Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1184/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: par. 13, par. 40, par. 60
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] oraz K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 718/16 w sprawie ze skarg [...] Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej [...] w W., K. S., Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w W., J. J., A. J., A. P., J. P., N. S., R. C., T. L. i K.W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 718/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi [...] Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej [...] w W., K. S., Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w W., J. J., A. J., A. P., J. P., N. S., R. C., T. L. i K.W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Prezydent m. st. Warszawy na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 oraz 82 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, z późn. zm.) zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę Spółdzielni [...] dla inwestycji polegającej na realizacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym (kategoria obiektu – XIII) wraz z elementami zagospodarowania terenu, w tym realizacji ogrodzenia od strony ul. [...] na terenie działek nr [...]i [...] z obrębu [...] oraz realizacji zjazdu z drogi publicznej (kategoria obiektu – IV) na terenie działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]i nr [...].

Na skutek rozpatrzenia odwołań uczestników postępowania, Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] uchylił powyższą decyzję Prezydenta m. st. Warszawy i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2007/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi N. S., K. S., K. D., J. J., A. J., R. C., T. L., A. P. i J. P. na wyżej wskazane rozstrzygnięcie Wojewody. Następnie wyrokiem z dnia 20 października 2017 r. sygn. akt II OSK 2682/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną N. S., J. J., A. J., R. C., T. L., A. P., J. P., K. S., K. D. od powyższego wyroku.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy, biorąc pod uwagę wskazania organu drugiej instancji, Prezydent m. st. Warszawy postanowieniem z dnia 5 września 2014 r., na podstawie art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego nałożył na wnioskodawcę obowiązek usunięcia nieprawidłowości.

Inwestor - Spółdzielnia [...] złożyła 4 egzemplarze projektu budowlanego uzupełnionego stosownie do postanowienia z dnia 5 września 2014 r. oraz pismo projektanta wyjaśniające korekty dokonane w dokumentacji. Inwestor przedłożył następnie ekspertyzę techniczną dotyczącą wpływu projektowanej zabudowy na lokale mieszkalne w sąsiednim budynku wielorodzinnym położonym przy ul. [...] w Warszawie i zgodności z wymaganiami § 13 i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422) zwanego dalej rozporządzeniem, opracowaną przez mgr inż. arch. M. P. rzeczoznawcę budowlanego w specjalności architektonicznej bez ograniczeń (wpis do Centralnego Rejestru Rzeczoznawców Budowlanych pod pozycją [...]). Projekt budowlany został poprawiony pod kątem wniosków wynikających z powyższej ekspertyzy.

Decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] lutego 2013 r. zarządca drogi publicznej ul. [...] zezwolił na lokalizację zjazdu z działki nr [...]i nr [...]na ul. [...]. Decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] lutego 2013 r. zarządca drogi zaopiniował pozytywnie i wyraził zgodę na wykonanie zjazdu na działkach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. Prezydent m. st. Warszawy udzielił inwestorowi zgody na odstępstwo umożliwiające usytuowanie budynku w odległości 8 m – 10 m od placu zabaw dla dzieci na działce nr 118 powodujące ograniczenie jego nasłonecznienia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] marca 2015 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Spółdzielni [...] z siedzibą w W. pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym wraz z elementami zagospodarowania terenu.

Na skutek odwołania uczestników postępowania: Międzyzakładowej Pracowniczej Spółdzielni [...] w W., K. S., R. C., T. L., A. P., J. P., K. W., A. Ś., M. C., J. J. i A. J., T. i M. N., N. S. Wojewoda Mazowiecki decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję Prezydenta m. st. Warszawy.

W wyniku rozpatrzenia skarg [...] Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej [...] w W., K. S., Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w W., J. J., A. J., A. P., J. P., N. S., R. C., T. L. i K.W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2017 r. uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie, w związku z je oddalił.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podniósł, że ocena prawna zawarta w wyroku Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 20 października 2017 r. co do braku w przedmiotowej sprawie przymiotu strony u N. S., J. J., A. J., R. C., T. L., A.P. i J. P. - stosownie do art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn zm.) dalej jako P.p.s.a., wiąże Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Tym samym merytorycznej ocenie w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej podlegała tylko skarga [...] Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej [...] w W., K. S., Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w W. oraz K. W..

