Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 792/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-01-10 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie/zarządzenie referendarza sądowego - SPP
Powołane przepisy: article: art. 246 §2 pkt 2, art. 260 §1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Stowarzyszenia [...]od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 792/16 w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie [...] wniosło skargę na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Wraz z powyższą skargą Stowarzyszenie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, iż stowarzyszenie nie ma żadnych środków finansowych ani majątku oraz nie ma konta bankowego, a swą działalność opiera na zasadzie społecznej "non profit". Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy jedyne środki finansowe posiadane przez stowarzyszenie na pokrycie bieżącej działalności, pochodzą ze składek członkowskich.

Celem doprecyzowania informacji dotyczących wnioskującego Stowarzyszenia pismem z dnia [...] października 2016r. wezwano je do przedłożenia odpisów rocznych zeznań podatkowych złożonych przez stowarzyszenie, uchwały określającej wysokość składek członkowskich, aktualnego wykazu członków, oświadczenia na temat wydatków poniesionych w okresie od maja 2016 r, oświadczenia o aktualnym stanie środków finansowych w kasie stowarzyszenia i wyjaśnienia jakie działania podejmuje stowarzyszenie w celu gromadzenia środków finansowych na realizację zadań określonych w statucie.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie Stowarzyszenie [...] pismem z dnia 10 listopada 2016r. podało, że odpisy zeznań podatkowych, aktualny wykaz członków i uchwała określająca dobrowolną wysokość składki członkowskiej znajduje się w Biurze Zarządu Krajowego w Rzeszowie. Występujący w imieniu Stowarzyszenia Zastępca Przewodniczącego Zarządu podał, że liczba członków założycieli wynosi 16, zaś aktualny stan środków finansowych wynosi 0. Podtrzymano również oświadczenie, że środki finansowe na realizację zadań statutowych pochodzą wyłącznie ze składek członkowskich.

Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 22 listopada 2016 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

W zakreślonym terminie Stowarzyszenie wniosło sprzeciw, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, uzupełnienie i sprostowanie części orzekającej zaskarżonego postanowienia oraz zwolnienie z kosztów wpisu sądowego w części oraz ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu. Uzasadniając napisano, że zaskarżone postanowienie zawiera błąd, polegający na braku określenia, że sprawa dotyczy postępowania administracyjnego przed Starostą Średzkim w przedmiocie decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., zezwalającej na budowę turbin wiatrowych na terenie Gminy Dominowo.

Ponadto wnioskodawca wskazał, że Sąd nie zbadał wnikliwie stanu formalnoprawnego i materialnego Stowarzyszenia. Wskazano również, że składki członkowskie w Stowarzyszeniu są pobierane, czego dowodem są opłaty w sprawie o sygnaturze IV SA/Po 292/15 prowadzonej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż stosownie do treści art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia.

W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia sąd zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2 w/w przepisu). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3 w/w przepisu).

Konieczna jest ocena złożonego przez skarżące stowarzyszenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, oraz zaskarżonego orzeczenia referendarza, w świetle przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym zawartych w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym można przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nie posiadającej osobowości prawnej, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. sygn. akt I FZ 2/13 oraz sygn. akt II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 1005/12). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504).

Referendarz sądowy słusznie wskazał, że analiza znajdujących się w aktach sprawy formularza PPPr i okoliczności podniesionych w sprzeciwie nie pozwala z przekonaniem stwierdzić, że skarżące stowarzyszenie podjęło jakiekolwiek działania mające na celu zgromadzenie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Za nie wystarczające uznać bowiem należy twierdzenie, iż Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku i dochodu, a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków i dobrowolnych składkach członkowskich. Jeżeli bowiem działalność Stowarzyszenia związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania sądowego.

Stowarzyszenie powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki np. w formie składek członkowskich. Z obowiązku tego nie zwalnia fakt, iż skarżące stowarzyszenie jest organizacją "non profit".

Jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy, wybierając formę stowarzyszenia stwierdzono, że stowarzyszenie uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich, które przy takiej formie działania są podstawowym źródłem finansowania działalności stowarzyszenia. W sytuacji braku egzekwowania od członków stowarzyszenia obowiązku uiszczana składek członkowskich, przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby więc do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie wykazało, że nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Okoliczności te nie zostały jednak wykazane w sprawie niniejszej. Stowarzyszenie przy przyjęciu dobrowolności pozyskiwania składek członkowskich nie wykazało bowiem, jakie działania podejmuje w celu realizacji statutowych. Nie ujawniono również żadnych informacji dotyczących liczebności członków i wydatków stowarzyszenia. Z udzielenia tych informacji nie zwalania bowiem podnoszona przez Stowarzyszenie przechowywania części z tych informacji w Biurze Zarządu Krajowego w Rzeszowie.

Nawet jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (postanowienie NSA z 8 lipca 2010 r. sygn. II OZ 664/10, postanowienie NSA z 4 marca 2010 r., sygn. II OZ 183/10, LEX nr 606595, postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. I OZ 428/11, LEX nr 990354). Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby przy uwzględnieniu treści statutu, wysokość składek zapewniała możliwość zapewnienia stowarzyszeniu środków na opłacenie udziału w postępowaniu sądowym.

Na marginesie Sąd wskazuje, że argumenty podniesione przez skarżące stowarzyszenie w sprzeciwie, dotyczące błędu formalnoprawnego zaskarżonego postanowienia, polegającego na braku określenia, że postępowanie dotyczy postępowania Starosty Średzkiego, są bezzasadne i nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy.

W związku z powyższym na podstawie art. 246 §2 pkt 2 w zw. z art. 260 §1 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji