Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1305/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 i 137
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędziowie : WSA Anna Szkodzińska NSA Joanna Tuszyńska Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. S. i S. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 14 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działki skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 września 2013 r. nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia 8 października 2013 r. [...] Starosta [...] orzekł w pkt 1 o odmowie zwrotu części działki nr [...], poł. w M. gm. [...] w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. [...] b. gm. kat. [...] na rzecz S. S., M. S., K. K. i J. M., a w pkt 2 o odmowie zwrotu części działki nr [...], poł. w M. gm. [...] w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. [...] b. gm. kat. M. oraz części działek nr [...] i nr [...] poł. w M. gm. [...] w granicach wywłaszczonych parcel I. akt. [...] i I. kat. [...] (powstałej z parceli l. kat. [...]) b. gm. kat. M. na rzecz S. S. i M. S.. Podstawę materialnoprawną podjętego rozstrzygnięcia stanowił art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Organ podał, że pismem z dnia 28 grudnia 2005 r. S. S. i M. S. wystąpili do Starosty [...] z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wnioskodawcy swym roszczeniem objęli nieruchomości oznaczone poprzednio, jako parcele: l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. M. oraz l. kat. [...], b. gm. kat. B.. Kolejno pismem z 2 grudnia 2006 r. K. K. i J. M., złożyli stosowne oświadczenia woli w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat. [...] b. gm. kat. M..

Z porównania mapy katastralnej z obowiązującą mapą ewidencji gruntów wynika, że wnioskowana do zwrotu parcela l. kat. [...] b. gm. kat. M., odpowiada aktualnie części działki nr [...] poł. w M. gm. [...]; wnioskowana do zwrotu parcela l. kat. [...] b. gm. kat. M., odpowiada części działki nr [...], poł. w M. gm. W.; a wnioskowana do zwrotu parcela l. kat. [...] b. gm. kat. B., odpowiada aktualnie części działki nr [...] poł. w obrębie M. gm. W.. Wnioskowana do zwrotu parcela 1. kat. [...] b. gm. kat. M., w części odpowiadającej parceli l. kat. [...] odpowiada aktualnie części działek: nr [...] i nr [...], poł. w obrębie M. gm. [...]. Ponadto wnioskowana do zwrotu parcela l. kat. [...] b. gm. kat. M., w części odpowiadającej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] odpowiada aktualnie części działki [...], poł. w obrębie M. gm. [...].

W stosunku do działki nr [...] poł. w obr. M. gm. W. w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. M., powstałej z parceli l. kat. [...] b. gm. kat. M. Starosta [...] decyzją z dnia 19 czerwca 2009 r., nr [...] orzekł o umorzeniu postępowania. Natomiast w stosunku do działki nr [...] o pow. 0,0108 ha, poł w obr. B. jedn. ewid. Z., objętej księgą wieczystą nr [...], powstałej z podziału działki nr [...] poł w obr. B. jedn. ewid. Z., odpowiadającej wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. B. Starosta [...] ostateczną decyzją z dnia 6 grudnia 2012 r., nr [...] orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.

Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego pozwolił organom administracyjnym na ustalenie, że umową sprzedaży z dnia 2 sierpnia 1968 r. zawartą aktem notarialnym nr Rep. [...] w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nastąpiło odjęcie prawa własności nieruchomości oznaczonej jako parcele: l. kat. [...] i l. kat. [...] o łącznej pow. 0,5485 ha, objętej Lwh 226, b. gm. kat. M., przysługujące B. S. i przeniesienie tego prawa na rzecz Skarbu Państwa. Podstawą wywłaszczenia była decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 5 sierpnia 1965 r. Nr [...] wydana przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w K., zgodnie którą wywłaszczona nieruchomość leżała na terenach przeznaczonych jako strefy ochronne "Przyszłościowy wykup terenu M.Z.D.Z.". Ponadto decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia 24 grudnia 1968 r. nr [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa parcela l. kat. [...] o pow. 0,2981 ha, objęta Lwh 505 c.d. Kw 457 b. gm. kat. M., na cele budownictwa, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 5 sierpnia 1965 r. wydaną przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w K.. W dacie wywłaszczenia przedmiotowa parcela stanowiła własność H. M.. Jako osobę uprawnioną do otrzymania odszkodowania za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości wskazano F. S., na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w Krakowie z dnia 20 listopada 1963 r. sygn. akt [...].