W ocenie Sądu wbrew twierdzeniom skarżących, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który miałby wpływ na wydane rozstrzygnięcie. W szczególności podnoszone wadliwości w dokumentacji, a zwłaszcza poprawki w projekcie budowlanym dokonane przez autora projektu były autoryzowane i nie miały negatywnego wpływu na możliwość oceny, jaki jest ostateczny zakres projektu podlegającego zatwierdzeniu przedmiotową decyzją.

Za nieuzasadniony uznano zarzut niezgodności projektowanej inwestycji z przepisami ochrony przeciwpożarowej. Projekt budowlany został uzgodniony przez uprawnionego rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych inż. S. S. z dnia [...] czerwca 2013 r. Organ administracji architektoniczno-budowlanej nie miał kompetencji do kwestionowania merytorycznej treści takiego uzgodnienia. Nie zmienia tej oceny okoliczność, że uzgodnienie to było przedmiotem postępowań. Pomimo tego, że NSA wyrokiem z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 405/15 uchylił wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1284/14 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, to w wyniku cofnięcia skargi przez N. S. postępowanie sądowe zostało umorzone (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 8/17).

Podkreślono, że projektowany budynek ma 4 kondygnacje. Czwarta kondygnacja posiada antresolę, która spełnia wymagania zawarte w § 3 pkt 19 rozporządzenia. Antresola ta nie stanowi 5 kondygnacji budynku. Tym samym słusznie budynek został zakwalifikowany do niskiej grupy wysokościowej (N) i do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV (mieszkalnej). W § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 124, poz. 1030) nie wymieniono obiektów budowlanych o takich parametrach. Brak było podstaw do nakładania na inwestora obowiązku realizacji drogi pożarowej dla projektowanego budynku.

Inwestor przedłożył także ekspertyzę techniczną, dotyczącą oceny stanu bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania budynków przy ul. [...] i [...] w Warszawie, sporządzoną przez mgr inż. J. K. i mgr inż. A. O. z której wynika, że realizacja planowanego budynku nie wpłynie negatywnie na stan techniczny i przydatność do użytkowania budynków bezpośrednio sąsiadujących, zaś proponowane rozwiązania projektowe oraz zabezpieczenia na czas realizacji całkowicie eliminują negatywny wpływ na budynki sąsiadów. Wprawdzie obecnie skarżący podnosili zaistnienie szkód związanych z realizacją przedmiotowej inwestycji, jednak ta okoliczność pozostająca w sferze faktów związanych z wykonaniem projektu nie może, zdaniem Sądu, być dowodem na wadliwość oceny organu na etapie wydawania pozwolenia na budowę.

Również zarzut braku rozwiązań technicznych, uniemożliwiających spływ wód opadowych na działkę sąsiednią okazał się nietrafny. Organ słusznie wskazał, że z dokumentacji technicznej wynika, że wody opadowe będą odprowadzane za pomocą rur zgrzewnych do garażu, a następnie za pomocą zbiornika z regulatorem do kolektora w ul. [...]. Zbiornik pełni funkcję retencyjną. Wody z części parkingowej przed wprowadzeniem do kanalizacji sanitarnej będą podczyszczone w separatorze ropopochodnym.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia wymogów § 13 rozporządzenia poprzez niezapewnienie odpowiedniego nasłonecznienia sąsiedniego budynku przy ul. [...]i budynków przy ul. [...], ul. [...]i ul. [...] i [...] Sąd stwierdził, że organ zasadnie wskazał na przedłożoną analizę czasu nasłonecznienia w godz. 7.00-17.00 oraz oświadczenie projektanta - mgr inż. arch. P. C., że planowane zamierzenie spełnia wymogi rozporządzenia. Spełnienie tych wymogów zostało poddane kontroli Wojewody Mazowieckiego, który wskazał, że analiza autora projektu - mgr inż. arch. P. C. została wykonana prawidłowo według zasad określonych literaturą fachową i powszechnie stosowanych w środowisku projektantów, tj. metodą komputerową przy pomocy licencjonowanego oprogramowania sketchUP. Załączone rysunki są czytelne, szczegółowe, wykonane z należytą starannością i odnoszą się do wszystkich kwestii związanych z przesłanianiem i nasłonecznieniem zarówno budynków sąsiednich, jak i projektowanego. Inwestor przedłożył także ekspertyzę opracowaną przez mgr inż. arch. M. P. dotyczącą upływu projektowanej zabudowy na lokale mieszkalne w budynku wielorodzinnym przy ul. [...] w Warszawie i zgodności projektowanej zabudowy z wymaganiami § 13 i § 60 rozporządzenia.

