Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 113/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 66 ust. 1, art. 77-78 , art. 74 ust. 1, 1b, 3, art. 79 ust. 1 w zw. z art. 29-38,  art. 3 pkt 11 i art. 85 ust. 3, art. 85 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. sprawy ze skarg sprawy ze skarg Polskiego Zarządu Działkowców – Okręgowego Zarządu [....] w [...], A. C., K. B., S. D., S. K. i Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia -skargi oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem sześciu skarg [...] jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z dnia 24 lutego 2012 r. Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] (wnioskodawca) zwrócił się do Burmistrza Miasta [...] o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie obwodnicy D. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] L. – P. – G.

W toku postępowania Burmistrz uzyskał opinie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (pismo z dnia 19 marca 2012 r. nr [...]) oraz opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (pismo z dnia 14 marca 2012 r. nr [...]), z których wynikało, że dla wnioskowanego przedsięwzięcia istnieje potrzeba przeprowadzenia oceny jego oddziaływania na środowisko, w tym sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Wobec powyższego, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...] stwierdził potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla wnioskowanego przedsięwzięcia oraz nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia raportu na środowisko, określając szczegółowo jego zakres.

W dniu 13 listopada 2012 r. wnioskodawca przedłożył raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Opinią z dnia 29 listopada 2012 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zaopiniował pozytywnie realizację wnioskowanego przedsięwzięcia, przy zachowaniu określonych warunków, szczegółowo wskazanych w treści opinii.

Pismami z dnia 4 stycznia 2013 r., z dnia 29 kwietnia 2013 r., z dnia 3 lipca 2013 r., z dnia 4 grudnia 2013 r., z dnia 7 sierpnia 2014 r., z dnia 30 września 2014 r., z dnia 9 grudnia 2014 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia Raportu o oddziaływaniu na środowisko. W odpowiedzi na powyższe wezwania wnioskodawca przedłożył aneks nr 1, aneks nr 2, aneks (uzupełnienie) nr 3, aneks (uzupełnienie) nr 4. W dniu 13 marca 2015 r. wnioskodawca przedłożył jednolitą treść Raportu Oddziaływania na Środowisko (data opracowania: marzec 2015 r.).

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny pismami z dnia 14 lipca 2014 r. oraz 13 kwietnia 2015 r. ponownie wyraził pozytywną opinię w przedmiocie realizacji projektowanego przedsięwzięcia.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...], Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, działając na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 1, ust, 3, 4 i 7 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, art. 106 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, uzgodnił warunki realizacji przedsięwzięcia pn. "budowa obwodnicy D. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] L. – P. – G.", w wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, tj. wariancie WW2, określając jednocześnie szczegółowo warunki realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu podał, że celem inwestycji jest m. in. odciążenie centrum miasta D. od ruchu pojazdów ciężarowych oraz osobowych, zwiększenie przepustowości i prędkości ruchu na odcinku drogi wojewódzkiej nr [...], która obecnie przebiega przez ścisłe centrum miasta D., ograniczenie oddziaływań związanych z ruchem drogowym na terenach znajdujących się w korytarzu istniejącej drogi wojewódzkiej nr [...] oraz poprawa bezpieczeństwa ruchu kołowego i pieszego na przedmiotowym odcinku drogi wojewódzkiej nr [...].

Organ podał, że w raporcie o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, celem wyboru wariantu realizacyjnego przedsięwzięcia, analizie porównawczej poddano trzy warianty przebiegu drogi obwodowej, oznaczone jako WW1, WW2 i WZ.

W wariancie WW1 (wariancie wschodnim nr 1) - racjonalnym wariancie alternatywnym całkowita długość obwodnicy wynosi ok. 3,5 km. W wariancie tym przewidziano budowę dwóch mostów nad rzeką O. i D. zintegrowanych z przejściami ekologicznymi PEŚ-1 i PES-2 oraz budowę 5 skrzyżowań drogowych.

W racjonalnym wariancie alternatywnym WZ, przewidziano obwodnicę o całkowitej długości wynoszącej ok. 4,9 km, w ramach której zakładano budowę estakady o długości ok. 55m, budowę dwóch przejść ekologicznych PED-1 i PEŚ-1, budowę jednego wiaduktu drogowego WD-1, budowę 4 skrzyżowań drogowych.

W raporcie odniesiono się również do sytuacji, w której realizacja obwodnicy D. nie zastałaby podjęta.

Parametry istniejącej drogi, takie jak dostępność, krętość i przekrój poprzeczny są niewystarczające w stosunku do występujących potrzeb, natomiast zagospodarowanie drogi w obecnym jej przebiegu, nie daje perspektyw jej rozwoju. Duży ruch pojazdów odbywający się po istniejącej drodze, powoduje ponadnormatywny poziom hałasu na sąsiadujących z drogą terenach chronionych pod względem akustycznym. Planowana droga obwodowa pozwoli odsunąć główny potok ruchu na tereny mniej wrażliwe (niezabudowane). Mniejsza ilość skrzyżowań oraz włączeń pojazdów do ruchu oraz zastosowanie urządzeń ochrony środowiska wpłynie na większą płynność ruchu, umożliwiając większy komfort jazdy zwiększając bezpieczeństwo oraz ograniczając oddziaływania związane z przedmiotową inwestycją.

W ocenie organu uzgadniającego przedstawione w raporcie wyniki prac projektowych oraz analiza oddziaływania na środowisko poszczególnych wariantów wraz z ich porównaniem wykazały, iż wariant WW2 jest najkorzystniejszy dla środowiska. Jest on także wariantem preferowanym przez wnioskodawcę.

W trakcie realizacji przedsięwzięcia może wystąpić okresowe zwiększenie natężenia hałasu i wibracji emitowanych do środowiska oraz pogorszenie jakości powietrza atmosferycznego (praca silników spalinowych maszyn budowlanych, transport materiałów budowlanych, układanie nawierzchni). Emisja substancji zanieczyszczających powietrze oraz hałasu podczas prowadzenia prac budowlanych nie może zostać wyeliminowana, będzie miała charakter krótkotrwały, a uciążliwości z nią związane ustaną wraz z zakończeniem prac budowlanych.Z uwagi na przebieg planowanego układu drogowego częściowo w terenie zabudowanym, w tym również w sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej, wskazano na konieczność prowadzenia prac hałaśliwych wyłącznie w porze dziennej (za wyjątkiem prac, których uwarunkowania technologiczne wymagają prowadzenia pracy w porze nocnej). Jednocześnie w tych miejscach zastosowane zostaną przenośne ekrany akustyczne.

Przed rozpoczęciem robót budowlanych i po ich zakończeniu, zostanie przeprowadzona inwentaryzacja istniejących w sąsiedztwie planowanego zadania budynków i budowli, celem udokumentowania ewentualnego wpływu tychże prac na stan techniczny tych budynków.

Zgodnie z dokumentacją, analizując oddziaływanie na powietrze przedmiotowego układu drogowego, uwzględniono szacowane ilości i rodzaje pojazdów poruszających się po przedmiotowej obwodnicy, w dwóch horyzontach czasowych, tj. w latach 2020 i 2035. W obliczeniach przyjęto następujące substancje emitowane do powietrza: tlenek węgla, węglowodory aromatyczne i alifatyczne, tlenki azotu w przeliczeniu na dwutlenek azotu, tlenki siarki w przeliczeniu na dwutlenek siarki oraz pył zawieszony PM10. Przedstawione obliczenia wykazały, że eksploatacja przedmiotowego układu drogowego nie powoduje przekroczenia dopuszczalnych poziomów stężeń zanieczyszczeń powietrza poza liniami rozgraniczającymi. Eksploatacja przedsięwzięcia nie spowoduje wzrostu zanieczyszczeń powietrza w stosunku do stanu istniejącego, poprowadzenie potoku ruchu nową drogą, przyczyni się do polepszenia płynności ruchu i bezpieczeństwa w ruchu pojazdów.

W ocenie organu, planowane przedsięwzięcie, nie będzie w znaczący sposób oddziaływało na klimat. Inwestycje liniowe w głównej mierze oddziałują na klimat poprzez emisje do powietrza, niemniej jednak, wartości emisji poszczególnych substancji do powietrza, nie będą przekraczać dopuszczalnych norm. Jednocześnie należy zauważyć, iż budowa nowego układu drogowego, dzięki większej płynności ruchu drogowego pozwoli na ograniczenie m. in. tego oddziaływania.

