Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 67/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 157 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: Skoro wskutek wydania decyzji nastąpiły zmiany we własności wymienionego w tej decyzji gospodarstwa rolnego, to skutek taki świadczy o wejściu do obrotu prawnego powyższej decyzji

TEZY

Skoro wskutek wydania decyzji nastąpiły zmiany we własności wymienionego w tej decyzji gospodarstwa rolnego, to skutek taki świadczy o wejściu do obrotu prawnego powyższej decyzji


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: WSA Olga Białek NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. o przejęciu z mocy prawa na własność Państwa gospodarstwa rolnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]. nr[...]; II. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

IISA/Wr 67/09

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia[...]. nr SKO [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W, po zapoznaniu się z wnioskiem skarżącej I. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia[...]. nr [...] o przejęciu z mocy prawa na własność Państwa gospodarstwa rolnego, wolnego od obciążeń z wyjątkiem służebności gruntowych, o powierzchni około 8,50 ha, położonego we wsi K., gromada N. W., powiat W, opuszczonego w [...] r. przez E S., spadkobierczynię po J. S., na podstawie art. 157 § 3 kpa odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że orzekając wyżej opisaną decyzją na podstawie art. 97 kpa oraz art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 18, poz. 107) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. wskazało, że decyzję otrzymuje I O., a także Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w K. W. oraz "Referat Geodezji w/m" i "Insp.P.F.Z.w/m".

W dniu [...] I. S. złożyła w Starostwie Powiatowym we W. podanie zawierające wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego we W. przesłał to podanie do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we W.

Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda przekazał wniosek I. S. o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu we W., jako organowi właściwemu w sprawie.

Postanowieniem z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. przekazało wniosek I. S. Ministrowi Skarbu Państwa.

Postanowieniem z dnia [...] Minister Skarbu Państwa przekazał ten wniosek "zgodnie z właściwością" Wojewodzie, który – postanowieniem z dnia [...]r. – przekazał po raz kolejny podanie I. S. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu we W.

Wnioskiem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. zwróciło się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego między Ministrem Skarbu Państwa, Wojewodą a Samorządowym Kolegium Odwoławczym we W.

Postanowieniem z dnia [...]r. sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. jako organ właściwy do rozpoznania wyżej opisanego wniosku I. S.

Rozpoznając powyższy wniosek skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. stwierdziło, że I.S. – należąca do kręgu spadkobierców J. S. i nosząca od [...] r. do [...]r. nazwisko I. O – złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności opisanej na wstępie decyzji organu I instancji, jako wydanej "całkowicie bezprawnie". Zdaniem wnioskodawczyni w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano sprzecznie z istniejącym stanem faktycznym, że spadkobiercy J. S., w tym przede wszystkim jego żona E. S., opuścili gospodarstwo rolne po śmierci J. S., bez zgody władz osiedleńczych. Wnioskodawczyni wskazała, że jej matka – E. S. – nie mogła opuścić wyżej opisanego gospodarstwa, ponieważ nigdy nie przekroczyła granic Polski i mieszka na Ukrainie, a wnioskodawczyni była w chwili śmierci ojca małoletnia. I. S. podkreśliła, że decyzja organu I instancji nie została doręczona żadnemu ze spadkobierców J. S.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że złożenie wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności nie jest tożsame z wszczęciem postępowania w tej sprawie. Wniosek taki uruchamia bowiem etap wstępny, w ramach którego właściwy organ administracji publicznej ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania tej instytucji proceduralnej. Podniosło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może być prowadzone tylko w stosunku do aktu administracyjnego będącego w obrocie prawnym.

Kolegium podkreśliło, że decyzja jako indywidualny akt administracyjny zewnętrzny skierowany do konkretnego adresata musi zostać zakomunikowana temu adresatowi w formie określonej przepisami prawa. Ta czynność procesowa ma szczególnie doniosłe znaczenie, gdyż wiążą się z nią określone skutki materialnoprawne i procesowe. Byt prawny decyzji rozpoczyna się zatem od ujawnienia woli organu na zewnątrz przez skuteczne ogłoszenie lub doręczenie decyzji.

Wskazując na powyższe Kolegium stwierdziło, że we wstępnym etapie badania dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia administracyjnego, powinno dokonać oceny, czy opisane na wstępie rozstrzygnięcie organu I instancji jest decyzją, która weszła do obrotu prawnego.

