Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2406/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Sylwia Nerkowska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 28 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Łd 165/11 w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł oddalił skargę R B na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Relacjonując przebieg postępowania Sąd I instancji podał, że pismem z dnia 10 sierpnia 2010 r. R B wystąpił o umorzenie należności składkowych. W uzasadnieniu podniósł, że od 1992 r. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej brakiem pracy. Podał, że od 1 grudnia 2009 r. utrzymuje się z emerytury, której wysokość ustalona ostatecznie w lipcu 2010 r., wynosi 1.620 zł brutto. Na skutek potrąceń wnioskodawca otrzymuje 949,31 zł. Wydatki na utrzymanie mieszkania wraz z należnościami za energię elektryczną, gaz i podgrzanie wody, wynoszą około 700 zł miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która otrzymuje emeryturę w wysokości 868,70 zł i bezrobotnym synem (bez prawa do zasiłku). Wnioskodawca oświadczył, że zdiagnozowano u niego chorobę nowotworową w związku z którą ponosi dodatkowe wydatki na leczenie. Zobowiązany jest zadłużony z tytułu podatków na kwotę około 22.000 zł i z tytułu opłat czynszowych na kwotę około 4.000 zł.

Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił R B umorzenia należności składkowych i odsetek. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że wnioskodawca oraz jego żona uzyskują dochód ze świadczeń emerytalnych. Ponadto małżonkowie są właścicielami lokalu mieszalnego. Wobec wnioskodawcy toczy się postępowanie egzekucyjne, zatem należności z tytułu składek nie są całkowicie nieściągalne.

W ocenie organu rentowego nie zostały również spełnione przesłanki umorzenia należności składkowych, określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.), dalej: rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podstawą uwzględnienia wniosku nie może być wysokość wydatków na mieszkanie, gdyż nie są to wydatki nie dające się przewidzieć. Za przyznaniem ulgi nie przemawia również zadłużenie wobec innych instytucji ani stan zdrowia wnioskodawcy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wyjaśniając, że miał na uwadze nie tylko ważny interes wnioskodawcy, jego sytuację rodzinną i finansową, ale również interes ogólnospołeczny. Mimo że egzekucja zaległości składkowych, jest dla rodziny wnioskodawcy pewnym obciążeniem, to umorzenie zaległości jest możliwe tylko w sytuacjach "drastycznych", gdy nie ma realnych możliwości by zobowiązany wywiązał się z obowiązku uiszczenia składek. Powyższa sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę na powyższą decyzję przypomniał, że w rozpoznawanej sprawie jest niesporne, iż nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności należności składkowych. Z wniosku o umorzenie przedmiotowych należności, jak również z treści skargi, wynika, że organ rentowy prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, w ramach którego potrąca ze wskazanego świadczenia emerytalnego kwotę 405 zł. Wobec powyższego nie zachodzą podstawy do umorzenia zaległości na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarżący posiada majątek, który umożliwia prowadzenie egzekucji i organ rentowy skutecznie egzekwuje zaległe składki.

Sąd podzielił również stanowisko organu rentowego, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia tych należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 do 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Z wyliczeń skarżącego wynika, że świadczenia emerytalne małżonków są na tyle wysokie, że po opłaceniu wydatków związanych z mieszkaniem i potrąceń egzekucyjnych na utrzymanie trzyosobowej rodziny pozostaje kwota 1.100 zł. Niewątpliwie świadczenie emerytalne skarżącego nie pozwala na jednorazową spłatę zaległych składek i odsetek za zwłokę, jednakże umożliwia częściowe regulowanie zadłużenia, nie pozbawiając strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Sąd podzielił stanowisko organu, iż nie została spełniona przesłanka z § 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z akt sprawy wynika, że u skarżącego zdiagnozowano chorobę nowotworową w związku z czym chory został poddany leczeniu chemicznemu. Niewątpliwie zobowiązany jest osobą przewlekle chorą, jednakże umorzenie zaległych składek z tego powodu jest nieuzasadnione, bowiem choroba skarżącego nie pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu. Skarżący, podobnie jak jego małżonka, uzyskuje dochód z emerytury. W tej sytuacji choroba, nawet tak poważna jak w przypadku skarżącego, nie ma wpływu na otrzymywaną emeryturę. Powołany przepis odnosi się przede wszystkim do sytuacji, gdy choroba uniemożliwia zobowiązanemu wykonywanie pracy i zarobkowanie, na skutek czego pozostaje on bez środków do życia.