Realizacja planowanego przedsięwzięcia wiązać się będzie z powstawaniem odpadów pochodzących m. in. z rozbiórki wierzchniej warstwy nawierzchni istniejących jezdni, poboczy, chodników; znaków drogowych, słupów drogowych, tablic informacyjnych, konstrukcji drogowych, z budowy i likwidacji zaplecza budowlanego. Realizacja ww. czynności spowoduje powstanie głównie odpadów z grupy 17 - odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej wyszczególnionych w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów. Na etapie budowy zapewnione zostanie właściwe gospodarowanie odpadami wynikające z ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, w tym ich selektywne magazynowanie w wydzielonych i przystosowanych miejscach, w warunkach zabezpieczających przed przedostaniem się do środowiska zanieczyszczeń oraz przekazywane do odzysku lub unieszkodliwiania.

Dla przedmiotowego przedsięwzięcia sporządzono prognozy zasięgu dopuszczalnych wartości natężenia hałasu, na terenach sąsiadujących z planowanym układem drogowym, chronionych pod względem akustycznym, w perspektywie roku 2020 i 2035. Najbliższe tereny chronione pod względem akustycznym w rejonie analizowanego układu drogowego, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku stanowią:

- tereny rekreacyjno wypoczynkowe, dla których dopuszczalny poziom hałasu wyrażony równoważnym poziomem dźwięku A wynosi dla źródeł hałasu w postaci dróg lub linii kolejowych dla pory dnia - 65 dB (A) oraz 56 dB (A) dla pory nocy;

- tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, dla których dopuszczalny poziom hałasu wyrażony równoważnym poziomem dźwięku A wynosi dla źródeł hałasu w postaci dróg lub linii kolejowych dla pory dnia - 61 dB (A) oraz 56 dB (A) dla pory nocy.

Analiza uzyskanych zasięgów ponadnormatywnego oddziaływania hałasu na tereny wymagające ochrony przed hałasem, wskazała na konieczność zastosowania dla ograniczenia hałasu z planowanej obwodnicy urządzeń ochronnych, tj. ekranów akustycznych, w lokalizacji i o parametrach wskazanych w niniejszym postanowieniu.

Przedmiotowe rozwiązania akustyczne (ekrany akustyczne), zapewnią dotrzymanie norm akustycznych dla analizowanego układu drogowego. W fazie eksploatacji jednym ze sposobów minimalizacji niekorzystnego oddziaływania akustycznego planowanej drogi jest zastosowanie ekranów akustycznych wzdłuż trasy. Rozwiązanie to w znaczący sposób ogranicza propagację hałasu. Jednak ze względu na wstępny etap prac projektowych, lokalizacja oraz parametry geometryczne ekranów akustycznych mogą ulec zmianie. Na etapie ponownej oceny oddziaływania na środowisko, prowadzonej w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, dokonana zostanie weryfikacja zaproponowanych środków minimalizujących w postaci ekranów akustycznych, poprzez wykonanie ponownej analizy akustycznej, uwzględniającej zaistniałe zmiany w projekcie drogi. Dodatkowo zaznaczono, że w Raporcie o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, przy określaniu oddziaływania obwodnicy na klimat akustyczny oraz powietrze, uwzględniono kumulację oddziaływań w rejonie krzyżowania się obwodnicy z istniejącymi drogami wojewódzkimi nr [...] i [...], z drogami powiatowymi nr [...], [...], [...], [...] i wąskotorową linią kolejową P. - D.

Organ wskazał, że na terenie planowanej inwestycji będą miały miejsce bezpośrednie mechaniczne przekształcenia środowiska, powierzchni terenu, gleby podczas prowadzenia prac budowlanych. Szacowana powierzchnia zajętości terenu pod planowane przedsięwzięcie wynosi ok. 26,4 ha. Przyczyni się to do: wzmożonego ruchu ciężkiego sprzętu, zwiększenie podatności na erozję na skutek zdjęcia wierzchniej warstwy, zmiany rzeźby terenu w rejonie prac, naruszenie struktury gleby na skutek wykonywania wykopów. Zaburzenia te będą miały charakter przejściowy, do czasu zakończenia prac budowlanych. Masy ziemne z wykopów, w przypadku gdy technologicznie będą się one nadawały do wbudowania w nasypy, zostaną wykorzystane w trakcie realizacji przedsięwzięcia.

W sąsiedztwie obszaru projektowanego przedsięwzięcia ani w jego granicach, nie występują obiekty zabytkowe. W określonej odległości (ok. 1 km 1+240 m) od wariantu realizacyjnego wystąpi kolizja ze stanowiskiem archeologicznym, stąd zostaną tam przeprowadzone wyprzedzające archeologiczne badania wykopaliskowe. Podczas robót ziemnych w liniach rozgraniczających i na obszarach tymczasowej zajętości terenu pod przedmiotowe przedsięwzięcie, prowadzony będzie stały nadzór archeologiczny.

Organ zauważył, że zgodnie z "Planem gospodarowania wodami na obszarze dorzecza W." (PGW) planowany wariant obwodnicy D. przebiega przez następujące jednolite części wód powierzchniowych (JCWP): 1) S. od T. do O. o kodzie europejskim PLRW20001522379, należąca do typu abiotycznego: średnia rzeka wyżynna wschodnia; stanowi ona silnie zmienioną część wód. W PGW stan JCWP jest określony jako dobry i jest ona wskazana jako niezagrożona ryzykiem nieosiągnięcia celów środowiskowych, bez derogacji; 2) H. o kodzie europejskim PLRW200012223549, należąca do typu abiotycznego: potok fliszowy. Stanowi ona naturalna część wód; w PGW stan JCWP jest określony jako dobry i jest ona wskazana jako niezagrożona ryzykiem nieosiągnięcia celów środowiskowych, bez derogacji; 3) D. o kodzie europejskim PLRW200012223534, należąca do typu abiotycznego: potok fliszowy; stanowi ona naturalną część wód; w PGW stan JCWP jest określony jako dobry i jest ona wskazana jako niezagrożona ryzykiem nieosiągnięcia celów środowiskowych, bez derogacji.

Organ wskazał, że w świetle art. 38d ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, celem środowiskowym dla jednolitych części wód powierzchniowych niewyznaczonych jako sztuczne lub silnie zmienione jest ochrona, poprawa oraz przywracanie stanu jednolitych części wód powierzchniowych, tak aby osiągnąć dobry stan tych wód. Celem środowiskowym dla sztucznych i silnie zmienionych jednolitych części wód powierzchniowych jest ochrona tych wód oraz poprawa ich potencjału i stanu, tak aby osiągnąć dobry potencjał ekologiczny i dobry stan chemiczny sztucznych i silnie zmienionych jednolitych części wód powierzchniowych. D. jest rzeką III rzędu, lewobrzeżnym dopływem S. Rzeka ma długość 9,2 km, a jej zlewnia wynosi 12,22 km kw. Rzeka rozpoczyna swój bieg w okolicach wsi L. na wysokości 385 m n.p.m. i uchodzi do S. w okolicach D. na wysokości 338 m n.p.m. Średni spadek rzeki wynosi 5,11%.W obszarze analizowanej JCWP planowane jest przekroczenie rzeki D. mostem zintegrowanym z przejściem dla zwierząt oraz cieków bez nazwy - przepustami. Ponadto przewiduje się regulację D. na długości ok. 85 m i ok. 90 m. Podpory pod obiekt mostowy nad D. posadowione będą poza korytem rzeki. Możliwa jest także punktowa ingerencja w koryto rzeki, związana z odprowadzaniem wód opadowo-roztopowych z planowanej trasy.W ciągu cieków bez nazwy wykonane zostaną przepusty. Przewiduje się także odprowadzanie wód opadowo-roztopowych z powierzchni planowanej drogi do tych cieków.