Zdaniem Kolegium, analiza stanu faktycznego i prawnego sprawy prowadzi do wniosku, że wyżej opisane rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...]r. – w którym omyłkowo wskazano, że właścicielem gospodarstwa był J. S., zamiast J.S. – nie weszło do obrotu prawnego. W aktach sprawy brak bowiem dowodu doręczenia tej decyzji i brak dowodu, który byłby podstawą do podważenia twierdzenia I. S., że to rozstrzygnięcie zostało doręczone którejkolwiek ze stron.

Samorządowe Kolegium podniosło, że w myśl art. 101 § 1 kpa – w brzmieniu obowiązującym w chwili jego wydania – decyzję należało doręczyć stronom na piśmie. Jedynie w przypadkach wymienionych w ówczesnym art. 11 § 2 kpa – czyli, gdy przemawiał za tym interes strony, a przepis prawny nie stał temu na przeszkodzie – decyzja mogła być stronom ogłoszona ustnie. W aktach sprawy brak tego rodzaju protokołu utrwalającego ogłoszenie opisanego na wstępie rozstrzygnięcia. Stosownie zaś do obowiązującego wówczas przepisu art. 102 kpa, organ administracji państwowej, który wydał decyzję, był nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowił inaczej.

Kolegium wskazało następnie, że zgodnie z art. 36 kpa, w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania decyzji z dnia [...]r., organ administracji państwowej doręczał pisma za pokwitowaniem przez pocztę, swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Według art. 37 § 1 kpa – w ówczesnym brzmieniu – organ administracji powinien pisma doręczyć stronie, a gdy strona działała przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Odbierający pismo potwierdzał doręczenie mu pisma swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia (art. 43 § 1 obowiązującego wówczas kpa). Jeżeli odbierający pismo uchylał się od potwierdzenia doręczenia lub nie mógł tego uczynić, doręczający sam stwierdzał datę doręczenia oraz wskazywał osobę, która odebrała pismo, i przyczynę braku jej podpisu. Pisma skierowane do osób nieznanych z miejsca pobytu, dla których sąd nie wyznaczył przedstawiciela, organ administracji powinien pozostawić w aktach sprawy, o czym należało wywiesić obwieszczenie na okres czternastu dni w biurze gromadzkiej rady narodowej (prezydium miejskiej, dzielnicowej rady narodowej, rady narodowej osiedla). Pisma te uznawano za doręczone w ostatnim dniu okresu, na który wywieszono obwieszczenie (art. 45 kpa w ówczesnym brzmieniu). Kolegium stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż organ I instancji tych obowiązków nie wypełnił.

Podkreślając, że z powyższych uregulowań wynika, iż jednym z warunków bytu prawnego decyzji i wprowadzenia jej do obrotu prawnego było – i jest obecnie – jej należyte doręczenie (lub ogłoszenie) stronie oraz że z tym momentem wiązała – i obecnie wiąże – ona organ administracji, który ją wydał, co oznacza, że decyzja zostaje wprowadzona do obrotu prawnego i jej wzruszenie jest dopuszczalne w granicach wyznaczonych stosownymi przepisami kpa, Kolegium wywodziło, że decyzja sporządzona, ale niedoręczona, nie załatwiała sprawy administracyjnej, gdyż nie wiązała organu administracji publicznej, ani strony postępowania.

Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 397/07, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że skoro decyzja nie weszła do obrotu prawnego, to nie było dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tejże decyzji. Wywiodło, że postępowanie jest w takiej sytuacji bezprzedmiotowe, ponieważ brak jest istotnego elementu materialnego stosunku prawnego, czyli jego przedmiotu, jakim jest decyzja administracyjna wprowadzona do obrotu prawnego.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem I. S. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podała, że będąc spadkobiercą ojca wielokrotnie w 1958 r. i 1959 r. zwracała się do UPRN we W. o uregulowanie sytuacji prawnej przedmiotowej nieruchomości, lecz odmawiano jej udzielenia jakiejkolwiek informacji. Po kilkudziesięciu latach usilnych starań w 2003 r. dowiedziała się, że na podstawie decyzji z dnia [...] r. jej nieruchomość została przekazana na własność Państwa bez odszkodowania. Oświadczyła, że nie została poinformowana o wydaniu tej decyzji i nie miała możliwości odwołania się od niej. Z akt sprawy wynika, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. wydając tę decyzję nie wysłało jej do stron postępowania, to jest do niej i jej brata. W opinii skarżącej uzasadnionym jest stwierdzenie, że decyzja nie weszła w życie, a co za tym idzie nie powinna wywrzeć żadnych skutków prawnych. Podkreślając, iż decyzja z dnia [...] r. nie miała mocy prawnej i nie załatwiła sprawy administracyjnej, skarżąca wywodziła, że przejęcie bez odszkodowania przedmiotowego gospodarstwa rolnego na własność Państwa dokonane zostało wbrew prawu. Zdaniem skarżącej, stwierdzenie nieważności decyzji jest uzasadnione i przedmiotowe, ponieważ była ona uznana za ważną i jest do tej pory oraz wywarła skutki prawne w postaci przeniesienia własności. Skarżąca stwierdziła, że jeżeli decyzja byłaby nieważna w dalszym ciągu byłaby właścicielem nieruchomości. I. S. oświadczyła, że jeśli niemożliwe jest unieważnienie decyzji z dnia [...] r., domaga się rekompensaty finansowej za bezprawnie odebrane jej mienie.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...]r. nr[...].

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, mającym na celu eliminację z obrotu prawnego (ze skutkiem ex tunc) decyzji dotkniętych wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa. Podkreśliło, że w fazie wstępnej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności właściwy organ administracji publicznej przede wszystkim zmierza do ustalenia, czy jest ono w ogóle dopuszczalne. Powołując się na literaturę prawniczą (B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 340) organ podniósł, że niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności może nastąpić w szczególności ze względu na brak przedmiotu zaskarżenia albowiem kwestionowana decyzja nie obowiązuje w obrocie prawnym.

Skład orzekający Kolegium podkreślił, że decyzja administracyjna, jako akt administracyjny indywidualny i zewnętrzny, musi zostać właściwie zakomunikowany stronom postępowania. Wymóg taki jednoznacznie wynikał z dyspozycji – obowiązującego w chwili wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia z dnia [...] r. – art. 101 § 1 kpa, wedle którego decyzję doręczało się stronom na piśmie. Wyjątkiem od tej reguły była możliwość ogłoszenia decyzji stronom ustnie, jednakże tylko w przypadkach, gdy przemawiał za tym interes strony, a przepis prawny nie stał temu na przeszkodzie. Kolegium podkreśliło, że treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji (art. 101 § 2 w związku z art. 11 § 2 obowiązującego wówczas kpa).

Zaznaczając, że dopóki sporządzona decyzja nie została prawidłowo doręczona lub ogłoszona stronie, dopóty była aktem nie wywierającym żadnych skutków prawnych i nie wiązała ona ani organu administracji publicznej, ani strony postępowania, Kolegium wywodziło, że "wydanie decyzji" nie oznacza tylko samego sporządzenia aktu administracyjnego spełniającego wymogi formalne przewidziane w przepisach prawa, ale przede wszystkim musi wiązać się z wprowadzeniem go do obrotu prawnego poprzez doręczenie lub ogłoszenie stronie postępowania. Decyzja nie doręczona stronie, a znajdująca się w aktach organu, jest tylko projektem decyzji i dopiero jej doręczenie stronie wywołuje skutek prawny z tą chwilą. Od tej bowiem daty decyzja wchodzi do obrotu prawnego, władczo kształtując sytuację prawną jej adresata.

Wskazując na powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że nie można stwierdzić nieważności decyzji, której nie doręczono żadnej ze stron postępowania, albowiem nie można wyeliminować z obrotu prawnego rozstrzygnięcia, które nigdy nie zostało do niego skutecznie wprowadzone. W takiej zaś sytuacji właściwy organ może jedynie – opierając się na treści art. 157 § 3 kpa – wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji.

Biorąc pod uwagę poczynione rozważania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że po ponownym przeanalizowaniu całokształtu okoliczności sprawy nie znalazło podstaw, aby zmienić swoje dotychczasowe stanowisko. Podtrzymując także swoje wcześniejsze ustalenia i podkreślając, że skarżąca nie kwestionowała, lecz potwierdzała, iż przedmiotowa decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. nie została doręczona ani jej, jako jedynej wskazanej w tej decyzji stronie postępowania, ani jej bratu, Kolegium orzekło jak na wstępie.

