Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1193/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41 pkt 1, art. 39 ust 1 i 2, art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1 pkt 1, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1178/13 w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 29 stycznia 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 1178/13), oddalił skargę T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego (pkt 1 wyroku).

Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W złożonym w dniu [...] stycznia 2013 r. wniosku, T. G. wystąpiła o przyznanie jej pomocy m.in. na zakup leków, dołączając do wniosku recepty. W toku postepowania wyjaśniającego wnioskodawczyni przedłożyła faktury za zakup leków, w tym wystawioną [...] stycznia 2013 r. fakturę VAT nr [...], potwierdzającą wykupienie za gotówkę leków wymienionych w załączonych do wniosku receptach.

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], Prezydent W. – na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) dalej "u.p.s." - odmówił uwzględnienia w/w wniosku. W uzasadnieniu stanowiska organ podniósł, że brak było podstaw do przyznania T. G. pomocy materialnej na zakup leków, ze względu na brak możliwości potwierdzenia jej sytuacji rodzinnej i materialnej, a tym samym ustalenia, iż nie jest ona w stanie zaspokoić wskazanej potrzeby we własnym zakresie.

Organ zauważył, że w toku postępowania strona nie podała miejsca swojego aktualnego pobytu, w którym można by przeprowadzić rodzinny wywiad środowiskowy i potwierdzić jej sytuację rodzinną, zdrowotną i materialną. Wprawdzie ostatecznie wywiad taki przeprowadzono w dniu [...] lutego 2013 r. na terenie Dworca Centralnego w W., niemniej pracownik socjalny nie mógł wówczas jednoznacznie potwierdzić podawanych przez T. G. informacji dotyczących prowadzenia przez nią wspólnego z synem gospodarstwa domowego. Pełnoletni syn wnioskodawczyni nie był bowiem obecny podczas wywiadu, a organ nie dysponował informacjami na temat jego aktualnej sytuacji materialnej.

Prezydent W. stwierdził również, iż odmowa uwzględnienia przedmiotowego wniosku wynikała z konieczności wzięcia pod uwagę sytuacji życiowej innych osób i rodzin. Zaznaczył także, że dochód wnioskodawczyni, którego źródłem jest renta z ZUS, wynosi [...] zł a zainteresowana pomocą nie udokumentowała stałych miesięcznych wydatków, które mogłyby powodować brak środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Zdaniem organu, uzyskiwane przez wnioskodawczynię świadczenie z ZUS powinno zaspokajać jej podstawowe potrzeby, wynikające z aktualnej sytuacji bytowej, w tym zakup leków. Prezydent podkreślił także fakt zaspokojenia przez stronę we własnym zakresie zgłaszanej potrzeby, czego potwierdzeniem jest przedłożona przez nią faktura VAT nr [...].

Na skutek wniesionego przez T. G. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] marca 2013 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając stanowisko Prezydenta W., że w niniejszej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia wniosku.

Zdaniem Kolegium, powyższe wynikało z faktu odmowy ze strony odwołującej się współpracy z pracownikiem socjalnym w określeniu jej sytuacji rodzinnej i materialnej, co skutkowało brakiem możliwości ustalenia, czy strona była w stanie zaspokoić zgłoszone potrzeby we własnym zakresie.

Kolegium zaznaczyło przy tym, że sam fakt udzielania T. G. pomocy przez wiele lat nie mógł jeszcze przesądzać o konieczności udzielenia jej tej pomocy obecnie i to w takim samym zakresie. Pomoc społeczna nie służy bowiem utrzymywaniu osób i rodzin, ale ma na celu ich usamodzielnienie ukierunkowanie na zaspokajanie potrzeb życia codziennego we własnym zakresie. W sytuacji zatem, gdy pomoc taka była od wielu lat systematycznie udzielna odwołującej się i mimo to nie rozwiązała ona swej trudnej sytuacji życiowej i materialnej, należało uznać, że dotychczasowa pomoc ze środków społecznych była chybiona zarówno w formie jak i w zakresie, gdyż nie uchroniła strony od pogorszenia jej sytuacji życiowej - wejścia w bezdomność.

Organ odwoławczy zaznaczył też, że decyzja Prezydenta W. została skierowana wyłącznie do wnoszącej odwołanie ponieważ to ona złożyła przedmiotowy wniosek. Syn jej natomiast o taką pomoc się nie zwrócił.

Kolegium podkreśliło także, że pomoc ze środków publicznych nie jest udzielana bezwarunkowo a zasadność zgłoszonego żądania podlega ocenie właściwego organu administracji, którym w tej sprawie było Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy W.

