Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 145/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1;  art. 3
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16  art. 30
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi P. M. wspólnika spółki cywilnej "[...]" na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2009 1) uchyla zaskarżoną decyzję w całości oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania płatności; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego P. M. wspólnika spółki cywilnej "[...]" kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania P. M. wspólnika spółki cywilnej M. A. z siedzibą w B. (dalej: "spółka" lub "skarżący"), Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2013 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji"). Przedmiotem decyzji organu I instancji było umorzenie postępowania w części

i odmowa przyznania płatności bezpośrednich na rok 2009, zaś przedmiotem decyzji organu odwoławczego odmowa przyznania płatności bezpośrednich.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przez M. A. spółkę cywilną w dniu [...] maja 2009 r., w którym spółka żądała przyznania płatności OB na rok 2009. W dniu [...] sierpnia 2009 r. spółka częściowo wycofała wniosek. Po wezwaniu przez organ do uzupełnienia braków formalnych w związku z wycofaniem części wniosku i ich uzupełnieniu przez spółkę, powierzchnia zgłaszana do płatności wynosiła:

– jednolita płatność obszarowa (JPO) –[...]ha;

– uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) – wycofane zostały wszystkie działki rolne zgłaszane do płatności UPO.

Następnie spółka złożyła korektę wniosku.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. umorzył postępowanie

w sprawie przyznania płatności bezpośredniej, przyznania płatności uzupełniającej na rok 2009 w całości, która to decyzja została utrzymana w mocy przez Dyrektora ARiMR decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi na wskazaną decyzję Dyrektora ARiMR nr [...], wyrokiem z dnia 26 listopada 2010 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 609/10) uchylił zaskarżoną decyzję. Podstawą uchylenia decyzji organu odwoławczego było naruszenie art. 64 § 2 w związku z art. 63 § 2, art. 29 i art. 30 k.p.a. Ponadto Sąd wskazał na wadliwe zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. przez organ I instancji, co nie zostało naprawione przez organ odwoławczy. Zdaniem WSA powyższe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W dniu 7 sierpnia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Dyrektora ARiMR od przedmiotowego wyroku (sygn. akt: II GSK 655/11).

W dniu [...] grudnia 2012 r. Kierownik ARiMR wezwał stronę do złożenia wyjaśnień odnośnie użytkowania działki ewidencyjnej o numerze [...] oraz do złożenia wyjaśnień co do okoliczności: kto wykonywał prace polowe na gruntach w 2009 r., nadto do przedstawienia dokumentów potwierdzających posiadanie gruntów deklarowanych do płatności w 2009 roku. W odpowiedzi na powyższe, skarżący złożył w dniu [...] stycznia 2013 r. korektę wniosku o przyznanie płatności oraz przedłożył protokół z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi z dnia [...] października 2009 r., raport z kontroli z dnia [...]-[...] listopada 2008 r. oraz przedstawił fakturę VAT z dnia [...] marca 2009 r.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] Kierownik ARiMR umorzył postepowanie w zakresie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych w całości dotyczącej wymienionych w decyzji działek oraz przyznał jednolitą płatność obszarową, pomniejszoną z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] Dyrektor ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika ARiMR z dnia [...] stycznia 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W dniu [...] czerwca 2013 r. wpłynęło pismo skarżącego, w którym wniósł

o przesłuchanie świadków oraz wyraził swoje stanowisko w sprawie, wnosząc

o włączenie do akt sprawy dowodów oraz wyjaśnień złożonych w piśmie z dnia [...] marca 2013 r. Następnie w dniu [...] sierpnia 2013 r. Kierownik ARiMR wydał postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu w postaci: przesłuchania

w charakterze świadków P. M., R. M., M. S., M. D. oraz włączenia do akt sprawy części dokumentów z postępowań, co do których organ stwierdził, iż nie dotyczą wnioskowanej kampanii.

W dniu [...] września 2013 r. ponownie wpłynęło pismo skarżącego, w którym wniósł o przesłuchanie świadków oraz wyraził swoje stanowisko w sprawie, wnosząc

o włączenie do akt sprawy dowodów przedłożonych w równolegle prowadzonych postępowaniach dotyczących płatności za lata 2009-2010 oraz wyjaśnień złożonych

w piśmie z dnia [...] marca 2013 r.

Ponownie rozpoznając sprawę, Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [...] z dnia [...] września 2013 r. o umorzeniu postępowania w części i odmowie przyznania płatności bezpośrednich na 2009 rok. Odmowę przyznania wnioskowanej płatności organ I instancji uzasadnił dokonanym ustaleniem, że skarżąca, nie spełniła warunków określonych w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich) oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006., str. 74) w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności. Organ

I instancji powołał się na to, że skarżąca wnioskuje o dopłaty z funduszy europejskich na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dopłaty ONW) uregulowane przepisami ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 poz. 427 ze zmianami, dalej: "ustawa WROW") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, które uzależnione są od wielkości gospodarstwa rolnego. Skarżąca w celu uzyskania korzyści sprzecznych

z celami systemu wsparcia - sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania płatności ONW. Skoro stworzyła sztuczne warunki, to zgodnie z art. 5 ust.

