Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 77/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku
Powołane przepisy: article: art. 193 ust. 1 pkt 1  i ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 135
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia solidarnej opłaty rodziców za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją znak [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. Prezydent Miasta Radomia (dalej: "Prezydent", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 6, art. 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r.

o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 135 ze zm., dalej: "ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej") i art. 104 ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz uchwały Nr [...]Rady Miejskiej w R

z dnia [...] czerwca 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia

w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. U. Województwa Mazowieckiego z 2012 r., poz. 5312, zwana dalej: "uchwałą"), orzekł

o ustaleniu E K i P K opłaty za pobyt ich dziecka P K

w rodzinie zastępczej spokrewnionej w okresie od 15 listopada 2012 r. do 30 listopada 2012 r. w kwocie 458,66 zł i w okresie od 1 grudnia 2012 r. do

31 grudnia 2013 r. w kwocie 860 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w R III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 27 kwietnia 2007 r., sygn. akt III RNsm 853/06, P K (syn E K i P K) został umieszczony w spokrewnionej rodzinie zastępczej (dziadków ojczystych).

Na podstawie przepisów regulujących przedmiotową materię organ I instancji uznał, iż E K i P K są osobami zobowiązanymi do ponoszenia odpłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Dlatego odrębnymi decyzjami

o numerach: [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. (wydanymi odpowiednio wobec E K i P K) orzekł: w pkt 1 -

o ustaleniu E K i P K solidarnie opłaty za pobyt ich dziecka P K w rodzinie zastępczej spokrewnionej w okresie od 15 listopada 2012 r. do 30 listopada 2012 r. w kwocie 458,66 zł i w okresie od 1 grudnia 2012 r. do

31 grudnia 2013 r. w kwocie 860 zł miesięcznie; w pkt 2 – określił, że łączną kwotę opłaty w wysokości 11.638,66 zł należy wpłacić w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się decyzji.

Na skutek odwołania złożonego przez E K, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R (zwane dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją znak [...] z dnia [...] maja 2014 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości

i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Natomiast po rozpoznaniu odwołania złożonego przez P K Kolegium decyzją znak [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w pkt 2, dotyczącym określenia terminu uiszczenia opłaty, zaś w pozostałej części (w pkt 1) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Następnie z uwagi na rozbieżność podjętych rozstrzygnięć, Kolegium decyzją znak [...] z dnia [...] października 2014 r. orzekło z urzędu o stwierdzeniu nieważności decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2014 r. i w konsekwencji powyższego, decyzją znak [...] z dnia 14 listopada 2014 r., po rozpoznaniu odwołania P K, orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania przed organem I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę na skutek uchylenia przez Kolegium decyzji Prezydenta z dnia [...] kwietnia 2014 r. dotyczącej E K a dotyczącej jej odpowiedzialności solidarnej z P K, organ I instancji podał, iż wysokość świadczeń na utrzymanie dziecka P K w rodzinie zastępczej spokrewnionej ustalona została decyzją wydaną w odrębnym postępowaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm., dalej: "u.p.s."), gdyż rodzina zastępcza, zgodnie z art. 226 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, do spraw o wynagrodzenie i dodatki oraz świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, wybrała przepisy dotychczasowe, tj. przepisy u.p.s. Wysokość przyznanych świadczeń dla rodziny zastępczej na utrzymanie P K w okresie od dnia 15 listopada 2012 r. do 30 listopada 2012 r. wyniosła 458,66 zł, natomiast w okresie od dnia 1 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. wyniosła 860 zł miesięcznie (tj. kwota 660 zł na pokrycie kosztów utrzymania osoby pełnoletniej w rodzinie zastępczej oraz dodatek w wysokości 200 zł z tyłu ponoszenia zwiększonych kosztów utrzymania osoby niepełnosprawnej).

Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego Prezydent ustalił, że dochodem E K w analizowanym okresie były świadczenia wypłacane

z pomocy społecznej w postaci zasiłków okresowych przyznanych w kwotach po 221 zł miesięcznie za okres od listopada 2012 r. do października 2013 r. (za wyjątkiem sierpnia 2013 r.) oraz w kwocie 441 zł za grudzień 2013 r.

