Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 526/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 153, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 124 poz 1361
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
article: Art. 1 pkt 3, art. 2 pkt 1, pkt 2, pkt 10, art. 7d pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 21 ust. 1, art. 24 ust. 1, art. 26 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: Par. 1 pkt 1, pkt 2, par. 9 ust. 1, par. 44 pkt 2
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek ( spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Tadeusz Wołek Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skarg Burmistrza Miasta i Gminy M. i J. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 12 marca 2013r. nr [....] w przedmiocie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz Burmistrza Miasta i Gminy M. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), a na rzecz J. G. kwotę 457 zł ( słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) - tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W niniejszej sprawie została zaskarżona przez Burmistrza Gminy M i przez J. G. decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nr [...] z dnia 12 marca 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty M z [...] 2012 r. nr [...] o odmowie wprowadzenia zmian danych ewidencyjnych w ramach bieżącej aktualizacji operatu ewidencyjnego obrębu O, jedn. ewid. M.

Sąd stwierdza z urzędu, w oparciu o akta administracyjne sprawy, że aktualizacja operatu miałaby dotyczyć ujawnienia w ewidencji działki pgr. Nr [...], faktycznie stanowiącej w terenie drogę.

Sąd stwierdza z urzędu, w oparciu o akta administracyjne sprawy, że działka pgr. nr [...] była objęta Lwh (liczbą wykazu hipotecznego) nr [...] gminy katastralnej O, początkowo nosiła liczbę katastralną [...] i oznaczenie parceli "droga", następnie nr [...], i stanowiła własność Gromady O. Dla nieruchomości tej została założona księga wieczysta nr[...] Sądu Rejonowego (jako dla nieruchomości gruntowej, dla której była prowadzona księga wieczysta dawna), z której wynika, że pgr nr [...] o powierzchni 0,0927 ha (9,27 arów) stanowi "grunty orne" i w całości jest własnością Gromady O.

Sąd stwierdza, że miedzy skarżącymi – Burmistrzem Miasta i Gminy M i J. G. a organami administracyjnymi – Starostą M jako organem I instancji i Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego jako organem II instancji jest niespornym, że w wyniku błędu organu ewidencyjnego działka nr [...] nie została uwidoczniona w zakładanej nowej ewidencji w 1991 r., a jej powierzchnia została faktycznie podzielona i błędnie przypisana do działek z nią sąsiadujących. Niespornym także jest między stronami skarżącymi a organami administracyjnymi, że następcą prawnym Gromady O jest Gmina M i że w rzeczywistości działka ta, stanowiąca drogę, istnieje w terenie, choć w zmienionych nieco granicach. Uczestnik T. S. kwestionuje następstwo prawne Gminy M, jednak nie kwestionuje tego, że dawna parcela katastralna (gruntowa) nr [...], ujawniona w Lwh [...], stanowiąca własność Gromady O nie ma odpowiednika w aktualnej ewidencji, a jej powierzchnia stanowi część m.in. działki oznaczonej nr [...] (po podziale nr [...] i [...]), o czym pisze we wniosku z dnia 25 sierpnia 2009 r. skierowanym do Wojewody, znajdującym się na k. 15 – 25 akt adm.

Sąd stwierdza z urzędu, w oparciu o akta administracyjne sprawy, że strony skarżące, co najmniej od 2001 r., podejmowały – bez rezultatu - próby naprawienia błędu organu ewidencyjnego, poprzez wszczynanie postępowań administracyjnych o rozgraniczenie.

Wydanie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nr [...] z dnia 12 marca 2013 r. zostało poprzedzone następującymi okolicznościami mającymi miejsce w niniejszej sprawie:

I.

W dniu 17 maja 2010 r. Starosta Powiatu M zawiadomił o wszczęciu, na wniosek Urzędu i Miasta Gminy M, postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków prowadzonego dla obrębu O, w części dotyczącej działek o numerach [...], [...], [...], [...] i [...] – celem wyodrębnienia z nich części gruntu odpowiadającej parceli pgr. [...] objętej Lwh [...] – zgodnie z przedłożonym operatem aktualizacji ewidencji gruntów sporządzonym przez geodetę uprawnionego mgr inż. M. F., przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w M w dniu 25 marca 2009 r. pod numerem KERG: [...].

Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] 2010 r. Nr [...] Starosta M orzekł o odmowie dokonania zmian przedmiotowych i podmiotowych, w ramach bieżącej aktualizacji operatu ewidencyjnego prowadzonego dla obrębu ewidencyjnego: Osieczany, jednostka ewidencyjna: M, w stosunku do działek ewidencyjnych nr: [...] objętej KW [...], [...] objętej KW [...], [...] objętej KW [...], [...] objętej KW [...] i [...] powstałej na skutek zmiany konfiguracji i oznaczenia działki [...] objętej Lwh [...] - w oparciu o przedłożoną w dniu 17.03.2010 r. mapę do celów prawnych (rozdzielenie ciał hipotecznych), sporządzoną przez geodetę uprawnionego mgr inż. M. F., przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w M w dniu 25.03.2009 r. pod numerem KERG [...].

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 7d ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.), § 47 ust. 3 i § 84 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a. - Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.).

Na uzasadnienie Starosta M podał, m.in. że analiza przedłożonej mapy, wykonanej w celu "rozdzielenia ciał hipotecznych" - jak stwierdził wykonawca przedmiotowej mapy, geodeta uprawniony mgr inż. M. F. - wskazuje, że żądaniem wnioskodawcy jest aktualizacja operatu ewidencyjnego prowadzonego dla obrębu ewidencyjnego Osieczany w przedmiocie działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...], nr [....] i nr [...] poprzez dokonanie ich podziału:

- działki nr [...] na działki o nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...],

- działki nr [...] na działki o nr: [...],[...] i [...],

- działki nr [...] na działki o nr: [...],[...] i [...],

- działki nr [...] na działki o nr: [...], [...], [...], [...] i [...] oraz

- działki nr [...] na działki o nr: [...] i [...]

w celu wyodrębnienia z powyższych działek nieruchomości oznaczonej jako parcela katastralna pgr. [...], powstałej z pgr. [...] objętej Liczbą wykazu hipotecznego [...] prowadzonego przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego, z wpisem na rzecz: gmina katastralna O oraz wyodrębnienia z działki [...] również parceli katastralnej pgr. [...] objętej KW [...], w której jako właściciel wpisany jest B. K. K. s. W. Organ I instancji podał m.in., że parcela katastralna pgr. [...] położona w Osieczanach nie została wyodrębniona jako działka ewidencyjna na etapie zakładania operatu nowej ewidencji gruntów dla obrębu ewidencyjnego O, przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w kwietniu 1991 r. pod numerem: [...]. Organ zaznaczył, że w trakcie postępowania wpłynęły uwagi złożone przez uczestnika "T. S., który m.in. kwestionuje zasadność prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji operatu ewidencyjnego poprzez wyodrębnienie pgr. [...] z działek [...], [...], [...], [...] i [...]", które – według niego - mają bezsporne granice od ponad 30-tu lat. Z kolei M S.A. w K w piśmie z dnia 8.06.2010r. "wnioskuje o korektę granicy działki nr [...] i ustalenie nowej granicy w linii istniejącego ogrodzenia" z uwagi na "ochronę zabytkowego lasu parkowego". Podano jednocześnie, że uczestnik J. G. poparł wniosek domagając się ujawnienia w ewidencji gruntów drogi pgr. [...] i powołując się jednocześnie na przepisy § 44 pkt 2 oraz § 46 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów budynków. Organ podkreślił, że "przedstawionej powyżej sytuacji prawnej i faktycznej należy stwierdzić, że w sprawie chodzi o określaną w praktyce instytucję tzw. doprowadzenia stanu ewidencyjnego do stanu zgodnego z hipotecznym z uwagi na to, że jedną działką ewidencyjną objęto nieruchomości stanowiące przedmiot własności różnych podmiotów co oznacza, że wykazy zmian zawarte w opracowaniach geodezyjnych już ujawnionych w operacie ewidencyjnym i księgach wieczystych, zawierają błąd poprzez objęcie działkami: [...], [...], [...], [...] i [...] odrębnego ciała hipotecznego tj. przedmiotowej parceli katastralnej pgr. [...] objętej Lwh [...] gm. kat. O. Jednakże organ, powołując się na wydane w innej sprawie orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie (wydany w innej sprawie do sygn. akt. II SA/Kr 346/02) uznał, że "jest to jednak zaszłość, która nie może być sprostowana na drodze wprowadzenia zmiany do ewidencji gruntów", a jedynie sąd powszechny jest właściwy do określenia do jakiej części nieruchomości działek ewidencyjnych: [...] objętej KW [...], [...] objętej KW [...], [...] objętej KW [...], [...] objętej KW [...] i [...] powstałej na skutek zmiany konfiguracji i oznaczenia działki [...] objętej Lwh [...] - prawo własności przysługuje gm. kat. O, a do jakiej jej części innym podmiotom. W przypadku działki [...] dodatkowym podmiotem będzie również właściciel nieruchomości oznaczonej jako parcela katastralna pgr. [...] objęta KW [...]. Organ podał, że "jest to jednak zaszłość, która nie może być sprostowana na drodze wprowadzenia zmiany do ewidencji gruntów", albowiem "organ prowadzący ewidencję nie jest uprawniony do decydowania o uprawnieniach określonego podmiotu do gruntu określonego oznaczonym w ewidencji gruntów numerem" i "dopiero ustalenie we właściwym trybie tytułu własności będzie upoważniało organ do wprowadzenia stosownych zmian w ewidencji", gdyż "przepisy z zakresu ewidencji gruntów stanowią, że organy administracji publicznej prowadząc ewidencję gruntów rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez właściwe organy orzekające".