Odnosząc się do stanowiska I. S. wyrażonego w rozpatrywanym wniosku Samorządowe Kolegium podało, że poza przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia jest wypowiadanie się co do cywilnoprawnych skutków kwestionowanej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. Podkreśliło, że nie jest również organem właściwym do rozpatrywania ewentualnych roszczeń związanych z przejęciem opisanego gospodarstwa rolnego na własność Państwa. Stwierdziło, że takie żądania wnioskodawczyni winna kierować do właściwego sądu powszechnego.

Na powyższą decyzję I. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Zaskarżając w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości i orzeczenie, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...]r. nr [...] jest nieważna, a w razie nieuwzględnienia takiego wniosku – przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Oświadczyła ponadto, że w przypadku nieuwzględnienia powyższych żądań domaga się rekompensaty finansowej za bezprawnie odebrane mienie.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez:

- uznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] r. była tylko projektem decyzji,

- uznanie, iż decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] r. była aktem niewywierającym żadnych skutków prawnych i nie wiązała ona ani organu administracji publicznej, ani strony postępowania;

2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że nie występują przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia decyzji pomimo, iż przedmiotowa decyzja została wydana bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżąca podała, że przedmiotowe gospodarstwo rolne jej ojciec J.S. otrzymał w dniu [...]r. w drodze aktu nadania i prowadził je przez 5 lat. W [...] r. zmarł pozostawiając skarżącą i jej brata samych, gdyż ich matka na stałe przebywała na Ukrainie. Skarżąca i jej brat stali się spadkobiercami po ojcu. Opiekę nad nimi i całym gospodarstwem przejął J.J. Miał ją pełnić w zamian za możliwość mieszkania w ich domu. W 1953 r. skarżąca wyprowadziła się z tej nieruchomości, pozostawiając ją pod opieką J. J. Ponawiając argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podkreśliła, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] r. pomimo jej niedoręczenia stronie, weszła do obrotu prawnego, bowiem przeniosła własność nieruchomości na Skarb Państwa, a co za tym idzie władczo ukształtowała sytuację prawną jej adresata w postaci utraty przedmiotowego majątku. W związku z powyższym – w opinii skarżącej – decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...]r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co wypełnia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.

Problemem spornym w rozpatrywanej sprawie jest to, czy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...]r. nr [...] weszła do obrotu prawnego.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego, gdyż brak jest dowodu jej doręczenia komukolwiek, a w szczególności skarżącej – jedynej wymienionej w tej decyzji stronie.

Skarżąca potwierdza, że decyzji tej jej nie doręczono, ale uważa, że weszła ona do obrotu prawnego i wywarła skutki prawne, ponieważ przeniosła własność nieruchomości na Skarb Państwa.

Rozstrzygnięcie powyższego problemu spornego ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy, bowiem od tego, czy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] r. nr [...] weszła do obrotu prawnego, czy też nie, zależy możliwość ewentualnego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności, a ta kwestia jest przedmiotem niniejszej sprawy.

Z treści decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] r. wynika, że na podstawie art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 18, poz. 107) oraz art. 97 kpa orzeczono, iż gospodarstwo rolne o powierzchni około 8,50 ha, położone we wsi K., gromada N. W., powiat W., opuszczone w 1953 r. przez E. S., spadkobierczynię po J. S., przechodzi z mocy prawa na własność Państwa bez odszkodowania, wolne od obciążeń za wyjątkiem służebności gruntowych; wskazano przy tym, że nieruchomość ta została przeznaczona na cele osadnictwa rolnego.

W uzasadnieniu powyższej decyzji podano, że w 1953 r. spadkobiercy opuścili gospodarstwo bez zgody władz osiedleńczych oraz że na opuszczoną nieruchomość został wprowadzony J. J., który wszedł w użytkowanie gruntów o powierzchni 7,44 ha wraz z budynkami. Zaznaczono, iż: "Obecny użytkownik ubiega się o wydanie aktu nadania na zajmowaną nieruchomość".

