Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 556/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2013 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego (zwanego dalej: "Prezesem ARR") z dnia [...] sierpnia 2012 r., mocą której ustalono kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej oraz nałożono na E. Sp. z o.o. z siedzibą W. (zwaną dalej: "skarżącą") obowiązek jej zwrotu wraz z odsetkami.

Orzeczenie wydane zostało w następujących okolicznościach:

Prezes ARR na wniosek WPR1 nr [...] ([...]z dnia [...] sierpnia 2004 r.), na podstawie rachunku nr [...] z dnia [...] października 2004 r., udzielił skarżącej płatności zaliczkowej refundacji wywozowej w kwocie 641.671,67 zł z tytułu wywozu 300.000 kg towaru o kodzie ERN 170199109950. Wraz z wnioskiem skarżąca przedstwiła kartę kontrolną T5 nr [...] potwierdzającą, iż towar został w dniu [...] sierpnia 2004 r. wyprowadzony poza obszar celny Wspólnoty.

Kwota zaliczkowej refundacji była podstawą wyliczenia naleznego zabezpieczenia równego 110 % kwoty zawnioskowanej refundacji, które przedsiębiorca wniosł w kwocie 705.838,83 zł.

W celu ostatecznego rozliczenia płatności zaliczkowej i wykazania nabycia uprawnienia do refundacji (stanowiącego podstawę do zwolnienia zabezpieczenia), w dniu [...] października 2004 r. skarżąca przedłożyła kopię kirgiskiej deklaracji celnej nr [...] z dnia [...] września 2004 r., sporządzoną na druku nr [...]. Deklaracja ta zawierała następujące zapisy: pole nr 1 (typ deklaracji) - "IM-40"; pole nr 37 (procedura) - "4000 50", natomiast w polu 35 masa brutto zawierała wpis 296.807 kg, a w polu 38 masa netto nie zawierała żadnego wpisu.

W związku z brakiem masy netto ARR pismem z dnia 15 lutego 2005 r. wystąpiła do strony z prośbą o wskazanie tej masy, od której przysługuje refundacja wywozowa.

W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 23 lutego 2005 r. strona wyjaśniła, że na deklaracji nr [...] w polu 31 wpisana jest ilość 5936 worków, które po przemnożeniu przez 50 kg cukru netto w każdym worku daje wagę 296.800 kg cukru netto. Waga podana w deklaracji powinna być wskazana właśnie jako waga netto, a różnica 7 kg pomiędzy ww. wartościami może wynikać z błędów pomiarowych.

Na podstawie powyższych ustaleń organ uznał, że strona dokonała wywozu do Kirgistanu produktu w ilości 296.800 kg, czyli o 3.200 kg mniej niż zawnioskowała w związku z czym w dniu 29 kwietnia 2005 r. Prezes ARR wydał decyzję nr [...] o częściowym przepadku zabezpieczenia w kwocie 7.528,93 zł ze złożonego zabezpieczenia w wysokości 705.838,83 zł.

W dniu [...] lutego 2005 r. Agencja Rynku Rolnego (zwana dalej: “ARR") zwolniła zabezpieczenie złożone na poczet zaliczkowej wypłaty refundacji w wysokości 698.309,90 zł, tj. pozostałą część zabezpieczenia odnoszącą się do 296.800 kg wywiezionego cukru.

W wyniku przeprowadzonych następnie czynności kontrolnych ustalono, iż przedłożone przez skarżącą dokumenty mogą nie potwierdzać, że towary w stosunku do których udzielono płatności zaliczkowej refundacji wywozowej, zostały wprowadzone do swobodnego obrotu w kraju pochodzenia, tj. na terytorium Republiki Kirgiskiej. W szczególności wątpliwości dotyczyły przedstawionej kopii kirgiskiej deklaracji importowej nr [...], która poddana została weryfikacji pod kątem jej autentyczności.

Na skutek działań podjętych w ramach zagranicznej pomocy prawnej, uzyskano od kirgiskiej administracji celnej kopię deklaracji o numerze druku [...] złożonej przez przedsiębiorcę do wniosku WPR1 nr [...]. W dokumencie tym wpisano w polach nr 1 i nr 37 odpowiednio kod procedury “IM 71" i “7100 50", czyli kody wprowadzenia towaru do wolnego obszaru celnego, nie zaś jak wynikało z deklaracji przedłożonej przez skarżącą – kody “IM-40" i “4000 50" – świadczące o zastosowaniu prodedury dopuszczenia towaru do swobodnego obrotu. Ponadto, w dniu 3 grudnia 2009 r. Ministerstwo Finansów przekazało do ARR pismo administracji celnej Republiki Kirgiskiej z dnia 29 października 2009 r., w którym wskazano, że będąca przedmiotem zapytania deklaracja nr [...] jest falsyfikatem i nie poświadcza odprawy w trybie "dopuszczenie do swobodnego obrotu" (IM-40) przez organy celne Republiki Kirgiskiej.

W toku postępowania administracyjnego strona skarżąca przedstawiła pismo pochodzące od Państwowego Komitetu Celnego Republiki Kirgiskiej, na potwierdzenie tego, że cukier wywieziony z Polski przybył na terytorium Kirgistanu, m.in. wg deklaracji nr [...] i został następnie odprawiony w trybie celnym "dopuszczenie do swobodnego obrotu". Na skutek weryfikacji autentyczności przedstawionych dokumentów organ uzyskał notę Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Kirgiskiej, w której wskazano, że Państwowy Komitet Celny Republiki Kirgiskiej nie kierował do skarżacej takiego pisma.

Organ ustalił także, iż deklaracja nr [...] została sporządzona w trybie “Wolna Strefa Gospodarcza" IM-71, a następnie towar objęto procedurą EK-11 “reeksport" do Tadżykistanu na podstwie deklaracji celnej nr [...] i Afganistanu na podstawie deklaracji nr [...]). Z informacji przekazanej przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych Republiki Tadżykistanu wynikało jednak, iż w bazie danych tadżydzkiej administracji celnej brak jest informacji o imporcie cukru z Rzeczypospolitej Polskiej przez Republikę Kirgiską (kod FIH-1701) w okresie od 1 wrzesnia 2004 r. do 1 października 2007 r.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i zebraniu materiału dowodowego, Prezes ARR wydał w dniu [...] sierpnia 2012 r. decyzję o numerze [...], mocą której ustalił kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej wypłaconej przez ARR do wniosku WPR1 nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. oraz nałożył na skarżącą obowiązek zwrotu tej kwoty wraz z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych, w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji.

W podstwie prawnej decyzji powołano przepisy art. 13 ust. 1 pkt 1a, ust. 2 i ust. 3, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 633 ze zm.), zwanej dalej: “ustawą o ARR", art. 3 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963 ze zm.), zwanej dalej: “ustawą o administrowaniu", w związku z art. 49 ust. 1, art. 32 ust 1 i art. 15-17 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. WE L 186 z 17.07.2009, str. 1-58), zwanego dalej: “rozporządzeniem nr 612/2009" oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.".

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż przedłożona przez skarżącą deklaracja celna importowa o nr [...] nie jest autentyczna, gdyż dokonano w niej nieuprawnionych zmian: typu deklaracji z "IM-71" na "IM-40" oraz kodu procedury celnej z "7100" na "4000". Przedmiotowa deklaracja nie mogła zatem stanowić podstawy do zwolnienia zabezpieczenia rozliczonej wcześniej refundacji wywozowej.

W ocenie Prezesa ARR, z zebranego materiału dowodowego wynika, iż towar (cukier) nie został objęty procedurą dopuszczenia do swobodnego obrotu na terenie Republiki Kirgiskiej, a nadto brak jest dowodów potwierdzających, że towar dotarł do innego miejsca niż kraj przeznaczenia wskazany w zgłoszeniu wywozowym lub innych dowodów dostarczonych przez skarżącą, które potwierdzają prawo do refundacji. Powyższe powoduje, iż nie zostały spełnione wymogi określone w art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009 (którego odpowiednikiem jest art. 15 ust. 3 obowiązujacego uprzednio rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U.UE.L.99.102.11), zwanego dalej: “rozporządzeniem nr 800/1999"), a których spełnienie uprawnia do uznania wcześniej rozliczonej refundacji wywozowej za prawidłową. Organ podniósł także, iż w trakcie postępowania administracyjnego, mając na względzie zabezpieczenie prawa strony do uczestniczenia w prowadzonym postępowaniu, skierował do skarżącej szereg pism. Mimo licznych wezwań i powiadomień skarżąca nie przedłożyła dowodów potwierdzających, że towar został objęty procedurą dopuszczenia do swobodnego obrotu na terenie Republiki Kirgiskiej. Nie przedstawiła również dowodów potwierdzających, że towar dotarł do innego miejsca przeznaczenia niż kraj przeznaczenia wskazany w zgłoszeniu wywozowym, tym samym nie dostarczyła dowodów potwierdzających prawo do refundacji.

W konsekwencji organ stwierdził, iż skoro skarżacej nie przysługiwało prawo do refundacji wywozowej, należało zastosować przepis art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 612/2009 (art. 52 rozporzadzenia nr 800/1999) i ustalić kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia. Prezes ARR wskazał przy tym, iż kwotę tę stanowi różnica między kwotą wypłaconą w formie zaliczki a kwotą faktycznie należną w przypadku danej czynności wywozu, powiększoną o 10% (art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009; poprzednio art. 25 ust. 1 rozporzadzenia nr 800/1999).

Po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania z dnia [...] sierpnia 2012 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. o numerze [...] utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARR.

W uzasadnieniu decyzji organ w sposób szczegółowy przedstwił ustalony stan faktyczny sprawy, a także zarzuty postawione w odwołaniu. Następnie wskazał i przywołał przepisy prawa wspólnotowego oraz prawa krajowego, które znalazły zastosowanie w sprawie. Wyjaśnił przy tym, iż zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych regulują przepisy prawa wspólnotowego, tj. przepisy rozporządzenia nr 612/2009, które zastapiło z dniem 6 sierpnia 2009 r. uprzednio obowiązujace rozporządzenie nr 800/1999.

Przechodząc do oceny stanowiska zajetego przez Prezesa ARR, organ odwoławczy za prawidłowe uzanał przyjęcie przez organ I instancji, że przedłożona przez skarżącą deklaracja celna jest nieautentyczna. Zauważył przy tym, iż dokonano w niej nieuprawnionej zmiany zapisów w polu nr 1 z "IM 71" na "IM 40" oraz zmiany kodu procedury celnej w polu nr 37 z "7100" na "4000". Minister zaznaczył, iż potwierdzeniem takiego stanu rzeczy są dokumenty otrzymane oficjalną drogą dyplomatyczną. Skoro zatem uzyskana w ten sposób przez skarżącą refundacja jest nienależna i podlega zwrotowi, to należało zażądać zwrotu zwolnionego zabezpieczenia, stosując przepisy i wyliczenia wskazane przez Prezesa ARR.

Ustosunkowując się do sformułowanych w odwołaniu zarzutów natury procesowej, Minister podkreślił, iż decyzja została wydana po zbadaniu okoliczności sprawy, w oparciu o rzetelnie rozpatrzony materiał dowodowy i zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., wobec czego zarzuty te nie mogły zostać uwzględnione.

W szczególności odniósł się do zarzutu złożenia pod decyzją podpisu przez osobę nieuprawnioną. Minister wyjaśnił, że przy podpisie decyzji odbita została pieczęć zawierająca informacje dotyczące umocowania osoby podpisującej. Wskazał, iż stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy o ARR, Prezes Agencji oraz dyrektorzy oddziałów terenowych mogą upoważniać pracowników Agencji do podejmowania okreslonych czynności, w tym do wydawania decyzji administracyjnych. Osoba, która podpisała decyzję posiadała pełnomocnictwo, które uprawniało m.in. do podpisywania decyzji administracyjnych w imieniu Prezesa ARR z zakresu działania Biura Wymiany Towarowej z Zagranicą.

