Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1205/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 7 lit. a,b, c
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Kinga Górka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję [...] z dnia [...] roku nr [...]; II. zasądza od [...] na rzecz [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Lu [...]

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze - po rozpatrzeniu odwołania K. M. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] listopada 2014 r., znak: [...] w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy:

K. M. pobierała wypłacane na rzecz swojej córki - M. M. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie decyzji Burmistrza [...] z [...] października 2010 r. przyznającej jej te świadczenia w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] października 2010 r. do [...] września 2011 r. W dniu [...] marca 2014 r. strona poinformowała organ, że dłużnik alimentacyjny - M. C. zmarł w dniu [...] czerwca 2011 r.

W związku z powyższym Burmistrz [...] decyzją z [...] października 2014 r., na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia [...] września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm., dalej: ustawa), uchylił decyzję własną przyznającą świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od

[...] października 2010 r. do [...] września 2011 r. Po uprawomocnieniu się powyższej decyzji organ I instancji wydał na podstawie art. 2 pkt 7 lit. a, art. 19 ust. 1, art. 23 ust. 1 i 7 ustawy, decyzję z dnia [...] listopada 2014 r. o uznaniu wypłaconych świadczeń w miesiącach: lipiec, sierpień i wrzesień 2011 r. w wysokości [...] zł, za nienależnie pobrane.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. M., wskazując, że dopiero w dniu [...] marca 2014 r. dowiedziała się, że dłużnik alimentacyjny już od 2011 r. nie żyje, o czym natychmiast (tego samego dnia) powiadomiła organ.

W przekonaniu odwołującej nie można więc zarzucić jej złej woli i żądać zwrotu wypłaconych świadczeń wraz z odsetkami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] stycznia 2015 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z [...] listopada 2014 r., wskazując w uzasadnieniu, że śmierć dłużnika alimentacyjnego skutkuje brakiem podstaw do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a więc świadczenia wypłacone są świadczeniami nienależnie pobranymi zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy, nie ma więc znaczenia to, że skarżąca ubiegając się o przyznanie świadczenia nie wiedziała o śmierci dłużnika. Jednocześnie Kolegium wskazało, że skarżąca ma prawo ubiegać się o umorzenie bądź o rozłożenie na raty opisanych wyżej należności.

K. M. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 251/15 na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że art. 2 pkt 7 ustawy określa cztery przypadki "nienależnie pobranego świadczenia". W rozpoznawanej sprawie organ I instancji uznał, że wypłacone skarżącej świadczenia to świadczenia w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. a ustawy, a więc wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, natomiast organ odwoławczy uznał, że są to świadczenia wypłacone bez podstawy prawnej (art. 2 pkt 7 lit. c). Przy czym okolicznością decydującą o uznaniu za nienależnie pobrane przez skarżącą świadczenia było ustalenie, że dłużnik alimentacyjny już

w dacie wydania decyzji przyznającej świadczenie, nie żył. Sąd wskazał, że okoliczność ta stanowiła od początku przeszkodę do wydania decyzji przyznającej świadczenie. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego są bowiem ściśle związane

z osobą dłużnika. Przysługują tylko wówczas, gdy jest on na mocy prawomocnego orzeczenia sądu zobowiązany do alimentów. Niewątpliwie taki obowiązek wygasa natomiast z chwilą śmierci dłużnika, a w konsekwencji, w takiej sytuacji nie ma podstaw do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w trybie przepisów ustawy. Oznacza to zatem, że śmierć dłużnika jest okolicznością powodującą, iż świadczenie jest uznawane za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. c, nie zaś w art. 2 pkt 7 lit. a ustawy.

Sąd wskazał następnie, że "świadczenie nienależnie pobrane" w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. a ustawy to świadczenie wypłacone pomimo, zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, a więc okoliczności powstałych już w trakcie realizacji decyzji je przyznającej.