W wyniku rozpatrzenia odwołania Burmistrza Miasta i Gminy M oraz J. G. od decyzji Starosty M z [...] 2010 r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] 2010 r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U z 2010 r. Nr 193, poz. 1287) oraz art. 138 § 2 k.p.a.

Na uzasadnienie organ podał m.in., że "co do kwestii poruszonej przez Pana J. G., iż dokumentami, na podstawie których dokonuje się aktualizacji ewidencji gruntów są m.in. opracowania geodezyjne i kartograficzne, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych, należy zauważyć, iż faktycznie przepis § 46 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków tak stanowi". Jednak – zdaniem tego organu - w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że "samo przyjęcie dokumentacji geodezyjno-kartograficznej do państwowego zasobu nie zwalnia organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków od oceny tej dokumentacji jako środka dowodowego - materiału źródłowego, mającego stanowić podstawę wprowadzonej zmiany danych ewidencyjnych". Organ odwoławczy jednocześnie zaznaczył m.in., że "decyzję należy uchylić, ale z powodów innych niż podniesione w odwołaniach. Zaskarżona decyzja zapadła bowiem bez dokonania stosownych ustaleń dotyczących właściciela lub władającego działką nr [...]", a nadto "do akt sprawy należy bowiem dołączyć szereg dokumentów, a wśród nich winny znaleźć się: aktualne odpisy (oprócz kopii) z ksiąg dawnych Lwh [...], [...], [...] oraz Lp. Spisu 2 gm. kat. O oraz wykaz zmian gruntowych dla działki nr [...] oraz [...].

II.

Decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...] - po ponownym rozpoznaniu wniosku Urzędu Miasta i Gminy M - Starosta M orzekł o odmowie dokonania zmian w danych ewidencyjnych, w ramach bieżącej aktualizacji ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla obrębu ewidencyjnego O, jednostka ewidencyjna M, w przedmiocie działek ewidencyjnych nr [...] objętej KW [...], nr [...] objętej KW [...], nr [...] objętej KW [...], nr [...] objętej KW [...] i [...] powstałej na skutek zmiany konfiguracji i oznaczenia działki [...] objętej Lwh [...] - w oparciu o przedłożoną w dniu 17.03.2010 r. mapę do celów prawnych (rozdzielenie ciał hipotecznych), sporządzoną przez geodetę uprawnionego mgr inż. M. F., przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w M w dniu 25.03.2009 r. pod numerem KERG [...].

Jako podstawę prawną organ wskazał art. 7d pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.), § 47 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) oraz art. 104 i art. 107 k.p.a.

Na uzasadnienie organ podał m.in., że "po raz kolejny orzeczono o odmowie wprowadzenia żądanych zmian w zakresie działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...] i [...], albowiem dokonanie zmian prowadziłoby w konsekwencji do zmiany uwzględnionych dotąd w ewidencji gruntów i budynków skutków prawnych ostatecznych decyzji m.in. decyzji: komunalizacyjnej Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] 1997 r. znak: [...], Zarządu Gminy M z dnia [...] 2000 r. znak: [...], Burmistrza Miasta i Gminy M z dnia [...] 2007 r. znak: [...] oraz z dnia [...] 1991 r. znak: [...], jak również aktów notarialnych: Rep.A. [...] z dnia [...] 2007 r. (dot. sprzedaży działki [...] powstałej z podziału działki [...] na działki: [...] i [...], Rep.A.[...] z dnia [...] 1996 r. (dot. sprzedaży działki [...], Rep.A.[...] z dnia 12.12.2001 r. (dot. sprzedaży działki [...])", co zdaniem Starosty M byłoby sprzeczne ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartym w wyroku z dnia 4.01.2011 r., sygn. akt I OSK 389/10, który stwierdził, że "dokonanie korekty działek objętych aktami prawnymi poprzez samoistne zmiany w ewidencji gruntów i budynków jest niedopuszczalne", a "wskazane uwarunkowania nie wyłączają natomiast praw strony do ustalenia właściwego stanu prawnego na gruncie w drodze stosownego odrębnego postępowania administracyjnego lub postępowania przed sądem powszechnym".

Po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza Miasta i Gminy M oraz J. G. od decyzji Starosty M z [...] 2012 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 2 k.p.a. i art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 z późn zm.).

Na uzasadnienie organ podał m.in., że dla parceli katastralnej pgr. [...] o pow. 0,0927 ha położonej w O w dniu 20.05.2011 r. założona została księga wieczysta [...], w której jako właściciel wpisana jest Gromada O. Do czasu założenia tej księgi, pgr. [...] ujawniona była w księdze gruntowej Lwh [...] prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego z wpisem własności na rzecz: gmina katastralna O. Na etapie zakładania operatu nowej ewidencji gruntów dla obrębu ewidencyjnego: O, przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w kwietniu 1991 r. pod numerem: [...] nie powstała działka ewidencyjna odpowiadająca parceli l.kat. [...]. Podał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Starosta uzupełnił materiał dowodowy o wymienione dokumenty, jak również została wykorzystana dokumentacja geodezyjna przyjęta dnia 25 marca 2009 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego za nr KERG [...], sporządzona przez geodetę uprawnionego M. F., posiadającego uprawnienia zawodowe nr [...], która – zdaniem organu - nie może stanowić podstawy zmian danych ewidencyjnych, gdyż nowoutworzona działka nr [...] (odpowiadająca działce pgr. [...], błędnie nie ujawnionej na etapie zakładania operatu nowej ewidencji gruntów) powstałaby z połączenia działek, które na dzień dzisiejszy - zgodnie ze stanem wieczysto-księgowym - stanowią własność różnych podmiotów. W ocenie organu odwoławczego, rozstrzygnięcie przedstawionej sprawy przekracza ramy postępowania ewidencyjnego. Organ odwoławczy zaznaczył, że "przychylając się jednakże do żądania wnioskodawcy, organ odwoławczy stoi na stanowisku, iż do przeprowadzenia postępowania wieczysto-księgowego na chwilę obecną wskazane jest ujawnienie w operacie ewidencyjnym tylko i wyłącznie zmian przedmiotowych, w celu ujawnienia na mapie ewidencyjnej działek, dla których konieczne jest jednoznaczne ustalenie ich stanu prawnego". Zdaniem tego organu, "przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Starosta powinien wystąpić o uzupełnienie materiału dowodowego (dokumentacji geodezyjnej), który może być podstawę ujawnienia zmian przedmiotowych w operacie ewidencyjnym dla obrębu O i tylko w tym zakresie może orzec. Natomiast o zmianach podmiotowych winien orzec sąd w postępowaniu cywilnym".

III.

Po rozpoznaniu po raz kolejny sprawy, w wyniku postępowania wydano zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. W szczególności:

Decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...], Starosta M orzekł ponownie o odmowie dokonania zmian w danych ewidencyjnych, w ramach bieżącej aktualizacji ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla obrębu ewidencyjnego: O, jednostka ewidencyjna: M, w przedmiocie działek ewidencyjnych: nr [...] objętej KW [...], nr [...] objętej KW [...], nr [...] objętej KW [...], nr [...] objętej KW [...] i nr [...] objętej KW [...] - w oparciu o przedłożoną w dniu 17.03.2010 r. mapę do celów prawnych (rozdzielenie ciał hipotecznych), sporządzoną przez geodetę uprawnionego mgr inż. M. F., przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w M w dniu 25.03.2009 r. pod numerem KERG [...].

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 7d pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.), § 47 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38 poz.454) oraz art.104 i art.107 k.p.a.

