Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 930/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 11 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Asesor WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2005 roku sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [....] Nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. odmówił zameldowania J. W. na pobyt stały w Ł. przy ul. A 31.

Organ I instancji ustalił w dniu 25 czerwca 2004 r. J. W. wystąpiła z wnioskiem o zameldowanie na pobyt stały w Ł. przy ul. A 31.posesji,– K. W. Wyjaśniła, że nieruchomość stanowi w ½ części własność jej męża jednak nie może wejść do lokalu, ponieważ nie jest tam zameldowana, a współwłaścicielka nieruchomości – A. W. – uniemożliwia jej wprowadzenie się i zamieszkanie pod tym adresem. Następnie w dniu 29 czerwca 2004 r. złożyła oświadczenie, że nadal nie przebywa na terenie spornej posesji, jednak w dniu 6 lipca 2004 r. zamierza przewieść tam wraz z mężem swoje rzeczy i zamieszkać na stałe. Rozpoznając powyższy wniosek o zameldowanie organ I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obowiązek meldunkowy ciąży na osobie, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby z zamiarem stałego tam zamieszkania . Warunkiem koniecznym do zameldowania jest więc faktyczne zamieszkiwanie w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. W ocenie organu administracji, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło faktu zamieszkiwania K. i J. W. przy ul A 31 w Ł., natomiast postępowanie o zameldowanie J. W. uruchomiło szereg niepożądanych działań pozaprawnych zmierzających do zasiedlenia lokalu. Próby zamieszkania przez J. i K. W. przy ul. A 31 odbywały się wbrew woli współwłaścicielki A. W., mieszkającej na terenie nieruchomości wraz synem. To spowodowało skierowanie skarg do Prokuratury Rejonowej Ł. – B. oraz wniesienie do Sądu sprawy o podział majątku wspólnego. Mając na względzie powyższe ustalenia Prezydent Miasta Ł. odmówił skarżącej zameldowania na pobyt stały pod tym adresem.

W dniu 5 sierpnia 2004 r. pełnomocnik J. W. złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wskazał, że powołany w zaskarżonej decyzji art. 10 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych traktuje o obowiązku meldunkowym, którego najpóźniej dopełnić należy przed upływem 4 doby przebywania pod tym samym adresem. Artykuł ten nie określa jaki czas musi osoba zamieszkiwać pod danym adresem, by uznać jej pobyt za stały, lecz jedynie określa termin zarejestrowania tego pobytu we właściwym organie gminy. Ponadto powołując się na orzecznictwo NSA wskazał, że meldunek jest czynnością rejestracyjną o charakterze deklaratoryjnym, nie stwarzającym uprawnień do mieszkania i pobytu w nim, natomiast jest kwestią pochodną od faktu stałego pobytu, mającego oczywiście legalny charakter. Wskazał również, że rzeczą organu jest rozpatrzenie podania w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Tymczasem w dniu 6 lipca 2004 r. małżonkowie W. rzeczywiście oboje zamieszkali pod wskazanym adresem i do dnia dzisiejszego zajmowanego lokalu nie opuścili w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Zaskarżona decyzja natomiast wydana została po dacie wskazanej przez J. W., jako data zamieszkania w posesji przy ul. A 31.

Decyzją z dnia [..] nr [..] Wojewoda [..] na podstawie art. 47 ust. 2 w związku z art. 5 i 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. nr 87, poz. 960 z 2001 r. z późn. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, przy czym miejscem pobytu stałego określonej osoby jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe. Zamieszkiwanie w lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu i spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych. W ocenie organu odwoławczego prowadząc postępowanie dowodowe w sprawie należało przede wszystkim wyjaśnić, czy osoba wnosząca o zameldowanie zamieszkiwała pod wskazanym adresem w dacie zgłoszenia pobytu stałego oraz czy zamieszkała pod wskazanym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wojewoda [...] podzielił stanowisko organu I instancji, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie dawała podstaw do dokonania wnioskowanej czynności. J. W. w chwili złożenia wniosku o zameldowanie nie przebywała bowiem w spornym lokalu. Jej pobyt w nim datował się dopiero od 6 lipca 2004 r. Stwierdził też, że także wtedy jej pobyt nie stanowił zamieszkiwania w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy, ponieważ na skutek ostrego konfliktu pomiędzy stronami postępowania deklarowany przez skarżącą zamiar stałego pobytu w spornym lokalu, nie jest możliwy do zrealizowania. Podkreślił, że postępowanie meldunkowe nie jest środkiem rozwiązywania ani konfliktów rodzinnych ani majątkowych. Chodzi jedynie o zapewnienie zgodności zapisów w aktach ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób.

W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik J. W. zarzucił organom administracji obu instancji naruszenie:

- art. 7 w związku z art. 77 k.p.a., polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej,

- art. 6 ustawy o ewidencji ludności i o dowodach osobistych;

- art. 10 ustawy o ewidencji ludności o dowodach osobistych poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, iż J. W. nie zamieszkuje pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania w rozumieniu niniejszego przepisu.