W przepisie tym nie chodzi więc o okoliczności, które istniały już w dacie wydawania decyzji przyznającej świadczenie, albowiem takie okoliczności świadczą o braku podstaw do przyznania świadczenia (por. A. Korcz - Maciejko, Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2010, s. 67 i 70). Jak zaznaczył Sąd, świadczenie nienależnie pobrane,

o którym mowa w art. 2 pkt 7 lit. c ustawy nie jest uzależnione od winy osoby, która pobrała to świadczenie, inaczej niż w przypadkach wymienionych w art. 2 pkt 7 lit. a,b,d. Świadczenie pobrane pomimo braku podstaw do jego przyznania (art. 2 pkt 7 lit. c) uzależnione jest wyłącznie od wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji je przyznającej, skoro od początku ono nie przysługiwało. Natomiast w pozostałych przypadkach świadczeń nienależnie pobranych (art. 2 pkt 7 lit. a, b, d) ocenie podlega wina osoby, która je pobrała, co wynika albo wprost z tego przepisu (lit. b) albo z art. 19 ustawy, który nakłada na osobę uprawnioną obowiązek informowania organu o zmianach, które mają wpływ na prawo do uzyskanego świadczenia.

Zdaniem Sądu skoro w niniejszej sprawie zachodzi przypadek określony w art. 2 pkt 7 lit. c ustawy, to bez znaczenia jest - zdaniem Sądu - czy skarżąca wiedziała, czy nie o śmierci dłużnika alimentacyjnego. Zaznaczył jednak, że wprawdzie

o świadczeniu nienależnie pobranym w rozumieniu tego przepisu można mówić wtedy, gdy zostało ono wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo

w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie

i odmówiono prawa do świadczenia, a więc dopiero po wyeliminowaniu z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym (o stwierdzenie nieważności lub wznowienie postępowania) decyzji przyznającej świadczenie, a w niniejszej sprawie takie postępowanie nie zostało przeprowadzone, to jednak nie można pominąć okoliczności, że decyzja o przyznaniu skarżącej świadczeń została uchylona ostateczną decyzją z dnia [...] października 2014 r. Niezależnie od prawidłowości decyzji uchylającej, wydanej na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy, wyeliminowała ona

z obrotu prawnego decyzję przyznającą świadczenia. Oznacza to, że nie było podstawy prawnej do wypłaty skarżącej świadczeń. Z tych względów Sąd stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo uznały, iż wobec śmierci dłużnika alimentacyjnego, pobrane w okresie od lipca 2011 r. do września 2011 r. świadczenia, pomimo pozostawania w obrocie prawnym decyzji je przyznającej, są świadczeniami nienależnie pobranymi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K. M., reprezentowana przez radcę prawnego, który podniósł następujące zarzuty:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 2 pkt 7 lit. c ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, z uwagi na fakt, iż świadczeniami w jego rozumieniu są świadczenia "wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia", podczas gdy

w przedmiotowym stanie faktycznym brak było stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a jej uchylenie nastąpiło na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy, a nie w wyniku wznowienia postępowania, w konsekwencji czego brak było podstaw do jego zastosowania

w niniejszej sprawie;

2) art. 2 pkt 7 lit. a ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku jego zastosowania w przedmiotowym stanie faktycznym, podczas gdy świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały wypłacone skarżącej mimo uprzedniej śmierci dłużnika alimentacyjnego, a więc mimo zaistnienia okoliczności powodującej ustanie albo wstrzymanie wypłaty tych świadczeń w rozumieniu art.

2 pkt 7 lit. a ustawy;

3) naruszenie art. 23 ust. 1 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż skarżąca zobowiązana jest zwrócić wypłacone jej świadczenie wraz z ustawowymi odsetkami, podczas gdy obowiązek zwrotu może być nałożony jedynie na osobę, która otrzymała świadczenia alimentacyjne

w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. c ustawy, bądź też na podstawie art. 2 pkt 7 lit. a, b, d, e ustawy, o ile świadczeniobiorca otrzymywał je w "złej wierze", podczas gdy

w niniejszym stanie faktycznym skarżąca otrzymywała świadczenia w oparciu o art.