Parcela l. kat. [...] o pow. 0,3323 ha, objęta Lwh 226, b. gm. kat. M., operatem pomiarowym wpisanym do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu 16 lutego 1966 r. za nr [...] podzieliła się na parcele: l. kat. [...] o pow. 0,0096 ha i l. kat. [...] pow. 0,3227 ha.

Poprzednia właścicielka nieruchomości oznaczonej jako parcele: l. kat. [...] i l. kat. [...] B. S. z domu F. zmarła, a na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie Wydział [...] z dnia 29 listopada 1995 r., sygn. akt [...] spadek po niej nabyli synowie: M. S. i S. S. - po połowie.

W dacie wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat. [...] o

pow. 0,2981 ha nie żyła jej właścicielka H. M., która jest tożsama z H. S. po której na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w K. z dnia 20 listopada 1963 r. sygn. akt [...] spadek nabyli: F. S. i A. S. - po połowie. Tożsamość H. M. z H. S. stwierdzono na podstawie decyzji wywłaszczeniowej, która powołuje się na ww. postanowienie spadkowe.

Zmarli również wymienieni wyżej F. S. i A. S., po których spadek nabyli na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie Wydział [...] z dnia 20 listopada 1995 r., sygn. akt [...] spadek po F. S. nabyli: żona B. S. i synowie: M. S. i S. S. - po 1/3 części; a na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie Wydział [...] z dnia 10 grudnia 1997 r., sygn. akt [...] spadek po A. S. nabyli: siostrzeńcy: J. M. i K. K. z d. M. - po ¼ części oraz bratankowie – M. S. i S. S. -po ¼ części.

Powyższe dokumenty przesądzają o tym, że uprawnienie do domagania się zwrotu opisanych wyżej wywłaszczonych nieruchomości obecnie przysługuje: S. S., M. S., K. K. i J. M..

Analiza dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej wskazuje, że w wyniku założenia nowej ewidencji gruntów położone w b. gm. kat. M. i B. parcele wchodzące w skład obiektu magazynowego określonego jako kompleks wojskowy nr K-5620, poł. w m. B. gm. [...] oraz w m. M. gm. W., w tym również parcele: l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] (powstałej z parceli 1. kat. [...]), utworzyły działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 31,25 ha i działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 0,38 ha - położone w obrębie M., co potwierdza również wykaz zmian gruntowych (równoważników) sporządzony w dniu 30 października 2000 r. i służący za podstawę wpisu do księgi wieczystej, oraz działkę nr [...] o pow. 2,81 ha, poł. w obr. B. gm. Z..

Powyższa zmiana, w części dotyczącej działek nr [...] obr. M. gm. [...] została ujawniona w księdze wieczystej nr [...].

Ponadto ustalono, iż w ramach zgłoszenia w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. pod Nr [...] geodeta uprawniony mgr inż. Z. S. sporządził operat pomiarowy, w oparciu o który w operacie ewidencji gruntów dla obrębu M. gm. [...] wprowadzono zmianę oznaczenia i powierzchni, bez zmiany konfiguracji granic działki nr [...] o pow. 31,25 ha na działkę nr [...] o pow. 31,1713 ha (decyzja Starosty [...] z dnia 24 lipca 2006 r. nr [...]), a następnie działka nr [...] o pow. 31,1713 ha podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 11,4244 ha, nr [...] o pow. 1,9287 ha, nr [...] o pow. 2,2369 ha, nr [...] o pow. 1,8441 ha, nr [...] o pow. 2,0563 ha, nr [...] o pow. 2,1101 ha, nr [...] o pow. 1,8154 ha, nr [...] o pow. 2,3072 ha, nr [...] o pow. 2,6420 ha i nr [...] o pow. 2,7962 ha (decyzja Wójta Gminy [...] z dnia 8 sierpnia 2006 r. nr [...]).

