Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 8/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1 pkt 1-3, art. 97 ust. 1, art. 98
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1175
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3 k.p.a.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8
journal: Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
law: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.

SENTENCJA

Dnia 24 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Nowacki Asesor WSA Ewa Alberciak (spr.) Protokolant asystent sędziego Joanna Wegner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2008 roku sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Ł. nr [...] z dnia [...] roku 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 8/08

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1, 3, art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 roku o cudzoziemcach (tj.Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 ze zm.), Komendant Placówki Straży Granicznej w Ł. zobowiązał J. D. do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do dnia [...] r. Na podstawie art. 97 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 130 § 3 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) niniejszej decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu wskazano, że obywatelka A. J. D. została wylegitymowana, a następnie zatrzymana w dniu [...]. na targowisku miejskim w Głownie przez funcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w Ł. w trakcie działań mających na celu kontrolę osób, wobec których zachodzi uzasadnione podejrzenie, że naruszają przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach. J. D. wjechała na terytorium RP na podstawie ważnego paszportu nr [...] i karty pobytu nr [...], ostatni raz [...] roku przez przejście graniczne w T. Z przesłuchania cudzoziemki wynika, że do Polski przyjechała w celach zarobkowych. Od samego początku cudzoziemka handlowała artykułami odzieżowymi. Miesięcznie zarabiała ok. 800 zł. Jak twierdzi cudzoziemka uzyskała kartę pobytu w związku z abolicją z 2003 roku. Okres ważności karty skończył się w dniu [...] roku. W związku z ciężką chorobą cudzoziemce nie udało się uzyskać przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Do chwili obecnej przeszła już dwie operacje. Jak twierdzi wszystkie zarobione pieniądze wydaje na leczenie i leki. Cudzoziemka zdaje sobie sprawę, że przebywa w Polsce nielegalnie. W chwili obecnej mieszka wspólnie z synem w K. Cudzoziemka w chwili obecnej nie posiada ważnej, aktualnej wizy, co narusza przepis art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto w chwili obecnej cudzoziemka nie posiada wystarczającej ilości środków pieniężnych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium RP, co narusza art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy. W kraju pochodzenia nie była prześladowana religijnie i politycznie. W 1993 lub 1994 starała się o nadanie statusu uchodźcy, jednak z wynikiem negatywnym.

Komendant Placówki Straży Granicznej w Ł. wskazał, iż zebrany w postępowaniu materiał wskazuje na to, że cudzoziemka zastosuje się do decyzji i dobrowolnie opuści terytorium RP.

Organ I instancji stwierdził, że mając na uwadze powyższe okoliczności, jak również zgromadzony materiał w postaci protokołów zatrzymania, przesłuchania oraz kontroli legalności pobytu cudzoziemca sporządzonych przez funkcjonariuszy SG w Ł., zasadne jest wydanie decyzji o zobowiązaniu do dobrowolnego opuszczenia RP.

Od powyższej decyzji odwołała się J. D. Wniosła o udzielenie jej zezwolenia czasowego na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na okres sześciu miesięcy, na czas trwania leczenia, jakiemu jest zmuszona się poddać, wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji do czasu rozpatrzenie odwołania, załączenie w poczet materiału dowodowego załączonej do odwołania dokumentacji. Podniosła, że od momentu wejścia w życie ustawy abolicyjnej ubiegała się o pobyt w Polsce. Początkowo uzyskała zezwolenie czasowe na okres od dnia [...], na okres jednego roku. Potem nie miała możliwości formalnoprawnego załatwienia sprawy pobytu, bowiem ciężko chorowała. To co w Polsce zarobiła przeznaczała na leczenie. Zawsze płaciła za operacje, leki, zabiegi i konsultacje lekarskie. Nie jest jednak w stanie opuścić Polski, bowiem stan zdrowia jej na to nie pozwala. Dolegliwości chorobowe, na jakie cierpi uniemożliwiają jej odbycie podróży do A. bez narażenia na znaczne pogorszenie sytuacji zdrowotnej. Ponadto podała, że miała dwukrotnie wykonany zabieg koronarografii serca. Kilka razy na przestrzeni ostatnich lat przebywał w szpitalach. Poddano ją operacji wstawienia dwóch stendów, tak aby mogła być operowana na nowotwór. Nie miała pieniędzy na wstawienie od razu 4 stendów. Zoperowano jej nowotwór, a za wszystkie zabiegi zapłaciła kwotę ok. 15 500 złotych. Obecnie nieodzowna jest operacja wstawienia kolejnych dwóch stendów, na potwierdzenie czego załączyła karty informacyjne leczenia szpitalnego. W ostatnim czasie stan jej zdrowia znacznie się pogorszył. Została skierowana przez lekarza specjalistę do pracowni EKG i do szpitala, celem natychmiastowego leczenia, co potwierdziła skierowaniem do szpitala z dnia [...]. Skarżąca podniosła, że z zaleceń lekarskich wynika, iż w jej stanie podróż do A. nie jest wskazana. Podała, że w A. nie ma gdzie mieszkać, nie mam żadnych bliskich, nikogo, kto mógłby się nią opiekować. Obecnie opiekuje się nią syn K. A. ur. w dniu [...], który ma kartę stałego pobytu i mieszka w K. Syn założył w Polsce rodzinę, ma żonę Polkę i dziecko w wieku 7 lat.