Na uzasadnienie Starosta M podał m.in., że żądaniem Burmistrza Miasta i Gminy M jako wnioskodawcy jest aktualizacja operatu ewidencyjnego prowadzonego dla obrębu ewidencyjnego O w przedmiocie działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] poprzez dokonanie ich podziału, tj. działki nr [...] na działki o nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...]; działki nr [...] na działki o nr: [...], [...] i [...]; działki nr [...] na działki o nr: [...], [...] i [...]; działki nr [...] na działki o nr: [...], [...], [...], [...] i [...] oraz działki nr [...] na działki o nr: [...] i [...] w celu "wyodrębnienia" z powyższych działek nieruchomości oznaczonej jako parcela katastralna pgr. [...] (powstała na skutek podziału operatem drogowym Nr [...] pgr. [...] o pow. 0,1020 ha na pgr. [...] o pow. 0,0927 ha i cz. pgr. [...] o pow. 0,0093 ha) objęta Liczbą wykazu hipotecznego (Lwh) [...] prowadzonego przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego, z wpisem na rzecz: gmina katastralna O oraz wyodrębnienie z działki [...] również parceli katastralnej pgr. [...] objętej KW [...], w której jako właściciel wpisany jest B. K. K. s. W. W wyniku tych czynności, zgodnie z wykazem zmian gruntowych, "wyodrębnione" działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] - jednorodne własnościowo - łączą się, w wyniku czego otrzymują nowe oznaczenie, jako działka nr [...], która synchronizuje się z pgr. [...] objętą dawną księgą gruntową Lwh [...] gm. Kat. O, dla której aktualnie założona jest księga wieczysta [...], w której jako właściciel wpisana jest: Gromada O. Natomiast działka nr [...] synchronizuje się z pgr. [...] objętą księgą wieczystą [...], w której jako właściciel wpisany jest B.K.K.

Organ podał m.in., że na podstawie danych pozyskanych z Wydziału Ksiąg Wieczystych oraz będących w powiatowym zasobie geodezyjno-kartograficznym Starostwa Powiatowego ustalono, że:

dla działki [...] założona jest księga wieczysta [...], w której jako właściciel wpisana jest Gmina M na podstawie decyzji komunalizacyjnej Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] 1997 r. znak: [...] oraz projektu podziału działki [...]. Użytkownikiem wieczystym przedmiotowej działki jest M Spółka Akcyjna K na mocy decyzji Zarządu Gminy M z dnia 20.09.2000 r. znak: [...]. Działka [...] powstała w wyniku podziału działki [...] o pow. 6,01 ha na działki: [...] o pow. 4,95 ha i [...] o pow. 1,06 ha zgodnie z projektem podziału, przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...] dnia 17 lutego 2000 r. Wykaz równoważników (synchronizacyjny) do działki [...] o pow. 6,01 ha został sporządzony i opisany na wyrysie z mapy ewidencyjnej, wykonanym przez geodetę uprawnionego mgr inż. Z. J., złożonym w aktach księgi wieczystej [...]. Przedmiotowy wykaz równoważników nie zawiera pgr. [...];

dla działki [...] o pow. 2,5164 ha założona jest księga wieczysta KW [...], w której jako właściciel wpisany jest: Skarb Państwa, w użytkowaniu wieczystym: M. i T. S. na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej. Działka [...] powstała w wyniku podziału działki [...] na działki: [...] i [...] zgodnie z operatem podziału przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w dniu 5.03.2007 r. pod numerem KERG: [...], zatwierdzonym ostateczną decyzją Burmistrza Miasta i Gminy M z dnia [...] 2007 r. znak: [...]. Jak ustalono, działka [...] powstała na skutek podziału działki [...] na działki: [...] o pow. 4,61 ha i [...] o pow. 0,03 ha dokonanego w celu regulacji stanu prawnego, co stwierdził Burmistrz Miasta i Gminy M w ostatecznej decyzji z dnia [...] 1991 r. znak: [...] orzekającej o w/w zmianach w operacie ewidencyjnym dla obrębu: O, zgodnie z mapą uzupełniającą podziału, przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem KERG: [...], zawierającą w swojej treści wykaz synchronizacyjny (równoważników) dla działek: [...] i [...], w których nie jest wykazana pgr. [...]. Starosta M przekształcił prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] o pow. 2,5164 ha objętej KW [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, w prawo własności nieruchomości przysługujące M. S. i T. S. na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej;

- dla działki [...] o pow. 2,0763 ha założona jest księga wieczysta KW [...], w której jako właściciel wpisany jest: Skarb Państwa, użytkownik wieczysty: Zakład Produkcyjno-Usługowo-Handlowy D spółka z o.o., na podstawie umowy sprzedaży Rep.A. [...] z dnia 20.03.2007 r. Ostateczną decyzją z dnia [...] 2012 r. znak: [...] Starosta M przekształcił prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] o pow. 2.0763 ha, objętej KW [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, w prawo własności nieruchomości przysługujące spółce pod firmą: Zakład Produkcyjno-Usługowo-Handlowy D sp. z o. o.;

działka [...] o pow. 0,03 ha (powstała na skutek zmiany konfiguracji i oznaczenia działki [...]. operatem numer [...] z dnia 17.07.1992 r., zatwierdzonym ostateczną decyzją Urzędu Miasta i Gminy Nr [...]) wpisana jest w księdze wieczystej KW [...] rzecz: M. i T. S. na podstawie Aktu Notarialnego kupna-sprzedaży z dnia 20.02.2012 r. Rep. A [...]. Działka [...] o pow. 0,0287 ha, z której powstała działka [...] o pow. 0,03 ha wpisana została w dawnej księdze gruntowej Lwh [...] dnia 11 grudnia 1991 r. na podstawie mapy uzupełniającej z dnia 18.10.1991 r. numer [...], a wydany w dniu 30.12.2011 r. odpis z księgi gruntowej Lwh [...] potwierdzał wpis działki [...] na rzecz W. K. syna A. Stan ten uległ zmianie na skutek w/w Aktu Notarialnego Rep.A. [...] sprzedaży działki [...] przez spadkobierców W. K. i założeniu księgi wieczystej [...], co znalazło odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków poprzez wpis w jednostce rejestrowej [...] działki [...] o pow. 0,03 ha na rzecz M. i T. S. na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej;

dla działki [...] założona jest księga wieczysta KW [...], w której jako właściciel wpisany jest J. G. s. E. Wykaz równoważników, sporządzony na mapie uzupełniającej podziału, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 12.07.1992 r. pod numerem KERG: [...] złożonej w aktach księgi wieczystej KW. [...] stwierdza, że dz. [...] powstała z pgr. [...]. Nie zawiera on również informacji na temat pgr. [...].

Organ podał, że stan zarejestrowany w obowiązującym operacie ewidencyjnym prowadzonym dla obrębu: O jest zgodny z wyżej opisanym stanem własnościowym, uwzględniającym m.in. zmiany wynikające z ostatecznych decyzji Starosty M z dnia [...] 2012 r. znak: [...] i [...], z ostatecznych decyzji Burmistrza Miasta i Gminy M z dnia [...] 2007 r. znak: [...] oraz [...] z dnia [...] 1992 r., czego dowodem są wypisy z rejestru gruntów.

Nadto organ podał, że dla parceli katastralnej pgr. [...], która w przedmiotowym operacie oznaczona jest jako działka [...], powstała na skutek "wyodrębnienia" jej z działki [...] objętej dawną księgą gruntową Lwh [...], obecnie odłączonej do KW [...], założona jest księga wieczysta KW [...], w której jako właściciel wpisany jest B. K. K. s. W., który zmarł, a prawa spadkowe - zgodnie z postanowieniem z dnia 28 maja 2002 r. sygn. akt [...], nabyli: żona J. K. oraz dzieci: M. C., B. Z., A. D. i S. K. - będący uczestnikami niniejszego postępowania.

Organ podał także, że dla parceli katastralnej pgr. [...] o pow. 0,0927 ha położonej w O założona została księga wieczysta KW [...], w której jako właściciel wpisana jest Gromada O, a nie została utworzona odrębna działka ewidencyjna na etapie zakładania operatu nowej ewidencji gruntów dla obrębu ewidencyjnego Osieczany, przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w kwietniu 1991 r. pod numerem: [...].

Starosta M podkreślił, że "w przedstawionej powyżej sytuacji prawnej i faktycznej należy stwierdzić, że w sprawie chodzi o określaną w praktyce instytucję tzw. doprowadzenia stanu ewidencyjnego do stanu zgodnego z hipotecznym z uwagi na to, że jedną działką ewidencyjną objęto nieruchomości stanowiące przedmiot własności różnych podmiotów, co oznacza, że wykazy zmian zawarte w opracowaniach geodezyjnych już ujawnionych w operacie ewidencyjnym i w księgach wieczystych, zawierają błąd poprzez objęcie działkami: [...], [...], [...], [...] i [...] odrębnego ciała hipotecznego tj. przedmiotowej parceli katastralnej pgr. [...], objętej księgą wieczystą [...], w której jako właściciel wpisana jest: Gromada O, którego następcą prawnym jest Gmina M.