Fakt ten potwierdza również operat pomiarowy wykonania rozgraniczenia działki nr [...] obr. M. gm. [...] z działkami przyległymi - l. ks. rob. [...], sporządzony przez geodetę uprawnionego Z. S., działającego w Przedsiębiorstwie Usług Geodezyjnych "[...]", przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 19 lipca 2006 r., nr ewid. [...] i zatwierdzony ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia 21 lipca 2006 r. nr [...].

Z porównania mapy katastralnej z mapą ewidencji gruntów oraz mapą zasadniczą wykonanego przez geodetę uprawnionego T. C. (w ramach opracowania l. ks. rob. [...]) wynika, że wnioskowana do zwrotu parcela l. kat. [...] b. gm. kat. M., odpowiadała części działek: nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w M. gm. [...], wnioskowana do zwrotu parcela l. kat. [...] b. gm. kat. M., odpowiadała części działki nr [...], poł. w M. gm. [...] natomiast wnioskowana do zwrotu parcela l. kat. [...] b. gm. kat. M., w części odpowiadającej parceli l. kat. [...] (powstałej z opisanego na wstępie podziału sporządzonego w 1966 r.) odpowiadała części działki nr [...], poł. w M. gm. [...].

Operatem pomiarowym z dnia 9 października 2008 r., nr [...] w wyniku połączenia działek: nr [...] o pow. 11,4244 ha, nr [...] o pow. 1,9287 ha, nr [...] o pow. 2,2369 ha, nr [...] o pow. 1,8441 ha, nr [...] o pow. 2,0563 ha, nr [...] o pow. 2,1101 ha, nr [...] o pow. 1,8154 ha, nr [...] o pow. 2,3072 ha, nr [...] o pow. 2,6420 ha i nr [...] o pow. 2,7962 ha utworzono działkę nr [...] o pow. 31,1713 ha. Tym samym operatem, zatwierdzonym decyzją Urzędu Gminy [...] z dnia 23 grudnia 2008 r., znak: [...] dokonano podziału działki nr [...] o pow. 31,1713 ha na działki: nr [...] o pow. 28,4896 ha i nr [...] o pow. 2,6817 ha.

Kolejno projektem podziału sporządzonym przez geodetę uprawnionego D. W. zatwierdzonym przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w K. w dniu 20 września 2010 r., za nr [...] działka nr [...] o pow. 2,6817 ha, obr. M. gm. [...] podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 0,0253 ha i nr [...] o pow. 2,6564 ha.

Z porównania mapy katastralnej z obowiązującą mapą ewidencji gruntów wynika, że wnioskowana do zwrotu parcela l. kat. [...] odpowiada aktualnie części działki nr [...] poł. w M. gm. [...]. Natomiast wnioskowana do zwrotu parcela l. kat. [...] odpowiada części działki nr [...], poł. w M. gm. W. a wnioskowana do zwrotu parcela l. kat. [...] w części odpowiadającej parceli l. kat. [...] odpowiada aktualnie części działek: nr [...] i nr [...]. Działki: nr [...] i nr [...] objętej są księgą wieczystą nr [...], w której dziale II jako właściciela nieruchomości wpisano C. Sp. z o.o. z siedzibą w W..

Dokonana w niniejszym postępowaniu analiza stanu prawnego nieruchomości wykazała, że obiekt magazynowy określony jako kompleks wojskowy nr K-5620, poł. w m. B. gm. Z. - działka nr [...] (aktualnie działki: nr [...] i [...]) oraz w m. M. gm. [...] - działki nr [...] (aktualnie działki: nr [...] o pow. 28,4896 ha, nr [...] o pow. 0,0253 ha i nr [...] o pow. 2,6564 ha) i nr [...] (bez zmian geodezyjnych), pozostawał w trwałym zarządzie Ministerstwa Obrony Narodowej do dnia 8 sierpnia 2005 r.

Z tą datą spisany został protokół zdawczo - odbiorczy Nr [...] pomiędzy Rejonowym Zarządem Infrastruktury w K. a Agencją Mienia Wojskowego w W. - Oddziałem Terenowym Biura Agencji Mienia Wojskowego w K. i z tym dniem wszelkie prawa i obowiązki związane z przedmiotową nieruchomością przejęła Agencja Mienia Wojskowego.