Organ zauważył, że zgodnie z dokumentacją, realizacja planowej inwestycji nie wpłynie na fitobentos i makrofity. Zniszczone w strefie przybrzeżnej szybko się zregenerują. Potencjalne oddziaływania na makrozoobentos (mechaniczne zniszczenie siedliska oraz ewentualne negatywne oddziaływanie zawiesiny), będą ograniczone w czasie i przestrzeni. Oddziaływania te nie wpłyną negatywnie na ocenę elementu w obrębie całej jednolitej części wód.W przypadku regulacji i umacniania koryta wystąpi krótkotrwały wpływ na ryby (lokalne zniszczenie siedlisk, lokalne pogorszenie stanu siedlisk). W fazie budowy, ze względu na prace prowadzone w rejonie rzeki (drgania, hałas) oraz prace związane z umocnieniem brzegów, ryby mogą chwilowo unikać odcinków objętych pracami. Działania te nie będę zakłócały możliwości migracji organizmów. Z uwagi na zakres i specyfikę przedsięwzięcia, nie wpłynie to negatywnie na ocenę elementu w obrębie całej jednolitej części wód. Prace związane z regulacją koryta D. oraz wykonaniem przepustów i ich umocnieniem w korytach cieków bez nazwy, będą miały wpływ na elementy hydromorfologiczne. Pozytywnym aspektem realizacji przedsięwzięcia będzie umocnienie koryt w sposób jak najbardziej odpowiadający istniejącej formie środowiskowej tych cieków. W przypadku ewentualnych umocnień koryt cieków wodnych, będących odbiornikami wód opadowo-roztopowych z powierzchni planowanej drogi, umocnienia w rejonie wylotów urządzeń kanalizacyjnych wykonane zostaną na możliwie jak najkrótszym odcinku cieku z wykorzystaniem materiałów naturalnych w tym kruszyw, kamienia lub faszyny. Umocnienie koryt cieków w rejonie budowanego obiektu mostowego ograniczone zostaną do minimum.

Zdaniem organu przedsięwzięcie będzie wpływało na parametry fizykochemiczne tylko krótkoterminowo, w okresie realizacji. Podczas wykonywania prac związanych z regulacją koryta D. oraz ingerencją w koryta cieków bez nazwy, wystąpi zmętnienie wody oraz zmiana warunków natlenienia. Spowoduje to pogorszenie takich paramentów jak: zawiesina ogólna, tlen rozpuszczony oraz pozostałych wskaźników charakteryzujących warunki tlenowe i zanieczyszczenia organiczne. Wycinka przybrzeżnych krzewów i drzew rosnących przy brzegach spowoduje, że cieki w strefach nadbrzeżnych zostaną pozbawione ocienionych fragmentów. Wpłynie to na szybsze nagrzewanie się wody oraz zmianę warunków natlenienia, tj. spadek zawartości tlenu. Biorąc jednak pod uwagę, że prace te będą miały charakter lokalny, tj. w bezpośrednim rejonie drogi, nie będą to oddziaływania znaczące. Z uwagi na ograniczony zasięg negatywnych oddziaływań generowanych wskutek przeprowadzenia koryta rzeki pod projektowaną drogą, lub umocnieniem brzegów oraz słabe oddziaływania lub ich brak w przypadku pozostałych elementów przedsięwzięcia, nie zagraża ono celom ochrony wód w innych częściach wód.Zgodnie z dokumentacją, realizacja planowej inwestycji nie wpłynie na fitobentos i makrofity, które zniszczone w strefie przybrzeżnej szybko się zregenerują. Potencjalne oddziaływania na makrozoobentos (mechaniczne zniszczenie siedliska oraz ewentualne negatywne oddziaływanie zawiesiny), będą ograniczone w czasie i przestrzeni. Oddziaływania te nie wpłyną negatywnie na ocenę elementu w obrębie całej jednolitej części wód.W przypadku regulacji i umacniania koryta wystąpi krótkotrwały wpływ na ryby (lokalne zniszczenie siedlisk, lokalne pogorszenie stanu siedlisk).W fazie budowy, ze względu na prace prowadzone w rejonie rzeki (drgania, hałas) oraz prace związane z umocnieniem brzegów, ryby mogą chwilowo unikać odcinków objętych pracami. Działania te nie będę zakłócały możliwości migracji. Z uwagi na zakres i specyfikę przedsięwzięcia, nie wpłynie to negatywnie na ocenę elementu w obrębie całej jednolitej części wód.

Organ stwierdził, że do umacniania brzegów rzeki O. zastosowane zostaną materiały naturalne (np. faszyna). Prace planowane w rejonie rzeki H. nie wpłyną negatywnie na elementy hydromorfologiczne rzeki. Również ewentualna punktowa ingerencja w koryto związana z odprowadzaniem wód opadowych z planowanej trasy nie powinna wpłynąć negatywnie na elementy hydromorfologiczne.Prace związane z regulacją koryta O. oraz jego umocnienia będą miały wpływ na elementy hydromorfologiczne. Pozytywnym aspektem realizacji przedsięwzięcia będzie umocnienie koryta rzeki O., w sposób jak najbardziej odpowiadający istniejącej formie środowiskowej tego cieku. Umocnienie koryta, kształt i forma ujętego koryta oraz jego głębokość będzie zapewniać dotychczasową szybkość prądu wody. W przypadku ewentualnych umocnień koryt cieków wodnych, będących odbiornikami wód opadowo-roztopowych z powierzchni planowanej drogi, umocnienia w rejonie wylotów urządzeń kanalizacyjnych wykonane zostaną na możliwie jak najkrótszym odcinku cieku z wykorzystaniem materiałów naturalnych w tym kruszyw, kamienia lub faszyny. Umocnienia koryt cieków w rejonie budowanego obiektu mostowego ograniczone zostaną do minimum. Przedsięwzięcie będzie wpływało na parametry fizykochemiczne tylko krótkoterminowo, w okresie realizacji. Podczas wykonywania prac związanych z regulacją koryta rzeki Ostrówek wystąpi zmętnienie wody oraz zmiana warunków natlenienia. Spowoduje to pogorszenie takich paramentów jak: zawiesina ogólna, tlen rozpuszczony oraz pozostałych wskaźników charakteryzujących warunki tlenowe i zanieczyszczenia organiczne.Wycinka przybrzeżnych krzewów i drzew rosnących przy brzegach spowoduje, że cieki w strefach nadbrzeżnych zostaną pozbawione ocienionych fragmentów. Wpłynie to na szybsze nagrzewanie się wody oraz zmianę warunków natlenienia, tj. spadek zawartości tlenu. Biorąc jednak pod uwagę, że prace te będą miały charakter lokalny, tj. w bezpośrednim rejonie drogi, nie będą to oddziaływania znaczące.Zgodnie z dokumentacją, realizacja planowej inwestycji nie wpłynie na fitobentos i makrolity rzeki S., które zniszczone w strefie przybrzeżnej szybko się zregenerują. Potencjalne oddziaływania na makrozoobentos (mechaniczne zniszczenie siedliska oraz ewentualne negatywne oddziaływanie zawiesiny), będą ograniczone w czasie i przestrzeni. Oddziaływania te nie wpłyną negatywnie na ocenę elementu w obrębie całej jednolitej części wód.W przypadku regulacji i umacniania koryta, wystąpi krótkotrwały wpływ na ryby (lokalne zniszczenie siedlisk, lokalne pogorszenie stanu siedlisk). W fazie budowy, ze względu na prace prowadzone w rejonie rzeki (drgania, hałas) oraz prace związane z umocnieniem brzegów, ryby mogą chwilowo unikać odcinków przewidzianych do umocnienia. Działania te nie będę zakłócały możliwości migracji. Z uwagi na zakres i specyfikę przedsięwzięcia, nie wpłynie to negatywnie na ocenę elementu w obrębie całej jednolitej części wód.

Organ stwierdził, że prace związane z regulacją koryta cieku bez nazwy oraz jego umocnienia będą miały wpływ na elementy hydromorfologiczne. Kształt i forma ujętego odcinka cieku będzie nawiązywać do dotychczasowego charakteru (obecnie koryto przebiega odcinkiem prostym), utrzymany zostanie dotychczasowy spadek podłużny, umocnienie koryta w sposób jak najbardziej odpowiadający istniejącej formie środowiskowej tego cieku.W przypadku ewentualnych umocnień koryt cieków wodnych, będących odbiornikami wód opadowo-roztopowych z powierzchni planowanej drogi, umocnienia w rejonie wylotów urządzeń kanalizacyjnych wykonane zostaną na możliwie jak najkrótszym odcinku cieku, z wykorzystaniem materiałów naturalnych, w tym kruszyw, kamienia lub faszyny. Umocnienia koryt cieków w rejonie budowanego obiektu mostowego ograniczone zostaną do minimum. Do umocnienia koryta stosowane będą materiały, które nie będą materiałem obcym w tej części wód. Umocnienie koryta będą dostosowane do prędkości i przepływu wody w cieku.

