Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1686/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.  3  par.  2,  art.  145  par.  1  lit.  a-c,  art.  134  par.  1 ,  art.  52  par.  3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.  22  ust.  2,3,4;  art.  3  par.  2  pkt  4,  art.  52  par.  1,3,  art.  3  par.  2  pkt  4 i 4a
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par.  14  ust.  1  pkt  1
journal: Dz.U. 2007 nr 200 poz 1444
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" objętego Programem Rozwoju  Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 58
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Dariusz Zalewski (spr), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant ref. staż. - Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi W. Z. M. A. Sp. z o.o. Z. P. C. z siedzibą w P. na postanowienie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa. oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. [...] "A." Sp. z o.o. [...] z siedzibą w [...] (nazywane dalej: "skarżącym") w dniu [...] maja 2013 r. złożyły w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (nazywanej dalej: "ARiMR") Wniosek o przyznanie pomocy w ramach Działania 123 "Zwiększenie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013" (nazywany dalej: "Wnioskiem o przyznanie pomocy"), któremu został nadany numer [...].

2. Wniosek złożony przez skarżącego został poddany ocenie pod kątem spełniania warunków.. Po negatywnym wyniku wstępnej weryfikacji, podczas weryfikacji kompletności i poprawności, stwierdzono braki wniosku skutkujące koniecznością dokonania odmowy przyznania pomocy bez wzywania do uzupełnień, na skutek zaistnienia okoliczności określonych w § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "zwiększenie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 200, poz. 1444 ze zm.) (Karta weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy z [...] sierpnia 2013 r.).

3. ARiMR, pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. [...] poinformowała skarżącego, że po zapoznaniu się z Wnioskiem o przyznanie pomocy, na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173), dalej również: ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, odmawia przyznania pomocy z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r.

4. W odpowiedzi na pismo ARiMR z dnia [...] sierpnia 2013 r. skarżący pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. wezwał Prezesa ARiMR do usunięcia naruszenia prawa, wnioskując o przywrócenie Wniosku o przyznanie pomocy do dalszej oceny.

5. Pismem z dnia [...] września 2013 r. [...] ARiMR poinformowała skarżącego, że Wniosek został przywrócony do rozpatrywania w wyniku jego ponownej analizy. Po ocenie Wniosku o przyznanie pomocy pod kątem wstępnej weryfikacji w zakresie kompletności i poprawności, zgodności z zasadami, weryfikacji krzyżowej oraz weryfikacji limitu pomocy, ARiMR stwierdziła, że wymaga on uzupełnienia w trybie § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r.

6. W odpowiedzi na pismo skarżącego z [...] stycznia 2014 r. o przedłużenie terminu do złożenia poprawki formalnej wniosku, ARiMR w piśmie z [...] stycznia 2014 r. wyznaczyła stronie nowy termin na dokonanie czynności, który upływał 5 lutego 2014 r. 6-7 lutego 2014 r. skarżący złożył wyjaśnienia do Wniosku o przyznanie pomocy.

7. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. [...] poinformowała skarżącego, że po zapoznaniu się z Wnioskiem o przyznanie pomocy, na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich odmawia przyznania pomocy z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z niespełnieniem warunków określonych w § 2 ust. 1 oraz § 3 ust. 1a oraz 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r.

9. Pismem z dnia 7 sierpnia 2014 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo ARiMR z dnia [...] maja 2014 r. w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 w zakresie działania "Zwiększenie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej", którą Sąd odrzucił postanowieniem z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 2519/14.

Pismem z dnia [...] października 2014 r. skarżący złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności.

Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. ARiMR wezwała skarżącego do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa poprzez złożenie tego wniosku z podpisem osoby upoważnionej do reprezentowania wnioskodawcy.

8. Przy piśmie z dnia [...] listopada 2014 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...] listopada 2014 r.) skarżący przesłał podpisane wezwanie z dnia [...] października 2014 r. do usunięcia naruszenia prawa wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności.

9. Pismem z [...] stycznia 2015 r. [...] ARiMR wezwała skarżącego do złożenia w terminie 7 dni wyjaśnień oraz przesłania dokumentu wskazującego na datę doręczenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2014 r.

10. Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. skarżący uzupełnił braki formalne wniosku, przedkładając skan książki korespondencyjnej skarżącej Spółki, zgodnie z którą korespondencja z WSA w Warszawie została odebrana przez skarżącego [...] października 2014 r., natomiast pismo do ARiMR skarżący nadał w dniu [...] listopada 2014 r. Skarżący załączył również dokument potwierdzający rezerwację biletów lotniczych dokonaną przez Prezesa Zarządu spółki.

11. ARiMR, postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. [...], na podstawie art. 58 i art. 59 K.p.a., w wyniku przeprowadzonej analizy wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w postępowaniu dotyczącym wniosku o znaku [...] złożonym dnia [...] maja 2013 r. w ramach działania Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej PROW na lata 2007-2013, odmówiła przywrócenia terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, stwierdzając, że skarżący nie uprawdopodobnił, że niedotrzymanie terminu nastąpiło bez jego winy oraz nie dotrzymał siedmiodniowego terminu do złożenia prośby.

ARiMR podała, że jako przyczynę złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa z uchybieniem terminu skarżący podał niedyspozycję osoby wskazanej we Wniosku o przyznanie pomocy jako osoby do kontaktu (tabela 8 formularza Wniosku). Następnie w ramach uzupełnienia z dnia [...] listopada 2014 r. skarżący wskazał, że również jeden ze wspólników spółki M. C. nie był dysponowany.

Zdaniem ARiMR argumenty przytoczone we wniosku nie uprawdopodobniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Osobą upoważnioną do kontaktu (ale nie pełnomocnikiem) był A. P., który ze względu na brak pełnomocnictwa nie mógł reprezentować Spółki. Natomiast M. C. nie był w ogóle wskazany jako osoba upoważniona do kontaktu z ARiMR. W dniu składania Wniosku o przyznanie pomocy M. C. był członkiem Zarządu spółki. Jednak zgodnie z informacjami zawartymi w KRS w dniu [...] kwietnia 2014 r. wykreślono M. C. ze składu zarządu spółki i od tej chwili zarząd spółki jest jednoosobowy. Zgodnie z KRS jedyną osobą upoważnioną do reprezentowania spółki jest J. D.

Wnioskodawca miał wiedzę o niedyspozycji M. C., czego dowodem jest karta ewidencji pracy, z której wynika również, że M. C. w dniach od [...] czerwca 2014 r. do [...] czerwca 2014 r. przebywał na urlopie. Natomiast decyzja ARiMR o odmowie przyznania pomocy została odebrana przez Spółkę w dniu [...] czerwca 2014 r. (tj. w czasie, kiedy M. C. przebywał już na urlopie), a termin na złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa upływał w dniu [...] czerwca 2014 r. (a więc w czasie nieprzerwanej kontynuacji urlopu przez M. C.). Zatem zarząd Spółki miał wiedzę o nieobecności pracownika, który rzekomo miał zajmować się tą sprawą. W tej sytuacji, Zarząd, posiadając taką wiedzę, powinien powierzyć prowadzenie tej sprawy innemu pracownikowi, tym bardziej, że we Wniosku o przyznanie pomocy jako pełnomocnik wpisany jest J. C.. Wraz z Wnioskiem o przyznanie pomocy, a także w trakcie składania prośby o przywrócenie terminu na złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie przedstawiono żadnego pełnomocnictwa dla którejkolwiek z osób wymienionych w prośbie o przywrócenie terminu lub we Wniosku. Na tej podstawie ARiMR stwierdziła, że Spółka - skarżący nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu sprawy, co spowodowało niemożność uznania, że uprawdopodobniono przyczyny niedotrzymania terminu bez winy strony. ARiMR uznała również, że skarżący nie dochował siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia tego terminu.

Termin na złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa upłynął w dniu [...] czerwca 2014 r. Prośbę/wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia wniesiono dopiero w dniu [...] listopada 2014 r. Zgodnie z informacją skarżącego przekazaną w piśmie przewodnim z dnia [...] października 2014 r., do Spółki w dniu 28 października 2014 r. wpłynęło postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odrzucające skargę z uwagi na niewyczerpanie drogi administracyjnej przed wniesieniem tej skargi do WSA. Liczony od tego dnia termin 7-dniowy na złożenie prośby o przywrócenie terminu upłynął 4 listopada 2014 r. W celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych z terminem złożenia prośby o przywrócenie terminu ARiMR przesłała do skarżącego pismo [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. z prośbą o potwierdzenie daty otrzymania postanowienia WSA wraz z prośbą o ustalenie czynności podjętych przez osoby reprezentujące Spółkę.