3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz UE L. 368 z 23.12.2006 str. 74, dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 1975/2006), nie dokonuje się żadnych płatności. Organ I instancji wskazał także, iż M. A. spółka cywilna składając wniosek

o przyznanie płatności nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, albowiem gospodarstwo to posiadał P. M., który prowadzi gospodarstwo rolne, ponosi nakłady i czerpie z tego tytułu zyski. Gospodarstwo M. A. s.c. zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności. Organ I instancji poddał analizie spółki funkcjonujące z udziałem P. M., R. M. oraz syna D. M., które łącznie zgłaszały do płatności ONW w 2009 r. ponad [...] ha. Kierownik ARiMR oparł się na faktach znanych mu z urzędu, zawartych w zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli, dowody zgromadzone w niniejszej sprawie i pomocniczo w oparciu wyciąg z akt innych spraw dotyczących płatności. Uznał za niecelowe przesłuchiwanie świadków wskazywanych przez stronę.

Pismem z dnia [...] października 2013 r. (data nadania przesyłki [...].10.2013r.) skarżący złożył odwołanie od decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] września 2013 r.

w zakresie odmowy przyznania płatności bezpośrednich na 2009 r. Wnosząc

o uchylenie decyzji, zarzucił organowi I instancji brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów

w ustaleniach faktycznych, w oparcie o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego oraz nie przeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę.

Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...], wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie, utrzymując w mocy decyzję Kierownika ARiMR z dnia [...] września 2013 r. wskazał na warunki przyznania płatności określone w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Stwierdził też, że ubiegając się o płatności bezpośrednie i ONW należało złożyć jeden wniosek, deklarując działki ewidencyjne, jak i rolne w jednym i tym samym wniosku, w tych samych sekcjach wniosku, zatem nie sposób jest rozpoznać sprawę przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w oderwaniu od płatności ONW.

Dyrektor ARiMR zauważył, iż specyfika powyższego działania ze względu na obowiązującą limitację wysokości przyznawanych środków w odniesieniu do powierzchni gospodarstwa wpływa na szczególne warunki związane z przyznawaniem wsparcia. Innymi słowy, wysokość stawki płatności ONW uzależniona jest od wielkości deklarowanej powierzchni użytków rolnych, a powyżej powierzchni 300 ha płatność nie przysługuje. Organ odwoławczy zauważył także, iż opisana powyżej modulacja

w sprawie płatności bezpośrednich nie występowała, jednakże brak jest faktycznej możliwości, aby deklaracja działek do przyznania płatności ONW była inna niż deklaracja do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Organ odwoławczy wskazał, iż P. M. w 2009 r. występował jako prezes zarządu lub wspólnik w 60 spółkach, w tym spółkach cywilnych i z o.o., które to spółki łącznie ubiegały się o:

1) płatność ONW do powierzchni [...] ha oraz

2) płatność rolnośrodowiskową:

– pakiet 2 (lub S02) – rolnictwo ekologiczne – dla którego łączna powierzchnia deklarowana przez wszystkie spółki w roku 2009 wynosiła [...] ha;

– pakiet 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone – dla którego łączna powierzchnia deklarowana przez wszystkie spółki w roku 2009 wynosiła [...] ha.

Natomiast na podstawie wniosku na 2009 r. spółka wystąpiła o przyznanie płatności bezpośrednich oraz płatności ONW do powierzchni [...] ha.

W ocenie Dyrektora ARiMR skarżąca nie była posiadaczem zgłoszonych przez siebie gruntów rolnych w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, ponieważ grunty te wchodziły w skład gospodarstwa rolnego P. M. i były przez niego zarządzane. W niniejszej sprawie doszło zatem do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego w celu obejścia prawa i uzyskania nienależnych uprawnień do płatności.

Dalej Dyrektor ARiMR powołał się na art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 312 z 23.12.1995) stanowiący, że działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Natomiast zgodnie z art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009

z 19 stycznia 2009 nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów,

w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wspólnikami skarżącej spółki są: P. M. i R. M. Ponadto P. M. występował jako wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik spółek i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, które zostały zarejestrowane w ewidencji producentów jako odrębne podmioty. Prowadzi również działalność gospodarczą pod nazwą [...] P. M. oraz jest właścicielem K. L. S.A.

