Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2150/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 50 par. 1, art. 28, art. 151, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 7,8,9, 10, 77 par. 1 i 107 par. 1 i 3 kpa
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 30 par. 4 w zw. z art. 3 par. 1 i 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie NSA Małgorzata Masternak-Kubiak del. WSA Mirosława Pindelska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kuberska-Pellegrino po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2014r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Ke 163/12 w sprawie ze skargi P. J. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, 2. zasądza od Wojewody Świętokrzyskiego na rzecz P. J. kwotę 320 (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2012 r. o sygn. akt II SA/Ke 163/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę P. J. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] stycznia 2012 r. o numerze SO.I.621.114.2011 w przedmiocie odmowy wymeldowania I. J. z miejsca pobytu stałego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Decyzją z dnia 18 listopada 2011 r. Wójt Gminy Solec Zdrój odmówił wymeldowania I. J. z pobytu stałego w lokalu położonym w Solcu-Zdroju przy ul. Żeromskiego 6. W uzasadnieniu podniesiono, iż I. J. wprawdzie opuściła miejsce pobytu stałego, ale nie uczyniła tego dobrowolnie, lecz na skutek nagannego zachowania męża.

Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, iż biorąc pod uwagę obszerne zeznania samej I. J. oraz jej dzieci A. i A. J., dotyczące okoliczności opuszczenia lokalu, trudno jest uznać, że opuszczenie tego miejsca nastąpiło w wyniku suwerennej, dobrowolnej decyzji I. J.. Organ uznał też, że wyjaśnienia wskazanych osób znajdują bezpośrednie potwierdzenie w treści nakazu karnego Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] lipca 1999 r. uznającego E. J. za winnego znęcania się psychicznego i fizycznego nad żoną I. i synem A. oraz pośrednie potwierdzenie w wyrokach zasądzających od E. J. alimenty na rzecz jego dzieci. Oceniając trwałość opuszczenia przez I. J. miejsca pobytu stałego, organ II instancji zauważył, że podejmuje ona próby powrotu do miejsca stałego pobytu, co zostało odnotowane w Komisariacie Policji w S. Organ ustalił też, że I. J. zamierza dokonać takiej przebudowy domu, aby zapewnić sobie odrębne wejście do lokalu, co jest o tyle istotne, że u matki, u której zamieszkuje posiada tylko służebność lokalu.

Skargę na powyższą decyzję złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach P. J., wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego zawartych w art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.).

W uzasadnieniu skargi podniosła, iż organy obu instancji wydały decyzje pomimo niezebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Analiza złożonych zeznań świadków wskazuje bowiem, że istnieją poważne sprzeczności pomiędzy tymi zeznaniami, dotyczące dobrowolnego bądź wymuszonego charakteru opuszczenia lokalu przez I. J.. Dowodem, którego organ nie przeprowadził, a który w ocenie skarżącej jest niezbędny, były oględziny lokalu położonego w S. przy ulicy Ż. [...], celem ustalenia, czy I. J. pozostawiła w nim rzeczy osobiste. Organy obu instancji nie przesłuchały również P. J. będącej stroną postępowania, choć przeprowadzono ten dowód z udziałem uczestniczki, w oczywisty sposób zainteresowanej w przedstawieniu faktów takich, które będą dla niej korzystne.

Skarżąca zarzuciła także, iż po zapoznaniu stron z zebranym materiałem dowodowym, w dniu 17 listopada 2011 r., tj. na jeden dzień przed wydaniem decyzji, organ I instancji przeprowadził uzupełniający dowód z zeznań świadka C. S., uniemożliwiając stronom w ten sposób zapoznanie się z tym dowodem i wypowiedzenie się co do jego treści. Wskazała nadto, iż organy obu instancji w sposób bezkrytyczny przyjęły za wiarygodne zeznania I. J., A. J. i A. J. w obliczu całkowicie sprzecznych z nimi zeznań świadków E. J., S.G. i C. S.