Za niezasadny uznano również zarzut naruszenia obowiązku zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania. Minister powołał się przy tym na przepis art. 61 § 1 k.p.a., który nie wymaga określonej formy dokumentu zawiadamiającego o wszczęciu postępowania. Oznacza to, że nie jest istotna forma tego powiadomienia, tylko okoliczność, czy strony mają wiedzę o toczącym się postępowniu. Wskazano przy tym, iż w toku postępowania prowadzona była ze skarżącą liczna korespondencja, co świadczy o tym, że miała ona pełną świadomość toczacego się postępowania.

Organ nie podzielił stanowiska skarżacej w zakresie nieuwzględnienia wniosku o powołanie biegłego w sprawie. Podniósł, iż wyjaśnienia w kwestii autentyczności przedkładanych przez skarżącą dokumentów pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Odnosząc się do naruszenia art. 76 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności zawartych w postanowieniu o odmowie wszczęcia śledztwa Prokuratury Rejonowej W. z dnia [...] grudnia 2008 r. [...] Minister wyjaśnił, że organ administracji publicznej nie rozstrzyga w postępowaniu administracyjnym o kwestiach prawnokarnych, tzn. nie bada winy czy niewinności podmiotu korzystającego z refundacji, tylko dokonuje oceny dokumentów stanowiących podstawę do wypłaty tego świadczenia. Ewentualne wykazanie w ramach postępowania karnego, że posłużenie się sfałszowanym dokumentem celem uzyskania refundacji było świadome i wypełniało znamiona przestępstwa, może wpływać jedynie na zwiększenie sankcji (dowód umyślnego dostarczenia fałszywych informacji). Wyjasnił przy tym, iż wystąpienie do właściwych władz kirgiskich miało natomiast na celu wyjaśnienie kwestii autentyczności dokumentów stanowiących podstawę do uzyskania refundacji.

Za bezpodstawny uznano zarzut naruszenia art. 49 ust. 4 ppkt a) w zw. z ust. 1 rozporzadzenia nr 612/2009 wskazując, iż w samym ust. 4 postanowiono, ze przepisów tego ustępu nie stosuje się do zaliczek na poczet refundacji, zaś przedmiotowa sprawa dotyczy zaliczkowej wypłaty refundacji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administacyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 stycznia 2013 r. skarżąca wniosła o:

- stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji,

- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.

Zaskarżonym rozstrzygnięciom skarżąca zarzuciła:

I. 1) rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 1 i 2, art. 6a do 6g i art. 7 ust. 2 ustawy o ARR poprzez złożenie pod decyzją podpisu przez osobę nieuprawnioną, nieupoważnioną do wydania decyzji:

a) nieupoważnioną na podstawie konkretnej czynności Prezesa ARR "do podejmowania określonych czynności" w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy o ARR, gdyż osoba podpisująca decyzję nie wykazała się pisemnym pełnomocnictwem udzielonym przez następnie odwołanego Prezesa ARR W. Ł. do podpisywania przedmiotowych decyzji;

b) nieupoważnioną do wydawania decyzji jako Prezes ARR L. Z. wywodzący swoje upoważnienie z powołania go na pełniącego obowiązki Prezesa ARR przez Prezesa Rady Ministrów z dniem 12 września 2012 roku w sytuacji, gdy ani art. 6 ustawy o ARR ani cała ustawa nie przewiduje funkcji p.o. Prezesa ARR, a ponadto osoba ta została powołana z pominięciem otwartego i konkurencyjnego trybu naboru na dane stanowisko spośród osób należących do państwowego zasobu kadrowego (art. 6a do 6g ustawy o ARR);

c) nieupoważnioną do wydawania decyzji przez pełniącego obowiązki Prezesa ARR A. Ł. powołanego na to stanowisko, według własnego oświadczenia, przez Prezesa Rady Ministrów, a według informacji Centrum Informacji Rządu z dnia 12 września 2012 r. przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi M. S., z pominięciem otwartego i konkurencyjnego trybu naboru na dane stanowisko spośród osób należących do państwowego zasobu kadrowego (art. 6a ustawy o ARR), który następnie udzielił bezskutecznego upoważnienia Zastępcy Prezesa ARR L. Z. do podpisania decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Przy uwzględnieniu ponadto, iż do chwili obecnej organ zarządzająco-wykonawczy, tj. Prezes ARR nie został powołany przez Prezesa Rady Ministrów zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 w związku z art. 6a do 6g ustawy o ARR.

2) rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 13 ust. 1 pkt. 1a ustawy o ARR w związku z art. 17 i 18 ust. 1 lit. a) rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 282/2012 z dnia 28 marca 2012 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu zabezpieczeń w odniesieniu do produktów rolnych (Dz. Urz. UE L. 92/4 z 30.03.2012 r.), zwanego dalej: "rozporządzeniem wykonawczym nr 282/2012", w zbiegu z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji ustalającej kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia wniesionego przez skarżącą tytułem zabezpieczenia otrzymanej zaliczki na refundację w sytuacji, gdy zabezpieczenie zostało zwrócone przez ARR w 2005 roku na mocy ostatecznej (i prawomocnej) decyzji, pozostającej w obrocie prawnym, o przyznaniu prawa do refundacji, tj. ustalone zostało ostateczne nabycie praw do kwoty przyznanej jako zaliczka i zabezpieczenie zgodnie z art. 18 ust. 1 lit. a) podlegało zwróceniu zgodnie z prawem.

3) naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a., w związku z art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, w tym wszystkich zasad systemowych, a więc kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu, prawdy obiektywnej, uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, polegające na świadomym uchyleniu się od zebrania i rozpatrzenia całego istotnego dla sprawy materiału dowodowego i ograniczenia swojego działania do wybiórczego doboru dokumentów lub nawet wyrwanej z kontekstu części takich dokumentów pod przyjętą tezę skierowaną na naruszenie zasady prawdy obiektywnej, w celu pokrzywdzenia interesu skarżącego. Naruszenie powyższych przepisów oraz zasad w nich określonych zostało zrealizowane poprzez:

a) przyjęcie przez organ przy ocenie materiału zgromadzonego w sprawie, że art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania bowiem tak organ I jak i II instancji orzekają na podstawie ustawy o ARR, a stosownie do art. 7 ust. 1 tej ustawy do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji przez Prezesa ARR artykułów tych nie stosuje się, co stanowi rażące naruszenie art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą;

b) nieprzesłanie skarżącej postanowienia, mimo jego braku w aktach sprawy, o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie odzyskiwania refundacji, zgodnie z wnioskiem skarżącego z dnia 28 lipca 2011 r. zawartym w pkt. 1 tego pisma, opartym o przepisy prawa unijnego i wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 15 kwietnia 2005 r. w sprawie C-385/03 wskazującym, iż procedura wypłaty refundacji i procedura odzyskiwania refundacji są odrębnymi procedurami, a co za tym idzie zobowiązującym ARR jako agencję płatniczą do umożliwienia skarżącemu zrealizowania jego wniosków w zakresie zbadania z urzędu elementów istotnych zmierzających do ustalenia prawdy obiektywnej;

c) odmowę zrealizowania (wykonania) wniosków Skarżącego zawartych w piśmie z dnia 28 lipca 2011 r. (pkt. 1 i 6) oraz w piśmie z dnia 29 marca 2012 r. (pkt. 2), odnośnie dopuszczenia z urzędu biegłego w zakresie badania autentyczności dokumentów celem sporządzenia opinii, co do autentyczności deklaracji importowych złożonych przez skarżącego, a także pisma Zastępcy Przewodniczącego Państwowego Komitetu Celnego Kirgizji S. Suvanalieva Nr 25-11/73 (a) z 28 marca 2007 r. (poz.7) potwierdzającego, że cukier objęty deklaracją celną nr [...] wszedł na terytorium Kirgizji i został dopuszczony do swobodnego obrotu, które nierzetelna, a wręcz kłamliwa w swojej treści nota MSZ Kirgizji z 20 maja 2008 r. uważa za nieautentyczne; oraz wydanie przez Prezesa ARR postanowienia nr [...] z dnia [...] września 2011 r. oddalającego wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu badania dokumentów wobec zdaniem ARR:

- "bezzasadności opracowania przez biegłego opinii w sprawie ich (dokumentów) prawdziwości" oraz

- "niemożliwości wydania" (polskiemu biegłemu) dokumentów oraz pieczęci będących w posiadaniu ARR od stycznia 2005 r., bowiem stanowią one dowody w prowadzonym postępowaniu, co uniemożliwia ich wydanie w trakcie prowadzonego postępowania - mimo, iż do akt sprawy nigdy nie dołączono żadnych wzorów pieczęci;

d) przyjęcie przez ARR oraz organ II instancji za szczególnie wiarygodnych pism:

- z 10 sierpnia 2011 r. nr 25-7/5161 władz celnych Kirgizji potwierdzających, że deklaracje objęte postępowaniem nie zostały objęte procedurą IM 40 z prośbą o oryginały polskie, w celu ustalenia osób odpowiedzialnych za fałszerstwo, co władze celne Kirgizji czyniły na przestrzeni co najmniej 4 lat w kilkunastu pismach, poczynając od noty MSZ z 20 maja 2008 r. kończąc na piśmie z 12 stycznia 2012 r., w którym zaprzeczono istnienia jakichkolwiek postępowań służbowych, karnych lub innych rzekomo wszczętych w związku z fałszerstwami deklaracji, co oznacza że wszystkie pisma powołujące się na te, zdaniem ARR, "wiarygodne" informacje były kłamstwem; oraz

- pisma Państwowej Służby Celnej Kirgizji, potwierdzającego treść pisma z 2 lipca 2010 r. nr 25-11/2864, tj. potwierdzającego w rzeczywistości zwolnienie ustawowe od cła i należności celnych towarów importowanych i eksportowanych przez przedsiębiorców do Wolnych Obszarów Gospodarczych, bo taka jest zawartość pisma, które może być wewnętrznie sprzeczne, czego nie wyjaśnił organ nie żądając udzielenia przez Kirgizję tekstu prawa i jego wykładni dokonanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości Kirgizji zgodnie z wnioskiem skarżącego (zarzut niżej pkt f), co jednakże nie może być powodem by ARR przemilczała treść tak ważnego oświadczenia władz celnych Kirgizji o zwolnieniu od opłat i należności celnych towarów importowanych i eksportowanych do Wolnych Obszarów Gospodarczych lub też wyciągała wnioski rażąco sprzeczne z treścią tego oświadczenia zawartego w piśmie;

e) przyjęcie za szczególnie wiarygodnego (spr. 6 uzasadnienia) pisma nazwanego ekspertyzą specjalisty kirgiskiego, na potwierdzenie stanowiska ARR o trafności jej rozstrzygnięcia w decyzji w sytuacji, gdy:

- załączone do akt pismo z 17 lutego 2012 r. nazwane opinią specjalisty z Państwowego Ośrodka Ekspertyz Sądowych Kirgizji nie jest ekspertyzą, gdyż nie spełnia warunków jej wykonania w tym odnośnie do rzetelności wykonania, materiału porównawczego czy też braku jakichkolwiek wniosków;

- jak wynika z treści tego pisma, specjalista kirgiski nie otrzymał ani od ARR ani od władz celnych Kirgizji deklaracji celnej [...] do porównania z kopią otrzymaną od ARR, czyli nie otrzymał żadnego materiału porównawczego do badań, a tym samym jego stwierdzenie dokonane w oparciu jedynie o kopię jest nierzetelne;