W omawianej decyzji podano, że otrzymują ją: 1) I. O.; 2) Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w K. W.; 3) Referat Geodezji w/m; 4) Insp.P.F.Z. w/m; 5) a/a.

W niniejszej sprawie jest poza sporem, że I. O. to skarżąca, obecnie nosząca nazwisko S.

Z wypisu z rejestru gruntów oraz z odpisów z ksiąg wieczystych nr[...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], prowadzonych przez Sąd Rejonowy w O. – V Wydział Ksiąg Wieczystych, wynika, że właścicielami działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, o którym mowa w decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...]r., w dniu [...]r. byli: M. M. D., D. D., K. R., W. R., M. E. R., M. M, S. K., A. K., J. J.

Z odpisu z księgi wieczystej nr [...] wynika, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest J. J., który nabył jej własność na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia [...] r. W księdze tej w dziale III "Ciężary i ograniczenia" wpisano: "Dożywotnia i bezpłatna służebność mieszkania w jednym pokoju i kuchni na rzecz J. i R. małż. J. Wpisano dnia[...].".

Z powyższego wynika, że wskutek wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] nr [...] spadkobiercy J. S. utracili własność przedmiotowego gospodarstwa rolnego.

Skoro zatem wskutek wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia[...] nastąpiły zmiany we własności wymienionego w tej decyzji gospodarstwa rolnego, to skutek taki świadczy o wejściu do obrotu prawnego powyższej decyzji.

Fakt, że w aktach administracyjnych z [...] r. brak jest dowodu doręczenia decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...]r. skarżącej, a sama skarżąca potwierdza, iż decyzji tej nigdy jej nie doręczono, nie wyklucza, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. uznało, iż decyzja ta została jej skutecznie doręczona, chociaż w rzeczywistości fakt taki nie miał miejsca. Wskazuje na to wywołanie skutków prawnych i faktycznych przez tę decyzję. Zauważyć w tym miejscu wypada, że akta administracyjne z [...] r. są bardzo skromne i poza decyzją z dnia [...] r. nr[...], aktami osiedleńczymi z [...] r. oraz stwierdzeniem osiedlenia z dnia [...]r. nie zawierają innych dokumentów. Nie można więc wykluczyć, że w omawianych aktach z [...] r. mógł na przykład znajdować się dowód zastępczego doręczenia przedmiotowej decyzji skarżącej, który w późniejszym okresie zaginął, jak również nie można wykluczyć, że wejście w życie decyzji z dnia [...]r. było wynikiem wadliwego działania organu administracji państwowej. Znaczny upływ czasu i skromny zasób akt administracyjnych uniemożliwia na obecnym etapie postępowania jednoznaczne ustalenia w tej materii, niemniej jednak fakt wejścia w życie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...]r. nie budzi wątpliwości z uwagi na wywołanie przez nią skutku w postaci przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości.

Podzielając w pełni wywody Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. co do niemożności stwierdzenia nieważności decyzji, która nie weszła w życie, albowiem nie można wyeliminować z obrotu prawnego rozstrzygnięcia, które nigdy nie zostało do niego skutecznie wprowadzone, stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie – wbrew stanowisku Kolegium – taka sytuacja nie zachodzi. Jak już bowiem wyżej stwierdzono, decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] r. nr [...] weszła do obrotu prawnego, o czym świadczą wywołane przez nią skutki prawne.

Trafny jest zatem zarzut skarżącej, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze popełniło błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, iż decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...]r. była tylko projektem decyzji oraz że była ona aktem, który nie wywarł żadnych skutków prawnych. Uchybienie to stanowi naruszenie art. 7 i 77 kpa, przy czym mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozważanie dalej idących zarzutów podnoszonych przez skarżącą byłoby przedwczesne, a w zakresie, w jakim skarżąca domaga się orzeczenia, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...]r. nr [...] jest nieważna oraz w jakim domaga się rekompensaty finansowej za bezprawnie odebrane mienie, nie jest dopuszczalne, bowiem sąd administracyjny upoważniony jest jedynie do kontroli zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych i nie może orzekać merytorycznie za organy administracji publicznej. Sąd administracyjny nie może też zajmować się roszczeniami cywilnoprawnymi, gdyż do rozstrzygania spraw cywilnych właściwy jest sąd powszechny.

Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.