Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 23/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Odrzucono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 15 § 1 pkt 4 i § 2, art. 58 § 1 pkt 6w zw. z art. 64 § 3 i art. 193
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędzia NSA Marek Stojanowski - spr., Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej z wniosku Prezydenta Miasta P. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego P. - [...] w P. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie złożenia wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej postanawia: odrzucić wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego


UZASADNIENIE

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Prezydentem Miasta P. a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego P. - W. w P..

Organ wskazał na następujący stan faktyczny w niniejszej sprawie: M. J., matka A. J. i J. J., zamierzała wystąpić do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. - Dział Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych, z wnioskiem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na wskazane dzieci, wobec bezskuteczności egzekucji należności z tytułu alimentów od ich ojca - J. J..

Wskazano, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...], sygn. akt [...], w przedmiocie zbiegu egzekucji, egzekucję przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu J. J. alimentów i innych wierzytelności, prowadzi administracyjny organ egzekucyjny, to jest Naczelnik Urzędu Skarbowego P. - W. w P..

Organ egzekucyjny odmówił M. J. złożenia za jego pośrednictwem przedmiotowych wniosków twierdząc, że pomimo postanowienia sądowego w sprawie zbiegu egzekucji i wyznaczenia tego organu do łącznego prowadzenia egzekucji z różnych tytułów oraz faktycznego prowadzenia takich egzekucji, nie jest organem uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.).

Podniesiono, że komornik sądowy, który prowadził uprzednio egzekucję alimentów, twierdzi, że po przekazaniu sprawy administracyjnemu organowi egzekucyjnemu, nie prowadzi już egzekucji alimentów na rzecz osób uprawnionych - A. J. i J. J..

W związku z tym, brak wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej, który winien być złożony za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne na rzecz osób uprawnionych, skutkuje niemożnością rozpoznania sprawy i w konsekwencji uniemożliwia ewentualne ustalenie prawa do świadczeń, mających istotne znaczenie dla tych osób z uwagi na ich trudną sytuację materialną.

Zdaniem Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., zastosowana przez administracyjny organ egzekucyjny jedynie językowa wykładnia przepisu art. 10 ust. 3 powołanej ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej z pominięciem wykładni rozszerzającej, systemowej, uwzględniającej całokształt przepisów dotyczących świadczeń w postaci zaliczki alimentacyjnej, jest wadliwa i niedopuszczalna, gdyż pozbawia prawa do świadczeń całą rzeszę uprawnionych.

W związku z powyższym Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. stwierdził, że w zaistniałej sytuacji mamy do czynienia ze sporem kompetencyjnym, bowiem administracyjny organ egzekucyjny uznaje się za niewłaściwy do złożenia wniosku inicjującego postępowanie administracyjne, natomiast organ jednostki samorządu terytorialnego uważa, iż właściwym do złożenia takiego wniosku jest właśnie administracyjny organ egzekucyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość. Czynią to wedle kryterium zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Oznacza to, że wszelkie działania tych sądów, nawet te, które nie są dosłownie kontrolą administracji, powinny być wykonywane przy założeniu, że podstawowym kryterium i miernikiem wartości jest legalność kontrolowanych działań administracji. Przesądza o tym przede wszystkim art. 166 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi, że spory kompetencyjne między organami samorządu terytorialnego i administracji rządowej rozstrzygają sądy administracyjne. Wskazaną normę konstytucyjną uzupełnia przepis art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zgodnie z którym, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej, to sądy administracyjne - a w zasadzie NSA (art. 15 § 1 pkt 4 i § 2) - są właściwe do rozpoznawania sporów kompetencyjnych pomiędzy:

1) organami jednostek samorządu terytorialnego, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej;

2) samorządowymi kolegiami odwoławczymi;

3) organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Sporem o właściwość jest sytuacja prawna, w której co do zakresu działania organów zachodzi rozbieżność, która powinna być usunięta na skutek podjęcia środków prawnych. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów zachodzi w odniesieniu do rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamością sprawy, którą zajmują się co najmniej dwa organy. A zatem wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie tożsamej sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym (tożsamość strony), przedmiotowym (tożsamość żądania), przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej.

Inaczej mówiąc pod pojęciem sporu o właściwość (kompetencyjnego) należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy albo każdy z nich uważa się za organ niewłaściwy do załatwienia tej sprawy, prezentując pogląd, że organem właściwym jest ten drugi. Chodzi więc o sytuację, w której dwa organy mają zbieżne zapatrywania na kwestię swojej właściwości w tej samej sprawie. To właśnie, że każdy z nich czuje się właściwy albo niewłaściwy do jej załatwienia, a nie treść ich zapatrywań i prezentowana argumentacja jest istotą sporu o właściwość. Przy czym, do sporu o właściwość może dojść tylko w powiązaniu ze sprawą indywidualną, która realnie istnieje (pojawiła się w urzędzie).

W tym stanie rzeczy wystąpienie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta P., o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego należy uznać za przedwczesne. W przedmiotowej bowiem sprawie spór powstał na tle sprawy, która nie ma jeszcze charakteru realnego, lecz abstrakcyjny. Żaden z organów nie wszczął jeszcze postępowania z urzędu. Nie uczynił tego ani Prezydent Miasta P. ani Naczelnik Urzędu Skarbowego P. - W. w P.. Nie nastąpiło też wszczęcie postępowania na wniosek strony. Z pisma Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. jednoznacznie wynika, że M. J., matka A. J. i J. J., dopiero zamierza wystąpić do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. - Dział Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych, z wnioskiem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na wskazane w piśmie dzieci, wobec bezskuteczności egzekucji należności z tytułu alimentów od ich ojca - J. J..

W tej sytuacji nie można zatem przyjąć, że w sprawie zaistniał rzeczywisty spór kompetencyjny.

Ponadto, materiał dokumentacyjny wskazuje na to, że kwestię zasadniczą występującą w niniejszej sprawie stanowi tryb składania wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na dzieci. To zagadnienie oczywiście nie może być rozstrzygane na drodze sporu kompetencyjnego.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 i art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.)