W ocenie Sądu przywołany, zarówno w decyzjach organu rentowego jak i w skardze, art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Przepis ten był adresowany do osób fizycznych nie podlegających przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Skarżący, jak wynika z akt sprawy w okresie od 20 września 1999 r. do 22 listopada 2009 r. prowadził działalność gospodarczą, a w związku z powyższym jako przedsiębiorca, podlegał przepisom wymienionej ustawy restrukturyzacyjnej. Powyższe wyklucza przyjęcie art. 17 w/w ustawy zmieniającej jako podstawy ewentualnego umorzenia należności składkowych skarżącego.

R B zaskarżając wyrok w całości domagał się jego uchylenia i umorzenia zaległych składek, względnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 28 ust 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przez błędną wykładnię tego przepisu, polegającą na uznaniu, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia tych należności na podstawie tego przepisu, w sytuacji gdy analiza materiału dowodowego w sprawie, w szczególności dokumentacja medyczna dotycząca skarżącego (zdrowotna, wykaz zobowiązań, wydatków, dochodów) świadczy o tym, iż skarżący z uwagi na stan zdrowia i przewlekłą chorobę nowotworową /pkt 3/ nie może uzyskiwać dochodu pozwalającego na zapłacenie należności, zaś zaspokojenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego niezbędnych potrzeb życiowych pkt 1/.;

2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi, mimo naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - wobec niedostrzeżenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł, że zaskarżona do tego Sądu decyzja ZUS zapadła z naruszeniem art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., w zw. z art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a. poprzez rozstrzygniecie występujących w sprawie wątpliwości, na niekorzyść strony skarżącej, w sytuacji, gdy organ miał możliwość zastosowania korzystnej i uzasadnionej w niniejszej sprawie interpretacji powołanych w pkt 1 przepisów pozwalających na umorzenie składek w sytuacji występującej u skarżącego choroby przewlekłej /par 3 w/w rozporządzenia/ i w sytuacji niemożności uzyskiwania przez niego dochodu pozwalającego na spłatę zaległości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 t., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120; zob. szerzej J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 419).

Ustosunkowując się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nieuprawniony jest zarzut naruszenia przez WSA art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. przepisów art. poprzez nieuwzględnieniu skargi, mimo naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 8 w zw. z art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a. poprzez rozstrzygniecie występujących w sprawie wątpliwości, na niekorzyść strony skarżącej, w sytuacji, gdy organ miał możliwość zastosowania korzystnej i uzasadnionej w niniejszej sprawie interpretacji powołanych w pkt 1 przepisów pozwalających na umorzenie składek w sytuacji występującej u skarżącego choroby przewlekłej (§ 3 rozporządzenia wskazanego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej) .