W odpowiedzi nadesłano kopię książki korespondencyjnej, z której wynikało, że postanowienie WSA zostało odebrane w dniu 28 października 2014 r. oraz informację, że J. D. (prezes zarządu) przebywał poza siedzibą Spółki w dniach [...]-[...] października 2014 r. (zwolnienie lekarskie ze wskazaniem "chory może chodzić") oraz w dniach [...] października -[...] listopada 2014 r. (urlop wypoczynkowy). Wobec powyższego J. D. przebywał w pracy w dniach [...]-[...] października 2014 r. oraz w dniu [...] listopada 2014 r. i miał możliwość wniesienia prośby o przywrócenie terminu na złożenie odwołania w 7-dniowym terminie, tj. do [...] listopada 2014 r.

16. W skardze z dnia 11 marca 2015 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie ARiMR z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa skarżący wniósł o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa bądź o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi, odnosząc się do stwierdzenia organu, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, strona powołała się na pisma składane do ARiMR, z których wynikało, ze prowadzenie postępowania powierzono A. P., reprezentującemu spółkę - podmiot zewnętrzny, wyspecjalizowany w zakresie obsługi procesów pozyskiwania środków pochodzących z Unii Europejskiej. Działanie tego typu jest charakterystyczne dla pozyskiwania środków europejskich i stosowane powszechnie.

Skarżący, będąc spółką prawa handlowego, posiada swoją wewnętrzną strukturę organizacyjną oraz podział kompetencji pomiędzy poszczególnych pracowników. Twierdzenie, jakoby Prezes Zarządu miał zajmować się wszelkimi aspektami działalności spółki jest chybione i prowadzi do absurdalnego wniosku, iż spółka nie może delegować uprawnień i obowiązków na swoich pracowników, gdyż i tak za wszystko odpowiedzialny winien być Prezes Zarządu.

W ocenie Skarżącego, ARiMR błędnie wskazała, że w czerwcu 2014 r., w czasie doręczenia decyzji o odmowie udzielenia pomocy, jej Zarząd wiedział o nieobecności M. C. i powinien był wyznaczyć inną osobę do koordynowania procesu. Skarżący wyjaśnił, że po powzięciu informacji o odmowie udzielenia pomocy, przygotowano pismo wzywające Prezesa ARiMR do usunięcia naruszeń, którego dostarczeniem do ARiMR miał zająć się działający na zlecenie spółki A. P. (umowa nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. zawarta pomiędzy skarżącym a E. sp. z o.o., w której to spółce A. P. pełnił funkcję Prezesa Zarządu). A. P. wielokrotnie zapewniał skarżącego, telefonicznie, mailowo oraz przez sms (skarżący posiada na to dowody), że przedmiotowe pismo zostało wysłane, a procedury zachowane oraz że dotacja na pewno zostanie przyznana. Ze względu na powyższe skarżący kontynuował budowę zakładu produkcyjnego, zaciągając równolegle zobowiązania wobec banku finansującego inwestycję.

Ponieważ pismo wzywające Prezesa ARiMR do usunięcia naruszeń pozostało bez odpowiedzi, skarżący podjął decyzję o złożeniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. A. P. wprowadził skarżącego w błąd, gdyż pismo wzywające Prezesa ARiMR do usunięcia naruszeń nie zostało przez niego nigdy wysłane. Skarga została przez Sąd odrzucona z uwagi na niewyczerpanie procedury odwoławczej, skarżący powziął informację o oszustwie ze strony A. P. dopiero krótko przed odrzuceniem skargi (tj. [...] października 2014 r.) w wyniku rozmowy pracownika skarżącego z pracownikami ARiMR i wtedy niezwłocznie podjęła działania polegające na ponownym złożeniu już bez pośrednictwa A. P. wezwania do usunięcia naruszeń przez Prezesa ARiMR.

W ocenie skarżącego, w postanowieniu z dnia [...] lutego 2015 r. ARiMR potwierdziła, że A. P. był osobą upoważnioną do kontaktów z ARiMR. Skoro tak, skarżący nie może zgodzić się z podniesioną w uzasadnieniu argumentacją, że uchybienie terminowi do złożenia pisma wzywającego Prezesa ARiMR do usunięcia naruszeń było zaniedbaniem Spółki, która powierzyła nadzór nad postępowaniem o udzielenie pomocy wyspecjalizowanemu podmiotowi (zob. umowa z dnia [...] maja 2013 r., w której jako jeden z obowiązków Zleceniobiorcy wskazano "reprezentowanie firmy wobec Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; monitorowanie inwestycji od strony niezbędnej dokumentacji), który wprowadził ją w błąd. Nadto, ARiMR w sposób wykraczający poza przyznane kompetencje, starała się narzucić skarżącemu pogląd, jakoby brak przedstawienia pełnomocnictwa dla osób wymienionych we wniosku i prośbie o przywrócenie terminu stanowił przesłankę dla stwierdzenia, że nie dochowano należytej staranności i nie uprawdopodobniono niedotrzymania terminu bez winy strony.

W opinii skarżącego wyznaczenie konkretnej osoby do prowadzenia sprawy wewnątrz spółki nie wymaga bowiem udzielania pełnomocnictw. Prezes Zarządu, powierzając koordynację procesu o udzielenie pomocy finansowej ze środków Unii Europejskiej nie ma bowiem obowiązku udzielić swojemu pracownikowi pełnomocnictwa, wystarczy bowiem jego polecenie. M. C. miał bowiem zajmować się koordynacją postępowania wewnątrz spółki oraz kontaktami z zewnętrznymi podmiotami profesjonalnie trudniącymi się pomocą w pozyskiwaniu środków europejskich. Jak wskazano we wcześniejszych wyjaśnieniach, po swoim powrocie podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia, na jakim etapie jest postępowanie odwoławcze, co w efekcie zaowocowało złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności. W świetle tych faktów stanowisko ARiMR, że skarżący nie dochował należytej staranności, a niedochowanie terminu nastąpiło z winy Spółki, było całkiem chybione i niezasadne.

Odnosząc się do drugiej części uzasadnienia postanowienia w zakresie dochowania siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, skarżący podał, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności został oparty na art. 14 ust. 1 z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "zwiększenie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013.

Skarżący podkreślił, że postępowanie o udzielenie pomocy finansowej prowadzone przez ARiMR jest postępowaniem administracyjnym, regulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Art. 14 ust. 1 z dnia 17 października 2007 r. stanowiąc przepis szczególny, modyfikuje normę wyrażoną w art. 58 § 2 K.p.a., zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali. Co więcej, art. 22 ust 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich do postępowań w sprawach przyznania pomocy nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, nie sposób przyjąć, że skarżący nie zadośćuczynił wszelkim procedurom wymaganym przez przepisy prawa. Przyjmując, że ustawodawca jest racjonalny i konstruuje normy w oparciu o z góry powzięty cel i zamiar, nie sposób przyjąć, by wskazany we wspomnianym przepisie Rozporządzenia termin nie wiązał stron postępowania.

ARiMR nie wskazała podstawy prawnej, z której wynikałoby, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu wynosi 7 dni, do czego była zobowiązana. Zgodnie bowiem z art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne zaś - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie zaskarżanego postanowienia wydaje się nie wytrzymywać konfrontacji z stawianymi w tym przepisie wymogami. Zawiera ono wprawdzie ocenę stanu faktycznego i analizę składanych w ciągu postępowania wyjaśnień, jednakże w żaden sposób nie wskazuje, dlaczego organ oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach art. 58 i 59 K.p.a., a nie na niebudzącym wątpliwości art. 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zwiększenie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007 - 2013.

17. W odpowiedzi na skargę ARiMR wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że jej zarzuty nie są zasadne i skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

4. Wskazać należy, iż przedmiotem oceny Sądu jest kwestia prawidłowości doręczenia pisma ARiMR z dnia [...] maja 2014 r. o odmowie przyznania pomocy stronie skarżącej, a zatem ustalenia czy w przedmiotowej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a jeśli tak to czy zaistniały okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu.

Poza sporem pozostaje, że pismo [...] z dnia [...] maja 2014 r. zawierające informację o odmowie przyznania pomocy wraz z prawidłowym pouczeniem o przysługującym stronie środku zaskarżenia odebrano w dniu [...] czerwca 2014 r. (co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru). W świetle ww. okoliczności należy uznać za prawidłowe stanowisko organu, który przyjął, iż 14 dniowy termin do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa upływał z dniem [...] czerwca 2014 r.

