Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 214/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych na 2010 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej także: "Dyrektor ARiMR", "organ II instancji") Nr [...] z [...] stycznia 2016 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o. o. (dalej także: "skarżąca", "spółka"), który utrzymał w całości zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej także: "Kierownik BP ARiMR", "organ I instancji"), Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Do wydania przedmiotowej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

[...] Sp. z o.o. złożyła w dniu 17 maja 2010 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2010 r., deklarując działki rolne o identyfikatorach: "A" o pow. [...] ha położona na działce ewidencyjnej nr: [...], "B" o pow. [...] ha położona na działce ewidencyjnej nr: [...], "C" o pow. [...] ha położoną na działce ewidencyjnej nr: [...], "D" o pow. [...] ha położona na działce ewidencyjnej nr: [...] oraz "E" o pow. [...] ha położona na działce ewidencyjnej nr: [...]. Następnie 6 lipca 2010 r. [...]Sp. o.o. złożyła zmianę do wniosku o przyznanie płatności poprzez zmniejszenie powierzchni użytków rolnych na działkach rolnych o identyfikatorach: "A", "B" i "C" oraz zwiększenia powierzchni na działkach ‘D" i "E".

Kierownik BP ARiMR w związku z wykryciem konfliktu krzyżowego dotyczącego deklaracji tych samych działek ewidencyjnych o numerach: [...],[...] oraz [...] przez dwóch różnych producentów rolnych wezwał [...] Sp. z o.o. oraz "[...] " sp.j. w P. do złożenia wyjaśnień dotyczących wykrytej nieścisłości w sprawie.

W odpowiedzi na wezwanie [...] wniosła pismo z wyjaśnieniami wg których Spółka miała realizować zobowiązanie zgodnie ze zmianą do wniosku z dnia 6 lipca 2010 roku czyli na powierzchni mniejszej niż w roku 2009 oraz Plan Działalności Rolnośrodowiskowej na lata 2009-2014 i rejestr działalności rolnośrodowiskowej za rok 2009.

W dniu 21 grudnia w związku z kontrolą krzyżową wniosku wpłynęła również kserokopia dokumentacji zgromadzonej przez Biuro Powiatowe ARiMR w P. dotyczącej wniosku o przyznanie płatności "[...] " spółka jawna.

Kierownik BP ARiMR wezwał Spółkę do uzupełnienia wyjaśnień dotyczących sposobu użytkowania gruntów rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych

o numerach: [...],[...] oraz [...]. W odpowiedzi na powyższe wezwanie P. M. złożył w organie pismo, w którym podtrzymał stanowisko dotyczące użytkowania spornych gruntów, także wniósł o przesłuchanie świadków: W. K., Z. B., A. R. i T. S..

Kierownik BP ARiMR 3 lutego 2011 r. wezwał wymienionych świadków oraz P. M. do złożenia wyjaśnień w sprawie użytkowania gruntów rolnych na działkach ewidencyjnych: [...],[...] oraz [...] na 24 lutego 2011 r.

W dniu 23 lutego 2011 r. do postępowania zgłosiła się [...] sp.j. w P., która wskazała, że jest właścicielem i posiadaczem przedmiotowych nieruchomości rolnych od listopada 2009 r., a także ich wyłącznym użytkownikiem. Kierownik BP ARiMR postanowieniem z [...] marca 2011 r. uznał [...] sp.j. w P. jako stronę przedmiotowego postępowania.

P. M. reprezentujący [...] Sp. o.o. 24 lutego 2011 r. złożył wniosek o przesunięcie terminu przesłuchania świadków. W związku z tym Kierownik BP ARiMR pismem z 28 marca 2011 r. ponownie wezwał ww. świadków na 8 kwietnia 2011 r. W tym dniu wpłynęły wnioski świadków o przesunięcie terminu przesłuchania,

a P. M. złożył pismo zawierające prośbę o ich przesłuchanie. Organ wyznaczył kolejny termin przesłuchania na 6 maja 2011 r. P. M. 26 kwietnia 2011 r. złożył kolejny wniosek o przesunięcie terminu przesłuchania ze względu na wezwanie Sądu Rejonowego w G. do obowiązkowego stawiennictwa na rozprawie. Powyższy wniosek nie został przez Kierownika BP ARiMR uwzględniony, o czym strona została poinformowana pismem z 9 maja 2011 r.