Zdaniem tego organu, jest to jednak zaszłość, która nie może być sprostowana na drodze wprowadzenia zmiany do ewidencji gruntów, gdyż takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie w sprawie o sygn. akt. II SA/Kr 346/02.

Starosta M podał także, że wezwał Burmistrza Miasta i Gminy do doręczenia dokumentacji geodezyjno - kartograficznej spełniającej obowiązujące standardy i normy dokładnościowe, która w zakreślonym terminie, nie została przedłożona, a nawet (w ciągu 3 miesięcy) nie została zlecona do wykonania i z tego względu nie przychylił się do kolejnego wniosku Burmistrza Miasta i Gminy M o przedłużenie terminu. Organ podał, że dokumentacja dotychczasowa, przyjęta do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 25.03.2009 r. pod numerem KERG: [...] nie spełnia wymagań dokładnościowych i standardów technicznych określonych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. Nr 263, poz. 1572). W tej sytuacji nie może stanowić podstawy do dokonania zmian przedmiotowych, albowiem nie spełnia wymagań dokładnościowych określonych w/w rozporządzeniu, jest opracowaniem kameralnym, bez pomiaru i ustalenia na gruncie granic na zasadach, o których mowa w § 37 cytowanego na wstępie rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a co za tym idzie, nie może stanowić podstawy do dokonania zmian, gdyż – jak stanowi § 85 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków - powinna spełniać wymagania rozporządzenia w zakresie formatu danych i standardów technicznych, a faktycznie ich nie spełnia. Nie wyklucza to jednocześnie możliwości aktualizacji operatu ewidencyjnego w oparciu o nowo sporządzoną, standardową dokumentację geodezyjno-kartograficzną wraz z wykazem zmian danych ewidencyjnych, o której mowa w § 46 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, w trybie czynności materialno-technicznej, a w razie wątpliwości co do zasadności wprowadzenia zmian lub konieczności uzyskania wyjaśnień stron bądź dodatkowych dowodów, w postępowaniu administracyjnym - jak stanowi § 47 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem organu, żądane zmiany w zakresie działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...] i [...] prowadziłyby do zmiany uwzględnionych dotąd w ewidencji gruntów i budynków skutków prawnych ostatecznych decyzji, co jest niedopuszczalne według stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartego w wyroku z dnia 04.01.2011 r. sygn. akt I OSK 389/10 stwierdzającego, że "organy administracji publicznej, prowadząc ewidencję gruntów, rejestrują jedynie stany prawne w oparciu o określone dokumenty i nie mogą samodzielnie rozstrzygać w kwestii uprawnień objętych tymi dokumentami".

Od powyższej decyzji wnieśli odwołanie: wnioskodawca Burmistrza Miasta i Gminy M oraz uczestnik J. G.

Burmistrz Miasta i Gminy M w odwołaniu zarzucił, że - zgodnie ze stanem ujawnionym w księgach wieczystych i ewidencji gruntów - nikt z Gromady O lub ich przedstawicieli nie przenosił żadnych praw dotyczących nieruchomości objętej parcelą gruntową [...], co oznacza, że na skutek rażącego, oczywistego błędu powstały nieruchomości niejednorodne pod względem stanu prawnego. Odwołujący się wskazał na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawarte w wyroku z dnia 15.02.2012 r., sygn. akt III SA/Kr 511/11, w którym orzeczono, że "jednorodność pod względem prawnym obszaru stanowiącego działkę ewidencyjną oznacza, że stanowi on przedmiot prawa własności tej samej osoby lub współwłasności tych samych osób (także wyrok IV SA/Wa 896/06, LEX nr 255795)" i zaznaczono, że "stan, w którym w ewidencji gruntów wykazane są jako jedna działka ewidencyjna obszary niejednorodne pod względem prawnym, jako naruszający regułę wynikającą z przepisu § 9 ust. 1 rozporządzenia, winien być wyeliminowany w drodze aktualizacji operatu, czyli wprowadzenia zmiany polegającej na wyodrębnieniu obszarów jednorodnych pod względem prawnym, które stanowić będą samodzielne, odrębne działki ewidencyjne. Odwołujący się podkreślił, że sporządził mapę do celów prawnych, która została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 25 marca 2009 r. pod numerem KERG: [...] i złożył wniosek o aktualizację operatu ewidencyjnego, a organ na podstawie § 46 rozporządzenia winien z urzędu, bez zbędnej zwłoki, wyeliminować błąd w celu utrzymania operatu w aktualności. Odwołujący się zaznaczył, że dodatkowo przedłożył odpis z księgi wieczystej, z którego odpisu jasno wynika, że parcela gruntowa pgr [...] nadal należy do Gromady O. Odwołujący się podniósł, że opieszałość urzędu spowodowała, że mapa ewidencyjna, która była aktualna i prawidłowo sporządzona w 2009 r., po 3 latach nie odpowiada przepisom, co naraża odwołującego się na dodatkowe koszty. Jednocześnie odwołujący się podkreślił, że jest jednostką budżetową zobowiązaną do stosowania ustawy - Prawo zamówień publicznych i nakładanie krótkich okresów do dostarczenia dodatkowych dokumentów, które organ sam z urzędu powinien wykonać stanowi naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji, która zakazuje "zastawiania pułapek" na adresatów prawa, a taka zaszła sytuacja w tej sprawie.