W ocenie autora skargi, opartej na wyjaśnieniach złożonych przez wnioskodawczynię, I. J. i A. J. nie przybyły w październiku 2011 r. na posesję przy ulicy Ż. [...] z zamiarem powrotu do tego miejsca zamieszkania, ale w celu wylegitymowania E. J. z posiadania aktu własności ziemi do tej nieruchomości. W ocenie skarżącej, sprzeciw I. J. w sprawie wymeldowania ma ścisły związek z zamiarem uregulowania przez nią praw do przedmiotowego lokalu i spraw majątkowych pomiędzy małżonkami.

Uzasadniając naruszenie prawa materialnego skarżąca zauważyła, że opuszczenie lokalu wywołujące skutek w postaci wymeldowania, powinno mieć charakter trwały i dobrowolny, co w sprawie miało miejsce, ponieważ o braku dobrowolności można mówić wtedy, gdy osoba do tego przymuszona podejmie kroki prawne w celu przywrócenia naruszonego posiadania. Tymczasem I. J. żadnych takich kroków nie podjęła, nie wnosząc w szczególności pozwu o przywrócenie posiadania do sądu powszechnego, w związku z czym nie można uznać, że została zmuszona do opuszczenia miejsca pobytu stałego przez agresywne zachowanie męża.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego, o dopuszczenie do udziału w nim w charakterze uczestnika wniosła H. J.. Wyjaśniła przy tym, że w dniu [...] stycznia 2012 r. P. J. darowała jej – na podstawie umowy darowizny nr rep. [...], sporządzonej w Kancelarii Notarialnej w B. – własność nieruchomości gruntowej położonej w S. przy ulicy Ż. [...], na której znajduje się przedmiotowy lokal. W związku z tym, jako właściciel budynku-lokalu, co do wymeldowania z którego toczy się postępowanie, wynik postępowania sądowego będzie dotyczył również jej interesu prawnego.

Na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach dopuścił H. J. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika.

Oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem, Sąd I instancji wskazał, iż zarzuty w niej zawarte nie mogły być przedmiotem merytorycznej kontroli sądowej, albowiem skarga nie została wniesiona przez osobę uprawnioną w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.".

Powołując się na stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym wyrażone w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 5 grudnia 2011 r. o sygn. akt II OPS 1/11, Sąd zaznaczył, iż stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest – osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu.

Zdaniem Sądu, P. J. bez wątpienia miała przymiot strony w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym.

Następnie Sąd I instancji zauważył, iż z niespornych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że P. J., właścicielka nieruchomości położonej w S. przy ulicy Ż. [...], na której znajduje się lokal mieszkalny objęty jej wnioskiem o wymeldowanie I. J., darowała tę nieruchomość H. J., w dniu [...] stycznia 2012 r., a więc w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, z tym dniem P. J. utraciła interes prawny wymagany zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. do wniesienia skargi, na rzecz nabywcy tej nieruchomości, tj. H. J.. Nie miała więc tego interesu również w dacie wnoszenia rozpoznawanej skargi. Ponieważ ustalenie powyższej okoliczności było rezultatem badania interesu prawnego skarżącej przeprowadzonego przez Sąd, skarga P. J. podlegała oddaleniu.

Dodatkowo Sąd I instancji podniósł, iż rozstrzygnięcia sprawy nie mógł zmienić fakt dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym H. J. na jej wniosek z dnia 3 kwietnia 2012 r. Stosownie bowiem do jej wyraźnego wniosku złożonego przez profesjonalnego pełnomocnika, H. J. została dopuszczona do udziału w sprawie na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. w charakterze uczestnika. Nie stała się ona natomiast w wyniku tej czynności stroną skarżącą. Gdyby przy tym nawet uznać, że wniosek H. J. z dnia 3 kwietnia 2012 r. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym stanowił w istocie wyraz jej zamiaru zaskarżenia decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] stycznia 2012 r. do sądu administracyjnego, to skarga taka również nie mogłaby podlegać merytorycznej ocenie z racji uchybienia terminu do jej wniesienia.

