Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 4295/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2007 r. sprawy ze skargi "P." S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] w przedmiocie postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...]; 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz Skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2006 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W., po rozpatrzeniu zażalenia P. S.A. z siedzibą w W., działając na podstawie przepisów art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 3, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz w związku z art. 18, art. 33 pkt 9 i art. 34 § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005, Nr 229, poz. 1954 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] o odmowie uwzględnienia zarzutów i umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy K.

Postanowienie zostało oparte na następująco ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wójt Gminy K. w dniu [...] października 2004 r. wystawił tytuły wykonawcze o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], a następnie w dniu [...] lutego 2005 r. o numerach [...], [...] oraz [...], obejmujące należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2002, 2003 i 2004 - w łącznej kwocie należności głównej 298.820,30 zł. Jako zobowiązanego wierzyciel wskazał podmiot o nazwie "P. Spółka Akcyjna C." z siedzibą w W. przy ul. [...] [...]. Powyższe tytuły wykonawcze wraz z wnioskami o wszczęcie egzekucji wierzyciel przesłał Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego W.

Przedmiotowe tytuły wykonawcze wraz z wnioskami o wszczęcie egzekucji zostały doręczone Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego W. w dniu 30 marca 2005 r.

W dniu 23 czerwca 2005 r. doręczono zobowiązanemu odpisy powyższych tytułów wykonawczych oraz zawiadomienie z dnia 23 czerwca 2005 r., nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, tj.: P. Sp. z o.o. w W.

Pismem z dnia 30 czerwca 2005 r., nr [...] zobowiązany wniósł, na podstawie art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że P. S.A. z siedzibą w W. są podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz... U. Nr 106 poz. 489 ze zm.). Organem właściwym do prowadzenia wobec Spółki egzekucji należności pieniężnych jest więc od 1 stycznia 2004 r. naczelnik urzędu skarbowego utworzonego dla obsługi tzw. "dużych podatników". W związku z tym Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. nie jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji wobec P. S.A.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] wierzyciel – Wójt Gminy K. nie uwzględnił zarzutów wniesionych przez zobowiązanego.

W ocenie wierzyciela w sytuacji, gdy egzekucja jest prowadzona na rzecz obcego wierzyciela, organem egzekucyjnym właściwym miejscowo jest naczelnik urzędu skarbowego, w którego terytorialnym zasięgu działania położona jest siedziba zobowiązanego. Skoro siedziba P. S.A. znajduje się w W. przy ul. [...] to właściwym dla prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. Podniósł, że naczelnicy tzw. dużych urzędów są uprawnieni do wszczęcia i prowadzenia egzekucji tylko do tych należności pieniężnych, do których poboru są właściwi, a egzekucję na rzecz obcych wierzycieli prowadzą wyłącznie w przypadku wystąpienia zbiegu egzekucji.

Ponadto wierzyciel stwierdził, iż nieuzasadnione są twierdzenia zobowiązanego dotyczące niewłaściwego zastosowania art. 115 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ do dochodzonych należności stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej jako pierwszeństwo zaspokojenia przed należnościami określonymi w art. 115 § 1 pkt 5 i 6 ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] października 2005 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego, uchyliło w części postanowienie Wójta Gminy K. i uznało za zasadny zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, iż bezspornym jest, iż P. S.A. należy do grupy tzw. dużych podatników wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, dla obsługi, których jest właściwy wyspecjalizowany urząd skarbowy. Urząd ten właściwy jest także do prowadzenia egzekucji wobec P. S.A. Terytorialny zasięg działania urzędu skarbowego dla tej grupy podatników określa § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209 poz. 2027 ze zm.), który stanowi, iż siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych, właściwych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. ustala się w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do rozporządzenia.

Odnośnie zaś podnoszonego zarzutu niespełniania przez tytuły wykonawcze wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ drugiej instancji uznał go za bezzasadny.

Organ egzekucyjny – Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] nie uwzględnił zarzutów i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy K.

W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, iż właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych zgodnie z art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustala się według miejsca położenia siedziby zobowiązanego. Powołując się na ustawę z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych – stwierdził, iż naczelnicy tzw. dużych urzędów są uprawnieni do wszczęcia i prowadzenia egzekucji tylko do tych należności pieniężnych, do których poboru są właściwi oraz prowadzą egzekucję na rzecz obcych wierzycieli wyłącznie w przypadku wystąpienia zbiegu egzekucji. W związku z tym właściwym dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego należności na rzecz obcego wierzyciela był Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W., a od 1 stycznia 2006 r. jest nim Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W.