J. G. w odwołaniu zaznaczył, że prowadzenie ewidencji gruntów, a także jej aktualizacja, należą do zadań starosty, co wynika z § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38. 454 z 2001 roku). Zgodnie z tym przepisem, do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Aktualizacja następuje, zgodnie z § 45 ust. 1 poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Odwołujący się zarzucił, że w niniejszej sprawie, po ponad 3 latach od złożenia wniosku, organ pierwszej instancji zebrał materiał dowodowy, z którego jasno wynika, że w wyniku błędu w nowej ewidencji gruntów (wprowadzonej na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne) w miejscowości O nie znalazła się parcela gruntowa nr [...]. Błąd ten wynika także z protokołu z przeprowadzonej analizy rozbieżności pomiędzy stanem ewidencyjnym, a ustalonym stanem władania, stworzonym przez mgr inż. M. B. (nr zlecenia 42/89). W liczbie porządkowej 2 w sprawach dotyczących M w K sporządzający stwierdził w kolumnie 4: "niezgodna powierzchnia stan stary: 5,80, nowy: 6,01; w kolumnie 5: w działce nr [...] doszły parcele [...], [...], [...] z KLDL oraz parcela [...]. Należy podkreślić, że zgodnie ze stanem ujawnionym w księgach wieczystych i ewidencji gruntów nikt z Gromady O lub ich przedstawicieli nie przenosił na rzecz M w K żadnych praw dotyczących, nieruchomości objętej parcelą gruntową [...]. Tym samym wskutek rażącego, oczywistego błędu w ewidencji znalazły się 2 nieruchomości niejednorodne pod względem stanu prawnego. Odwołujący się podał, że z zebranego materiału dowodowego jasno wynika, że obecny operat ewidencyjny w O, w zakresie parceli gruntowej pgr. [...], jest też w przeważającej części rażąco sprzeczny ze stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej nr [...], stanem prawnym na gruncie oraz ze starą ewidencją obowiązującą do roku 1991 i zawiera ogromną liczbę błędów geodezyjnych w zakresie ustalenia przebiegu granic poszczególnych działek, ich konfiguracji i powierzchni. Obowiązkiem organu, prowadzącego operat ewidencyjny jest działanie w celu wyeliminowania błędów geodezyjnych powstałych podczas wprowadzania nowej ewidencji gruntów na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo Geodezyjne i Kartograficzne. W związku z tym, Starosta po zebraniu całego dostępnego materiału dowodowego, powinien dokonać aktualizacji operatu ewidencyjnego. Należy też podnieść, że stan prawny nieruchomości nie budzi wątpliwości sądu powszechnego, czego potwierdzeniem jest założenie dla parceli gruntowej pgr. [...] w dniu 20.05.2011 r. przez Sąd Rejonowy w księgi wieczystej pod nr [...]. Odwołujący się podniósł, że co prawda spory o własność są rozstrzygane przez sądy powszechne, ale w tym wypadku przedmiotowa nieruchomość ma urządzoną księgę wieczystą i istnieje, na gruncie (w rzeczywistości) jest drogą i korzystanie z niej nie jest w żaden sposób ograniczane. Nikt do parceli nr pgr. [...], poza właścicielami i ich następcami prawnymi, nie rości sobie praw, ponieważ nikt tych praw nie nabywał, a parcela gruntowa pgr [...] nie znajduje się jedynie na mapie ewidencyjnej, wskutek rażącego błędu przy powstawaniu ewidencji. Zdaniem odwołującego się, niniejsza sprawa nie jest sprawą o własność, a sprawą o wyeliminowanie oczywistego błędu. W związku z powyższym twierdzenie, że w sprawie tej należy przeprowadzić postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest wprowadzaniem stron w błąd. Nie jest uzgodnieniem, w rozumieniu art. 10, sprostowanie oznaczenia nieruchomości, albowiem wpisy w dziale I-O nie są objęte domniemaniem prawdziwości z art. 3, ani nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, na co wskazuje uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 1994 r., sygn. akt III CZP 15/94 (LEX nr 9176) stwierdzająca, że "Wpisy w dziale I-O są więc wpisami danych faktycznych o znaczeniu informacyjnym (por. wyrok SN z dnia 10 października 1985 r., sygn. akt II CR 281/85 (OSNCP 1986, nr 7-8, poz. 125), a nie wpisami określającymi stan prawny nieruchomości. Wpisy o takim charakterze, a w szczególności wpisy dotyczące obszaru nabytej nieruchomości, nie są objęte rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych przewidzianą w art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, co wynika wyraźnie z treści tego przepisu, który odnosi zawartą w nim regulację wyłącznie do "stanu prawnego nieruchomości". Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w szczegółowo umotywowanej uchwale z dnia 28 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 13/89 (OSNCP 1990, z. 2-3, poz. 26). Odwołujący się podkreślił, że zgodnie z art. 26 Ustawy o księgach wieczystych i hipotece, "podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości", a zgodnie z art. 27 "w razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje - na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości, co oznacza, że sąd wieczysto-księgowy musi otrzymać od organu ewidencyjnego odpowiednią mapę z wyeliminowanym błędem organu. J. G. także podniósł, że w skutek opieszałości działań urzędu, mapa ewidencyjna, która była aktualna i prawidłowo sporządzona w roku 2009 (ponieważ została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 25 marca 2009 r. pod numerem KERG: [...]), po 3 latach nie odpowiadała odpowiednim przepisom, ale - zdaniem odwołującego się - nakładanie na Urząd Miasta i Gminy M dodatkowych wymogów w postaci sporządzenia ponownej mapy do celów prawnych, którą organ sam z urzędu powinien zrobić stanowi naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji. Wymieniona zasada zakazuje państwu, w tym ustawodawcy i organom administracji publicznej, wprowadzanie jednostki w błąd, czy też "zastawianie pułapek" na adresatów prawa. Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej, gdzie w skutek opieszałości działania organów i przewlekania postępowania, prawidłowo sporządzona mapa musi podlegać aktualizacji. Zdaniem odwołującego się – organ powołał się na orzeczenia dotyczące zupełnie innego stanu faktycznego, a w efekcie także prawnego, co spowodowało wydanie decyzji naruszającej przepisy prawa. J. G. wskazał natomiast na orzeczenia takie jak wyrok WSA w Krakowie z dnia 15.02.2012 r., sygn. III SA/Kr 511/11 i wyrok WSA w Krakowie z dnia 17.11.2011 r., sygn. akt III SA/Kr 58/11, które wskazują na konieczność usunięcia błędu właśnie w drodze aktualizacji ewidencji, efektem której powinno być ujawnienie w ewidencji gruntów drogi pgr. [...].

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 12 marca 2013 r. nr [...], po rozpatrzeniu powyższych odwołań Burmistrza Gminy M i J. G., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty M z [...] 2012 r. nr [...] o odmowie wprowadzenia zmian danych ewidencyjnych w ramach bieżącej aktualizacji operatu ewidencyjnego obrębu O, jedn. ewid. M.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 k.p.a. i art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.).

W uzasadnieniu organ II instancji opisał przebieg postępowania i powtórzył ustalenia dokonane przez organ I instancji. Organ odwoławczy zaznaczył, że uwzględniając dokumentację zgromadzoną w aktach sprawy stwierdzić należy, że parcela l.kat. [...] pominięta została przy sporządzaniu równoważników dla działek: nr [...], nr [...] i nr [...]. Nie wykazano jej również jako odrębnej działki ewidencyjnej przy zakładaniu ewidencji gruntów i budynków dla obrębu O. Z tego względu powstała konieczność weryfikacji zaistniałej sytuacji i dlatego została wykonana dokumentacja geodezyjna przyjęta 25 marca 2009 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w M za nr KERG [...], sporządzona przez geodetę uprawnionego mgr inż. M. F., posiadającego uprawnienia zawodowe nr [...]. Organ odwoławczy zaznaczył, że powyższa dokumentacja w obecnym kształcie nie może stanowić podstawy zmian danych ewidencyjnych, albowiem "nowoutworzona działka nr [...] powstała z połączenia działek, które na dzień wydawania decyzji, zgodnie ze stanem wieczysto-księgowym, były własnością różnych podmiotów, co jest niezgodne z przepisem § 9 ust. 1 rozporządzenia". Z tego względu Starosta M pismami z 18 czerwca 2012 r. oraz 2 sierpnia 2012 r. wezwał Burmistrza Miasta i Gminy M do przedłożenia stosownej dokumentacji w terminie do 7 września 2012 r., jednak do dnia wydania decyzji nie przedłożono tej dokumentacji. Odnosząc się do zarzutu odwołujących, że na skutek opieszałości działań urzędu mapa ewidencyjna, która była aktualna i prawidłowo sporządzona w 2009 r., po 3 latach nie odpowiada odpowiednim przepisom, co naraża wnioskodawcę na dodatkowe koszty, organ odwoławczy podał, że "wnioskodawca nie poniósł żadnych dodatkowych kosztów, ponieważ nie wykonał żądanej dokumentacji zgodnie z obowiązującym prawem". Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że: przepisy w zakresie ewidencji gruntów i budynków, tj. rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. weszły w życie w 2001 r. i do dnia dzisiejszego nie uległy zmianie. Znaczy to, iż obowiązywały one również w dniu wykonywania przedłożonego operatu geodezyjnego, który został wykonany niepoprawnie - niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Jest poza sporem, że opracowanie sporządzone przez geodetę uprawnionego mgr inż. M. F. zostało przyjęte do zasobu geodezyjno-kartograficznego 25 marca 2009 r. za numerem KERG [...]. Jednakże przyjęcie dokumentacji geodezyjno-kartograficznej do państwowego zasobu, nie zwalnia organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków od oceny tej dokumentacji jako środka dowodowego - materiału źródłowego - mającego stanowić podstawę wprowadzenia zmiany. W szczególności organ prowadzący ewidencję obowiązany jest ocenić, czy przedłożony dokument geodezyjno-kartograficzny, przyjęty do zasobu, jest wystarczający jako podstawa do wprowadzenia zmian danych z uwagi na ich przedmiot. Obowiązek takiej oceny podkreślał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wielokrotnie m.in. w wyroku z 13.12.2007r. (sygn. III SA/Kr 892/07)". Organ odwoławczy zaznaczył m.in., że według danych zamieszczonych w operacie KERG [....], współrzędne nowych punktów granicznych zostały pozyskane w drodze pomiaru kartometrycznego, bez uprzedniej identyfikacji położenia tych punktów w terenie, a więc bez uprzedniego ich ustalenia, co wprawdzie pozwala na dokonanie numerycznego opisu granicy działki ewidencyjnej (§ 61 rozporządzenia), jednak nie daje podstawy do określenia jej pola powierzchni z dokładnością, o której mowa w § 62 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem tego organu, nie jest możliwe wykonanie bieżącej aktualizacji ewidencji, wyłącznie w drodze opracowania kameralnego, bez ustalenia przebiegu granic na gruncie.

Z decyzją tą nie zgodził się Burmistrz Miasta i Gminy M, a także uczestnik J. G., którzy wnieśli skargi domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji.