W uzasadnieniu wskazał, iż w momencie odmowy zameldowania, skarżąca spełniała przesłanki zameldowania przewidziane w art. 10 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wraz z mężem przenieśli się do spornego lokalu z zamiarem pozostania na stałe, za czym przemawia złożony przez K. W. w Sądzie Rejonowym dla Ł. Ś. w Ł. wniosek o podział majątku wspólnego, a także przedmiotowy wniosek J. W. o zameldowanie jej na pobyt stały pod tymże adresem. Wskazywał, że skarżąca korzystała z urządzeń znajdujących się w spornym lokalu, nocowała tam, spędzała swój wolny czas, zaspokajała swoje funkcje życiowe. Od dnia 10 lipca 2004 r. uczestniczka postępowania – A. W. – uniemożliwia skarżacej oraz jej mężowi wejście na teren spornej nieruchomości, a także dostęp do pozostawionych tam wszystkich rzeczy osobistych. Nie można zatem uznać, iż skarżąca opuściła lokal dobrowolnie w rozumieniu art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W konkluzji pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zarówno decyzji Wojewody [..] , jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 11 maja 2005 r. pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, iż skarżąca złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa na jej szkodę przez A. W. – w sprawie tej Prokuratura Rejonowa Ł.-B. skierowała do sądu akt oskarżenia. Wskazał ponadto, iż przed Sądem Rejonowym dla Ł.-Ś. w Ł. toczy się sprawa z powództwa K. W. przeciwko A. W. o ochronę naruszonego posiadania. Poinformował także, że w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie wymeldowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, że – stosownie do brzmienia art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 wymienionej ustawy). Sąd administracyjny zatem nie rozpoznaje sprawy merytorycznie, a bada jedynie legalność działań administracji publicznej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) – dalej: p.p.s.a. – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Zaskarżone decyzje Wojewody [...] i Prezydenta Miasta Ł. odpowiadają prawu albowiem organy administracji w sposób prawidłowy zastosowały przepisy prawa materialnego, a ponadto Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem decyzji. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 2 ww. ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie. Obowiązek meldunkowy polega w szczególności na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego (art. 4 pkt 1 ww. ustawy). Obywatel polski przebywający stale na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego, czyli w miejscu zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 5 ust 1 i art. 6 ust. 1 ww. ustawy).

Wykonanie obowiązku meldunkowego polega na zgłoszeniu właściwemu organowi danych wymaganych do zameldowania. Osoba obowiązana do zameldowania przedstawia dowód osobisty, a w uzasadnionych przypadkach – inny dokument pozwalający na ustalenie tożsamości (art. 9 ust. 1 ustawy). Ponadto przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być umowa cywilno-prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu lub inny dokument poświadczający tytuł prawny do lokalu (art. 9 ust. 2a ustawy). Co istotne – potwierdzenie pobytu jest potwierdzeniem faktu, a nie uprawnienia, i ma charakter wyłącznie dowodowy (por. wyrok SN z 08.10.2002 r., III RN 183/01, OSNAPU z 2003 r. nr 20, poz. 477). W myśl bowiem art. 9 ust. 2b ustawy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu.

Obowiązek zameldowania powstaje wówczas, gdy dana osoba przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż 3 doby (art. 10 ust. 1). Z treści tego przepisu wynika, że czynność zameldowania ma potwierdzać istniejący stan faktyczny, a więc dana osoba winna najpierw zamieszkać w danym lokalu, a następnie dokonać zameldowania w nim (por. wyrok NSA w Warszawie z 06.08.1999 r., V SA 3/99, LEX nr 49962).

Zgodnie z art. 47 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy, jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania rozstrzyga, tak jak w rozpoznawanej sprawie, właściwy organ gminy w drodze decyzji.

Bezsporne jest, iż w chwili złożenia wniosku o zameldowanie tj. w dniu 25 czerwca 2004 r. J. W. nie przebywała pod ww. adresem. Już z tej zatem przyczyny wniosek o zameldowanie nie mógł być załatwiony po jej myśli przez organy administracji. Stosownie bowiem do powyższych rozważań organ administracji rozpoznając wniosek o zameldowanie bada, tak jak to przyjął organ II instancji, czy w chwili jego złożenia wnioskodawca przebywa z zamiarem stałego pobytu we wskazanym lokalu. Zameldowanie stanowi czynność materialno-techniczną o charakterze deklaratoryjnym; jej celem jest zarejestrowanie danych o miejscu pobytu osób objętych ewidencją ludności. Zakres postępowania organu dokonującego zameldowania obejmuje zatem wyłącznie dokonanie czynności zameldowania, na podstawie wymaganych dokumentów. Kompetencje organu do samodzielnego rozstrzygania wyłaniających się wątpliwości dotyczą kompletności dokumentacji, jej pochodzenia od osób upoważnionych oraz wiarygodności. Ze względu na deklaratoryjny charakter zameldowanie stanowi jedynie prawne odzwierciedlenie istniejącego stanu faktycznego. Czynność ta wywołuje zatem skutki prawne od chwili pojawienia się podstawy faktycznej do jej podjęcia i obowiązuje z mocą wsteczną od chwili powstania stanu faktycznego. Z tych względów wniosek o zameldowanie – bezpodstawny w chwili złożenia – nie może stać się zasadny w toku postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie już z samego wniosku o zameldowanie wynika, że J. W. w chwili jego złożenia nie przebywała w spornym lokalu, miała dopiero zamiar w nim zamieszkać, a zatem jej wniosek z dnia 25 czerwca 2004 r. nie mógł być uwzględniony. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 października 2002 r III RN 183/01 ( OSNAPU z 2003 r. poz. 477) skoro wykonanie obowiązku zameldowania się, powstającego po trzech dniach przebywania w określonej miejscowości pod tym samym adresem, polega na zgłoszeniu wymaganych do zameldowania danych przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia, to datą zameldowania jest dzień złożenia wypełnionego i podpisanego “zgłoszenia pobytu stałego".