- na stronie 3 pisma zwanego ekspertyzą stwierdza się, że kopia deklaracji celnej 151557 jest zaopatrzona w oryginalne pieczęcie , a zmienione zostały zapisy w polu 1 i 37 z kodu 71 na 40, które to zmiany zostały potwierdzone oryginalnymi pieczęciami i podpisami

f) świadome niewystąpienie do właściwych organów Kirgizji – to jest do Ministra Sprawiedliwości tego kraju – o pomoc prawną w zakresie udzielenia tekstu prawa oraz jego wykładni w postaci ustawy o funkcjonowaniu wolnych obszarów gospodarczych (swobodnych stref ekonomicznych SEZ) z dnia 16 grudnia 1992 r., celem nie dopuszczenia przez ARR do uzyskania odpowiedzi w formie dokumentu urzędowego na istotne pytania zawarte w piśmie skarżącego z 29 marca 2012 (pkt. 5), mimo iż w art. 6 zatytułowanym "Specjalny reżim celny" ustawa ta postanawia, iż " Specjalny reżim celny obejmuje zniesienie opłat celnych od eksportu towarów w SEZ i importu towarów do SEZ, lub od towarów przeznaczonych do re-eksportu oraz wolny przewóz towarów przez granicę...." oraz mimo, iż identyczny pogląd prezentuje ARR w korespondencji z władzami dyplomatycznymi Kirgizji, które w oficjalnym stanowisku wyrażonym przez Ambasadora Kirgizji akredytowanego w Warszawie zawartym:

w piśmie z dnia 25 lutego 2009 r. skierowanym do Prezesa ARR stwierdzającym m.in.. "iż tworzy się podejrzenie, że polska strona myli się poniekąd w rozumieniu określenie co to jest "Swobodna Strefa Ekonomiczna (SEZ)", a także władzami celnymi Kirgizji, które,

w piśmie z dnia 2 lipca 2010 r. znak 25-11/2864 stwierdzają expressis verbis, "że (...) podmioty gospodarcze nie są zobowiązane do składania zgłoszeń przy objęciu towaru kolejną procedurą celną (m.in. procedurą IM-40 dopuszczenia do obrotu) z uwagi na to, iż np. przedmiotowy towar może zostać wykorzystany na terenie WOG (wolnego obszaru gospodarczego) do produkcji innego towaru" oraz, że "Zgodnie z ustawą Republiki Kirgiskiej "O wolnych strefach ekonomicznych w Republice Kirgiskiej" z dnia 16 grudnia 1992 r. Nr 1076-XII w wolnych strefach ekonomicznych obowiązuje szczególny tryb celny, który włącza zniesienie opłat celnych i podatków od wwozu towarów do wolnych stref ekonomicznych.

Specyfika Wolnych Stref Ekonomicznych nie zobowiązuje podmiotów działalności ekonomicznej do dokonywania w trybie obowiązkowym kolejnych odpraw celnych w innych trybach, w tym także w trybie "Dopuszczony do wolnego obrotu" - (IM-40), ponieważ towar, na przykład, może być wykorzystany na terytorium wolnych stref ekonomicznych w celu produkcji innego towaru"; oraz we własnej korespondencji;

- w piśmie ARR z 5 czerwca 2012 r. nr AZoe-072-MB-14-1379-1620/12 skierowanym do Jarosława C. Dyrektora Generalnego Spraw Zagranicznych MSZ w sprawie wystąpienia do Służby Celnej Kirgistanu i Ambasady Republiki Kirgiskiej w Republice Białorusi, do którego załącza projekty dwóch wystąpień, w których prosi o udzielenie odpowiedzi i pomocy w uzyskaniu informacji:

"czy prawdziwe jest stwierdzenie zawarte w piśmie Służby Celnej Kirgistanu z dnia 02.07.2010 r., znak 25-11/2864 stwierdzające, że "(...) podmioty gospodarcze nie są zobowiązane do składania zgłoszeń przy objęciu towaru kolejną procedurą celną (m.in. procedurą IM-40 dopuszczenie do obrotu) z uwagi na to, iż np. przedmiotowy towar może zostać wykorzystany na terenie WOG do produkcji innego towaru ". (Zał. Nr 1);

"Jakie było ostateczne przeznaczenie cukru po zastosowaniu procedury IM-71 Wolny Obszar Gospodarczy? Procedura ta wskazuje na fakt, że cukier przywieziony do Kirgistanu na podstawie deklaracji nr [...] (i innych) nadal przebywa w Wolnej Strefie Gospodarczej", czy może został poddany np. procedurze przetwarzania lub innej procedurze?" (Zał. Nr 2);

Na to pytanie ARR nie uzyskała odpowiedzi, chociaż informacja o WOG zawarta jest w oficjalnych dokumentach OECD, a mimo to wydała negatywne dla skarżącej decyzje, zaś w piśmie z 31 sierpnia 2012 r. ARR przekazując sprawy organowi II instancji na str. 3 drugi akapit od dołu oraz w uzasadnieniu stwierdza "Organ nie miał obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego polegającego na wykładni przepisów obcego państwa mimo, iż na str. 9 u góry uzasadnienia ARR stwierdza "Tymczasem unijne prawodawstwo wyraźnie wskazuje i uzależnia wypłatę refundacji wywozowych od przestrzegania prawodawstwa (w tym przypadku dotyczącego prawa celnego) w państwie trzecim(identyczne stanowisko zajął organ II instancji na str. 19 uzasadnienia – akapit u góry). A odmawiając badania prawa ARR naruszyła art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a., tj. nie ustaliła istotnych okoliczności stanu faktycznego; oznacza to, że w najistotniejszej kwestii dotyczącej prawa kirgiskiego regulującego kwestie dopuszczenia do swobodnego obrotu importowanych z Polski towarów (cukru) oraz abolicji celnej tychże towarów odnośnie do zwolnienia z opłat celnych, ARR świadomie zaniechała wyjaśnienia tych zagadnień, obciążając negatywnym skutkiem swojego zaniechania skarżącego; innymi słowy Prezes ARR naruszył prawo wydając decyzję negatywną przed zakończeniem postępowania dowodowego wiedząc, że istnieje w prawie kirgiskim, zwolnienie od opłat celnych i obowiązku dokonywania kolejnych odpraw tak wyeksportowanego cukru;

g) oparcie rozstrzygnięcia m.in. na materiale sprawy stanowiącym kopie pism kirgiskich zamiast na oryginałach, co jasno wynika z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji przepisanej in extenso jako własne ustalenie stanu faktycznego sprawy przez organ II instancji (str. 2-7 uzasadnienia) i akt sprawy oraz na dokumentach, mimo iż otrzymanych drogą oficjalną, w tym m.in. na piśmie z 2 lipca 2010 r. nr 25/11/2864, co do którego sama ARR w piśmie z dnia 9 marca 2012 r. skierowanym do Dyrektora Generalnego MSZ J. C., a zwłaszcza w załącznikach do tego pisma będących projektami pism MSZ do właściwych władz kirgiskich, kwestionując jego treść wskazuje na zapis tegoż pisma z 2 lipca 2010 r., iż podmioty gospodarcze nie są zobowiązane do składania zgłoszeń przy objęciu towaru kolejną procedura celną, w szczególności IM - 40, z uwagi na to, że towar może być wykorzystany na terenie WOG do produkcji innego towaru;

4) naruszenie treści art. 107 § 3 k.p.a. poprzez skopiowanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji całego uzasadnienia z decyzji organu I instancji, w tym treści pism kirgiskich, a właściwie ich tytułów, celem opisu stanu faktycznego sprawy, gdzie z przywołanych treści następnie negatywnie zweryfikowanych treścią innych pism wynika, że są one nieprawdziwe lub wręcz kłamliwe i wyciąganie przez organ świadomie nieprawdziwych wniosków, - które są w tych okolicznościach nielogiczne i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego, - że przeprowadził na podstawie tych pism wnikliwe postępowanie dające podstawy do wydania negatywnej dla skarżącego decyzji, jak np:

a) pismo władz celnych Kirgizji z 20 listopada 2009 r. nr 25/7/5606 (kopia - brak oryginału) informujące o prowadzonym postępowaniu służbowym odnośnie deklaracji nr [...], w której zostały dokonane poprawki w polu 1 i 37 i w którym to piśmie władze kirgiski proszą ARR o oryginały deklaracji w celu ustalenia osób odpowiedzialnych za fałszerstwa. ARR zrealizowała przedmiotowy wniosek przekazując deklarację nr [...], mimo iż we wcześniejszych decyzjach ARR twierdziła, że przekazała wszystkie deklaracje co nie było prawdą, a co ma znaczenie dla wiarygodności tzw. ekspertyzy.

b) pismo władz celnych Kirgizji z 10 sierpnia 2011 r. nr 25/7/5161 przekazane przez MSZ RP (przy piśmie z dnia 28 września 2011 r. znak DK III 311/4/11/122/991) potwierdzające rzekome fałszerstwo deklaracji nr [...] z prośbą o dostęp do oryginałów sfałszowanych dokumentów w celu rzekomego ustalenia osób odpowiedzialnych za fałszerstwa;

c) nota MSZ Kirgizji z dnia 20 maja 2008 r. nr 011-15/947, w której powiadomiono o wszczęciu postępowania służbowego i karnego w związku z rzekomym niesporządzeniem pisma z dnia 28 marca 2007 r. nr 25-ll/73(a) podpisanego przez S. S. Zastępcę Przewodniczącego Państwowego Komitetu Celnego Kirgizji;

d) przywołanie w stanie faktycznym (na stronie 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji) treści pism kirgiskich odwołujących się do rzekomego fałszerstwa dokumentów;

W sytuacji gdy odnośnie do powyższych podpunktów a) - d):

nie jest prawdą, że kiedykolwiek było wszczęte postępowania służbowe, karne lub inne przez władze celne Kirgizji w związku z rzekomymi fałszerstwami deklaracji, w tym deklaracji objętej zaskarżoną decyzją, o czym świadczy inne pismo władz celnych Kirgizji z dnia 12 stycznia 2012 r. nr 25/7/74 wysłane do ARR z informacją, że nigdy żadne postępowania służbowe ani karne nie były wszczęte, a mamy już przecież rok 2013 (w skardze wskazano omyłkowo rok 2012) oraz gdy;

e) pismo z dnia 2 lipca 2010 r., str. 4 uzasadnienia;

w sytuacji (pkt. d), powyżej), gdy ARR oraz organ II instancji świadomie pominęli cały istotny fragment pisma z 2 lipca 2010 r. odnoszący się do wolnych obszarów gospodarczych (WOG), gdzie na podstawie obowiązujących przepisów, o czym zaświadczają władze celne Kirgizji, import i eksport towarów zwolniony jest z cła i innych opłat, a przedsiębiorcy (importerzy) nie mają obowiązku zgłaszania towaru do kwalifikacji celnej.

