Wyrok NSA, sygn. akt FSK 1589/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 53 par. 1, art. 56 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 12 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1997 nr 140 poz 938
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędziowie NSA Krystyna Nowak, Maria Dożynkiewicz (spr.), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Marka J. - PKS "T." z siedzibą w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2004 r. sygn. akt I SA/Ka 2985/02 w sprawie ze skargi Marka J. - PKS "T." z siedzibą w T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 2 grudnia 2002 r. (...) w przedmiocie zarachowania wpłaty podatku na poczet zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta T. postanowieniem z 12 września 2002 r. (...) zaliczył z wpłaty dokonanej przez Marka J. kwotę 1.666,70 zł. na poczet zaległości podatkowej z tytułu podatków od środków transportowych oraz kwotę 995,75 zł. na poczet odsetek za zwłokę.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Marek J. zarzucił organowi pierwszej instancji, iż bezprawnie zawyżył wartość ciążącego na nim zobowiązania o nienależne organowi odsetki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 2 grudnia 2002 r. (...) utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że podatnik nie zapłacił w terminie należnego podatku od środków transportowych. Ponieważ wpłacona przez niego kwota nie pokrywała zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę, organ pierwszej instancji kierując się art. 55 par. 2 ustawy Ordynacja podatkowa dokonał - zdaniem Kolegium - prawidłowego zaliczenia dokonanej wpłaty proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę. Kolegium podkreśliło również, iż zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta T. nie określało wysokości odsetek. Odsetki ustalone zostały w decyzji określającej zaległość podatkową.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Marek J. ponownie zakwestionował rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta T. w części dotyczącej wymagalności odsetek za zwłokę. Skarżący stwierdził, że roszczenia organu zostały bezprawnie zawyżone o kwotę odsetek, które są nienależne. Powołał się przy tym na treść art. 56 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa /w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r./, z którego wynika, iż stawka odsetek za zwłokę wynosi 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalonej przez Prezesa NBP. Skarżący podkreślał, że wskazana w powołanym przepisie stawka kredytu lombardowego nigdy nie została obwieszczona przez prezesa NBP, a jest uchwalana i ogłaszana przez inny organ państwa, tj. Radę Polityki Pieniężnej. Z powyższego wywiódł tezę, że skoro Prezes NBP "na potrzeby" Ordynacji podatkowej nie ustalił stóp kredytu lombardowego, wysokości odsetek, nie można określać na podstawie stopy ustalonej przez Radę Polityki Pieniężnej. W konsekwencji stwierdził, że określenie obowiązku wyrażonego w art. 53 ustawy w związku z art. 56 stanowi rażące naruszenie prawa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko, wnosząc o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 26 stycznia 2004 r. skargę oddalił.

W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że ustalenie zaległości podatkowej oraz wysokości odsetek oparte zostało na oddzielnym rozstrzygnięciu - decyzji wymiarowej, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy. Organ pierwszej instancji winien był w swoim rozstrzygnięciu powołać się wprawdzie na art. 55 par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926/, ale powyższe uchybienie proceduralne pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, tym bardziej, że przepis ten został prawidłowo zastosowany. W świetle jego postanowień, jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. W niniejszym postępowaniu istotna jest według tego Sądu treść art. 55 par. 2 ustawy Ordynacja podatkowa, a nie kwestionowany przez skarżącego art. 56 par. 1. Z. treści art. 55 par. 2 ustawy Ordynacja podatkowa wynika jednoznacznie, iż wydanie decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej uprawnia organ podatkowy do zaliczenia dokonanych wpłat proporcjonalnie na kwoty zaległości i odsetek za zwłokę. Nie stwierdzając naruszenia tego przepisu Sąd nie mógł więc wzruszyć zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Odnosząc się jednak do wywodów skarżącego dotyczących legalności zobowiązania do zapłaty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, Sąd te stwierdził, że również w tym wypadku tezy strony są chybione. Zgodnie z regułą wyrażoną w art. 51 ustawy Ordynacja podatkowa, zaległością podatkową jest podatek nie zapłacony w terminie. Od zaległości podatkowych naliczane są odsetki ustawowe /art. 53 par. 1 cyt. ustawy/, które zasadniczo obowiązany jest naliczyć sam podatnik /art. 53 par. 3/. Jeżeli jednak doszło do określenia zaległości podatkowej przez organ w warunkach, o jakich mowa w art. 21 par. 3 Ordynacji, to odsetki za zwłokę nalicza organ podatkowy określając je na dzień wydania decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej /art. 53 par. 4/. Obowiązek płacenia odsetek w wypadku pojawienia się zaległości podatkowej, to kategoryczna i nie budząca wątpliwości interpretacyjnych zasada wyrażona w art. 53 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest fakt, iż taka zaległość powstała.

Kwestionowany przez skarżącego art. 56 ustawy Ordynacja podatkowa /w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r./, pomimo wadliwej konstrukcji, wskazuje zdaniem Sądu pierwszej instancji w jakiej wysokości muszą być pobierane odsetki od zaległości podatkowych. Wykładnia tego przepisu winna być dokonywana z uwzględnieniem ratio legis art. 53 Ordynacji podatkowej. Postanowienia art. 56 par. 1 należy interpretować w taki sposób, by przepis ten mógł zapewnić realizację zasady wyrażonej w art. 53, a nie uniemożliwiać jej wykonanie. Sąd ten podzielił pogląd, wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2003 r. w sprawie I SA/Ka 2306/01.