Burmistrz Miasta i Gminy M w skardze zarzucił przede wszystkim to, że jest oczywistym, że nowoutworzona działka nr [...] powstałaby z własnościowo jednorodnej, bo będącej własnością Gromady O, parceli gruntowej [...] obj. dawną Lwh [...]gminy katastralnej O, dla której jest założona księga wieczysta nr [...] Sądu Rejonowego. Skarżący podkreślił, że to istniejące obecnie w ewidencji działki o numerach [...], [...], [...], [...] i [...] nie są jednorodne własnościowe, albowiem w ich skład, w wyniku błędu powstałego przy zakładaniu nowej ewidencji w 1991 r., weszły części działki – parceli gruntowej [...] będącej własnością Gromady O. Skarżący podał, że zgodnie § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), stan ewidencji, w którym wykazane są jako jedna działka obszary niejednorodne pod względem prawnym (własnościowym) powinien być wyeliminowany w drodze aktualizacji operatu, czyli wprowadzenia zmiany polegającej na wyodrębnieniu obszarów niejednorodnych pod względem prawnym, które będą stanowić samodzielne, odrębne działki ewidencyjne i takie stanowisko zajął WSA w Krakowie w wyroku z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 511/11. Ponadto, nie można przyjąć stanowiska organów, że operat geodezyjny sporządzony przez uprawnionego geodetę, przyjęty do zasobu geodezyjno – kartograficznego w dniu 25 marca 2009 r. za numerem KERG [...] nie stanowi dokumentacji, albowiem operat ten nie tylko został przyjęty do tego zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w M, w którym nadal się znajduje, ale należy przyjąć, że przyjęcie tego operatu nastąpiło po uprzednim przeprowadzeniu jego weryfikacji przez kompetentne służby geodezyjno – kartograficzne i uznaniu za prawidłowy. Burmistrz nie zgodził się z twierdzeniem organu, jakoby operat ten wymagał wykonania dodatkowych pomiarów terenowych, albowiem takie pomiary dodatkowe są wymagane wyłącznie w sytuacji, gdy nie ma dokumentacji zgodnej z § 36 rozporządzenia, a tego rodzaju okoliczność w sprawie nie występuje.

Z kolei J. G. w skardze powtórzył wszystkie argumenty i wnioski zawarte w odwołaniu wskazując na treść art. 7d ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz na treść § 44 pkt 2, § 45 ust. 1, § 36 oraz § 46 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), z których – jego zdaniem – jednoznacznie wynika konieczność naprawy popełnionego błędu w drodze aktualizacji ewidencji gruntów. Nadto skarżący wskazał na popierające to stanowisko orzecznictwo sądowo-administracyjne zawarte w szeregu powołanych przez niego wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący podkreślił, że brak jest podstaw do kierowania skarżących na drogę sądownictwa powszechnego, albowiem brak aktualizacji uniemożliwia dochodzenie praw przed sądem powszechnym. Świadczy o tym wprost uzasadnienie decyzji organu II instancji z dnia 17 maja 2012 r., w którym stwierdzono, że do przeprowadzenia postępowania wieczysto-księgowego na chwilę obecną wskazane jest ujawnienie w operacie ewidencyjnym tylko i wyłącznie zmian przedmiotowych, w celu ujawnienia na mapie ewidencyjnej działek, dla których konieczne jest jednoznaczne ustalenie ich stanu prawnego. Skarżący zwrócił uwagę na to, że Starosta M pomimo tego, że twierdzi, iż geodeta mgr inż. M. F. błędnie sporządził operat przyjęty do państwowego zasobu geodezyjno – kartograficznego, do chwili obecnej nie wezwał tego geodety do wyeliminowania błędu. Skarżący zaznaczył, że aktualnie funkcjonujący operat ewidencyjny jest w przeważającej części rażąco sprzeczny ze stanem prawnym na gruncie, zawiera ogromną ilość błędów geodezyjnych w zakresie ustalenia przebiegu granic poszczególnych działek, ich konfiguracji i powierzchni, a tymczasem organ prowadzący ewidencję zamiast eliminować błędy stara się utrzymać w obiegu prawnym błędny stan rzeczy. Skarżący zarzucił także, że organ odwoławczy przemilczał argumenty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargi Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skarg. Jednocześnie organ podał, że parcela l.kat [...] została pominięta przy sporządzaniu równoważników dla działek nr [...], nr [...] i nr [...], a nadto nie wykazano jej jako odrębnej działki ewidencyjnej przy zakładaniu ewidencji. W związku z tym zaistniała sytuacja wymagała weryfikacji i dlatego została wykonana dokumentacja geodezyjna przyjęta w dniu 25 marca 2009 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w M za nr [...], sporządzona przez uprawnionego geodetę mgr inż. M. F. posiadającego uprawnienia zawodowe nr [...]. Zdaniem organu, nowopowstała działka nr [...] powstałaby z połączenia działek, które w chwili obecnej - według stanu wieczysto-księgowego – są własnością różnych podmiotów, co jest niezgodne z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454).

Uczestnicy postępowania – wszyscy, za wyjątkiem M w K, zastąpieni przez jednego pełnomocnika, w pismach z dnia 25 lipca 2013 r. wnieśli o oddalenie skarg. Na uzasadnienie stanowiska uczestnicy podali, że zarówno w księdze gruntowej Lwh jak i w księdze wieczystej [...] figurował i figuruje jako właściciel podmiot, który nie miał i nie mógł mieć osobowości prawnej. Uczestnicy oświadczyli, że przeczą własności Miasta i Gminy M co do parceli katastralnej pgr [...], w szczególności w części, w której miałaby się ona pokrywać z częściami działek [...], [...] i [...] przyznając jednocześnie, że części działek ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...], [...] i [...] "mogą odpowiadać jednocześnie części parceli katastralnej pgr [...] (KW [...], wcześniej Lwh [...]) z wpisem własności na rzecz Gromady O". Zdaniem uczestników "istnieje zatem poważny spór co do własności gruntów, które są objęte równocześnie dwoma różnymi księgami wieczystymi, ujawniającymi odmienne stany własnościowe. Zdaniem uczestników powstał niezwykle skomplikowany stan prawny, które nie może być usunięty w trybie aktualizacji ewidencji.

Z pisma Burmistrza Gminy M z dnia 27 listopada 2013 r. wynika, że w celu wszczęcia procedury komunalizacyjnej Gmina M wystąpiła z wnioskiem w niniejszej sprawie zaznaczając m.in., że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych - mienie należące do rad narodowych (gromadzkiej rady narodowej - gromady) z dniem wejścia w życie ustawy o samorządzie terytorialnym, tj. 27.05.1990 r. staje się z mocy prawa mieniem właściwej gminy, na której obszarze jest położone.

Skarżący J. G. w piśmie z dnia 21 listopada 2013 r. również wskazał na Miasto i Gminę M jako następcę prawnego Gromady O - właściciela pgr [...] ujawnionej w księdze gruntowej Lwh [...], a następnie w księdze wieczystej [...] i podkreślił, że uczestnik T. S. nie ma prawa kwestionować prawa własności nieruchomości objętej księgą wieczystą [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zdaniem Sądu, skargi Burmistrza Miasta i Gminy M oraz J. G. są w pełni uzasadnione.

Stan faktyczny sprawy, wbrew twierdzeniu uczestników, nie jest ani skomplikowany, ani niejasny. Jest bowiem bezspornym między stronami skarżącymi a organami administracyjnymi, że w wyniku błędu organu ewidencyjnego – parcela gruntowa pgr [...] - działka nr [...] - nie została uwidoczniona w zakładanej nowej ewidencji w 1991 r., a jej powierzchnia została faktycznie podzielona i błędnie przypisana do działek z nią sąsiadujących. Niespornym także jest między stronami skarżącymi a organami administracyjnymi, że następcą prawnym Gromady O jest Gmina M i że w rzeczywistości działka ta, stanowiąca drogę, istnieje w terenie, choć w zmienionych nieco granicach.

Uczestnicy, co prawda, w piśmie z dnia 25 lipca 2013 r. kwestionują następstwo prawne Gminy M podając, że kwestionują własność Gminy M "co do parceli katastralnej pgr. [...], w szczególności w części, w której miałaby się ona pokrywać z częściami działek [...], [...] i [...]", jednak nie kwestionują tego, że części działek ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...], [...] i [...] "mogą odpowiadać jednocześnie części parceli katastralnej pgr [...] (KW [...], wcześniej Lwh [...]) z wpisem własności na rzecz Gromady O. Stanowisko to nie jest niejasne choćby z tego względu, że uczestnik T. S. we wniosku z dnia 25 sierpnia 2009 r. skierowanym do Wojewody (k. 15 – 25 akt adm.), pisał, że dawna parcela katastralna (gruntowa) nr [...], ujawniona w Lwh [...], stanowiąca własność Gromady O nie ma odpowiednika w aktualnej ewidencji, a jej powierzchnia stanowi część m.in. działki oznaczonej nr [...] (po podziale nr [...] i [...]).

Zdaniem Sądu, ze stanowiska uczestników wynika co najmniej tyle, że nie roszczą sobie pretensji do własności działki pgr [...], obj. KW [...] Sądu Rejonowego (wcześniej Lwh [...]) z wpisem własności na rzecz Gromady O.

Należy zauważyć, że w Polsce kwestie związane z nieruchomościami regulują dwie odrębne ustawy:

1. ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001r., nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) oraz

2. ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.).

Nie można tracić z pola widzenia tego, że wymienione wyżej ustawy regulują kwestie związane z nieruchomościami w zależności od celu, któremu mają służyć.

