Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 360/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Kielak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2022 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza M. z [...] lutego 2022 r. znak [...], którą odmówiono H. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z [...] stycznia 2022 r. H. K. wystąpiła o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną teściową M. K.

Decyzją z [...] lutego 2022 r. Burmistrz M. odmówił przyznania świadczenia. Ustalił, że choć niekwestionowany jest fakt niepełnosprawności w stopniu znacznym osoby wymagającej opieki, jednakże nie zostały spełnione pozostałe warunki uwzględnienia wniosku. Z dokumentów, w tym z przeprowadzonego [...] stycznia 2022 r. wywiadu środowiskowego, wynika że niepełnosprawność teściowej strony powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia, zatem nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej: u.ś.r.). Wnioskodawczyni nie jest również spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną, gdyż jest jej synową (art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r.). Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika nadto, że obaj synowie M. K. nie żyją: M. K. zmarł [...] czerwca 2013 r., a S. K. zmarł [...] sierpnia 2021 r. Byli oni jedynymi dziećmi Państwa K. Po śmierci drugiego z synów, jego żona H. przejęła codzienną opiekę nad teściami M. i W. K. W. K. nie jest w stanie opiekować się małżonką, gdyż orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z [...] lipca 1999 r. został zaliczony do osób całkowicie niezdolnych do pracy i do samodzielnej egzystencji na trwale i wymaga opieki osób drugich. Jak wskazał Burmistrz, ze względu na brak osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny, H. K. jako synowa, będąc osobą inną niż spokrewniona, miała prawo wystąpić o świadczenie pielęgnacyjne. Świadczy ona pomoc i opiekę nad teściową i jej mężem, w tym opiekuje się teściową siedem dni w tygodniu przez 24 godziny na dobę i dlatego nie podejmuje zatrudnienia.

Odwołanie złożyła H. K.. Powołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany w sprawie o sygnaturze K 38/13. Podkreśliła, że przed śmiercią męża wraz z nim opiekowała się teściami, a po jego śmierci sprawuje tę opiekę we własnym zakresie. Drugi z synów Państwa K. nie żyje, zatem brak jest osób zobowiązanych do alimentacji, a ona jako swoją powinność odbiera przejęcie opieki nad schorowanymi teściami. Wskazała, że opieka nad teściami uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. Wskazało regulację art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r. oraz art. 15 K.p.a. i wywiodło, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 wypowiedział się o niezgodności z Konstytucją art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazując, że przepis ten w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności – jest niezgodny z zasadą równości, o której stanowi przepis art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zdaniem SKO, powoduje to konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Oznacza to, że przesłanka momentu powstania niepełnosprawności nie może być przyczyną wydania decyzji odmownej. Kolegium utrzymało jednak w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji z uwagi na to, że wnioskodawczyni nie należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji M. K., a zatem zachodzi negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium wyjaśniło, że warunkiem koniecznym ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w oparciu o art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Wskazało przepisy art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz wywiodło, że źródłem obowiązku alimentacyjnego jest głównie pokrewieństwo w linii prostej lub małżeństwo.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy Kolegium ustaliło, że M. K. (osoba wymagająca opieki) jest osobą posiadającą znaczny stopień niepełnosprawności na stałe (załączono stosowne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Miejskiego Zespołu d.s. Orzekania o Niepełnosprawności w B. nr [...], wydane [...] grudnia 2021 r.), a wnioskodawczyni sprawuje nad nią oraz jej mężem a swoim teściem, również legitymującym się znacznym stopniem niepełnosprawności, opiekę. Synowa nie należy jednak do żadnej z grup wymienionych w pkt 1, 2 i 3 ust. 1 art. 17 u.ś.r. Wbrew stanowisku organu pierwszej instancji, nie należy też do kręgu osób o jakich mowa w pkt 4 tego przepisu, tj. innych osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Dlatego H. K., niebędąca krewną osoby wymagającej opieki, nie spełnia wymogów formalno-prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niespełnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie pozwala na wydanie decyzji pozytywnej.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. złożyła do sądu administracyjnego H. K.. Zarzuciła

I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. przez błędną wykładnię, opartą wyłącznie na literalnym brzmieniu powołanego przepisu oraz sprzeczną z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych, prowadzącą do przyjęcia, że:

1) warunkiem koniecznym ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w oparciu o art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w sytuacji gdy w świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd przeciwny - aprobujący dokonywanie interpretacji art. 17 u.ś.r. z uwzględnieniem zasad wykładni celowościowej – ze względu na konstytucyjne zasady równości (art. 32 ust. 1 ), ochronę rodziny pojmowanej szerzej niż regulacje wynikające z obowiązku alimentacyjnego (art. 18 i 71) oraz zagwarantowany w art. 69 Konstytucji obowiązek niesienia pomocy przez władze publiczne osobom niepełnosprawnym, w efekcie czego należy uznać za osoby uprawnione do świadczeń pielęgnacyjnych także osoby opiekujące się niepełnosprawnym członkiem rodziny, spokrewnionym w stopniu dalszym (wskazano orzeczenie NSA w sprawie I OSK 1774/12);

2) przyznanie H. K. jako synowej świadczenia pielęgnacyjnego w świetle obowiązującego prawa jest niedopuszczalne pomimo, iż ugruntowane stanowisko prezentowane w licznych judykatach sądów administracyjnych uzasadnia przyjęcie, że błędna jest wykładnia przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. pozbawiająca synową uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną teściową (wskazano wyroki w sprawach II SA/Łd 943/11, II SA/Sz 541/20);

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 6 K.p.a. wobec poprzestania na wykładni językowej art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. z pominięciem wszystkich koniecznych w niniejszej sytuacji metod wykładni wypracowanych w ogólnej teorii prawa, w tym wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej, a nadto z uwzględnieniem, iż porządek prawny stanowi element kultury danej zbiorowości, co skutkowało nieprawidłowym uznaniem, iż katalog osób, które są uprawnione do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, ma charakter zamknięty,

2) art. 7a § 1 w związku z art. 6 K.p.a. wobec niedostrzeżenia istniejących w sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a w konsekwencji nierozstrzygnięcie tych wątpliwości na korzyść strony i ograniczenie H. K. jako synowej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem skarżącej, istota sprawy sprowadza się do wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., który należy interpretować celowościowo a nie literalnie. Należy przyjąć, że synowa mieści się w pojęciu innych osób, o których mowa w art. 17 ust 1 pkt. 4 u.ś.r., bowiem sprawowanie opieki prawnej nad (...) członkiem rodziny, z którym sprawującego opiekę łączy więź powinowactwa, uznać należy za szczególną formę realizacji obowiązku alimentacyjnego, uzasadniającego przyznanie przedmiotowego świadczenia. Przyjęcie przeciwnego stanowiska prowadzi do rezultatów trudnych do zaakceptowania, gdyż godziłoby w wartości chronione konstytucyjnie, w tym zasadę równości (art 32), dobro rodziny (art. 71, art 18) czy zapewnienie opieki osobom niepełnosprawnym (art. 68 ust 3), ale także cel instytucji świadczenia pielęgnacyjnego. Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy wyprowadzić taką normę prawną, która umacniałaby więzi rodzinne i wspierała osoby opiekujące się bliskimi dotkniętymi niepełnosprawnością w stopniu znacznym przez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie tylko krewnym obowiązanym do alimentacji, ale także i powinowatym. Jak wskazała skarżąca, w orzecznictwie sądów administracyjnych pojawia się postulat, aby uprawnienie powinowatych do świadczenia pielęgnacyjnego wyinterpretować z art. 144 K.r.o., a także z szeroko pojętych zasad słuszności, przy uwzględnieniu, iż za uprawnionych krewnych osoby wymagającej opieki należy uznać również członków tzw. rodziny tradycyjnej, do której należą bliscy spowinowaceni. Skarżąca wskazała orzeczenia NSA, w tym postanowienie w sprawie I OSK 1774/12 i wyrok NSA w sprawie I OSK 2947/19. Skarżąca podkreśliła, że od wielu lat zamieszkuje wspólnie z niepełnosprawną teściową i sprawuje nad nią bezpośrednią opiekę, a od momentu śmierci męża a syna niepełnosprawnej jest jedyną osobą, która faktycznie jest w stanie tę opiekę sprawować. Jedynym żyjącym krewnym M. K. jest jej mąż W. K., który sam jest osobą niepełnosprawną, zaliczoną do osób niezdolnych do pracy i samodzielnej egzystencji na stałe. Zdaniem skarżącej, zastosowana przez organ odwoławczy wykładnia językowa jest niewystarczająca, co także skutkowało naruszeniem zasady zawartej w art. 7a § 1 K.p.a., a mianowicie niedostrzeżeniem pojawiających się na gruncie wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wątpliwości co do treści normy prawnej, rekonstruowanej na podstawie tego przepisu i w rezultacie nierozstrzygnięcie ich na korzyść skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wywiódł, że twierdzenia skarżącej, jakoby aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych, czy też "ugruntowane stanowisko prezentowane w licznych judykatach sądów administracyjnych" wyrażało pogląd przeciwny do przyjęcia, iż wykładnia wskazanego przepisu pozbawiająca synową uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego jest prawidłowa - nie są słuszne. Wręcz przeciwnie - ostatnio zapadłe wyroki sądów administracyjnych wyrażają stanowisko zgodne z podjętym przez Kolegium zaskarżonym rozstrzygnięciem (wskazało wyroki w sprawach IV SA/GI 809/17, II SA/Ol 709/21 oraz IV SA/Wr 486/21).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), dalej: u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do treści art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z przedstawionych regulacji wynika, że uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego zostało ściśle powiązane z istnieniem obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności i osobą sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym. Obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu osobie uprawnionej środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i obciąża – jak wprost stanowi przepis art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. W kolejnych przepisach tego Kodeksu ustalono kolejność zobowiązanych do alimentacji jako: zstępni przed wstępnymi, wstępni przed rodzeństwem, a jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obowiązek obciąża bliższych stopniem przed dalszymi, z tym że krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129). Wyjaśnić należy, że krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej (art. 617 K.r.o). Innymi słowy, w obowiązku alimentacyjnym chodzi o krewnych powiązanych więzami krwi. Spośród osób niepowiązanych więzami krwi a zobowiązanych do alimentacji ustawodawca wymienia małżonka (art. 130 K.r.o.). Z tym że z małżeństwa wynika powinowactwo (nie pokrewieństwo) między małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka, które trwa mimo ustania małżeństwa (art. 618 K.r.o.). Oznacza to, że osoby spowinowacone nie są objęte obowiązkiem alimentacji. Nie ulega zaś wątpliwości, że teściową i synową łączy stosunek powinowactwa, który nie wiąże się z ustawowym obowiązkiem alimentacji.