Organ ustalił, że na długości 100-150 m obwodnica poprowadzona zostanie w odległości ok. 200-230 m od brzegu rzeki S. Następnie obwodnica usytuowana będzie w odległości ok. 400-800 m od brzegu rzeki S. Podczas prowadzenia prac na przedmiotowym odcinku drogi, nie zakłada się ingerencji w obudowę biologiczną rzeki.Przedsięwzięcie będzie wpływało na parametry fizykochemiczne tylko krótkoterminowo, w okresie realizacji. Nie przewiduje się punktowej ingerencji w koryto rzeki S. związanej z odprowadzaniem wód opadowych z planowanej trasy. Podczas wykonywania prac związanych z ingerencją w koryto cieku bez nazwy, wystąpi zmętnienie wody oraz zmiana warunków natlenienia. Spowoduje to pogorszenie takich paramentów jak: zawiesina ogólna, tlen rozpuszczony oraz pozostałych wskaźników charakteryzujących warunki tlenowe i zanieczyszczenia organiczne. Ze względu na skalę planowanych robót, prace te nie powinny wpłynąć na parametry fizykochemiczne całej JCWP.Z uwagi na ograniczony zasięg silniejszych negatywnych oddziaływań elementów przedsięwzięcia, takich jak przeprowadzenie koryta cieku bez nazwy pod projektowaną drogą, czy umocnienie brzegów oraz słabe oddziaływania lub ich brak w przypadku pozostałych elementów przedsięwzięcia, nie zagraża ono celom ochrony wód w innych częściach wód.

Organ zauważył, że etap eksploatacji inwestycji niesie ryzyko przedostania się do wód powierzchniowych zanieczyszczeń spłukiwanych z jezdni podczas normalnej eksploatacji drogi (oddziaływanie bezpośrednie, długoterminowe). Zanieczyszczenia mogą się także przedostawać do wód, w wyniku wystąpienia awarii lub wypadku na mostach lub w ich sąsiedztwie. Zagrożenia te będą zminimalizowane dzięki zastosowaniu urządzeń ochrony wód. Z obliczeń wynika, że nie istnieje możliwość przekroczenia w ściekach spływających z drogi dopuszczalnych poziomów zawiesiny ogólnej, zarówno w roku 2020, jak i 2035.

W ocenie organu wody opadowo-roztopowe z terenu projektowanej drogi przed wprowadzaniem do środowiska będą spełniały aktualne wymogi prawa, tj. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. poz. 1800 ze zm.).

Organ ustalił, że obszar objęty planowaną inwestycją znajduje się na granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 430 "Dolina rzeki S.". Jest to zbiornik dolinny, który gromadzi wody wgłębne formacji czwartorzędowych, trzeciorzędowych i kredowych w ośrodkach porowych i szczelinowo-porowych. Maksymalna miąższość warstwy wodonośnej dochodzi do 20 m, średnio osiągając 4,5 m. Zwierciadło, poza wyjątkami, ma charakter swobodny. Wahania zwierciadła są niewielkie i dochodzą od kilkudziesięciu cm do 2 m. Zgodnie z ustaleniami "Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza W.", planowana obwodnica D. realizowana będzie w obszarze jednolitej części wód podziemnych (JCWPd) o numerze PLGW2200158, o dobrym stanie wód oraz nie zagrozi nieosiągnięciem ustanowionych dla niej celów środowiskowych.

Organ wskazał, że w myśl art. 38e ustawy Prawo wodne celem środowiskowym dla jednolitych części wód podziemnych jest zapobieganie lub ograniczanie wprowadzania do nich zanieczyszczeń; zapobieganie pogorszeniu oraz poprawa ich stanu oraz ochrona i podejmowanie działań naprawczych, a także zapewnianie równowagi między poborem a zasilaniem tych wód, tak aby osiągnąć ich dobry stan. Budowa drogi na odcinkach, gdzie wody gruntowe występują płytko, może wymagać prowadzenia krótkotrwałych odwodnień wykopów budowlanych (np. pod budowę filarów mostów). W przypadku, gdy konieczne będzie prowadzenie odwodnienia wykopu budowlanego i brak będzie możliwości ograniczenia jego wpływu na działki sąsiednie, prowadzona będzie obserwacja poziomu zwierciadła wody przez okres wykonywania prac. Ewentualne odwodnienia budowlane będą prowadzone krótkimi odcinkami, przy zastosowaniu metod ograniczających ilości odpompowywanej wody i czas jego prowadzenia. Woda z odwadniania wykopów przy budowie trasy będzie oczyszczana w osadnikach przed odprowadzeniem do cieków.

Organ wskazał, że na podstawie opracowania pn."Wyznaczenie obszarów bezpośredniego zagrożenia powodzią w zlewni S., jako integralnego elementu studium ochrony przeciwpowodziowej", stanowiący I etap "Studium Ochrony Przeciwpowodziowej" planowany wariant trasy WW2 jedynie na niewielkich odcinkach poprowadzony zostanie w strefie zalewu wodami o prawdopodobieństwie przewyższenia Q1% rzeki S. W obszarze występowania wód powodziowych o prawdopodobieństwie przewyższenia Q1% nie przewiduje się wykopów budowlanych. Droga na przedmiotowym odcinku poprowadzona będzie w przeważającej części na nasypach, powyżej rzędnej wody powodziowej Q1%.Organ podał, że tankowanie sprzętu budowlanego prowadzone będzie poza placem budowy. Jednak w przypadku niemożności spełnienia tego warunku, na placu budowy będą zorganizowane stałe punkty tankowania sprzętu budowlanego o takich zabezpieczeniach i organizacji, które zapewnią nie przenikanie zanieczyszczeń do środowiska gruntowo-wodnego. W tym celu powierzchnia terenu, na której odbywać się będzie tankowanie zostanie uszczelniona poprzez zastosowanie np. geomembrany i przykrycie jej płytami betonowym. Dodatkowo dla minimalizacji zagrożenia zanieczyszczeniem wód gruntowych zastosowane zostaną zainstalowane na zapleczach i placach budowy przenośne sanitariaty. Ścieki bytowe gromadzone będą w zbiornikach kabin sanitarnych a okresowo po napełnieniu opróżniane przez specjalistyczną firmę. Zabezpieczone zostanie składowisko materiałów sypkich oraz prowadzony będzie nadzór nad stanem technicznym sprzętu. W trakcie prac budowlanych sprzęt budowlany będzie właściwie eksploatowany. Na terenie placu budowy nie będą podejmowane prace remontowe takie jak wymiana oleju itp. Zaplecza budowlane, miejsca składowania materiałów i kruszyw oraz pasy technologiczne usytuowane zostaną poza terenami podmokłymi oraz poza bezpośrednim sąsiedztwem zbiorników wodnych tj poza odcinkami w km ok. 0+100- 0+200, 0+850 - 1+000, 1+750 - 1+850, 3+300-3+623. Place składowania materiałów lokalizowane będą poza obszarami zalewowymi. Ruch pojazdów obsługujących plac budowy oraz zaplecza budowlane (dowóz materiałów budowlanych i sprzętu) w jak największym stopniu opierać się będzie na istniejącej sieci dróg. Ponadto zaplecza budowy i place magazynowe lokalizowane będą w odległości min. 100 m od rzek San i 50 m od innych cieków.

Organ podniósł, że wody opadowo-roztopowe z powierzchni drogi, przed wprowadzeniem do środowiska w obrębie obszaru Natura 2000: obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty "Rzeka S." PLH180007 oraz obszaru Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 430 "Dolina rzeki S.", będą oczyszczane w separatorach ze względu na zawartość węglowodorów ropopochodnych oraz w osadnikach. Dla ochrony wód powierzchniowych przed skutkami awarii na wylotach do odbiorników (w urządzeniach oczyszczających) zastosowane zostaną zamknięcia odpływu (zasuwy), które stanowić będą zabezpieczenie przed zrzutem substancji niebezpiecznych. Na przedmiotowym odcinku drogi wody opadowo-roztopowe z powierzchni drogi odprowadzane będą systemem kanalizacji deszczowej (rowy przydrożne szczelne). Podłoże (dno rowów) zostanie zaizolowane poprzez wykorzystanie membrany nieprzepuszczalnej. Na analizowanym odcinku drogi nie będą wykorzystywane zbiorniki infiltracyjne, a jedynie zbiorniki odparowująco-przelewowe. Ponadto w fazie eksploatacji drogi prowadzony będzie przegląd i konserwacji systemu odwadniającego tj. koszenie trawy w rowach odwadniających; usuwanie osadów z osadników, kontrola stanu technicznego rowów odwadniających, przepustów, wylotów urządzeń kanalizacyjnych, studzienek kanalizacyjnych oraz osadników. W ocenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska przeprowadzona analiza pozwala stwierdzić, iż przy zastosowaniu wskazanych działań minimalizujących, eksploatacja systemu odwodnienia drogi nie stanowi zagrożenia dla osiągnięcia celów środowiskowych analizowanych jednolitych części wód.