Dyrektor ARiMR wskazał, iż z przeprowadzonej analizy umów spółek cywilnych

i z odpisów KRS spółek z o.o. wynika, że są one powiązane ze sobą osobowo poprzez: P. M., R. M. i ich syna D. M.. Wymienione osoby mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek, bezpośrednio będąc ich wspólnikami, bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółki np. prokurenta, prezesa zarządu, bądź pośrednio gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są ww. osoby. Organ odwoławczy ponadto wskazał, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji P. M. występuje jako: wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik ponad 90 spółek, ubiegających się o płatności w ramach wspólnej polityki rolnej.

Następnie Dyrektor ARiMR zauważył, że podmioty, ubiegające się

o płatności w 2009r. w większości podawały jako adres siedziby: ul. [...] [...]

w B., względnie ul. [...] [...] w B., będący adresem zamieszkania P. M. Spółka cywilna M. A. podała jeden z wymienionych adresów jako korespondencyjny. Organ odwoławczy wskazał ponadto na okoliczność, że w 87 spółkach, spośród 90 funkcjonujących w 2012 r., podano jedno konto bankowe w [...] Banku o nr[...], należące do P. M. i jego syna D. M. Wymieniony numer konta figuruje także w ewidencji producentów przy M. A. spółka cywilna.

Również organizacyjnie wymienione podmioty nie wykazywały odrębności

i samodzielności. Poszczególne działki ewidencyjne, stanowiące składnik gospodarstwa rolnego, były w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenosiły między sobą posiadanie działek, legitymując to umowami przeniesienia posiadania podpisywanymi na ogół przez P. M.

Dyrektor ARiMR wskazał, iż gdyby P. M. złożył jeden wniosek

o przyznanie płatności ONW do powierzchni [...] ha to otrzymałby płatność jedynie do 300 ha (zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego), przy czym dla strefy I o najniższej stawce wynoszącej 179 zł do ha, byłaby to wówczas płatność

w wysokości [...] zł, zaś składając wnioski w powyższy sposób przez osobne spółki suma płatności z uwzględnieniem modulacji dla płatności ONW i przy najniższej stawce obowiązującej dla strefy I wyniosłaby [...] zł. Analogicznie, gdyby P. M. złożył jeden wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do zgłaszanych pakietów i deklarowanych do nich powierzchni (do powierzchni [...] ha w pakiecie 2 lub S02 oraz do powierzchni [...] ha w pakiecie 3) to przy konieczności stosowania modulacji w danych pakietach otrzymałby płatność w dużo mniejszej wysokości (zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego), niż kiedy składał 60 odrębnych wniosków. W tym stanie rzeczy, tworzenie przez P. M. wielu spółek, które następnie odrębnie zgłaszały działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie nigdy nie zakwalifikowałyby się do przyznania pomocy (przekraczałyby bowiem powierzchnię 300 hektarów) lub uprawniałyby do zmniejszenia płatności tytułem zastosowania modulacji jest działaniem obchodzącym prawo. Zawiązywanie przez P. M. wielu spółek cywilnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa, nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących na niekorzystnych warunkach.

Organ odwoławczy wskazał również na fakt, że P. M. i R. M. jako małżeństwo posiadali dwa odrębnie nadane numery w ewidencji producentów nadane im jako osobom fizycznym. Działając wspólnie założyli kilkadziesiąt podmiotów (spółek cywilnych, spółek z o.o.) w których jedno z małżonków było wspólnikiem.

Następnie Dyrektor ARiMR zauważył, poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego były w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenosiły między sobą posiadanie działek, legitymując to umowami przeniesienia posiadania. Powyższe dane znane są organowi z urzędu

i wynikają ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli, który jest w dyspozycji ARiMR. Powyższe zestawienie w połączeniu z analizą osobową wymienionych podmiotów wskazuje, że w kolejnych latach grunty deklarowane były przez kolejne podmioty, natomiast przenoszenie posiadania poszczególnych działek było fikcyjne. Uprawą działek zajmowali się pracownicy wykonujący polecenia P. M., używający jego sprzętu.

W ocenie organu odwoławczego skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M.; stanowi to zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności. Grunty zgłoszone do płatności przez spółkę były zarządzane przez P. M. i stanowiły część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego. W celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności dokonał on sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, tworząc podmioty faktycznie zarządzane przez niego, a formalnie występujące o płatności jako odrębni rolnicy. Takim podmiotem jest także M. A. s.c.

W tym stanie rzeczy – zdaniem Dyrektora ARiMR – nie sposób uznać, że spółka posiadała grunty rolne w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich

i prowadziła na nich działalność rolniczą we własnym imieniu. Nadto organ odwoławczy podniósł, iż posiadanie w świetle tego rozporządzenia należy rozumieć szerzej niż tylko poprzez pryzmat art. 336 Kodeksu cywilnego. Płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych, nie zaś tytuł prawny do tych działek. Istotne jest faktyczne władztwo nad rzeczą, to jest swoboda w podejmowaniu decyzji o zabiegach agrotechnicznych, efektywne w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie.