Odnosząc się do wypowiedzi pełnomocnika skarżącej, zaprezentowanej na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r., że interes prawny skarżącej P. J. do wniesienia skargi, wynika z faktu bycia stroną postępowania administracyjnego, Sąd I instancji zauważył, że pojęcie interesu prawnego w rozumieniu przepisu art. 50 § 1 p.p.s.a. ma nieco szersze znaczenie, niż w rozumieniu art. 28 k.p.a. Powołując się na poglądy prezentowane w doktrynie oraz orzecznictwie, Sąd wyjaśnił, iż nie można podzielić stanowiska, że wniesienie skargi do sądu przez osobę, którą organ administracyjny potraktował jako stronę postępowania administracyjnego i do której skierował decyzję administracyjną, przesądza o interesie prawnym skarżącego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., a tym samym zwalnia ten sąd z badania interesu prawnego w znaczeniu materialnym. Ustalenie przez Sąd, że skarga do sądu administracyjnego została wniesiona przez podmiot nieposiadający materialnej legitymacji skargowej, skutkuje oddaleniem skargi, bez merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji, również wtedy, gdy skarżący był traktowany jako strona postępowania administracyjnego, czy nawet rzeczywiście miał przymiot strony w tamtym postępowaniu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła P. J., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania oraz o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a) poprzez naruszenie:

1) art. 50 §1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek:

a) błędnej wykładni przepisu art. 30 § 4 k.p.a. poprzez uznanie, że ma on w niniejszej sprawie zastosowanie i uznanie, że wyłącznie nabywca nieruchomości, H. J., ma interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na decyzję w sprawie wymeldowania I. J. z pobytu stałego,

b) niezastosowania art. 28 k.p.a. do oceny istnienia po stronie P. J. interesu prawnego do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zaskarżoną decyzję i w efekcie stwierdzenia braku takowego interesu prawnego,

c) niezastosowania art. 892 Kodeksu cywilnego i stwierdzenia braku interesu prawnego P. J. wynikającego z prawa materialnego do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zaskarżoną decyzję,

d) niezastosowania art. 415 Kodeksu cywilnego i stwierdzenia braku interesu materialnoprawnego P. J. do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zaskarżoną decyzję;

2) art. 151 p.p.s.a. poprzez:

a) niewłaściwe zastosowanie na skutek błędnego zastosowania w sprawie art. 50 §1 p.p.s.a. i stwierdzenie, iż P. J. nie posiada interesu prawnego do rozpoznania jej skargi przez sąd administracyjny, podczas gdy skarżąca posiada ten interes, zarówno wynikający z prawa materialnego, jak i prawa procesowego,

b) niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, pomimo niezgodności zaskarżonej decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z prawem w aspekcie stwierdzonych w skardze P. J. naruszeń prawa;

3) art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niezbadanie legalności zaskarżonej decyzji Wojewody Świętokrzyskiego pod kątem wskazanych w skardze P. J. zarzutów;

4) art. 145 §1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo faktu, iż zaskarżona decyzja narusza przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy poprzez odmowę wymeldowania I. J. z pobytu stałego pomimo przeprowadzenia postępowania administracyjnego z naruszeniem przepisów prawa procesowego;

5) art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo iż zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 §1 i art. 107 §1 i 3 k.p.a. w sposób przedstawiony w skardze na zaskarżoną decyzję;

II. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i w efekcie oddalenie skargi P. J. i uniemożliwienie skarżącej doprowadzenia do kontroli zgodności adresowanej do niej decyzji przez niezawisły, niezależny sąd.

Autor skargi kasacyjnej wywiódł w jej uzasadnieniu, w oparciu jakie regulacje prawne należy uznać istnienie interesu P. J. do występowania w charakterze strony postępowania sądowoadministracyjnego.

Zdaniem pełnomocnika, w sprawie nie może mieć zastosowania art. 30 § 4 k.p.a., ponieważ postępowanie administracyjne zostało zakończone przed zawarciem umowy przenoszącej własność, zaś przepis ten ma zastosowanie do kwestii następstwa prawnego, do którego dochodzi w toku postępowania administracyjnego.