Niezależnie od powyższego, organ administracji trafnie ocenił, że w przypadku skarżącej nie ma także podstaw do przyjęcia, że w dniu 6 lipca 2004 r. zamieszkała ona w przedmiotowym lokalu. W aktualnym stanie prawnym pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (por. wyrok NSA w Warszawie z 14.05.2001 r. V SA 1496/00 LEX nr 54454). Do przesłanek zameldowania na pobyt stały zaliczyć zatem należy: zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar stałego przebywania pod tym adresem. Samo zamieszkiwanie polega natomiast – jak trafnie wskazał organ II instancji – na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu i spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych.

J. W. wprawdzie przez cały czas wyrażała zamiar pobytu w spornym lokalu, jednak okoliczności sprawy nie wskazują aby zamiar ten zrealizowała. W ocenie Sądu organy meldunkowe trafnie oceniły, że skarżąca nigdy w tym lokalu nie zamieszkała w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a jedynie podejmowała takie próby . Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że skarżąca wraz mężem - współwłaścicielem nieruchomości, wbrew woli drugiego współwłaściciela A. W., przebywała przy ul. A 31 jedynie od 6 do 9 lipca 2004 r. W dniu 6 lipca 2004 r po godzinie 22 opuściła z mężem posesję, po interwencji policji wezwanej przez A. W., a następnie w spornym lokalu spędziła dwie noce z 7 na 8 lipca oraz z 8 na 9 lipca 2004 r. W dniu 9 lipca 2004 r. A. W. wymieniła zamki do drzwi wejściowych oraz furtki wejściowej i od tego dnia K. i J. W. nie przebywają na terenie spornej posesji. W ocenie Sądu, nie można w takiej sytuacji mówić o zamieszkaniu skarżącej w przedmiotowym lokalu. Skarżąca spędziła w spornym lokalu dwie noce, ale nawet wtedy w ciągu dnia przebywała poza nim. Nie mogła zatem korzystać ze spornego lokalu (przygotowywanie i spożywanie posiłków, sprzątanie, spędzanie wolnego czasu) w takim zakresie, w jakim czynności te wykonują zazwyczaj stali mieszkańcy lokalu. Sąd zatem podziela stanowisko organów administracji, iż deklarowany przez skarżącą zamiar stałego pobytu w spornym lokalu nie był możliwy do zrealizowania i skarżąca nigdy w lokalu tym nie zamieszkała. Nie spełniła zatem podstawowej przesłanki zameldowania na pobyt stały. Dla oceny spełnienia tej przesłanki, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej, nie ma znaczenia czy lokal przy ul. A 31 skarżąca po trzech dniach opuściła dobrowolnie. Dobrowolność opuszczenia lokalu ma znaczenie przy ocenie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy ,a więc w przypadku postępowania dotyczącego wymeldowania danej osoby. Przedmiotem niniejszej sprawy jest natomiast wniosek o zameldowanie.

Na marginesie wskazać należy, iż dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma bezpośredniego znaczenia wynik toczącego się obecnie przed sądem powszechnym postępowania w sprawie z powództwa K. W. przeciwko A. W. o ochronę naruszonego posiadania. Wynik tego postępowania będzie miał znaczenie w sprawie o wymeldowanie K. W. Rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej zależy od wyniku innego postępowania, w tym również sądowego, jeżeli orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem pierwszego z nich. Brak jest takiego związku między niniejszą sprawą a ww. postępowaniem. Przede wszystkim skarżąca, która jest stroną niniejszego postępowania, nie jest stroną w sprawie toczącej się z powództwa K. W.. Ponadto rozstrzygnięcie zapadłe przed sądem powszechnym nie przesądzi o istnieniu lub nieistnieniu wymaganych prawem administracyjnym materialnym przesłanek zameldowania. Dokonywanie związanych z tym ustaleń faktycznych oraz ocena materiału dowodowego, należy do organu administracyjnego właściwego do rozpoznania sprawy, który w tym zakresie nie może się uchylić od jej rozstrzygnięcia w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie sądu (por. wyrok NSA w Warszawie z 18.04.2002 r., V SA 2353/01, LEX nr 83814; wyrok NSA z dnia 3.10.1991 r., SA/Gd 828/91, ONSA 3-4/1991, poz. 83). Nie zachodziła zatem w niniejszym postępowaniu podstawa do zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.