Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 881/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 1-3,
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 4 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia 31 maja 2016 r. nr[...].


UZASADNIENIE

W dniu 26 kwietnia 2016 r. J. A. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna K. A. urodzonego 31 grudnia 1999 r.

Decyzją z dnia 31 maja 2016 r., nr [...] Burmistrz na podstawie art. 1 ust. 2 i 3, art. 2, art. 4, art. 5, art. 7, art. 8, art. 10, art. 13, art. 18, art. 20, art. 21, art. 23, art. 25, art. 27, art. 48, ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195, dalej również jako - "u.p.p.") w zw. z rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214) odmówił przyznania J. A. świadczenia wychowawczego wnioskowanego na syna K. A..

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.p. świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Organ wyjaśnił, że w 2014 r. dochód rodziny wyniósł na podstawie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego 55.216,79 zł po doliczeniu dochodu uzyskanego przez syna K. za miesiąc październik 2015 r. i przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 2.367,23 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. A. kwestionując wyliczenia dochodu z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i handlowej. W jego ocenie, osiągnięty przez niego przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej pomniejszony o zapłacone składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz po uwzględnieniu i odliczeniu kwoty poniesionych kosztów dotyczących zakupów towarów w 2014 r. stanowi dochód rodziny, który w przeliczeniu na 2 osoby w rodzinie wynosi kwotę 136,07 zł i nawet po doliczeniu dochodu uzyskanego przez syna K. nie przekracza określonego w ustawie kryterium dochodowego. Dlatego uważa, że kwalifikuje się do wnioskowanego świadczenia.

Decyzją z dnia 4 lipca 2016 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu m.in. wskazano, jednym z kryteriów uprawniających do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w okresie trwającym od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. jest dochód rodziny za 2014 r. Jak wynika z art. 2 u.p.p., dla zdefiniowania pojęcia dochodu (pkt 1) ustawodawca odsyła do unormowań zawartych w art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z kolei art. 2 pkt 2 u.p.p. wprowadza definicje ustawową dochodu członka rodziny, stanowiąc, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. Ustalając natomiast wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, trzeba ustalić dochód każdego z członków rodziny, następnie dochody te zsumować i podzielić przez liczbę miesięcy osiąganego dochodu, a następnie uzyskaną wartość podzielić przez liczbę osób w rodzinie. Organ przywołał treść regulacji art. 7 ust. 2 i ust.3 u.p.p.

Organ odwoławczy podniósł, że korzystanie z formy rozliczenia jaką jest ryczałt wiąże się głównie z brakiem możliwości zaliczania wydatków do kosztów uzyskania przychodów, gdyż bierze się w nim jedynie przychody z prowadzonej działalności gospodarczej. Skoro odwołujący sam wybrał tę formę opodatkowania to jest świadomy, że brak jest możliwości zaliczenia kosztów wydatków i uwzględnienia załączonego do odwołania rejestru zakupów VAT za 2014 r. do kosztów uzyskania przychodów.

Kolegium podniosło, że rejestr VAT to podstawowa forma ewidencji, którą obligatoryjnie muszą prowadzić czynni podatnicy podatku od towarów i usług, który stanowi podstawę do prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług. Organ odwoławczy odniósł się także do możliwości uzyskania zwrotu podatku VAT i prawa do jego odliczenia.

W oświadczeniu członka rodziny rozliczającego się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiągniętych przez osoby fizyczne w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, stanowiącym, załącznik do wniosku, odwołujący w poz. 4 - należny zryczałtowany podatek dochodowy wskazał, że wynosi 0,00 zł. Organ I instancji prawidłowo przyjął dochód za rok podatkowy 2014 r. opierając się na zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 maja 2016 r. wydanego na potrzeby niniejszego postępowania. Wynika, z niego, że J. A. wg. PIT-28 za 2014 r. uzyskał przychód w wysokości 65.952,58 zł, po odliczeniu składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 7.490,99 zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 3.244,80 zł, dało to kwotę dochodu wnioskodawcy w wysokości 55.216,79 zł (65.952,58 zł - 7.490,99 zł - 3.244,80 zł). Miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy wyniósł kwotę 4.601,40 zł. (55.216,79 zł : 12 m-cy).

Ponadto nastąpiło uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia przez syna wnioskodawcy K. A., z zaświadczenia firmy A. – P. R. wynika, że jest on zatrudniony na podstawie umowy o pracę jako pracownik młodociany od dnia 1 września 2015 r. i za miesiąc październik 2015 r. otrzymał wynagrodzenie netto w wysokości 133,06 zł.

Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Zatem do miesięcznego dochodu wnioskodawcy, tj. kwoty 4.601,40 zł należało dodać dochód miesięczny uzyskany przez jego syna w wysokości netto 133,06 zł (4.601,40 zł + 133,06 zł), co dało kwotę 4.734,46 zł (miesięczny dochód rodziny po doliczeniu dochodu uzyskanego), natomiast miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie (4.734,46 zł : 2 osoby) wynosi kwotę 2.367,23 zł. Tym samym dochód rodziny odwołującego przekroczył kryterium dochodowe.

Zdaniem Kolegium, z brzmienia art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że obliczanie dochodu musi uwzględniać rezultaty postępowania podatkowego prowadzonego na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Takie związanie dotyczy też wysokości dochodu, wysokości składek na ubezpieczenie społeczne odliczonych od dochodu, wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczonych od podatku i wysokości należnego podatku. Konsekwencją takiego rozumienia jest unormowanie art. 13 ust. 4 pkt 1 u.p.p. określające rodzaj i treść dokumentu, na podstawie którego, w tym postępowaniu, następuje ustalenie okoliczności objętych hipotezą art. 2 tej ustawy w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dokumentem tym jest zaświadczenie wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, które potwierdza fakty ustalone w postępowaniu podatkowym oraz stan prawny w zakresie obowiązku podatkowego strony (art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.). Organ administracyjny prowadzący postępowanie o przyznanie prawa do świadczenia jest więc związany treścią zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego i nie może ustalić okoliczności z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wbrew treści dołączonego do wniosku zaświadczenia.

Przedstawiony sposób rozumienia przywołanych przepisów umacnia regulacja art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto w myśl przepisu art. 2 pkt 2 u.p.p., dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3.

Skoro prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego (art. 18 ust. 1 tej ustawy), to w postępowaniu o jego przyznanie ustaleniu podlega dochód uzyskany w zakończonym już roku podatkowym - dochód ustalony przez organ podatkowy odpowiednim potwierdzonym zaświadczeniem czy też weryfikacją informacji danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów czy odpowiednich urzędów np. ZUS, które to dane są pozyskiwane samodzielnie przez organy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. A. wniósł o uchylenie decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, podnosząc zarzut dokonania przez organy błędnej wykładni art. 3 pkt 1 lit. a i b oraz art.13 ust. 4 pkt 1 u.p.p.

Skarżący wskazał, że prowadząc działalność opodatkowaną na zasadzie ryczałtu osiągnięty przez skarżącego dochód stosownie do art. 3 pkt 1 lit. b cyt. ustawy wynika z oświadczenia skarżącego, a nie z zaświadczenia wydanego przez naczelnika urzędu skarbowego. Skarżący podkreślił, że prowadząc działalność gospodarczą - sklep spożywczo-przemysłowy, w 2014 r. zakupił towar na wartość 51.951,22 zł, co znajduje potwierdzenie w rejestrach zakupu VAT, które przedłożył organom. Koszt ten powinien być uwzględniony, ponieważ jego nieodjęcie spowodowało utożsamienie dochodu skarżącego z jego przychodem. Skarżący podkreślił, że po odjęciu od przychodu, kosztów składek na ubezpieczenie społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz kosztów uzyskania przychodów, wyliczony w ten sposób dochód uprawnia go do świadczeń rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje :

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lipca 2016 r., która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą przyznania J.A. świadczenia wychowawczego na syna – K. A..

Materialnoprawną podstawą odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącego świadczenia wychowawczego na pierwsze (jedyne) dziecko w rodzinie był art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195, dalej jako "ustawa").

Wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego został złożony do Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 26 kwietniu 2016 r. przez J. A., który samotnie wychowuje syna K. A. urodzonego dnia 31 grudnia 1999 r. Matka dziecka zmarła w dniu 2 grudniu 2015 r. (okoliczność poza sporem).