Dyrektor ARiMR powołał się na preambułę rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 stanowiącą, że systemy wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu w szczególności zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, a cel ten jest związany

z zachowaniem obszarów wiejskich. Zatem stworzenie pozorów (sztucznych warunków), aby uzyskać dopłaty jest sprzeczne z celami systemu wsparcia producentów rolnych.

Organ odwoławczy wskazał, że nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącej zawartych w odwołaniu o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz

i ryzyko. Zauważył przy tym, że ewentualne zeznania świadków nie miałyby znaczenia dla sprawy. Należy bowiem odróżnić samodzielny byt skarżącej jako osoby prawnej, utworzonej na podstawie odrębnych przepisów, od samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, czego, jak wykazano powyżej, spółka nie czyniła.

Na koniec uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił,

że zasada określona w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części 2 art. 7 k.p.a. Obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę

i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Z kolei w myśl art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich, na wnioskodawcę został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W związku tym, uznać należy, że organy ARiMR orzekając na podstawie posiadanego materiału dowodowego uczyniły zadość wymogom stawianym przez przepisy, stojąc na straży praworządności, rozpatrując wyczerpująco cały materiał dowodowy i zapewniając stronie czynny udział w każdym stadium postępowania oraz udzielając niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Konkludując organ odwoławczy wskazał, iż zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym żadnych przepisów krajowych, czy unijnych. Jednakże ustalony stan faktyczny wykazał związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, (tj. prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w takiej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza, co nie pozwala na stwierdzenie, iż (jak wskazuje skarżący) działalność w formie licznych spółek których wspólnikiem był P. M. była uzasadniona okolicznościami ekonomicznymi. Dlatego też organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkudziesięciu spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Natomiast wyodrębnienie spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia.

Tym samym, Dyrektor ARiMR uznał, iż M. A. spółka cywilna składając wniosek o przyznanie płatności nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to posiadał P. M. P. M. brał udział w załatwianiu wszystkich spraw prowadzonych dla strony niniejszego postępowania (jak i wszystkich innych ww. spółek), związanych zarówno z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstw rolnych, co potwierdzają, załączone przez stronę protokoły z dokonanego obmiaru produkcji roślinnej oraz protokoły z inspekcji gospodarstwa rolnego, a także wszelkich spraw formalnych w kontaktach z ARiMR. Podkreślił że gospodarstwo należy rozpatrywać jako całość wszystkich gruntów, będących przedmiotem posiadania, a nie są to poszczególne działki ewidencyjne. Natomiast programy są realizowane w gospodarstwach a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych (które nie stanowią odrębnego gospodarstwa). Zdaniem Dyrektora ARiMR, zgromadzona dokumentacja w sprawie wykazała, że to P. M. prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo M. A. spółka cywilna, zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności. Zatem przyznanie wnioskowanej płatności byłoby sprzeczne z przepisami.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR. Wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając organom naruszenie:

1) art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku

z art. 8 k.p.a., ponieważ w skarżonych decyzjach pominięto ocenę prawną zawartą w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

z dnia 10 sierpnia 2011 r., w sprawie VIII SA/Wa 370/11 (w skardze błędnie wskazano sygnaturę akt VIII SA/Wa 270/11, albowiem w powiązaniu

z wyrokiem NSA w sprawie II GSK 2179/11 występuje sprawa VIII SA/Wa 370/11) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2012 r.

w sprawie II GSK 2179/11. Orzekające organy nie zwróciły uwagi, że wiążąca pozostaje ocena prawna WSA w zakresie wprowadzenia strony w błąd przez organy administracji, m.in. przez przesyłanie wniosków spersonalizowanych) oraz naruszenia zasady zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.), bowiem spółka już od 2008 r. składała wnioski o przyznanie płatności, a zarzut odnośnie "sztuczności" pojawił się dopiero w decyzji z dnia [...] marca 2013 r. Strona nie powinna być zaskakiwana nagłym i nowym spostrzeżeniem organu, jeżeli dotychczas dana kwestia była już przez organ analizowana w odmienny sposób;

2) art. 8 k.p.a., ponieważ analiza tego, czy zachodziły przesłanki z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1795/2006 była już prowadzona przez organy w 2009 r. Ponowne podnoszenie tego rozstrzygniętego zagadnienia (pomimo braku nowych okoliczności) jest naruszeniem zasady zaufania obywateli do organów państwa;