Po pierwsze w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo w tej sprawie ocenił, iż organy administracji dokładnie ustaliły stan faktyczny sprawy, następnie dokonały jego właściwej oceny, a rozstrzygając sprawę wzięły pod uwagę zarówno interes społeczny, jak i indywidualny interes strony, ważąc znaczenie jednego i drugiego przy wydawaniu decyzji w tej sprawie, a zatem nie naruszyły żadnej z zasad ogólnych wymienionych w art. 7 k.p.a., ani z art. 8 i art. 9 k.p.a. Skarżący kasacyjnie nie zdołał udowodnić, iż organy w tej sprawie nie wzięły pod uwagę któregokolwiek z elementów ustalonego staniu faktycznego, w tym sytuacji zdrowotnej, wykazu zobowiązań i wydatków i dochodów skarżącego i jego rodziny. Natomiast organy dokonały innej niż skarżący oceny tych elementów stanu faktycznego, przy czym zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż: "w rozpoznawanej sprawie jest niesporne, iż nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności należności składkowych. Z wniosku o umorzenie przedmiotowych należności, jak również z treści skargi, wynika, że organ rentowy prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, w ramach którego potrąca ze wskazanego świadczenia emerytalnego kwotę 405 zł. Wobec powyższego nie zachodzą podstawy do umorzenia zaległości na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy (...) o systemie ubezpieczeń społecznych.(....). Skarżący posiada majątek, który umożliwia prowadzenie egzekucji i organ rentowy skutecznie egzekwuje zaległe składki." (s. 4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).

Sąd I instancji zasadnie podzielił również stanowisko organu rentowego, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia tych należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 do 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. "Z wyliczeń skarżącego wynika, że świadczenia emerytalne małżonków są na tyle wysokie, że po opłaceniu wydatków związanych z mieszkaniem i potrąceń egzekucyjnych na utrzymanie trzyosobowej rodziny pozostaje kwota 1.100 zł. Niewątpliwie świadczenie emerytalne skarżącego nie pozwala na jednorazową spłatę zaległych składek i odsetek za zwłokę, jednakże umożliwia częściowe regulowanie zadłużenia, nie pozbawiając strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych." (s. 4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).

Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, iż nie została spełniona przesłanka z § 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. "Z akt sprawy wynika, że u skarżącego zdiagnozowano chorobę nowotworową w związku z czym chory został poddany leczeniu chemicznemu. Niewątpliwie zobowiązany jest osobą przewlekle chorą, jednakże umorzenie zaległych składek z tego powodu jest nieuzasadnione, bowiem choroba skarżącego nie pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu. Skarżący, podobnie jak jego małżonka, uzyskuje dochód z emerytury. W tej sytuacji choroba, nawet tak poważna jak w przypadku skarżącego, nie ma wpływu na otrzymywaną emeryturę. Analizowany przepis odnosi się przede wszystkim do sytuacji, gdy choroba uniemożliwia zobowiązanemu wykonywanie pracy i zarobkowanie, na skutek czego pozostaje on bez środków do życia." (s. 4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).

Podsumowując – nie można także skutecznie uznać, iż organy w tej sprawie naruszyły art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a. Po pierwsze nie wiadomo, czy skarżącemu kasacyjnie chodzi o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. czy o art. 138 § 2 k.p.a. W art. 138 k.p.a. nie ma takiej jednostki redakcyjnej jak art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a. Nadto w ustalonym przez organy stanie faktycznym i prawnym sprawy organ II instancji prawidłowo utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Zatem nie są także zasadne zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. Zakwestionowane przepisy są w istocie przepisami ustrojowymi, które bezpośrednio nie mogą być zaliczone do żadnej z podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. Na skutek działania określonego organu w oparciu o przepisy prawa ustrojowego mogą jednak powstać, ustać lub przekształcić się stosunki prawne, z tego względu uprawnione jest przyjęcie, że zarzut naruszenia przepisów ustrojowych może być powołany w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. określają zakres działania sądów administracyjnych.. W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie naruszył tych przepisów, albowiem skontrolował, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i władczo rozstrzygnął spór, co do treści stosunku publicznoprawnego, a tym samym orzekł w zakresie wyznaczonym sądom administracyjnym. Wbrew twierdzeniom wnoszącego skargę kasacyjną Sąd pierwszej instancji rozpoznał wszystkie zasadnicze zarzuty skargi. To, iż wnioski do jakich doszedł dokonując tego rozpoznania nie są zgodne z poglądami na ten temat skarżącego nie może stanowić powodu do uchylenia zgodnego z prawem wyroku. W konsekwencji Sąd I instancji prawidłowo, nie dopatrując się naruszenia przez organy prawa procesowego i materialnego w tej sprawie w stopniu mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy - w oparciu o art. 151 p.p.s.a. – skargę oddalił.