Na powyższe postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. Spółka Akcyjna P. wniosła zażalenie, powołując się na argumenty podniesione w piśmie z dnia 30 czerwca 2005 r., dotyczące braku właściwości Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. (a od dnia 1 stycznia 2006 r. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.) do prowadzenia egzekucji wobec P. S.A. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy K. Zarzuciła ponadto naruszenie przepisów art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 1 i § 3 kpa.

Podkreśliła, iż zobowiązanym w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym jest osoba prawna – P. S.A. z siedzibą w W. przy ul. [...], który to podmiot jest podatnikiem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Wskazała, że w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych, właściwość miejscowa naczelników urzędów skarbowych w stosunku do podmiotów spełniających kryteria określone w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych została podana w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zmiana właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych wpływa na zmianę właściwości miejscowej organów egzekucyjnych wobec podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, gdyż ustawodawca nie wyłączył tych podmiotów z ogólnych zasad ustalania właściwości organów egzekucyjnych, określonych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisami o terytorialnym zasięgu działania naczelników urzędów skarbowych. Fakt rozróżnienia naczelników urzędów skarbowych dla podmiotów spełniających kryteria określone w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych i podmiotów, które tego kryterium nie spełniają – skutkuje tym, że ustalana zgodnie z art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji właściwość organu egzekucyjnego, oparta na właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych (organ egzekucyjny to właściwy terytorialnie naczelnik urzędu skarbowego), także automatycznie taki podział przyjmuje.

W ocenie Spółki, skoro właściwość miejscowa organu podatkowego pierwszej instancji uległa zmianie dla P. S.A. – z Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. na Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W., to w postępowaniu egzekucyjnym właściwość organu egzekucyjnego uległa analogicznej zmianie.

W dalszej części zażalenia podniosła, że brak jest przepisu prawa potwierdzającego stanowisko Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W., że naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w załączniku nr 2 do powołanego rozporządzenia są właściwi jedynie do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do podatków, do poboru których są właściwi. Ponadto organ nie przytoczył także przepisu prawa, z którego wynika właściwość Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. tylko do spraw obcych wierzycieli, wynikłych ze zbiegu egzekucji.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpoznaniu zażalenia wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.

W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych wynika, iż urzędy skarbowe wskazane w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia, są właściwe w sprawach dotyczących podatników określonych w art. 5 ust. 9b powołanej ustawy, tzw.: dużych podatników. Są one również uprawnione do wszczęcia i prowadzenia egzekucji należności pieniężnych przysługujących od tych podatników, a więc do poboru których są właściwe. Mają one pełne uprawnienia organu egzekucyjnego, a zatem przy dochodzeniu należności mogą korzystać ze wszystkich środków egzekucyjnych wskazanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Urzędy właściwe do obsługi tzw. "dużych podatników" nie zostały wymienione w załączniku nr 3 do powołanego rozporządzenia.

Właściwość organu egzekucyjnego została zatem określona zgodnie z art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w myśl którego właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 3, który stanowi, iż jeżeli znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z § 2, właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku. Działania tego przepisu nie wyłącza ustawa o urzędach i izbach skarbowych w żadnym zakresie. Według postanowień art. 5 ust. 6 pkt 7 tej ustawy do zakresu działania naczelników urzędów skarbowych należy wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

Odnosząc się do podniesionego w złożonym zażaleniu zarzutu naruszenia przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. przepisów art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 124 § 2 kpa organ odwoławczy stwierdził, iż jest on bezzasadny, ponieważ postanowienie zawiera wszystkie niezbędne elementy, takie jak oznaczenie organu wydającego postanowienie, wskazanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne wydanego rozstrzygnięcia.

Skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P. S.A., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, a także o orzeczenie, że organem egzekucyjnym, właściwym miejscowo dla P. S.A., jako podmiotu wymienionego w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W.

