Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 932/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1, art. 27, art. 34  par. 1a
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), sędzia WSA Honorata Łopianowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2017 r. sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w W. (DIS) postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. wydanym po rozpatrzeniu zażalenia D. S. (Skarżący) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] października 2015 r., w którym uznano za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez stronę w piśmie z dnia 18 marca 2015 r., uzupełnionym pismem z dnia 20 kwietnia 2015 r., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Postanowienie powyższe wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 16 lutego 2015r., od nr [...] do nr [...] obejmujących zobowiązania w podatku od towarów i usług za okresy: 08-12/2007r., 01,02,04/2008r. w łącznej wysokości należności głównej 1.443.136,00 zł Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wszczął wobec majątku Skarżącego postępowanie egzekucyjne. Jako podstawę prawną organ wskazał decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...]. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono Skarżącemu w dniu 13 marca 2015 r.

W celu wyegzekwowania należności ww. tytułami wykonawczymi organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599) – dalej jako "ustawa egzekucyjna" wystawił zawiadomienia nr [...] skierowane do [...] S.A., nr [...] skierowane do [...] S.A. i nr [...] skierowane do [...] S.A.

Skarżący pismem z dnia 18 marca 2015 r. wniósł zarzuty określone w art. 33 § 1 pkt 1, pkt 6 i pkt 10 ustawy egzekucyjnej, podnosząc:

- przedawnienie zobowiązań podatkowych za okresy 08-12/2007r. i 01,02,04/2008r.;

- niedopuszczalność egzekucji ze względu na przedawnienie obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym;

- niespełnienie przez tytuły wykonawcze wymogów wymienionych w art. 27 ustawy egzekucyjnej, wobec podpisania wniosku o wszczęcie egzekucji przez dwie osoby, co zdaniem skarżącego oznacza, że "decyzja została podjęta kolegialnie".

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr Naczelnik Urzędu Skarbowego W. rozpoznał zarzuty i odmówił uznania ich za zasadne.

Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu wskazał, że organ egzekucyjny błędnie przyjął, iż nie uległy przedawnieniu zobowiązania dochodzone na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...]. Zdaniem skarżącego zaskarżone postanowienie cechuje brak obiektywizmu, nie zawiera ono uzasadnienia prawnego i wskazania przepisów prawa uzasadniających bezzasadność zarzutu przedawnienia. Nie wyjaśniono w nim stanu faktycznego, niewyczerpująco rozpatrzono materiał dowodowy. Skarżący wskazał ponadto, że organ egzekucyjny naruszył zasady praworządności, prawdy obiektywnej, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz wyjaśniania zasadności przesłanek którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. winien umorzyć postępowanie egzekucyjne, ponieważ dochodzone zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu w zakresie wskazanym w piśmie z dnia 18 marca 2015r.

Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia DIS postanowieniem z dnia [...]września 2015 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez Skarżącego w piśmie z dnia 18 marca 2015r. W uzasadnieniu wskazał, że zarzut przedawnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej) jest nieuzasadniony ze względu na jego niedopuszczalność gdyż był on już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu określonym w art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stwierdził, że nieuzasadniony jest również zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 6 ww. ustawy), ponieważ badając powyższą kwestię organ egzekucyjny ocenia jedynie kwestie formalnej dopuszczalności egzekucji administracyjnej a nie zagadnienia merytoryczne - do jakich należy wskazywana przez skarżącego kwestia przedawnienia egzekwowanego obowiązku. Organ uznał ponadto za nieuzasadniony zarzut niespełnienia w tytułach wykonawczych z dnia 16 lutego 2015 r., wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stwierdził, że umieszczenie pieczęci dwóch osób w części F poz. 7 ww. tytułów wykonawczych nie świadczy o kolegialnym podpisaniu wniosku o wszczęcie egzekucji, ponieważ tylko jedna z podpisujących osób działała z upoważnienia wierzyciela.

Pismem z dnia 9 listopada 2015 r. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżący wskazał, iż zarzut przedawnienia nie może być w przedmiotowej sprawie uznany za niedopuszczalny ponieważ nie podnosił on go w odwołaniu od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z dnia [...] lipca 2014r.. Podtrzymał ponadto prezentowane wcześniej stanowisko o niespełnieniu w tytułach wykonawczych, wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Po rozpatrzeniu zażalenia DIS postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W..

W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 34 §1a ustawy egzekucyjnej jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Przepis ten pozbawia wierzyciela możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta jest lub była przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje wierzyciela do wydania postanowienia o stwierdzeniu jego niedopuszczalności, zaś organ egzekucyjny zobowiązuje po uzyskaniu takiego stanowiska wierzyciela do uznania zarzutu za niezasadny. Organ wskazał, że sam fakt rozpoznawania lub rozpoznania w postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym uniemożliwia merytoryczne rozpatrywanie spornej kwestii w postępowaniu egzekucyjnym.