Natomiast 20 maja 2011 r. Wójt gminy N. przekazał do BP ARiMR w [...] dokumentację dotyczącą wyznaczonego na 12 maja 2011 r. przesłuchania T. S..

Kierownik BP ARiMR poinformował strony o zakończeniu przedmiotowego postępowania i o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. [...] Sp. z o.o. w dniu 6 czerwca 2011 r. wniosła prośbę o przesunięcie terminu zapoznania się z materiałem dowodowym. W dniu 15 czerwca 2011 r. Pan P. M. reprezentant Spółki zapoznał się z materiałem dowodowym w sprawie. [...] Sp. z o.o. w piśmie z 27 czerwca 2011 r. wniosła prośbę o przesłuchanie wskazanych świadków, jak również o przesłuchanie w charakterze świadków użytkowników działek sąsiadujących ze spornymi gruntami.

Kierownik BP ARiMR decyzją Nr [...] z [...] sierpnia 2011 r. odmówił [...] Sp. z o.o. przyznania płatności rolnośrodowiskowej ze względu na niespełnienie warunków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.; dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe).

W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej.

Z kolei zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego, zmianę wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej, gdzie do zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej przepis § 2 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Tym samym realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego opiera się na wykonaniu założeń dotyczących sposobu uprawy i korzystania z gruntów rolnych objętych zobowiązaniem w sposób określony w planie działalności rolnośrodowiskowej. Zatem plan działalności rolnośrodowiskowej jest zasadniczym dokumentem stanowiącym wytyczną do realizacji podjętego zobowiązania.

Dalej organ wyjaśnił, iż w toku prowadzonego postępowania strona przedstawiła plan działalności rolnośrodowiskowej prowadzonej dla wariantu 2.4 jak i 3.1 nie uwzględniający zmian w realizacji ww. wariantów dokonanych w 2010 r. We wniosku

o przyznanie płatności z 18 maja 2010 r., wnioskodawca zadeklarował prowadzenie działalności rolnośrodowiskowej w ramach wariantów 2.2 oraz 6.1 na powierzchni [...] ha. Zgodnie z dokumentem zmiany do wniosku złożonym 6 lipca 2010 r., uległ zmianie sposób realizacji zobowiązania w ramach wariantów 2.4 oraz 3.1 dla wszystkich zadeklarowanych działek rolnych. W planie działalności rolnośrodowiskowej złożonym 22 listopada 2010 r. wskazano realizację zaciągniętych zobowiązań rolnośrodowiskowych na powierzchni użytków rolnych na działce rolnej A, B, C, D, E oraz sumaryczną powierzchnię użytkowanej w ramach wariantów 2.4 oraz 3.1 wynoszącą [...] ha, a zatem nie uwzględniono zmniejszenia powierzchni użytków rolnych na działce rolnej A, B, C oraz zwiększenia powierzchni użytków rolnych na działce rolnej D, E, co dało w sumie powierzchnię ogólną, użytkowaną w ramach wariantów 2.4 oraz 3.1 wynoszącą [...] ha.

Reasumując Kierownik BP ARiMR stwierdził, iż w 2010 r., strona wnioskująca

o płatność, realizowała zobowiązanie rolnośrodowiskowe niezgodnie z planem i tym samym nie spełnia warunków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzją z [...] grudnia 2011 r. – na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie V SA/Wa 651/12 w sprawie ze skargi [...] sp. jawna w P., oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Sp. j.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] Sp. z o.o. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 lutego 2014 r. w sprawie sygn. akt II GSK 1879/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie sprawę do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny za skuteczne uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie braku rozpoznania zarzutów skargi dotyczących istotnych kwestii, a mianowicie: własności przedmiotowych nieruchomości, stwierdzonego w aktach sprawy faktu powodzi i zalania przedmiotowych terenów, także faktów przyznanych przez Spółkę [...], dotyczących zmian w zobowiązaniu rolnośrodowiskowym, nieuwzględnionych w planie działalności rolnośrodowiskowej.