Jako osoba rozliczająca się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiągniętych przez osoby fizyczne, wnioskodawca dołączył oświadczenie, że w 2014 r. uzyskał dochód z działalności opodatkowanej w formie ryczałtu ewidencjowanego w wysokości 4.507,69 zł (po odliczeniu od tego dochodu należnych składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości 7.490,99 zł i należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 2.002,68 zł). Oświadczył także, że należny za 2014 r. zryczałtowany podatek dochodowy wyniósł 0 zł. Skarżący poświadczył własnoręcznym podpisem złożonym pod oświadczeniem, że jest świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Do wniosku dołączono także umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego w zawodzie rolnik, zawartą pomiędzy firmą A.- P. R. a K. A. na 36 miesięcy od dnia 1 września 2015 r., oświadczenie J. A., że nie otrzymuje świadczeń rodzinnych poza granicami RP, skrócony akt zgonu matki dziecka, wyciąg z centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP dotyczący działalności Firmy Usługowo-Handlowej – J. A..

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.

Stosownie do definicji legalnych zawartych w art. 2 ustawy, dochód - oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (pkt 1), dochód członka rodziny oznacza - przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (pkt 2), dochód rodziny oznacza - zaś sumę dochodów członków rodziny (pkt 4).

Organy wskazały, że jedynym powodem, dla którego wniosek J. A. nie mógł zostać uwzględniony, było przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które według wyliczenia organów wyniosło 2.367,23 zł.

Strona skarżąca stoi z kolei na stanowisku, że spełnia przesłanki przyznania świadczenia, ponieważ dochód na osobę w rodzinie jest niższy od określonej w ustawie kwoty 800,00 zł. W ocenie strony skarżącej, dochód na osobę w rodzinie został zawyżony przez organy, na skutek niewłaściwego zastosowania art. 3 pkt 1 lit. b ustawy oświadczeniach rodzinnych, precyzującego sposób ustalenia dochodu osób opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osiąganych przez te osoby przychodów z działalności gospodarczej.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy konieczne jest zatem dokonanie wykładni art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.).

Ustawa o świadczeniach rodzinnych precyzuje w art. 3 pojęcie dochodu, stanowiąc, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a),

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

(art. 3 pkt 1 lit. b),

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit. c).

W zależności zatem od tego - czy wnioskodawca podlega obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym oraz tego w jakiej formie to opodatkowanie następuje - ustawa w szczegółowy sposób określa sposób wyliczenia kwoty dochodu dla potrzeb ustalenia przez organ prawa wnioskodawcy do świadczeń rodzinnych (w niniejszej sprawie świadczenia wychowawczego).

Zgłoszony przez stronę skarżącą zarzut naruszenia przez organy art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych należy uznać za uzasadniony. W konsekwencji dokonania błędnej wykładni przedmiotowego przepisu, w sprawie doszło także do naruszenia przepisów postępowania w zakresie dotyczącym przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego.

W świetle treści art. 3 pkt 1 lit. b cyt. ustawy, który odnosi się stricte do dochodu, a nie przychodu, osób opodatkowanych zryczałtowanym podankiem dochodowym, przeprowadzenie takiego postępowania służy dokonaniu oceny spełniania przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, uprawniającego do świadczenia wychowawczego. Należy je jednak przeprowadzić wtedy, gdy organ posiada uzasadnione podstawy dla podważenia złożonego w tym przedmiocie oświadczenia wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, podstaw takich nie było. W sprawie ustalono, że skarżący uzyskuje dochody (w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych) podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Dla stwierdzenia, czy skarżący spełnia kryterium dochodowe konieczne dla przyznania świadczenia wychowawczego na syna K. w przedmiotowej sprawie mogą mieć zastosowanie tylko zasady wynikające z art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z uwagi na wyliczenie przez organy dochodu skarżącego na podstawie "zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego", trzeba podkreślić, że art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości interpretacyjnych stanowi, że dochód osiągany przez osoby fizyczne z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne ustala się na podstawie złożonego przez nie - oświadczenia - o osiągniętym dochodzie.

Taka konstatacja znajduje odzwierciedlenie w Rozdziale 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który reguluje postępowanie w sprawach o świadczenie wychowawcze.

Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 4 pkt 2) ustawy, do wniosku dołącza się - oświadczenie - o deklarowanych dochodach osiąganych przez osoby podlegające przepisom o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, zawierające informacje:

a) o wysokości dochodu,

b) wysokości należnych składek na ubezpieczenie społeczne,

c) wysokości należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne,

d) wysokości i formie opłacanego podatku dochodowego,

e) wysokości dochodu po odliczeniu należnych składek i podatku.

Powyższe znajduje również potwierdzenie w treści przepisów wykonawczych, tj. Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz.U. z 2016 r., poz. 214), wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 13 ust. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Stosownie do § 2 ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia do wniosku o świadczenie wychowawcze należy dołączyć odpowiednie dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny.

