Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 274/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17, art. 24
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska – Guziur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi S. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

S. U. (dalej jako "strona", "skarżący", "wnioskodawca"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 1 lutego 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem z dnia 19 lipca 2021 r. (data wpływu do organu 23 lipca 2021 r.) skarżący zwrócił się do Burmistrza Łęcznej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem – M. U., legitymującym się Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia 25 czerwca 2021 r. zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Z oświadczenia wynika, że niepełnosprawność ojca skarżącego istnieje od 67 – go roku życia. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem M. U. (lat 92). Skarżący wykonuje wszystkie czynności związane z opieką nad ojcem oraz codziennym funkcjonowaniem. Decyzją z dnia 2 sierpnia 2021 r. wydaną z upoważnienia Burmistrza Łęcznej odmówiono skarżącemu wnioskowanego świadczenia. W wyniku rozpatrzenia odwołania strony od ww. decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 4 października 2021 r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie. Wskazało, że ze względu na fakt, ze wnioskodawca posiada prawo do renty rolniczej, a w aktach sprawy brak jest decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczenia rentowego wydanej przez Prezesa Kasy Ubezpieczenia Rolniczego, organ winien wezwać stronę do przedłożenia decyzji o zawieszeniu prawa do renty rolniczej i następnie rozstrzygnąć sprawę merytorycznie.

Na skutego wniosku skarżącego Prezes Kasy Ubezpieczenia Rolniczego decyzją z dnia 28 października 2021 r. wstrzymał skarżącemu wypłatę renty rolniczej od 1 listopada 2022 r.

Decyzją z dnia 3 listopada 2021 r. Burmistrz Łęcznej odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia. Jako przesłankę negatywną do przyznania świadczenia organ pierwszej instancji uznał przysługujące skarżącemu prawo do renty rolniczej pomimo wstrzymania jej wypłaty decyzją Prezesa Kasy Ubezpieczenia Rolniczego z dnia 28 października 2021 r.

W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony, wskazaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie uchyliło zaskarżoną decyzję i przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem M. U.: od dnia 1 listopada 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w kwocie 1.971 złotych miesięcznie oraz od 1 stycznia 2022 r. na czas nieokreślony w kwocie 2119 zł miesięcznie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - dalej: "u.ś.r.") i wskazał na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 stwierdzając, że przesłanka wynikająca z art. 17 ust.1b u.ś.r. została spełniona. Kolegium wskazało, że w toku ponownego rozpatrywania sprawy do organu I instancji wpłynęła decyzja Prezesa KRUS z dnia 28 października 2021 r., z której wynika, że wstrzymano skarżącemu wypłatę renty rolniczej od dnia 1 listopada 2021 r. W związku z tym zdaniem organu odwoławczego utraciła zastosowanie negatywna przesłanka do przyznania świadczenia określona w art. 17 ust 5 pkt 1 lit a) u.ś.r., a wynikająca z ustalonego prawa do renty. Wskazując na treść art. 24 ust.2 u.ś.r. Kolegium stwierdziło, że wniosek strony o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wpłynął do organu I instancji w dniu 23 lipca 2021 r., lecz negatywne przesłanki o których mowa w art. 17 ust 5 pkt 1 lit a) u.ś.r. ustały dopiero z dniem wstrzymania wypłaty emerytury rolniczej (od dnia 1 listopada 2021 r.). Zdaniem Kolegium brak zatem było podstaw do przyznania świadczenia za okres od miesiąca złożenia wniosku do dnia poprzedzającego zawieszenie prawa do renty rolniczej tj. od 1 lipca 2021 r. do 31 października 2021 r.

W skardze do tut. Sądu, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej w części decyzji z dnia 1 lutego 2022 r. i ustalenie na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2021 r. na czas nieokreślony, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie strona wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez jego niezastosowanie i przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 listopada 2021 r., a nie od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od 1 lipca 2021 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w lipcu 2021 r. złożył wniosek o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji nie wzywał go do uzupełnienia jakiejkolwiek dokumentacji. W świetle powyżej wskazanych okoliczności brak było podstaw prawnych, aby ograniczać świadczenie pielęgnacyjne przyznane na rzecz skarżącego do ram czasowych od dnia 1 listopada 2021 r., a nie od momentu złożenia wniosku, tj. od 1 lipca 2021 r. Wskazano, że w art. 23 u.ś.r. brak jest wskazania jako dokumentu niezbędnego do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - decyzji o zawieszeniu emerytury. W związku z tym trudno zaakceptować argumentację organu II instancji, iż dopiero z chwilą przedłożenia przez skarżącego decyzji KRUS o zawieszeniu pobieranej renty przez skarżącego, wpłynął prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę, organ wskazał, że na dzień orzekania przez Kolegium tj. 1 lutego 2022 r. organ odwoławczy nie posiadał informacji, że w dniu 22 listopada 2021 r. skarżący złożył wniosek o odwieszenie wypłaty renty rolniczej od dnia 1 listopada 2021 r. Wskazano, że z pisma organu I instancji z dnia 8 marca 2022 r. wynika, iż decyzją z dnia 30 listopada 2021 r. Prezes KRUS odwiesił wypłatę renty rolniczej skarżącemu od dnia 1 listopada 2021 r. W dniu 14 lutego 2022 r. wpłynął ponowny wniosek skarżącego o zawieszenie renty, która ponownie została zawieszona od 1 marca 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony w skardze.

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 145 ( Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a.").

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie istota sporu dotyczy kwestii przysługiwania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożył on wniosek o przyznanie tego świadczenia, tj. od 1 lipca 2021 r. Kolegium przyjęło, że wnioskowane świadczenie przysługuje dopiero od dnia 1 listopada 2021 r., gdyż od tego dnia została zawieszona wypłata przysługującej skarżącemu renty rolniczej.