I tak: ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece wskazuje w art. 1 ust. 1 cel prowadzenia ksiąg wieczystych:

"Art. 1. 1. Księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości."

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie stan prawny nieruchomości ujawnionych w księgach wieczystych jest niesporny i z tego względu brak jest jakichkolwiek podstaw do odsyłania skarżących na drogę postępowania wieczysto-księgowego, jak wskazały to organy obu instancji, zresztą bez podania jakiejkolwiek podstawy prawnej takiego rozumowania. Ma więc rację – zdaniem Sądu - skarżący J. G. stwierdzając, że niniejsza sprawa nie jest sprawą o własność, a sprawą o wyeliminowanie oczywistego błędu popełnionego przez organ zakładający nową ewidencję w 1991 r.

Z kolei druga ustawa - z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne reguluje sprawy dotyczące ewidencji gruntów i budynków (art. 1 pkt 3), określone w art. 20 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, które zawarte są w operacie ewidencyjnym (zgodnie z art. 24 ust. 1), przy czym art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi:

Art. 20. 1. Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:

1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;

Wynika z powyższego, że dane z ewidencji dotyczące m.in. położenia gruntów, ich granic, powierzchni, czy rodzajów użytków gruntowych stanowią podstawę oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, a nie odwrotnie, przy czym ich celem nie jest ustalenie stanu prawnego nieruchomości (jak w przypadku ksiąg wieczystych), a m.in. planowanie gospodarcze i przestrzenne, czy wymiar podatków i świadczeń. Świadczy o tym wprost art. 21 ust. 1 tej ustawy wskazujący na cel ustawy:

Art. 21. 1. Podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Sąd zwraca uwagę na to, że Starosta M wielokrotnie odmawiając naprawienia błędu w drodze aktualizacji ewidencji jednocześnie stwierdzał, że "w przedstawionej powyżej sytuacji prawnej i faktycznej należy stwierdzić, że w sprawie chodzi o określaną w praktyce instytucję tzw. doprowadzenia stanu ewidencyjnego do stanu zgodnego z hipotecznym z uwagi na to, że jedną działką ewidencyjną objęto nieruchomości stanowiące przedmiot własności różnych podmiotów, co oznacza, że wykazy zmian zawarte w opracowaniach geodezyjnych już ujawnionych w operacie ewidencyjnym i w księgach wieczystych, zawierają błąd poprzez objęcie działkami: [...], [...], [...], [...] i [...] odrębnego ciała hipotecznego tj. przedmiotowej parceli katastralnej pgr. [...], objętej księgą wieczystą [...], w której jako właściciel wpisana jest: Gromada O, którego następcą prawnym jest Gmina M." Z przytoczonego jednak stwierdzenia organ I instancji nie wywiódł właściwych wniosków.

Sąd zauważa, że na podstawie art. 26 ust. 2 omawianej ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne zostało wydane rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), nie zmienione do chwili obecnej, które określa zarówno sposób zakładania ewidencji gruntów i budynków, zwanej dalej "ewidencją" (§ 1 pkt 1), jak i sposób prowadzenia ewidencji oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych (§ 1 pkt 2). Z treści § 9 ust. 1 tego rozporządzenia wynika:

§ 9. 1. Działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych.

Bezspornym jest, że jednorodność pod względem prawnym, to obszar gruntów stanowiący przedmiot prawa własności tej samej osoby (współwłasność tych samych osób), co zostało ugruntowane w orzecznictwie sądowo-administracyjnym (np. teza zawarta w wyroku z 22 września 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 896/06).

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w wyniku błędu organu ewidencyjnego – parcela gruntowa pgr [...]- działka nr [...] - nie została uwidoczniona w zakładanej nowej ewidencji w 1991 r., a jej powierzchnia została faktycznie podzielona i błędnie przypisana do działek z nią sąsiadujących. W ten sposób – w wyniku błędu - działki ewidencyjne o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...] zawierają w sobie części parceli katastralnej pgr [...] obj. KW [...] (wcześniej Lwh 329) będącej własnością Gromady O. Oznacza to, że to działki o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...] – zdaniem Sądu – są działkami niejednorodnymi pod względem prawnym (własnościowym), a tym samym nie stanowią działek ewidencyjnych, o jakich mowa w przytoczonym § 9 rozporządzenia. Wynika z tego, że należy ten stan rzeczy uregulować tak, aby można było mówić, że istotnie działki o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...] stanowią działki ewidencyjne, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym.

Jest niewątpliwym, że organem odpowiedzialnym za stan ewidencji niezgodny z obowiązującym stanem prawnym jest starosta, albowiem to on ma obowiązek utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi – zgodnie z § 44 pkt 2 omawianego rozporządzenia, który stanowi:

"§ 44. Do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy:

2) utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi,"

Przechodząc ponownie na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że całkowicie niezrozumiałe jest stanowisko Starosty M, który pomimo posiadania dokumentów źródłowych i jednoznacznego przyznania, że doprowadzenie do wpisania w ewidencji działek o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...] nie będących działkami jednorodnymi prawnie, a więc nie stanowiących działek ewidencyjnych, nastąpiło wskutek oczywistego błędu organu ewidencyjnego polegającego na nieuwidocznieniu w ewidencji gruntów parceli gruntowej pgr [...] własności Gromady O i dołączenie części jej powierzchni do działek z nią sąsiadujących, odmawia naprawienia błędu w drodze aktualizacji. Tymczasem, zdaniem Sądu, wobec jednoznacznego stanu prawnego nieruchomości, uwidocznionego w księgach wieczystych, jedynie w drodze aktualizacji ewidencji organ ewidencyjny jest w stanie usunąć popełniony przez siebie błąd. Na prawidłowość zajętego przez Sąd stanowiska wskazuje m.in. teza orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarta w wyroku z dnia 30 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1628/10 (opubl. LEX nr 964687): "W pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieści się także usuwanie (prostowanie ) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych", czy teza zawarta w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1048/12 (opubl. LEX nr 1301267).

Zdaniem Sądu, utrzymywanie takiego, rażąco błędnego stanu ewidencji gruntów jest całkowicie niedopuszczalne i wymaga natychmiastowego jego uregulowania bez dalszego przeciągania całkowicie niezrozumiałymi żądaniami i tezami. Sąd podkreśla, że z treści niezwykle obszernych decyzji nie wynika brak u organów znajomości przepisów, które są powoływane, a nawet przytaczane. Wynika jednak z tej treści całkowity brak u organów czytania przepisów ze zrozumieniem, brak logicznego rozumowania i brak poczucia roli usługowej organów w stosunku do społeczeństwa.

W szczególności niedopuszczalnym jest wskazywanie przez organy na przepisy prawa, które niemal wskazują wprost na konieczność wyprostowania błędu organu w drodze aktualizacji, a nawet przyznanie, że powołany przepis prawa na takie rozwiązanie wskazuje i jednocześnie odmowa jego zastosowania z uwagi na rzekome stanowisko sądu administracyjnego zawarte w całkowicie innej sprawie. W tym miejscu Sąd przyznaje rację skarżącemu J. G., który wykazał organom brak logiki w powoływaniu orzecznictwa sądowo-administracyjnego, całkowicie nie mającego związku z niniejszą sprawą.

Sąd zauważa, że organy powoływały orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wydane w sprawie o sygn. akt. II SA/Kr 346/02, na jego podstawie wskazując, że "jedynie sąd powszechny jest właściwy do określenia do jakiej części nieruchomości działek ewidencyjnych: [...] objętej KW [...], [...] objętej KW [...], [...] objętej KW [...], [....] objętej KW [...] i [...] powstałej na skutek zmiany konfiguracji i oznaczenia działki [...] objętej Lwh [...] - prawo własności przysługuje gm. kat. O, a do jakiej jej części innym podmiotom", pomimo tego, że wskazane działki nie mogą zostać uznane za działki ewidencyjne (w rozumieniu § 9 rozporządzenia) z racji tego, że nie są jednorodne prawnie.

Sąd zwraca uwagę na to, że już samo stwierdzenie zaistnienia działek niejednorodnych prawnie rodzi uprawnienie do rozdziału ciał niejednorodnych prawnie właśnie w trybie aktualizacji. Tym bardziej, zdaniem Sądu, w państwie prawa, stwierdzenie przez organy administracyjne zaistnienia, w wyniku błędu popełnionego przez organ administracyjny, działek niejednorodnych prawnie rodzi uprawnienie, ale i obowiązek tego organu do rozdziału we własnym zakresie ciał niejednorodnych prawnie w trybie aktualizacji. Całkowicie natomiast nieuprawnione jest twierdzenie zarówno organów jak i uczestników, że po wyodrębnieniu z działek [...], [...], [...], [...] i [...] obszarów należących do parceli gruntowej nr [...] i następnie po ich połączeniu miałaby powstać działka o nr [...] niejednorodna prawnie, albowiem połączone zostałyby części obszarowe należące do parceli gruntowej [...] obj. KW nr [...] własności Gromady O, która to parcela jedynie zmieniłaby oznaczenie na nr ewidencyjny [...] w dalszym ciągu byłaby (po wprowadzeniu zmiany) obj. KW nr [...] z wpisem własności Gromady O.