W kontekście powyższego należy stwierdzić, że przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. wyłączają synową (jako powinowatą względem matki męża) z grona osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Należy przy tym wyjaśnić, że sytuację faktyczną w sprawie niniejszej można w ogóle rozważać wyłącznie w kontekście art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tzn. jako osobę inną niż matka lub ojciec (pkt 1), opiekun faktyczny dziecka (pkt 2) lub rodzina zastępcza spokrewniona (pkt 3), z tym że ta "inna osoba" powinna być osobą spokrewnioną a z taką sytuacją w sprawie niniejszej nie mamy do czynienia. Z kolei przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. stanowi o "osobach, o których mowa w ust. 1 pkt 4" innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu, co należy tłumaczyć jako osoby spokrewnione (przepis pkt 4 stanowi wyłącznie o spokrewnionych a nie spowinowaconych) w stopniu dalszym niż stopień pierwszy z osobą wymagającą opieki. Skarżąca do takich osób nie należy, bowiem nie spełnia warunku podstawowego czyli pokrewieństwa.

Zgodnie z tezą uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygnaturze I OPS 5/13, osobie, którą nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. (orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uchwały wynika, że ustawodawca jednoznacznie ograniczył krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny do osób zobowiązanych do alimentacji, zaś wykładnia rozszerzająca ten krąg jest sprzeczna z wyraźną treścią przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że mimo wielokrotnych zmian u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało członkom rodziny, na których spoczywał w stosunku do osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny i ustawodawca nie zmieniał na przestrzeni lat tego warunku. Nadto, wpływ na kształtowanie rozwiązań prawnych dotyczących określenia uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego miało orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (w sprawach P 23/05, P 27/07 oraz P 41/07), w którym Trybunał nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i podopiecznym, a wyraził pogląd, iż z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie podkreślono, że cechą relewantną podmiotów potencjalnie uprawnionych do tego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia dla wywiązania się z szeroko rozumianego obowiązku alimentacyjnego. Celem tych regulacji jest bowiem to, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w związku z wykonaniem ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny. Nie można zatem, powołując się na ogóle zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 u.ś.r. pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną. Żadna wykładnia nie może bowiem prowadzić do skutków oczywiście sprzecznych z wyraźnym brzmieniem przepisu, a ponadto niedopuszczalne jest sądowe uzupełnienie ustawowego katalogu uprawnień socjalnych, ponieważ przepisy art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń w tym zakresie.