W niniejszej sprawie kwestia przedawnienia zobowiązań w podatku od towarów i usług za okresy 8-12/2007 r. i 01,02,04/2008 r. w odniesieniu do skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia ze względu na wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwa skarbowe, była przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu podatkowym, a obecnie jest przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu sądowym. W związku z powyższym w ocenie DIS, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. działając jako wierzyciel, prawidłowo stwierdził niedopuszczalność zarzutu przedawnienia egzekwowanych zobowiązań, a następnie występując w roli organu egzekucyjnego uznał ten zarzut za nieuzasadniony.

Powołując art. 2 §1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej wskazał ponadto, że Skarżący nie wykazał na jakiekolwiek okoliczności wykluczające możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na jego osobę. Egzekucja administracyjna jest zatem dopuszczalna, a zaskarżone postanowienie zawiera poprawne rozstrzygnięcie w kwestii tego zarzutu.

Oceniając kwestię spełnienia przez ww. tytuły wykonawcze od [...] do nr [...] wymogów wymienionych w art. 27 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej, DIS wskazał, że zgodnie z brzmieniem ww. przepisu, tytuł wykonawczy zawiera datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Kwestionowane przez skarżącego tytuły wykonawcze wszystkie te elementy zawierają. Na tytułach wykonawczych znajduje się podpis, imię, nazwisko oraz stanowisko służbowe tylko jednej osoby działającej z upoważnienia Wierzyciela - p.o. Kierownika Działu Spraw Wierzycielskich M. Z.. Wątpliwości co do tożsamości osoby działającej w imieniu wierzyciela możliwe byłyby jedynie w sytuacji gdyby wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej podpisały dwie osoby wskazujące na posiadanie upoważnienia wierzyciela. Dlatego też organ uznał, iż zaskarżone postanowienie zawiera poprawne rozstrzygnięcie w kwestii zarzutu określonego w art. 33 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu Skarżący wniósł skargę do tutejszego sądu wskazując, że zgodnie z art. 268a §1 k.p.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego jako organ może upoważnić konkretnego pracownika Urzędu do załatwiania spraw w jego imieniu. Załatwianie spraw odbywa się jednak jednoosobowo bowiem przepisy nie przewidują kolegialnego załatwienia spraw poza ściśle określonymi przypadkami. W tej sytuacji, w ocenie Skarżącego, tytuł wykonawczy jest nieważny. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podał, że podpisanie tytułów wykonawczych w niniejszej sprawie przez dwie osoby stanowi naruszenie bezwzględnie obowiązujących przepisów postępowania i ich nieważność.

Odpowiadając na skargę DIS podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i podkreślił, że tytuły wykonawcze stanowiące podstawę do wszczęcia postępowania podpisane były w sposób prawidłowy przez p.o. Kierownika Działu Spraw Wierzycielskich M. Z., która działała z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. Natomiast figurujący na nich również podpis A. W. był tylko podpisem osoby wystawiającej przedmiotowe tytuły wykonawcze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Na tej podstawie możliwe zatem było rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Przechodząc do merytorycznej oceny skargi, uznać należy, że jest ona nieuzasadniona.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów skarżącego wniesionych do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 16 lutego 2015 r. od nr [...] do nr [...].

Na wstępie wskazać należy, że podstawy prawne zarzutów wymienione w art. 33 § 1 ustawy o egzekucji mają różnorodny charakter, a konieczność wskazania podstawy prawnej zarzutów i jej uzasadnienie spoczywa na zobowiązanym. Organ egzekucyjny związany jest podstawą prawną zarzutów. Ograniczony zakres kognicji w tej materii wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym jeżeli zobowiązany wskazał jednoznacznie podstawę prawną zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego w terminie do jego złożenia, to nawet jeżeli organ zauważyłby, że uzasadnienie zarzutu odpowiada innemu przypadkowi, wskazanemu w art. 33 ww. ustawy, nie jest uprawniony do działania z urzędu i zbadania zarzutu pod kątem spełnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 33 ustawy (wyrok NSA z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1441/10).

W sprawie niniejszej postawione przez skarżącego zarzuty dotyczyły przedawnienia zobowiązań podatkowych za okresy 8-12/2007 i 1,2,4/2008 r., niedopuszczalności egzekucji ze względu na przedawnienie obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym oraz niespełnienie przez tytuły wykonawcze wymogów z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej.

W ocenie Sądu słusznie uznały organy orzekające w sprawie, że ww. zarzuty skarżącego są nieuzasadnione. Przede wszystkim wskazać należy, jak prawidłowo zauważyły organy obu instancji, że zgodnie z art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym (...) wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Jak wynika z akt sprawy DIS w decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] badał kwestię przedawnienia zobowiązań podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. i 2008 r. Kwestia ta była również przedmiotem rozpoznania Sądu, który wyrokiem z dnia 4 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 633/15 oddalił skargę Skarżącego na powyższą decyzję.