Co do pomieszczonego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 ust 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przez błędną wykładnię tego przepisu, polegającą na uznaniu, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia tych należności na podstawie tego przepisu, w sytuacji gdy analiza materiału dowodowego w sprawie, w szczególności dokumentacja medyczna dotycząca skarżącego (zdrowotna, wykaz zobowiązań, wydatków, dochodów) świadczy o tym, iż skarżący z uwagi na stan zdrowia i przewlekłą chorobę nowotworową (pkt 3) nie może uzyskiwać dochodu pozwalającego na zapłacenie należności, zaś zaspokojenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1), należy zauważyć, iż w istocie są one powtórzeniem zarzutów formułowanych w związku z naruszeniem przepisów prawa procesowego. Ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny już wyraził swoje stanowisko co do tych kwestii nie ma potrzeby go powtarzać. Dodać tylko można, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazując na przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (zgodnie z którym "Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności") i powołując § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (zgodnie z którym "Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych" – pkt 1; "przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności – pkt 3) przyjął, że organy prawidłowo oceniły, iż ustalona sytuacja finansowa i rodzinna skarżącej nie uzasadnia wniosku o umorzenie zaległości składkowych. Wykładnia tych przepisów dokonana przez Sąd I instancji, który zaakceptował w tym zakresie wykładnię dokonaną przez organy jest, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, poprawna.

Nie ulega wątpliwości, że umorzenie należności z tytułu składek, z uwagi na użyte w art. 28 ustawy sformułowanie "należności (...) mogą być umarzane" oznacza, że decyzji w tym przedmiocie przypisuje się charakter decyzji uznaniowej. Wskazane uznanie administracyjne oznacza jednak, że organ może - ale nie musi - uwzględnić wniosku o umorzenie należności z tytułu składek tylko i wyłącznie wówczas, gdy spełnione są ustawowe przesłanki (tzn. nieściągalność - art. 28 ust. 2 lub uzasadnione przypadki - art. 28 ust. 3a ustawy). W przypadku, gdy ustawowe przesłanki możliwości umorzenia składek nie zaistnieją - organ nie ma żadnych podstaw prawnych do uwzględnienie wniosku. Zatem odmowa umorzenia z uwagi na brak spełnienia ustawowych przesłanek - co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie - nie następuje na zasadzie uznania administracyjnego. (v. wyrok NSA z 25 listopada 2011 r., II GSK 1212/10, LEX nr 1133557).

W zakresie zarzutu błędnej wykładni art. 28 ust. 3a ustawy w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia przez przyjęcie, że umorzenie składek zastrzeżone jest wyłącznie dla sytuacji szczególnie drastycznych, należy stwierdzić, że ustaleniem wystarczającym do oceny możliwości uwzględnienia wniosku na podstawie wskazanych przepisów nie jest "aktualnie obiektywnie trudna" sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy. Tak ustalony stan faktyczny nie odpowiada hipotetycznemu stanowi faktycznemu wyrażonemu w ww. unormowaniach i nie podważa przyjęcia, że zachodzi "uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 28 ust. 3a ustawy. Podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków", a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika) (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2269/11- http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku ustanowionego dla skarżącego pełnomocnika z urzędu o przyznania wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej, gdyż o przyznaniu lub odmowie przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia orzeka w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a). Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw (art. 259 § 1 i §2 p.p.s.a.) lub zażalenie (art. 227 p.p.s.a.). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych, w ramach kontroli instancyjnej postanowień rozstrzygających wspomnianą kwestię.