5. Mając na uwadze powyższe ponownie wskazać wypada, iż w przedmiotowej sprawie organ prawidłowo doręczył pismo z dnia [...] maja 2014 r. stronie skarżącej, a zatem doszło do uchybienia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, czego w istocie zdaje się nie kwestionować skarżący, składając wniosek o przywrócenie terminu.

Ze względu na to, że w przedmiotowej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa przedmiotem badania Sądu będzie prawidłowość odmowy przez ARiMR przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Wydane w sprawie zaskarżone postanowienie swoją podstawę prawną znalazło w przepisie art. 58 § 1 K.p.a.

Sąd akceptuje powyższe stanowisko organu, podzielając tym samym pogląd wyrażony przez WSA w sprawie V SA/Wa 1551/11, jak i w sprawie V SA/Wa 1489/14 uznający dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu do wezwania o usunięcie naruszenia prawa w oparciu o odpowiednie przepisy K.p.a. i zarazem nawiązujący do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 lipca 2011 r. o sygn. akt I FSK 1063/10 (zob.: LEX nr 950513), zgodnie z którym, termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., jest terminem prawa procesowego i – w oparciu o odpowiednie przepisy O.p. – jako taki podlega przywróceniu.

Wprawdzie jest to pogląd wyrażony na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej, ale znajduje on analogiczne zastosowanie w niniejszej sprawie, opartej na regulacjach K.p.a. W uzasadnieniu omawianego wyroku podniesiono, iż NSA w wyroku składu siedmiu sędziów z dnia 14 marca 2011 r., sygn. akt I FPS 5/10 uznał, że czternastodniowy termin do wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w tym przepisie, jest terminem prawa procesowego. Nie ma przesłanek do tego aby wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, stanowiące, jak podnosi się w orzecznictwie (np. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1199/10), surogat środka odwoławczego, którego zastosowanie jest niezbędne do uruchomienia sądowej kontroli w tych przypadkach, gdy prawo nie przewiduje zwykłych środków odwoławczych, traktować odmiennie od tych środków.

W tym miejscu przypomnieć należy, iż co prawda w świetle art. 22 ust 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 z 2007 r., poz. 427 ze zm), do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy, prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów K.p.a., z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów wyłączenia pracowników organu doręczeń i wezwań i udostępniania akt, a także skarg i wniosków, to stosownie do przepisu art. 22 ust. 3 w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy (w ramach działań wskazanych w ustępie 1 tego artykułu), podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. Jednocześnie w art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu, zagwarantowano wnioskodawcom prawo do złożenia na takie pismo skargi do sądu administracyjnego, na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a.

Zatem aby skutecznie wnieść środek zaskarżenia, o którym mowa w omawianym przepisie art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu, sięgnąć należy do odpowiednich regulacji p.p.s.a., określających zasady i tryb skarżenia aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4.

6. W myśl art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Jednocześnie, zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni – do usunięcia naruszenia prawa.

Z powyższego jednoznacznie wynika, iż wystąpienie z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa stanowi obligatoryjny warunek wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zatem w przypadku uchybienia tego terminu dopuszczalny stanie się wniosek o jego przywrócenie w trybie K.p.a. z prawem zaskarżenia negatywnego dla strony rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu organ prawidłowo przyjął, że regulacja z § 14 ust 1 pkt 1 aktu wykonawczego, tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zwiększenie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007 – 2013, dotyczy postępowania w sytuacji uchybienia terminu do wykonania w trakcie weryfikacji wniosku o pomoc i określonych przez organ czynności, do których ubiegający się o pomoc zostaje przez organ weryfikujący wniosek zobowiązany.

W tej sprawie postępowanie zostało zakończone w dniu [...] czerwca 2014 r., odebraniem przez stronę pisma z dnia [...] maja 2014 r. [...], którym to ARiMR poinformowała skarżącego, że po zapoznaniu się z Wnioskiem o przyznanie pomocy, na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, odmówił przyznania pomocy. Kończąc tym samym postępowanie w sprawie, przepis § 14 ust 1 pkt 1 ww. rozporządzenia nie ma już więc zastosowania.

Po dacie [...] czerwca 2014 r. należało więc już stosować nie przepisy z ww. rozporządzenia, ale przepisy ogólne, właściwie dla postępowania administracyjnego, gdyż postępowanie w tej sprawie, taki ma niewątpliwie charakter.

Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stanowi jeden z obligatoryjnych elementów do prawidłowego trybu wniesienia skargi do sądu administracyjnego, który występuje już po odmowie przyznania pomocy, w związku z czym nie mają na tym etapie zastosowania przepisy rozporządzenia odnoszące się do przyznania pomocy. Powyższe oznacza, iż nie można na etapie przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa zastosować przepisów rozporządzenia odnoszących się do wykonania określonych czynności w trakcie weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy. Zgodnie z wykładnią systemową przepisów dokonaną przez sądy w sprawach: WSA w Warszawie, w wyroku z 24 października 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1489/14, i w wyroku z xxx, do procesowania związanego z przywróceniem terminu na wniesienie wezwania do usunięcia naruszenia prawa, należy stosować art. 58 k.p.a.

7. Zgodnie z art. 58 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli spełni 3 przesłanki, tj. uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, prośbę o przywrócenie terminu należy wniesie w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie z wniesieniem prośby dopełni czynności, dla której określony był termin.

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez skarżącego, jak również nadesłaną przez niego dokumentacją, skarżący dowiedział się o orzeczeniu WSA o odrzuceniu skargi, w związku z niezłożeniem przez spółkę wezwania do usunięcia naruszenia prawa w dniu doręczenia przedmiotowego orzeczenia skarżącej spółce, tj. w dniu 28 października 2014 r, co oznacza, iż formalnie w tym dniu skarżący uzyskał wiedzę o niezłożonym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, w związku z czym, w tym dniu ustała przyczyna uchybienia. W przedmiotowej sprawie terminem, w ciągu którego należało wnieść prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, wynikającym z art. 58 §2 K.p.a., był dzień 4 listopada 2014r . Pismo z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa wraz z samym wezwaniem oraz dodatkową dokumentacją zostało nadane dopiero w dniu 5 listopada 2014 r., zgodnie z pieczęcią stempla pocztowego widoczne na kopercie, w której przedmiotowe dokumenty zostały przesłane.

W ocenie Sądu w analizowanej sprawie w świetle kolejnej przesłanki braku winy, o której stanowi art. 58 §1 K.p.a. brak jest podstaw do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, niezależnie, czy przyjąć termin dni 7 czy 45 na jego przywrócenie.

Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem osoby dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy osoba dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji o braku winy można mówić tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której osoba nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Powyższe stanowisko można uznać za utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych albowiem znajduje w znacznym zakresie oparcie w ocenach prawnych zawartych - między innymi - w wyrokach WSA w Olsztynie z dnia 20 stycznia 2015 r., II SA/Ol 1119/14, oraz z NSA z dnia 2 lutego 2015 r., I OZ 91/15, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stosownie do regulacji prawnej art. 58 K.p.a. kolejnym warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o interesy swoje. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy osoba nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Przytoczone wyżej poglądy sądów administracyjnych w pełni podziela WSA w Warszawie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, a akceptacja tych poglądów oznacza równocześnie, że skarga i zarzuty w niej sformułowane nie zasługują na uwzględnienie.

8. W tym miejscu warto również zwrócić uwagę, iż postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa wskazuje, na niespełnienie drugiej z przesłanek art, 58 K.p.a., tj. brak uprawdopodobnienia przez skarżącego, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Niemożność złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa została uargumentowana przez skarżącego niedyspozycją osoby wskazanej we Wniosku o przyznanie i pomocy jako osoba do kontaktu (A. P.). Następnie w ramach uzupełnienia z dnia 24 listopada 2014 r. wskazano, że również eden ze wspólników spółki M. C. nie był dysponowany. Przedmiotowe uzasadnienia nie stanowią uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego. Osobą upoważnioną do kontaktu (ale nie pełnomocnikiem) był pan A. P., który ze względu na brak pełnomocnictwa nie mógł reprezentować spółki. Natomiast M. C. nie był w ogóle wskazany jako osoba do kontaktu z ARiMR. W dniu składania Wniosku o przyznanie pomocy M.C. był członkiem zarządu spółki. Jednak zgodnie z informacjami zawartymi w KRS w dniu [...] kwietnia 2014 r. dokonano wykreślenia M. C. ze składu zarządu spółki i od tej chwili zarząd spółki jest jednoosobowy, Zgodnie z KRS jedyną osobą upoważnioną do reprezentowania spółki jest J. D.. Skarżący miał wiedzę o niedyspozycji M. C., co potwierdza karta ewidencji pracy, z której wynika również, że M. C. w dniach od [...].06.2014 r. do [...].06.2014 r. przebywał na urlopie. Natomiast decyzja ARiMR o odmowie przyznania pomocy została odebrana przez spółkę w dniu [...] czerwca 2014 r. (tj. w czasie, kiedy M. C. przebywał już na urlopie), a termin na złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa upływał w dniu [...].06.2014 r. (a więc w czasie nieprzerwanej kontynuacji urlopu przez M. C.).