W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uchylając poprzednią decyzją Burmistrza Łęcznej wskazał, że brak jest decyzji o wstrzymaniu wypłaty skarżącemu świadczenia rentowego wydanej przez Prezesa Kasy Ubezpieczenia Rolniczego i w związku z tym organ winien wezwać stronę do przedłożenia decyzji o zawieszeniu prawa do renty rolniczej i następnie rozstrzygnąć sprawę merytorycznie.

Podkreślić należy, że dopiero taka decyzja daje podstawę do stwierdzenia, że w sprawie nie zachodzi negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W reakcji na powyższe, na skutego wniosku skarżącego Prezes Kasy Ubezpieczenia Rolniczego decyzją z dnia 28 października 2021 r. wstrzymał skarżącemu wypłatę renty rolniczej od 1 listopada 2022 r. Powyższa decyzja została przedłożona przez stronę. Pomimo tego organ I instancji decyzją z dnia 3 listopada 2021 r. ponowienie odmówił skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Błąd organu I instancji został prawidłowo naprawiony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy ustalenia początkowej daty, od której należało przyznać skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie skarżącego, świadczenie to powinno być ustalone, począwszy od miesiąca, w którym złożył on wniosek o jego przyznanie, czyli od 1 lipca 2021 r. Kolegium przyjęło natomiast, że wnioskowane świadczenie przysługuje dopiero od dnia 1 listopada 2021 r., ponieważ od tego dnia wstrzymana została wypłata renty.

Bezspornym w sprawie jest przy tym, że skarżący spełnia warunki konieczne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., bowiem z akt sprawy wynika, że sprawuje on opiekę nad ojcem, który jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m. in. prawo do renty. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, zgodnie z którym należy odejść od stricte językowej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r. i uwzględniać również wyniki wykładni funkcjonalnej (celowościowej) i systemowej. Zgodnie z tą linią orzeczniczą nie można jednocześnie pobierać świadczenia pielęgnacyjnego i świadczeń wskazanych w analizowanym przepisie, jednak przyznane prawo do renty nie stanowi bezwzględnej przesłanki wykluczającej uzyskanie świadczenia. Konieczne jest jedynie usunięcie kolizji świadczeń, poprzez wybór jednego z nich, co w przypadku renty oznacza konieczność doprowadzenia do zawieszenia jej pobierania.

W sytuacji, gdy osoba spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, można dokonać wyboru tego świadczenia w miejsce renty, uprzednio doprowadzając do zawieszenia prawa do renty poprzez wstrzymanie jej wypłaty. Podkreślić należy, że przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie łączy się z samym istnieniem prawa do świadczenia rentowego, lecz jego realizacją. W dacie złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pobierał on rentę rolniczą co było bezpośrednio przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia przez organ I instancji decyzją z dnia 2 sierpnia 2021 r.

Należy podkreślić, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istniała negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu, spowodowana ustalonym dla skarżącego prawem do renty rolniczej, którą pobierał. Dopiero zawieszenie prawa do renty pozwala na przyznanie wybranego przez stronę świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić należy, że nie jest możliwe łączne pobieranie renty i świadczenia pielęgnacyjnego. W przypadku ustalonego prawa do renty, warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest zawieszenie renty – i to sama strona jest zobligowana do doprowadzenia do zawieszenia renty. Początek okresu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest zależny wyłącznie od terminu wpływu tego wniosku do organu, lecz również od daty wyeliminowania negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wskazać należy, że sformułowanie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio realizowanego świadczenia.

Taką interpretację art. 24 ust. 2 potwierdza również uzasadnienie wyroku z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20, w którym Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 sierpnia 2021 r.; sygn. akt I OSK 433/21 wskazując, że skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur. Oba orzeczenia opublikowane są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych i dotyczą emerytury, niemniej jednak mają zastosowanie także do przyznanego prawa do renty.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji reformacyjnej prawidłowo przyznał świadczenie pielęgnacyjne począwszy od dnia, w którym zostały spełnione przesłanki materialnoprawne do jego przyznania, a wobec zawieszenia prawa do renty nie istniały przesłanki negatywne. Ograniczenie wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. ustało dopiero w dacie wydania decyzji w przedmiocie zawieszenia prawa do renty.

Reasumując powyższe rozważania zdaniem Sądu, że nie było podstaw do przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku o jego przyznanie. Wobec zawieszenia prawa do renty, należało przyznać skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, począwszy od dnia, gdy ustała negatywna przesłanka w postaci pobierania renty rolniczej.

Dodatkowo Sąd wskazuje, że na skutek informacji wskazanych w odpowiedzi na skargę i dotyczących wystąpienia skarżącego z wnioskiem o odwieszenie wypłaty renty od dnia 1 listopada 2021 r., a następnie złożenie ponownego wniosku o zawieszenie wypłaty renty z dniem 1 marca 2022 r. organy mogą wznowić postępowanie i uchylić skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie wszcząć postępowanie o zwrot nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący winien być świadomy, że w okresie od 1 listopada 2021 r. do dnia 28 lutego 2022 r. (4 miesiące) pobierał nienależnie świadczenie pielęgnacyjne. Sąd rozpoznając sprawę wziął pod uwagę, że pomimo przedłożenia decyzji Prezesa KRUS o zawieszeniu wypłaty renty rolniczej od dnia 1 listopada 2021 r., na skutek ponownej decyzji odmownej wydanej przez organ I instancji (z dnia 3 listopada 2021 r.) skarżący pozostał bez środków do życia.

Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.