2 pkt 7 lit. a ustawy w "dobrej wierze", co tym samym oznacza, że nie ma podstaw prawnych do zobowiązania skarżącej do zwrotu świadczeń;

II. naruszenie przepisów postępowania, to jest naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia sprawy z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, w szczególności brak odniesienia się

w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów skargi. Sąd w ogóle nie rozpatrzył zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ administracji publicznej art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 326/16 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, uznając za skuteczne zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, że należy podzielić stanowisko skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji niewłaściwie zastosował art. 2 pkt 7 lit. c ustawy, przyjmując, iż okoliczności sprawy wyczerpują przesłanki w nim wymienione. Przede wszystkim podkreślił, że przepis ten nie stanowił podstawy prawnej dla wydania przez organ zaskarżonej decyzji. Stanowi on, że nienależnie pobranym świadczeniem z funduszu alimentacyjnego jest świadczenie wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia. W rozpoznawanej sprawie żadna ze wskazanych

w powyższym przepisie sytuacji nie wystąpiła. Okoliczności sprawy wyczerpywały natomiast przesłankę z art. 2 pkt 7 lit. a ustawy, zgodnie z którym nienależnie pobranym świadczeniem są świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części. Sąd zauważył, że decyzja Burmistrza [...] o uchyleniu decyzji z [...] października 2010 r. przyznającej skarżącej świadczenie

z funduszu alimentacyjnego na córkę na okres od [...] października 2010 r. do [...] września 2011 r. została wydana w trybie art. 163 k.p.a. w zw. z art. 24 ustawy określającym możliwość zmiany, bądź uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Charakter postępowania zakończonego decyzją Burmistrza z [...] października 2014 r. o uchyleniu decyzji z [...] października 2010 r. w sprawie przyznania przedmiotowego świadczenia, niezależnie od prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia, odpowiada przesłankom określonym

w art. 2 pkt 7 lit. a ustawy. Tymczasem Sąd I instancji podstawą swoich rozważań uczynił art. 2 pkt 7 lit. c ustawy, co spowodowało istotną wadliwość dalszej oceny prawnej podejmowanych przez organy działań. Dokonując interpretacji znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa Sąd I instancji przyjął, iż kluczowym w tym zakresie jest art. 23 ust. 1 ustawy określający obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń i dokonał oceny zaskarżonej decyzji pod kątem istnienia warunków dla zastosowania powyższej regulacji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, taki sposób zapatrywania na przedstawioną sprawę wykracza poza jej granice. Organy bowiem nie rozstrzygały kwestii zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, czyniąc przedmiotem wydanych w sprawie decyzji kwestię ustalenia nienależnie pobranych świadczeń. Wykazane wadliwości podstaw, jakie przyjął Sąd dla dokonania kontroli zaskarżonych w sprawie decyzji uniemożliwiły Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie kontroli prawidłowości zaskarżonego wyroku.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny

w L. zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią

w mocy decyzja organu I instancji z dnia [...] listopada 2014 r. naruszają prawo

w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z art. 190 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U.

z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przez ocenę prawną, o której mowa w powołanym wyżej przepisie, należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciąży na sądzie, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania i może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1311/07 oraz z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 158/11).

W niniejszej sprawie przedmiotem ponownej kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] listopada 2014 r. uznającą za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone skarżącej K. M. na rzecz małoletniej M. M. za miesiące lipiec 2011, sierpień 2011 i wrzesień 2011 r. w wysokości po [...] zł miesięcznie.

Z akt sprawy wynika, że świadczenia zostały przyznane skarżącej decyzją Burmistrza [...] z dnia [...] października 2010 r., która to decyzja została następnie uchylona decyzją z dnia [...] października 2014 r. w związku z powzięciem przez organ I instancji informacji o śmierci dłużnika alimentacyjnego M. C.. Powołana decyzja z dnia [...] października 2014 r. została wydana w trybie lex specialis art. 24 ust. 1 ustawy, który stanowi, że organ właściwy wierzyciela może bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, osoba nienależnie pobrała świadczenia lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.