Ponadto zaakcentowano, że T. G. posiada dochód własny w kwocie [...] zł/mies., a zatem przekracza ona kryterium dochodowe, wynoszące [...] zł/mies., uprawniające do korzystania z pomocy środków społecznych na zasadach ogólnych. Dodatkowo nadmieniono przy tym, że strona nie podała faktycznie ponoszonych wydatków na utrzymanie i nie określiła sytuacji materialnej swojego pełnoletniego syna, z którym jak twierdzi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.

Na wyżej przedstawioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2013 r. T. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której, oprócz zwrócenia uwagi na wady wydanej przez organ I instancji decyzji (nieczytelny podpis, brak powołania się na upoważnienie organu do jej wydania), zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie faktu przeprowadzenia ze skarżącą wywiadu środowiskowego, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że brak było możliwości potwierdzenia jej sytuacji rodzinnej i materialnej.

Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie była ona zasadna.

Sąd w pierwszym rzędzie stwierdził, że organy, zasadnie rozpoznały przedmiotowy wniosek w oparciu o przepis art. 41 pkt 1 u.p.s., z uwagi na okoliczność, iż przyznanie świadczenia, o którym mowa w art. 39 u.p.s., uzależnione jest od spełnienia przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 u.p.s., a które skarżąca – jako osoba samotnie gospodarująca - w niniejszym przypadku przekraczała. Wprawdzie, jak zaznaczył Sąd, skarżąca podawała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem (będącym osobą pełnoletnią), jednak okoliczności tej, w stanie faktycznym sprawy, nie można było potwierdzić.

Sąd podkreślił przy tym, że prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego oznacza wykonywane wspólnie czynności życia domowego, polegających m.in. na korzystaniu z pomieszczeń domowych i znajdującego się w nich sprzętu, wspólnego utrzymywania czystości, robienia zakupów, przyrządzania i spożywania posiłków, gospodarowania pieniędzmi i.t.p. Takich zaś działań – zdaniem Sądu - jako osoby bezdomne T. G. i jej dorosły syn nie mogli realizować.

Ponadto, zdaniem Sądu, także dokonana przez organy obu instancji ocena wniosku T. G. - pod kątem spełniania przez nią wskazanych w art. 41 pkt 1 u.p.s. przesłanek - była prawidłowa. Sąd wyjaśnił, iż pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w ww. przepisie, oznacza taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Zdarzenia takie wykraczają granicami przewidywalności poza wszelkie możliwości ludzkiej zapobiegliwości życiowej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał zaś na uznanie, że sytuacja skarżącej posiadała wskazane wyżej cechy.

Sąd Wojewódzki zaznaczył przy tym, że wprawdzie sytuacja bytowa skarżącej - w dacie wydania zaskarżonej decyzji - była trudna, ale nie zmieniała się ona od dłuższego czasu, a ponadto, nie wystąpiło żadne, szczególne wydarzenie, które by ją pogorszyło. Zatem, chociaż skarżąca znajdowała się w trudnej sytuacji życiowej, to nie można było traktować jej jako ów "szczególnie uzasadniony przypadek", a więc przypadek odbiegający od typowych sytuacji, w jakich znajdowali się inni bezdomni korzystający z pomocy społecznej, zwłaszcza, że wielu z nich nie posiadało jakichkolwiek dochodów i to ich potrzeby, związane z zapewnieniem podstawowych potrzeb bytowych, winny być zaspokajane w pierwszym rzędzie. Przy niedostatecznej zaś ilości środków, jakimi dysponowały organy pomocy społecznej, jak wywodził Sąd, nie zawsze było to możliwe. Sąd zwrócił również uwagę, iż skarżąca będąca osobą przewlekle chorą miała świadomość konieczności ponoszenia wydatków, na zakup leków, a zatem ich ponoszenie nie może być traktowane jako wywołane okolicznościami, o których mowa w art. 41 ust. 1 u.p.s.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, kluczowe w sprawie było również to, że w zakresie dopuszczalnej ustawą o pomocy społecznej formie wsparcia rodzin i osób potrzebujących nie mieści się refundacja wydatków poniesionych przez takie osoby. Do takiej zaś refundacji w stanie faktycznym niniejszej sprawy prowadziłoby przyznanie skarżącej żądnego świadczenia. Skarżąca pokryła już w kilka dni po złożeniu wniosku koszty zakupu leków objętych receptami załączonymi do tegoż wniosku, na których wykup domagała się przyznania zasiłku. Już tylko te względy uzasadniały odmowę przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy.