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, Wojewoda Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jednocześnie zobowiązał J. D. do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji. Na podstawie art. 97 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 130 § 3 pkt 2 k.p.a. niniejszej decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że J.D., obywatelka A. przyjechała do Polski ostatni raz [...] r. na podstawie ważnego dokumentu podróży nr [...] przez przejście graniczne w T. W dniu [...] r. strona złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy, który decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji został rozpatrzony odmownie. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Radę do Spraw Uchodźców. Strona złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która została odrzucona w dniu 21 lipca 2001 r. W dniu [...] r. Wojewoda Ł. udzielił cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 154 ustawy o cudzoziemcach. Po upływie ważności posiadanego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony tj. w dniu [...] r. strona nie wystąpiła o kolejne zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony.

Wojewoda Ł. wskazał, że w dniu [...] r. wstrzymał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Komendanta Straży Granicznej i wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w sprawie. W dniu [...] r. J. D. zeznała do protokołu przesłuchania "(...) Nie składałam wniosku o pobyt czasowy, ponieważ byłam bardzo chora. Nie składałam wniosku o pobyt czasowy, ponieważ przed złożeniem wniosku chciałam otworzyć działalność. (...) Zostałam w Polsce mimo, że nie miałam legalizacji pobytu (...) Byłam w szpitalu mam skierowanie do szpitala na [...] i musiałabym za szpital zapłacić, a to są duże koszty. (...) Syn pokrywa moje koszty zamieszkania i utrzymania. Syn kupuje mi leki, ale nie jest w stanie pokryć kosztów mojego leczenia. (...) Obecnie nie mam żadnych pieniędzy. Mam trochę pieniędzy w banku. Są to pieniądze, które zbieram na zabieg (...)".

Wojewoda Ł. wyjaśnił, że rozpatrując przedmiotowe odwołanie zobowiązany był uwzględnić stan faktyczny i prawny, odpowiedni do okresu w jakim naruszenie prawa nastąpiło. Cudzoziemka niewątpliwie w dniu wydania ww. decyzji tj. [...] r. przebywała na terytorium Polski nielegalnie, gdyż termin ważności posiadanego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony upłynął w dniu [...] J. D. po upływie terminu ważności ww. zezwolenia nie opuściła terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pozostając tu nielegalnie. Cudzoziemka nie ubiegała się także o dalszą legalizację pobytu. Powyższe zachowanie motywowała złym stanem zdrowia.

Organ odwoławczy wskazał, że cudzoziemka może złożyć wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony nie tylko osobiście, ale także za pośrednictwem pełnomocnika lub poczty. J. D. przebywa w Polsce wraz z synem posiadającym zezwolenie na osiedlenie się, co oznacza, że nie była wcześniej pozbawiona możliwości złożenia wniosku o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony.

Wojewoda Ł. uznał, iż cudzoziemka wykonywała pracę bez zezwolenia, czyli niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. nr 99, poz. 1001). Została zatrzymana na targowisku miejskim w Głownie. W trakcie przesłuchania w dniu [...] r. przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w Ł. zeznała "(...) W okresie wcześniejszego pobytu, jak i obecnie zajmuję się handlem artykułami odzieżowymi. Na handel nie posiadam żadnych stosownych zezwoleń. Zarabiałam na tym około 800 zł miesięcznie (...)".

Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony oraz zobowiązanie cudzoziemki do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rozpatrywane są na podstawie odrębnych przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach. Rozpatrując przedmiotowe odwołanie nie ma możliwości, zgodnie z przepisami prawa, do rozpatrzenia wniosku strony o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na okres sześciu miesięcy. Postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia wszczyna się na wniosek strony złożony na formularzu, zgodnie z art. 60 ust. 4 i 4a ustawy o cudzoziemcach.

Zdaniem Wojewody Ł., Komendant Placówki Straży Granicznej nie miał możliwości wydania decyzji pozytywnej w przedmiotowej sprawie, ponieważ decyzja ta nie posiada charakteru uznaniowego i wydana jest na podstawie ściśle sprecyzowanych przepisów prawa, które nie pozostawiają organowi możliwości rozstrzygnięcia pozytywnego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca zarzuciła powyższej decyzji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj. ustawy z dnia 25 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach oraz Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uniemożliwienie jej wyleczenia dolegliwości w Polsce (chociaż wykazała, że Polska jest jedynym miejscem, gdzie może leczenie zakończyć). Ponadto zarzuciła dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego i pominięcie przez Wojewodę Łódzkiego przy rozpatrywaniu sprawy zasad współżycia społecznego i zasad doświadczenia życiowego. Zdaniem skarżącej udzielenie na czas określony (na sześć miesięcy) zgody na pobyt w Polsce, na czas trwania leczenia, jest możliwe i wynika to z dyrektywy zawartej w Traktatach Międzynarodowych ratyfikowanych przez Polskę. Skarżąca podniosła, że Wojewoda Ł. powinien uwzględnić fakt, że jej sytuacja zdrowotna jest na tyle trudna, że nie ma możliwości udać się w tak daleką podróż, jaką jest wyjazd do A., oraz że nie ma nikogo w A. do kogo mogłaby wrócić. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wojewody Ł. z dnia [...]. utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej Ł. nr [...]., udzielenie jej zezwolenia czasowego na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na czas trwania leczenia, jakim jest zmuszona się poddać oraz o załączenie w poczet materiału dowodowego załączonej do niniejszej skargi dokumentacji medycznej. Ponadto powtórzyła argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji zobowiązującej cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 ze zm.).

Zgodnie z art. 97 ust. 1 powołanej ustawy o cudzoziemcach, w przypadkach, o których mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, cudzoziemiec może być zobowiązany do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 7 dni, gdy z okoliczności sprawy wynika, że dobrowolnie wykona ten obowiązek. Z kolei art. 88 ust. 1 (określający przesłanki decyzji wydaleniowej) stanowi, że cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli przebywa na tym terytorium bez wymaganej wizy, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenia na osiedlenie się lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE (pkt 1), wykonywał pracę niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy albo podjął działalność gospodarczą niezgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie w Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 2) oraz nie posiada środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej i nie może wskazać wiarygodnych źródeł ich uzyskania (pkt 3).

Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w I instancji wydają wskazane w tym przepisie organy, w tym komendant oddziału Straży Granicznej, który takiego uprawnienia nie ma w postępowaniu o wydalenie cudzoziemca, a służy mu wyłącznie inicjatywa do złożenia wniosku o wydanie takiej decyzji.

Zauważyć należy, że możliwość wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uzależniona jest od ustalenia istnienia, co najmniej jednej z przesłanek, o których mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 – 3 oraz dodatkowej przesłanki, a mianowicie okoliczności sprawy, z których wynika, że cudzoziemiec dobrowolnie wykona ten obowiązek.

A zatem zastosowanie przewidzianego w art. 97 ust. 1 ustawy trybu postępowania w przedmiocie wydania decyzji zobowiązującej cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP, w którym decyzje w I instancji wydają organy wskazane w art. 98 ust. 1, może nastąpić tylko w razie zaistnienia przewidzianych w art. 97 ust. 1 przesłanek do wydania takiej decyzji. W świetle zaś art. 97 ust. 1 okoliczności sprawy, z których wynika, że cudzoziemiec dobrowolnie wykona nałożony decyzją obowiązek opuszczenia w terminie 7 dni terytorium RP stanowi warunek decydujący o właściwości organu i trybie postępowania, którego przedmiotem jest spowodowanie opuszczenia przez cudzoziemca terytorium RP. Brak takich okoliczności, które wskazywałyby, że istnieją jakiekolwiek podstawy do przypuszczenia, iż cudzoziemiec dobrowolnie opuści terytorium RP w terminie 7 dni uniemożliwia wydanie decyzji na podstawie art. 97 ust. 1.