W przypadku członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, takim dokumentem jest - oświadczenie - o dochodzie osiągniętym w roku kalendarzowym, poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego; wzór oświadczenia określa załącznik nr 3 do rozporządzenia (§ 2 ust. 2 pkt 1 lit. b). Takie też oświadczenie zostało przez wnioskodawcę złożone w niniejszej sprawie.

Należy zauważyć, że analogiczne unormowanie zawierają przepisy § 2 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2015r., poz. 2284), który stanowi, że do wniosku o zasiłek należy dołączyć odpowiednie dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny. Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 3b w przypadku członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, takim wymaganym dokumentem jest - oświadczenie - o dochodzie osiągniętym w roku poprzedzającym okres zasiłkowy; wzór oświadczenia określa załącznik nr 5 do ww. rozporządzenia.

Skarżący, którego dotyczy 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie był zobowiązany do przedstawienia organom zaświadczenia (art. 3 pkt 1 lit. a ustawy). Z uwagi na konstrukcję zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, rozliczający się w ten sposób podatnik nie ma możliwości uzyskania od organu podatkowego zaświadczenia o osiągniętym w danym roku dochodzie, co wyjaśnia powody, dla których ustawodawca na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, jak i ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjął, że dochód w przypadku podatników opłacających ryczałt ustalany jest na podstawie oświadczenia podatnika, a nie zaświadczenia organu podatkowego.

Organ podatkowy, któremu składana jest roczna deklaracja PIT-28 dotycząca zryczałtowanego podatku dochodowego nie ma informacji o poniesionych przez podatnika kosztach uzyskania przychodu, ani tym samym o dochodzie osiągniętym przez podatnika w danym roku podatkowym. W deklaracji PIT-28 podatnik wykazuje bowiem wysokość osiągniętego przychodu, wysokość opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, podlegające odliczeniu od przychodów i składki na ubezpieczenie zdrowotne, podlegające odliczeniu od wyliczonego już ryczałtu.

Co istotne, zaświadczenia takiego, tj. zaświadczenia organu podatkowego o wysokości dochodu osiągniętego w 2014 r. nie miał również możliwości uzyskać organ. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo z dnia 18 maja 2016 r. wydane na podstawie art. 293 § 1, art. 298 pkt 2 i art. 299 § 1 ustawy Ordynacja Podatkowa, w którym Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował Ośrodek Pomocy Społecznej, że J. A. wg. Pit-28 za 2014r. osiągnął przychód w wysokości 65.952,58 zł, składki na ubezpieczenie społeczne - 7.490,99 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne - 2.002,68 zł. Pismo to, wskazuje, że organ I instancji przed rozpoznaniem wniosku, zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o udzielenie informacji w zakresie dotyczącym rozliczenia podatku dochodowego za 2014 r. przez J. A. (wniosku tego brak w aktach sprawy).

Niezależnie rozważań dotyczących tego, że w będącym przedmiotem oceny postępowaniu administracyjnym dochód powinien zostać ustalony na podstawie -oświadczenia - wnioskodawcy, a nie zaświadczenia organu podatkowego, należy wskazać, że ww. pismo organu podatkowego, wbrew twierdzeniom Kolegium, nie stanowi zaświadczenia wydanego na podstawie przepisów działu VIIIa Ordynacji podatkowej (art. 306 a i nast. tej ustawy). Podana w tym piśmie podstawa prawna, wskazuje bowiem, że jest to pismo informacyjne, wydane przez organ podatkowy na skutek uwzględnienia wniosku Ośrodka Pomocy Społecznej o ujawnienie informacji z akt podatkowych, dotyczących danych objętych tajemnicą skarbową.

W kontekście powyższych rozważań dotyczących wykładni art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawarte w zaskarżonej decyzji stanowisko, że organ ustalając dochód skarżącego był związany zaświadczeniem wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jest nieuprawnione. Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważania organu w tym zakresie zostały oparte na orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczących wykładni art. 3 pkt 1 lit. a cyt. ustawy i zasad obliczania dochodu osób, które nie są opodatkowane zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osiąganych przychodów, lecz podatkiem obliczanym od dochodu na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. tych, które do wniosku o przyznanie świadczenia mają obowiązek dołączyć zaświadczenie o wysokości osiągniętego dochodu.