Natomiast dochód P K z tytułu wynagrodzenia za pracę w Jednostce Wojskowej 4885 W (pomniejszony o uiszczane na rzecz syna alimenty

w kwocie po 50 zł miesięcznie) w poszczególnych miesiącach kształtował się następująco: od listopada 2012 r. do kwietnia 2013 r. oraz w czerwcu 2013 r. i w maju 2013 r. – [...] zł, w lipcu 2013 r. – [...] zł, a od sierpnia do grudnia 2013 r. – [...] zł miesięcznie.

Organ I instancji wyjaśnił, że opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ustala się zgodnie z tabelą zawartą w § 5 uchwały. Dochód P K za okres od listopada 2012 r. do grudnia 2013 r. przekraczał 400% kryterium dochodowego dla osób samotnie gospodarujących, tj. kwotę 2.168 zł oraz zawierał się w przedziale powyżej 850% kryterium dochodowego, tj. ponad kwotę 4.607 zł. Dlatego też kwota ponoszonej opłaty za okres od 15 listopada 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. wynosi 100 % kwoty przyznanych świadczeń oraz dodatków rodzinie zastępczej na pokrycie kosztów utrzymania P K (458,66 zł za okres od dnia 15 listopada 2012 r. do 30 listopada 2012 r. i po 860 zł miesięcznie za okres od 1 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r.). Łączna opłata za cały ww. okres wyniosła kwotę 11.638,66 zł.

W odwołaniu złożonym na powołane rozstrzygnięcie P K (dalej: "skarżący") wniósł o umorzenie w całości opłaty określonej zaskarżoną decyzją. Uzasadniając wniesiony środek zaskarżenia skarżący szczegółowo przedstawił swoją sytuację osobistą i rodzinną. Podał między innymi, że rozwód z byłą żoną E K orzeczony w 1999 r., spowodowany był całkowitym brakiem z jej strony opieki nad dziećmi. Wyrokiem sądowym została ona zobowiązana do płacenia alimentów na rzecz małoletnich dzieci w łącznej wysokości 400 zł miesięcznie. Z obowiązku tego nigdy się nie wywiązywała. Następnie wyrokiem Sądu Rejonowego w R z dnia 23 października 2004 r. została pozbawiona władzy rodzicielskiej. Z kolei skarżący zrzekł się praw rodzicielskich na rzecz swojej matki, bowiem nie mógł pogodzić jednoczesnego sprawowania opieki nad dziećmi i pracy zawodowej. W 2005 r. urodził mu się syn Ł T z nieformalnego związku z J T. Skarżący zamieszkał z konkubiną i synem. W miarę możliwości wspierał finansowo dzieci

z pierwszego związku (P, M i K rodzeństwo Kozieł), przelewając ze swojego konta na konto swojej matki po 50 zł na rzecz każdego dziecka, przy czym czynił to dobrowolnie, bez nakazów sądowych.

Zdaniem skarżącego, określona w zaskarżonej decyzji kwota 11.638,66 zł oraz

w odrębnej za inny okres kwota 9.280,79 zł, leżą całkowicie poza jego obecnymi możliwościami finansowymi. Obecnie oprócz bieżących wydatków na swoje utrzymanie oraz wszystkich dzieci, skarżący spłaca kredyt w miesięcznych ratach po ok. 1.500 zł. Ponadto z dniem 30 września 2014 r. podjął decyzję o odejściu ze służby wojskowej

i przejściu na emeryturę, co spowoduje zmniejszenie środków finansowych. Podał także, że wobec otrzymanych przez niego decyzji zobowiązujących go do wpłaty łącznej kwoty opłaty 20.919,45 zł, jego partnerka nakazała mu opuścić jej mieszkanie

i wniosła pozew o ustalenie alimentów na dziecko w wysokości 1.500 zł miesięcznie. W ocenie skarżącego, wskazana w decyzji cecha solidarności w ponoszeniu opłaty, która obciąża obowiązkiem spełnienia świadczenia w całości jedną stronę w sytuacji, gdy druga strona nie chce lub nie może ich ponosić, sprowadza się do pokrycia wszelkich opłat przez niego. Decyzja nie uwzględnia natomiast faktu, że jego była żona ma wyrok sądowy zasądzający alimenty na ich dzieci, z którego się nie wywiązuje.

