Wyrok NSA, sygn. akt OSK 481/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: 1. Korzystanie z nieruchomości komunalnej na podstawie użytkowania wieczystego nie jest objęte hipotezą art. 24f ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591 ze zm./. Użytkowanie wieczyste stanowi bowiem samodzielny tytuł prawny do korzystania z nieruchomości.

2. Wykorzystywanie mienia komunalnego do prowadzenia działalności gospodarczej, w świetle art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, należy rozpatrywać w odniesieniu do przedmiotu tej działalności.

Nie znajduje zatem uzasadnienia prawnego stanowisko, że świadczenie usług przewozowych w transporcie drogowym oznacza wykorzystywanie przez prowadzącego taką działalność radnego, urządzeń przystankowych będących własnością gminy, gdyż urządzenia wprawdzie są dostępne dla odbiorców usług, lecz nie stanowią o istocie działalności gospodarczej, która polega wyłącznie na przewozie.

TEZY

1. Korzystanie z nieruchomości komunalnej na podstawie użytkowania wieczystego nie jest objęte hipotezą art. 24f ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591 ze zm./. Użytkowanie wieczyste stanowi bowiem samodzielny tytuł prawny do korzystania z nieruchomości.

2. Wykorzystywanie mienia komunalnego do prowadzenia działalności gospodarczej, w świetle art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, należy rozpatrywać w odniesieniu do przedmiotu tej działalności.

Nie znajduje zatem uzasadnienia prawnego stanowisko, że świadczenie usług przewozowych w transporcie drogowym oznacza wykorzystywanie przez prowadzącego taką działalność radnego, urządzeń przystankowych będących własnością gminy, gdyż urządzenia wprawdzie są dostępne dla odbiorców usług, lecz nie stanowią o istocie działalności gospodarczej, która polega wyłącznie na przewozie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz, Leszek Włoskiewicz(spr.), Protokolant Edyta Pawlak, po rozpoznaniu w dniu 29 września 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Pruchnik od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 6 listopada 2003 r. sygn. akt SA/Rz 1169/03 w sprawie ze skargi Gminy Pruchnik na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Podkarpackiego z dnia 28 czerwca 2003 r. Nr P.I.0911/92/03 w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Gminy Pruchnik na rzecz Wojewody Podkarpackiego 120 zł (sto dwadzieścia ) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Rada Gminy Pruchnik - działając na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 2a i ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. Nr 95, poz. 602 ze zm.) w związku z art. 24f ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz w związku z art. 9 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 214, poz. 1806 ze zm.) - uchwałą z dnia 24 maja 2003 r. Nr 50/VII/2003 stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego T. B., wybranego w wyborach przeprowadzonych dnia 27 października 2002 r., uznając, że nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy, natomiast Wojewoda Podkarpacki rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 28 czerwca 2003 r. P.I.0911/92/03 stwierdził nieważność tej uchwały, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie zaś wyrokiem z dnia 6 listopada 2003 r. SA/Rz 1169/03 oddalił skargę Gminy Pruchnik, wniesioną na to rozstrzygnięcie.

Radny - który prowadzi działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług przewozowych w transporcie drogowym m.in. na terenie Gminy Pruchnik - w 2000 r. na cele tej działalności nabył od osoby trzeciej prawo użytkowania wieczystego działki w J., stanowiącej własność Gminy Pruchnik, wraz z będącymi odrębnym od gruntu przedmiotem własności budynkami i urządzeniami.

Radny w swej działalności korzysta z dróg powiatowych i wojewódzkich, przy czym w 1994 r. zawarł z Zarządem Gminy Pruchnik umowę o nieodpłatne korzystanie z przystanków autobusowych zlokalizowanych na jej terenie, lecz (23 marca 2003 r.) wypowiedział tę umowę, gdyż nie korzystał z przystanków gminnych ponieważ korzysta wyłącznie z przystanków należących do Powiatowego Zarządu Dróg w Jarosławiu, na podstawie zezwolenia zarządcy.

Sąd podzielił stanowisko organu nadzoru, że w art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym chodzi o faktyczne korzystanie z mienia komunalnego, natomiast radny - w każdym razie w terminie określonym w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. (powołanej wyżej) - zaprzestał korzystania z mienia, czego dowodzi jego pismo z dnia 24 marca 2003 r., i nie jest rzeczą organu nadzoru badanie, czy prezentata, potwierdzająca wpływ pisma do Urzędu Gminy, została sfałszowana, jak utrzymuje Gmina.

Sąd podzielił również stanowisko organu nadzoru, że użytkowanie wieczyste stanowi samodzielny tytuł prawny do nieruchomości i dlatego art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie znajdował zastosowania w sprawie.

W skardze kasacyjnej - wniesionej na podstawie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - Gmina Pruchnik zarzuciła: naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym - przez przyjęcie, że treścią tego przepisu nie jest objęta nieruchomość wprawdzie stanowiąca własność gminy, lecz obciążona prawem użytkowania wieczystego - oraz naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 24f ust.1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. - o zmianie ustawy o samorządzie gminnym... - przez przyjęcie, że dla oceny, czy radny narusza zakaz zawarty w art. 24f ust. 1, ma znaczenie chwila nabycia tytułu do mienia komunalnego - ponadto naruszenie przepisów postępowania tj. art. 233 k.p.c. w związku z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) polegające na naruszeniu zasady swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz obowiązku wszechstronnego rozważenia tego materiału poprzez przyjęcie, że wiarogodnie wykazał, iż zaprzestał prowadzenia działalności z wykorzystaniem mienia komunalnego.

W uzasadnieniu skargi podano, że - w świetle art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym - istotne jest przede wszystkim to, czy dana rzecz wchodzi w skład mienia komunalnego, użytkowanie wieczyste zaś jest prawem na rzeczy cudzej i właścicielem mienia jest nadal Gmina, przy czym nie ma znaczenia prawnego, kiedy radny uzyskał prawo użytkowania wieczystego lub rozpoczął działalność z wykorzystaniem mienia będącego przedmiotem użytkowania wieczystego.

W uzasadnieniu podano ponadto, że sąd poprzestał na oświadczeniu radnego, podczas gdy - jeżeli należące do jego firmy autobusy zatrzymują się na przystanku za zgodą Powiatowego Zarządu Dróg - tym samym pasażerowie oczywiście korzystają ze znajdujących się obok przystanków wiat i zadaszeń stanowiących własność gminy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania jest nietrafny, gdyż art. 233 k.p.c. nie znajdował zastosowania w postępowaniu sądowym dlatego, iż jak stanowił art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - zastosowanie znajdował art. 80 k.p.a., który nie został powołany w skardze.

Nietrafny jest również zarzut naruszenia prawa materialnego. W szczególności art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Uwzględniając ratio legis tej regulacji, przez mienie komunalne gminy, o jakim mowa w przepisie, należy rozumieć tylko mienie, którym gmina może swobodnie dysponować, podczas gdy - chociaż oddany w użytkowanie wieczyste grunt pozostaje własnością gminy - użytkownik wieczysty może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób i rozporządzać swoim prawem (art. 233 k.c.), radny zaś nabył to prawo nie od gminy, lecz od innego użytkownika wieczystego.

Ponadto - aby poruszyć jeszcze inny aspekt - wykorzystywanie mienia komunalnego do prowadzenia działalności gospodarczej, w świetle art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, należy rozpatrywać w odniesieniu do przedmiotu tej działalności.

Nie znajduje zatem uzasadnienia prawnego stanowisko, że świadczenie usług przewozowych w transporcie drogowym oznacza wykorzystywanie przez prowadzącego taką działalność radnego, urządzeń przystankowych będących własnością gminy, gdyż urządzenia wprawdzie są dostępne dla odbiorców usług, lecz nie stanowią o istocie działalności gospodarczej, która polega wyłącznie na przewozie.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 i a rt. 204 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).