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 33 pkt 9 w związku z art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie oraz art. 5 ust. 6, ust. 9a i ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, a także § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych. Zarzuciła również naruszenie art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 1 i § 3 kpa, poprzez nie zawarcie w zaskarżanym postanowieniu uzasadnienia faktycznego i prawnego. Organy nie wskazały bowiem przepisu prawa, z którego wynika, iż naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w załączniku nr 2 do powołanego rozporządzenia są uprawnieni do wszczęcia i prowadzenia egzekucji tylko należności pieniężnych do poboru których są oni właściwi.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż okolicznością bezsporną jest, że skarżąca jest podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Kopia zawiadomienia o zmianie naczelnika urzędu skarbowego na Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. znajduje się w aktach sprawy. W ocenie skarżącej zmiana właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych wpływa na zmianę właściwości miejscowej organów egzekucyjnych wobec podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, gdyż ustawodawca nie wyłączył ich z ogólnych zasad ustalania właściwości organów egzekucyjnych, określonych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisami o terytorialnym zasięgu działania naczelników urzędów skarbowych. Analogicznie Minister Finansów w rozporządzeniu z dnia 19 listopada 2003 r. nie wykluczył z kompetencji organów wymienionych w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia, możliwości prowadzenia egzekucji administracyjnej. Naczelnicy urzędów skarbowych, do których kompetencji nie należy prowadzenie egzekucji administracyjnej zostali wymienieni w załączniku nr 3 do powyższego rozporządzenia.

W konkluzji skarżąca stwierdziła, że skoro jest podatnikiem spełniającym warunki przewidziane w art. 5 ust. 9b to organem podatkowym I instancji, a przez to organem egzekucyjnym jest Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego w W. Wobec tego postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. oraz podjęte w jego ramach czynności egzekucyjne nie mają podstawy prawnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek wierzyciela Wójta Gminy K., na podstawie wystawionych przez niego tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2002, 2003 i 2004. Postępowanie to zostało wszczęte w 2005 r., a dokładnie w dniu 30 marca 2005 r. z chwilą doręczenia Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego W. wniosków o wszczęcie egzekucji wraz z tytułami wykonawczymi (art. 61 § 1 i § 3 kpa w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. w dniu 23 czerwca 2005 r. doręczył zobowiązanemu P. S.A. z siedzibą w W. odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną. Wskazać należy, że zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – w tym dniu, tj. 23 czerwca 2005 r. wszczęta została egzekucja administracyjna. W ustawowym siedmiodniowym terminie zobowiązany wniósł zarzut prowadzenia egzekucji należności pieniężnych przez organ egzekucyjny niewłaściwy miejscowo. Podkreślić należy, że zarzut niespełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie dotyczył tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy K., lecz tytułów wykonawczych wystawionych przez innych wierzycieli.

W myśl przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu, a więc podmiotowi, przeciwko któremu skierowana jest egzekucja administracyjna, przysługuje środek zaskarżenia w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jest to dla zobowiązanego podstawowy środek ochrony przed niezgodnym z prawem skierowaniem i prowadzeniem do jego majątku egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutów mogą być wyłącznie okoliczności wymienione enumeratywnie w art. 33 pkt 1-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jedną z podstaw prawnych zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego może być – stosownie do treści art. 33 pkt 9 powołanej ustawy – prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Organ egzekucyjny to organ uprawniony do stosowania w całości lub części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczenia wykonania tych obowiązków (art. 1a pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny może dotyczyć zarówno właściwości rzeczowej, jak i właściwości miejscowej.

Właściwość rzeczowa (kompetencje) naczelników urzędów skarbowych uregulowana jest w ustawie o urzędach i izbach skarbowych. Stosownie do treści przepisu art. 5 ust. 6 tej ustawy do zakresu działania naczelników urzędów skarbowych należy: ustalanie lub określanie i pobór podatków oraz niepodatkowych należności budżetowych, jak również innych należności, na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem podatków i należności budżetowych, których ustalanie lub określanie i pobór należy do innych organów; rejestrowanie podatników oraz przyjmowanie deklaracji podatkowych; wykonywanie kontroli podatkowej; podział i przekazywanie, na zasadach określonych w odrębnych przepisach, dochodów budżetowych między budżetem państwa i budżetami gmin; wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; współpraca z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w zakresie niezbędnym do realizacji jego zadań ustawowych oraz wykonywanie innych zadań określonych w odrębnych przepisach.

Zgodnie z art. 19 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych. Podkreślić należy, że w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji każdy naczelnik urzędu skarbowego posiada kompetencję do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych.