Sąd podziela powyższe stanowisko i wskazuje, że skoro na skarżącej jako na synowej nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec teściowej, z którą nie jest spokrewniona a wyłącznie spowinowacona, to synowa nie jest uprawniona do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką, którą nad teściową sprawuje. Ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada regulacjom ustawy, które właściwie zinterpretowano oraz zastosowano. O przyznaniu prawa do tego świadczenia nie może bowiem przesądzać sam fakt sprawowania opieki faktycznej nad osobą niepełnosprawną, bez istnienia obowiązku alimentacyjnego, czy nawet fakt że żyjący małżonek osoby niepełnosprawnej jest również niepełnosprawny w stopniu znacznym.

Na marginesie wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowano również stanowisko, zgodnie z którym ustawodawca określając przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w art. 17 u.ś.r. nie odwołał się do definicji rodziny zawartej w art. 3 pkt 16 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, pod pojęciem rodziny należy rozumieć odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092 oraz z 2019 r. poz. 1818); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. W przepisie art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. w sposób precyzyjny określony został krąg osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Zbędne więc są rozważania, czy skarżąca względem teściowej stanowi rodzinę w znaczeniu faktycznym przy uwzględnieniu treści art. 3 pkt 16 tej ustawy (vide np. wyrok w sprawie I OSK 962/12).

Możliwość i dopuszczalność odstąpienia od wykładni językowej danego przepisu jest usprawiedliwiona wówczas, gdy analizowany przepis (norma prawna wypływająca z jego treści) budzi wątpliwości interpretacyjne, które winny być usunięte na płaszczyźnie innych metod wykładni, głównie funkcjonalnej i systemowej. Jednak gdy z woli ustawodawcy krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego został wyznaczony w sposób precyzyjny, a odczytanie sensu przepisu nie nastręcza trudności interpretacyjnych, to sąd administracyjny w drodze wykładni prokonstytucyjnej nie ma kompetencji ani do zastępowania ustawodawcy i tworzenia w wyniku zabiegu interpretacyjnego nowej normy prawnej, ani do orzekania o zgodności z Konstytucją określonego rozwiązania ustawowego, polegającego na nieobjęciu zapisami ustawy innych jeszcze osób (vide np. wyrok w sprawie I OSK 2149/11).

Sąd nie stwierdził zatem naruszeń zarzuconych w skardze jak również błędnej wykładni przepisów prawa. Przepisy art. 6 i art. 7a K.p.a. zobowiązują organy do działania na podstawie przepisów prawa oraz rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony. Tym regułom organy nie uchybiły. Nie było kwestionowane w sprawie, że skarżąca sprawuje faktycznie opiekę nad teściową, jak również i to jaki jest zakres tej opieki. Jak wyżej wskazano, przeszkodą do przyznania wnioskowanego świadczenia była relacja prawna między skarżącą a teściową nieoparta na więzach krwi (pokrewieństwie), zaś w tym zakresie organy błędnej wykładni się nie dopuściły.

Sąd ocenia jako trafną konkluzję Kolegium zawartą w odpowiedzi na skargę, iż orzecznictwo wskazane w skardze jest nieaktualne. Jako przykład aktualnego stanowiska sądu kasacyjnego wskazać należy np. wyrok w sprawie I OSK 1038/21 z 7 lutego 2022 r., w którym powołano się do treść uchwały NSA o sygnaturze I OPS 5/13 wywodząc, iż synowa jako nieobciążona obowiązkiem alimentacyjnym prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma.

Sąd ma na uwadze różnorodność sytuacji życiowych, które według stron – na zasadach słuszności i subiektywnie pojmowanej sprawiedliwości – powinny znaleźć odzwierciedlenie w regulacjach prawnych. W sprawie niniejszej strona postuluje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego właśnie na takich zasadach. Wobec jednak jednoznacznego brzmienia przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. wiążących prawo do tego świadczenia z pokrewieństwem a nie powinowactwem, zastosowanie wykładni celowościowej i wyprowadzanie normy prawnej, której przepis nie wyraża i dla której nie ma podstaw w jego treści, prowadziłoby do skutków contra legem.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) sąd skargę oddalił.