NSA za skuteczny uznał także zarzut dotyczący naruszenia art. 151 w związku

z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 78 k.p.a., polegający na uznaniu za przedmiot dowodu okoliczności niemającej znaczenia dla sprawy, a mianowicie przesłuchania wskazywanych świadków, w kontekście zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, z których wynika, że przedmiotowe tereny były zalane na skutek powodzi i obfitych opadów, a w konsekwencji nie można było dokonać na tych działkach koszenia w 2010 r.

W aktach sprawy jak zaznaczył znajdują się dokumenty, z których wynika, że tereny te najpierw nie były koszone, bo były zalane, później nie było czego kosić. Świadczą o tym następujące dokumenty: kopia protokołu kontroli Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji SA wraz z pismem z 4 października 2010 r. i zdjęciami, protokół z lustracji gospodarstwa załączony do pisma skierowanego do ARMiR Biura Powiatowego w P. z 28 września 2010 r., w którym skarżąca kasacyjnie poinformowała, że działki A, B, C nie były w 2010 r. koszone, zaświadczenie Burmistrza Gminy M. z 24 września 2010 r. stwierdzające fakt całkowitego zalania przedmiotowych łąk w okresie od maja do pierwszej połowy lipca 2010 r. spowodowane wylaniem O. oraz obfitymi opadami deszczu. Fakt wysokiego nasączenia gleby wodą w okresie od połowy lipca do dnia wydania zaświadczenia, a tym samym niemożność skoszenia łąk, opinia przyrodnicza Kola Przyrodników w Ś. z 28 września 2010 r. stwierdzająca niemożność skoszenia w sezonie wegetacyjnym przedmiotowych łąk oraz fakt, iż nie były one koszone w bieżącym roku.

W ocenie NSA, uwzględniając wskazany w przedstawionych dokumentach stan faktyczny, brak było podstaw prawnych do uznania przez Sąd I instancji zasadności uchylenia decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy, w celu przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków.

Rozpoznając sprawę po wyroku NSA (II GSK 1879/12), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt V SA/Wa 1011/14, ze skargi [...] Sp. jawnej w P. przy udziale "[...]" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010; - wyrokiem z 8 lipca 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję (kasatoryjną).

W uzasadnieniu wskazał, że skoro organ odwoławczy doszedł do przekonania, że wbrew ocenie organu I instancji, stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób dostateczny, to powinien przede wszystkim wskazać, dlaczego dotychczas zgromadzony materiał w sprawie (bardzo szeroko i skrupulatnie przedstawiony

w uzasadnieniu decyzji I instancji) nie jest materiałem wystarczającym do merytorycznego rozpoznania odwołania. Samo zaś wskazanie, że powinien być przeprowadzony także dowód z przesłuchania zgłaszanych przez [...] Sp.

z o.o. świadków jest niewystarczający do uchylenia decyzji do ponownego rozpoznania.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją Nr [...], z [...] stycznia 2016 r., wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. (następca prawny [...] sp. z o.o. w B.) utrzymał w całości zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Nr [...]).

Organ II instancji przypomniał, iż rozstrzygając sprawę związany jest nie tylko wykładnią prawa ale i wytycznymi zawartymi w wyrokach wydanych w następstwie rozpoznania skargi kasacyjnej [...] Sp. j.

Na wstępie podkreślił, iż tryb składania wniosków o przyznanie płatności oraz warunki uzyskania płatności rolnośrodowiskowej reguluje Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków

i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009, nr 40, poz.329, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem ARiRM".

