych zakresów można uznać za alternatywny. Wariant ten musi być racjonalny z uwagi na realną w danych warunkach możliwość jego realizacji zarówno pod względem organizacyjnym, technologicznym

i finansowym", zgadzając się z nim i wskazując, że w realiach tej konkretnie inwestycji, niezasadne byłoby formułowanie wariantu z powyższymi "zmiennymi". Istotą całego przedsięwzięcia jest współpraca (dostarczanie ciekłego aluminium) do konkretnego zakładu - odlewni aluminium [...] zlokalizowanej

w bezpośredniej bliskości. Przedmiotowej inwestycji, ze względów technologicznych nie da się umiejscowić w innym miejscu "alternatywnie", zachowując jej tożsamość. Ta okoliczność została uwzględniona przez organy postępowania administracyjnego, a zupełnie pominięta przez WSA, który skupił się wyłącznie na literalnej treści art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, bez analizy jego celu i funkcji. Sąd nie dokonał również subsumpcji tego przepisu do konkretnej sytuacji występującej w sprawie. Zakładając racjonalność ustawodawcy, oraz uwzględniając cel przedstawiania "racjonalnego wariantu alternatywnego" - należy mieć na względzie właśnie ową "racjonalność"

w kontekście konkretnego przedsięwzięcia, jego uwarunkowań technicznych

i lokalizacyjnych. Powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2032/13, w którym wyrażony został następujący pogląd, że "(...) nie można jednak wykluczyć sytuacji, w której wariant zaproponowany przez wnioskodawcę będzie również wariantem najkorzystniejszym dla środowiska i wówczas w praktyce będą występowały dwa dopuszczalne warianty". Sztuczne wymuszanie na inwestorze tworzenia wariantu alternatywnego

w sytuacji, w której położenie, warunki lokalizacyjne i techniczne sprawiają, że wariant proponowany przez inwestora jest wariantem optymalnym (taka sytuacja miała zaś miejsce w niniejszej sprawie) pozbawione jest wszelkiej celowości i nie może być traktowane jako realizacja zapisów ustawy.

Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie spółki wskazał, że bezzasadne jest także twierdzenie Sądu, że w związku z wprowadzeniem do ustawy nowego art. 66 ust.

1 pkt 4a (ustawą z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku

z wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu) niezbędne było wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia raportu o opis krajobrazu, w którym dane przedsięwzięcie ma zostać zlokalizowane. Kwestie dotyczące ochrony krajobrazu były przecież przedmiotem analizy organów, a na dzień złożenia wniosku spełnione zostały wszelkie warunki formalne w stosunku do raportu. Skoro zatem sam opis był przedmiotem analizy, bezzasadne jest wymaganie, aby literalnie "dodawać"

w tym zakresie osobny dokument, który merytorycznie niczego nowego by nie wniósł, a stanowiłby jedynie formalne wypełnienie przepisu wprowadzonego

w trakcie postępowania. Stwierdzenie, iż brak wezwania przez organ do uzupełnienia raportu o opis krajobrazu stanowi uchybienie, nie oznacza to, iż kwestie ochrony krajobrazu nie zostały wzięte pod uwagę przy wydawaniu decyzji. Nie sposób twierdzić, aby ewentualne następcze uzupełnienie raportu o opis krajobrazu mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.

Ponadto wskazał, że Sąd stoi na stanowisku, iż w raporcie,

a w konsekwencji - w postępowaniu - nie została uwzględniona kwestia skumulowania oddziaływania z innymi podmiotami. Twierdzenie takie nie jest prawdziwe. W całym toku postępowania brane było pod uwagę skumulowanie

z innymi podmiotami - przede wszystkim z zakładami "[...]" S.A., co jest oczywiste biorąc pod uwagę fakt, iż planowana odlewnia aluminium znajdować ma się na terenie przemysłowym tych zakładów. Z analizy zgromadzonych w sprawie materiałów można w sposób oczywisty wyprowadzić wniosek, iż kwestia skumulowania została wzięta pod uwagę - co wynika m.in.

z postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2015 r., w którym wskazano na dokonanie oceny skumulowania oddziaływania planowanego przedsięwzięcia z przedsięwzięciami znajdującymi się w sąsiedztwie. Ponadto, planowana inwestycja znajdować ma się na obszarze od lat przeznaczonym jako tereny przemysłowo-produkcyjne, a odlewnia aluminium ma działać na rzecz sąsiedniego zakładu [...], co odciążyłoby ten zakład

z produkcji ciekłych stopów aluminium we własnym zakresie (opinia S. M., rzeczoznawcy z zakresu metalurgii).

Dokładna analiza skumulowanego oddziaływania z innymi przedsięwzięciami została przedstawiona w uzupełnieniach do raportu. Jak wskazano w tych dokumentach z kwietnia i lipca 2015 r., w obliczeniach brano pod uwagę wentylatory emitorów E1 i E2 jako punktowe źródła hałasu. Natomiast odlewnia stopów "w gąski" jest rozwiązaniem jedynie awaryjnym w przypadku braku zleceń na ciekły metal i konieczności konfekcjonowania ciekłego metalu, znajdującego się w kadziach odstojowych. Tak więc, nie jest słuszny zarzut, iż nie została ona poddana analizie, bowiem od samego początku jest o niej mowa

w raporcie, jego uzupełnieniach, opiniach i była ona brana pod uwagę również przez organ wydający decyzję. W pełni rozpoznano również zagadnienie gospodarowania odpadami. Temu problemowi poświęcono przecież odrębne uzupełnienia raportu. Organ i inwestor wypowiadali się również w kwestii propagacji hałasu przez pojazdy, a w raporcie znajduje się informacja, iż pomiary hałasu oparte są o ruch na terenie inwestycji. Opisane jest także natężenie ruchu pojazdów, rodzaj złomu i sposób postępowania z nim, m.in. w uzupełnieniu raportu z grudnia 2015 r. Przy tego typu działalności inwestor zobowiązany jest również przestrzegać wymagań określonych w pozwoleniu zintegrowanym dla instalacji, co stanowi dodatkowe zabezpieczenie dla środowiska naturalnego, a ustalenia wskazane przez inwestora w raporcie nie mogą być podważone przez subiektywne przekonanie o zasadności odmiennego stanowiska bez przedstawienia wyników ekspertyz, które by o tym świadczyły.

W związku z powyższym, w ocenie skarżącej spółki, kwestia oceny skumulowanego oddziaływania została w raporcie należycie przedstawiona, a Sąd

w sposób lakoniczny oraz gołosłowny odniósł się do kwestii oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a jego zastrzeżenia w tym zakresie nie znajdują poparcia w materiale dowodowym oraz nie wynikają z ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracji obu instancji. Raport w należyty sposób prezentował wszelkie możliwe zagrożenia związane z realizacją przedsięwzięcia oraz kwestie związane z ochroną środowiska. Nie można przy tym pomijać, że

w trakcie postępowania administracyjnego, jego poszczególne elementy były przedmiotem badań specjalistycznych organów administracji, które nie dopatrzyły się żadnych uchybień.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w Poznaniu przyłączyło się do argumentacji zaprezentowanej przez skarżącą spółkę i wniosło o uwzględnienie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji Sądu. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że usprawiedliwiona okazała się podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 33 ust. 1 w zw. z art. 39 w zw. z art. 79 ust. 1 ustawy z dnia

