Uchwała Składu Pięciu Sędziów NSA, sygn. akt OPK 10/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 5, art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 123 poz. 781
law: Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.
Teza: Odmówić udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne.

TEZY

Odmówić udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej W.Skoniecznego w sprawie z odwołania Lucyny i Jerzego Sz. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 17 marca 1998 r. w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności działek współużytkowanych wieczyście w częściach niewydzielonych, po rozpoznaniu w dniu 1 marca 1999 r. na posiedzeniu jawnym pytania prawnego pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...), zgłoszonego na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 122 poz. 593 ze zm./, o następującym brzmieniu:

Czy przez pojęcie użytkownika wieczystego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługuje osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. nr 123 poz. 781/ należy rozumieć również współużytkownika wieczystego niewydzielonej części nieruchomości?

podjął następującą uchwałę:


UZASADNIENIE

Pytanie pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) /uchwała nr 3/98 z dnia 19 maja 1998 r./ wiąże się z wątpliwościami prawnymi, jakie powstały w toku rozpoznawania odwołania w sprawie z wniosku Lucyny i Jerzego małżonków Sz. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.

Burmistrz Miasta Ł. decyzjami z dnia 17 marca 1998 r. nr GGRiOŚ 7229/126/98 i nr GGRiOŚ 7229/98 odmówił przekształcenia w prawo własności przysługującego Lucynie i Jerzemu małżonkom Sz. współużytkowania wieczystego niewydzielonych części działek nr 3570/2 i 3568/3 w Ł., ujętych odpowiednio w księgach wieczystych Kw 32280 i Kw 18423. Udziały wnioskodawców wyrażają się ułamkiem 1/8 części działki 3570/2 i 65/512 części działki 3568/3. Pierwsza z działek jest zabudowana kompleksem garaży, natomiast na drugiej znajduje się blok mieszkalny, wielorodzinny.

Wątpliwości prawne dotyczyły uregulowań zawartych w ustawie z dnia 4 września 1997 r. o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. nr 123 poz. 781/, zwanej dalej ustawą o przekształceniu, a zwłaszcza treści art. 2 ust. 1 tej ustawy.

W ocenie organu przepis art. 2 ust. 1 ustawy o przekształceniu stanowi, iż wniosek może pochodzić od użytkownika wieczystego. Natomiast w sprawach będących przedmiotem rozpoznania wniosek pochodzi od współużytkowników wieczystych i do tego nie wszystkich, lecz niektórych, pozostali współużytkownicy bowiem wniosku nie złożyli. Stąd wywodzi się wątpliwość Kolegium co do tego, czy taki wniosek mógł w ogóle doprowadzić do wszczęcia postępowania o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Kontynuując ten tok rozumowania, Kolegium dochodzi do przekonania, że wykładnia art. 2 ust. 1 ustawy o przekształceniu dotyczy wyłącznie wniosku użytkowników wieczystych, a nie może odnosić się do współużytkowników. Zdaniem organu, argumentacja ta znajduje potwierdzenie w art. 4 ustawy o przekształceniu, przepis ten bowiem posługuje się liczbą pojedynczą /"Osoba, która nabyła własność nieruchomości na podstawie art. 2, zobowiązana jest do uiszczenia (...) opłaty (...)"/.

Wykładnia ta ma także, według organu, wsparcie w warstwie merytorycznej związanej z użytkowaniem wieczystym. Skoro prawo użytkowania wieczystego może być ustanowione tylko na gruntach będących własnością gminy bądź Skarbu Państwa, to nie może być dopuszczalna wykładnia celowościowa art. 2 ustawy o przekształceniu, ponieważ "Dopuszczalne możliwości wystąpienia z wnioskiem przez niektórych współużytkowników wieczystych, którzy mają określone tylko abstrakcyjne udziały w prawie, skutkowałoby tym, że stawaliby się oni współwłaścicielami nieruchomości z gminą w częściach ułamkowych, na której pozostali współużytkownicy mieliby prawo użytkowania wieczystego".

Odwołując się do literalnej wykładni art. 2 ustawy przekształceniu, Kolegium wyraża pogląd, że przy przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności chodzi o realizację "swoistego roszczenia", które przysługuje użytkownikowi wieczystemu, gdyż nie każdy wieczysty użytkownik ma obowiązek żądać przekształcenia. Podniesiono także, iż treść art. 3 ustawy o przekształceniu wyraźnie wskazuje podstawy odmowy, co daje podstawę do wniosku, iż zasadą jest szeroka skuteczność wniosków o przekształcenie. Ta zaś prowadzi do stwierdzenia, że należy dokonać przekształcenia pomimo braku zgody /wniosku/ wszystkich współużytkowników, a to - według Kolegium z racji wyżej przedstawionych - jest niemożliwe. Nie ma też - w ocenie organu - możliwości do przyjęcia tezy, iż wniosek jednego lub niektórych współużytkowników wieczystych powinien odnosić skutki prawne wobec pozostałych. (...)

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Samorządowe kolegium odwoławcze rozpoznając odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji stosuje przepisy według stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania przez organ odwoławczy. Pytanie prawne przedstawione w tej sprawie powstało pod rządem stanu prawnego, który obowiązywał do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. nr 156 poz. 1020/. Stosownie do przepisu art. 2 powołanej ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. przepisy tej ustawy stosuje się do spraw wszczętych, lecz nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Oznacza to, że również w przedmiotowej sprawie rozpoznawanej przez Kolegium ma zastosowanie stan prawny uwzględniający zmiany wprowadzone powołaną ustawą z dnia 3 grudnia 1998 r. Zakres tych zmian, a w szczególności przepis ust. 5 dodany w art. 1 ustawy o przekształceniu wskazują, że kwestia uprawnień współużytkownika wieczystego /osoby, której przysługuje prawo użytkowania wieczystego do ułamkowej części gruntu/ do przekształcenia przysługującego mu prawa w prawo własności, została w określony sposób unormowana. Oznacza to, że w obowiązującym stanie prawnym, który będzie miał zastosowanie w tej sprawie, taka wątpliwość, jaka została wyrażona w pytaniu prawnym przedstawionym do wyjaśnienia już nie występuje.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz. U. nr 122 poz. 593 ze zm./ oraz art. 18 ust. 2 i art. 50 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ przedmiotem pytania prawnego i udzielanej na nie odpowiedzi przez Sąd może być zagadnienie prawne /wątpliwość prawna co do treści przepisów prawnych/, od wyjaśnienia którego zależy rozstrzygnięcie rozpoznawanej przez Kolegium sprawy. Z uwagi na zmianę stanu prawnego, która nastąpiła po przedstawieniu przez Kolegium pytania prawnego, kwestia prawna została wprost unormowana, a wobec tego od odpowiedzi na pytanie nie zależy rozstrzygnięcie sprawy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny odmówił udzielenia odpowiedzi na pytanie prawne.