5) naruszenie art. 76 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności zawartych w postanowieniu o odmowie wszczęcia śledztwa Prokuratury Rejonowej W. z dnia [...] grudnia 2008 r. [...], odnoszących się co do zasady również do deklaracji objętej zaskarżoną decyzją, z uwagi na podobny charakter zarzutu wywodzący się z podobnych okoliczności tj. rzekomej nieautentyczności deklaracji, w tym wpisów w polu 1 i 37 i okoliczności łącznego wyjaśniania przez ARR sprawy rzekomej nierzetelności kilkudziesięciu deklaracji dotyczących skarżącego w ramach dokumentów i korespondencji dotyczących zarzutów ARR i uzyskanych odpowiedzi władz kirgiskich w stosunku do wszystkich kilkudziesięciu deklaracji w tym również deklaracji objętej zaskarżoną decyzją;

w związku z wnioskiem Prezesa ARR o wszczęcie postępowania karnego wobec pracowników skarżącego m.in. w związku z rzekomym posłużeniem się przez nich fałszywymi dokumentami w celu uzyskania refundacji, w którym to postanowieniu, a także wcześniejszym postanowieniu z 2006 roku [...] Prokuratura dwukrotnie umorzyła postępowanie wobec nie popełnienia przestępstwa, a ARR godząc się z tą oceną nie złożyła zażalenia na te postanowienia;

i wbrew ustaleniom prokuratury polskiej i własnej wiedzy ARR o nieistnieniu (braku) jakiegokolwiek postępowania służbowego czy też karnego toczącego się w Kirgizji w przedmiotowej sprawie, gdy ani w Polsce ani też w Kirgizji nie stwierdzono żadnego przestępstwa i odmówiono wszczęcia postępowań;

uznanie zaskarżonej deklaracji oraz pism z 28 marca 2007 r. Państwowego Komitetu Celnego Kirgizji oraz pisma Ambasadora Kirgizji z dnia 25 lutego 2009 r. (a także innych wymienionych w uzasadnieniu odwołania) za nieprawdziwe i nieautentyczne, gdyż dokumenty te i stanowiska burzą założoną przez ARR tendencyjną tezę o konieczności wydania decyzji na niekorzyść skarżącego, co stanowi o dowolności oceny a nie o swobodnej ocenie wymaganej prawem.

II. naruszenie prawa materialnego poprzez:

1) naruszenie treści art. 49 ust. 1 pkt b) rozporządzenia nr 612/2009 poprzez ustalenie kwoty nienależnie zwolnionego zabezpieczenia i nakazanie jego zwrotu, mimo iż z całej treści uzasadnienia decyzji organu I instancji i organu II instancji wynika że chodzi o zwrot kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji przeznaczonych na realizację Wspólnej Polityki Rolnej określonych w art. 13 ust. 1 pkt 2) lit. a) ustawy o ARR w związku z art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009, to jest zwrot refundacji, a nie zwrot środków własnych skarżącej stanowiących kiedyś jej zabezpieczenie, co oznacza rozstrzygnięcie w sprawie nie będącej przedmiotem postępowania;

2) naruszenie treści art. 49 ust. 4 pkt a) w zw. z ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 poprzez nakazanie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w sytuacji dokonania płatności na rzecz skarżącego wskutek błędu innych władz w rozumieniu rozporządzenia, w tym wypadku władz celnych Republiki Kirgiskiej, wobec faktu, że skarżąca (beneficjent) złożyła otrzymany od celnych władz kirgiskich egzemplarz kirgiskiej importowej deklaracji celnej, który w polach 1 i 37 miał naniesioną zmianę tekstu (kodu), która w sposób widoczny została opieczętowana autentycznymi pieczęciami władz celnych oraz podpisana przez urzędnika celnego, a należności celne zostały uregulowane co wynika z treści deklaracji oraz zostały uregulowane zgodnie z obowiązującą w Kirgizji ustawą o wolnych obszarach gospodarczych (WOG) z 1992 roku;

3) naruszenie art. 49 ust. 4 lit. a) rozporządzenia nr 612/2009 oraz pierwszego zdania ostatniego akapitu tegoż ust. 4 w brzmieniu "Przepisów niniejszego ustępu nie stosuje się do zaliczek na poczet refundacji" poprzez uznanie, iż nie można mówić o braku obowiązku zwrotu płatności uzyskanej przez skarżącego w wyniku błędu innych władz, tj. władz celnych Kirgizji gdyż, zdaniem organu, przepis ten nie ma zastosowania do skarżącego gdyż sprawa dotyczy zwrotu zaliczek na poczet refundacji, podczas gdy w przedmiotowej sprawie chodzi wyłącznie o zwrot refundacji, a nie zaliczki na refundację

4) naruszenie art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 poprzez:

a) wskazanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji zastosowania tegoż przepisu w związku z art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 i określenie kwoty zwrotu środków nienależnie pobranych z tytułu refundacji w oparciu o ten artykuł, w sytuacji gdy art. 32 ust. 1 nie ma zastosowania do zwrotu refundacji gdyż nakazuje zwrot przez eksportera jedynie różnicy między dwiema kwotami tj. kwotą zaliczki, a kwotą faktycznie należną z tytułu eksportu, powiększoną o 10%; oraz że artykuł ten dotyczy wyłącznie zabezpieczeń zaliczek (art. 17 rozporządzenia wykonawczego nr 282/2012);

b) naruszenie przewidzianej w nim procedury określonej w rozporządzeniu wykonawczym nr 282/2012, w tym art. 18 ust. 1 a) o brzmieniu "Zabezpieczenie jest zwracane wówczas gdy: a) ustalone zostało ostatecznie nabycie praw do kwoty przyznanej jako, zaliczka;" w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie zabezpieczenie wpłacone przez skarżącą zostało zwolnione, w związku z przyznaniem refundacji, przewidzianą prawem ostateczną i prawomocną decyzją Prezesa ARR, która jest w obrocie prawnym.

5) naruszenie art. 48 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 poprzez błędną jego wykładnię i wskazanie, iż ma on zastosowanie do zwrotu refundacji, mimo iż przepis ten dotyczy wyłącznie kar;

6) naruszenie art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 poprzez błędną wykładnię i wskazanie, iż ma on zastosowanie tylko dlatego (zamiast art. 48 ust. 1), że spółka wnosiła zabezpieczenie w związku z zaliczkową wypłatą refundacji, co w konsekwencji spowodowało naruszenie przepisu objętego zarzutem pkt 3 powyżej;

7) naruszenie treści przepisu (motywu) 67 preambuły rozporządzenia nr 800/1999 (po zmianie przepisu 61 preambuły rozporządzenia nr 612/2009) poprzez uznanie, że skarżąca (eksporter) jest odpowiedzialna za działania stron trzecich to jest za błędy w kirgiskiej importowej deklaracji celnej nr druku [...] w sytuacji gdy organ państwa w postaci władz celnych Kirgizji nie jest stroną trzecią w rozumieniu rozporządzenia;

8) naruszenie zasad państwa prawa poprzez złamanie reguł postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i art. 9, w zw. z art. 57 § 5, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i innymi artykułami k.p.a., poprzez zastosowanie przez organ do rozpoznania niniejszej sprawy jednocześnie trzech ustaw tj. k.p.a. i dwóch ustaw szczególnych (lex specialis) tj. ustawy o ARR oraz ustawy o administrowaniu, które to ustawy w niniejszej sprawie się wykluczają, bowiem art. 7 ust. 1 ustawy o ARR wyłącza ze stosowania inne przepisy k.p.a. niż art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, przy czym wyłączenia treści przewidziane przez te dwie ustawy są ze sobą sprzeczne, a organ uznał, że stosuje art. 4 ustawy o administrowaniu, a mimo to wyłączył ze stosowania część tych przepisów np. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a inne uznał za obowiązujące np. art. 57 § 5 i art. 80 k.p.a.; skutkuje to uznanie braku podstawy prawnej decyzji, a także rażące naruszenie prawa uniemożliwiającemu skarżącemu jakąkolwiek realną obronę;

9) naruszenie art. 4 ustawy o administrowaniu, w zw. art. 39 i art. 57 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, iż pouczenie zawarte w decyzji organu I instancji odnośnie terminu do wniesienia odwołania tj. obowiązku jego złożenia osobiście do ARR do godz. 16 jest zgodne z prawem, w sytuacji gdy przywołany art. 4 nie wyłącza ze stosowania przepisów kpa Rozdział VIII o doręczeniach pism, w tym art. 39 k.p.a., który stwierdza, iż doręczeń dokonuje się przez pocztę...", w terminie określonym w art. 57 § 1 k.p.a. zdanie drugie, z upływem ostatniego z wyznaczonej liczby dni stanowiącego koniec terminu, a więc do godz. 24,00 czternastego dnia terminu, co jest konsekwencją bezpodstawnego stosowania łącznie przepisów, o których mowa w pkt. 8 powyżej.

Postawione zarzuty zostały rozwinięte w obszernym uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując wnioski wysnute w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 19 marca 2013 r. stanowiącym uzupełnienie skargi skarżąca podniosła dodatkowy zarzut upływu terminu przedawnienia do wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej, biorąc pod uwagę, iż złożyła do ARR wniosek o wypłatę refundacji WPR1 nr [...] w dniu [...] września 2004 r., w związku z kirgiską deklaracją celną nr [...] z dnia [...] września 2004 r., druk nr [...], a zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia Rady (WE,EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. L Nr 312/1 z dnia 23.12.1995 r.), zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 2988/95", ośmioletni termin przedawnienia upłynął z dniem 1 września 2012 r.

W piśmie procesowym z dnia 29 kwietnia 2013 r. skarżąca uzupełniła zarzuty skargi zarzucając naruszenie prawa materialnego przez organy obu instancji poprzez naruszenie art. 49 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia nr 612/2009 i wydanie decyzji z pominięciem obowiązku nałożenia kary, a więc rozstrzygnięcie w sposób nieprzewidziany przepisem bezwzględnie obowiązującego prawa materialnego. W uzasadnieniu rozwinęła ten zarzut, jak również inne, podnoszone wcześniej zarzuty.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia 17 czerwca 2013 r. zatytułowanym "uzupełnienie skargi" skarżąca – na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." – wniosła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci:

pisma Państwowej Służby Celnej przy Rządzie Kirgistanu nr 25-8/1518 z dnia 14 marca 2013 r. oraz

pisma Państwowej Służby Celnej przy Rządzie Kirgistanu nr 25-8/2138 z dnia 29 marca 2013 r.

Wskazano przy tym, iż pisma te zostały podpisane przez Przewodniczącego Państwowej Służby Celnej K. K. i skierowane do ARR w miesiącu kwietniu 2013 r., zaś w odpisie przesłane do pełnomocników przez Ambasador Republiki Kirgistanu w Wiedniu (akredytowaną na Polskę).

Pełnomocnik skarżącej podniósł, iż przeprowadzenie dowodu uzupełniającego ma na celu wykazanie:

a) że towar objęty zaskarżoną decyzją wszedł do swobodnego obrotu na terenie Kirgizji wraz z pobraniem stosownych opłat, a zgodnie z treścią pisma odmienna interpretacja władz, polskich wynika z nieznajomości prawa kirgiskiego, którego badania za pośrednictwem Ministerstwa Sprawiedliwości Kirgizji odmówiła ARR;

b) prawdziwości (autentyczności) zarówno pod względem formalnym jak i materialnym pism Państwowego Komitetu Celnego Republiki Kirgiskiej nr 25-ll/73(a) oraz nr 25-1 l/73(b) z dnia 28 marca 2007 r., sporządzonych i podpisanych przez ówczesnego Pierwszego Zastępcę Przewodniczącego S. S., które zaświadczają, iż cukier objęty kirgiską importową deklaracja celną wwieziony do Kirgistanu został dopuszczony do swobodnego obrotu, a które to pisma zostały ocenione jako fałszywe i niezgodne z rzeczywistością, a wiec niezgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym;

c) uzyskania oficjalnej odpowiedzi od najwyższych władz celnych Kirgistanu podsumowującej całe postępowanie wyjaśniające w Kirgistanie, zaświadczającej, że towar (cukier) objęty zaskarżoną decyzją i deklaracją celną został dopuszczony do swobodnego obrotu zgodnie z ustawodawstwem państwa, o którą to odpowiedź wystąpiła ARR i nie czekając na jej nadejście wydała zaskarżoną decyzję niezgodnie ze stanem rzeczywistym sprawy.