W ramach ekspertyzy sprawdzono m.in. nasłonecznienie okien najbardziej narażonego na negatywne oddziaływanie, trzypokojowego mieszkania K. S. znajdującego się na parterze budynku przy ul. [...]. Zdaniem autora czas jego nasłonecznienia będzie ograniczony projektowaną zabudową.

Aby czas nasłonecznienia był zgodny z wymaganiami § 60 ww. rozporządzenia, należy na poziomie ostatniej kondygnacji projektowanego budynku ściąć krawędź elewacji o wymiarze 700x155cm, wówczas krawędź przesłaniająca okno zostanie cofnięta na odległość umożliwiającą dotarcie promieni słonecznych do otworu okiennego. Taka zmiana została dokonana w projekcie budowlanym. Czas nasłonecznienia w oknie 02 będzie wówczas zgodny z wymaganiami § 60 ww. rozporządzenia i będzie wynosił 3:10 godziny w okresie równonocy tj. 21 marca, 21 września.

W przypadku pozostałych okien w lokalach mieszkalnych budynku przy ul. [...] stwierdzono, że została zapewniona dostępność światła słonecznego, a więc wystąpiła zgodność z przepisami § 60 rozporządzenia. Jednocześnie stwierdzono, że projektowana zabudowa nie ogranicza dostępu do światła dziennego w sąsiednim budynku i tym samym wymogi § 13 ww. rozporządzenia zostały spełnione. Ta ocena odnosi się również do skarżącej K. W. posiadającej lokal nr [...] w budynku przy ul. [...], która jak z powyższego wynika nie miała własnego interesu prawnego i możliwości samodzielnego kwestionowania wydanego pozwolenia na budowę.

Ustosunkowując się do analizy wykonanej przez mgr inż. arch. M. M., z której wynikało, że przepisy § 13 i 60 rozporządzenia nie zostaną spełnione Sąd wskazał, że Wojewoda Mazowiecki przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu ocenę projektu obiektu w zakresie spełnienia wymagań dotyczących przesłaniania i nasłonecznienia i wykazał, że zawiera ona błędną interpretację § 13 ust. 1 rozporządzenia i nie może stanowić wiarygodnego dowodu. Natomiast rozbieżności pomiędzy opinią mgr inż. arch. M. P., a analizą wykonaną przez inż. arch. P. C. wynikały z przyjęcia dwóch różnych metod obliczania czasu nasłonecznienia. Analiza mgr inż. arch. M. P. została wykonana metodą tradycyjną, bez konieczności korzystania z oprogramowania komputerowego. Obliczenie czasu w oparciu o tę metodę było obarczone niedokładnościami, wynikającymi z przyjętych przez nią założeniach i danych aktualnych na rok 1996 r.

Autor projektu - mgr inż. arch. P. C. w dniu 15 stycznia 2015 r. podtrzymał twierdzenie o poprawności wykonanych analiz, które zostały sprawdzone różnymi metodami (metodą tradycyjną oraz metodą komputerową, przy pomocy licencjonowanego oprogramowania SketchUP). Mimo to projektant dokonał zmian w projekcie, mając na uwadze obliczenia i wyniki analizy mgr inż. arch. M. P., poprzez ścięcie krawędzi elewacji od strony budynku przy ul. [...].

Nie odniósł zamierzonego skutku także zarzut braku nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających odstępstwo od przepisów § 40 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia umożliwiające realizację projektowanego budynku z oknami pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w odległości 8 m - 10 m od placu zabaw usytuowanego na działce nr [...], powodując ograniczenie jego nasłonecznienia.