Decyzją z dnia 15 września 2005 r. nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia 5 października 2005 r. nr [...] Starosta [...], w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego, orzekł o wygaśnięciu z dniem 8 sierpnia 2005 r. prawa trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej w stosunku do wyżej wymienionych nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Ostateczna decyzja w tej sprawie wraz z protokołem zdawczo - odbiorczym Nr [...] stanowiła podstawę do wykreślenia w księgach wieczystych prawa trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej - Rejonowego Zarządu Infrastruktury oraz ujawnienia Agencji Mienia Wojskowego, jako osoby prawnej, której powierzono wykonywanie praw Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 19 ust. 3a ww. ustawy, nieruchomości przekazane Agencji przez Ministra Obrony Narodowej podlegają wykreśleniu z ewidencji zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, którymi gospodaruje starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej.

Z treści powołanej decyzji wynika, iż z dniem 8 sierpnia 2005 r. wszelkie prawa i obowiązki związane z opisaną wyżej nieruchomością przejmuje Agencja Mienia Wojskowego, w tym również sprawy związane z roszczeniami byłych właścicieli lub ich spadkobierców dotyczące zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa na cele budownictwa wojskowego, prowadzone w trybie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Dodatkowo zaznaczono, że samego wygaszenia przez Starostę [...] prawa zarządu Ministra Obrony Narodowej przedmiotowej nieruchomości nie można uznać za użycie jej na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Czynność ta nie stanowi bowiem zbycia nieruchomości na rzecz osoby trzeciej. Właścicielem nadal pozostaje Skarb Państwa. Podsumowując to nie na Staroście [...], lecz na Agencji Mienia Wojskowego ciążył obowiązek poinformowania spadkobierców poprzednich właścicieli o przeznaczeniu nieruchomości na cel inny niż wskazany jako podstawa wywłaszczenia.

Prawo własności działek: nr [...] i nr [...] od Agencji Mienia Wojskowego nabyła Gmina [...], w drodze umowy sprzedaży zawartej aktem notarialnym nr Rep. [...] w dniu 7 grudnia 2005 r. Prawo własności Gminy [...] zostało ujawnione w księdze wieczystej [...].

Następnie na podstawie umowy sprzedaży zawartej aktem notarialnym nr Rep. [...] w dniu 5 września 2007 r. prawo własności nieruchomości składającej się z działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] od Gminy [...] nabyła "C" sp. z o.o. z siedzibą w W..

Orzekając w powyższy sposób organ I instancji oparł się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, z którego w jego ocenie wynika, że pomimo, że przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia i zachodzą w stosunku do niej przesłanki zbędności, określone w art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, to wydanie w sprawie decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości jest konsekwencją obowiązującego stanu prawnego tej nieruchomości oraz związaniem oceną prawną zawartą w wydanym w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1220/07 oraz z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 595/11 i wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2013 r. I OSK 244/12.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli J. M., S. S. i M. S. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem.

Decyzją z dnia 14 lipca 2014 r. znak: [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania J. M. od pkt 1 decyzji Starosty [...] z dnia 5 września 2013 r. nr [...] oraz S. S. i M. S. od decyzji Starosty [...] z dnia 5 września 2013 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji podano, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji należało utrzymać w mocy jako prawidłowe, zaś zarzuty podnoszone przez strony odwołujące, uznać za nieuzasadnione.