Zasady ustalania właściwości miejscowej organów egzekucyjnych reguluje art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy zwrócić uwagę, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadza odrębne zasady ustalania właściwości miejscowej w zakresie egzekucji obowiązków niepieniężnych i należności pieniężnych. Przyjęte zasady ustalania właściwości miejscowej mają przede wszystkim na celu dążenie do przyspieszenia postępowania egzekucyjnego oraz zmniejszenia kosztów egzekucyjnych.

Zgodnie z art. 22 § 2 tej ustawy właściwość organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 3, w myśl którego, jeżeli znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z § 2, właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku.

Celem ustalenia właściwości miejscowej organu egzekucyjnego jakim jest naczelnik urzędu skarbowego, niezbędne jest ustalenie, w którego urzędu skarbowego terytorialnym zasięgu działania leży siedziba zobowiązanego. Właściwość miejscowa organów egzekucyjnych (naczelników urzędów skarbowych) wymaga bowiem uwzględnienia rozwiązań organizacyjnych przyjętych w przedmiocie terytorialnego zakresu działania tych organów oraz wyznaczenia ich siedzib.

Stosownie do treści art. 5 ust. 9 ustawy o urzędach i izbach skarbowych właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych określa się według terytorialnego zasięgu działania urzędu skarbowego, z uwzględnieniem ust. 9a. Zgodnie z art. 5 ust. 9a terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie:

1) niektórych kategorii podatników,

2) wykonywania niektórych zadań określonych w ust. 6

- może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych.

W myśl art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych wyznaczenie terytorialnego zasięgu działania określonego urzędu skarbowego zgodnie z ust. 9a następuje w przepisach określonych na podstawie ust. 9c i może dotyczyć w szczególności:

1) podatkowych grup kapitałowych;

2) banków;

3) zakładów ubezpieczeń;

4) jednostek działających na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538) oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych;

5) jednostek działających na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych;

6) oddziałów lub przedstawicielstw przedsiębiorstw zagranicznych;

7) osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które:

a) w ostatnim roku podatkowym osiągnęły przychód netto, w rozumieniu przepisów o rachunkowości, ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług o równowartości co najmniej 5 mln euro według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na koniec roku podatkowego albo

b) jako rezydenci w rozumieniu prawa dewizowego, biorą udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu przedsiębiorstwami położonymi za granicą lub w ich kontroli, albo posiadają udział w kapitale takich przedsiębiorstw albo

c) są zarządzane bezpośrednio lub pośrednio przez nierezydenta w rozumieniu przepisów prawa dewizowego lub nierezydent dysponuje co najmniej 5% głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, albo

d) jako rezydenci w rozumieniu przepisów prawa dewizowego jednocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu podmiotem krajowym i podmiotem zagranicznym w rozumieniu innych ustaw lub w jego kontroli albo posiadają jednocześnie udział w kapitale takich podmiotów.

W świetle przytoczonych przepisów ustawy o urzędach i izbach skarbowych terytorialny zasięg działania urzędów skarbowych, o których mowa w art. 5 ust. 9a ustawy o urzędach i izbach skarbowych, może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. Wyznaczenie tego zasięgu następuje w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 5 ust. 9c powołanej ustawy i może dotyczyć w szczególności podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b tej ustawy.

Terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych określony został w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209, poz. 2027 ze zm.). Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 5 ust. 9c ustawy o urzędach i izbach skarbowych, zgodnie z którym minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej określa, w drodze rozporządzenia, terytorialny zasięg działania oraz siedziby naczelników urzędów i dyrektorów izb skarbowych, uwzględniając zasady określone w art. 5 ust. 9a i 9b oraz potrzeby właściwego zorganizowania wykonywania zadań, zwłaszcza z zakresu poboru podatków oraz sprawnej obsługi podatnika.

Określony w powołanym rozporządzeniu terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych dotyczy wszystkich – określonych w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych – zadań (kompetencji) należących do naczelników urzędów skarbowych. A więc zarówno tych, które należą do nich jako organów podatkowych, jak również tych związanych z wykonywaniem egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

W świetle przepisów tego rozporządzenia wyróżnia się trzy rodzaje urzędów skarbowych (C. Kosikowski [w:] R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, S. Presnarowicz: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2006).

Pierwszą grupę stanowią urzędy skarbowe wymienione w załączniku nr 1 do rozporządzenia, których naczelnicy są właściwi miejscowo we wszystkich sprawach z wyjątkiem tych, które wyłączono do kompetencji dwóch pozostałych grup.