Wyeliminowanie w trybie powyższego unormowania decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] października 2010 r. przyznającej skarżącej sporne świadczenia, przesądza o tym, że podstawę prawną uznania przedmiotowych świadczeń za nienależnie pobrane nie mógł stanowić przepis art. 2 pkt 7 lit. c ustawy. Przesłanka określona w tym przepisie - co podkreślił NSA w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 10 sierpnia 2017 r. - odnosi się bowiem wyłącznie do świadczeń przyznanych na podstawie decyzji, która została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności lub

w wyniku wznowienia postępowania, a więc w wyniku zastosowania jednego

z trybów nadzwyczajnych określonych w k.p.a., a nie trybu z art. 24 ust. 1 ustawy. Przyjęcie tego przepisu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 listopada 2015 r. za rzeczywistą podstawę prawną zaskarżonej decyzji, zostało jednoznacznie zakwestionowana przez NSA, co czyni zbędnymi dalsze rozważania w tym zakresie i pozwala jednoznacznie odrzucić uznanie tego przepisu jako mającego zastosowanie w niniejszej sprawie.

W świetle oceny prawnej przedstawionej przez Naczelny Sąd Administracyjny nie może budzić wątpliwości, że organy orzekające w sprawie uznały świadczenia

z funduszu alimentacyjnego wypłacone skarżącej za miesiące lipiec 2011, sierpień 2011 i wrzesień 2011 r. za nienależnie pobrane, na podstawie art. 2 pkt 7 lit.

a ustawy. Konsekwencją tego stanowiska jest obowiązek dokonania przez Sąd ponownie rozpoznający sprawę oceny prawidłowości zastosowania tej normy.

W ocenie Sądu wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o tę regulację świadczy natomiast o dokonaniu wadliwej subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, przy czym podkreślić należy, że w rozpoznawanej sprawie występuje wyjątkowa sytuacja, w której decyzja przyznająca świadczenie (11 października 2010 r.) została wydana przede śmiercią dłużnika alimentacyjnego, natomiast decyzja w przedmiocie świadczeń nienależnie pobranych dotyczy okresu za miesiące lipiec 2011, sierpień 2011 i wrzesień 2011 r., czyli po śmierci dłużnika alimentacyjnego (czerwiec 2011 r.).

Wskazany przepis art. 2 pkt 7 lit. a ustawy dotyczy przesłanki uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane w sytuacji, gdy zostały one wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części. Z istoty tego przepisu wynika, że odnosi się on wyłącznie do takich okoliczności, które zaistniały już

w trakcie pobierania świadczenia. Ustanie albo wstrzymanie prawa do świadczeń może bowiem mieć miejsce jedynie w takiej sytuacji, kiedy przysługuje ono wnioskodawcy i zostało mu zgodnie z wymogami ustawy przyznane (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 488/11, LEX nr 1146085).

W niniejszej sprawie okolicznością będącą w kolizji z pobieraniem przez skarżącą świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest śmierć dłużnika alimentacyjnego M. C.. Należy jednak podkreślić, że dłużnik ten zmarł w dniu [...] czerwca 2011 r., a zatem w trakcie obowiązywania wydanej przez Burmistrza [...] decyzji z dnia [...] października 2010 r., na mocy której skarżącej wypłacono świadczenia uznane zaskarżonym rozstrzygnięciem za nienależnie pobrane, przy czym podkreślić należy, że zaskarżona decyzja dotyczy świadczeń nienależnie pobranych za miesiące lipiec 2011, sierpień 2011 i wrzesień 2011 r., a więc za miesiące po śmierci dłużnika alimentacyjnego Okoliczność ta - pomimo, że organ administracji powziął o niej informację dopiero z pisma skarżącej

z dnia [...] marca 2014 r., a więc już po okresie świadczeniowym - wystąpiła jednak przed wypłaceniem świadczeń za miesiące lipiec 2011, sierpień 2011 i wrzesień 2011 r. Uwzględniając tę okoliczność, a także uwzględniając tryb, w jakim uchylona została ww. decyzja z dnia [...] października 2010 r., stwierdzić zatem należy, że jedyną przesłanką z art. 2 pkt 7 ustawy, w oparciu o którą organy winny rozważyć uznanie świadczeń wypłaconych skarżącej na podstawie powyższej decyzji za nienależnie pobrane, jest przesłanka określona pod lit. b dotycząca świadczeń

z funduszu alimentacyjnego przyznanych lub wypłaconych w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia (w przypadku skarżącej wypłaconej). Oczywiste jest przy tym, że pozostałe przesłanki z art. 2 pkt 7 (lit. d-g) w okolicznościach niniejszej sprawy nie miały miejsca.