Zgodnie z § 2 rozporządzenia MRiRW płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,

łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych

w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha,

realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1,

z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania,

w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolno środowiskowych,

spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16, z późn. zm.), według którego "gospodarstwo oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego". Jak zaznaczył organ należy również pamiętać, że uzyskanie wpisu do ewidencji producentów nie jest równoznaczne

z uzyskaniem jakichkolwiek uprawnień do płatności, gdyż to czy podmiot jest uprawniony do uzyskania płatności rozstrzygane jest na gruncie danych przepisów dotyczących przyznania poszczególnych płatności. Rolnik nie dlatego jest producentem rolnym, że został wpisany do rejestru lecz dlatego, że spełnia warunki określone

w szczegółowych przepisach prawa materialnego.

Celem płatności wspólnotowych jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Termin "posiadanie" należy odczytywać przez pryzmat celowościowy, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących systemów wsparcia. Istotą płatności jest zatem to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać,

i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami).

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 3 tej ww. ustawy Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Wobec powyższego podniósł iż najważniejszą kwestią sporną w tym przypadku było zgłoszenie do płatności w ramach pakietów tych samych działek ewidencyjnych

o numerze [...],[...] oraz [...] przez dwóch różnych producentów rolnych Spółkę [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. J.

Wobec powyższego przede wszystkim należało ustalić który z wnioskodawców faktycznie był posiadaczem spornych gruntów deklarowanych we wniosku na 2010 rok.

Następną ważną kwestią według organu odwołanego jest realizacja 5-leniego zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego na podstawie przyznanej płatności za rok 2009 w przypadku Spółki [...] Sp. z o.o. w związku ze zmianą powierzchni w ramach realizowanych pakietów 2.4 trwałe użytki zielone oraz 3.1 ekstensywne trwałe użytki zielone oraz brak zgodności pomiędzy "planem działalności rolnośrodowiskowej", a zmianą do wniosku złożoną do wniosku rolnośrodowiskowego na rok 2010

Ponadto w związku z rozwiązaniem Spółki [...] i wstąpieniem do postępowania jej następcy prawnego Spółki [...] Sp. z o.o. tej sprawy należy zwrócił uwagę na brak skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego przez następcę prawnego Spółki.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR podobnie jak Naczelny Sąd Administracyjny jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił kwestie własności przedmiotowych nieruchomości oraz stwierdzonego w aktach sprawy faktu powodzi

i zalania przedmiotowych terenów. Uznał, ze zgromadzonych dokumentów

w sprawie jasno wynika, iż w wyniku zalania i obfitych opadów sporne tereny były niedostępne, a zatem nie można było na tych terenach przeprowadzić koszenia w roku 2010.

Odnosząc się do argumentów odwołania stwierdził, iż według informacji zawartych w piśmie z dnia 1 stycznia 2011 roku Spółka [...] Sp. z o.o. użytkowała sporne działki rolne bezumownie. Potwierdzeniem posiadania miało być zlecenie prac agrotechnicznych na powyższych działkach firmie [...]. na podstawie umowy z dnia 8 maja 2009 roku. Z treści powyższej umowy wynika iż dotyczy ona usług agrotechnicznych wykonanych do końca 2009 roku, a nie roku 2010. Dowód w postaci rejestru działań rolnośrodowiskowych również potwierdza wykonanie działań agrotechnicznych z uwzględnieniem tylko roku 2009. Natomiast kserokopie delegacji wystawionych na pracowników [...] datowane na 2010 roku nie potwierdzają wykonania zabiegów agrotechnicznych, a jedynie dokumentują wyjazdy powyższych pracowników.

W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że okoliczność przesłuchania świadków w kontekście zgromadzonych dokumentów zawartych w aktach sprawy nie miała znaczenia dla niniejszej sprawy, ponadto organ I instancji wyznaczał terminy do przesłuchania świadków wnioskowanych przez Spółkę [...], którzy usprawiedliwiali swoją nieobecność, a strona każdorazowo wnosiła w ostatniej chwili o przesunięcie terminu przesłuchania.