Organ podał, że wszystkie analizowane w Raporcie warianty drogi obwodowej WW1, WW2 oraz WZ przechodzą przez [...] Obszar Chronionego Krajobrazu, natomiast realizacyjny wariant WW2 - dodatkowo przebiega przez teren Parku Krajobrazowego Pogórza [...] oraz obszar specjalnej ochrony ptaków Pogórze [...] PLB180001. Wariant WW2 przebiega także w sąsiedztwie obszaru Natura 2000: obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty: Rzeka S. PLH180007 w najmniejszej odległości ok. 200 m od jego granicy.

Organ wskazał, że na potrzeby oceny wpływu poszczególnych wariantów planowanej obwodnicy na środowisko przyrodnicze, przeprowadzono rozpoznanie zasobów przyrodniczych środowiska. W przypadku inwentaryzacji florystycznej granicę badanego terenu wyznaczono w odległości ok. 100 m od osi projektowanej drogi. Kartowanie przeprowadzono w okresach wiosennym i letnim. W przypadku inwentaryzacji faunistycznej, badania obejmowały teren o szerokości ok. 200 m (po 100 m po obu stronach drogi). Dla niektórych grup wykonano szerszą inwentaryzację (np. dla ptaków). W zależności od grup zwierząt, koncentrowano się na wybranych, odpowiednich dla nich siedliskach. Całość prac faunistycznych rozdzielono na wyniki z poszczególnych 3 wariantów tak, aby możliwa była ocena poszczególnych wariantów pod względem wartości dla poszczególnych zinwentaryzowanych grup oraz porównanie ich ze sobą.

Zdaniem organu przeprowadzona na potrzeby sporządzenia Raportu inwentaryzacja botaniczna wykazała, iż teren przez który przebiega wariant WZ jest od strony walorów florystycznych i fitosocjologicznych najcenniejszy. Odnotowano tam trzy typy siedlisk przyrodniczych z zał. I Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (tzw. dyrektywa siedliskowa) oraz 3 gatunki objęte ochroną ścisłą. Wariant WW2, podobnie jak wariant WW1, przebiega przez płaskie dno zagospodarowanej rolniczo doliny Sanu. Przeważającym elementem w krajobrazie jest roślinność z klas Stelłarietea, Artemisietea i Molinio-Arrhenatheretea, wykształcona na polach uprawnych, porolnych nieużytkach i użytkach zielonych. Ze względu na zmiany użytkowania ziemi w ostatnich latach (odłogowanie, wznawianie użytkowania kośnego, intensyfikacja użytkowania), roślinność cechuje obecnie znaczna dynamika tak, że duża część zbiorowisk wykazuje charakter pośredni, pomiędzy syntaksonami właściwymi dla różnych klas (pól, łąk, ziołorośli). Terenom osiedleńczym towarzyszą pospolite zbiorowiska ruderalne. Najcenniejszymi przyrodniczo elementami tego terenu są leśno-zaroślowe ekosystemy łęgowe, wykształcone wąskim pasem wzdłuż małych cieków wodnych. Pozostałe typy zbiorowisk zajmują znikomo mały procent pokrycia.Zbiorowiska użytkowanych łąk kośnych reprezentują najczęściej związek Arrhenatherionelatioris. Zajmują siedliska świeże lub lekko wilgotne, a sposób użytkowania, przekładający się na naturalność i bogactwo gatunkowe jest zróżnicowany, przeważają jednak umiarkowanie bogate lub ubogie (intensywnie wykorzystywane lub poodłogowe) płaty. Pola orne wykorzystywane pod uprawy zbożowe i okopowe zasiedlane są przez stosunkowo ubogie fitocenozy segetalneStellarieteamediae z niewielkim udziałem dwuliściennych archeofitów. Zbiorowiska wykształcające się na porolnych nieużytkach przybierają fizjonomię łąk lub ziołorośli i są mieszaniną gatunków polnych, łąkowych i ziołoroślowych oraz pojedynczych krzewiastych fanerofitów. Na wieloletnich odłogach duży udział w fitocenozach mają gatunki charakterystyczne dla klasy Artemisietea (ruderalne i przechodzące ze zbiorowisk naturalnych ziołorośli i łęgów). Zbiorowiska leśne i zaroślowe stwierdzone w trakcie kartowania wzdłuż cieków wodnych, należą do podzwiązkuAlnenionglutinoso-incanae. Ich płaty wykształcone były w postaci bardzo wąskiego (często ograniczone tylko do skarp w korycie) i nieciągłego pasa nadrzecznego. Łęgi wykazywały szereg antropogenicznych zniekształceń (juwenilizacja, neofityzacja, pinetyzacja), które nasilały się w pobliżu zabudowań. Składnikami fitocenoz łęgowych były także gatunki inwazyjne, występujące szczególnie licznie w miejscach zamieszkałych.Pozostałe typy zbiorowisk zajmowały niewielką powierzchnię. Szuwary Phragmitetea (Phragmitetumaustralis, Glycerietummaximae, Caricetumgracilis) wykształciły się wzdłuż części rowów odwadniających. Ponadto na jednym stanowisku (początek trasy od strony północnej) w lokalnym zagłębieniu stwierdzono turzycowisko Caricetumacutiformis. Zbiorowiska z klasy Rhamno-Prunetea spotykano sporadycznie na zboczach nasypów. Z przeprowadzonej inwentaryzacji przyrodniczej wynika, że wariant WW2 przecinać będzie dwa rodzaje siedlisk przyrodniczych wymienionych w zał. I dyrektywy siedliskowej. Siedliska te, z uwagi przede wszystkim na częstą penetrację przez ludzi spowodowaną bliskością zabudowy, już obecnie nie przedstawiają dużej wartości przyrodniczej.

Organ podał, że jak wynika z treści Raportu, entomofauna na wszystkich trzech wariantach tras obwodnicy, nie charakteryzowała się cennym składem gatunkowym. Najbogatszy w gatunki jest wariant WZ. Zgodnie z treścią Raportu, analizowane warianty dla herpetofauny posiadają niską wartość. Na obszarach trzech wariantów odnotowano dwa najpospolitsze gatunki płazów, z których ropuchę szarą odnotowano tylko w wariancie WZ. Część z rowów znajdujących się na badanym terenie, to rowy suche, przez co nie stanowią dogodnych miejsc bytowania dla płazów. Gady reprezentowane są przez jaszczurkę zwinkę, najpospolitszy gatunek gada w Polsce. Nie obserwowano innych gatunków gadów. W przypadku wariantów WW1 i WW2 przy istniejącym cieku zinwentaryzowano stanowisko żaby trawnej. Wśród ssaków na analizowanym terenie stwierdzono takie gatunki jak sarna europejska Capreoluscapreolus oraz bóbr europejski Castorflber (na ciekach wodnych).Podczas prowadzonej inwentaryzacji ornitologicznej na całym terenie zanotowano głównie ptaki należące w większości do gatunków pospolitych i częstych, charakterystycznych głównie dla terenów rolniczych w przypadku wariantów WW1 i WW2, oraz rolnych i terenów zadrzewień w przypadku wariantu WZ.

Wśród zinwentaryzowanych na terenie wariantu WW2 gatunków, znajdowały się dwa gatunki ptaków wymienionych w zał. I dyrektywy siedliskowej tj.: bocian biały Ciconiaciconia (gatunek obserwowany tylko przelotnie, brak stwierdzonego żerowania, nie stwierdzono gniazd tego gatunku), derkacz Crexcrex oraz gąsiorek Laniuscollurio, (odnotowane 2 stanowiska) stanowiące przedmioty ochrony obszaru specjalnej ochrony ptaków Pogórze [...] PLB180001.