W konsekwencji organy sprzecznie z obowiązującym brzmieniem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjęły, że za dochód, o którym mowa w 3 pkt 1 lit. b cyt. ustawy, tj. "deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne" można uznać "dochód J. A. za rok podatkowy 2014 r. opierając się na zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 maja 2016 r. wydanego na potrzeby niniejszego postępowania"

Reasumując, Kolegium w celu obliczenia "dochodu" w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie dokonało koniecznego rozróżnienia pojęć "dochodu" od "przychodu", używanych dla celów podatkowych.

Określenie w art. 3 pkt 1 lit. b cyt. ustawy, że w przypadku działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, za dochód z takiej działalności uważa się dochód wskazany w oświadczeniu strony - a nie dochód wskazany w zaświadczeniu z urzędu skarbowego - jest konsekwencją tego, iż podstawą, względem, której naliczany jest ryczałt podatkowy, jest przychód - a nie dochód.

W przedmiotowej sprawie organy pominęły dołączone do wniosku oświadczenie skarżącego, że uzyskany przez niego w 2014 r. dochód z działalności gospodarczej, z której przychody rozliczał w formie ryczałtu wyniósł 4.507,69 zł. Stwierdzono bowiem, że skoro podana wartość różni się od tej wynikającej z "zaświadczenia" organu podatkowego, wiarygodnym dowodem rzeczywistej wysokości dochodu strony jest dokument o charakterze urzędowym. Jeszcze raz należy podkreślić, że w tej sytuacji doszło do porównania przez organ dwóch różnych wartości, tj. wykazanego przez stronę organowi pomocy społecznej dochodu za rok 2014 r. z wykazanym przez stronę organowi podatkowemu przychodem za rok 2014, który co do zasady musiał być większy, skoro składa się nań właśnie dochód powiększony dodatkowo o koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Ustawodawca w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga natomiast wyraźnie, by za "dochód" dla celów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, nawet w przypadku opodatkowania w formie ryczałtowej, przyjmować pomniejszony o odpowiednie składki i podatki "dochód" (w rozumieniu podatkowym), a nie przychód.

Składając oświadczenie o wysokości dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. b cyt. ustawy wnioskujący o przyznanie świadczenia wychowawczego ma obowiązek wykazać wartość dochodu, a więc przychodu pomniejszonego o koszty jego uzyskania. Okoliczność, że koszty uzyskania przychodu nie mogą być odliczone od przychodu na gruncie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym nie znaczy, że podatnik opłacający ryczałt nie ponosi kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Koszty te nie są wykazywane w deklaracji PIT-28 i pozostają bez wpływu na rozliczenie ryczałtu, jednak wynikają z prowadzonej przez podatnika dokumentacji podatkowej. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym podatnicy opodatkowani w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, są obowiązani posiadać i przechowywać dowody zakupu towarów, prowadzić wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, ewidencję wyposażenia oraz, odrębnie za każdy rok podatkowy, ewidencję przychodów, a także tą dokumentację przechowywać przez wymagany przez ustawę okres. Słusznie zatem strona skarżąca wskazuje, że wynikający z PIT-28 przychód, powinien być pomniejszony o koszty zakupu towarów, które strona zakupiła w celu sprzedaży w prowadzonym przez nią sklepie. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wymaga jednak, aby składając wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego osoba opodatkowana zryczałtowanym podatkiem dochodowym przedstawiała dowody poniesienia kosztów prowadzenia działalności gospodarczej.

Obowiązkiem wnioskodawcy jest bowiem przedstawienie organowi pomocy społecznej - oświadczenia - o wysokości dochodu, które jest składane pod groźbą odpowiedzialności karnej.

Organ dla wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie przyjmuje zatem wartość dochodu wynikającą z oświadczenia wnioskodawcy, chyba, że w sprawie pojawiły się inne dowody lub okoliczności podważające wiarygodność złożonego oświadczenia. Jak wskazano wyżej, okolicznością podważającą wykazaną przez wnioskodawcę wielkość dochodu, nie może być jednak wysokość przychodu wykazana w PIT-28. Jak już zaznaczono, w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia skarżącego i organy nie miały podstaw, aby takich dowodów z urzędu poszukiwać. Sąd w niniejszym składzie podziela jednocześnie pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 maja 2006 r. (sygn. akt II SA/Bk 44/06, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), że złożone przez wnioskodawcę oświadczenie o wysokości dochodu może być skorygowane przez wnioskodawcę. Nie jest ono zatem niewzruszalne i wnioskodawca ma możliwość sprostowania zawartych w nim błędów. Nie przeciwstawiają się temu ani przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani przepisy ww. rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. Analogicznie w niniejszej sprawie będą to przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2015 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze.