Należy również podkreślić jak wywiódł organ odwoławczy, iż na podstawie wypisu z księgi wieczystej, oraz wypisu rejestru gruntów dnia 20 kwietnia 2010 roku właścicielem spornych działek ewidencyjnych : [...],[...],[...] jest Spółka [...] Sp. j., która rzeczone działki odkupiła w listopadzie 2009 roku od Agencji Nieruchomości Rolnych OT w S.. Z dołączonych dokumentów wynika również, iż ani właściciel, ani osoby trzecie nie mogły wykonać zabiegów agrotechnicznych na tych terenach ze względu na podtopienia. Niemniej jednak dokumenty zgromadzone przez właściciela gruntów w postaci protokołu z kontroli gospodarstwa rolnego z dnia 06.07.2010 roku wraz ze zdjęciami zrobionymi podczas kontroli, opinia przyrodnicza wystawiona przez Klub przyrodników ze Ś., zaświadczenie Burmistrza Gminy M. z 24 września 2010 r, opinia nr [...] Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w S. w sprawie kwalifikacji siedlisk lęgowych ptaków położonych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...], położonych w obrębie: K., kopie umów oraz faktury wystawiane za poszczególne usługi wykazały, że to on był zarówno właścicielem, jak i posiadaczem przedmiotowych działek.

Natomiast jak wywodzi organ, nawet gdyby przyjąć, że Spółka [...] dokonała skoszenia trawy i zbioru siana pod koniec lipca 2010 roku wskazać należy, że w świetle jednolitego orzecznictwa sadów administracyjnych działania ograniczające się do jednorazowego czy sporadycznego zawładnięcia cudzą nieruchomością, w tym wykonanie na niej zabiegów agrotechnicznego, nawet jeśli zostaną udowodnione, nie mogą być traktowane jako przejaw posiadania działki rolnej (p. wyrok NSA z 29 listopada 2007 r. II GSK 228/07 WSA we Wrocławiu z 9 grudnia 2010r. III SA/Wr 576/10).

Organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z § 5 ust. 2 w nawiązaniu do § 2 ust. 2

i 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego, zmianę wprowadza się również w planie działalności rolnośrodowiskowej przy zachowaniu terminów i zasad sporządzania takiego planu.

W przypadku Spółki zgodnie z dokumentem zmiany do wniosku złożonym w dniu 6 lipca 2010 r program był realizowany na zmniejszonej powierzchni [...] ha dla zadeklarowanych działek rolnych w ramach wariantu 2.4 i 3.1. Natomiast w planie działalności rolnośrodowiskowej przedstawionym 22 listopada 2010 roku wskazano realizację na działkach rolnych A, B, C, D, E zgodnie z wnioskiem złożonym 17 maja 2010 roku czyli na powierzchni [...] ha, a zatem nie uwzględniał on zmiany do wniosku w związku z powyższym Organ I instancji zasadnie stwierdził, iż w 2010 r. Spółka wnioskowała o płatność niezgodnie z planem i tym samym nie spełnia warunków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego na co ewidentnie wskazują dokumenty złożone przez w sprawie.

Pismem z dnia 9 grudnia 2014 r. (błędna data pisma, data wpływu 10 luty 2016 r.) v s. z o.o. w [...] (następca prawny Spółki; dalej także: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. (błędna data, powinno być [...] stycznia 2016 r.) wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie.

Skarżąca zarzuciła:

1. błędy w ustaleniach faktycznych, błędy postępowania dowodowego, błędy oceny materiału dowodowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy,

2. błędną wykładnię art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz

o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż art. 153 p.p.s.a. nie wyłącza możliwości przedstawienia przez stronę żądań dowodowych w ponownie prowadzonym postępowaniu. Tym samym strona korzystając z przysługujących jej praw przesłała pismo zawierające katalog żądań dowodowych. Organ nie uwzględnił żądań dowodowych strony uznając, iż zabieg koszenia i zbioru trawy w roku 2010 miał charakter sporadyczny, co nie wyczerpuje jego zdaniem koniecznych przejawów posiadania działki rolnej. Organ stwierdził nadto w decyzji OB, iż zabieg wykaszania przez [...] sp. z o.o. miał charakter periodyczny niespełniający warunku posiadania gruntu. Nie zważył, iż okoliczność periodycznego koszenia w kolejnym roku realizacji programu rolnośrodowiskowego jest okolicznością przemawiającą za racjami strony. Pominięto również okoliczności nadzwyczajnych utrudnień stawianych w roku 2010 na spornym terenie przez aurę, jak również poglądy sądów wskazujące na konieczność różnicowania intensywności użytkowania gruntów rolnych zależnie od ich przeznaczenia. Wskazano jednocześnie, iż organ pominął okoliczność, iż spór krzyżowy dotyczył jedynie niewielkiej obszarowo części działek deklarowanych przez skarżącą do płatności w roku 2010, a wręcz nie zauważył bezspornej zasadności wniosku spółki w pozostałej części.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 p.p.s.a.

Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z uwagi na to, iż zaskarżona decyzja została wydana po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1011/14 uchylającym decyzję organu II instancji z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z jego brzmieniem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania jednolitej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010, co nastąpiło na wskutek dokonanych przez organy ustaleń, że wnosząca

o przyznanie płatności [...] sp. z o.o. nie spełniła przesłanki do nabycia wnioskowanej płatności.

Przypomnieć zatem należy, iż w odniesieniu do działek o numerach ewidencyjnych [...],[...] i [...] wystąpił konflikt kontroli krzyżowej. Do płatności zostały zgłoszone także działki o numerach ewidencyjnych [...] i [...].

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie

z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej.

Z kolei zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego, zmianę wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej, gdzie do zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej przepis § 2 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Tym samym realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego opiera się na wykonaniu założeń dotyczących sposobu uprawy i korzystania z gruntów rolnych objętych zobowiązaniem w sposób określony w planie działalności rolnośrodowiskowej. Zatem plan działalności rolnośrodowiskowej jest zasadniczym dokumentem stanowiącym wytyczną do realizacji podjętego zobowiązania.

Natomiast zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi wyłącznie do powierzchni działek rolnych będących w jego posiadaniu. Sąd zaznacza, że ustalenie okoliczności posiadania tych jest obowiązkiem organu. Pojęcie to należy bowiem interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych

i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów i rozumieć je jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Tak rozumiane posiadanie ściśle wiąże się

z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty.

W przekonaniu Sądu Spółka [...] nie wykazała faktu posiadania wnioskowanych do przyznania płatności nieruchomości. Powoływane okoliczności jednorazowego wykoszenia, a następnie zalania terenów nie ma znaczenia dla ustalenia stanu posiadania w 2010 r. Natomiast [...] przedstawiając wiarygodne i nie kwestionowane w zaskarżonej decyzji dowody (m.in. pismo z 13 września 2010 r. wystosowane przez spółkę [...] sp. z o.o., której [...] zleciła koszenie trawy

i zbiór biomasy, protokół z lustracji z 24 września 2010 r., podpisany przez doradcę rolnośrodowiskowego, opinia przyrodnicza Koła Przyrodników w Ś. z 28 września 2010 r. oraz zaświadczenie Burmistrza Gminy M. z 24 września 2010 r.) wykazała, że to ona była zarówno właścicielem, jak i posiadaczem przedmiotowych działek. Natomiast nawet gdyby przyjąć, że [...] dokonała skoszenie trawy i zbioru siana pod koniec lipca 2010 r. wskazać należy, że świetle jednolitego orzecznictwa sądów administracyjnych działania ograniczające się do jednorazowego czy sporadycznego zawładnięcia cudzą nieruchomością, w tym wykonanie na niej zabiegu agrotechnicznego, nawet jeśli zostaną udowodnione, nie mogą być traktowane jako przejaw posiadania działki rolnej (p. wyrok NSA z 29 listopada 2007 r. II GSK 228/07; WSA we Wrocławiu z 9 grudnia 2010 r. III SA/Wr 576/10).