Ustalenie, czy świadczenia wypłacone K. M. na podstawie decyzji z dnia [...] października 2010 r., za miesiące lipiec 2011, sierpień 2011

i wrzesień 2011 r. stanowią świadczenia nienależnie pobrane, o których mowa w art. 2 pkt 7 lit. b ustawy, czyni koniecznym poczynienie przez organy administracji ustaleń, których zabrakło w dotychczasowym toku postępowania administracyjnego ze względu na błędne przekonanie organów o ich zbyteczności. Należy zauważyć, że z powołanego przepisu wynika wprost, iż odnosi się on wyłącznie do takich świadczeń, które zostały przyznane lub wypłacone w wyniku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia (w przypadku skarżącej wypłaconej). Przepis ten wprawdzie nie wskazuje kogo powinna wprowadzić w błąd osoba pobierająca świadczenie, jednakże kontekst, w jakim użyto tego zwrotu wyraźnie dowodzi, że podmiotem wprowadzanym w błąd jest organ administracji publicznej, który wydał decyzję o przyznaniu świadczenia oraz dokonał wypłaty świadczenia na rzecz uprawnionego. Świadome wprowadzenie organu

w błąd może mieć natomiast walor wyłącznie działania w sensie pozytywnym, tj. podejmowania czynności (aktywności), których rezultat, zgodnie z wolą świadczeniobiorcy, wywołuje błąd po stronie organu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że dla uznania świadczeń wypłaconych skarżącej na podstawie decyzji z dnia [...] października 2010 r. za nienależnie pobrane, konieczne jest wykazanie, że skarżąca pobierając świadczenia za miesiące lipiec 2011, sierpień 2011 i wrzesień 2011 r. posiadała wiedzę o śmierci dłużnika alimentacyjnego, lecz wówczas świadomie informację tę zataiła przed organem I instancji. Obowiązkiem organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie zatem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Jeżeli zaś w wyniku tego postępowania okaże się, że brak jest dowodu świadczącego o świadomym wprowadzeniu przez skarżącą w błąd organu

I instancji, co do okoliczności śmierci dłużnika alimentacyjnego, organy winny wówczas przyjąć, że skarżąca rzeczywiście - zgodnie z jej twierdzeniem - o śmierci M. C. dowiedziała się dopiero z pisma Prezesa Sądu Okręgowego

w Z. z dnia [...] marca 2014 r. i o okoliczności tej niezwłocznie (w dniu następnym) poinformowała Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. . Konsekwencją tego będzie natomiast konieczność przyjęcia, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające uznanie świadczeń wypłaconych skarżącej w oparciu o ww. decyzję za nienależnie pobrane, przez co postepowanie w tym przedmiocie podlegać będzie umorzeniu.

Podsumowując wskazać należy, że Sąd po ponownym rozpoznaniu sprawy, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią

w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa polegającym na zastosowaniu niewłaściwej normy prawa materialnego (art. 2 pkt 7 lit a ustawy), co skutkowało naruszeniem również przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., wynikającym z braku stosownych ustaleń odnoście okoliczności przesądzających o możliwości wystąpienia przesłanki z art. 2 pkt 7 lit. b ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią uwagi, wnioski oraz wskazania co do dalszego postępowania zaprezentowane w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.

Zawarte w pkt II sentencji wyroku orzeczenie o zwrocie na rzecz skarżącej poniesionych przez nią kosztów postępowania (w tym wypadku wyłącznie kosztów zastępstwa procesowego), znajduje zaś uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.