Organ podał, że Specjalny Obszar Ochrony Ptaków Pogórze [...], to obszar o randze europejskiej, który ze względu na swoje wartości ornitologiczne został wyznaczony dla ochrony ptaków wymienionych w Zał. I tzw. dyrektywy ptasiej (dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE, z dnia 30 listopada 2009 r., w sprawie ochrony dzikiego ptactwa). Analizując wpływ na objęte ochroną gatunki ptaków uznano, że wariant WW2 może wpłynąć głównie na zmianę lokalizacji lęgowych 2 par gąsiorka oraz 1 stanowiska derkacza. Na terenie obszaru specjalnej ochrony ptaków Pogórze [...], liczebność populacji gąsiorka szacowana jest na 800-1000, a derkacza na 400-450 par. Gatunki te również poza regionem nie należą do rzadkich. W przypadku bociana białego wpływ inwestycji będzie niewielki, gdyż gatunki te albo przelatywały wyłącznie nad planowanymi wariantami, albo żerowały na pewnej odległości od każdego z wariantów.

W ocenie organu realizacja inwestycji poza terenem Natura 2000, w wariancie WZ, może przyczynić się do większego wpływu pośredniego na przedmioty ochrony w obszarze "Pogórze [...]" niż w wariantach WW1 i WW2 i uszczuplenia siedlisk żerowiskowych, między innymi takich zagrożonych gatunków jak orlika krzykliwego i orła przedniego. W oparciu o przeprowadzone analizy uznano, iż planowana inwestycja z uwagi na zaproponowane środki minimalizujące lub eliminujące negatywne oddziaływania, nie będzie oddziaływać, zarówno na etapie budowy jak i eksploatacji, w sposób znacząco negatywny na poszczególne elementy środowiska przyrodniczego, powierzchniowe formy ochrony przyrody (w tym na obszary Natura 2000 OSOP Pogórze [...] PLB180001, OZW Rzeka S. PLH180007), ich integralność oraz spójność sieci tych obszarów i korytarze migracyjne. Wskazane warunki realizacji przedsięwzięcia mają na celu eliminację lub ograniczenie jego negatywnych oddziaływań na środowisko przyrodnicze, w tym ograniczenie negatywnego wpływu planowanej inwestycji na tereny przyległe do pasa budowy (w tym na siedliska przyrodnicze, siedliska chronionych gatunków, ekosystemy rzeczne, powierzchniowe formy ochrony przyrody), poprzez: wykorzystanie istniejących dróg (oraz tymczasowo wyznaczonych) na potrzeby transportu materiałów, maszyn itp., wskazanie miejsc lokalizacji zaplecza budowy, baz technicznych i składów materiałów budowlanych (wraz z ich stosownym zabezpieczeniem), rodzaju i miejsc oświetlenia, sposobów prowadzenia odwodnień budowlanych, systemu odwadniającego drogę, grodzenia pasu budowy (np. w sąsiedztwie stanowisk chronionych gatunków płazów), nasadzeń zieleni izolacyjno-osłonowej, naprowadzającej do przejść dla zwierząt oraz kolorystyki obiektów mostowych, ponadto wskazanie terminów realizacji prac przygotowawczych i budowlanych (np. dla wycinki drzew i krzewów, likwidacji zbiorników wodnych i rozlewisk, prowadzenia prac w obrębie koryt rzecznych), zabezpieczenie drzew i krzewów nieprzewidzianych do wycinki, eliminacja/ograniczenie możliwości kolizji zwierząt z ruchem samochodowym, ograniczenie efektu bariery, przerywania korytarzy migracyjnych poprzez: zaprojektowanie przejść dla zwierząt małych i płazów (wraz z przedstawieniem ich lokalizacji, rodzaju, parametrów minimalnych, wykonania, zagospodarowanie otoczenia, zabezpieczenia), nadanie odpowiedniego nachylenia skarp rowów i cieków wodnych, sposoby i zakres możliwych umocnień koryt cieków przecinających trasę obwodnicy itd. Realizacja inwestycji nie będzie wiązała się z ingerencją w przepływają w sąsiedztwie rzekę Sa.oraz jej obudowę biologiczną.

Organ wskazał, że z uwagi na stwierdzenie podczas inwentaryzacji występowania w rejonie cieków wodnych bobra europejskiego, wprowadzono warunek określającego stosowne zabezpieczenie uniemożliwiające zniszczenie korpusu drogi przed działalnością ww. gatunku. Ponadto przedstawiono zasady postępowania w przypadku konieczności zniszczenia (siedlisk) chronionych gatunków. Wskazano konieczność prowadzenia monitoringu podczas prowadzenia prac przygotowawczych i budowlanych (wycinka drzew, zdjęcie humusu, likwidacja zbiorników wodnych i podmokłości itd.) oraz eksploatacji drogi (coroczny monitoring techniczny przejść i przepustów, zagospodarowania przejść i ich otoczenia, ogrodzeń ochronnych i naprowadzających itp.; oraz min. 3-4 letni monitoring wykorzystania przejść przez zwierzęta).

Niezależnie od powyższego organ podał, że w opisywanym postanowieniu wskazano na konieczność przeprowadzenia ponownej oceny na środowisko ze względu na konieczność doprecyzowania szeregu uwarunkowań technicznych ograniczających lub eliminujących negatywne oddziaływanie planowanej inwestycji m. in. na środowisko przyrodnicze. W terminie po upływie 1 roku od dnia oddania obiektu do użytkowania należy przeprowadzić pomiary w zakresie oddziaływania przedsięwzięcia m. in. na klimat akustyczny i wyniki przedstawić w analizie porealizacyjnej, którą należy przedłożyć Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w terminie 18 miesięcy od dnia oddania obiektu do użytkowania. W przypadku niedotrzymania standardów jakości środowiska, konieczne będzie zastosowanie odpowiednich rozwiązań technicznych, technologicznych ograniczających ponadnormatywne oddziaływania. W przypadku braku możliwości zastosowania ww. rozwiązań, analiza porealizacyjna posłuży do stwierdzenia konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. Ze względu na konieczność zachowania wymogów ochrony środowiska uznano za niezbędne nałożenie dodatkowych warunków opisanych w punkcie II i III postanowienia. Organ wskazał przy tym, że warunki te są rozstrzygnięciami indywidualnymi. Niezależnie od nich dla przedsięwzięcia konieczne jest przestrzeganie ogólnie obowiązujących przepisów na etapie jego realizacji, eksploatacji i likwidacji.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], Burmistrz Miasta [...] ustalił środowiskowe uwarunkowania dotyczące realizacji przedsięwzięcia pn.: "Budowa obwodnicy m. D. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] L. – P. – G." w wariancie WW2.

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 104 K.p.a., art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 4, art. 80, art. 82, art. 85 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa z 3 października 2008 r.) oraz § 3 ust. 1 pkt 60 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawię przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Wskazał również, że decyzję wydano po rozpatrzeniu wniosku inwestora: Zarządu Województwa [...]- [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na "Budowa obwodnicy m. D. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] L. – P. – G. S.".

W uzasadnieniu organ podał, że zakres przedsięwzięcia wykracza poza granice Gminy Miejskiej [...], jednak większa część jego terenu ma być realizowana na terenie Gminy Miejskiej [...], w myśl obowiązujących norm prawnych organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia jest Burmistrz Miasta [....]. W oparciu o art. 75 ust. 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. w dniu 27 lutego 2012 r. Burmistrz Miasta [...] zawarł porozumienie o wydanie przedmiotowej decyzji z Wójtem Gminy [...].

Organ ustalił, że liczba stron przedmiotowego postępowania przekracza 20 osób, stąd zgodnie z art. 49 K.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. w toku postępowania strony były zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania. Informacja o złożonym wniosku została umieszczona w publicznie dostępnym wykazie danych o dokumentach, w karcie informacyjnej nr 3/2012. Do wniosku dołączono Kartę informacyjną przedsięwzięcia zawierającą dane określone w art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r.

Organ wskazał, że planowane przedsięwzięcie zaliczono do grupy przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których przeprowadzenie procedury oceny oddziaływania na środowisko może być wymagane, na podstawie art. 63 ust. 1 w związku z art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. oraz § 3 ust. 1 pkt 60 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Organ stwierdził, że wszystkie warunki zawarte w postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz opinii sanitarnej Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego zostały uwzględnione w wydanej decyzji. W uzasadnieniu decyzji przytoczył treść uzasadnienia postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.