3) brak staranności przy zbieraniu dowodów i ustalaniu stanu faktycznego oraz błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę, przez co skarżącej uniemożliwiono wykazanie faktu posiadania i zarazem użytkowania przez spółkę cywilną zgłoszonych do płatności gruntów oraz polemikę z organem odnośnie przyjętej tezy, jakoby wnioskująca spółka była podmiotem stworzonym w sposób "sztuczny". Organy pominęły, iż dyrektorzy zarządzający każdego gospodarstwa rolnego podejmują decyzję o powierzeniu wykonywania wszelkich prac agrotechnicznych innemu podmiotowi na zasadzie outsourcing’u, nie wzięły pod uwagę okoliczności rozdzielności majątkowej małżonków, odrębnego parku maszynowego posiadanego przez każdego

z nich, nie przeprowadzono czynności dowodowych na podnoszone przez stronę okoliczności, iż działalność w formie spółek cywilnych, w których od 2008 r. uczestniczył P. M. stanowiło uzasadnioną okolicznościami formę prowadzenia działalności rolniczej;

4) naruszenie art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 przez brak podstaw faktycznych do jego zastosowania w przedmiotowej sprawie,

w szczególności wobec żądania płatności z tytułu utrzymania łąk ekstensywnych, które nie podlegają modyfikacjom w zw. ze wzrostem powierzchni wskutek tzw. modulacji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Podniósł m.in., że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o posiadane przez organ informacje zgromadzone m.in. w rejestrze ZSZiK – systemie prawnie zatwierdzonym. Dyrektor ARiMR wskazał, iż nie można uznać za właściwe twierdzenia skarżącego jakoby działalność w ramach struktury polegającej na stworzeniu kilkudziesięciu spółek przez te samą grupę osób w celu maksymalizacji zysku z tytułu płatności wspólnotowych miała jakikolwiek związek z prowadzeniem działalności rolniczej jako rolnik w rozumieniu przepisów prawa. Zdaniem organu odwoławczego, rozważania skarżącego o działalności "struktury o charakterze quasi-holdingowym" nie dowodzą w żaden sposób o uprawnieniach do płatności, gdyż opisana struktura nie jest równoznaczna z definicją rolnika w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. W konsekwencji, w ocenie Dyrektora ARiMR, należało odmówić wnioskodawcy przyznania płatności, w oparciu o przepis art. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich w związku z art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. i art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.

Odnosząc się do zarzutu podawania w uzasadnieniu decyzji danych

o nieaktualnym składzie osobowym, Dyrektor ARiMR zauważył, iż wniosek o płatności dotyczył konkretnego roku kalendarzowego, dlatego też zadaniem organu administracji było ustalenie faktycznego posiadania w tym roku kalendarzowym (czy spółka spełnia przesłanki do przyznania płatności w 2009 r.). Skoro zatem wykazane zostało, że spółka nie była faktycznym użytkownikiem w danym roku, gdyż takim użytkownikiem był P. M., dlatego też nawet późniejsze zmiany osobowe dokonane w kolejnych latach w składach osobowych spółek nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia płatności w danym roku kalendarzowym.

W dniu [...] czerwca 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącego, stanowiące uzupełnienie skargi w zakresie: odniesienia się do odpowiedzi organu na skargę, błędów w ustaleniach faktycznych, błędów postępowania dowodowego i oceny dowodów, błędnej wykładni i stosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1975/2006 i art.30 rozporządzenia Rady 73/2009, niekonstytucyjności stosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1975/2006 oraz naruszenia zasady zaufania do organów państwa. Skarżący podniósł m.in., że w niniejszej sprawie działalność wnioskodawcy, co w ogóle pominął organ, przyczynia się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 i nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę. Powyższe wyklucza zastosowanie art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 i skutkuje koniecznością uchylenia skarżonych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. Nr 270; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania płatności bezpośrednich na rok 2009. Odmowa przyznania wnioskowanej płatności nastąpiła wskutek dokonanych przez organy ustaleń, że spółka nie była posiadaczem gruntów, o płatność do których występowała, oraz w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia - sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania płatności ONW. Powyższe zdaniem organów stanowiło w oparciu o art. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich podstawę do odmowy przyznania wnioskowanej płatności.

Wobec treści zarzutów należy określić w pierwszej kolejności ramy prawne zagadnień, na których tle powstał spór, to jest: kwestię rozumienia posiadania i kwestię wykładni przepisów art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich w związku

z przepisami rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE L z dnia 31 stycznia 2009 r., Nr 30, poz. 16)

Przepisy o płatnościach bezpośrednich nie zawierają definicji posiadania. Dlatego też należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia na gruncie przepisów prawa cywilnego (w szczególności art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121), przy zastrzeżeniu, że posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe. Pojęcie to należy bowiem interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów i rozumieć je jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Tak rozumiane posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Skoro ustawodawca wiąże przyznanie płatności bezpośrednich

z utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze, to nie sposób tego wymogu oddzielić od ich posiadania polegającego na faktycznym władaniu. Płatności mogą być przyznane zatem tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie

z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Oceniając posiadanie przez pryzmat faktycznego użytkowania należy mieć przy tym na uwadze różny charakter użytkowania różnych gruntów. Niewątpliwie inny jest zakres, intensywność użytkowania typowych gruntów rolnych przeznaczonych pod uprawy zbożowe, warzywne czy owocowe, co wymaga wielu zabiegów agrotechnicznych o znacznej intensywności, związane jest z osiąganiem znacznych przychodów z jednostki powierzchniowej, a inna intensywność wykorzystywania łąk, zwłaszcza gdy nie jest na nich prowadzony wypas zwierząt, co przecież nie jest warunkiem ich użytkowania. Mając to na uwadze należy oceniać, czy dany podmiot faktycznie jest posiadaczem gruntów.

Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu faktycznego elementu władania rzeczą (corpus possessionis) oraz psychicznego elementu (animus rem sibi habendi) rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Władztwo faktyczne musi być stanem trwającym przez przynajmniej określony czas (tu: czas adekwatny do sposobu użytkowania, z którym wiąże się prawo do uzyskania płatności), i polegać na możności korzystania z rzeczy. Z kolei zamiar władania rzeczą dla siebie manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza. W przypadku gruntów rolnych zatem, posiadaczem jest ten kto samodzielnie decyduje o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymuje grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas.

Psychiczny element posiadania jest więc bardzo istotny. W sposób prosty można odnosić ten element psychiczny do posiadania wykonywanego przez osoby fizyczne, bo przecież w ścisłym tego słowa rozumieniu nie można doszukiwać się psychiki u osób prawnych czy jednostek organizacyjnych takich jak spółki cywilne. Podmioty takie działają przez swoich reprezentantów, i to świadomość, wola tych reprezentantów musi być oceniana w kontekście istnienia zamiaru władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi). Dla określenia stanu woli reprezentantów jednostki organizacyjnej czy osoby prawnej konieczne jest więc ustalenie, czy wykonują oni posiadanie dla tej jednostki, czy też dla siebie lub dla innych jednostek. Nie jest przy tym możliwe określenie tego tylko na podstawie obiektywnych okoliczności, bez oceny subiektywnych zamiarów istniejących po stronie osób podejmujących działania

w imieniu reprezentowanego podmiotu. Przy czym ocena subiektywnych zamiarów nie musi się ograniczać tylko do deklaracji tych reprezentantów, ale również może brać pod uwagę rzeczywiste, obiektywne przejawy czy efekty ich działań. Niezbędna jest przy tym ocena wiarygodności deklaracji co do zamiarów reprezentantów w konfrontacji

z obiektywnymi okolicznościami dotyczącymi zewnętrznych przejawów działalności tych podmiotów.

Wykazanie po stronie występującego o płatności beneficjenta braku posiadania gruntu, do którego dopłaty mają być dokonane, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy płatności.

Dopiero, gdy nie można wykluczyć posiadania, należy przejść do oceny, czy nie zachodzą inne przesłanki odmowy płatności, takie jak sztuczne tworzenie warunków do przyznania płatności, o jakich mowa w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009.

Zgodnie z tym przepisem, nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. To tworzenie sztucznych warunków nie jest prawnie zdefiniowane. Próba interpretacji tego przepisu była podjęta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (publ: www.eur-lex.europa.eu). Orzeczenie to dotyczyło wprawdzie przepisów rozporządzenia (UE) Nr 65/2011, jednak ze względu na podobieństwo regulacji tych przepisów z art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 można w pełni jego argumentację odnieść do przepisu art. 30

W wyroku tym Trybunał orzekł, że:

"1) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

2) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób,

iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się

o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku."

Pogląd wyrażony w tym wyroku Sąd w składzie rozpoznającym te sprawę w pełni akceptuje i uważa, że ma on do realiów tej sprawy zastosowanie jako zdefiniowanie sztucznych warunków. Przy czym w polskich realiach prawnych obowiązki nałożone tym wyrokiem na sąd krajowy należy przenieść na organy krajowe podejmujące decyzję o płatnościach, a ich wykonanie będzie podlegać kontroli sądowoadministracyjnej.

W ocenie Sądu organy ARiMR dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy co skutkuje koniecznością uchylenia ich decyzji. Aby bowiem prawidłowo zastosować wobec skarżącej ww. przepis organy winny w bardzo staranny, wyczerpujący

i przekonywujący, nie pozostawiający żadnych wątpliwości sposób wykazać, że w jej przypadku miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności. Powyższego zabrakło jednak w czynnościach organu podejmowanych

w niniejszej sprawie. Argumenty podnoszone przez organy obu instancji, które ich zdaniem przemawiają za ustaleniem istnienia stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia nie znajdują wystarczającego oparcia w materiale dowodowym przedstawionym Sądowi.