Sąd podzielił także stanowisko organów, dotyczące braku należytej współpracy skarżącej z pracownikami socjalnymi przy wyjaśnieniu jej sytuacji rodzinnej, a która to współpraca była koniecznym warunkiem uzyskania jakiejkolwiek pomocy ze środków publicznych. Brak tej współpracy mógł bowiem skutkować negatywnym rozpatrzeniem wniosku. Jak podkreślił Sąd, podawanie przez skarżącą sprzecznych informacji, dotyczących miejsca jej pobytu i brak precyzyjnych informacji dotyczących syna, świadczyło o braku realizacji przez nią obowiązku współdziałania z organem.

Sąd zaznaczył ponadto, że pomoc społeczna ma jedynie wspierać osoby potrzebujące w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie wyręczać je w zaspokajaniu tych potrzeb. Nie może ona zaś zmierzać do zapewniania świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania, a tym bardziej zaspokajania każdej zgłaszanej potrzeby w szczególności wówczas, gdy osoba o nią występująca przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy.

Odnosząc się wprost do zarzutów skargi, Sąd uznał je za nieuzasadnione wskazując, że pod uzasadnieniem decyzji organu pierwszej instancji, niezależnie od złożonej parafki, umieszczona została wyraźnie odbita pieczęć ze wskazaniem stanowiska służbowego oraz imienia i nazwiska osoby składającej podpis. W komparycji decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zaś wymieniono z imienia i nazwiska skład orzekający, z zaznaczeniem zajmowanych przez jego członków stanowisk służbowych. Bez trudu można było zatem zidentyfikować osobę (osoby), które pod decyzjami się podpisały. Stanowiący zaś o elementach koniecznych decyzji administracyjnej art. 107 § 1 k.p.a., jak też żaden inny przepis kodeksu, nie ustanawiają – jak zaakcentował Sąd - wymogu by odręczny podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji przybierał formę podpisu czytelnego. Sam zaś brak dołączenia do decyzji organu pierwszej instancji egzemplarza upoważnienia dla osoby ją podpisującej, nie mógł być interpretowany jako istotne naruszenie przepisów postępowania. Treść pieczęci jaką Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] posłużył się przy podpisywaniu decyzji wskazywała bowiem w sposób wyraźny, że działał on z upoważnienia Prezydenta W., a w osnowie decyzji powołano się także na takie upoważnienie. Powyższe pozostawało przy tym w zgodzie z przewidzianą art. 110 ust. 7 u.p.s. dekoncentracją kompetencji z wójta (tu Prezydenta W.) na kierowników ośrodków pomocy społecznej do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach indywidualnych. Nie było zatem podstaw do kwestionowania jego umocowania do wydania kontrolowanej decyzji.

Ponadto, Sąd przyjął, że stan faktyczny sprawy, w kluczowych - z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia - elementach został ustalony w sposób prawidłowy i znajdował oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy (w tym aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonej ze stroną w dniu [...] lutego 2013 r.), który to materiał został przez organy właściwie oceniony. Chociaż bowiem w toku kontrolowanego postępowania doszło do pewnych nieprawidłowości (nieuzasadnionego kwestionowania przez pracownika pomocy społecznej miejsca przeprowadzenia wywiadu środowiskowego) to jednak nie rzutowały one na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w punkcie 1, T. G. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 9 k.p.a. poprzez brak pouczenia strony o skutkach braku wskazania miejsca zamieszkania syna strony (naruszenie art. 9 k.p.a.) dla oceny jej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i materialnej oraz wydanie decyzji wobec braku ustalenia wspólnej sytuacji majątkowej strony i jej syna, tj. w braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;

- art. 41 pkt 1 u.p.s. w zw. z art. 39 ust. 2 u.p.s. w zw. z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich (Dz. U. z 2012 r. poz. 260) przez ich błędną wykładnię, w ramach której przyjęto, iż przyznanie zasiłku celowego na leki recepturowe nie może być zrealizowane w ramach zwrotu wydatków poniesionych na zakup tych leków;