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru Ursynów Południe-Kabaty dla kwartału, oznaczonego na rysunku planu symbolem 22 MW ustala w § 39 ust. 2 pkt 3 wysokość zabudowy - od 15 m do 25 m co oznacza, że projektowany budynek nie mógł posiadać mniejszej wysokości. Natomiast wycofanie lica budynku od strony drogi publicznej (ul. [...]) według autora projektu było niewskazane z punktu widzenia urbanistyki i funkcjonalności. Teren przy budynku wielorodzinnym określony jako "placyk zabaw dla dzieci" swoim usytuowaniem, jak również parametrami nie spełnia wymagań § 40 rozporządzenia zgodnie z którym nasłonecznienie placu zabaw dla dzieci powinno wynosić co najmniej 4 godziny, liczone w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 10-16. W zabudowie śródmiejskiej dopuszcza się nasłonecznienie nie krótsze niż 2 godziny. Odległość placów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, od linii rozgraniczających ulicę, od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz od miejsc gromadzenia odpadów powinna wynosić co najmniej 10 m. Po zrealizowaniu projektowanego budynku, istniejący "placyk zabaw" będzie miał zapewnione 4 godziny nasłonecznienia, ale nie na całej powierzchni.

Zdaniem Sądu udzielone odstępstwo nie powoduje zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, nie powoduje ograniczenia dostępności dla osób niepełnosprawnych, nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska. Nadto brak było możliwości zastosowania rozwiązań zamiennych.

Reasumując swoje rozważania Sąd uznał, że inwestor spełnił wymogi wynikające z art. 35 ust. 1 oraz art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego i nie można było odmówić mu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w W. oraz K. S., zaskarżając go w całości.

Spółdzielnia i skarżący K. S. zarzucili Sądowi pierwszej instancji naruszenie:

1) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez wyłącznie bezkrytyczne powielenie argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego oraz niedopełnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązku rozpoznania skargi Spółdzielni w części bezpośrednio dotyczącej budynku przy ul. [...]. Poza argumentacją podobną do skarg mieszkańców budynku przy ul. [...], zarzuty podniesione w skardze Spółdzielni i K. S. dotyczyły nieprzeprowadzenia przez organ jakichkolwiek analiz dotyczących usytuowania budynku [...] w zakresie zarówno odpowiedniej odległości od budynku Spółdzielni od usytuowanego na nieruchomości przy ul. [...] placu zabaw i stwierdzonego w opiniach mgr inż. M. M. zarówno w opinii z dnia 2 listopada 2013 r. zacienienia północnej strony budynku przy ul. [...] i zabrania słońca mieszkańcom budynku przy ul. [...], jak i w opinii z dnia 20 listopada 2015 r. o nie przeprowadzeniu żadnych korekt w zakresie wzajemnego wpływu budynku projektowanego i budynku przy ul. [...]i ul. [...], a ponadto analiza przesłaniania dokonana przez Spółdzielnię [...] pominęła zupełnie oddziaływanie budynku przy ul. [...] i ul. [...] na sam projektowany budynek, powodując niespełnienie odpowiedniego czasu nasłonecznienia stosownie do § 60 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r.;

2) art. 145 § 1 pkt 1a i c P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, skutkujące oddaleniem skargi w trybie art.151 P.p.s.a. mimo ewidentnego naruszenia przez organ § 13 i § 60 rozporządzenia określającego wymogi odległości projektowanego budynku od budynków sąsiednich dla zapewnienia im światła dziennego i nasłonecznienia i przeprowadzenia przez organ oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z całkowitym pominięciem sąsiedztwa budynku przy ul. [...], bez dokonania jakichkolwiek analiz w tej kwestii i sprawdzenia czy projektowany budynek sytuowany jest w odpowiedniej odległości od budynku Spółdzielni lub od placu zabaw, znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...] od strony planowanej zabudowy;

3) art. 141 § 4 w związku z art.134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jakiegokolwiek odniesienia do zarzutów podniesionych w skardze Spółdzielni i K. S. ograniczenie się w uzasadnieniu do powielenia w całości uzasadnienia decyzji organu.

W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych.