W drugiej grupie znajdują się tzw. "specjalne" urzędy skarbowe, których naczelnicy są właściwi w sprawach wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, a więc ze względu na określoną grupę podatników. Urzędy te zostały wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

W trzeciej grupie znajdują się tzw. "małe" urzędy skarbowe (wymienione w załączniku nr 3 do rozporządzenia), których naczelnicy nie mają kompetencji do wykonywania egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Tylko więc urzędy skarbowe zaliczanej do tej grupy zostały utworzone jedynie dla celów podatkowych, co wynika wyraźnie z treści § 3 powołanego rozporządzenia.

Wskazać należy, że żaden przepis prawa nie stwierdza, iż do zakresu działania naczelników tzw. "specjalnych" urzędów skarbowych wymienionych w załączniku nr 2 do rozporządzenia nie należy wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Tym samym naczelnicy tych urzędów skarbowych posiadają kompetencję do wykonywania egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Uprawnienie to ograniczone zostało do spraw, w których zobowiązanymi są podmioty wymienione w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Zauważyć należy, że w świetle art. 5 ust. 9a w związku z ust. 9b i ust. 9c ustawy o urzędach i izbach skarbowych Minister finansów określając terytorialny zasięg działania urzędów skarbowych mógł ograniczyć kompetencje naczelników tzw. "specjalnych" urzędów skarbowych do wykonywania niektórych zadań określonych w art. 5 ust. 6 tej ustawy, wskazując które zadania należą bądź nie należą do ich kompetencji. Minister Finansów nie skorzystał jednak z tej możliwości.

Jak wynika z treści powołanego rozporządzenia oraz jego załączników siedziba zobowiązanego – P. S.A. mieszcząca się w W. przy ul. [...] [...], leży w terytorialnym zasięgu działania dwóch urzędów skarbowych: wymienionego w załączniku nr 1 do rozporządzenia – [...] Urzędu Skarbowego W. (poprzednio [...] Urzędu Skarbowego W.) oraz wymienionego w załączniku nr 2 do rozporządzenia, tzw. "specjalnego" urzędu skarbowego – [...] Urzędu Skarbowego w W.

W związku z tym, iż siedziba zobowiązanego leży w terytorialnym zasięgu działania dwóch urzędów skarbowych, celem ustalenia właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego do wykonania egzekucji administracyjnej, należy ustalić czy zobowiązany jest podatnikiem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Jeżeli bowiem zobowiązany jest podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, to wyłączona jest właściwość miejscowa naczelnika urzędu skarbowego wymienionego w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych. Naczelnicy urzędów skarbowych wymienionych w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia są bowiem właściwi miejscowo we wszystkich sprawach z zastrzeżeniem tych, w których właściwi są naczelnicy urzędów skarbowych wymienionych w załącznikach nr 2 i nr 3 do rozporządzenia.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że zobowiązany – P. S.A. jest podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych.

Skoro zatem P. S.A. są podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych wyłączona jest tym samym właściwość miejscowa Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. (poprzednio Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.).

Właściwym miejscowo do prowadzenia przedmiotowej egzekucji wobec P. S.A. jest zatem Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W., wymieniony w załączniku nr 2 do powołanego rozporządzenia.

Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia także okoliczność, iż Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego w W. będący dla P. S.A. zarówno organem podatkowym jak i egzekucyjnym, posiada z urzędu informacje niezbędne do szybkiego i efektywnego prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

Twierdzenie natomiast organów, iż naczelnicy "specjalnych" urzędów skarbowych (określonych przez nie jako "duże urzędy skarbowe") są uprawnieni do wszczęcia i prowadzenia egzekucji tylko dla tych należności, do których poboru są właściwi oraz prowadzą egzekucję na rzecz obcych wierzycieli wyłącznie w przypadku wystąpienia zbiegu egzekucji nie zostało uzasadnione, a w ocenie Sądu nie znajduje potwierdzenia w stanie prawnym sprawy.

W świetle powyższego zarzut prowadzenia egzekucji administracyjnej przez niewłaściwy miejscowo organ egzekucyjny był zasadny. W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji przepisu art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 5 ust. 9 ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Zakres, w jakim uchylone postanowienia nie mogą być wykonane określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Koszty postępowania sądowego zasądzono na rzecz strony skarżącej stosownie do art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., w kwocie równej uiszczonemu przez nią wpisowi.