Ponadto skarżąca wniosła o wezwanie organu do złożenia pominiętych dokumentów i dopuszczenie jako dowodu w sprawie oryginałów wyżej wymienionych pism oraz innych pism i dokumentów otrzymanych przez ARR od władz celnych Kirgistanu w miesiącu kwietniu lub na początku maja 2013 r., w tym pisma Ambasador Kirgistanu w Wiedniu (akredytowanej na Polskę) skierowanego do Prezesa ARR L. Z., w którym wskazano, że władze polskie stosują w sprawie eksportu cukru błędną i niewłaściwą interpretację prawa kirgiskiego w kwestii funkcjonowania Specjalnych Stref Ekonomicznych.

Pismem procesowym z dnia 27 września 2013 r., zatytułowanym "Odpowiedź na odpowiedź na skargę", pełnomocnik skarżącej po raz kolejny przedstawił prezentowane wcześniej stanowisko w zakresie postępowania organów przy weryfikacji autentyczności dokumentów celnych, rozwijając w obszernym uzasadnieniu pisma podnoszone już uprzednio zarzuty.

W dniu 10 października 2013 r. skarżąca złożyła pismo procesowe z dnia 9 października 2013 r., do którego załączyła kopie pism stanowiących "opinie firm prawniczych" dotyczące "podpisu jako elementu formalnego ważności decyzji administracyjnej".

Na rozprawie w dniu 17 października 2013 r. pełnomocnik skarżącej złożył pismo sporządzone w tym samym dniu, zatytułowane "Załącznik Zarządu Skarżącego do protokołu rozprawy", w którym wyjaśniono dlaczego w kirgiskich deklaracjach importowych występują różne numery (kody) "40" lub "71". Podniesiono, iż pierwotnie na deklaracjach celnych wprowadzono kod "71", jednakże na wyraźne żądanie ARR wpis ten został zmieniony przez władze celne Kirgizji na kod "40". Zdaniem skarżącej, zmiany zostały dokonane na oryginałach deklaracji importowych, natomiast odpowiednio nie zostały poprawione "wtórniki tychże deklaracji znajdujące się w Kirgizji".

Ponadto, Sąd postanowił dopuścić – w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. – dowód z dokumentów wskazanych we wniosku skarżącej z dnia 17 czerwca 2013 r. (vide: protokół rozprawy z dnia 17 października 2013 r., k. 207-208 akt).

W dniu 21 października 2013 r. wpłynęły do Sądu pisma sporządzone w tym samym dniu, zatytułowane "Załącznik do protokołu rozprawy z dnia 17 października 2013 r. (nr 015)" oraz "Pismo (Dec. 015)" wraz z kopią deklaracji nr 151557.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż system refundacji wywozowych został unormowany w prawie wspólnotowym rozporządzeniem nr 612/2009, które obowiązuje od dnia 6 sierpnia 2009 r. Rozporządzenie to uchyliło obowiązujące uprzednio rozporządzenie nr 800/1999.

W Preambule do rozporządzenia nr 612/2009 postanowiono, iż ogólne zasady ustanowione przez Radę przewidują wypłatę refundacji po przedstawieniu dowodu, że produkty zostały wywiezione ze Wspólnoty. Uprawnienie do refundacji nabywa się z chwilą, gdy produkty opuszczają rynek Wspólnoty, podczas gdy stosuje się jednolitą stawkę refundacji dla wszystkich państw trzecich. W przypadku gdy stawka refundacji jest zróżnicowana ze względu na miejsce przeznaczenia produktów, uprawnienie do refundacji jest uzależnione od przywozu do kraju trzeciego (punkt 2).

W punkcie 34 Preambuły wskazano, iż w celu ułatwienia eksporterom finansowania ich transakcji należy upoważnić państwa członkowskie do wypłaty w formie zaliczki całej lub części kwoty refundacji w momencie przyjęcia zgłoszenia lub deklaracji płatności, pod warunkiem złożenia zabezpieczenia, aby zapewnić zwrot wypłaconej zaliczki w przypadku, gdyby później okazało się, że refundacja nie powinna zostać wypłacona. Zgodnie natomiast z punktem 35 Preambuły, kwota wypłacona przed wywozem musi być zwrócona w przypadku, gdy okazuje się, że nie istnieją żadne uprawnienia do refundacji wywozowej albo że istnieje uprawnienie do niższej refundacji. W celu zapobieżenia nadużyciom zwrot musi zawierać kwotę dodatkową. W przypadku siły wyższej kwota dodatkowa nie powinna podlegać zwrotowi.

Warto również przywołać zapis punktu 30 omawianej Preambuły, w myśl którego "Z jednej strony, państwa członkowskie powinny być upoważnione do odmowy przyznania refundacji albo powinny być uprawnione do odzyskania wypłaconych refundacji w oczywistych przypadkach, gdy stwierdzono, że czynność nie jest zgodna z systemem refundacji wywozowych. Z drugiej strony, należy unikać nadmiernego obciążenia władz krajowych obowiązkiem systematycznego sprawdzania wszystkich przypadków przywozu".

Dodatkowo należy mieć na uwadze, iż reguły wspólnotowe przewidują przyznanie refundacji wywozowych w oparciu o obiektywne kryteria, odnoszące się w szczególności do ilości, rodzaju i cech wywożonego produktu, jak również jego geograficznego miejsca przeznaczenia. W świetle nabytych doświadczeń należy przewidzieć środki mające na celu zwalczanie nieprawidłowości, w szczególności oszustwa na szkodę budżetu wspólnotowego. Należy przewidzieć możliwość odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych, jak również sankcje w celu przestrzegania przez eksporterów reguł wspólnotowych (punkt 57 Preambuły). W celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania systemu refundacji wywozowych sankcje należy stosować bez względu na subiektywny aspekt winy. W niektórych przypadkach właściwe jest jednakże odstąpienie od stosowania sankcji, w szczególności w przypadku oczywistego błędu uznanego przez odpowiedni organ, i ustalenie poważniejszych sankcji w przypadku działania umyślnego. Środki te są konieczne i muszą być współmierne, dostatecznie zniechęcające i jednolicie stosowane we wszystkich państwach członkowskich (punkt 58 Preambuły).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja ustalająca kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej produktu w postaci cukru, wobec którego stawka refundacji jest zróżnicowana ze względu na miejsce jego przeznaczenia.

Wskazać zatem należy, iż stosownie do treści art. 31 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009, na wniosek eksportera państwa członkowskie, z chwilą przyjęcia zgłoszenia wywozowego, wypłacają w formie zaliczki całość lub część refundacji, pod warunkiem że zostanie wniesione zabezpieczenie, którego wysokość jest równa kwocie tej zaliczki, podwyższonej o 10 %. Państwa członkowskie mogą określić warunki, na których będzie możliwe złożenie wniosku o zaliczkę części refundacji (odpowiednio art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 800/1999).

Przez "zaliczkę na poczet refundacji" należy rozumieć kwotę nieprzekraczającą refundacji, wypłacaną od momentu przyjęcia zgłoszenia wywozowego, co wynika z art. 2 ust. 1 lit. j) rozporządzenia nr 612/2009.

Zgodnie natomiast z art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009, jeżeli kwota wypłacona w formie zaliczki jest wyższa od kwoty faktycznie należnej w przypadku danej czynności wywozu lub równoważnej czynności wywozu, właściwy organ wszczyna niezwłocznie procedurę przewidzianą w art. 29 rozporządzenia (EWG) nr 2220/85 w celu zwrotu przez eksportera różnicy między tymi dwiema kwotami, powiększonej o 10 % (odpowiednio art. 25 ust. 1 rozporządzenia nr 800/1999).

Wobec tego, iż organy administracyjne prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie uznały, że kwota wypłacona skarżącej w formie zaliczki była wyższa od faktycznie należnej kwoty refundacji z tytułu wywozu, w pierwszej kolejności przywołać należy regulacje dotyczące udzielania (wypłaty) refundacji wywozowych zróżnicowanych (mając na względzie definicję zawartą w art. 2 ust. 1 lit. e) rozporządzenia nr 612/2009).

W myśl art. 15 rozporządzenia nr 612/2009, w przypadku, gdy stawka refundacji jest zróżnicowana w zależności od miejsca przeznaczenia, wypłata refundacji jest uzależniona od spełnienia dodatkowych warunków ustanowionych na mocy art. 16 i 17 (odpowiednio art. 14 rozporządzenia nr 800/1999).

Zgodnie z art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009, produkt uważa się za przywieziony, jeżeli formalności celne, w szczególności te, które dotyczą pobrania należności przywozowych w kraju trzecim, zostały dokonane (odpowiednio art. 15 ust. 3 rozporządzenia nr 800/1999). Przy czym, zgodnie z punktem 20 Preambuły do rozporządzenia nr 612/2009, dokonanie przywozowych formalności celnych polega w szczególności na uiszczeniu stosowanych należności przywozowych, aby produkt mógł zostać wprowadzony do wolnego obrotu w danym kraju trzecim.

Katalog dowodów, którymi może posłużyć się eksporter dla wykazania dokonania formalności celnych przywozowych został określony w art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 (odpowiednio art. 16 ust. 1 rozporządzenia nr 800/1999). Dowód ten może stanowić jeden z następujących dokumentów:

a) dokument celny lub jego kopia lub fotokopia; zgodność takiej kopii lub fotokopii z oryginałem zostaje poświadczona przez organ, który zatwierdził oryginał dokumentu bądź przez oficjalne służby danego państwa trzeciego, bądź przez oficjalne służby jednego z Państw Członkowskich w danym państwie trzecim, bądź przez organ zobowiązany do wypłaty refundacji;

b) świadectwo rozładunku i przywozu sporządzone przez zatwierdzoną spółkę wyspecjalizowaną w płaszczyźnie międzynarodowej w dziedzinie kontroli i nadzoru (zwaną dalej spółką nadzoru) zgodnie z zasadami przewidzianymi w załączniku VI rozdział III, przy wykorzystaniu wzoru określonego w załączniku VII. W danym świadectwie muszą być umieszczone data i numer dokumentu celnego przywozowego.

W ustępie 2 tego przepisu wskazano natomiast katalog dokumentów, które mogą stanowić dowód dokonania formalności celnych jeżeli eksporter nie może otrzymać dokumentu wybranego zgodnie z ust. 1 lub w przypadku wątpliwości co do autentyczności przedstawionego dokumentu.

Procedura wypłaty refundacji została uregulowana w przepisach art. 46 – 49 rozporządzenia nr 612/2009 (odpowiednio w art. 49 – 52 rozporządzenia nr 800/1999).

Stosownie do treści art. 46 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009, refundacje wypłacane są tylko na specjalny wniosek eksportera przez państwo członkowskie, na którego terytorium zostało przyjęte zgłoszenie wywozowe. Zgodnie z ustępem 2 omawianego przepisu, z wyjątkiem przypadku siły wyższej, dokumenty dotyczące wypłaty refundacji lub zwolnienia zabezpieczenia muszą być złożone w terminie dwunastu miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego (odpowiednio zapisy art. 49 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 800/1999).

Przepis art. 49 rozporządzenia nr 612/2009 (odpowiednio art. 52 rozporządzenia nr 800/1999) określa zwrot kwoty nienależnie wypłaconej refundacji. Zgodnie z jego ustępem 1, bez uszczerbku dla obowiązku uiszczenia kwoty ujemnej na podstawie art. 48 ust. 5, beneficjent zwraca kwoty nienależnie otrzymane, łącznie z karą stosowaną na podstawie art. 48 ust. 1 i odsetkami obliczonymi za okres, który upłynął między płatnością i zwrotem. Jednakże:

a) w przypadku gdy zwrot jest zagwarantowany niezwolnionym zabezpieczeniem, przejęcie zabezpieczenia zgodnie z art. 32 ust. 1 stanowi odzyskanie należnych kwot;

b) w przypadku gdy zabezpieczenie zostało zwolnione, beneficjent uiszcza tę część zabezpieczenia, która uległaby przepadkowi, powiększoną o odsetki obliczone od dnia zwolnienia zabezpieczenia do dnia poprzedzającego dzień zapłaty.