Decyzją znak [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Kolegium, biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji

w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przedstawieniu stanu sprawy i treści przepisów regulujących przedmiotową materię, Kolegium wskazało, iż do płatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej zobowiązani zostali rodzice dziecka, a ich odpowiedzialność z tego tytułu jest solidarna. Ponadto, w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej organ rozważa możliwość odstąpienia od ustalenia takiej opłaty. W takim przypadku uwzględnia uchwałę rady powiatu, o której mowa w art. 194 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Ustalenie odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie wyklucza możliwości ubiegania się przez zobowiązanego rodzica

o umorzenie w całości lub w części opłaty łącznie z odsetkami, odroczenie terminu płatności, rozłożenie na raty. Ulgi te mogą być również zastosowane przez starostę

z urzędu. Postępowanie w sprawie zastosowania wymienionych ulg w opłacie jest odrębne od postępowania w sprawie ustalenia opłaty.

Kolegium podało, iż E i S Kozieł przyznana została - jako rodzinie zastępczej spokrewnionej - pomoc pieniężna na pokrycie kosztów utrzymania dziecka P K (który w dniu 15 listopada 2012 r. osiągnął pełnoletność, przebywając w tej rodzinie) w kwocie 352 zł oraz dodatek na pokrycie kosztów utrzymania niepełnosprawnej osoby pełnoletniej spokrewnionej w kwocie 106,66 zł na okres od 15 listopada 2012 r. do 30 listopada 2012 r., czyli łącznie 458,66 zł, a od 1 grudnia 2012 r. na czas trwania nauki, jednak nie dłużej niż do ukończenia 25 roku życia, w kwocie 660 zł miesięcznie oraz również na ten okres pomoc w kwocie 200 zł miesięcznie. P K umieszczony został w rodzinie zastępczej spokrewnionej na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w R z dnia 27 kwietnia 2007 r. sygn. akt III RNsm 853/06. Osobami zobowiązanymi do ponoszenia opłaty za pobyt P K w pieczy zastępczej są jego rodzice: E K i skarżący P K. Zamieszkują oni oddzielnie i prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, zatem w myśl § 2 pkt 3 uchwały są oni osobami samotnie gospodarującymi.

E K (matka dziecka) w analizowanym okresie utrzymywała się ze świadczeń z pomocy społecznej i dochód jej z tego tytułu nie przekraczał 400% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, określonego w § 4 pkt 1 uchwały, czyli kwoty 2.168 zł. Natomiast dochód skarżącego w omawianym okresie, pomniejszony o kwotę zobowiązań alimentacyjnych jaką ponosił na rzecz syna P

w wysokości 50 zł miesięcznie, wyliczony prawidłowo przez organ I instancji przekraczał w każdym miesiącu w okresie od 15 listopada 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. 400% kryterium dochodowego określonego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. kwotę 2.168 zł i zawierał się w przedziale powyżej 850% kryterium dochodowego. Odpłatność należało zatem ustalić zgodnie z tabelą określoną w § 5 uchwały, czyli w wysokości 100% przyznanej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka, tj. za okres od 15 listopada 2012 r. do 30 listopada 2012 r. proporcjonalnie do okresu pobytu w wysokości 458,66 zł, zaś od 1 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. w kwocie 860 zł miesięcznie.

W konsekwencji Kolegium uznało, iż zaskarżona decyzja o ustaleniu opłaty rodziców P K za jego pobyt w pieczy zastępczej w omawianym okresie, jest prawidłowa. Łączna kwota opłaty należna za omawiany okres wyniosła 11.638, 66 zł.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego cechy solidarności

w ponoszeniu opłaty, organ odwoławczy wyjaśnił, że wynikająca z ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej solidarna odpowiedzialność rodziców za ponoszenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie odbiega od uregulowanej na mocy przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm., zwana dalej: "k.c.") odpowiedzialności solidarnej dłużników. W myśl art. 369 k.c., przyjęcie konstrukcji solidarności (zarówno biernej, jak i czynnej) uwarunkowane jest istnieniem podstawy prawnej w tym względzie. Źródłem solidarności, zgodnie z art. 369 k.c., może być jedynie ustawa lub czynność prawna.

Podstawę prawną przyjęcia odpowiedzialności solidarnej rodziców za opłatę

z tytułu pobytu dziecka w pieczy zastępczej stanowi art. 193 ust.2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Z tej przyczyny, stosując wobec tego zobowiązania w sposób odpowiedni regulacje k.c. przyjąć trzeba, że wierzyciel (w tym wypadku uprawniony organ) może żądać całości lub części świadczenia od obu rodziców łącznie lub od każdego z osobna, a zaspokojenie organu przez jednego

z rodziców zwalnia drugiego (art. 366 § 1 k.c.). Jeżeli jeden z rodziców spełnił świadczenie, może wówczas żądać od drugiego zwrotu w częściach równych, chyba że z treści stosunków rodzicielskich wynika co innego (art. 376 § 1 k.c.).