Omawiając powyższą kwestię w kontekście zarzutów skargi, zarzucającej błędy w ustaleniach faktycznych, błędy postępowania dowodowego, błędy oceny materiału dowodowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, odnieść należy się do naruszenia przepisów postępowania. Wprawdzie skarżąca uzasadniając skargę nie wywiodła na czym "te błędy postępowania dowodowego" miałyby polegać, to wskazać należy, że

w przypadku naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., polegające na niezebraniu pełnego materiału dowodowego oraz niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy – wskazane przepisy nie znajdują zastosowania w postępowaniach dotyczących przyznawania płatności rolnośrodowiskowej na podstawie ustawy o wspieraniu, ponieważ ich działanie zostało zmodyfikowane przez tą ustawę. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu – z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych

w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl ust. 2 –

w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności rolnośrodowiskowej, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (...). Zgodnie z ust. 3 – strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie

z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W tym miejscu przypomnieć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 lutego 2014 r. (II GSK 1879/12) uznał, że przesłuchania wskazywanych świadków, w kontekście zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, z których wynika, że przedmiotowe tereny były zalane na skutek powodzi i obfitych opadów,

a w konsekwencji nie można było dokonać na tych działkach koszenia w roku 2010 – było w świetle art. 78 k.p.a. okolicznością niemającą znaczenia dla sprawy.

Podobnie w przekonaniu Sądu należy ocenić wniosek [...] w zakresie dokonania przesłuchania świadków – sąsiadów nieruchomości, który miał na celu jedynie udowodnienie faktu rzekomego dokonania na działkach pod koniec lipca 2010 r. zabiegu agrotechnicznego polegającego na nielegalnym skoszeniu działek. Zgodnie bowiem z art. 78 § 1 k.p.a. przedmiotem dowodu może być jedynie okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, a jak przyjmuje się w orzecznictwie, w razie niespełnienia przez wnioskodawcę warunku posiadania działki rolnej, badanie zrealizowania przez niego pozostałych przesłanek przyznania płatności, w tym również prowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu weryfikację ich realizacji, jest bezprzedmiotowe.

W rezultacie działania podejmowane przez [...] w toku postępowania przed organem I instancji ograniczały się po zgłoszeniu wniosku o przesłuchanie świadków -jedynie do składania kolejnych wniosków o przesunięcie terminu przesłuchań świadków oraz terminu zakończenia samego postępowania. Nadto należy dojść do wniosku, że przeprowadzenie dowodu z zeznań pracowników czy współpracowników [...] zostało uniemożliwione wyłącznie przez działania samego wnioskodawcy, mimo iż organ pierwszej I instancji kilkukrotnie wyznaczał termin przeprowadzenia wskazanego dowodu, na żadnym z przesłuchań nie pojawił się ani przedstawiciel [...], ani zatrudnione czy współpracujące ze [...] osoby. Powyższe należy ocenić jako pozorną, a nie rzeczywistą aktywność wnioskodawcy.

Orzekające w sprawie organy prowadzące postępowanie w sprawie trafnie uznały, iż skarżąca nie wykazała koniecznej dla pozytywnego załatwienia wniosku przesłanki posiadania zgłoszonych do płatności gruntów.

Jednocześnie w kontekście wskazanych wyżej wywodów (i dokumentów

w aktach sprawy), w ocenie Sądu uznanie nie tylko istnienia przymiotu własności, ale także posiadania działek o nr [...],[...] i [...] w rozumieniu przytoczonym na wstępie niniejszych wywodów, z uwzględnieniem trwałości tego stanu, możliwości nieograniczonego korzystania z tych gruntów w każdym czasie, pełnej swobody decydowania o sposobie tego korzystania oraz wykonywania zabiegów agrotechnicznych przez [...] sp. j.w P. nie budzi wątpliwości. Argumenty skarżącej spółki, które sprowadzają się do wykazania że [...] sp.

z o. o. w dniu 8 maja 2009 r. zawarła z przedsiębiorstwem [...] w B. umowę dotyczącą świadczenia usług związanych z produkcją rolną i transportem maszyn i urządzeń rolniczych nie pozwalają na przyjęcie, iż skarżąca wykazała fakt posiadania spornych działek w 2010 r. w sposób nieograniczony i umożliwiający pełną swobodę korzystania z nich w każdym czasie. Tym samym oświadczenia skarżącej

o rolniczym wykorzystywaniu działek, o których mowa jest gołosłowne i nie zostało udokumentowane. Zgłaszane wnioski dowodowe zmierzające do wykazania wykonania zabiegu koszenia działek w lipcu 2010 r. w tych okolicznościach, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Podobnie dołączone delegacje dla pracowników.