Skargę kasacyjną od wskazanego wyżej wyroku złożył Marek J. zarzucając: naruszenie prawa materialnego art. 56 Ordynacji podatkowej poprzez nietrafną jego interpretację.

Ze względu na powyższe wniósł o:

1. uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa prawnego.

Zdaniem skarżącego nietrafne było- przyjęcie przez Prezydenta Miasta T. oraz SKO, a następnie WSA, że w Ordynacji podatkowej w art. 56 ustawodawca "pomyłkowo" umieścił delegację ustawową innego organu. Skarżący podniósł, że "pomyłka" taka stanowi o niekonstytucyjności przepisu prawnego, który jest stosowany niezgodnie z jego brzmieniem. Skoro w toku kolejnej nowelizacji Ordynacji podatkowej art. 56 został zmieniony, to dotychczasowe brzmienie treści przepisu wskazywało na, że art. 56 Ordynacji podatkowej oznacza podmiot prawny władny do wydania obwieszczenia /a, nie do uchwalenia/ określonego współczynnika. Tak więc zdaniem skarżącego była to jasna delegacja ustawowa- dla Prezesa NBP. Gdyby ustawodawca pragnął powołać się na stopę kredytu ogłaszaną przez RPP to umieściłby dokładnie taką delegację ustawową w art. 56 OP, co uczynił w toku nowelizacji. Skoro jednak "stary" art. 56 Ordynacji podatkowej nie odsyła do Ustawy o NBP, ani też nie wskazuje na RPP to uznać należy, że taka była jednoznaczna woła ustawodawcy.

Według skarżącego organ podatkowy ma dokonywać czynności zgodnie z prawem nie tylko w toku wydania decyzji wymiarowej, ale także w toku kolejnych czynności. Skoro organ otrzymał określoną należność, to nie miał prawa jej zarachować w sposób sprzeczny z prawem, co niewątpliwie się stało.

Podnoszony w treści uzasadnienia fakt obwieszczenia przez Ministra Finansów stopy odsetek jest dla sprawy bez znaczenia, albowiem obwieszczenia nie znajdują się w konstytucyjnym wykazie aktów prawnych obowiązujących na terytorium Rzeczpospolitej. Z tego względu obwieszczenia Ministra Finansów wydawane do 31 stycznia 2002 r traktować należy w kategoriach pobożnych życzeń Ministra Finansów, a nie źródła prawa.

Skarżący podnosi, iż w demokratycznym Państwie prawa niedopuszczalnym jest nakładanie obowiązków finansowych na obywateli poprzez stosowanie interpretacji prawa sprzecznych z dosłownym brzmieniem treści przepisu, oraz usuwanie skutków zaniedbań organów Państwa poprzez nadinterpretację przepisów prawa.

Z Istoty państwa prawa wynika, że wykładnia celowościowa jakiegokolwiek, przepisu nie może być sprzeczna z wykładnia językowa treści przepisu. A skoro tak to nakładanie sankcji finansowej na podatnika w sposób w jaki uczyniono to w toku niniejszej sprawy jest naruszeniem zarówno zasad stosowania prawa jak i praw i wolności konstytucyjnych obywateli.

Skarżący zarzuca wydanie wyroku wbrew oczywistej i jednoznacznej treści art. 56-Ordynacji podatkowej, a samemu przepisowi niekonstytucyjność i wnosi o skierowanie przez NSA do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o zbadanie zgodności z Konstytucją Art. 56 Ordynacji podatkowej

Naczelny Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga kasacyjna jest bezzasadna. Została ona sformułowana w sposób, który nie pozwala na kasacyjną ocenę zaskarżonego wyroku.

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1/ naruszeniu prawa materialnego przez: a/ błędną jego wykładnię, co oznacza niewłaściwe odczytanie przez Sąd treści przepisu. W takim przypadku skarżący winien wskazać, jak zastosowany przepis winien być rozumiany, b/ niewłaściwe zastosowanie, to jest dokonanie wadliwej subsumpcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego,

2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Tymczasem autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego naruszenie art. 56 Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnie, gdy faktycznie przepis ten nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia. Przedmiotem niniejszej sprawy było zarachowanie wpłaty podatku na poczet zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych, a więc podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił art. 55 par. 2 Ordynacji podatkowej.

Przepis ten stanowi, iż w sytuacji, gdy dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę.

Jest zasada, że od kwot stanowiących zaległość podatkową, naliczane są odsetki za zwłokę. Naliczanie odsetek za zwłokę jest automatycznym skutkiem prawnym istnienia zaległości.

Odsetki za zwłokę obowiązany jest naliczyć sam podatnik. Oznacza to, że ma on obowiązek do powiększenia wpłaty dokonanej z tytułu zaległości podatkowej o kwotę prawidłowo obliczonych, na dzień dokonania wpłaty, odsetek /art. 53 par. 3 Ordynacji podatkowej/.

Stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych określona została wart. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej.

W związku z tym, że w okresie od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. podstawową stopę oprocentowania kredytu bankowego nie ustalał Prezes Narodowego Banku Polskiego, jak to wynika z art. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej lecz Rada Polityki Pieniężnej /art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Narodowym Banku Polskim/ to okoliczność ta sama przez się nie stwarzała podstawy do przyjęcia poglądu prezentowanego przez autora skargi, że obowiązek naliczania odsetek za zwłokę przestał istnieć ponieważ te nalicza się z mocy prawa /art. 53 par. 1 Ordynacji podatkowej/ a nie w powiązaniu z przypisaniem kompetencji do ustalania tych stóp konkretnemu organowi.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ orzekł jak w sentencji.