W niniejszej sprawie organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wprawdzie stwierdził, że zebrany w postępowaniu materiał wskazuje na to, że cudzoziemka zastosuje się do decyzji i dobrowolnie opuści terytorium RP, lecz nie wskazał jakichkolwiek okoliczności, z których taki zamiar skarżącej miałby wynikać. Organ I instancji w tym zakresie nie powołał się nawet na zeznanie skarżącej złożone do protokołu przesłuchania strony z dnia 4 września 2007 r., w którym podała, że "zobowiązuje się do wykonania decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP, jeżeli wytrzyma mi zdrowie".

Zdaniem Sądu, na tle innych ustaleń, z których wynikało, że skarżąca od [...] do [...]posiadała zezwolenie na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej na czas oznaczony, mieszka u syna w K., zaczęła poważnie chorować i przeszła w Polsce dwie operacje, a wszystkie zarobione pieniądze przeznacza na leczenie, przyjęcie przez organ I instancji, że okoliczności sprawy wskazują, iż dobrowolnie wykona obowiązek, narusza przewidzianą w art. 80 k.p.a. zasadę oceny dowodów. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach do postępowań w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Z tego względu zgodnie z art. 80 k.p.a. organ powinien ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona przy uwzględnieniu całokształtu materiału dowodowego.

Wojewoda Ł., działając jako organ II instancji, w ogóle nie odniósł się do przesłanki dotyczącej wystąpienia okoliczności sprawy, z których wynika, że cudzoziemiec dobrowolnie opuści terytorium RP, ograniczając się do wskazania, że zobowiązuje cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 7 dni od dnia otrzymania decyzji. Tymczasem w odwołaniu od decyzji I instancji J.D. dodatkowo podnosiła, że z zaleceń lekarskich wynika, iż w jej stanie podróż do A. nie jest wskazana, oraz że w jej ojczyźnie nie ma gdzie mieszkać, nie ma żadnych bliskich, nikt nie mógłby się nią opiekować, a w Polsce opiekuje się nią syn, który ma zezwolenie na osiedlenie się i mieszka w K. z żoną i dzieckiem. W dniu [...]. skarżąca zeznała, że w Polsce jest na utrzymaniu syna i opiekuje się wnukiem. Syn kupuje jej leki.

W ocenie Sądu, ustalony stan faktyczny nie dawał podstaw do przyjęcia przez organy, że decyzja zobowiązująca cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP będzie dobrowolnie wykonana.

Za trafny należy uznać zarzut skargi, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji wydane zostały bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Zauważyć należy, że decyzja organu I instancji wydana została na podstawie art. 99 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 1 pkt 1, 3 powołanej ustawy o cudzoziemcach. Organ I instancji oparł się więc na przesłance braku przez skarżącą aktualnej wizy oraz braku środków finansowych do pokrycie kosztów pobyt na terytorium RP, lecz nie wyjaśnił, dlaczego w jego ocenie skarżąca nie posiada tych środków, skoro z materiału dowodowego wynika, że mieszka u syna, pozostaje na jego utrzymaniu, a ponieważ syn nie jest w stanie pokryć wysokich kosztów leczenia pomaga mu w handlu na rynku, zaś wszystkie zarobione pieniądze przeznacza na leczenie.