Z powyższego wynika i słusznie uznał tak organ, że zarząd spółki miał wiedzę o nieobecności pracownika, który rzekomo miał zajmować się tą sprawą. W tej sytuacji, zarząd posiadając taką wiedzę, powinien powierzyć prowadzenie tej sprawy innemu pracownikowi, tym bardziej, że we Wniosku o przyznanie pomocy jako pełnomocnik wpisany jest J. C. Natomiast warto również zauważyć, iż większość pism kierowanych do Agencji w trakcie procedowania wniosku Skarżącej spółki była podpisywana przez prezesa spółki, a co więcej to on jako umocowana prawnie osoba, zgodnie z KRS-em mógł podpisać wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i przekazać je w terminie, tym bardziej, iż z przekazanej przez Skarżącego dokumentacji wynika, iż mógł być obecny w pracy w dniach [...]-[...] października 2014 r., jak również 4 listopada 2014 r.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (np. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt II FSK 288/10 powołany wyrok wskazuje bogate orzecznictwo oraz doktrynę w tej tematyce, wyrok NSA z dnia 16 maja 2006 r., sygn. akt II FSK 616/05, wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 374/06).

Tak jak wskazano powyżej, przy ocenie braku winy, Organ musi przyjmować tzw. obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Ocena winna się odbywać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności w terminie, ale również okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.

Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 58 § 1 K.p.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanow. NSA z 2 lutego 2015 r., I OZ 91/15, LEX nr 1643289).

Ponadto w orzecznictwie przyjmuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się wprawdzie też chorobę - ale nie każdą - a wyłącznie taką, która miała nagły i obłożny charakter i nie pozwalała na wyręczenie się inną osobą. Sam fakt choroby, a nawet dysponowanie zwolnieniem lekarskim nie świadczy jeszcze o braku winy w uchybieniu wiążącego stronę (jej pełnomocnika) terminu (por. np. postanowienia NSA z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt I GZ 105/09, postanowienie NSA z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt II GZ 38/10 i wiele innych), gdyż nie wyklucza to możliwości dokonania czynności (w tym wypadku wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa) w terminie przy pomocy innej osoby.

Biorąc pod uwagę powyższe trudno zgodzić się z twierdzeniem Skarżącej, iż spełniła przesłankę wynikającą z art. 58 K.p.a., dotyczącą uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy Skarżącej spółki. Tym bardziej, iż skarżący jest podmiotem prawnym, który postrzegany jest w obrocie gospodarczym jako profesjonalista.

W judykaturze przyjmuje się, że uchybienia profesjonalnego pełnomocnika strony rozciągają się na mocodawcę. Powyższe oznacza, że skarżący reprezentowany przez profesjonalistę nie może opierać wniosku o przywrócenie terminu na twierdzeniu, że to nie on, ale jego pełnomocnik zaniedbał dokonania czynności procesowej. Z kolei obowiązkiem pełnomocnika jest takie zorganizowanie pracy, aby czynności z zakresu reprezentacji były dokonywane w terminie. Nie można bowiem usprawiedliwiać uchybienia terminu w dokonaniu czynności procesowej faktem niewysłania wniosku przez osobę, której pełnomocnik polecił wykonanie tej czynności albo zaniedbać zastąpienie chorego pełnomocnika innym pracownikiem.

Z uwagi na powyższe trudno zgodzić się ze skarżącym, że prośba o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa została złożona z zachowaniem wszelkich wymogów wynikających z przepisów prawa.

9. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że materiał zebrany w aktach administracyjnych niniejszej sprawy nie pozwala przyjąć istnienia przesłanek z art. 58 §1 K.p.a. – co słusznie zauważył ARiMR. Mając na uwadze powyższe za prawidłowe należy uznać ustalenia organu o niespełnieniu przesłanki uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy, w uchybieniu terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

10. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając, że zaskarżone postanowienie jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.