W dołączonym do wniosku oświadczeniu o dochodzie skarżący wskazał, że wyniósł on w 2014 r. 4.507,67 zł po odliczeniu składek na ubezpieczanie społeczne w wysokości 7.490,99 zł i po odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne 2.002,68 zł. Z oświadczenia tego wynika zatem, że dochód bez ww. odliczeń w 2014r. wynosił 14.001,34 zł. Jak wynika z PIT-28 przychód skarżącego wyniósł 65.952,58 zł., a deklarowany przez skarżącego towar zakupiony do sklepu - czyli koszty prowadzonej działalności, wyniósł 51.951,22 zł, co po odjęciu daje dochód w wysokości odpowiadającej wartości wynikającej z oświadczenia skarżącego. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający i potwierdza, że złożone przez skarżącego oświadczenie zawiera zgodną ze stanem faktycznym, prawidłową wysokość dochodu.

Mając na uwadze treść art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej powinien być zatem ustalony w wysokości podanej w oświadczeniu skarżącego, tj. w wysokości 4.507,67 zł. Kwota ta odpowiada bowiem wartości dochodu z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (14.001,34 zł), pomniejszonej o należny zryczałtowany podatek dochodowy (0 zł) i składki na ubezpieczenia społeczne (7.490, 99 zł) i zdrowotne (2.002,68 zł).

Dokonana przez organy wykładnia art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest nie do pogodzenia z wynikającą z Konstytucji RP zasadą równości obywateli wobec prawa.

Przyjęcie proponowanej wykładni prowadziłoby w efekcie do gorszego traktowania osób opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób opodatkowanych na zasadach ogólnych w odniesieniu do możliwości uzyskania wsparcia Państwa w zakresie pokrycia części wydatków służących utrzymaniu dzieci w rodzinach o bardzo niskich dochodach.

Należy w tym miejscu zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 października 2006 r. (sygn. akt K 30/06, opubl. w "Orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego" Seria A, z 2006 r., Nr 9 poz. 119 oraz w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 210787) za niezgodny z Konstytucją RP uznał art. 8 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, określający pojęcie "dochodu" w przypadku osób opodatkowanych na zasadach wskazanych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. W zakwestionowanym przez Trybunał przepisie ustawodawca nakazał (poprzez odwołanie się do przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych), aby w przypadku takich osób za dochód nie uznawać dochodu niższego niż 60 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale - tj. nawet w przypadku kiedy rzeczywisty dochód byłby niższy. Trybunał porównując sytuację osób opodatkowanych w sposób ryczałtowy z sytuacją osób opodatkowanych na zasadach ogólnych uznał, iż ustawodawca w sztuczny i nieuzasadniony niczym sposób wyodrębnił grupę podmiotów, wobec której prawo do świadczeń społecznych (w tym zasiłków rodzinnych) uzależnione jest nie od rzeczywistej wysokości dochodów, ale tylko i wyłącznie od formy opodatkowania (część III pkt 5 uzasadnienia wyroku Trybunału).

Tak więc nie tylko literalna wykładnia art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale także konieczność zachowania gwarantowanej art. 2 Konstytucji RP równości obywateli w dostępie do świadczeń ze strony Państwa wymaga odwołania się do rzeczywistego dochodu osoby ubiegającej się o dane świadczenie. Tymczasem, co zostało już podkreślone wyżej, z treści zaskarżonej decyzji wynika, że Kolegium przy obliczaniu dochodu w rodzinie, za podstawę wyliczeń przyjęło przychód, tj. wielkość, która z reguły nie obrazuje rzeczywistego dochodu rodziny ubiegającej się o pomoc.

Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie wynikają z powyższych rozważań. Ponowne rozpatrzenie wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna K. powinno zostać zatem dokonane przez organ przy uwzględnieniu dokonanej przez Sąd wykładni art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustalenie miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie powinno nastąpić poprzez zsumowanie wartości dochodów skarżącego i syna skarżącego, podzielenie tych wartości przez liczbę 12 miesięcy, a następnie przez liczbę osób w rodzinie. Tak uzyskana wartość pozwoli organom na obiektywne stwierdzenie, czy dochód na osobę w rodzenie rzeczywiście przekroczył określone w ustawie kryterium dochodowe.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.