Organ podał również, że w toku postępowania wpłynęły pisma stron postępowania, w treści których zawarte zostały zapisy, związane w głównej mierze z lokalizacją zaplanowanej obwodnicy w Parku Krajobrazowym Pogórza [...] i Obszarze Natura 2000, sprawami przeciwpowodziowymi, kwestiami związanymi z negatywnym oddziaływaniem zaplanowanej inwestycji na mieszkańców oraz przyrodę. Odnosząc się do powyższego organ podał, że każda inwestycja liniowa może powodować pojawienie się konfliktu społecznego związanego z naruszeniem interesu publicznego i osób trzecich. Mogą to być konflikty związane z podziałem terenu własności, ceną wykupu, sprawami związanymi z zabezpieczeniem i ochroną środowiska oraz warunkami technicznymi związanymi z realizacją inwestycji drogowej. Realizacja całego zadania inwestycyjnego jest przedsięwzięciem korzystnym, bowiem poprawi warunki jazdy i bezpieczeństwa dla użytkowników drogi. Wskazał, że analizując Raport - za wariant najkorzystniejszy dla środowiska uznano wariant WW2, pomimo iż przechodzi on przez obszar Natura 2000 oraz leży na terenie Parku Krajobrazowego Pogórza [....]. Z przeprowadzonej inwentaryzacji przyrodniczej wynika bowiem, że:

– biorąc pod uwagę walory botaniczne, inwentaryzacja nie wykazała obecności gatunków objętych ochroną ścisłą ani też taksonów rzadkich i zagrożonych;

– entomofauna (bezkręgowce) na analizowanym wariancie obwodnicy nie charakteryzowała się cennym składem gatunkowym, nie odnotowano gatunków, które byłyby rzadkie, które należałoby szczególnie chronić przed wpływem planowanej inwestycji;

– analizowany wariant z uwagi na herpetofaunę posiada niską wartość; część z rowów, jakie tu występują są suche, przez co nie są atrakcyjne dla płazów. Odnotowano jedynie na ciekach wodnych pojedyncze złoża jaj i kijanki żaby trawnej; gady reprezentowane są przez jaszczurkę zwinkę, najpospolitszy gatunek gada w Polsce, nie obserwowano innych gatunków gadów;

– na analizowanym terenie stwierdzono wyłącznie pospolite gatunki ssaków charakterystyczne dla obszarów rolniczych. Na ciekach wodnych odnotowano jedynie ślady bobra. Jest to wariant najmniej wykorzystywany jako żerowisko, ze względu na dużą penetrację ludzką (tereny często odwiedzane i użytkowane przez mieszkańców D.).

– w sąsiedztwie wariantu WW2 odnotowano 3 gatunki ptaków: bocian biały (gatunek, który był obserwowany tylko przelotnie), derkacz - gatunek ten odnotowano jednokrotnie na łące, na innych terenach nie stwierdzono tego gatunku z pewnością ze względu na brak odpowiednich dla niego siedlisk, gąsiorek - zaobserwowano 2 stanowiska.

Organ wskazał, że analizując wpływ na zinwentaryzowane gatunki ptaków można uznać, że planowany wariant może wpłynąć głównie na zmianę lokalizacji lęgowych dwóch par gąsiorka oraz na jednego stanowisko derkacza. Jednak w przypadku tych gatunków, ptaki będą mogły zająć siedliska zastępcze w okolicy. W przypadku bociana białego wpływ ten będzie niewielki, gdyż gatunki te albo przelatywały wyłącznie nad planowanym wariantem albo żerowały na pewnej odległości od wariantu, przez co nie odczują specjalnego ubytku siedlisk żerowiskowych. Ze względu na to, że wariant WW2, posiada w swoim obrębie gatunki naturowe, to są to gatunki najpospolitsze. W związku z tym realizacja inwestycji dotyczyłaby zabrania im siedlisk, które są równocześnie mocno zniekształcone przez człowieka. Należy uznać, że nie będzie istotnego negatywnego wpływu na przedmioty ochrony w obszarze oraz nie wpłynie to na integralność obszaru ze względu na to, że wariant ten przechodzi blisko zabudowań. Zgodnie z inwentaryzacją przyrodniczą teren ten jest pod silną presją człowieka, w dużym stopniu zniekształcony i nie jest odwiedzany przez cenne gatunki ptaków z załącznika I tzw. dyrektywy ptasiej, a jedyne występują tu najpospolitsze gatunki jak gąsiorek i 1 stanowisko derkacza.

W ocenie organu, po zastosowaniu warunków wymienionych w opisywanej decyzji budowa przedmiotowej drogi nie będzie negatywnie oddziaływać na rośliny i zwierzęta z terenów zajętych i sąsiadujących z inwestycją. Planowane przedsięwzięcie nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na obszary Natura 2000 z uwagi na ochronę gatunków, założenia ochrony obszarów Natura 2000, cel ochrony obszarów, osłabienie lub zaburzenie ekologicznych funkcji obszarów i zaburzenie naturalnych procesów. Przedstawione w raporcie wyniki prac projektowych, oraz analiza oddziaływania na środowisko poszczególnych wariantów wraz z ich porównaniem wykazały, iż wariant WW2 jest najkorzystniejszy dla środowiska.

Zdaniem organu, z przeprowadzonego postępowania, w tym analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, m.in. Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz przedłożonych uzupełnień do Raportu wynika, że realizacja i eksploatacja przedsięwzięcia, przy zachowaniu warunków wymienionych w sentencji niniejszej decyzji, spełniać będzie obowiązujące standardy jakości środowiska, w tym zdrowia ludzi, wobec czego organ był zobowiązany do wydania wnioskowanej decyzji.

Po rozpoznaniu odwołań (w tym odwołań stron skarżących) decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję z dnia [...] sierpnia 2015 r.

Kolegium wskazało, że w odwołaniu części stron zostały sformułowane następujące zarzuty wobec decyzji i postępowania administracyjnego poprzedzającego jej wydanie:

1. Brak pisemnego zawiadomienia osób o prowadzonym postępowaniu i wydanej decyzji (strony odwołują się w tym zakresie do Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska) (Konwencja z Aarhus).

2. Teren, który ma być przeznaczony na budowę obwodnicy znajduje się w obszarze Natura 2000 oraz parku krajobrazowego; występują na nim liczne gatunki fauny, szczegółowo wymienione w odwołaniu.

3. Pola uprawne, na których planowana jest inwestycja są użytkowane przez okolicznych rolników, którzy otrzymują z tego tytułu dopłaty z Unii Europejskiej; gleby na tych terenach są żyzne i urodzajne; dla rolników stanowią w większości jedyne źródło utrzymania. Realizacja inwestycji utrudni rolnicze wykorzystywanie pól, które znajdą się za obwodnicą. Spaliny i kurz pogorszą jakość pasz dla zwierząt oraz obniżą wartość odżywczą warzyw i owoców dla ludzi. Zanieczyszczone powietrze i hałas będą źle wpływać na zdrowie i samopoczucie ludzi.

4. Prace i wykopy przy budowie mogą spowodować uszkodzenia poziomów wodonośnych, a co za tym idzie brak wody pitnej w okolicznych studniach.

Odwołujący stwierdzili, że najkorzystniejszą lokalizację stanowi wariant WZ.

Odwołanie od decyzji wniósł także Polski Związek Działkowców - Okręgowy Zarząd [...] w [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Planowana inwestycja ma przebiegać przez jeden z terenów Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" (Ogród nr 3 przy ul. B.) położony na działce nr 1881 w Dy. Strona odwołująca się stwierdziła, że w toku postępowania zaniechano przeprowadzenia w Raporcie oddziaływania na środowiska analizy wariantów alternatywnych trasy przebiegu drogi obwodowej. Raport o oddziaływaniu na środowisko powinien zawierać opis planowanego przedsięwzięcia, a w szczególności warunki użytkowania terenu w fazie budowy i eksploatacji lub użytkowania, przewidywane rodzaje i ilości zanieczyszczeń wynikające z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia, opis elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym elementów objętych ochroną na podstawie ustawy o ochronie przyrody. Ponadto raport powinien zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. zawierać prezentację trzech wariantów realizacji, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego. Raport nie przedstawia opisu wymaganej przepisami prawa liczby wariantów alternatywnych. Zarzucono także brak wnikliwej analizy przebiegu obwodnicy pod kątem wpływu planowanego przedsięwzięcia na znajdujące się na jego obszarze formy ochrony przyrody, a więc także rodzinny ogród działkowy, co stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Odwołujący się podał, że zniszczeniu ulegnie część ogrodu działkowego, inwestycja przedzieli zwarty kompleks działek. Zniszczeniu ulegną również oazy wypoczynku dla działkowców i ich rodzin, zlikwidowane zostaną miejsca lęgowe dla ptaków, ostoja dla pszczół i pożytecznych płazów oraz gadów.