Natomiast decyzja organu II instancji wydana została na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2, a więc w oparciu o przesłankę przebywania przez skarżącą bez wymaganego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w związku z jego upływem w dniu [...] r. oraz w oparciu o przesłankę wykonywania pracy niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bowiem została ona zatrzymana na targowisku i zeznała, że zajmuje się handlem artykułami odzieżowymi, na który nie posiada stosownych zezwoleń. Organ II instancji zmieniając zatem podstawę prawną zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zmieniając początek biegu terminu 7 dni nie powołał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i nie orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu I instancji w powyżej wskazanej części, rozstrzygając jednocześnie w miejsce uchylonej decyzji, a także nie uzasadnił swojego stanowiska zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Przewidziana w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach przesłanka wykonywania pracy niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jako podstawa decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP, może być spełniona tylko wówczas, gdy świadczenie pracy lub inne zatrudnienie ma charakter zarobkowy. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 3 pkt 2 tej ustawy ma ona zastosowanie do cudzoziemców poszukujących pracy i podejmujących zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Skoro skarżąca raz podała, że zajmuje się handlem i zarabia około 800 zł, a innym razem (protokół przesłuchania z dnia 22 października 2007 r.) podała, że syn kupuje jej leki, ale nie jest w stanie pokryć kosztów jej leczenia, więc pomagała mu w handlu, a wszystkie uzyskane pieniądze przeznaczała na swoje leczenie, na potwierdzenie czego załączyła plik dokumentacji lekarskiej, to obowiązkiem organu administracji, zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 7 i 77 k.p.a. było dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do prawidłowego załatwienia sprawy przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Zauważyć należy, że zawarte w przepisie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach odesłanie do wykonywania pracy niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oznacza, że pojęcie pracy i jej wykonywania musi być ocenione według przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymagania art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe nie zostało w wystarczającym stopniu wyjaśnione, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, organy administracji nie odniosły się także do podnoszonych przez skarżącą okoliczności dotyczących jej sytuacji osobistej i rodzinnej. Art. 7 k.p.a. nakazuje organom administracji, by w toku postępowania miały na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tymczasem w toku postępowania kwestia interesu skarżącej w ogóle nie była rozważana, co narusza zasadę postępowania wynikającą z art. 7 k.p.a. Zgodnie z art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem 2 (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) każdy ma prawo do poszanowania swojego życia rodzinnego. Nie jest dopuszczalna ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 listopada 2005 roku sygn. akt II OSK 1148/05, LEX nr 196754 stwierdził, że prawo do poszanowania życia rodzinnego nie ma wprawdzie charakteru absolutnego, ale ingerencję władzy publicznej w korzystanie z tego prawa powinny usprawiedliwiać okoliczności wskazane w art. 8 ust. 2 Konwencji, a zatem by ingerencja władzy publicznej była konieczna i miała na celu ochronę wartości tam wskazanych. Ograniczenia prawa do życia rodzinnego muszą być proporcjonalne. Zasada proporcjonalności wymaga rozważenia sytuacji osobistej i rodzinnej cudzoziemca, w tym między innymi, długotrwałości pobytu w Polsce, ewentualnych przeszkód do zamieszkania w kraju pochodzenia cudzoziemca, w tym skutków wynikających z przeniesienia życia rodzinnego do innego kraju.

Powyższy pogląd Sąd w niniejszym składzie w pełni podzielił.

Artykuł 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przyznanie prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego wszystkim cudzoziemcom znajdującym się w zakresie jurysdykcji danego państwa, niezależnie od tego, czy są oni w danym kraju legalnie, czy nielegalnie. Kwestia życia rodzinnego nie dotyczy tylko związków opartych na małżeństwie. W zakresie tego pojęcia wchodzą także inne relacje osobiste, takie jak związki nieformalne oraz związki pomiędzy rodzicami i dziećmi (por. M. Kmak, Ochrona cudzoziemców przed wydaleniem na podstawie art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Teza nr 1 i 2, artykuł Palestra 2004 9 -10.182).

Ponadto nawet gdy polskie ustawy przewidują wydanie decyzji odmownej na pobyt, to ochrona cudzoziemca przed wydaleniem może wynikać wprost z postanowień Konwencji Praw Człowieka (por. J. Chlebny, Ochrona interesu publicznego a prawo cudzoziemca do pobytu w Polsce, Teza nr 1 63318/1, artykuł EPS 2007.10.15).

W niniejszej sprawie skarżąca w toku postępowania administracyjnego, w tym szczególnie w odwołaniu, podnosiła, że przebywa w Polsce ze względu na zły stan zdrowia, który nie pozwala jej na odbycie podróży do A., oraz że w Polsce mieszka z synem, który się nią opiekuje i na którego utrzymaniu pozostaje. W A. zaś nie ma osób bliskich. Powyższe skarżąca podtrzymała w skardze. Wobec powyższego organy powinny wyjaśnić i ocenić dopuszczalność zobowiązania skarżącej do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w kontekście ochrony, na podstawie art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, więzi rodzinnych.

Sąd uznał, że sprawa nie został dostatecznie wyjaśniona, bowiem doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uzupełnić postępowanie uwzględniając wszystkie powyższej wskazane przez Sąd uwagi oraz ponownie ocenić zebrany materiał dowodowy.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. Uwzględniając treść art. 152 tej ustawy, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.

T.P.