Organ wskazał, że w niniejszej sprawie związany był oceną prawną zawartą w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 lutego 2008r., sygn. akt II SA/Kr 1220/07, którym uchylono decyzję Wojewody [...] z dnia 7 września 2007 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 26 marca 2007 r. nr [...]. Organ stwierdził zatem, że parcele: l. kat [...] i l. kat [...] b. gm. kat. M., przejęte na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży z dnia 2 sierpnia 1968 r. Rep. [...] oraz parcela l. kat [...] wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia 24 grudnia 1968 r. [...], stały się zbędne na cel uzasadniający ich wywłaszczenie, a przeszkodą do ich zwrotu na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli jest stan prawny tych nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe postanowieniem Starosty [...] z dnia 8 listopada 2010 r. nr [...] zawieszono postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu części działek: nr [...] o pow. 28,4896 ha i nr [...] o pow. 2.6817 ha. położonych w M. gm. [...], objętych księgą wieczystą [...]. w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. M. - do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu przez sąd powszechny ważności umów sprzedaży: Rep. A Nr [...] zawartej w dniu 7 grudnia 2005 r. w formie aktu notarialnego pomiędzy Agencją Mienia Wojskowego z siedzibą w W. a Gminą [...] oraz Rep. A nr [...] zawartej w dniu 5 września 2007 r. w formie aktu notarialnego pomiędzy Gminą [...] a spółką pod firmą "C" sp. z o.o. z siedzibą w W. (pkt 1 postanowienia) jak również wezwano S. S., M. S., K. K. oraz J. M. o wystąpienie do właściwego sądu powszechnego z pozwem o ustalenie ważności ww. umów oraz doręczenie do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w K. dowodu wystąpienia o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w terminie do 31 stycznia 2011 r. (pkt 2 postanowienia).

Postanowieniem Wojewody [...] z dnia 10 lutego 2011 r. nr [...] utrzymano w mocy pkt 1 postanowienia Starosty [...] z dnia 8 listopada 2010 r. nr [...], natomiast zmieniono pkt 2 tego postanowienia w ten sposób, iż orzeczono w tym zakresie o wezwaniu wnioskodawców – S. S., M. S., K. K. oraz J. M., do wystąpienia w terminie 3 miesięcy od daty postanowienia Wojewody [...] z dnia 10 lutego 2011 r. [...] do sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 7 grudnia 2005 r Rep. A Nr [...] pomiędzy Agencją Mienia Wojskowego z siedzibą w W. a Gminą [...] oraz umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 5 września 2007 r. Rep. A nr [...] pomiędzy Gminą [...] a spółką pod firmą "C" sp. z o.o. z siedzibą w W. celem rozstrzygnięcia zaistniałego w sprawie zagadnienia wstępnego oraz przedstawienia kopii złożonego wniosku organowi prowadzącemu postępowanie administracyjne.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości o jej zwrot powstaje z chwilą, gdy nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Materialnoprawną przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz jej byłego właściciela lub następcy prawnego jest zatem zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia. Takiego materialnoprawnego wymogu nie stanowi zaś kwestia władania nieruchomością. Natomiast to, iż Skarb Państwa lub gmina nie władają wywłaszczoną nieruchomością oznacza tylko, że organ orzekający nie może do czasu przejęcia jej we władanie wydać decyzji pozytywnej, tj. orzekającej o zwrocie. Orzeczenie o zwrocie przedmiotowych nieruchomości uzależnione zostało zatem od usunięcia wskazanej powyżej zaistniałej negatywnej przesłanki zwrotu, które może nastąpić poprzez odzyskanie przez Skarb Państwa własności przedmiotowych nieruchomości wskutek wyeliminowania z obrotu prawnego umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 7 grudnia 2005 r. Rep. A Nr [...] jak również umowy sprzedaży zawartej w dniu 5 września 2007 r. Rep. A. nr [...].

Następnie wskazano, że wyrokiem z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 595/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na ww. postanowienie o zawieszeniu postepowania Wojewody, a Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2013 r. I OSK 244/12 oddalił skargę kasacyjną na powołany wyrok sądu I instancji.

Mając na uwadze powyższe ze względu na fakt, że w zakreślonym postanowieniem Wojewody z dnia 10 lutego 2011 r. nr [...] terminie S. S., M. S., K. K. oraz J. M. nie wystąpili ze stosownym pozwem do sądu powszechnego, postanowieniem z dnia 12 grudnia 2012 r. [...] Starosta [...] podjął zawieszone z urzędu postępowanie. Następnie decyzją z dnia 5 września 2013 r. nr [...], prawidłowo w ocenie Wojewody, orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości na rzecz wnioskodawców.

Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji Starosty z dnia 5 września 2013 r. znak: [...] zgodne jest zdaniem Wojewody z wydanymi w niniejszej sprawie wyrokami sądów administracyjnych.