- art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1 u.p.s. poprzez ich błędną wykładnię, w ramach której przyjęto, iż strona i jej syn nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego (nie wykonują wspólnie czynności życia domowego) ponieważ strona i jej syn są osobami bezdomnymi.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor zarzucił Sądowi I instancji pominięcie okoliczności niedoinformowania w toku postępowania administracyjnego strony przez osobę przeprowadzającą wywiad środowiskowy o skutkach braku wykazania prowadzenia przez T. G. wspólnego gospodarstwa "domowego" wraz z synem. Skarżąca kasacyjnie w toku całego postępowania utrzymywała, iż brak przekazania osobie przeprowadzającej wywiad środowiskowy stosownych informacji, czy też umożliwienie kontaktu z jej synem, jest zbędny z uwagi na to, że organy administracji doskonale znają sytuację strony wobec korzystania przez nią od dłuższego czasu z pomocy społecznej. W efekcie organy nie poinformowały skarżącej o skutkach braku ustalenia jej pełnej sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej a sama strona nie wskazała miejsca pobytu syna, uznając to za zbędne dla sprawy. W związku z tym organy nie dokonały w sprawie wszelkich, niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia zachodzącego w niej stanu faktycznego.

Wskazano również, że zarówno Sąd, jak i organy błędnie przyjęły, że przyznanie zasiłku celowego na leki recepturowe nie może być zrealizowane w ramach zwrotu wydatków poniesionych na zakup tych leków, w sytuacji, gdy organ I instancji wydał decyzję po [...] dniach od złożenia przez stronę wniosku, a decyzja ostateczna w sprawie zapadła po [...] dniach od tego momentu. Organy załatwiły zatem sprawę po upływie 30 dniowego terminu "ważności recepty" przewidzianego w § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich. Zdaniem skarżącej zatem stanowisko Sądu I instancji pozostawało w sprzeczności z treścią art. 39 ust. 2 u.p.s. pozwalającego na ubieganie się o uzyskanie zasiłku celowego na leki, bowiem uniemożliwia realizację recepty ze środków przyznanych w ramach zasiłku celowego, gdyż już w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, realizacja recepty nie byłaby możliwa wobec utraty przez nią "ważności".

Ponadto podnoszono, że dokonany na gruncie art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1 u.p.s. wywód prawny, zawarty w uzasadnieniu skarżonego wyroku, dotyczący braku uznania strony i jej syna – z uwagi na ich bezdomność - za osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe, z uwagi na przyjęcie, iż niezbędnym elementem prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego jest wspólne korzystanie z pomieszczeń domowych, stanowiło naruszenie prawa materialnego, przesądzając o tym, iż członkowie rodzin bezdomnych nie są uprawnieni do otrzymywania świadczeń przewidzianych w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Opierały się one na zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1 u.p.s., art. 41 pkt 1 u.p.s. w zw. z art. 39 ust. 2 u.p.s. w zw. z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich oraz przepisów procesowych, to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 9 k.p.a.

Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów postępowania, skarżąca twierdziła, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organy, prowadząc postępowanie administracyjne, nie pouczyły jej o skutkach braku wskazania przez nią miejsca zamieszkania syna i wpływu tej okoliczności na ocenę jej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i materialnej. W wydanych decyzjach nie ustalono zatem wspólnej sytuacji majątkowej T. G. i jej syna, a zatem nie można było twierdzić, że organy podjęły w analizowanym stanie faktycznym wszelkie czynności niezbędne do dokładnego jego wyjaśnienia oraz do załatwienia sprawy.

Z zarzutami tymi nie można się jednak zgodzić. Podkreślić bowiem należy, że przyznanie świadczenia z zakresu pomocy społecznej jest uzależnione od spełnienia przez potencjalnego beneficjenta takiej pomocy określonych przez ustawodawcę w ustawie o pomocy społecznej warunków. Są one przy tym uzależnione od rodzaju świadczenia o którego przyznanie ubiega się strona. Ustalenie przez organ, czy wnioskodawca kwalifikuje się do otrzymania objętej wnioskiem pomocy, wymaga zaś bez wątpienia odpowiedniego zaangażowania z jego strony przy wyjaśnieniu stanu faktycznego. Zaangażowanie to, w przypadku ubiegania się o przyznanie zasiłku celowego, a zwłaszcza zasiłku celowego specjalnego, o co występowała T. G., polegało zaś na współpracy strony z pracownikiem socjalnym celem ustalenia jej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Powyższe było o tyle istotne, że bez owego współdziałania niemożliwym byłoby przede wszystkim prawidłowe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Czynność ta zaś – w świetle art. 106 i 107 u.p.s. – stanowi podstawę wydawanej przez organ pomocy społecznej decyzji. Waga owej współpracy została w związku z tym podkreślona poprzez zawartą w ustawie o pomocy społecznej regulację prawną zawartą w art. 4 i 11 ust. 2 u.p.s. Z przepisów tych wynika, iż współpraca z pracownikiem socjalnym stanowi obowiązek osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej a brak tej współpracy może skutkować odmową przyznania pomocy.