Następnie wskazano, iż okoliczność zawarcia umowy darowizny nie zmienia faktu, iż to P. J. była stroną postępowania administracyjnego do jego zakończenia. Zatem prawo P. J. do występowania w charakterze strony, tkwiło i nadal tkwi w treści przepisu art. 28 k.p.a.

Interes prawny skarżącej znajduje także oparcie w przepisach prawa materialnego – art. 892 i art. 415 Kodeksu cywilnego. W tym zakresie wskazano, iż P. J. była zobowiązana do rozwiązania problemu zameldowania I. J., która nie mieszkała w przedmiotowym lokalu od lat. W ocenie autora skargi kasacyjnej, meldunek I. J. jest wadą prawną darowanego H. J. lokalu. W tych okolicznościach P. J. podjęła decyzję o zaskarżeniu decyzji w przedmiocie odmowy wymeldowania I. J. z przedmiotowego lokalu. W dacie zawarcia umowy darowizny P. J. była przekonana, iż jej odwołanie zostanie uwzględnione przez organ drugiej instancji, a jeśli nie, to będzie mogła zaskarżyć decyzję organu drugiej instancji do sądu administracyjnego, ponieważ przepisy prawa cywilnego rodzą po jej stronie odpowiedzialność z powodu wady prawnej rzeczy darowanej – lokalu (art. 892 k.c.), czy z powodu szkody, jaka nie działaniem P. J. (związanym z nie zaskarżeniem decyzji do sądu administracyjnego) mogła powstać po stronie H. J. (art. 415 k.c.).

Pełnomocnik podniósł na koniec, iż P. J., będąc stroną w postępowaniu administracyjnym, będąc wyłącznym adresatem decyzji wydawanych przez te organy, była przekonana co do faktu, że zgodnie z zasadą konstytucyjną wyrażoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W tym konkretnym przypadku sądem tym jest sąd administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

W świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., co oznacza, że sprawa mogła być rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach określonych w skardze kasacyjnej.

Granicami skargi kasacyjne są przytoczone przez skarżącego kasacyjnie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Podstawy skargi kasacyjnej zostały zawarte w art. 174 p.p.s.a., w myśl którego skargę kasacyjną można oprzeć zarówno na naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnie lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), jak i na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Sformułowane w niej zarzuty kasacyjne nawiązują do obu podstaw kasacyjnych, przewidzianych art. 174 p.p.s.a., tj. wnosząca skargę kasacyjną zarzuca Sądowi I instancji zarówno naruszenie prawa materialnego (pkt 1), jak i naruszenie przepisów procesowych (pkt 2). Wskazanie obu podstaw zaskarżenia nakazuje, przy uwzględnieniu treści i sensu regulacji przewidzianej w art. 188 p.p.s.a., co do zasady, w pierwszej kolejności zbadanie zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przepisów postępowania a następnie (w przypadku stwierdzenia bezzasadności podnoszonego uchybienia proceduralnego), zarzutu naruszenia prawa materialnego. Jednak forma postawionych zarzutów i przedstawiona argumentacja uzasadnia, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, łączne ich rozpoznanie.

Merytoryczne badanie zarzutów wniesionej skargi kasacyjnej rozpocząć należy od przywołania treści przepisu art. 50 § 1 p.p.s.a., wskazanego przez skarżącą kasacyjnie jako niewłaściwie zastosowanego przepisu prawa procesowego. Naruszenia polegającego, zdaniem skarżącej kasacyjnie, na nieuprawnionym przyjęciu, iż nie posiada ona interesu prawnego do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z brzmieniem przepisu "Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym." Zatem przepis ten ogranicza krąg podmiotów, które mogą skutecznie wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego i określa pojęcie strony jako kategorii prawa materialnego. Uprawnionym jest przede wszystkim każdy, kto ma interes prawny. Mieć interes prawny w sprawie znaczy to samo co wskazanie przepisu prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać ochrony ze względu na zaspokojenie własnej potrzeby. Oznacza to również wykazanie związku między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu.

