Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 661/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 166, art. 169 i art. 178
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2012 r. sprawy ze skargi Z. U. na orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia[...] Naczelnik Urzędu Celnego w [...], na podstawie art. 166 pkt 5, art. 169 ust. 1 oraz art. 178 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323, z późn. zm.), po zapoznaniu się z wynikami postępowania dyscyplinarnego, przeprowadzonego wobec aspiranta celnego Z. U., pełniącej służbę w Referacie Akcyzy i Gier Urzędu Celnego w [...] na stanowisku starszego specjalisty Służby Celnej, obwinionej:

1. o niedopełnienie obowiązków służbowych, tj. czyn, o którym mowa w przepisie art. 166 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej, poprzez zaniechanie (nie podjęcie) w okresie od 27.08.2010 r. do 11.01.2011 r. czynności w sprawie stwierdzenia zasadności zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego,

2. o wykonanie czynności służbowej w sposób nieprawidłowy, tj. o czyn, o którym mowa w przepisie art. 166 pkt 4 ustawy o Służbie Celnej, poprzez nieprawidłowe sporządzanie w okresie od 7.03.2011 r. do 6.09.2011 r. sprawozdań dotyczących "Wielkości sprzedaży wyrobów akcyzowych" za miesiące od stycznia do lipca 2011 r.,

orzekł o uznaniu obwinionej za winną zarzucanego jej przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 166 pkt 1 i pkt 4 ustawy o Służbie Celnej i na podstawie art. 167 ust. 1 pkt 2 wymierzył karę nagany.

W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji wskazał, iż w dniu 2.09.2011 r. pismem nr [...] r. Kierownik Referatu Akcyzy i Gier Urzędu Celnego w [...] poinformował Naczelnika Urzędu Celnego w [...] o wynikach przeprowadzonej w dniu 23.08.2011 r. kontroli funkcjonalnej, w zakresie terminowości załatwiania spraw dotyczących zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym, w związku z informacjami przekazanymi przez Wydział Rozliczeń Ceł i Podatków Izby Celnej w [...]. Następnie pismem nr [...] r. Kierownik Referatu Akcyzy i Gier Urzędu Celnego w [...], poinformował Naczelnika Urzędu Celnego w [...] o stwierdzonych nieprawidłowościach związanych z przygotowaniem danych do sprawozdań, dotyczących informacji na temat wielkości sprzedaży wyrobów akcyzowych.

Analiza dokumentów załączonych do wyżej wskazanych pism, stanowiła w ocenie organu dostatecznie uzasadnione podejrzenie, że aspirant celny Z. U., pełniąca służbę w Referacie Akcyzy i Gier Urzędu Celnego w [...] na stanowisku starszego specjalisty Służby Celnej, nie dopełniła obowiązków służbowych poprzez zaniechanie (nie podjęcie) w okresie od 27.08.2010 r. do 11.01.2011 r. czynności w sprawie stwierdzenia zasadności zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego oraz wykonała czynności służbowe w sposób niedbały, poprzez nieprawidłowe sporządzanie w okresie od 07.03.2011 r. do 06.09.2011 r. sprawozdań dotyczących "Wielkości sprzedaży wyrobów akcyzowych" za miesiące od stycznia do lipca 2011 r., co stanowiło przesłankę do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.

W ocenie Naczelnika Urzędu Celnego w [...] w przedmiotowej sprawnie nie zachodziły przesłanki określone w art. 173 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, tj. wątpliwości co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego kwalifikacji prawnej albo tożsamości sprawcy. Brak zatem było podstaw do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

W dniu 18.10.2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] postanowieniem nr [...] wszczął postępowanie dyscyplinarne wobec aspiranta celnego Z. U., które to postępowanie prowadzone było w okresie od dnia 18.10.2011 r. do dnia 09.01.2012 r. Czynności procesowe wykonane w obszarze prowadzonego postępowania dyscyplinarnego doprowadziły organ do ustalenia następującego stanu faktycznego.

W zakresie zaniechania (nie podjęcia) czynności w sprawie stwierdzenia zasadności zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego w toku sprawowanej kontroli organ ustalił, że w okresie od 27.08.2010 r. do 11.01.2011 r., w 19 przydzielonych Z. U. do realizacji sprawach, obwiniona do dnia 23.08.2011 r. nie podjęła żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy kwoty z tytułu podatku akcyzowego, wpłacone na konto Izby Celnej w [...] stanowią nadpłatę oraz czy ich ewentualny zwrot przez Izbę Celną w [...] jest zasadny.

Według wyjaśnień Kierownika Referatu Akcyzy i Gier Urzędu Celnego w [...], sprawy dotyczące przekazanych przez Wydział Rozliczeń Ceł i Podatków Izby Celnej w [...] informacji o stwierdzonych na koncie podatnika wpłatach w kwotach większych, niż wynikające z zarejestrowanych dokumentów, nie należą do spraw skomplikowanych i czasochłonnych. Istotą tych spraw jest rozstrzygnięcie, czy dokonana wpłata stanowi nadpłatę, o której mowa w art. 72 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, czy w ogóle powstała, a jeżeli powstała, to kiedy i z jakiego powodu, a także, czy należny jest zwrot tej nadpłaty i w jakim terminie. O powyższych ustaleniach zdaniem organu należało poinformować Wydział Rozliczeń Ceł i Podatków Izby Celnej w [...] (w formie pisemnej informacji, dyspozycji zwrotu lub decyzji), co stanowi zakończenie sprawy, zważywszy, że średni czas załatwienia jednej sprawy może wynieść ok. 1 godziny, a w zależności od rodzaju sprawy; w szczególności, gdy wymaga ona wyjaśnienia, z jakiego tytułu dokonana została wpłata, bądź też przeprowadzenia postępowania, czas ten może ulec przedłużeniu.

W dalszej części uzasadnienia orzeczenia podniesiono, że jak wynika z akt postępowania, w 2010 r. Z. U. przydzielono 36 spraw dotyczących stwierdzonej przez Wydział Rozliczeń Ceł i Podatków Izby Celnej w [...], wpłaty na konto Izby kwoty w wysokości większej niż wynikająca ze złożonej deklaracji lub korekty deklaracji. Z przydzielonych 36 spraw do końca roku, obwiniona zakończyła 17 spraw, natomiast 19 spraw niezakończonych w 2010 r. przerejestrowano na rok następny. Poza sprawami, które zostały przerejestrowane z 2010 r. na rok następny, w 2011 r. do dnia przeprowadzenia kontroli funkcjonalnej, tj. 23.08.2011 r., Z. U. przydzielono 3 nowe sprawy. Do dnia przeprowadzenia kontroli funkcjonalnej nie zostało załatwionych 21 spraw, z 39 przydzielonych od początku 2010 r.

Podniesiono również, że zadania przydzielone do realizacji obwinionej, według opinii bezpośredniego przełożonego, nie były zadaniami skomplikowanymi i czasochłonnymi, a ich realizacja oparta była o jasne i jednoznaczne wytyczne, dlatego terminowa realizacja nie powinna nastręczać żadnych trudności. Obwiniona nie zgłaszała bowiem, że nie jest w stanie terminowo załatwić przydzielonych jej do realizacji spraw dotyczących zwrotu nadpłaty zwłaszcza, że według opinii przełożonego, obwiniona posiadała dostateczne umiejętności zawodowe pozwalające na terminową i prawidłową realizację powierzonego zadania dotyczącego zwrotu nadpłaty.

W zakresie sprawozdań dotyczących "Wielkości sprzedaży wyrobów akcyzowych" za miesiące od stycznia do lipca 2011 r. organ ustalił, że w dniu 3.10.2011 r. w związku z przeprowadzoną przez WSP Kontroli Wewnętrznej i Przeciwdziałania Korupcji Izby Celnej w [...] kontrolą nr [...] koordynowaną przez Departament Kontroli Celno-Akcyzowej i Kontroli Gier Ministerstwa [...] w zakresie funkcjonowania systemu sprawozdawczości w Służbie Celnej Kierownik Referatu Akcyzy i Gier Urzędu Celnego w[...] , poinformował pismem nr [...] r. Naczelnika Urzędu Celnego w[...], o stwierdzonych nieprawidłowościach związanych z przygotowaniem danych do sprawozdań dotyczących informacji na temat wielkości sprzedaży wyrobów akcyzowych. Przygotowywanie tych danych w zakresie właściwości komórki należało do zadań funkcjonariusza celnego - Z. U..

Organ zwrócił uwagę, że funkcjonariusz celny, przygotowując dane do niniejszego sprawozdania, nie uwzględnił informacji dotyczących zasad sporządzania przedmiotowego sprawozdania statystycznego, wynikających z pisma Departamentu Podatku Akcyzowego i Ekologicznego nr [...] r. Natomiast z informacji Departamentu Podatku Akcyzowego i Ekologicznego wynikało w szczególności, że w przedmiotowym sprawozdaniu należy wykazywać sprzedaż wyrobów akcyzowych w kraju podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, tj. ilości sprzedanych wyrobów produkcji krajowej jak i wyrobów dla których procedura zawieszenia poboru akcyzy została zakończona, a które uprzednio zostały nabyte wewnątrzwspólnotowo i wprowadzone do składu podatkowego w systemie zawieszeń. Dodatkowo z powyższych informacji wynika, że w pozycji V sprawozdania ilość sprzedanego piwa należy wskazywać w hl, jeżeli jednak ilość sprzedanego piwa zostanie wykazana w hl x stopień plato wówczas w kolumnie sprawozdania "Wyszczególnienie" należy wpisać jednostkę "hl x stopień plato".

Sporządzając niniejsze sprawozdania, po dniu wpływu wyjaśnień otrzymanych z Departamentu Podatku Akcyzowego i Ekologicznego, obwiniona w ocenie organu stosowała jedynie zmodyfikowany wzór tabeli załączony do pisma, nie uwzględniając natomiast informacji dotyczących zasad jego sporządzania. Stąd sprawozdania dotyczące wielkości sprzedaży wyrobów akcyzowych za miesiące od stycznia do lipca 2011 r. sporządzane były nieprawidłowo. Dodatkowo wskazano, że obwiniona w przedmiotowych sprawozdaniach nie ujmowała danych dotyczących wyrobów, dla których procedura zawieszenia poboru akcyzy została zakończona, a które uprzednio zostały nabyte wewnątrzwspólnotowo i wprowadzone do składu podatkowego w systemie zawieszeń. Ponadto nie informowała o jakichkolwiek wątpliwościach, bądź trudnościach przy sporządzaniu niniejszego sprawozdania, jak również nie konsultowała z przełożonym zmian zakresu danych w sprawozdaniu.

W dniu 18.11.2011 r. Kierownik Referatu Akcyzy i Gier Urzędu Celnego w [...] w odpowiedzi na zapytanie prowadzącego postępowanie dyscyplinarne dotyczące zasad sporządzania sprawozdania statystycznego wynikającego z pisma Departamentu Podatku Akcyzowego i Ekologicznego nr [...] r. wyjaśnił, że pismo Departamentu Podatku Akcyzowego i Ekologicznego nr [...]r., przekazane pismem nr [...]r., zostało przesłane Z. U. pocztą elektroniczną w dniu 27.04.2010 r. i następnie przez nią zarejestrowane w teczce zawierającej wytyczne do sprawozdań pod numerem [...].

Podniesiono też, że sprawozdania dotyczące informacji na temat wielkości sprzedaży wyrobów akcyzowych obwiniona sporządzała w oparciu o składane przez podatników deklaracje podatkowe, lecz w celu sporządzenia niniejszego sprawozdania należało z zarejestrowanych w teczce 9100 deklaracji podatkowych, wybrać deklaracje składane przez podatników, których sprawozdanie dotyczy i wskazać w sprawozdaniu ilość wyszczególnionych w nich wyrobów akcyzowych. Zdaniem Kierownika Referatu Akcyzy i Gier tut. Urzędu, nieprawidłowości w sporządzaniu niniejszych sprawozdań nie wynikały z błędnych danych zawartych w dokumentach źródłowych, tj. deklaracjach podatkowych, a z faktu, że funkcjonariusz celny nie uwzględnił zmian dotyczących zasad jego sporządzania wynikających z pisma Departamentu Podatku Akcyzowego i Ekologicznego nr [...] r.

Z prowadzonego postępowania zdaniem organu wynika, że Z. U. z własnej inicjatywy nie podjęła żadnego działania w celu dokonania korekty sprawozdań. Natomiast zdaniem Kierownika Referatu Akcyzy i Gier Urzędu Celnego w [...], nie był to jedyny przypadek błędnie przygotowywanych sprawozdań, gdyż stwierdzone błędy w przygotowanych sprawozdaniach korygowane były często przez Kierownika Referatu oraz funkcjonariuszy Referatu Ogólnego Urzędu. W celu potwierdzenia innych przypadków błędnie sporządzanych sprawozdań statystycznych, prowadzący postępowanie dyscyplinarne wystąpił ze stosownym zapytaniem do Kierownika Referatu Ogólnego Urzędu Celnego w[...]. W odpowiedzi uzyskano informację, że w okresie od stycznia do października 2011 r. obwiniona w sześciu sprawach udokumentowanych w aktach niniejszego postępowania sporządzała sprawozdania błędnie i nierzetelnie. W związku z wcześniej powtarzającymi się przypadkami dodatkowego angażowania funkcjonariusza Referatu Ogólnego Urzędu do korygowania sprawozdań sporządzanych przez obwinioną, już na przełomie I i II kwartału 2010 r. powtarzający się problem zgłoszono Kierownikowi Referatu Akcyzy i Gier Urzędu Celnego w [...].

W celu wszechstronnego zbadania niniejszej sprawy prowadzący postępowanie dyscyplinarne w dniach 20.12. i 21.12.2011 r. przyjął dowód z zeznań obwinionej, lecz w obu przypadkach odmówiła złożenia wyjaśnień i odpowiedzi na zadane pytania, natomiast w dniu 3.01.2012 r. strona została zapoznana z aktami postępowania dyscyplinarnego, nie zgłaszając wniosku o ich uzupełnienie.

Mając na względzie treść przepisu zawartego w art. 178 ustawy o Służbie Celnej, w dniu 25.01.2012 r. organ orzekający wysłuchał obwinioną oraz Rzecznika Dyscyplinarnego Urzędu Celnego w [...], który przedstawił przebieg i wynik przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego oraz obwinionej, wskazując przy tym, że odczytane przez obwinioną wystąpienie, nie zawierało jakiegokolwiek wyjaśnienia przyczyn i okoliczności jej zachowania.

W toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego bezsprzecznym i udowodnionym, w ocenie organu, został fakt zaniechania (nie podjęcia) w okresie od 27.08.2010 r. do 11.01.2011 r. czynności w sprawie stwierdzenia zasadności zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego oraz niedbałe i nieprawidłowe sporządzanie w okresie od 7.03.2011 r. do 6.09.2011 r. sprawozdań dotyczących "Wielkości sprzedaży wyrobów akcyzowych" za miesiące od stycznia do lipca 2011 r. (meldunki z dnia: 07.03.2011 r., 05.04.2011 r., 09.05.2011 r., 06.06.2011 r., 08.07.2011 r., 04.08.2011 r., 06.09.2011 r.)

Zebrane w toku postępowania dowody w postaci wyjaśnień i dokumentacji, zdaniem organu w sposób wyczerpujący potwierdziły postawione funkcjonariuszowi zarzuty o niedopełnienie obowiązków służbowych oraz wykonanie czynności służbowej w sposób niedbały i nieprawidłowy, tj. o czyny, o których mowa w przepisie art. 166 pkt 1 i pkt 4 ustawy o Służbie Celnej.

W ocenie Naczelnika Urzędu Celnego, w sprawie nie stwierdzono również okoliczności, o których mowa w art. 167 ust. 6 ustawy o Służbie Celnej, które mogłyby wpłynąć na złagodzenie wymiaru kary, w tym:

1. podjęcie starań Obwinionej o zmniejszenie skutków przewinienia,

2. brak należytego doświadczenia zawodowego lub dostatecznych umiejętności zawodowych,

3. dobrowolne poinformowanie przełożonego o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przed jego wszczęciem.

Wskazano również, że przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne miało na celu wyjaśnienie przesłanek działania obwinionej, jednak organ orzekający w toku prowadzonego postępowania nie poznał stanowiska obwinionej, co do okoliczności przewinienia dyscyplinarnego, a tym samym nie ustalono pobudek i przyczyn zachowania funkcjonariusza.

Zdaniem organu nie bez znaczenia w niniejszej sprawie, jest fakt zachowania obwinionej po popełnieniu przewinienia, w tym dwukrotnej odmowy złożenia wyjaśnień, co jego zdaniem, z uwagi na zasadę domniemania niewinności nie może być uznane za milczące przyznanie się do winy lub wzmocnienia podejrzenia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, ale wskazuje na niechęć obwinionej do współpracy z prowadzącym postępowanie dyscyplinarne, w celu podjęcia starań zmierzających do wyjaśnienia przyczyn powstałych nieprawidłowości i zmniejszenia skutków przewinienia.

W ocenie organu orzekającego orzeczona kara jest współmierna do popełnionych przewinień dyscyplinarnych, gdyż uwzględnia ich skutki, tj. w jednym przypadku wymierne straty dla Skarbu Państwa (wyższa kwota nadpłaty podlegającej zwrotowi na skutek zaniechania nie podjęcia czynności), w drugim wypaczenie danych obrazujących działalność organu i jego wyniki. Przy wymierzaniu kary organ orzekający uwzględnił również zachowanie funkcjonariusza po wszczęciu postępowania, polegające na braku jakiejkolwiek współpracy przy wyjaśnianiu okoliczności popełnionych przewinień. W toku postępowania nie stwierdzono również, by funkcjonariusz celny nie posiadał dostatecznego doświadczenia oraz umiejętności zawodowych, pozwalających na prawidłową i terminową realizację powierzonych zadań, co w konsekwencji mogłoby stanowić okoliczność łagodzącą, przy czym opinie przełożonych wskazują w tym przypadku na niski stopień trudności przedmiotowych zadań, których wartość określono w systemie opisu i wartościowania stanowisk służbowych na poziomie 1.

W odwołaniu od powyższego orzeczenia Z. U. wniosła o jego uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając organowi dyscyplinarnemu rażące naruszenie prawa poprzez obrazę przepisów ustawy o Służbie Celnej dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy, w tym:

1. art. 174 ust. 1-3 ustawy poprzez uznanie, że postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia 18 października 2011 r. stanowi podstawę wszczęcia postępowania dyscyplinarnego,

2. art. 177 ust. 1-3 ustawy poprzez prowadzenie postępowania dyscyplinarnego w sposób rażąco naruszający przepisy tego postępowania, mogący mieć istotny wpływ na treść orzeczenia dyscyplinarnego oraz prawo obwinionego do obrony,

3. art. 178 ust. 1 i ust. 3 ustawy poprzez uznanie, że orzeczenie dyscyplinarne z dnia 8 lutego 2012 r. stanowi podstawę uznania Z. U. za winną zarzucanych przewinień i wymierzenia kary nagany.

Strona odwołująca się zwróciła uwagę na istotne wady, braki i błędy postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia [...] r., które dyskwalifikują je jako pismo procesowe będące podstawą formalną prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, i które uniemożliwiają w ogóle podjęcie wymaganych czynności procesowych. Szczegółowe zarzuty przeciw temu postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wskazujące, że jego wady powodują, iż nie może ono wywoływać żadnych skutków prawnych, przedstawione zostały zdaniem strony w osobnym piśmie z dnia [...]r. skierowanym do Dyrektora Izby Celnej w[...], stanowiącym integralną część niniejszego odwołania (załącznik do odwołania).

Mając na względzie sposób prowadzenia postępowania przez organ dyscyplinarny, skarżąca wskazała także na rażące naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia dyscyplinarnego, w szczególności na naruszenie art. 4 i art. 7 oraz art. 5 §2 k.p.k., poprzez pominięcie istotnych okoliczności przemawiających na korzyść ukaranej i jednostronną ocenę materiału dowodowego z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, polegającą na przyjęciu, iż zespół przedstawionych w niniejszej sprawie "faktów" prowadzi do stwierdzenia jednej tylko wersji zarzucanych zdarzeń, pomimo iż zgromadzone dowody nie pozwalają - przy zastosowaniu zasady z art. 5 § 2 k.p.k. - na wyłączenie możliwości innych wersji zdarzeń.

Ponadto strona zarzuciła:

1. nieprawidłowość przesyłanych do niej wezwań i zawiadomień, nie wypełniających jej zdaniem dyspozycji art. 321 § 2 K.p.k,

2. nie respektowanie prawa obwinionego do odmowy składania wyjaśnień, skutkiem czego uczyniono jej zarzut, iż skorzystała z przysługującego, ustawowego uprawnienia, stanowiąc argument do wymierzenia kary dyscyplinarnej.

3. w prowadzonym postępowaniu doszło do zmiany sformułowania zarzutów i wadliwej ich argumentacji, co stanowiło naruszenie art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 9 par. 1 k.p.k.

4. organ dyscyplinarny orzekł w sprawie dwukrotnie, dwa razy o winie i dwa razy o karze - raz w dniu [...] r., gdy Naczelnik Urzędu Celnego uznał stronę za winną zarzucanych przewinień dyscyplinarnych i wymierzył, proponowaną przez Rzecznika Dyscyplinarnego, karę nagany, drugi raz w dniu [...]r.

5. przewinienia dyscyplinarne, wskazane zarówno w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia [...]r., jak i w samym orzeczeniu dyscyplinarnym z dnia [...]r., opierają się na przepisach art. 166 pkt 1 i pkt 4 ustawy o Służbie Celnej, dlaczego więc podstawą prawną wydania orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...]r. jest właśnie art. 166 pkt 5, a nie art. 166 pkt 1 i pkt 4 ustawy,

6. skoro jako wydający orzeczenie dyscyplinarne widnieje Zastępca Naczelnika Urzędu Celnego w [...], Komisarz celny M. P., dlaczego w podstawie prawnej wydania orzeczenia brakuje wskazania odpowiedniego dla tej sytuacji przepisu art. 169 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej,

7. z analizy treści sentencji doręczonego, pisemnego orzeczenia dyscyplinarnego z dnia 8.02.2012 r., wyłania się jeszcze jedna wątpliwość rodząca kolejne (następujące) pytanie: jaki ważny powód zadecydował o braku przystawania do siebie opisów przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z jego kwalifikacją prawną zawartych w pkt 1 postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia [...]r. oraz w pkt 1 orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...]r. - w opisie zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego zawartym w orzeczeniu dyscyplinarnym pojawiło się nowe określenie "zaniechanie", a określenie "nie podjęcie" znalazło się w ramach nawiasu,

8. nieobiektywna ocena organu dotycząca okoliczności przebiegu wysłuchania rzecznika dyscyplinarnego i obwinionego oraz jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony, mającego miejsce w dniu [...] r.,

9. brak wymaganej pieczęci organu dyscyplinarnego,

Skarżącą zarzuciła ponadto szereg uchybień organu w zakresie dokonania ustaleń faktycznych, podnosząc, iż:

1. sprawy dotyczące zwrotu nadpłat już w momencie otrzymania do załatwienia były sprawami generującymi od kilku lat należne podatnikom oprocentowanie, we wszystkich tych sprawach nie jest ona jedyną osobą, która rzekomo spowodowała powstanie wymiernych strat dla Skarbu Państwa,

2. katalog czynności, które należy wykonać po przydzieleniu sprawy dotyczącej informacji przekazanej przez Wydział Rozliczeń Ceł i Podatków Izby Celnej w [...] o istniejącej wpłacie w kwocie wyższej niż wynikająca z zarejestrowanych w systemie Zefir dokumentów, został stworzony wyłącznie na potrzeby prowadzonego wobec skarżącej postępowania dyscyplinarnego, po to by wyszczególnić i przypisać ich "zaniechanie (nie podjęcie)",

3. od dnia przeprowadzenia kontroli funkcjonalnej poza sprawami dotyczącymi nadpłat Kierownik Referatu przydzieliła skarżącej do załatwienia kilkaset innych spraw - zdecydowaną większość z tych kilkuset spraw otrzymała strona z wyraźnym poleceniem bezwzględnego traktowania jako priorytetowe,

4. Kierownik Referatu ma bieżący wgląd (i nadzór służbowy) do elektronicznej ewidencji spraw przydzielanych do załatwienia podwładnym i miała świadomość sporego obciążenia pracą osoby skarżącej,

5. sprawy już w momencie ich przekazywania przez Wydział Rozliczeń Ceł Podatków Izby Celnej w [...] były sprawami nie załatwionymi w terminie, gdyż nadpłata nie została podatnikowi zwrócona w ustawowym terminie, dlatego praktycznie niemożliwym było, by w tego typu sprawach można było dotrzymać jakiegokolwiek terminu do załatwienia,

6. twierdzenia Kierownik Referatu o informowaniu podwładnych o priorytetowym traktowaniu spraw dotyczących zwrotu nadpłat - bez dowodu na ich potwierdzenie (np. protokołu z narady, czy ze szkolenia wewnętrznego), nie są wiarygodne,

7. tryb postępowania w prowadzonych sprawach (właściwy i poprawny) został ustalony przez Kierownik Referatu dopiero po przeprowadzonej kontroli wewnętrznej przez WSP Kontroli Wewnętrznej i Przeciwdziałania Korupcji Izby Celnej w [...]; poza tym wszystkie sporządzane przez skarżącą sprawozdania cząstkowe przekazywane były do Referatu Ogólnego Urzędu po ich sprawdzeniu i podpisaniu przez Kierownik Referatu – skoro więc poprawność danych cząstkowych została zweryfikowana przez bezpośredniego przełożonego w ramach sprawowanego bieżącego nadzoru służbowego, to dlaczego winą usiłuje się obciążyć tylko skarżącą?

8. absurdalnym jest ta część orzeczenia dyscyplinarnego, która wskazuje, "że zachowanie funkcjonariusza zarówno przed jak i po wszczęciu postępowania dyscyplinarnego jest jednym z elementów, które obligatoryjnie Organ orzekający winien uwzględnić przy orzekaniu kary",

W ocenie obwinionej, orzeczona kara dyscyplinarna jest niewspółmierna do zarzucanych przewinień dyscyplinarnych, gdyż w najmniejszym nawet stopniu nie przyczyniła się do narażenia Skarbu Państwa na wymierne straty, a załatwione sprawy, dotyczące informacji przekazanych przez Wydział Rozliczeń Ceł i Podatków Izby Celnej w [...] o istniejącej wpłacie w kwocie wyższej, niż wynikająca z zarejestrowanych w systemie Zefir dokumentów, zakończyły się zwrotem podatnikom należnych kwot bez jakiegokolwiek oprocentowania. Natomiast nieprawidłowo sporządzone sprawozdania zostały skorygowane, jeszcze na etapie prowadzonej kontroli wewnętrznej.

Dyrektor Izby Celnej w [...] po rozpatrzeniu odwołania, orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia[...], uchylił w całości zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne. Zdaniem organu odwoławczego nie powinien budzić w sprawie wątpliwości fakt, że to w dniu [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wydał orzeczenie dyscyplinarne po wysłuchaniu Rzecznika Dyscyplinarnego i obwinionej, uznając aspiranta celnego Z. U. za winną zarzucanego jej czynu i wymierzając jej karę nagany określoną w art. 167 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej - czyniąc w ten sposób zadość wymogom określonym w art. 178 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej oraz § 9 ww. rozporządzenia. Jest zatem oczywiste, że orzeczenie dyscyplinarne doręczone obwinionej na podstawie art. 179 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej powinno zawierać wszystkie elementy określone w art. 178 ust. 3 ustawy, a zatem w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wskazanie: dnia 25 stycznia 2012 r. - jako daty wydania orzeczenia, Naczelnika Urzędu Celnego w [...] - jako oznaczenie organu dyscyplinarnego, który je wydał oraz jego pieczęci i podpisu z podaniem stopnia służbowego oraz stanowiska.

W świetle powyższych ustaleń zdaniem organu należy stwierdzić, że orzeczenie dyscyplinarne doręczone obwinionej w trybie określonym w art. 179 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej nie zostało podpisane przez osobę biorącą udział w jego wydaniu, dlatego w rozpatrywanej sprawie zaistniała jedna z bezwzględnych podstaw odwoławczych, która zgodnie z art. 439 § 1 pkt 6 kpk skutkuje koniecznością uchylenia w całości orzeczenia Naczelnika Urzędu Celnego w [...] nr [...]r.

Ponadto w ocenie organu odwoławczego, w zgromadzonym dotychczas materiale dowodowym brak jest informacji o powodach nie podjęcia jakichkolwiek czynności w 19 sprawach przekazanych obwinionej do realizacji, licząc od dnia powstania nadpłaty podatku akcyzowego do dnia przekazania spraw obwinionej. Organ nie wykazał tym samym, czy zaistniały w sprawie jakiekolwiek okoliczności, które uniemożliwiały lub utrudniały ich wykonanie. Zdaniem organu II instancji do takiego wniosku może prowadzić analiza akt postępowania, z których wynika, że w sprawach tych od dnia powstania nadpłaty do dnia ich przekazania obwinionej częstokroć upłynął okres kilku lat. Kwestia ta budzi dodatkowe wątpliwości, gdyż zdaniem funkcjonariuszy sprawujących nadzór nad wykonaniem tych spraw nie są to zadania skomplikowane i czasochłonne, a ich realizacja oparta jest o jasne i jednoznaczne wytyczne i powinna średnio wynieść ok. godziny.

Podniesiono, że sprawy, które przydzielono obwinionej już w chwili ich przekazania były nie załatwione w terminie, bowiem nadpłata nie została podatnikowi zwrócona w terminie ustawowym w związku z czym, nie wykazano należycie, czy wobec powyższego stanu faktycznego w istocie były to sprawy o "priorytetowym charakterze" i przede wszystkim, czy obwiniona faktycznie nie dopełniła obowiązków służbowych poprzez nieterminowe i nierzetelne prowadzenie w/w spraw. Wobec zaistniałych okoliczności należałoby zdaniem organu odwoławczego najpierw ustalić, czy w sprawach tych nie dotrzymano (bezkosztowych) terminów ustawowych już przed powierzeniem ich obwinionej, a jeśli tak, to jaki termin na ich realizację został wyznaczony przez bezpośredniego przełożonego. Dopiero powyższe ustalenia pozwolą stwierdzić: czy funkcjonariuszowi celnemu można w ogóle postawić zarzut niedopełnienia obowiązków służbowych, tj. nieterminowego i nierzetelnego prowadzenia ww. spraw oraz czy skutek w postaci wzrostu odsetek od nieterminowo zwróconych nadpłat podatku akcyzowego stanowi konsekwencję braku wypełnienia obowiązków w wyznaczonym terminie. Ustalenia te mają niebagatelne znaczenie zarówno dla przypisania obwinionej winy w ogóle, jak i dla ustalenia ewentualnego stopnia zawinienia oraz oceny faktycznego występowania następstw dla służby w konsekwencji popełnienia przewinienia dyscyplinarnego.

Organ dyscyplinarny prowadzący postępowanie dał wiarę wyjaśnieniom składanym w jego trakcie przez Kierownika Referatu Akcyzy i Gier Urzędu Celnego w [...] oraz Zastępcę Naczelnika Urzędu Celnego w [...], z których wynika, że pracownikom wielokrotnie były przekazywane polecenia o priorytetowym traktowaniu spraw związanych ze zwrotem nadpłaty w podatku akcyzowym. Jednakże powyższe oświadczenia zdaniem organu odwoławczego nie zostały poddane wnikliwej analizie; nie zweryfikowano ich wiarygodności poprzez przeprowadzenie dowodów z dokumentów (np. notatek z przeprowadzanych narad służbowych, list obecności na szkoleniach wewnętrznych oraz naradach służbowych) lub przesłuchania na tę okoliczność pracowników komórki, zatem nie zostało dowiedzione w sposób niebudzący wątpliwości, że takie informacje były przekazane obwinionej tj., że miała wiedzę o takim poleceniu i była zobowiązana do jego stosowania.

Ponadto wbrew twierdzeniu (które organ dyscyplinarny przyjął za wiarygodne) Zastępcy Naczelnika Urzędu Celnego w [...], iż wielokrotnie (w tym już o 2009 r.) polecał, by sprawy te były realizowane tak szybko, jak tylko pozwala na to zebrany materiał dowodowy, Kierownik Referatu Akcyzy i Gier Urzędu Celnego w [...] w notatce służbowej nr [...] r. wskazał, że w pierwszym półroczu 2011 r. nadał priorytet sprawom związanym z realizacją wniosków podatników dotyczących wydania i sprzedaży znaków akcyzy podatkowych i legalizacyjnych. Omawiane oświadczenia o priorytetowym charakterze spraw związanych ze zwrotem nadpłat podatku akcyzowego budzą w ocenie organu odwoławczego tym większe wątpliwości, że, jak wskazano wcześniej, z akt sprawy wynika, iż niejednokrotnie nie zostały one zrealizowane przez okres 3-5 lat (począwszy od 2006 r. do III-IV kwartału 2011 r.), a są uznawane za sprawy priorytetowe, proste i powtarzalne, których realizacja średnio zajmuje ok. 1 godziny.

Dodatkowe wątpliwości organowi odwoławczemu nasuwa również sposób ustalenia przez organ I instancji czasu niezbędnego na realizację spraw związanych ze zwrotem nadpłat podatku akcyzowego, gdyż oparcie ustaleń wyłącznie na ocenie tego elementu przez bezpośrednich przełożonych, w świetle innych dowodów, zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych, wreszcie zarzutów podniesionych przez obwinioną, zdaje się być niewystarczające.

W ramach wyjaśnienia okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, ewentualnej winy i stopnia zawinienia przez obwinioną, zdaniem Dyrektora Izby Celnej należało ustalić: w jaki sposób i za pomocą jakich środków (polecenia służbowe, planowanie i organizowanie służby podległych pracowników, polecenia pełnienia służby w godzinach nadliczbowych) przełożeni obwinionej sprawowali nadzór nad wykonaniem przez nią powierzonych zadań, tj. realizowali ciążące na nich obowiązki służbowe, a tym samym egzekwowali obowiązek wypełniania zadań przez funkcjonariusza celnego.

W zakresie postawionego obwinionej zarzutu wykonania czynności służbowej w sposób nieprawidłowy tj. czynu, o którym mowa w art. 166 pkt 4 ustawy o Służbie Celnej, wskazano, że organ orzekający nie wziął pod uwagę okoliczności faktycznych, które mogą być istotne dla oceny ewentualnego stopnia zawinienia. Ze zgromadzonego w postępowaniu dyscyplinarnego materiału dowodowego wynika, że wytyczne w zakresie sporządzania sprawozdań dotyczących wielkości sprzedaży wyrobów akcyzowych, wynikające z pisma Departamentu Podatku Akcyzowego i Ekologicznego nr [...] r., zostały przekazane obwinionej pocztą elektroniczną w dniu [...]r., jednakowoż organ dyscyplinarny nie ustalił, czy wiadomość ta została przekazana funkcjonariuszowi celnemu przez bezpośredniego przełożonego i czy przełożony znał jej treść. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że za przygotowanie danych do sprawozdań odpowiedzialna była obwiniona, natomiast osobą de facto uprawnioną i zobowiązaną do formułowania tego typu dokumentów i jednocześnie odpowiedzialną za ich treść jest bezpośredni przełożony, tj. Kierownik Referatu Akcyzy i Gier Urzędu Celnego w [...] i teza ta znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w toku postępowania dyscyplinarnego, z którego wynika, że błędnie sporządzone sprawozdania były sygnowane przez niego.

Podniesiono też, że organ dyscyplinarny przyjął także w wyniku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego, że w sprawie nie zachodzi okoliczność nadzwyczajnego złagodzenia kary, o której mowa w art. 167 ust. 6 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej, jednakże w aktach sprawy brak jest dokumentacji pozwalającej na uznanie takiego twierdzenia za udowodnione.

Wskazano również, że w toku dalszego postępowania organ dyscyplinarny powinien również zapewnić obwinionej możliwość pełnego korzystania z przysługujących jej uprawnień, a zatem m. in. informować ją o prawie zapoznania się z aktami postępowania oraz zgłoszenia wniosku o ich uzupełnienie w taki sposób, aby miała faktyczną możliwość skutecznego dokonania niniejszych czynności procesowych.

Za niedopuszczalny uznano taki sposób wypełniania obowiązków przez uczestników postępowania, który prowadzi de facto do przekazania funkcjonariuszowi celnemu informacji o powyższych uprawnieniach w terminie późniejszym, od wyznaczonego na ich realizację.

Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji powinien z urzędu dochować wszelkich rygorów wynikających z rozdziału 16 kpk i tym samym to na organie spoczywa obowiązek sporządzenia protokołów zgodnych z treścią art. 148 kpk, w szczególności zaś dokładnego protokołowania oświadczeń składanych w ramach wysłuchania rzecznika dyscyplinarnego, obwinionego i jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony.

W skardze do sądu Z. U. wniosła o uchylenie orzeczenia dyscyplinarnego organu dyscyplinarnego II instancji i umorzenie postępowania, zarzucając organowi rażące naruszenie prawa regulujących sprawę odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy, to jest::

1. art. 187 ustawy w związku z art. 433 § 1 i § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.) poprzez uchybienie obowiązkowi rozważenia wszystkich wniosków i zarzutów wskazanych w odwołaniu z dnia [...] r., w szczególności poprzez pominięcie i nie rozważenie zarzutu kwestionującego prawomocność postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, sformułowanego w tiret pierwsze odwołania, rozwiniętego w pkt I uzasadnienia, szczegółowo uzasadnionego we wniosku z dnia [...] r., stanowiącym integralną część odwołania;

2. art. 187 ustawy w związku z art. 439 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.) poprzez błędne przyjęcie, że doręczone orzeczenie dyscyplinarne wydane dnia [...] r. przez Zastępcę Naczelnika Urzędu Celnego w [...], działającego jako organ dyscyplinarny, nie zostało podpisane przez osobę biorącą udział w jego wydaniu, podczas gdy z jego treści jednoznacznie wynika, że zostało podpisane właśnie przez tę osobę, chociaż była to osoba nieuprawniona do działania w tym postępowaniu,

3. art. 179 ust. 1 oraz art. 187 ustawy w związku z art. 7 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.) poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów polegającej na błędnym przyjęciu, że orzeczenie dyscyplinarne wydane dnia 25.01.2012 r. przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] zostało doręczone w dniu [...]r. w postaci orzeczenia dyscyplinarnego wydanego dnia [...] r. przez Zastępcę Naczelnika Urzędu Celnego w [...] i przez niego podpisanego,

4. art. 178 ust. 1 i ust. 3 pkt 8 ustawy poprzez uznanie, że orzeczenie dyscyplinarnej z dnia 14.05.2012 r. pozbawione pieczęci organu dyscyplinarnego II instancji może stanowić prawomocne rozstrzygniecie sprawy dyscyplinarnej.

W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skarżąca podniosła, że organ dyscyplinarny II instancji nie wyjaśnił dlaczego wybrał właśnie zarzut – "orzeczenie dyscyplinarne doręczone obwinionej w trybie określonym w art. 179 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej nie zostało podpisane przez osobę biorącą udział w jego wydaniu"; zdaniem strony nie wiadomo nawet, czy w kontekście postanowień art. 436 Kodeksu postępowania karnego wszystkie pozostałe zarzuty były brane pod uwagę i choćby pobieżnie analizowane.

Zdaniem skarżącej, nie można zgodzić się, że nierozpoznanie przez organ dyscyplinarny II instancji, zawartego w odwołaniu z dnia [...]r., zarzutu kwestionującego prawomocność postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...]r. o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, rozwiniętego w pkt 1 uzasadnienia, popartego szczegółowymi argumentami zawartymi w załączniku do odwołania, jest przedwczesne lub bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania dyscyplinarnego, gdyż w jej ocenie to właśnie rozpoznanie tego zarzutu, w pierwszej kolejności należy do zakresu stosowania normy prawnej zawartej w przepisie art. 436 K.p.k.

Skarżąca wskazała na zawarty w odwołaniu zarzut dotyczący postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, podnosząc, że jego wady powodują, iż nie może ono wywoływać żadnych skutków prawnych, jest bezskuteczne. Strona ponownie zarzuciła rażące naruszenie prawa poprzez obrazę przepisów postępowania dyscyplinarnego, to jest:

1. art. 174 ust. 3 pkt 1 ustawy poprzez niewskazanie podstawy prawnej, że organem dyscyplinarnym właściwym w sprawie jest Naczelnik Urzędu Celnego w [...],

2. art. 174 ust. 3 pkt 4 ustawy poprzez nie przedstawienie dokładnego opisu czynu będącego przewinieniem dyscyplinarnym zarzucanym obwinionemu, pozwalającego na niewątpliwe przyjęcie, że popełnił go obwiniony,

3. art. 174 ust. 3 pkt 5 ustawy poprzez nie przedstawienie uzasadnienia faktycznego zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego, w konsekwencji niedokładnego określenia czynu przypisanego obwinionemu,

4. art. 174 ust. 3 pkt 8 ustawy poprzez pominięcie w pouczeniu o uprawnieniach przysługujących obwinionemu w toku postępowania dyscyplinarnego wszystkich przepisów prawa w tym zakresie, oprócz art. 176 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej.

Postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w [...]r. o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, w ocenie skarżącej nie odpowiada ani wymaganiom formalnym, ani wymaganiom merytorycznym, jakim musi odpowiadać pismo procesowe mające rozpoczynać postępowanie w sprawie ustalenia odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy celnych obwinionych za naruszenie obowiązków służbowych.

Jej zdaniem organ dyscyplinarny II instancji, rozpatrując odwołanie, w pierwszej kolejności powinien rozważyć pierwszy z zarzutów zawartych w treści odwołania i rozstrzygnąć, czy przedmiotowe postępowanie dyscyplinarne w ogóle zostało wszczęte, ponieważ pozytywne rozpoznanie tego zarzutu czyni rozpoznanie kolejnych zarzutów bezprzedmiotowymi.

Skarżąca zwróciła uwagę, że w piśmie Urzędu Celnego w [...] z dnia [...], skierowanym do Dyrektora Izby Celnej, w części odnoszącej się do pierwszego zarzutu zawartego w odwołaniu: "Wadliwe postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego" przeczytać można, "że postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego nr [...] r. (karta 55) zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 174 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323, z późń. zm.)". W ocenie strony skarżącej, jest wielce zastanawiające, że zarzut, którego uzasadnienie zostało przedstawione na 8 stronach, został skwitowany lapidarnym stwierdzeniem: "W związku z powyższym przedmiotowy zarzut uważam za bezpodstawny".

Ponadto zdaniem skarżącej, protokół z dnia[...], zawierający sprawozdanie z czynności wysłuchania przez Dyrektora Izby Celnej w [...] Rzecznika Dyscyplinarnego Izby Celnej w [...] i skarżącej, jednoznacznie wskazuje, że rzecznik dyscyplinarny Izby Celnej w ogóle nie zajmował się powyższym zarzutem, a w związku z brakiem w aktach sprawy stosownego sprawozdania Rzecznika Dyscyplinarnego nie można sprawdzić, czy Rzecznik uwzględnił ten zarzut w sprawozdaniu, jednocześnie uznając, że jego rozpoznanie byłoby przedwczesne lub bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a).

W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie.

Na wstępie zwrócić należy uwagę, że w aktualnym stanie prawnym, obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonego orzeczenia, regulacja prawna dotycząca odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy celnych zawarta jest w rozdziale 11 (art. 166 - 187) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323, z późn. zm.). Regulację ustawową uzupełnia rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 31, poz. 159). Co szczególnie istotne dla dalszych wywodów uzasadnienia, uregulowania zawarte w ustawie o służbie celnej nie są pełne, a z mocy odesłania zawartego w art. 187 ustawy w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Odesłanie to oznacza konieczność stosowania w postępowaniu dyscyplinarnym podstawowych reguł procedury karnej, oczywiście w razie potrzeby z odpowiednią modyfikacją, uwzględniającą specyfikę spraw dyscyplinarnych funkcjonariuszy.

Zgodnie z art. 166 ustawy funkcjonariusze celni podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie obowiązków służbowych, w szczególności niedopełnienie obowiązków służbowych lub wynikających ze złożonego ślubowania oraz przepisów prawa (pkt 1), a także zaniechanie czynności służbowej lub wykonywanie jej w sposób niedbały lub nieprawidłowy (pkt 4). Użyte w punkcie 1 słowo "podlegają" wskazuje na to, iż funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności wykonywać obowiązki, a więc: rzetelnie i terminowo wykonywać powierzone zadania; racjonalnie gospodarować środkami publicznymi; podnosić kwalifikacje zawodowe; godnie zachowywać się w służbie oraz poza nią (art. 122 ustawy). Co za tym idzie dochować staranności, aby wykonywać obowiązki zgodnie ze złożonym ślubowaniem.

Funkcjonariusze celni zobowiązani są zatem do fachowego, rzetelnego, zgodnego z prawem i bezstronnego, prawidłowego, sprawnego i terminowego wykonywania powierzonych im obowiązków i zadań oraz przestrzegania regulaminu służby (pracy) w sposób zapewniający ochronę interesów Państwa i Obywateli.

W tym miejscu przypomnieć należy, iż na funkcjonariuszach celnych ciążą szczególne obowiązki związane z wykonywaniem funkcji publicznych. Osoba taka winna wyróżniać się nieskazitelnym charakterem, co sprowadza się do takiego zachowania zarówno na służbie jak i w życiu prywatnym, które nie będzie nastręczać jakichkolwiek wątpliwości, co do rzetelności i bezstronności funkcjonariusza przy pełnieniu obowiązków służbowych. Takie szczególne obwarowania zapewnić mają wykonanie zasady zaufania obywateli do Państwa i poczucie sprawiedliwości społecznej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności niektórych przepisów ustawy o Służbie Celnej z Konstytucją podkreśla, iż funkcjonariuszy celnych obowiązuje generalny zakaz niezgodnego z prawem postępowania (por. wyrok TK z dnia 19 października 2004 r. o sygn. akt K 1/04, Lex Nr 127308 oraz wyrok TK z dnia 13 lutego 2007 r. o sygn. akt K 46/05, Lex Nr 245355).

Sama ocena wagi naruszenia obowiązków służbowych i dobór adekwatnej do nich kary należy do organów dyscyplinarnych, bowiem sądowa kontrola decyzji uznaniowych sprowadza się w istocie do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt. II SA/Bk 357/09, dostępny w internetowej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego).

Z uwagi na powyższe, podkreślić należy, iż przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia[...], uchylające w całości orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego w [...] nr [...] r., mocą którego skarżącą uznano winną zarzucanego jej czynu określonego w art. 166 pkt 1 pkt 4 i ustawy o Służbie Celnej i wymierzono karę dyscyplinarną nagany oraz przekazano sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 178 ust. 1 i 3 w zw. z art. 179 ust. 2 i art. 187 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej oraz art. 437 i art. 439 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.).

Zasady postępowania karnego, mające odpowiednie zastosowanie do postępowania dyscyplinarnego prowadzonego wobec funkcjonariuszy celnych nakazują precyzyjne określenie zarzucanego obwinionemu czynu i jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego świadczącego o wypełnieniu znamion czynu zabronionego, przy czym wszystkie wątpliwości na tym tle winny być rozstrzygane na korzyść obwinionego. Znajduje to potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wydawanym na gruncie zarówno poprzednio, jak i obecnie obowiązujących przepisów w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy celnych. W orzecznictwie tym podkreślano konieczność jednoznacznego ustalenia faktu naruszenia przez funkcjonariusza celnego ciążących na nim obowiązków. Ustalenie to musi być konkretne, tzn. wskazywać na czas, miejsce i sposób naruszenia obowiązków przez funkcjonariusza celnego (por. wyrok NSA z 24.02.2003 r., II SA 2894/01, LEX nr 142323; wyrok WSA w Warszawie z 20.11.2007 r., II SA/Wa 1051/07, LEX nr 484913).

Przeprowadzone w sprawie przez organ odwoławczy postępowanie wyjaśniające, dostarczyło dowodów dokumentujących istnienie uchybień proceduralnych w prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu, potwierdzając tym samym zarzuty podnoszone przez skarżącą w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji. Orzeczenie dyscyplinarne doręczone obwinionej w trybie określonym w art. 179 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej zawiera dwie daty - zawarta w uzasadnieniu data 25 stycznia 2012 r. i na dokumencie. Uznając, że jak wynika z treści uzasadnienia orzeczenie wydał je Naczelnik Urzędu Celnego to wskazany akt nie został podpisany przez osobę biorącą udział w jego wydaniu, dlatego w rozpatrywanej sprawie zaistniała podstawa do uchylenia w całości orzeczenia Naczelnika Urzędu Celnego w [...] nr [...] wydanego w dniu [...]r., z przyjęciem błędnej daty [...] r. Ponadto jak zwrócił uwagę organ w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest informacji o powodach nie podjęcia jakichkolwiek czynności w 19 sprawach przekazanych obwinionej do realizacji, licząc od dnia powstania nadpłaty podatku akcyzowego do dnia przekazania spraw obwinionej. Organ nie wykazał tym samym, czy zaistniały w sprawie jakiekolwiek okoliczności, które uniemożliwiały lub utrudniały ich wykonanie. Jak podał organ odwoławczy analiza akt postępowania, (z których wynika, że w sprawach tych od dnia powstania nadpłaty do dnia ich przekazania obwinionej częstokroć upłynął okres kilku lat), wymaga wyjaśnienia. Kwestia ta budzi dodatkowe wątpliwości, gdyż zdaniem funkcjonariuszy sprawujących nadzór nad wykonaniem tych spraw nie są to zadania skomplikowane i czasochłonne, a ich realizacja oparta jest o jasne i jednoznaczne wytyczne i powinna średnio wynieść ok. godziny.

Sprawy, które przydzielono obwinionej już w chwili ich przekazania były niezałatwione w terminie, bowiem nadpłata nie została podatnikowi zwrócona w terminie ustawowym w związku z czym, nie wykazano należycie, czy wobec powyższego stanu faktycznego w istocie były to sprawy o "priorytetowym charakterze" i przede wszystkim, czy obwiniona faktycznie nie dopełniła obowiązków służbowych poprzez nieterminowe i nierzetelne prowadzenie w/w spraw. Ustalenia te mają niebagatelne znaczenie zarówno dla przypisania obwinionej winy w ogóle, jak i dla ustalenia ewentualnego stopnia zawinienia oraz oceny faktycznego występowania następstw dla służby w konsekwencji popełnienia przewinienia dyscyplinarnego.

Organ dyscyplinarny prowadzący postępowanie dał wiarę wyjaśnieniom składanym w jego trakcie przez Kierownika Referatu Akcyzy i Gier Urzędu Celnego w [...] oraz Zastępcę Naczelnika Urzędu Celnego w [...], z których wynika, że pracownikom wielokrotnie były przekazywane polecenia o priorytetowym traktowaniu spraw związanych ze zwrotem nadpłaty w podatku akcyzowym, jednakże powyższe oświadczenia nie zostały poddane wnikliwej analizie; nie zweryfikowano ich wiarygodności poprzez przeprowadzenie dowodów z dokumentów (np. notatek z przeprowadzanych narad służbowych, list obecności na szkoleniach wewnętrznych oraz naradach służbowych) lub przesłuchania na tę okoliczność pracowników komórki, zatem nie zostało dowiedzione w sposób nie budzący wątpliwości, że takie informacje były przekazane obwinionej tj., że miała wiedzę o takim poleceniu i była zobowiązana do jego stosowania.

Wątpliwości nasuwa jak wskazał organ odwoławczy również sposób ustalenia przez organ I instancji czasu niezbędnego na realizację spraw związanych ze zwrotem nadpłat podatku akcyzowego, gdyż oparcie ustaleń wyłącznie na ocenie tego elementu przez bezpośrednich przełożonych, w świetle innych dowodów, zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych, wreszcie zarzutów podniesionych przez obwinioną, zdaje się być niewystarczające.

Wreszcie, w zakresie postawionego obwinionej zarzutu wykonania czynności służbowej w sposób nieprawidłowy tj. czynu, o którym mowa w art. 166 pkt 4 ustawy o Służbie Celnej, organ odwoławczy wykazał, że organ orzekający nie wziął pod uwagę okoliczności faktycznych, które mogą być istotne dla oceny ewentualnego stopnia zawinienia, gdyż ze zgromadzonego w postępowaniu dyscyplinarnego materiału dowodowego wynikało, że wytyczne w zakresie sporządzania sprawozdań dotyczących wielkości sprzedaży wyrobów akcyzowych, wynikające z pisma Departamentu Podatku Akcyzowego i Ekologicznego nr [...]r., zostały przekazane obwinionej pocztą elektroniczną w dniu [...]r., jednakowoż organ dyscyplinarny nie ustalił, czy wiadomość ta została przekazana funkcjonariuszowi celnemu przez bezpośredniego przełożonego i czy przełożony znał jej treść, a ponadto, że za przygotowanie danych do sprawozdań odpowiedzialna była obwiniona, natomiast osobą de facto uprawnioną i zobowiązaną do formułowania tego typu dokumentów i jednocześnie odpowiedzialną za ich treść jest bezpośredni przełożony, tj. Kierownik Referatu Akcyzy i Gier Urzędu Celnego i teza ta znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w toku postępowania dyscyplinarnego, z którego wynika, że błędnie sporządzone sprawozdania były sygnowane przez niego.

Jednocześnie nie sposób przyjąć za uzasadniony, zarzut wadliwości postanowienia z dnia 18.10.2011 r. o wszczęciu postępowania, a już w ogóle w stopniu implikującym stwierdzenie bezprzedmiotowości prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania. Wbrew twierdzeniom skarżącej, nie powołanie przepisów kompetencyjnych w przypadku wydawania postanowienia w przedmiocie wszczęcia postępowania, przy jednoczesnym braku wątpliwości co do właściwości określonego organu w danej sprawie, nie stanowi "nie wskazania podstawy prawnej, że organem dyscyplinarnym właściwym w sprawie jest Naczelnik Urzędu Celnego w [...]".

Podobnie również, postanowienie o wszczęciu postępowania jako rozstrzygnięcie stricte procesowe (porządkujące proces), nie stanowi rozstrzygnięcia merytorycznego, określającego dokładnie ustalony stan faktyczny, pozwalający na niewątpliwe przyjęcie, iż przewinienie dyscyplinarne popełnił obwiniony. Z tego punktu widzenia, postanowienie o wszczęciu postępowania, winno odwoływać się m.in. do wyników kontroli wewnętrznej w określonym referacie, w którym stwierdzono konkretne nieprawidłowości prowadzonych postępowań. Tym samym dla wypełnienia dyspozycji art. 174 ust. 3 ustawy, wymagane jest sformułowanie dotyczące wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przez właściwy organ i określenie samego zarzutu.

Z tego powodu formułowany przez skarżącą zarzut naruszenia przepisów przy wydaniu postanowienia o wszczęciu postępowania z dnia 18.10.2012 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Treść tego rozstrzygnięcia spełnia także określony w art. 175 ust. 1 ustawy termin wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i nie nakłada na organ obowiązku "przedstawienia dokładnego opisu czynu będącego przewinieniem dyscyplinarnym zarzucanym obwinionemu, pozwalającego na niewątpliwe przyjęcie, że popełnił go obwiniony", czy też "przedstawienia uzasadnienia faktycznego zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego, w konsekwencji dokładnego określenia czynu przypisanego obwinionemu". Wskazane bowiem, dokładne ustalenia, precyzyjne zarzuty, czy określone wnioski, będą wynikiem przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego i kategoryczne rozstrzyganie w przedmiocie przesłanek odpowiedzialności na etapie wszczęcia postępowania, stanowiłoby poważne uchybienie mającym w sprawie zastosowanie przepisom procesowym.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji o charakterze kasacyjnym, spowodowałoby pozostawienie w obrocie prawnym decyzji organu pierwszej instancji, orzekającej karę dyscyplinarną. Byłoby to naruszenie sformułowanego w art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), zakazu reformationis in peius, czyli orzeczenie na niekorzyść skarżącej, a brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

W związku z żądaniem skarżącej o umorzenie postępowania w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej, z oczywistych powodów nie mogło zostać uwzględnione, gdyż organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości i umarza postępowanie pierwszej instancji, jeżeli postępowanie przed organem pierwszej instancji stało się z jakiejkolwiek sytuacji bezprzedmiotowe. Taka sytuacja nie miała miejsca, gdyż wbrew twierdzeniu skarżącej, w niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja bezprzedmiotowości (podmiotowej, czy to przedmiotowej). Postępowanie może stać się bezprzedmiotowe z przyczyn prawnych, gdy okaże się, że nie ma normy prawnej udzielającej organowi administracji publicznej kompetencji do wydania decyzji administracyjnej, lub z przyczyn faktycznych, gdy okaże się, że nie ma okoliczności faktycznych uzasadniających według hipotezy normy prawnej kompetencję organu administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej (wyrok NSA z 12 lutego 2008 r., sygn. II OSK 2042/06). Innymi słowy, bezprzedmiotowość postępowania zachodzi w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania.

Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut, że skarżąca nie została pouczona o wszystkich uprawnieniach przysługujących jej w toku postępowania dyscyplinarnego, jeśli faktycznie jej prawa nie zostały naruszone.

Nie stwierdzając zatem uchybień w zaskarżonym rozstrzygnięciu, zarówno z punktu widzenia prawidłowej interpretacji norm prawa materialnego, jak i norm prawa procesowego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.