3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej "ustawa"). Udział społeczeństwa w sprawach dotyczących wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zagwarantowany został przez ustawodawcę stosownie do art. 79 ust. 1 ustawy środowiskowej. Zgodnie z tym przepisem, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa

w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Z kolei udział społeczeństwa w ochronie środowiska uregulowany został w dziale III rozdziale 1 i 2 ustawy środowiskowej (art. 29

i następne) i polega na prawie składania uwag i wniosków; nałożeniu na organ właściwy do wydania i zmiany decyzji obowiązku podania do publicznej wiadomości informacji wskazanych w art. 33 ustawy; możliwości prowadzenia rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa; obowiązku rozpatrzenia uwag

i wniosków oraz ustaleniu szczególnych wymagań w zakresie uzasadnienia decyzji tj. podania informacji o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi

i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa. Organ administracji jest również obowiązany do podania do publicznej wiadomości informacji o wydanej decyzji.

Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta Poznania w obwieszczeniu z dnia 10 września 2015 r. podał do publicznej wiadomości informację o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia, wskazując jednocześnie, że organami biorącymi udział w ocenie oddziaływania na środowisko, właściwymi do wydania opinii i dokonania uzgodnienia są Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu oraz Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Poznaniu. W obwieszczeniu, organ I instancji zawiadomił o możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy, składania uwag

i wniosków w formie pisemnej, elektronicznej i ustnej w terminie 21 dni, tj. od 11.09.2015 r. do 2.10.2015 r.

Ponadto ukazało się obwieszczenie o rozprawie administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, zaplanowanej na dzień 28 października 2015 r. Rozprawa administracyjna odbyła się w dniu 28 października 2015 r., sporządzony został z niej protokół wraz z listą obecności (k.1009 - 1018 akt administracyjnych). W aktach administracyjnych na k. 985 - 1006 oraz na płycie CD znajdują się informacje, które zostały podane biorącym udział w rozprawie administracyjnej (rodzaj planowanego przedsięwzięcia, inwestor, lokalizacja, krótka charakterystyka planowanego przedsięwzięcia, w tym dane dotyczące maksymalnej zdolności produkcyjnej, mocy pieców topielnych, stanowiska do wygrzewania kadzi transportowych oraz komory filtracyjnej, źródeł emisji substancji do powietrza, uzgodnienia z RDOŚ i opinię PPIS). Jednocześnie poinformowano, że w wyniku udziału społeczeństwa w postępowaniu wpłynęły 354 uwagi i wnioski mieszkańców, 2 pisma podpisane przez 302 mieszkańców. Ponadto 17 uwag i wniosków wpłynęło po terminie.

Organ I instancji ustalając środowiskowe uwarunkowania dla realizacji planowanego przedsięwzięcia na str. 14 - 27 decyzji opisał udział społeczeństwa

w prowadzonym postępowaniu oraz kompleksowo wyjaśnił i udzielił odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania w stosunku do planowanego przedsięwzięcia (m.in. kontrowersje związane z lokalizacją przy zakładzie dwóch kominów

o wysokości 12 m i emisje zanieczyszczeń na poziomie 4 piętra, problemy związane z poziomem hałasu, poziomem dopuszczalnych norm dla pyłów i dymów spawalniczych, zagadnienia związane ze stanem powietrza atmosferycznego, kwestionowanie treści dokumentów złożonych przez inwestora, problem zapewnienia ochrony cennych lasów łęgowych w dolinie Warty, problem utylizacji odpadów, zagadnienia związane z emisją substancji złowonnych).

Opisane wyżej czynności w żaden sposób nie wskazują, że prawo społeczeństwa do udziału w postępowaniu zostało przez organy administracji naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł w prowadzonym przez organy administracji postępowaniu, w którym to zapewniono społeczeństwu udział, naruszenia przepisów mogącego stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Należy także zaznaczyć, że nawet w świetle przepisów art. 33 - 38 ustawy, sprzeciw społeczności lokalnej nie stanowi w żadnym przypadku normatywnej podstawy do odmowy wydania decyzji środowiskowej. Natomiast organ wydający decyzję środowiskową ma oczywiście obowiązek zapewnić udział społeczności lokalnej w tym postępowaniu administracyjnym, która może składać uwagi i wnioski, a w jaki sposób zostały one wzięte pod uwagę właściwy organ musi wyjaśnić

w uzasadnieniu decyzji środowiskowej (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 608/13).

Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwiony uznał także zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy. W tym zakresie skarga kasacyjna akcentowała, że wadliwe było przyjęcie przez Sąd, że Raport

o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko obarczony jest wadą z uwagi na nieprzedstawienie racjonalnego wariantu alternatywnego, a samo przedstawienie

w Raporcie wyłącznie wariantu proponowanego przez inwestora stanowi

o niespełnieniu wymogu z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, podczas gdy wariant przedstawiony przez inwestora stanowi jednocześnie wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Zajmując stanowisko wobec tego zarzutu należy wskazać, że zgodnie

z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać: opis analizowanych wariantów, w tym (a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego (b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Nadto, stosownie do pkt 6 cytowanego przepisu, raport winien zawierać także określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów. Na gruncie wskazanej wyżej regulacji, nie ulega zatem wątpliwości fakt, że prawidłowo sporządzony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko winien zawierać wszystkie powyższe rodzaje wariantów realizacji przedsięwzięcia.

W realiach rozpoznawanej sprawy zauważyć jednak należy, iż przyjęta przez organy administracji - a zakwestionowana przez Sąd I instancji - ocena kwestii wariantowości realizacji spornej inwestycji, nie stanowi uchybienia mogącego wpłynąć na kierunek rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić bowiem trzeba, iż informacje zawarte w sporządzonym w sprawie Raporcie są w pełni wystarczające do oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Raport wykluczał bowiem możliwość realizacji inwestycji w innych wariantach niż ten, który określony został przez inwestora jako "proponowany". W Raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (Nr egz. 1, grudzień 2014 oraz w uzupełnieniu Nr egz. 2, kwiecień 2015, str. 17-19) szczegółowo opisano Wariant I "proponowany przez wnioskodawcę", podkreślając, że warunki lokalizacyjne i techniczne są optymalne do realizacji inwestycji, istotą jest bliskość głównego odbiorcy, a detal w postaci ciekłego metalu trafiał będzie bezpośrednio do odlewni odbiorcy, w której to formatowany będzie do postaci odlewów w potrzebnym asortymencie. Odległość inwestycji odgrywa tutaj kluczową rolę. Argumentacja zawarta w Raporcie potwierdza, że jednocześnie jest to wariant najkorzystniejszy dla środowiska ponieważ prawidłowa eksploatacja poszczególnych stanowisk zlokalizowanych na terenie odlewni aluminium

w Poznaniu, a także sama jej lokalizacja, obecne zagospodarowanie terenu przeznaczonego pod inwestycje oraz dogodne połączenie komunikacyjne, będą sprzyjały minimalizacji zagrożenia dla środowiska. Takie stanowisko znalazło przy tym pełną aprobatę wyspecjalizowanych organów współdziałających. Powyższe uprawnia do odwoływania się do poglądu i argumentacji zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1729/16, który stwierdził, że "(...) skoro uwarunkowania konkretnej inwestycji wykazują, iż wariant jej realizacji wskazany przez inwestora, a nadto będący wariantem racjonalnym (tj. najkorzystniejszym dla środowiska) jest zarazem optymalnym

i jedynym sposobem realizacji inwestycji, to brak było podstaw aby poszukiwać, niejako "na siłę" wariantu alternatywnego. Podkreślić przy tym należy, iż przepis art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, przewiduje aby wariant alternatywny był "racjonalny". Oznacza to zatem, że musi on być umotywowany w realiach sprawy.

W przypadku braku możliwości jego określenia, z uwagi na specyfikę zamierzonej inwestycji, nie istnieją dostateczne podstawy do uznania, iż sporządzony w sprawie raport jest obarczony wadą, pozbawiającą go przydatności dla postępowania".

Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwiony uznał także zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 3a ustawy. W tym zakresie skarga kasacyjna wskazywała, że kwestia dotycząca ochrony krajobrazu, jej szczegółowego opisu była przedmiotem analizy organów administracji. Podkreślić należy, że w art. 66 ust. 1 pkt 3a ustawy, ustawodawca wskazał na obowiązek umieszczenia w raporcie opisu krajobrazu. Słuszne są rozważania Sądu wskazujące, że obowiązek zamieszczania w raporcie opisu krajobrazu został wprowadzony do ustawy przez art. 10 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz.U. z 2015 r. poz. 774). Przepis ten zaczął obowiązywać od dnia 11 września 2015 r., a więc przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, który nie wezwał inwestora do uzupełnienia Raportu. Jednakże zauważyć należy - dokonując analizy sporządzonego w sprawie Raportu oraz jego uzupełnień - że Raport zawiera opis krajobrazu, w rozdziale zatytułowanym Charakterystyka obszaru lokalizacji inwestycji, na który składają się: opis położenia geograficzno - przyrodniczego terenu, budowy geologicznej, warunków hydrologicznych, jednolitych części wód powierzchniowych, jednolitych części wód podziemnych, systemu przyrodniczego miasta (egz. Nr 1, grudzień 2015).

Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwiony uznał także zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy. W tym zakresie skarga kasacyjna akcentowała, że wadliwe było przyjęcie przez Sąd, że Raport

o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie zawiera informacji dotyczących skumulowanego oddziaływania planowanej inwestycji z innymi podmiotami. Wyjaśnić należy, że w uzupełnieniu Raportu przedłożonego w dniu 9 kwietnia 2015 r. na żądanie RDOŚ, w rozdziale Ad.I. z zakresu ochrony powietrza - opisano skumulowane oddziaływania, odnosząc się do położenia planowanej inwestycji na terenie przemysłowych zakładów "[...]", zaś na dalszych stronach zobrazowano powyższe obliczeniami. W rozdziale Ad.III. z zakresu ochrony hałasu - opisano emisję hałasu z powyższego zakładu, uznając, ze łącznie nie zostaną przekroczone dopuszczalne poziomy dźwięku dla terenów podlegających ochronie akustycznej. Odnosząc się argumentów Sądu I instancji dotyczących pominięcia funkcjonowania w okolicy planowanej odlewni aluminium, inwestycji o podobnym profilu należącej do [...] Sp. z o.o. to wskazać należy, że w uzupełnieniu Raportu złożonego do organu I instancji z dnia 7 lipca 2015 r. (k. 238 i następne akt administracyjnych) znajduje się szczegółowa informacja dotycząca oddziaływania planowanej inwestycji na stan powietrza atmosferycznego przedstawiona w formie tabeli, w której szczegółowo opisano maksymalną emisję w Mg/rok w "[...]", odlewni aluminium [...] Sp. z o.o. oraz planowanej inwestycji w odniesieniu do 39 substancji. Spełniony został więc w rozpoznawanej sprawie warunek przedstawienia informacji dotyczącej skumulowanego oddziaływania planowanej inwestycji z innymi podmiotami.

Podsumowując wskazać należy, że brak było podstaw do uchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] lutego 2016 r. W szczególności organy administracji prawidłowo oceniły kompletność wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach

w świetle art. 74 ustawy środowiskowej, kwestie związane z raportem - prawidłowość i kompletność raportu w aspekcie art. 66 ust. 1 ustawy, a także prawidłowość

i kompletność decyzji w świetle art. 80 ust. 1 i art. 82 ustawy oraz zachowanie trybu

z art. 77 ust. 1 ustawy. Podkreślić należy, że Raport (wielokrotnie uzupełniany) czyni zadość wymogom określonym w art. 66 ustawy.

Uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, działając w oparciu o art. 188 oraz art. 151 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.