Odnosząc się do pozostałych argumentów odwołania Kolegium podało, że na etapie ustalania odpłatności nie mają one wpływu na sprawę. Wyjaśniło przy tym,

w ślad za informacją podaną przez organ I instancji, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do wystąpienia (do organu I instancji) z wnioskiem o umorzenie w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty ustalonej opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Przy czym postępowanie w tym zakresie jest odrębne od postępowania w sprawie ustalenia opłaty.

Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożył skarżący, wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania

W uzasadnieniu skargi powtórzył argumenty dotyczące jego sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej, które prezentował na etapie postępowania odwoławczego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą

w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art.134 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z treścią art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych

w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa wymienia art. 145 p.p.s.a.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy

o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, która weszła w życie z dniem

1 stycznia 2012 r. i reguluje kwestie związane z pobytem dziecka w pieczy zastępczej

i ponoszeniem odpłatności z tego tytułu przez jego rodziców. Zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, za pobyt w rodzinie zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę

w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków – w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej. Za ponoszenie opłaty rodzice odpowiadają solidarnie (art. 193 ust. 2 ww. ustawy).

W przypadku więc zaistnienia okoliczności określonych w powyższym przepisie organ administracji zobowiązany jest wydać decyzję w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, która ma charakter związany. Z uwagi na solidarną odpowiedzialność rodziców za ponoszenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, postępowanie administracyjne winno być prowadzone wobec obojga rodziców.

W związku z tym należy uznać, że uchylenie decyzji w całości w odniesieniu do jednego z rodziców (E K) decyzją Kolegium z dnia [...] maja 2014 r. rozciąga się również na drugiego rodzica (P K), niezależnie od tego, że Kolegium decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. zaadresowaną na P K i umorzyło w tym zakresie postępowanie przed organem I instancji. Aktualnie kontrolowana przez Sąd decyzja organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2014 r. jest już prawidłowo zaadresowana na oboje rodziców P K.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, objęcie dziecka jedną z form pieczy zastępczej następuje na okres nie dłuższy niż do osiągnięcia pełnoletności. W przedmiotowej sprawie P K ukończył 18 lat w dniu 15 listopada 2012 r., jednak z uwagi na niepełnosprawność

w dalszym ciągu przebywa pod pieczą zastępczą dziadków ojczystych.

Obowiązek ponoszenia opłat przez oboje rodziców może zostać ograniczony lub zniesiony tylko w wyjątkowych przypadkach, określonych w przepisach prawa, jak np.

w sytuacji, gdy jedno z rodziców nie żyje i obowiązek ponoszenia opłaty ciąży na żyjącym rodzicu lub odrębną ostateczną decyzją lub prawomocnym orzeczeniem sądu odstąpiono od ustalenia takiej opłaty za tożsamy okres od drugiego z rodziców. Ostateczna decyzja ustalająca stronie opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej daje możliwość osobom zobowiązanym do jej ponoszenia zainicjowania postępowania w przedmiocie umorzenia opłaty, rozłożenia jej na raty, czy też odroczenia terminu jej płatności, stosownie do art. 194 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej.

W przedmiotowej sprawie organy zgodnie ustaliły, że E K, matka P K, utrzymuje się ze świadczeń z opieki społecznej i dochód jej z tego tytułu w badanym okresie nie przekraczał 400% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, określonego w § 4 pkt 1 uchwały, czyli kwoty 2.168 zł. W takiej sytuacji organ może z urzędu, przed wydaniem decyzji ustalającej, orzec wobec takiej osoby

w drodze decyzji administracyjnej o odstąpieniu od ustalenia przedmiotowej opłaty

(art. 194 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej w związku z § 3 uchwały). Wówczas w decyzji ustalającej wyłącznie odpowiedzialnym za opłaty za dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej wskazany będzie drugi rodzic.

Z powyższego wynika, że decyzja w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty jest decyzją wcześniejszą w stosunku do decyzji ustalającej (w przeciwieństwie do decyzji

w przedmiocie umorzenia opłaty lub rozłożenia na raty, które to decyzje są następcze

w stosunku do decyzji ustalającej, por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 lutego 2015 r., II SA/Sz 1183/14, publ. CBOSA).