W skardze kasacyjnej K. S. dodatkowo uzupełnił zarzuty naruszenia o:

1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie skutkujące oddaleniem skargi w trybie art. 151 P.p.s.a. mimo wyrządzonych szkód w trakcie realizacji projektowanego budynku, pęknięć ścian, opuszczenia okien potwierdzonych komisyjnie trzema protokołami z wizji w lokalu skarżącego i zignorowania przez organ naruszeń prawa w toku prowadzonego postępowania administracyjnego stwierdzonych prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2015 r. w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 2007/14. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd oceniając uprzednio uchylone wydane inwestorowi pozwolenie na budowę jednoznacznie uznał, że organy obu instancji nie odniosły się w sposób należyty do kwestii związanych z tzw. przesłanianiem i zacienieniem określonych w § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. Obowiązkiem organów orzekających w sprawie o pozwolenie na budowę jest dokonanie stosownych obliczeń, które twierdzenia inwestora pozwalają aprobować bądź merytorycznie zakwestionować. Analiza decyzji organów wskazuje, że organy nie dokonały samodzielnej analizy projektu budowlanego, lecz bezkrytycznie powieliły wyjaśnienia projektantów inwestora, niestety w podobny sposób rozstrzygnął tę sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku całkowicie powielając argumentację z uzasadnienia kwestionowanej w niniejszym postępowaniu decyzji Wojewody Mazowieckiego nr [...], uznając twierdzenia i analizy inwestora za wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy;

2) art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez uznanie, że wydane dla inwestora przez organ odstępstwo od przepisów art. 40 ust. 2 i 3 rozporządzenia uzasadnione zostało szczególnymi okolicznościami, mimo że uzasadnione zostało jedynie parametrami wysokościowymi projektowanego budynku i brakiem zagrożenia życia ludzi lub mienia.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Skargi kasacyjne nie są zasadne.

Podstawowym zarzutem w obu skargach kasacyjnych jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie skutkujące oddaleniem skargi w trybie art. 151 P.p.s.a. mimo naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz przez organy administracyjne § 13 i § 60 rozporządzenia określającego wymogi odległości projektowanego budynku od budynków sąsiednich dla zapewnienia im światła dziennego i nasłonecznienia i przeprowadzenia przez organ oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z całkowitym pominięciem sąsiedztwa budynku przy ul. [...], bez dokonania jakichkolwiek analiz w tej kwestii i sprawdzenia, czy projektowany budynek sytuowany jest w odpowiedniej odległości od budynku Spółdzielni lub od placu zabaw znajdującego się na nieruchomości zlokalizowanej przy granicy z terenem inwestycji. Dodatkowo w skardze K. S. podniesiono naruszenie ww. zarzutu poprzez brak uwzględnienia szkód wyrządzonych w trakcie realizacji projektowanego budynku, pęknięcia ścian, opuszczenia okien potwierdzonych komisyjnie trzema protokołami z wizji w lokalu skarżącego i zignorowania przez organ naruszeń prawa w toku prowadzonego postępowania administracyjnego stwierdzonych prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2015 r. w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 2007/14. Jak podnosi skarżący kasacyjnie K. S., obowiązkiem organów orzekających w sprawie o pozwolenie na budowę jest dokonanie stosownych obliczeń, które pozwolą ocenić stanowisko inwestora, a analiza decyzji organów w tej sprawie wskazuje, że organy nie dokonały samodzielnej analizy projektu budowlanego, lecz bezkrytycznie powieliły wyjaśnienia projektantów inwestora i całkowicie powieliły argumentację z uzasadnienia kwestionowanej w niniejszym postępowaniu decyzji Wojewody Mazowieckiego nr [...], uznając twierdzenia i analizy inwestora za wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy.

Wbrew stanowisku skarżących kasacyjnie, w tej sprawie trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że uchybienia wytknięte w uzasadnieniu wyroku tego Sądu z dnia 17 kwietnia 2015 r. w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 2007/14 zostały wyeliminowane przez organy administracyjne w ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. W szczególności w toku rozpoznawania sprawy przeprowadzono dodatkowe czynności zmierzające do ustalenia, czy projektowana inwestycja nie naruszy § 13 i § 60 ww. rozporządzenia w zakresie zacienienia mieszkań znajdujących się w budynku przy ul. [...]. Organy administracyjne przeanalizowały zarówno projekt budowlany zawierający analizę stopnia zacienienia, jak i opinie biegłych sporządzone przez arch. M. P., prof. dr hab. arch. W.W. oraz mgr inż. arch. M. M. Jedynie w opinii mgr inż. arch. M. M. zostało zakwestionowane zachowanie wymagań wynikających z § 13 i § 60 ww. rozporządzenia poprzez uznanie, że dla jednego z mieszkań zakres zacieniania nowoprojektowanego budynku nie spełni wymogów wynikających z § 60 ust. 1, tj. nie zapewni co najmniej 3 godzinnego czasu nasłonecznienia w dniach równonocy w godzinach 700-1700 dla mieszkania będącego własnością skarżącego K. S.. Organy administracyjne omówiły w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji, dlaczego opinia mgr inż. arch. M. M. nie mogła zostać uwzględniona i stanowisko to trafnie uznał za prawidłowe Sąd pierwszej instancji.

Zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60° wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m.

Biegła mgr inż. arch. M. M. wskazała, że płaszczyzna pozioma służąca do wyznaczania strefy przesłaniania powinna być umieszczona zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 1 w ten sposób, że wierzchołek w wewnętrznym licu ściany na osi okna musi być umieszczony symetrycznie do osi okna po 30 stopni w każdą stronę.

Taki pogląd nie zasługuje na uznanie, ponieważ nie wynika on z treści § 13 ust. 1 pkt 1 lit. a ww. rozporządzenia. Przepis ten określa, że między ramionami kąta 60° wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m. O ile powołany przepis nakazuje wyznaczanie kąta o promieniu 60° w osi okna (jego wierzchołku), a sam szczyt tego wierzchołka ma znajdować się w wewnętrznym licu ściany na osi okna, to z tego przepisu nie wynika, aby ramiona tego kąta musiały zawsze symetrycznie odchodzić od osi okna. Dozwolone jest wyznaczanie kąta (60°) także i w taki sposób, aby jego wierzchołek znajdował się na osi okna, ale ramiona samego kąta nie były symetryczne wobec tak poprowadzonej osi.

Tym samym skoro w tej sprawie ze sporządzonych i omówionych przez organy administracyjne opinii wynika, że spełniony został warunek wynikający z § 13 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia poprzez takie wyznaczenie kąta 60°, między którego ramionami wyznaczonymi w płaszczyźnie poziomej z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m – to tym samym warunek wynikający z tego przepisu został spełniony. Skoro zaś ww. przepis nie stanowi o obowiązku takiego wyznaczania kąta, aby jego ramiona były symetryczne względem osi okna, to nie ma podstaw do nakładana tego obowiązku na inwestora.

Mając powyższe należy stwierdzić, że w tej sprawie prawidłowo określono kąt zapewniający naturalne oświetlenie mieszkania nr 1 przy ul. [...] i przy tak ustalonym kącie spełniony został warunek co najmniej 4-godzinnego naturalnego oświetlenia wynikający z § 60 ust. 1 rozporządzenia.

Z akt sprawy wynika, że poddano także ocenie zakres zacienienia budynku przy ul. [...] nie stwierdzając, aby projektowana inwestycja spowodowała w stosunku do mieszkań znajdujących się w tym budynku zacienienie nie spełanijące wymagań wynikających z § 60 ust. 1 w związku z § 13 ust. 1 lit. a rozporządzenia.

Co do usytuowania projektowanej inwestycji w odpowiednie odległości od placu zabaw, to należy stwierdzić, że zgodnie z postanowieniem Prezydenta M.st. Warszawy z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] zostało udzielone odstępstwo od odległości wynikających z § 40 ust. 3 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem odległość placu zabaw dla dzieci powinna wynosić 10 metrów od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz od miejsc gromadzenia odpadów. W tej sprawie zachodziła kolizja co do usytuowania placu zabaw dla dzieci w odległości mniejszej niż 10 metrów i właściwy minister upoważnił organ administracji architektoniczno-budowlanej do udzielenia zgody na to odstępstwo poprzez dopuszczalność lokalizacji projektowanego budynku w odległości 8-10 metrów od placu zabaw dla dzieci. Odstępstwo objęte postanowieniem Prezydenta M.st. Warszawy z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] obejmowało również skrócenie wymaganego w § 40 ust. 2 rozporządzenia minimalnego czasu nasłonecznienia placu zabaw dla dzieci.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez uznanie, że wydane dla inwestora przez organ odstępstwo od przepisów art. 40 ust. 2 i 3 rozporządzenia uzasadnione zostało szczególnymi okolicznościami, mimo że uzasadnione zostało jedynie parametrami wysokościowymi projektowanego budynku i brakiem zagrożenia życia ludzi lub mienia.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach spraw wniosku inwestora dotyczącego udzielenia upoważnienia do odstąpienia o wymagań wynikających z § 40 rozporządzenia, miejsce urządzone jako plac zabaw znajduje się na płycie garażu podziemnego, jest całkowicie utwardzony, nie ma regulaminu nie jest ogrodzony, a jego odległość od okiem budynku na tej działce, na której został on urządzony jest mniejsza niż 10 metrów. Jest to plac, który nie spełnia wymagań "placu do zabaw dzieci" w rozumieniu § 40 rozporządzenia. Projektowany budynek ma najniższą dopuszczalną planem miejscowym wysokość i jego dalsze obniżenie uniemożliwiałoby udzielenie pozwolenia na budowę.