Kontynuując nakreślenie ram prawnych działania organów administracyjnych w niniejszej sprawie, w dalszej kolejności wskazać należy na krajowe regulacje prawne w tym zakresie, zawarte w ustawie o ARR oraz ustawie o administrowaniu.

Ustawa o ARR reguluje właściwość organów w sprawach w niej wymienionych, m.in. w sprawach administrowania obrotem z zagranicą towarami rolnymi w tym wypłacaniem refundacji wywozowych, a także ustalaniem kwoty nienależnie zwolnionych przez Agencję zabezpieczeń wniesionych przez przedsiębiorców uczestniczących w obrocie z zagranicą towarami (art. 13 ust. 1 pkt 1a) ustawy o ARR). Organami tymi są Prezes ARR i minister właściwy do spraw rynków rolnych, gdyż zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o ARR, Prezes Agencji ustala w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie zwolnionych środków, zaś zgodnie z art. 7 ust. 3 tej ustawy organem wyższego stopnia w stosunku do Prezesa Agencji jest minister właściwy do spraw rynków rolnych. Oprócz powyższych uregulowań ogólnych ustawa o ARR reguluje rynki wymienionych w niej towarów. Jedna z regulacji dotyczy rynku cukru, jednak z jej treści wynika w sposób niewątpliwy, że chodzi o rynek wewnętrzny cukru a nie o obrót cukrem z zagranicą, a w szczególności z państwami trzecimi. Zatem rozdział 6 ustawy o ARR nie dotyczy obrotu cukrem z zagranicą.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o administrowaniu, ustawa ta reguluje obrót towarami z zagranicą w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego. Zatem, co do zasady, przepisy tej ustawy znajdują zastosowanie w sprawach uregulowanych rozporządzeniem nr 612/2009 i stanowią uzupełnienie zawartego w nich prawa wspólnotowego. Prawo wspólnotowe – rozporządzenie nr 612/2009 – przewiduje wypłatę refundacji w przypadku wywozu produktów ze Wspólnoty do krajów trzecich, w szczególności w przypadku wywozu cukru. Przepisy te zawierają materialnoprawne uregulowania dotyczące zwrotu nienależnej refundacji wywozowej, w tym również uiszczenia nienależnie zwolnionego zabezpieczenia, jednakże nie zawierają procedur regulujących postępowanie w przedmiocie zwrotu refundacji i ustalania kwot zabezpieczenia, bowiem realizacja tych procedur należy do państw członkowskich. Zatem w zakresie uzupełniającym w stosunku do prawa wspólnotowego należy stosować przepisy ustawy o administrowaniu, bowiem to one właśnie uzupełniają regulacje wspólnotowe. W myśl art. 4 ustawy o administrowaniu, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a. z wymienionymi w tym przepisie wyłączeniami. Przepis ten ma zastosowanie w sprawie niniejszej jako przepis szczególny (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt I GSK 206/11; orzeczenia NSA są dostępne na stronie internetowej pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe regulacje na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż jako dowód spełnienia warunków do przyznania refundacji wywozowej, skarżąca posłużyła się kopią kirgiskiej deklaracji celnej nr [...] z dnia [...] września 2004 r., sporządzonej na druku nr [...], zawierającą zapisy: "IM-40" (pole nr 1) oraz kod procedury "4000 50" (pole nr 37) – świadczące o zastosowaniu procedury dopuszczenia towaru do swobodnego obrotu. Na skutek przeprowadzonego następnie postępowania administracyjnego, Prezes ARR uzyskał na drodze zagranicznej pomocy prawnej kopię tej samej kirgiskiej deklaracji o numerze druku [...], w której polach nr 1 i nr 37 wpisano odpowiednio kod procedury “IM 71" i “7100 50", czyli kody wprowadzenia towaru do wolnego obszaru celnego.

Powyższe dokumenty, jak również inne, które były przedstawiane przez skarżącą i uzyskiwane przez organ w toku postępowania administracyjnego, różnią się zasadniczo między sobą tym, że zdaniem skarżącej dokumentują fakt dopuszczenia wywiezionych z Polski produktów do swobodnego obrotu w kraju przeznaczenia, w ocenie zaś organów brak jest na to dowodów, bowiem towary zostały objęte procedurą wprowadzenia do wolnego obszaru celnego.

W ocenie Sądu, rację w tym sporze należy przyznać orzekającym w sprawie organom. Zauważyć bowiem należy, iż stosownie do treści art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009, produkt uważa się za przywieziony, jeżeli formalności celne, w szczególności te, które dotyczą pobrania należności przywozowych w kraju trzecim, zostały dokonane. Z deklaracji celnej o numerze druku [...] wynika natomiast, że nie uiszczono należności przywozowych, czyli należności celnych, o czym świadczy brak zapisu w polu 47, a zatem nie dokonano przywozowych formalności celnych. Tym samym produkt nie mógł zostać uznany za wprowadzony do obrotu w państwie trzecim (Republice Kirgiskiej). W wymienionej deklaracji wskazano należności celne (pole 47), właściwe dla procedury odpowiadającej kodowi "IM-71", to jest przewidziane dla wwiezienia towaru do Wolnej Strefy Ekonomicznej. W tej sytuacji, powyższa deklaracja nie może stanowić dowodu na potwierdzenie dopuszczenia towaru zadeklarowanego przez skarżącą do swobodnego obrotu w kraju przeznaczenia.

W tej sytuacji przyjąć należało, że refundacja w stosunku do towaru objętego wnioskiem WPR1 nr [...] jest nienależna, a w konsekwencji, że kwota wypłacona skarżącej w formie zaliczki jest wyższa od kwoty refundacji faktycznie należnej z tytułu wywozu.

Powyższe – prawidłowe w ocenie Sądu – ustalenie spowodowało konieczność zastosowania materialnoprawnej podstawy określonej w art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 oraz przepisu prawa procesowego, to jest art. 13 ust. 1 pkt 1a) ustawy o ARR.

Skarżąca podnosi argument, że wprowadzenie towaru do Wolnej Strefy Ekonomicznej przy zastosowaniu kodu procedury 71 jest równoznaczne z dopuszczeniem do wolnego obrotu przy zastosowaniu procedury 4000. Sama swoim działaniem zaprzecza jednak tym twierdzeniom. Do wniosku o wypłatę refundacji przedłożyła dokument celny z poprawionymi kodami w polach 1 i 37 (kody procedury “IM 71" i “7100 50" zamieniono odpowiednio na kod procedury "IM-40" "4000 50". To oznacza że sama skarżąca uważała, że, wprowadzenie towarów do Wolnej Strefy Ekonomicznej pod procedurą 71 nie oznacza dopuszczenia towaru do wolnego obrotu i spełnienia przywozowych formalności celnych.

Postępowanie Prezesa ARR w tym zakresie uznać należy za prawidłowe. Jak już wyżej wskazano, w punkcie 34 Preambuły do rozporządzenia nr 612/2009 postanowiono, iż państwa członkowskie są upoważnione do wypłaty w formie zaliczki całej lub części kwoty refundacji w momencie przyjęcia zgłoszenia lub deklaracji płatności, pod warunkiem złożenia zabezpieczenia, aby zapewnić zwrot wypłaconej zaliczki w przypadku, gdyby później okazało się, że refundacja nie powinna zostać wypłacona. Przy czym, kwota wypłacona przed wywozem musi być zwrócona w przypadku, gdy okazuje się, że nie istnieją żadne uprawnienia do refundacji wywozowej albo że istnieje uprawnienie do niższej refundacji (punkt 35 Preambuły). Art. 49 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 612/2009 stanowi, że w przypadku gdy zabezpieczenie zostało zwolnione, beneficjent uiszcza tę część zabezpieczenia, która uległaby przepadkowi, powiększoną o odsetki obliczone od dnia zwolnienia zabezpieczenia do dnia poprzedzającego dzień zapłaty. Pamiętać także należy, iż jeżeli kwota wypłacona w formie zaliczki jest wyższa od kwoty faktycznie należnej, przepis art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 nakazuje wszczęcie procedury w celu zwrotu przez eksportera różnicy między tymi dwiema kwotami, powiększonej o 10 %.

W niniejszej sprawie skarżąca złożyła w dniu 1 września 2004 r. wniosek WPR1 nr [...] o wypłatę refundacji wywozowej w wysokości 641.671,67 zł. W dniu 3 listopada 2004 r. ARR dokonała płatności tej kwoty na rzecz skarżącej, zaś w dniu 3 sierpnia 2005 r. zwolniła zabezpieczenie złożone na poczet zaliczkowej wypłaty refundacji w wysokości 698.309,90 zł. Mając zatem na uwadze, iż na skutek przeprowadzonego następnie postępowania stwierdzono, że kwota zaliczkowej refundacji wywozowej została wypłacona nienależnie, Prezes ARR – stosując przepis art. 13 ust. 1 pkt 1a) ustawy o ARR – prawidłowo ustalił kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia. Skoro bowiem zaliczka była nienależna, to różnicę między kwotą wypłaconą w formie zaliczki a kwotą faktycznie należną – stanowi cała wypłacona kwota (100%). Zatem nienależnie zwolnione zabezpieczenie odpowiadać winno pełnej kwocie wypłaconej zaliczki (641.671,67) powiększonej o 10 % (110%).

Z wyłożonych wyżej przyczyn nie można było uwzględnić sformułowanych przez skarżącą zarzutów naruszenia prawa materialnego, określonych w punktach: II. 1), II. 4), II. 5) i II. 6) skargi.

Pozostałe zarzuty natury materialnej również nie zasługują na uwzględnienie.

W szczególności w sprawie nie może znaleźć zastosowania wyłączenie, o którym mowa w art. 49 ust. 4 rozporządzenia nr 612/2009, zgodnie z którym obowiązek zwrotu zabezpieczenia nie ma zastosowania, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze i:

• płatność została dokonana wskutek błędu właściwego organu państw członkowskich lub innych władz i jeżeli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta, lub,

• upłynęły cztery lata między dniem zawiadomienia beneficjenta o ostatecznej decyzji o przyznaniu refundacji a dniem przekazania beneficjentowi pierwszej informacji o rodzaju nienależnej płatności.

Jak słusznie zauważył to Minister, w ostatnim zdaniu tego przepisu postanowiono bowiem, że nie stosuje się go do zaliczek na poczet refundacji. Niezależnie od tego rację należy przyznać również organowi, gdy podnosi, że nieuprawniona zmiana kodów na druku deklaracji celnej, nie może być uznana za błąd właściwego organu państw członkowskich lub innych władz. Nie wgłębiając się w kwestię odpowiedzialności za dokonanie owych zmian, podkreślić jednak należy, że w sprawie nie mamy do czynienia z błędem, lecz ze zmianą zapisów na dokumencie urzędowym, której władze celne Republiki Kirgiskiej nie potwierdziły w oficjalnych pismach wystosowanych na drodze dyplomatycznej. Powoduje to, że zmianę tę należało uznać za nieuprawnioną, zaś przedłożony przez skarżącą dokument za nieautentyczny. W konsekwencji, niezasadne są zarzuty wskazane w punktach: II. 2) i II. 3) skargi.