Na zakończenie wskazano, że podnoszone w większości przez odwołujących kwestie stanowią polemikę ze stanowiskiem zawartym w postanowieniu Starosty [...] z dnia 8 listopada 2010 r. nr [...] oraz Wojewody [...] z dnia 10 lutego 2011 r. nr [...], które zostało uznane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w prawomocnym wyroku z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 595/11 za prawidłowe.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się M. S. i S. S. zaskarżając decyzję Wojewody z dnia 14 lipca 2014 r. w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zakwestionowanej decyzji zarzucili naruszenie art. 136 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a. i art. 8 K.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że podstawą odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, pomimo spełnienia przesłanek z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami może być brak posiadania przedmiotowej nieruchomości przez podmiot publiczny. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Nadto wnieśli o zwrot kosztów postępowania na ich rzecz.

Skarżący nie zgadzają się ze stanowiskiem organów wyrażonym w decyzjach. W ich ocenie, to Skarb Państwa, który wywłaszczył obywatela, powinien odzyskać własność utraconej nieruchomości i dokonać jej zwrotu. Uważają, że nieporozumieniem jest przerzucanie tego ciężaru na skarżących, którzy nie mają możliwości dochodzenia swych praw.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Swoje stanowisko w sprawie wyraził także uczestnik postępowania "C" sp. z o.o. w piśmie z dnia 17 listopada 2014 r. wnosząc o oddalenie skargi oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Uczestnik podniósł, że nabył przedmiotową nieruchomość zgodnie z prawem i jest ujawniony w księdze wieczystej, zatem organy administracji publicznej nie mogą orzec o zwrocie spornej nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawa.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Zasady zwrotu nieruchomości reguluje rozdział 6 dział III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "u.g.n.". Zgodnie z art. 136 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości (ust. 1). W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (ust. 2). Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, zawiadamiając o tym właściwy organ (ust. 3).

Przedmiotem postępowania sądowego jest kwestia zwrotu części działki nr [...], położonej w miejscowości M. Gmina [...], w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. [...] byłej gminy katastralnej M. na rzecz S. S., M. S., K. K. i J. M., a także zwrotu części działki nr [...] położonej w miejscowości M. Gmina [...] w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. [...] byłej gminy katastralnej M. oraz części działek nr [...] i nr [...] położonych w M. Gmina [...] w granicach wywłaszczonych parcel l. kat. [...] i l. kat. [...] (powstałej z parceli I. kat. [...]) byłej gminy katastralnej M. na rzecz S. S. i M. S., a tym samym weryfikacja prawidłowości i zasadności wydanej w tym zakresie przez Wojewodę decyzji z dnia 14 lipca 2014 r. znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Starostę [...] z dnia 5 września 2013 r. nr [...] sprostowaną postanowieniem z dnia 8 października 2013 r.

Bezsporną okolicznością w sprawie jest spełnienie przesłanek z art. 137 u.g.n., gdyż nieruchomość została wywłaszczona na cel publiczny, który nie został zrealizowany, co zostało potwierdzone szczegółowym postępowaniem dowodowym, a strony temu nie przeczą.

Spór dotyczy kwestii możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji, gdy Skarb Państwa nie jest już jej właścicielem oraz kontroli postępowania administracyjnego pod kątem starań organów celem odzyskania własności spornej nieruchomości.

W tej kwestii należy wskazać, że fakt zadysponowania przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego wywłaszczoną nieruchomością przez jej zbycie umową cywilnoprawną na rzecz osób trzecich, lub ustanowienie prawa użytkowania wieczystego powoduje, że roszczenie o zwrot przysługujące byłemu właścicielowi z art. 136 ust. 3 u.g.n. staje się bezskuteczne i wnioskowana do zwrotu nieruchomość nie może zostać zwrócona. Taka sytuacja nie oznacza, że organy administracji mogą niejako "od razu" wydać rozstrzygnięcia o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ale powinny umożliwić byłem właścicielom lub ich następcom prawnym wytoczenie stosownego powództwa przed sądem powszechnym celem wyeliminowania z obrotu prawnego umów przenoszących prawo własności. Takie postępowanie w tej sprawie organy administracji przeprowadziły i zawiesiły postępowanie umożliwiając tym samym skarżącym wniesienie stosownego powództwa. Co do kwestii zawieszenia w tej sprawie postępowania wypowiadał się tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie jak i Naczelny Sąd Administracyjny, które to sądy wyraźnie zaakceptowały taki sposób prowadzenia postępowania. Co istotne i na co powoływały się organy administracji, Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 czerwca 2013 r. sygn. akt I OSK 244/12 wyraźnie podkreślił, że w tej sprawie to nie organy administracji, ale skarżący mają legitymację do skutecznego wytoczenia powództwa.