W konkluzji za Naczelnym Sądem Administracyjnym wypada powtórzyć, iż

z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że koszenie w lipcu 2010 r. nie było możliwe ze względu na wcześniejsze zalanie tych działek. Na słuszność powyższego twierdzenia wskazują przywołane wyżej: protokół kontroli Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji SA wraz z pismem z 4 października 2010 r. i zdjęciami, protokół z lustracji gospodarstwa załączony do pisma skierowanego do ARMiR Biura Powiatowego w P. z 28 września 2010 r., w którym spółka [...] poinformowała, że działki A, B, C nie były w 2010 r. koszone, zaświadczenie Burmistrza Gminy M. z 24 września 2010 r. stwierdzające fakt całkowitego zalania przedmiotowych łąk w okresie od maja do pierwszej połowy lipca 2010 r. spowodowane wylaniem O. oraz obfitymi opadami deszczu. Fakt wysokiego nasączenia gleby wodą w okresie od połowy lipca do dnia wydania zaświadczenia, a tym samym niemożność skoszenia łąk, opinia przyrodnicza Koła Przyrodników w Ś. z 28 września 2010 r. stwierdzająca niemożność skoszenia w sezonie wegetacyjnym przedmiotowych łąk oraz fakt, iż nie były one koszone w bieżącym roku.

Drugą ważną i istotną kwestią jest plan działalności rolnośrodowiskowej.

W toku prowadzonego postępowania przed organem I instancji [...] przedstawiła plan działalności rolnośrodowiskowej prowadzonej dla wariantu 2.4 jak

i 3.1 nie uwzględniający zmian w realizacji ww. wariantów dokonanych w 2010 r. Jest poza sporem, że we wniosku o przyznanie płatności z 18 maja 2010 r., wnioskodawca zadeklarował prowadzenie działalności rolnośrodowiskowej w ramach wariantów 2.2 oraz 6.1 na powierzchni [...] ha. Natomiast zgodnie z dokumentem zmiany do wniosku złożonym 6 lipca 2010 r., uległ zmianie sposób realizacji zobowiązania

w ramach wariantów 2.4 oraz 3.1 dla wszystkich zadeklarowanych działek rolnych.

Spółka [...] w planie działalności rolnośrodowiskowej złożonym 22 listopada 2010 r. wskazała realizację zaciągniętych zobowiązań rolnośrodowiskowych na powierzchni użytków rolnych na działce rolnej A, B, C, D, E oraz sumaryczną powierzchnię użytkowanej w ramach wariantów 2.4 oraz 3.1 wynoszącą [...] ha, a zatem nie uwzględniono zmniejszenia powierzchni użytków rolnych na działce rolnej A, B, C oraz zwiększenia powierzchni użytków rolnych na działce rolnej D, E, co dało w sumie powierzchnię ogólną, użytkowaną w ramach wariantów 2.4 oraz 3.1 wynoszącą [...] ha.

Zatem nie ulega wątpliwości, iż [...] wnioskująca o płatność, realizowała zobowiązanie rolnośrodowiskowe niezgodnie z planem i tym samym nie spełniała warunków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Podkreślić należy, że okoliczność niedostosowania zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej jest o tyle bezsporna, że wynika bezpośrednio z dokumentów: wniosków i oświadczeń skarżącej.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi podnieść należy, iż art. 153 p.p.s.a. co do zasady nie wyłącza możliwości zgłaszania przez stronę wniosków dowodowych, jednakże wnioski takie nie mogą prowadzić do dokonywania ustaleń sprzecznych ze wskazaniami sądów orzekających w sprawie, wbrew treści art. 153 p.p.s.a.

W tych okolicznościach, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił zgodnie z treścią wyroku.