Zauważyć przede wszystkim należy, że jedyne źródło ustaleń organów to dane

i informacje zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK). Organy powołują się na dane które są im znane niejako z urzędu, poprzez możliwość skorzystania z ww. systemu informatycznego. Zdaniem Sądu, fakt, że jak podnoszą organy system ten jest prawnie zatwierdzony, dopuszczalny i konieczny, nie oznacza jeszcze, że organy wydając swoje decyzje mogą jedynie poprzestać na danych jakie znajdują się w przedmiotowym systemie, nie rozpatrując innego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Aby organ mógł powoływać się na dane

z ZSZiK, winny one jednak znaleźć przede wszystkim stosowne odzwierciedlenie

w aktach kontrolowanej przez Sąd sprawy administracyjnej. Innymi słowy, każde ustalenie organu wynikające z przedmiotowego systemu winno wynikać z dokumentów, które znajdują się w tych aktach. Dopiero bowiem wówczas twierdzenia organów nie będą gołosłowne, a ich decyzje można uznać będzie za przekonywujące zgodnie z art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) i art. 107 § 3 k.p.a. (uzasadnienie decyzji). Jeśli zaś w aktach administracyjnych sprawy brak jest takich dokumentów – to ustalenia organów należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 k.p.a., tj. swobodną ocenę dowodów.

Zasada przekonywania o której mowa w art. 11 k.p.a. nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Powołana wyżej zasada obowiązuje zarówno

w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.

Powyższe jest o tyle istotne w niniejszej sprawie, że skarżąca w toku postępowania zarówno przed organami administracji, jak i w postępowaniu przed Sądem, zarzuca szereg błędnych ustaleń faktycznych organów, co w świetle przekazanego przez organ odwoławczy materiału dowodowego jest dla Sądu

w zasadzie niemożliwe do zweryfikowania na podstawie akt administracyjnych niniejszej sprawy. Organy nie odnoszą się do szeregu ww. zarzutów co dodatkowo utrudnia tą weryfikację. Tym samym stwierdzić należy, że organy obu instancji nie przeprowadziły szczegółowego postępowania mającego na celu udowodnienie,

iż rzeczywiście skarżąca spółka stworzyła sztuczne warunki o których mowa w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do postępowań

w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z ustępu 2 art. 3 ww. ustawy wynika, że w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy, organ przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Z kolei ust. 3 art. 3 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Nie można zgodzić się z argumentacją organów ARiMR, opartą na art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich, że w sprawie w której zarzuca się podmiotowi wnioskującemu o przyznanie płatności, ciężar dowodu dotyczący wykazania, że nie miało miejsce stworzenie przez niego sztucznych warunków o jakich mowa w art. 30 rozporządzenia Rady nr 73/2009 spoczywa tylko właśnie na tym podmiocie.

Zdaniem Sądu, to organy ARiMR winny udowodnić, że zamiarem danego podmiotu jest stworzenie "sztucznych warunków". To na organach, jako tych które chcą wywieść odpowiednie skutki prawne powstałe wskutek takiej sytuacji ciąży obowiązek poszukiwania dowodów. Ustalenia takie winny zaś w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania stworzenia przez dany podmiot tzw. "sztucznych warunków" w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, tj. otrzymania płatności.

Organy nie mogą też, tak jak uczyniły to w niniejszej sprawie, z jednej strony przerzucać ciężar dowodu na skarżącą jako stronę postępowania, a z drugiej strony kwestionować potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, czy wręcz stwierdzając, że nie mają one znaczenia dla sprawy i służą jedynie przewleczeniu postępowania.

W ocenie Sądu, organy winny wyjaśnić czy spółka prowadziła w 2009 r. samodzielnie działalność rolniczą i mogła być uznana za rolnika, z uwzględnieniem działań i roli wszystkich wspólników spółki. W tym zakresie organy również nie poczyniły jednak wystarczających ustaleń, a tym samym nie stały na straży praworządności i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, czym uchybiły art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich.

Odnośnie wywodów organu co do rachunku bankowego spółki zauważyć należy, że organy wskazują, iż rachunek ten – należący do P. M. i jego syna D. M. jest tożsamy dla 87 z 90 spółek funkcjonujących w 2012 r. Numer tego konta jak wskazują organy figuruje także w ewidencji producentów prowadzonej dla spółki cywilnej M. A. Pominięto jednak fakt, że powyższe dane znane są organom z urzędu i wynikają jedynie z ZSZiK. Zauważyć jednocześnie należy, że nie potwierdzają one, iż również w 2009 r., spółka miała ten sam numer rachunku bankowego. Tak więc, w roku za który spółka ubiega się o płatności, mogła mieć ona zupełnie inny numer rachunku bankowego, który to mógł nie należeć do P. M. Organy nie wyjaśniły jednak tej istotnej zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestii.