Zgodnie zaś z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania sądu zawarte w orzeczeniu wydanym w danej sprawie wiążą i organy orzekające w tej sprawie i pozostałe składy sądów administracyjnych.

Nie ulega wątpliwości, że w tej sprawie organy obu instancji zastosowały się do poglądu prawnego i wytycznych wyroków sądów administracyjnych.

Postanowieniem Starosty [...] z dnia 8 listopada 2010 r. nr [...] zawieszono postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu części działek: nr [...] i nr [...] w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] - do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu przez sąd powszechny ważności umów sprzedaży: Rep. A Nr [...] zawartej w dniu 7 grudnia 2005 r. w formie aktu notarialnego pomiędzy Agencją Mienia Wojskowego z siedzibą w W. a Gminą [...] oraz Rep. A nr [...] zawartej w dniu 5 września 2007 r. w formie aktu notarialnego pomiędzy Gminą [...] a spółką pod firmą "C" sp. z o.o. z siedzibą w W. (pkt 1 postanowienia) jak również wezwano S. S., M. S., K. K. oraz J. M. o wystąpienie do właściwego sądu powszechnego z pozwem o ustalenie ważności ww. umów oraz doręczenie do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w K. dowodu wystąpienia o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w terminie do 31 stycznia 2011 r. (pkt 2 postanowienia).

Postanowieniem Wojewody z dnia 10 lutego 2011 r. nr [...] utrzymano w mocy pkt 1 postanowienia Starosty z dnia 8 listopada 2010 r. nr [...], natomiast zmieniono pkt 2 tego postanowienia w ten sposób, iż orzeczono w tym zakresie o wezwaniu wnioskodawców – S. S., M. S., K. K. oraz J. M., do wystąpienia w terminie 3 miesięcy od daty postanowienia Wojewody z dnia 10 lutego 2011 r. [...] do sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 7 grudnia 2005 r Rep. A Nr [...] pomiędzy Agencją Mienia Wojskowego z siedzibą w W. a Gminą [...] oraz umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 5 września 2007 r. Rep. A nr [...] pomiędzy Gminą [...] a spółką pod firmą "C" sp. z o.o. z siedzibą w W. celem rozstrzygnięcia zaistniałego w sprawie zagadnienia wstępnego oraz przedstawienia kopii złożonego wniosku organowi prowadzącemu postępowanie administracyjne.

Należy jeszcze raz podkreślić, że inicjatywa we wniesieniu do sądu powszechnego powództwa o ustalenie nieważności umów cywilnych należała do skarżących, a sami skarżący nie wszczęli żadnego postępowania przed sądem cywilnym. W tej sprawie Sąd nie analizuje przesłanek, jakimi kierowali się sami skarżący nie podejmujący żadnych czynności przed sądami powszechnymi.

Tym samym w sytuacji upływu wyznaczonego stronom terminu do wniesienia pozwu o wyeliminowanie z obrotu prawnego umów pomiędzy Agencją Mienia Wojskowego z siedzibą w W. a Gminą [...] oraz pomiędzy Gminą [...] a spółką pod firmą "C" sp. z o.o. z siedzibą w W., a także w sytuacji wydania prawomocnych wyroków przez sądy administracyjne wskazujące określony sposób załatwiania tej sprawy – zgodnym z prawem było wydanie decyzji o odmowie zwrotu wnioskowanych nieruchomości.

Z powyższych względów, nie dopatrując się naruszenia prawa istotnego dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 P.p.s.a.