Mając na uwadze powyższe argumenty, a także upoważnienie właściwego ministra do udzielenia zgody na odstąpienie od warunków wynikających § 40 ust. 2 i 3 rozporządzenia, przy czym odstąpienie to jest niewielkie bo dotyczy możliwości lokalizowania projektowanej budowy w odległości 8-10 metrów od placu zabaw dla dzieci (a więc takiej, jaka dzieli istniejący budynek przy ul. [...] od tego placu) oraz ograniczenia nasłonecznienia polegającego na tym, że część placu zabaw dla dzieci będzie miała zapewnione nasłonecznie co najmniej przez 4 godziny, należy stwierdzić, że dopuszczalnym było udzielenie przez Prezydenta m.st. Warszawy zgody na te odstępstwa. Została spełniona przesłanka określona w art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którą w przypadku szczególnie uzasadnionym dopuszcza się odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych z tym, że odstępstwo to nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, ograniczenia dostępności dla osób niepełnosprawnych oraz nie powinno powodować pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska. Udzielone inwestorowi w tej sprawie odstępstwa nie naruszają żadnej z ww. przesłanek, a ich zakres jest niewielki.

Argumentacja dotycząca szkód powstałych w mieszkaniu skarżącego kasacyjnie K. S. nie stanowi przedmiotu niniejszej sprawy i nie mogła być rozpoznawana przez organy administracyjne oraz Sąd pierwszej instancji.

Nie można uznać za zasadną i tę argumentację skarżących kasacyjnie, którzy zarzucają Sądowi pierwszej instancji brak należytej kontroli wydanych w sprawie decyzji i oparcie się na argumentacji inwestora zamiast dokonanie należytej oceny zebranego materiału dowodowego i samodzielną ocenę projektu budowlanego. Wbrew tej argumentacji należy stwierdzić, że tak organy obu instancji, jak i Sąd pierwszej instancji prawidłowo oceniły projekt budowlany, poddając go analizie. W toku postępowania administracyjnego projekt budowlany było zmieniany w szczególności w zakresie konieczności zachowania odpowiedniego przedziału czasowego nasłonecznienia mieszkań w budynku przy ul. [...]. Składane były wyjaśnienia do projektu budowlanego przez architekta sporządzającego na zlecenie inwestora dokumentację projektową i te wyjaśnienia oraz inne stanowiska w sprawie wraz z materiałem dowodowym były analizowane przez organy administracyjne.

Także niezasadny jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic rozpoznawania sprawy, ponieważ skarga dotyczyła decyzji zatwierdzającej projektu budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej budynek mieszkalny wielorodzinny z garażem podziemnym wraz z elementami zagospodarowania terenu, w tym realizacji ogrodzenia od strony ul. [...] na terenie działek nr [...]i nr [...]oraz realizacji zjazdu z drogi publicznej na terenie działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]i nr [...].

Nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jakiegokolwiek odniesienia do zarzutów podniesionych w skargach Spółdzielni i K. S. i zasadniczo powielenia w całości uzasadnienia decyzji organu.

Art. 141 § 4 P.p.s.a. może być naruszony wówczas, gdyby uzasadnienie zaskarżonego wyroku byłoby pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku. Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd.

Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie wymagane elementy. W szczególności wbrew stanowisku stron skarżących kasacyjnie Sąd pierwszej instancji ustosunkował się do zarzutów zawartych w skargach.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro zaskarżony wyrok nie narusza prawa, a zarzuty skarg kasacyjnych okazały się nieusprawiedliwione, to Naczelny Sąd Administracyjny stosując art. 184 P.p.s.a. oddalił skargi kasacyjne.