Za dowolne, jako nie znajdujące stosownego odzwierciedlenia w aktach administracyjnych niniejszej sprawy należy uznać stwierdzenia organów dotyczące tego, że przenoszenie posiadania gruntów zgłoszonych przez skarżącą we wniosku

o przyznanie płatności było fikcyjne, bowiem grunty te były deklarowane również przez inne podmioty. Organy dokonują powyższego stwierdzenia, jak słusznie wskazuje zresztą skarżący bez odebrania wyjaśnień od osób biorących udział w tych czynnościach, jak również załączenia dowodów z umów przekazania przedmiotowych gruntów. Podnoszą przy tym jedynie, że powyższe jest im znane z urzędu,

z postępowań za lata poprzednie. Nie badają zamiarów stron, co do dokonywania tych przeniesień.

Organy nie wyjaśniły również w przekonywujący sposób dlaczego za niewiarygodne uznały przedstawione przez spółkę w toku postępowania dokumenty mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej. Okoliczność, że spółka zlecała wykonywanie usług rolniczych innej firmie, której przedstawicielem był P. M. nie jest wystarczająca do uznania, że skarżąca nie prowadzi samodzielnie działalności rolniczej. Organy winny w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wyjaśnić, czy spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała

z gruntów za użytkowanie których wnioskowała o przyznanie płatności.

W tym celu, jak słusznie wskazuje skarżący, winny ustalić czy spółka użytkowała rolniczo wskazane przez siebie działki na własne ryzyko i rachunek, decydując poprzez uprawnione osoby komu np. zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, nadto czy miała ona również pełną swobodę

w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować.

W celu ustalenia prowadzenia samodzielnie działalności rolniczej organy winny również wyjaśnić, czy spółka, tak jak podnosi skarżący w uzupełnieniu swojej skargi, rzeczywiście składała sprawozdania finansowe, które mogłyby to potwierdzić.

W związku powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie również za dowolne, a co najmniej za przedwczesne należy uznać stwierdzenie organów, że skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M. co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności.

W ocenie Sądu, w sprawie, w której organy chcą wykazać stworzenie "sztucznych warunków" o których mowa art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 winny zgodnie z art. 75 k.p.a. dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia. Tym samym organ winien uwzględnić wnioski dowodowe składane przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, w tym wniosek o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko.

Za przedwczesne w sytuacji stwierdzenia uchybień procesowych organów uznać więc należy odnoszenie się przez Sąd do naruszeń dotyczących przepisów prawa materialnego, organy ponownie rozpoznając sprawę powinny mieć jednak na uwadze, że ewentualny zarzut tworzenia sztucznych warunków, o jakich mowa w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 powinien być rozpatrywany z odpowiednim uwzględnieniem powołanego orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej C-434/12. Stwierdzenie tworzenia sztucznych warunków powinno być uzasadnione istnieniem elementów obiektywnych i subiektywnych po stronie beneficjenta. Obiektywne okoliczności danego przypadku to takie, które pozwalają na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia określony

w rozporządzeniu Rady nr (WE) 73/2009. Element subiektywny zaś, to prowadzący do tego, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia bezpośredniego, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. Podkreślić należy,

że sprzeczność z celami wsparcia należy rozpatrywać tylko w aspekcie systemów wsparcia bezpośredniego, a nie innych, odrębnych systemów wsparcia, jak na przykład wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, mając na względzie powyższe wywody oraz treść art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, stojąc na straży praworządności, winien dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie wyjaśnić istotne, wskazane wyżej kwestie w prawidłowo sporządzonym, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnieniu. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, tak aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji.

Z uwagi na powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji jedynie w części dotyczącej odmowy przyznania płatności, albowiem

z treści odwołania wynika, iż zaskarżona została jedynie odmowa przyznania płatności. Decyzja organu odwoławczego jako rozstrzygająca wyłącznie o odmowie przyznania płatności została uchylona w całości.

Natomiast niezasadny jest zarzut skargi naruszenia art. 153 p.p.s.a., albowiem wyrok w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 370/11 został wprawdzie wydany w odniesieniu do płatności, o którą ubiegała się M. A. s.c., ale dotyczy płatności rolnośrodowiskowej i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2010. Na marginesie jedynie zauważyć wypada, iż sporna wówczas okoliczność posiadania przez spółkę cywilną uprawnienia do składania wniosku o płatność nie jest w niniejszej sprawie kwestionowana. Organy ARiMR uznając spółkę cywilną M. A. za podmiot uprawniony do składania wniosku o płatności, prowadzą postępowanie wyjaśniające pod kątem przesłanek do przyznania wnioskowanej płatności. Okoliczność, iż uznały, że brak jest podstaw do ich przyznania ze wskazanych w niniejszej sprawie przyczyn nie stanowi o naruszeniu art. 8 k.p.a.

W punkcie drugim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. jak w punkcie trzecim wyroku. Kwota [...] zł wskazana w tym punkcie obejmuje uiszczony przez skarżącego wpis sądowy.