W orzecznictwie przyjmuje się, że posiadanie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym to tyle co wskazanie przepisu prawa materialnego uprawniającego podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej, zaś możliwość wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego uzależniona jest od wykazania powyższego związku między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu.

Sąd I instancji rozpoznając skargę jest z urzędu zobowiązany zbadać czy skarga została wniesiona przez stronę ( art.50 § 1 p.p.s.a.). Badanie tej okoliczności oznacza sprawdzenie czy skarżący miał legitymację procesową w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Przepis art. 28 k.p.a. stanowi to o czym była mowa wyżej, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Roszczenie strony musi opierać się na przepisie prawa materialnego zaś zaspokojenie tego interesu prawnego, własnego, indywidualnego następuje przez wydanie decyzji jako indywidualnego aktu administracyjnego skierowanego do określonej osoby.

W przedmiotowej sprawie skarżąca kasacyjnie była inicjatorką postępowania administracyjnego o wymeldowanie innej osoby z lokalu mieszkalnego, do którego to lokalu miała własnościowy tytuł prawny. Zgodnie natomiast z treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2011r., sygn. akt. II OPS 1/11, osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną, w rozumieniu art. 28 k.p.a., w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) w tym lokalu innej osoby, prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że realizacja zamiaru zameldowania się w cudzym lokalu albo uchylanie się od obowiązku wymeldowania się z cudzego lokalu może stanowić naruszenie praw osoby, która ma tytuł prawny do lokalu. Kwestia potwierdzenia pobytu określonej osoby w danym mieszkaniu może być też w kolizji z gwarancją nienaruszalności mieszkania.

Powyższa wykładnia celowościowa znalazła potwierdzenie w treści znowelizowanego, aktualnie obowiązującego od 31 grudnia 2012r., przepisu art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdzie ustawodawca wprost przewidział podstawę prawną do złożenia wniosku o wymeldowanie osoby trzeciej przez właściciela lub inną osobę dysponującą tytułem prawnym do lokalu. Uprawnienie związane jest zatem z prawem własności do lokalu oraz z prawem dysponowania lokalem. Prawo to jest prawem zbywalnym w drodze czynności prawnej, co oznacza, że w razie zbycia takiego prawa w toku postępowania administracyjnego na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni w myśl art. 30 § 4 k.p.a. Powyższy przepis stanowi o przejściu prawa z mocy samej ustawy. Przejście prawa z mocy ustawy nie wyłącza jednak obowiązku organu administracyjnego powiadomienia następcy prawnego o prowadzonym postępowaniu w myśl art. 61 § 4 k.p.a. oraz obowiązku należytego i wyczerpującego informowania go o okolicznościach faktycznych i prawnych , które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, obowiązku udzielania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w myśl art. 9 k.p.a. a także obowiązku zapewnienia mu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w myśl art. 10 § 1 k.p.a.

Pominięcie tych czynności może spowodować, że decyzja będzie obarczona wadą z art. 145 § 1 pkt.4 k.p.a.( strona bez własnej winy nie brała udziału w postepowaniu) lub wadą z art. 156 § 1 pkt. 4 k.p.a. ( decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania).

Okoliczności czy decyzja została skierowana do osoby będącej stroną postepowania może rzutować również na postrzeganie interesu prawnego strony w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. w przypadku wniesienia skargi przez adresata takiej decyzji. W przedmiotowej sprawie decyzja została skierowana do skarżącej kasacyjnie. Skarżąca kasacyjnie przez cały tok postępowania administracyjnego była jego stroną w rozumieniu prawa materialnego. Do czynności prawnej przenoszącej własność prawa do lokalu, w którym zameldowana była osoba trzecia, doszło w dniu wydania decyzji przez organ II instancji. Sąd I instancji przyjmując do ustaleń faktycznych tę okoliczność