Za oczywiście chybiony uznać należało także zarzut sformułowany w punkcie II. 7) skargi, bowiem wbrew wyrażonemu w nim stanowisku, zapis "Eksporter powinien być odpowiedzialny w szczególności za działania stron trzecich, które mogłyby umożliwić nienależne otrzymanie dokumentów koniecznych dla wypłaty refundacji" (punkt nr 61 Preambuły do rozporządzenia nr 612/2009), nie odnosi się do władz celnych kraju przeznaczenia towaru, lecz do osób, które uczestniczą w dokonywaniu czynności związanych z procedurą uzyskiwania i wypłaty refundacji wywozowych. Niezależnie od tego, iż orzekające w sprawie organy nie wyprowadziły zaprezentowanego przez skarżącą twierdzenia i już z tej przyczyny zarzut jest niezasadny, wskazać można na zawarte w odpowiedzi na skargę stanowisko Ministra w tej kwestii, zgodnie z którym chodzi o "partnera handlowego" eksportera, dokonującego czynności przed władzami celnymi kraju przeznaczenia.

W dalszej kolejności należało odnieść się do zarzutów opisanych w punktach: II. 8) i II. 9) skargi, które można ogólnie określić jako nieuprawnione zastosowanie w sprawie wzajemnie wykluczających się przepisów: k.p.a., ustawy o ARR oraz ustawy o administrowaniu. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o ARR, jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji, stosuje się przepisy k.p.a., z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Natomiast zgodnie z art. 4 ustawy o administrowaniu, z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., z wyłączeniem art. 10, art. 57 § 5, art. 58-60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103. Przepis art. 7 ustawy o ARR stanowi, że do postępowań nie stosuje się wymienionych przepisów k.p.a., jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Przepisem "stanowiącym inaczej" jest przepis art. 4 ustawy o administrowaniu. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy k.p.a. z wyłączeniem przepisów określonych w art. 4 ustawy o administrowaniu. Kwestia ta była już zresztą przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, w innych sprawach skarżącej i została jej wyczerpująco wyjaśniona. Powtórzyć zatem można za Naczelnym Sądem Administracyjnym, który w uzasadnieniu do wyroku z dnia 8 maja 2012 r. o sygn. akt I GSK 206/11 wskazał, iż w sprawie znajdują zastosowanie zarówno przepisy rozporządzenia nr 612/2009, jak i ustawy o ARR oraz ustawy o administrowaniu, a także k.p.a. ze stosownymi wyłączeniami przewidzianymi w art. 4 ustawy o administrowaniu. Omawiane przepisy uzupełniają się wzajemnie. Przepis art. 4 ustawy o administrowaniu ma natomiast zastosowanie w sprawie jako przepis szczególny. Zdaniem NSA nietrafny jest pogląd, że w sprawie należało stosować wyłączenia przepisów k.p.a. przewidziane w art. 7 ust. 1 ustawy o ARR, nie zaś szersze wyłączenia przewidziane w art. 4 ustawy o administrowaniu. Art. 7 ust. 1 ustawy o ARR zawiera na wstępie zastrzeżenie, że stosuje się go, gdy przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Jak wskazano wyżej, ustawa o administrowaniu zawiera przepisy odrębne tj. omawiany art. 4 i przepis ten "stanowi inaczej" zawierając szersze wyłączenia stosowania k.p.a. Podobny pogląd wyraził NSA również w wyroku z dnia 16 marca 2011 r. o sygn. akt I GSK 51/10, podnosząc dodatkowo, iż skarżąca pouczona została o prawie wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji do Ministra Rozwoju Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z którego skorzystała we właściwym terminie. Wobec czego nie może być mowy o wprowadzeniu w błąd i "...pozbawieniu możności obrony praw". NSA zauważył nadto, iż skarżąca nie wskazała konkretnie, na czym to uniemożliwienie obrony miałoby polegać, w związku z czym się ujawniło i jaki wpływ miało lub mogło mieć na wynik sprawy. Stanowisko to w pełni podziela Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, co powoduje, że zarzut sformułowany jako "rażące naruszenie prawa uniemożliwiające skarżącej jakąkolwiek realną obronę" nie może zostać uwzględniony.

Nieuzasadnione są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Przede wszystkim chybiony jest zarzut opisany w punkcie I. 1) skargi. Zwrócić należy uwagę, iż kwestia składania podpisu pod decyzją administracyjną przez osobę powołaną do pełnienia obowiązków organu administracyjnego była już przedmiotem rozważań sądownictwa. W uzasadnieniu wyroku z dnia 21 czerwca 2007 r. o sygn. akt II GSK 61/07 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż mimo braku dostatecznych regulacji prawnych, dotyczących instytucji powierzenia obowiązków organu, czy powierzenia obowiązków na określonym stanowisku praktyka posługiwania się takim powierzeniem obowiązków nie jest wcale rzadka. Nadużywanie powierzania obowiązków w administracji rządowej na tzw. wyższych stanowiskach w służbie cywilnej doprowadziło nawet do interwencji ustawodawcy, polegającej na wprowadzeniu do nieobowiązującej już ustawy z 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 1999, Nr 49, poz. 483 ze zm.) przepisów określających czasowe limity powierzenia obowiązków na stanowisku nieobsadzonym we właściwym trybie (art. 48 a). Prawo nie wyklucza więc stosowania takiej formy czasowego obsadzania stanowisk w administracji rządowej. Czasowe powierzanie obowiązków organu administracji rządowej przez Prezesa Rady Ministrów można uzasadniać treścią jego konstytucyjnych kompetencji własnych, jako zwierzchnika służbowego pracowników administracji rządowej (art. 148 pkt 7 Konstytucji) i jako reprezentanta Rady Ministrów, do której należy kierowanie administracją rządową (art. 146 ust. 3 i art. 148 pkt 1). NSA zauważył także, iż ustalenie konsekwencji takiego umocowania do działania w charakterze organu dla decyzji podjętych przez osobę w ten sposób umocowaną wymaga uwzględnienia zarówno treści, jak i charakteru tego aktu. Określenie "powierzenie obowiązków" (organu lub na stanowisku) niewątpliwie oznacza powierzenie wszystkich funkcji organu, albo inaczej wszystkich kompetencji, uprawnień i obowiązków przynależnych temu organowi (stanowisku), w tym też kompetencji władczych obejmujących wydawanie decyzji administracyjnych. Tym więc różni się w praktyce od powołania na stanowisko, że jest powołaniem czasowym, "prowizorycznym". Uznając za niezasadne zarzuty, iż wydane w taki sposób decyzje dotknięte są wadą nieważności, NSA dokonując wykładni prawa na gruncie przepisów ustawy – Prawo telekomunikacyjne oraz ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 ze zm.) podniósł, iż podpisująca decyzję osoba powołana do pełnienia obowiązków została umocowana przez Prezesa Rady Ministrów do działania w charakterze organu (Prezesa UKE) i dopóki to umocowanie dokonane aktem administracyjnoprawnym korzysta z domniemania prawidłowości (ważności), zarzuty, że podjęte przez nią decyzje są dotknięte poważną wadą prawną, dającą podstawę do stwierdzenia ich nieważności, nie są uprawnione. NSA dodał przy tym, że kwestia ewentualnej wadliwości aktu powierzenia obowiązków Prezesa UKE nie mogła być przedmiotem badania Sądu I instancji w sprawie ze skargi na decyzje administracyjne wydane przez osobę w ten sposób umocowaną do działania w charakterze organu. Sąd administracyjny I instancji rozstrzyga bowiem w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.), a granice sprawy wyznacza w tym przypadku treść zaskarżonej decyzji. Z kolei w rozważaniach Sądu Najwyższego dotyczących takiej samej kwestii, zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 kwietnia 2012 r. o sygn. akt III SK 33/11 zauważono, iż okoliczność, że osobą działającą w charakterze organu była osoba wyposażona "tymczasowo" przez Prezesa Rady Ministrów w odpowiednie upoważnienie, nie wpływa na merytoryczną ocenę zasadności zarzutu nieważności postępowania z powodu braku zdolności sądowej, skoro z punku widzenia ustrojowego prawa administracyjnego doszło do zastąpienia dotychczasowego piastuna organu nowym, aczkolwiek tymczasowym, piastunem. Powyższe stanowisko znajduje odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie.

Wskazać należy, iż L. Z. złożył podpis pod decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. jako Zastępca Prezesa działający z upoważnienia pełniącego obowiązki Prezesa ARR A. Ł. W aktach administracyjnych sprawy (k. 3 akt adm.) znajduje się dokument z dnia 28 grudnia 2011 r. na mocy którego Prezes Rady Ministrów powierzył A. Ł. pełnienie obowiązków Prezesa ARR z dniem 29 grudnia 2011 r. do czasu powołania Prezesa ARR oraz udzielone w dniu 9 stycznia 2012 r. przez niego pełnomocnictwo dla L. Z., upoważniające go do wykonywania kompetencji Zastępcy Prezesa ARR (k. 1 akt adm.) w zakresie reprezentowania Agencji co do czynności wynikających z zadań dotyczących administrowania mechanizmami Wspólnej Polityki Rolnej których realizacja przypisana jest dla m.in. Biura Wymiany Towarowej z Zagranicą. Mając zatem na uwadze przywołane wyżej stanowisko, jak również okoliczność, że brak jest dowodu, że w dniu podpisania decyzji I instancji A. Ł. nie pełnił już obowiązków Prezesa ARR, a L. Z. nie legitymował się ważnym pełnomocnictwem zarzutu nie można było uwzględnić.

Niezasadny jest zarzut sformułowany w punkcie I. 2) skargi. Zauważyć należy, iż w sprawie nie została wydana – jak wywodzi to autor skargi – ostateczna i prawomocna decyzja o przyznaniu prawa do refundacji. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 3 listopada 2004 r. ARR dokonała płatności refundacji wywozowej w wysokości 641.671,67 zł na rzecz skarżącej. Wypłata ta nastąpiła w wyniku złożenia w dniu 1 września 2004 r. wniosku WPR1 nr [...] wraz z odpowiednimi dokumentami. Wskazać również należy, iż skarżąca korzystała z systemu zaliczkowej wypłaty refundacji, zgodnie z punktem 34 Preambuły do rozporządzenia 612/2009, który przewiduje możliwość wypłaty w formie zaliczki całej lub części kwoty refundacji w momencie przyjęcia zgłoszenia lub deklaracji płatności, pod warunkiem złożenia zabezpieczenia. W niniejszej sprawie Prezes ARR wydał jedynie decyzję ustalającą kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia, natomiast nie było to poprzedzone ani wydaniem decyzji przyznającej refundację (ustalającej kwotę udzielonej refundacji) ani też wydaniem decyzji ustalającej wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej. Wyjaśnić trzeba, iż odmienność systemu zaliczkowego polega właśnie na tym, że w sytuacji gdyby później okazało się, że refundacja nie powinna zostać wypłacona, organ – stosując przepis art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 – wszczyna procedurę przewidziana w art. 28 rozporządzenia wykonawczego nr 282/2012 (który zastąpił poprzednio obowiązujący przepis art. 29 rozporządzenia (EWG) nr 2220/85), polegającą na zatrzymaniu zabezpieczenia w całości lub w części. Natomiast wobec tego, iż w niniejszej sprawie dopiero po zwolnieniu (zwrocie) zabezpieczenia przez ARR stwierdzono, że refundacja nie powinna zostać wypłacona, to należało ustalić kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia, opierając się na przepisie art. 13 ust. 1 pkt 1a) ustawy o ARR.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów natury procesowej, w szczególności opisanych w punktach I. 3) do I. 5) skargi, raz jeszcze przypomnieć należy, iż w rozpoznawanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy k.p.a. z wyłączeniem przepisów określonych w art. 4 ustawy o administrowaniu. Kontrolując zatem legalność czynność podejmowanych w toku postępowania przez Prezesa ARR oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Sąd stwierdza, iż nie można dopatrzeć się w nich podnoszonych naruszeń. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż postępowanie Prezesa ARR cechuje należyta staranność w gromadzeniu materiału dowodowego. Organ ten ustalił istotne dla sprawy okoliczności faktyczne w oparciu o następujące dokumenty, które uznał za wiarygodne:

- kopię deklaracji celnej o numerze druku [...], nadesłanej przy piśmie Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Kazachstanie;

- pismo Ambasady RP w Kazachstanie z dnia 11 lipca 2008 r. nr WPHI/792/08/wy przekazujące notę Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Kirgiskiej nr 011-15/947 informujące, iż Państwowy Komitet Celny Republiki Kirgiskiej nie kierował do skarżącej pisma z dnia 28 marca 2007 r. nr 25-11/73(a);

- pismo Państwowej Służby Celnej Rządu Republiki Kirgiskiej z dnia 10 sierpnia 2011 r. nr 25-7/5161, przekazane przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych przy piśmie z dnia 28 września 2011 r. nr DK.III-311/4/11/162991 potwierdzające, że deklaracje objęte postępowaniem wyjaśniającym (w tym o numerze druku [...]), nie zostały objęte procedurą IM-40, zaś w deklaracjach nastąpiło sfałszowanie dokumentów otrzymanych od polskich eksporterów cukru;

- pismo Państwowej Służby Celnej przy Rządzie Republiki Kirgizji stanowiące "Informację o deklaracjach celnych", przekazane przez Konsulat Generalny RP w Ałmacie przy piśmie z dnia 27 grudnia 2011 r. nr KG.KAZ.31-27/2011, z którego wynika, iż deklaracja o numerze [...] została sporządzona w trybie "wolna strefa gospodarcza" IM-71, a następnie objęto ją procedurą EK-11;

- pismo Ambasady RP w Taszkiencie z dnia 13 sierpnia 2012 r. nr WPHI/1196/JM/2012 wraz z notą Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Tadżykistanu z dnia 7 sierpnia 2012 r. nr 7-4(2017) informującą, że w bazie danych Służby Celnej przy Rządzie Republiki Tadżykistanu brak jest informacji o imporcie cukru z Rzeczypospolitej Polskiej przez Republikę Kirgiską w okresie między 1 września 2004 r. a 1 października 2007 r.

Prezes ARR po zebraniu materiału dowodowego dokonał następnie jego oceny, która znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji I instancji. Wskazano w nim, które fakty organ uznał za udowodnione, a także którym dowodom odmówił wiarygodności i dlaczego. Podkreślić należy, iż prowadząc postępowanie w celu stwierdzenia, czy wymogi określone przepisami prawa wspólnotowego zostały spełnione, organ dokonuje oceny materiału dowodowego w ramach swobodnej oceny dowodów i nie ma obowiązku dalszego ich poszukiwania jeśli uzna, że stan faktyczny sprawy został dostatecznie ustalony. W tym zakresie, przyjmując za prawdziwe dokumenty uzyskane drogą oficjalną i tym samym nie dając wiary dokumentom przedłożonym przez stronę postępowania organ nie przekracza zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. Jak to zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 marca 2011 r. o sygn. akt I GSK 51/10, nie danie wiary jednym dowodom, w następstwie uznania faktów za udowodnione na podstawie innych dowodów, nie stanowi naruszenia prawa, ale jest przejawem zasady swobodnej oceny dowodów. NSA podniósł przy tym, iż orzekające w sprawie organy odnosiły się do wszystkich składanych przez stronę dowodów, szczegółowo argumentując, dlaczego niektórym nie dają wiary lub nie uznają ich za mające znaczenie w sprawie. Stanowisko to znajduje analogiczne zastosowanie w rozpoznawanej sprawie i jest w pełni podzielane przez orzekający w niej Sąd.

Podkreślić również należy, iż uzyskane oficjalna drogą dyplomatyczną kopie kirgiskich deklaracji celnych, wobec braku ich oryginałów, należało traktować jako zgodne z treścią dokumentów oryginalnych, mając na uwadze również wyjaśnienia właściwych władz krajów trzecich w tym zakresie, udzielone w oficjalnych pismach urzędowych. Wobec tego, nie można uznać za zasadne zarzutów skarżącej dotyczących prowadzenia postępowania w oparciu o kopie dokumentów celnych.

Odnosząc się do stawianych przez skarżącą zarzutów polegających na zaniechaniu przeprowadzenia określonych czynności (m. in. odmowa zrealizowania wniosków o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, czy niewystąpienie do właściwych organów o pomoc prawną) zauważyć należy, iż to obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o wypłacenie refundacji wywozowej zróżnicowanej jest przedstawienie dowodu na to, że produkt został przywieziony do kraju przeznaczenia i wprowadzony do swobodnego obrotu (art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009 w zw. z punktem 20 Preambuły). Organ prowadzący postępowanie ma natomiast za zadanie zbadać, czy dowód jakim posłużył się eksporter dla wykazania dokonania formalności celnych przywozowych, spełnia wymogi określone w art. 17 ust. 1 bądź ust. 2 rozporządzenia 612/2009. Nie oznacza to jednak, że w przypadku gdy organ kwestionuje przedstawiony dokument to na niego przenosi się obowiązek poszukiwania takiego dowodu. Zauważyć trzeba, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest ustalenie kwoty nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej, nie zaś postępowanie związane z prawidłowością w zakresie procedur celnych. Jak to zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r. o sygn. akt I GSK 1357/11, zakresem kognicji Prezesa ARR, a także odpowiednio Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nie jest kontrola prawidłowości działalności służb celnych przy odprawianiu towaru poza obszar Wspólnoty. Tym bardziej przyjąć należy, iż nie jest nim także kontrola prawidłowości procedur celnych dokonywanych w kraju przeznaczenia towaru. Skoro zatem organ uznał, że dana okoliczność została wystarczająco ustalona i znajduje to odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, to czynienie wobec niego zarzutu, że winien dalej poszukiwać dowodów, które potwierdzałyby satysfakcjonującą stronę wersję, stanowi nieuprawnione nadużycie.

Podnieść także należy, iż nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy okoliczność odmowy wszczęcia śledztwa w sprawie posłużenia się fałszywymi dokumentami. Organ nie naruszył przepisu art. 76 § 1 k.p.a., bowiem kwestia poszukiwania osób odpowiedzialnych za przerobienie (sfałszowanie) dokumentów jest odrębną i nie mająca znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy.

Nie są również zasadne pozostałe zarzuty procesowe, w tym zarzut naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, sprawa została rozpatrzona z dużą wnikliwością, materiał został zebrany i przeanalizowany bardzo starannie. Stronie zapewniono czynny udział w każdym stadium postępowania o czym świadczy bogata korespondencja prowadzona w sprawie. Decyzje obu instancji, wbrew zarzutom skargi, wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów. Decyzje zostały skonstruowane zgodnie z regułami wynikającymi z k.p.a., zawierają podstawę prawną, rozstrzygnięcie, jak również uzasadnienie faktyczne i prawne.

Za niezasługujący na uwzględnienie uznano również zarzut upływu terminu przedawnienia (punkt III. skargi).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zgodnie z akapitem trzecim, każdy akt właściwego organu, informujący beneficjenta o postępowaniu prowadzonym w sprawie ustalenia ewentualnych nieprawidłowości, powoduje przerwanie okresu przedawnienia. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Jednocześnie w akapicie czwartym tego przepisu postanowiono, iż upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary.

W myśl art. 5 ust. 1 lit. f rozporządzenia nr 2988/95, karą administracyjną jaka może być stosowana za nieprawidłowości dokonane celowo lub będące skutkiem zaniedbania jest utrata zabezpieczenia lub depozytu złożonego w celu spełnienia warunków przewidzianych w szczególnych przepisach lub dostarczenia kwoty zabezpieczenia niesłusznie zwróconej.

Wobec tego, ustalenie kwoty nienależnie zwolnionego zabezpieczenia należy uznać za karę administracyjną w rozumieniu omawianych przepisów, co powoduje, że zastosowanie znajduje akapit 4 omawianego art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, wprowadzający podwójny termin okresu przedawnienia.

Przenosząc powyższe przepisy na grunt niniejszej sprawy, obliczanie terminu przedawnienia należy rozpocząć od dnia złożenia wniosku o wypłatę refundacji WPR1 nr [...], tj. 1 września 2004 r., bowiem jest to zdarzenie powodujące nieprawidłowości, w rozumieniu omawianych regulacji. Przerwanie biegu nastąpiło przez pierwszą informację skierowaną do strony, że prowadzone jest postępowanie wyjaśniające w przedmiocie wypłaty refundacji wywozowej.

W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE przyjmuje się, że art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że zawiadomienie zainteresowanego przedsiębiorstwa o przeprowadzeniu kontroli celnej stanowi akt dotyczący śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, który przerywa bieg terminu przedawnienia wskazanego w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia jedynie wówczas, gdy transakcje, których dotyczy podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości, są w tym akcie określone w wystarczająco dokładny sposób (vide: wyrok ETS z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt C-278/02; LEX nr 195672). W niniejszej sprawie, pismem z dnia 10 sierpnia 2006 r. Ministerstwo Finansów poinformowało Prezesa ARR o prowadzonym postępowaniu kontrolnym w siedzibie skarżącej (k. 437 akt adm.), zaś Prezes ARR zawiadomił skarżącą pismem z dnia 13 lutego 2007 r. o postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym m. in. w sprawie udokumentowania wprowadzenia produktu do swobodnego obrotu na podstawie deklaracji celnej o numerze druku [...]. Wobec tego przyjąć można, iż już w 2007 roku nastąpiło przerwanie biegu okresu przedawnienia. Oznacza to, iż postępowanie w sprawie nieprawidłowości zostało wszczęte przed upływem czteroletniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95.

Najpóźniejszy termin przedawnienia ustalony zgodnie z treścią art. 3 ust 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95 (8 lat) upłynął z dniem 1 września 2012 r. Decyzja I instancji ustalająca kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia została wydana przez Prezesa ARR w dniu 10 sierpnia 2012 r. i doręczona skarżącej w dniu 10 sierpnia 2012 r. (potwierdzenie na k. 81 akt adm.), czyli przed upływem tego terminu.

Decyzja orzekająca o ustaleniu kwoty nienależnie zwolnionych przez ARR zabezpieczeń jest – zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 1a) ustawy o ARR- decyzją ustalającą. W przypadku decyzji ustalających postępowanie odwoławcze może toczyć się po upływie terminu przedawnienia, jednakże organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony wnoszącej odwołanie, nie może także , uchylając decyzje pierwszej instancji, przekazać sprawy do ponownego rozpoznania. Tak więc decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji może być wydana po upływie 8 – letniego okresu przedawnienia. Z taką sytuacja mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, gdyż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymująca w mocy decyzją Prezesa ARR z [...] sierpnia 2012 r. wydana została w dniu [...] listopada 2012 r. i doręczona stronie 5 grudnia 2012 r.

Odnosząc się do dowodów przedkładanych przez skarżącą w toku postępowania sądowoadministracyjnego wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany granicami skargi, ale jest związany granicami sprawy zakończonej decyzją administracyjną, której legalność kontroluje. Mając zatem na uwadze, iż stanowią one dokumenty sporządzone po wydaniu zaskarżonej decyzji – pisma Państwowej Służby Celnej przy Rządzie Kirgistanu nr 25-8/1518 z dnia 14 marca 2013 r. oraz z dnia 29 marca 2013 r., pisma Ambasador Kirgistanu w Wiedniu nr 41-020/363 z dnia 24 kwietnia 2013 r., a także inne pisma i dokumenty otrzymane przez ARR od władz celnych Kirgistanu w miesiącu kwietniu lub na początku maja 2013 r. – nie mogły zostać uwzględnione (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 51/10).

W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, iż w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a co więcej wpływ istotny (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Wobec tego skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.