Jest całkowicie niezrozumiałe – zdaniem Sądu – odmawianie przez organy obu instancji mocy dokumentu operatowi aktualizacji ewidencji gruntów sporządzonemu przez geodetę uprawnionego mgr inż. M. F., który to operat został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w M w dniu 25 marca 2009 r. pod numerem KERG: [...]. Należy zauważyć, że art. 2 pkt 10 w zw. z z pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowią:

Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o:

10) państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym - rozumie się przez to zbiór map oraz materiałów fotogrametrycznych, teledetekcyjnych, rejestrów, wykazów, informatycznych baz danych, katalogów danych geodezyjnych i innych opracowań powstałych w wyniku wykonania prac geodezyjnych i kartograficznych;

1) pracach geodezyjnych - rozumie się przez to projektowanie i wykonywanie pomiarów geodezyjnych, wykonywanie zdjęć lotniczych, dokonywanie obliczeń, sporządzanie i przetwarzanie dokumentacji geodezyjnej, a także zakładanie i aktualizację baz danych, pomiary i opracowania fotogrametryczne, grawimetryczne, magnetyczne i astronomiczne związane z realizacją zadań w dziedzinie geodezji i kartografii oraz krajowego systemu informacji o terenie;

2) pracach kartograficznych - rozumie się przez to opracowywanie, merytoryczne i techniczne redagowanie map i opracowań pochodnych oraz ich reprodukowanie;

Odmawiając operatowi aktualizacji ewidencji gruntów sporządzonemu przez geodetę uprawnionego mgr inż. M. F., który to operat został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w dniu 25 marca 2009 r. pod numerem KERG: [...] mocy dokumentu, organy obu instancji wskazywały różne powody – raz uznając, że stracił na aktualności wobec zmiany przepisów, a innym razem wskazując, że przepisy nie uległy zmianie, ale operat od początku został sporządzony niezgodnie z obowiązującym prawem. Tymczasem, co Sąd zauważa, z operatu tego jasno wynika, w jakim zakresie powierzchniowym grunty parceli [...] własności Gromady O, zostały błędnie włączone do działek oznaczonych nr [...] (własności Gminy M, w użytkowaniu wieczystym M w K), [...] (własności M. i T. S.), [...] (własności P-U-H D), [...] (własności M. i T. S.) i [...] (własności J. G.) powodując tym samym, że działki te stały się niejednorodnymi prawnie. Operat ten wskazuje także w jaki sposób – w trybie aktualizacji ewidencji – działka nr [...] własności Gromady O, mogłaby zostać uwidoczniona w ewidencji. Jest niespornym, co należy podkreślić, że operat ten został wykonany właśnie w celu naprawy błędu popełnionego przez organ ewidencyjny. Jest także niespornym, na co słusznie wskazał skarżący J. G., że Starosta M pomimo twierdzeń, że operat ten jest niezgodny z prawem, nie wezwał sporządzającego go uprawnionego geodetę mgr inż. M. F. do usunięcia tych niezgodności i to pomimo powołania się na art. 7d ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne we wszystkich wydanych decyzjach, który to przepis w pkt 1 stanowi:

Art. 7d. Do zadań starosty należy w szczególności:

1) prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym ewidencji gruntów i budynków, gleboznawczej klasyfikacji gruntów i geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu;

Mają więc rację skarżący wskazując na brak racjonalnych podstaw do obciążania wnioskodawcy kosztami kolejnego operatu w sytuacji, gdy organy nie wskazały, w jakim to konkretnym zakresie operat, wykonany w celu naprawy błędu popełnionego przez organ ewidencyjny, jest nieprzydatny. Zdaniem Sądu, tylko w przypadku, gdy usunięcie niezgodności z prawem przez sporządzającego operat jest niemożliwe, gdy jednocześnie operatu nie da się wykorzystać do celów aktualizacji oraz gdy organ administracyjny wykaże, że dopełnił wszelkich formalności w celu usunięcia popełnionego błędu, nie można wykluczyć zobowiązania stron do uzupełnienia tego operatu w niezbędnym zakresie, przy czym zarówno konkretny zakres jak i jego podstawa prawna powinny być przez organ ściśle określone. Sąd zauważa, że z wezwania wystosowanego przez Starostę M do Burmistrza Miasta i Gminy M nie wynika z jakiego konkretnego względu operat przyjęty do państwowego powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego jest nieprzydatny, w jakim konkretnym zakresie powinien być uzupełniony i na jakiej podstawie prawnej ten obowiązek został na wnioskodawcę nałożony.

Mając powyższe na względzie, Sąd na pytanie będące przedmiotem postępowania, czy wyprostowanie błędu organu, który to błąd doprowadził do powstania działek niejednorodnych prawnie, może nastąpić w trybie aktualizacji czy też w jakimś innym trybie (postępowaniu) odpowiada, że ponad wszelką wątpliwość w trybie aktualizacji.

Nadto Sąd stwierdza, że działka – parcela gruntowa nr [...], objęta księgą wieczystą Sądu Rejonowego nr [...], własności Gromady O powinna być w trybie aktualizacji uwidoczniona w nowej ewidencji wraz z jej powierzchnią i granicami, choćby stan granic był sporny. Dopiero po wprowadzeniu tej nieruchomości do ewidencji będzie możliwe ustalenie zasięgu prawa własności właścicieli działek sąsiednich (wówczas mogących być uznanymi za działki ewidencyjne) oznaczonych numerami [...] (własności Gminy M, w użytkowaniu wieczystym M w K), [...] (własności M. i T. S.), [...] (własności P-U-H D), [...] (własności M. i T. S.) i [...] (własności J. G.), ale nigdy, co Sąd podkreśla, odwrotnie. Zasięg prawa własności może wówczas zostać ustalony w drodze rozgraniczenia.

Sąd podkreśla, że o prawidłowości zajętego stanowiska świadczy także to, że aktualnie nieruchomość, objęta obj. KW nr [...], która zawiera parcelę gruntową [...] własności Gromady O nr [...], stanowi drogę i istnieje w terenie w zmienionych nieco granicach.

Nadto Sąd podnosi, że nie stanowią zaszłości uniemożliwiającej usunięcie błędu w drodze aktualizacji takie okoliczności jak zmiana właścicieli działek uznanych – jak wskazano to powyżej – za niejednorodne prawnie, która to zmiana nastąpiła np. w drodze zakupu nieruchomości o określonej powierzchni. Po ujawnieniu w ewidencji parceli gruntowej [...] z całą jej powierzchnią i ewentualnym rozgraniczeniu z działkami, które obecnie zawierają części tej parceli gruntowej, nie jest wykluczone uprawnienie właścicieli nabytych, o powierzchni większej niż zostanie ustalona, nieruchomości do roszczeń odszkodowawczych, dla których pozostaje droga sądu powszechnego – sądu cywilnego.

Sąd zwraca uwagę także na to, że racje ma skarżący J. G. zarzucając, że organ odwoławczy nie ustosunkowała się do jego argumentów zawartych w odwołaniu. Tymczasem uzasadnienie decyzji musi spełniać wymogi, które są niezbędne do skontrolowania jej legalności przez sąd administracyjny. Decyzja administracyjna powinna być jasna i zrozumiała dla stron w takim stopniu, by każda przeciętna osoba niemająca przygotowania prawniczego mogła zrozumieć intencje organu wydającego decyzję. Organ uzasadniając decyzję powinien to uczynić zgodnie z wymogami zawartymi w treści art. 107 § 3 k.p.a., czyli uzasadnienie decyzji powinno być zrozumiałe nie tylko dla jego autora, ale przede wszystkim dla strony, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 8 k.p.a. Co więcej, prawidłowo zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienie decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. Mocą przywołanej zasady organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Uzasadnienie decyzji winno być elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie zostanie zaś zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do argumentów strony czy do faktów istotnych dla danej sprawy.

Sąd zwraca uwagę organom na treść art. 153 p.p.s.a:

"Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia."

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę sprawy i przyjętą wykładnię przepisów oraz dokonają oceny, czy dokumentacja, którą dysponują jest wystarczająca do dokonania aktualizacji zgodnie z żądaniem stron skarżących, a w sytuacji uznania jej za niewystarczającą, zastosują się do wskazań zawartych powyżej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł – jak w pkt I wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. – jak w pkt II wyroku.