W świetle powyższego należy zatem stwierdzić, że skoro T. G. domagała się przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego to jej obowiązkiem było współpracowanie z pracownikami socjalnymi, celem ustalenia, czy sytuacja osobista, rodzinna, dochodowa i majątkowa skarżącej, uzasadnia jego przyznanie. W przeprowadzonym w dniu [...] lutego 2013 r. wywiadzie środowiskowym skarżąca podała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem. W takiej więc sytuacji obowiązkiem organu było również podjęcie próby dokonania odpowiednich ustaleń także w tym zakresie, gdyż miały one dla rozstrzygnięcia sprawy podstawowe znaczenie. Powyższe oznacza, że obowiązkiem skarżącej było przekazanie pracownikowi socjalnemu wszystkich niezbędnych w tym zakresie informacji. Skarżąca, korzystająca ze świadczeń pomocy społecznej od wielu lat, musiała mieć przy tym świadomość, iż wybiórcze przedstawianie swojej sytuacji, z powodu braku jego klarowności, może narazić ją na wydanie negatywnego rozstrzygnięcia, a ponadto - co wyraźnie należy zaakcentować - wbrew zarzutom sformułowanym w skardze kasacyjnej (art. 9 k.p.a.) – w piśmie z dnia 5 lutego 2013 r. została ona pouczona przez organ, że brak współpracy z jej strony w postępowaniu może stanowić podstawę wydania decyzji odmownej.

W rezultacie należało przyjąć, że w konsekwencji to zachowanie skarżącej zdeterminowało treść wydanych przez organy obu instancji rozstrzygnięć. Odmawiając wymaganej w tym przypadku współpracy z pracownikiem socjalnym, skarżąca – z uwagi na treść art. 11 ust. 2 u.p.s. - zwolniła niejako organ od obowiązku weryfikacji przedstawionych przez nią danych a dotyczących jej wspólnej sytuacji majątkowej z synem. W konsekwencji tego Sąd I instancji nie miał podstaw, aby zarzucić organom naruszenie w toku postępowania zasad określonych w art. 7 k.p.a.

Odnosząc się do kwestii materialnoprawnych należy stwierdzić, że także zarzut obrazy prawa materialnego w postaci art. 38 ust. 1 i 2 u.p.s. w zw. z art. 8 ust. 1 u.p.s nie był uzasadniony. Chociaż bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd przyjął, że z uwagi na fakt bezdomności skarżąca wraz z synem nie mogli prowadzić wspólnego gospodarstwa domowego, to powyższe stanowisko należy odczytywać w realiach rozpoznawanej sprawy. Sformułowanie to odnosiło się zatem wyłącznie do tego, czy dochód T. G. powinien zostać ustalony przy założeniu, że prowadzi ona samodzielne, czy też wspólnie z synem gospodarstwo domowe i - w konsekwencji – rzutowało na okoliczność odpowiedniego zakwalifikowania pisma T. G. Czyli jako wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., a którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, albo wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku celowego (art. 41 pkt 1 u.p.s.), którego przyznanie nie jest determinowane przez to kryterium. Niezależnie jednak od przyjętych na tym tle założeń, Sąd Wojewódzki prawidłowo uznał, że wniosek skarżącej mógł zostać rozpoznany wyłącznie w oparciu o ten ostatni przepis. Bez względu bowiem na to, czy skarżąca została uznana za osobę samotnie gospodarującą, czy też prowadziła gospodarstwo domowe wspólnie z synem, którego dochód, jak zainteresowana wskazała w wywiadzie środowiskowym, wynosił [...] zł, dochód na nią przypadający przekraczał kryterium dochodowe (542 zł dla osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe i 456 zł dla osoby w rodzinie). Dokonana zatem przez Sąd Wojewódzki wykładnia ww. przepisów prawa materialnego pozostawała zatem bez wpływu na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

Identyczne stanowisko należało odnieść do zarzutu naruszenia art. 41 pkt 1 u.p.s. w zw. z art. 39 ust. 2 u.p.s. w zw. z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2012 r. w sprawie recept lekarskich. Dokonana w tym zakresie przez Sąd I instancji, ocena odnosząca się do braku możliwości refundacji już zakupionych leków, pozostawała bowiem bez wpływu na fakt, że wystarczającą podstawę odmowy przyznania skarżącej kasacyjnie ww. świadczenia mogła stanowić stwierdzona w niniejszym przypadku okoliczność braku podejmowania przez nią współpracy z pracownikami socjalnymi.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.

Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z tytułu pomocy udzielonej z urzędu zostanie rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.