Organy obu instancji nie skorzystały jednak z możliwości zastosowania z urzędu instytucji odstąpienia od ustalenia przedmiotowej opłaty wobec E K, ustanawiając ją na równi ze skarżącym odpowiedzialną solidarnie za ponoszenie odpłatności za pobyt ich dziecka w spokrewnionej rodzinie zastępczej. Przy takiej konstrukcji zobowiązania (solidarności) jest obojętne, kto zapłaci należną kwotę i w jaki sposób będą wyglądały późniejsze rozliczenia między zobowiązanymi rodzicami.

Kontrolując zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły dochód skarżącego, będący podstawą do matematycznych wyliczeń w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji do obciążenia rodziców na podstawie § 5 uchwały pełną kwotą (100%) otrzymanych przez P K świadczeń. Wysokość tych świadczeń wynika z niekwestionowanej wcześniejszej decyzji Prezydenta z dnia

[...] grudnia 2012 r., znak[...], przyznającej dziadkom ojczystym, sprawującym funkcję rodziny zastępczej spokrewnionej, pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w wysokości 352 zł za okres od 15 listopada 2012 r. do 30 listopada 2012 r. oraz po 660 zł miesięcznie za okres od 1 grudnia 2012 r. na czas trwania nauki, jednak nie dłużej niż do ukończenia 25 roku życia. Poza tym przyznany został dodatek na pokrycie kosztów utrzymania niepełnosprawnej osoby pełnoletniej w rodzinie zastępczej spokrewnionej w kwocie 106,66 zł za okres od 15 listopada 2012 r. do 30 listopada 2012 r. oraz 200 zł miesięcznie od dnia 1 grudnia 2012 r. do dnia faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej nie dłużej niż do ukończenia 25 roku życia.

Niezależnie od powyższych wywodów Sąd uznał zasadność skargi, chociaż

z innych przyczyn, niż w niej podniesione.

Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę zauważył, że jakkolwiek obowiązek ponoszenia opłat przez rodziców wynika wprost z ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej, to konkretyzacja przepisu prawa następuje dopiero

w decyzji, tj. w formie indywidualnego aktu administracyjnego. Akt administracyjny nakładający na stronę obowiązek ma charakter konstytutywny, wywołujący skutki prawne ex nunc (od teraz), czyli od momentu wydania rozstrzygnięcia. Konstytutywny charakter decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej wyklucza możliwość nakładania obowiązku ponoszenia opłaty z datą wsteczną; tego rodzaju decyzje wywołują skutki prawne tylko na przyszłość (w przeciwieństwie do decyzji

w przedmiocie świadczeń nienależnie pobranych, które pozwalają na wydanie decyzji ze skutkiem prawnym ex tunc, tj. wstecz).

W przedmiotowej sprawie należy zauważyć, że decyzja organu I instancji

o ustaleniu opłaty za pobyt P K w rodzinie zastępczej za okres od 15 listopada 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. została wydana dopiero w dniu 1 sierpnia 2014 r., kiedy to żaden z przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie wskazuje, by organ mógł wydać decyzję o ustaleniu wysokości opłaty z mocą wsteczną (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 października 2013 r., II SA/Sz 470/13, Lex nr 1382602, wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 czerwca 2014 r., II SA/Łd 418/14, publ. CBOSA, wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 marca 2014 r., III SA/Kr 1464/13, Lex nr 1453985). Możliwość nadania mocy wstecznej jakiejkolwiek decyzji administracyjnej ma charakter wyjątkowy i dlatego musi wyraźnie wynikać z przepisów. Organy w sposób opieszały i nieudolnie prowadziły postępowanie w przedmiotowej sprawie. Pierwsze zawiadomienie o wszczęciu tego postępowania E K zostało doręczone

w dniu 9 maja 2012 r., natomiast dla skarżącego w dniu 19 czerwca 2012 r. (na adres zameldowania, kiedy odebrała je pełnoletnia córka skarżącego).

Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji orzekające w tej sprawie nie były uprawnione do nałożenia na skarżącego obowiązku ponoszenia opłat sprzed daty wydania decyzji ustalającej ich wysokość. Takie rozstrzygnięcie może zapaść jedynie na przyszłość, tj. od daty wydania decyzji przez organ I instancji.

Dlatego Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien wziąć pod uwagę ocenę prawną Sądu, zawartą w niniejszym uzasadnieniu i podjąć stosowną decyzję.