na ogólnej zasadzie uznał, że do przejścia prawa własności doszło w danym dniu jako dacie kalendarzowej. Na potrzeby tej sprawy nie uznał za potrzebne dokonania ustalenia faktycznego rzeczywistej chwili przejścia prawa własności lokalu. Czynność prawna przeniesienia własności nieruchomości polega na złożeniu stosownego oświadczenia woli przez strony tej czynności prawnej, w określonej formie prawnej. Przeniesienie prawa własności następuje z chwilą prawidłowo złożonych oświadczeń woli przez strony umowy. Zatem na użytek konkretnej sprawy możliwe jest dokładne ustalenie tej okoliczności. Nie można wykluczyć, iż skuteczne pod względem prawnym dokonanie darowizny nieruchomości lokalowej nastąpiło w przedmiotowej sprawie po wydaniu zaskarżonej decyzji administracyjnej zaadresowanej do strony postępowania administracyjnego w znaczeniu materialnym, a to natomiast powinno rzutować na legitymację skargową strony z art. 50 § 1 p.p.s.a. Zasadnie jest też podnoszony zarzut kasacyjny, iż Sąd I instancji nie ustalił, czy w dacie wydania zaskarżonej decyzji i dacie dokonania darowizny nie zaistniała inna podstawa materialnoprawna uzasadniająca interes prawny skarżącej kasacyjnie do żądania przeprowadzenia kontroli prawnej wydanej decyzji w celu ochrony jej praw lub obowiązków. Słusznie skarżąca kasacyjnie wskazuje na podstawę materialnoprawną z art. 892 k.c. stanowiącą, że jeżeli rzecz darowana ma wady, darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził obdarowanemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich w czasie właściwym ( przepisu tego nie stosuje się, gdy obdarowany mógł z łatwością wadę zauważyć). Analiza akt wykazuje, że obdarowana H. J. nie uczestniczyła w postępowaniu administracyjnym, nie była stosownie pouczana, nie doręczono jej zaskarżonej decyzji, nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Okoliczności te powinny być ocenione w ramach możliwości skutecznego przedstawienia przez skarżącą kasacyjnie podstawy prawnej z art. 892 k.c. uzasadniającej jej interes prawny jako legitymację do wniesienia skargi na decyzję zaadresowaną do niej , wydaną przy uznawaniu, iż uchylanie się od obowiązku wymeldowania się z cudzego lokalu może stanowić naruszenie praw osoby, która ma tytuł prawny do lokalu, a w przypadku jego zbycia odpowiada za wady prawne.

W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut kasacyjny naruszenia Przez Sąd I instancji art. 28, art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 3 § 1i 2 pkt.2, art. 50 § 1 i 151 p.p.s.a., co skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Przedstawione wyżej rozważania powinny być wzięte pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Zarzut kasacyjny podnoszony jako naruszenie przez Sąd I instancji art. 50§ 1 p.p.s.a. w zw. z art. 415 k.c. nie został uzasadniony przez co nie może być uznany za trafny. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do poszukiwania argumentacji podniesionego zarzutu kasacyjnego. Podniesione zarzuty kasacyjne powinny mieć uzasadnienie prawne ( art. 176 p.p.s.a.). Obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest natomiast odniesienie się do przedstawionej argumentacji skarżącego kasacyjnie.

Nieuprawniony jest też zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i c p.p.s.a w zw. z art. 7, 8, 9, 10, 77 § 1 i 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z uwagi na fakt, iż Sąd I instancji nie dokonał kontroli merytorycznej zaskarżonej decyzji z uwagi na negatywny wynik kontroli legitymacji skargowej skarżącej kasacyjnie. Sąd I instancji nie stosował wskazanych przepisów przez co przedwczesny jest zarzut ich naruszenia.

Konieczność ponownego ustalenia legitymacji skargowej skarżącej kasacyjnie nie uprawnia do stwierdzenia naruszenia przez Sąd I instancji podnoszonego naruszenia prawa materialnego z art. 45 Konstytucji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w oparciu o art. 203 pkt.1 p.p.s.a.