Prawidłowo zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego W., będąc jednocześnie wierzycielem, uznał ten zarzut za niedopuszczalny a następnie działając jako organ egzekucyjny uznał, że jest on niezasadny.

Również kwestia dopuszczalności egzekucji została, zdaniem Sądu, oceniona w sposób prawidłowy. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, egzekucji podlegają m.in. podatki. W sprawie niniejszej egzekucja wszczęta zaś została z uwagi na zaległości podatkowe w zobowiązaniu w podatku od towarów i usług za okresy 8-12/2007 r. i 01,02,04/2008 r. co oznacza, dopuszczalność egzekucji. Ponadto, jak słusznie zauważył Naczelnik Urzędu Skarbowego W. podniesiony przez Skarżącego zarzut niedopuszczalności egzekucji stanowił merytoryczną polemikę w zakresie kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych, będących przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu..

W skardze Skarżący podnosił wyłącznie zarzut naruszenia art. 33 §1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej poprzez niespełnienie w tytułach wykonawczych z dnia 16 lutego 2015 r. od nr [...] do nr [...] wymogów art. 27 §1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej. Zdaniem skarżącego naruszenie to nastąpiło na skutek podpisania ww. tytułów wykonawczych przez dwie osoby w sytuacji gdy organ egzekucyjny nie jest organem kolegialnym. W okoliczności tej skarżący upatruje nieważność wydanych tytułów wykonawczych. Z takim stanowiskiem nie sposób się jednak zgodzić.

Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z ww. art. 27 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej, tytuł wykonawczy poza pozostałymi wymienionymi w tym przepisie elementami zawiera datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Poddając analizie wydane w sprawie tytuły wykonawcze stwierdzić należy, że podpisane one zostały przez jedną osobę działającą z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. - p.o. Kierownika Działu Spraw Wierzycielskich M. Z.. Widniejący zaś na nich dodatkowo podpis inspektora A. W. nie zawiera odpowiedniego upoważnienia do podpisania tytułu wykonawczego. Jest to jedynie podpis osoby, która brała udział w przygotowaniu i wystawieniu przedmiotowych tytułów wykonawczych. Wyjaśnić tu należy, że w licznych urzędach i instytucjach praktykowane jest takie podpisywanie dokumentów również przez osoby, które brały udział w kompletowaniu i przygotowywaniu dokumentów w danym postępowaniu bądź sporządzaniu projektu danego orzeczenia (tu tytułu wykonawczego). Praktyka ta ma na względzie jedynie usprawnienie pracy urzędów nie mając bezpośredniego wpływu na kwestie orzecznicze. Sam podpis ma natomiast jedynie charakter informacyjny.

Następnie wskazać należy, że przywołane przez Skarżącego w uzasadnieniu skargi wyroki sądów administracyjnych dotyczyły innej kwestii, niż kwestia wystawienia tytułów wykonawczych –dotyczyły problematyki pojęcia brania udziału przez określoną osobę w postępowaniu zakończonym wydaniem indywidualnego aktu administracyjnego i oceny tego faktu w świetle art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (przywołany w skardze wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20 marca 2013 r. I SA/Sz 909/12, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 maja 2010 r., III SA/Wr 804/09 ).

Wyrok WSA w Olsztynie z dnia 1 grudnia 2011 r. I SA/Ol 603/11 dotyczył sytuacji, w której postanowienie organu pierwszej instancji podpisane zostało przez dwie osoby, z których każda działała na podstawie pełnomocnictwa poważnienie Dyrektora Izby Celnej. Wyrok ten dotyczył więc innego stanu faktycznego niż zaistniały w niniejszej sprawie.

Przywołany w skardze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 listopada 2011 r. I SA/Rz 736/11 uchylony został wyrokiem NSA z dnia 14 lutego 2013 r. I GSK 395/12. Sąd kasacyjny uchylając wyrok sądu pierwszej instancji nie podzielił jego poglądu, iż zamieszczenie kilku podpisów pod decyzją organu I instancji jest faktycznie naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie sądu rozpoznającego sprawę, w sytuacji w której tytuł wykonawczy podpisany został przez osobę działającą z upoważnienia wierzyciela (a fakt dysponowania przez p.o. Kierownika Działu Spraw Wierzycielskich M. Z. odpowiednim upoważnieniem nie był kwestionowany przez Skarżącego), okoliczność, że w wystawieniu tytułu brała udział jeszcze jedna osoba nie oznacza, iż tytuł ten dotknięty jest wadą nieważności jak również nie oznacza, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzecz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 i art. 120 w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., oddalił skargę.