Odwołania wniosły także AC, DC, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, 9 i 10 § 1 k.p.a., art. 37 i art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. oraz art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Podniesiono także zarzut niewłaściwego przeprowadzenia konsultacji społecznych (inwestor przeprowadził konsultacje społeczne w dniach 20 listopada 2012 r. i 14 maja 2013 r. oraz 10 lipca 2015 r., co oznacza, że odbyły się one już po złożeniu przez inwestora wniosku o wydanie decyzji, tj. 24 lutego 2012r). Zdaniem odwołujących się jest to niezgodne z Konwencją o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska(Konwencja z Aarhus).Ponadtospołeczeństwo nie było w należyty sposób informowane o toczącym się postępowaniu. Informacje o postępowaniu zamieszczano tylko na stronie BIP Urzędu Miasta [...], a stron postępowania nie informowano na piśmie o toczącym się postępowaniu. Odwołujące się nie zgodziły się z planowaną inwestycją, gdyż niedawno przeprowadziły remont domu, który planowany jest do wyburzenia. Zwrócono także uwagę na niszczenie obszarów chronionych - obszaru Natura 2000, Parku Krajobrazowego Pogórza [...] oraz [....] Obszaru Chronionego Krajobrazu. Wskazano także na różnice w treści opracowań wykonanych przez A. Sp. z o.o. z 2011 r. i 2015 r. w zakresie wyboru najlepszego wariantu: zgodnie z opracowaniem z 2011r. takim wariantem był wariant WZ, zaś w 2015 r. za taki wariant uznano wariant WW2. Odwołujące się nie zgodziły się z wynikami Raportu z dnia 11 marca 2015r. oraz z treścią decyzji, gdzie zawarto – w ich ocenie – nieprawdziwe stwierdzenia dotyczące występowania na terenie przewidzianym na realizację inwestycji gatunków płazów, gadów, ssaków i ptaków. W piśmie z dnia 17 września 2015r. AC, DC uzupełniły odwołanie o stwierdzenie, że decyzja została wydana w oparciu o uchylone akty prawne, a inwentaryzacja faunistyczna została dokonana z pominięciem godzin wieczornych i nocnych.

Odwołanie wniósł także P. P., który wskazał, że planowana inwestycja przedzieli jego działkę, uprawy z której stanowią podstawę wyżywienia jego rodziny oraz zwierząt gospodarskich. Grunty te znajdują się w obszarze [...] Parku Krajobrazowego oraz mieszczą się w obszarze specjalnej ochrony w ramach Programu Natura 2000.

W swoim odwołaniu B. Ć. i E. Ć. wnieśli sprzeciw wobec inwestycji, zauważając że właściciele nieruchomości nie zostali poinformowani w odpowiedni sposób o planowanej inwestycji i jej parametrach, a sama inwestycja spowoduje zagrożenie powodziowe.

W swoim odwołaniu ZK i PK stwierdzili, że planowana inwestycja podzieli ich nieruchomość; grunty te znajdują się w obszarze [...] Parku Krajobrazowego oraz mieszczą się w obszarze specjalnej ochrony w ramach Programu Natura 2000; inwestycja spowoduje zagrożenie powodziowe.

Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:

1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;

2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;

3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;

4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

W ocenie Kolegium analiza treści zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że decyzja ta zawiera wszystkie niezbędne elementy wymagane przez art. 82 ust. 1 ustawy, w szczególności w wyczerpujący sposób opisuje rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, określa wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym opracowywanym przed uzyskaniem decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej - wydawanej na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz inne kwestie wynikające z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r.Załącznikiem do decyzji jest natomiast charakterystyka przedsięwzięcia.

Zdaniem organu odwoławczego uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia warunki przewidziane w art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r., stosownie do którego uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów K.p.a., powinno zawierać w przypadku gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko: 1) informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa,; 2) informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione: a) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; b) uzgodnienia regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz opinie organu, o którym mowa w art. 78.

Kolegium podało, że decyzja organu pierwszej instancji w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia w wariancie WW2, została wydana po uzyskaniu postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [....] lipca 2015r. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 1, ust. 3, 4 i 7 ustawy z dnia 3 października 2008 r. oraz art. 106 § 1, 2 i 4 K.p.a. W drodze omawianego postanowienia organ ochrony środowiska pozytywnie uzgodnił warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia w wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, tj. wariancie WW2.

Organ odwoławczy podał, że dokonał oceny postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [..] lipca 2015 r., dochodząc do wniosku, że jest ono poprawne tak pod względem formalnym, jak i merytorycznym. Kolegium wskazało, że pierwotny raport był uzupełniany przez jego autora po wezwaniach Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska wyrażonych w pismach z dnia 4 stycznia 2013 r., 3 lipca 2013 r., 4 grudnia 2013 r., 7 sierpnia 2014 r., 30 września 2014 r., 9 grudnia 2014 r., a także z dnia 27 lutego 2015 r. W konsekwencji tych wezwań został sporządzony Raport oddziaływania na środowisko, który w sposób pełny dokonuje oceny zagadnień określonych w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Raport ten przedstawia także stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. opis analizowanych wariantów, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, a także wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Na takiej podstawie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowił uzgodnić realizację inwestycji w wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, tj. w wariancie WW2. Przedstawione w raporcie wyniki prac projektowych oraz analiza oddziaływania na środowisko poszczególnych wariantów wraz z ich porównaniem wykazały, zdaniem organu współdziałającego, iż wariant WW2 jest najkorzystniejszy dla środowiska. Organ odwoławczy podał, że do podobnych wniosków doszedł organ I instancji, stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przedstawione w raporcie wyniki prac projektowych oraz analiza oddziaływania na środowisko poszczególnych wariantów wraz z ich porównaniem wykazały, iż wariant WW2 jest najkorzystniejszy dla środowiska. Inwestor przedstawił warianty planowanej inwestycji stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r., tj. wariant WW1, WW2 i WZ. W raporcie dokonano także analizy sytuacji, w której realizacja obwodnicy D. nie zostałaby podjęta.Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie wyników przeprowadzonej inwentaryzacji przyrodniczej wariant WW2 został uznany za najkorzystniejszy dla środowiska, pomimo że przebiega on przez obszar Natura 2000 Pogórze [...] oraz leży na terenie Parku Krajobrazowego Pogórza [...]. Organ I instancji szczegółowo umotywował, na podstawie raportu, powyższy wybór w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Kolegium, analiza zalegającego w aktach sprawy Raportu oraz akt sprawy pozwala podzielić stanowisko organu I instancji w powyższym zakresie.

Oceniając przestrzeganie przez organ I instancji przepisów dotyczących zapewnienia społeczeństwu udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym na zasadach określonych w ustawie ustawy z dnia 3 października 2008 r., Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji w sposób należyty zrealizował obowiązki z nich wynikające. W szczególności do publicznej wiadomości (w drodze obwieszczeń oraz informacji umieszczonych na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miasta [...]) zostały podane informacje o wszczęciu postępowania, o ocenie oddziaływania na środowisko, o możliwości zapoznania się z dokumentacją przedsięwzięcia oraz o wydaniu decyzji środowiskowej. Wydając rozstrzygnięcie, organ zrealizował obowiązek wynikający z art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r., tj. wziął pod uwagę wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, odnosząc się w uzasadnieniu decyzji do treści złożonych protestów.

Odnosząc się do zarzutów odwołań Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r., jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 k.p.a. Kolegium podało, że organ I instancji informował strony postępowania wszystkich czynnościach przedsiębranych w toku postępowania w drodze obwieszczeń. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania (pismo z dnia 29 lutego 2012r.) zostało podane do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta [...] oraz w pobliżu miejsca realizacji przedsięwzięcia, a także na stronie internetowej Urzędu Miasta [...] w dniach od 1 do 15 marca 2012 r. oraz na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy [...] w dniach od 2 do 19 marca 2012r. Informacja dla stron postępowania o wszczęciu postępowania została przekazana przez organ I instancji w sposób zgodny z przepisami prawa. Taki sam sposób informowania stron w drodze obwieszczeń organ I instancji zastosował w odniesieniu do postanowienia z dnia [...] kwietnia 2012 r. o nałożeniu na inwestora obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, postanowienia z dnia [...] kwietnia 2012 r. o zawieszeniu postępowania wobec obowiązku sporządzenia przez inwestora raportu oddziaływania na środowisko, postanowienia z dnia [...] listopada 2012 r. o podjęciu zawieszonego postępowania, zawiadomienia z dnia 10 lipca 2015r. o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie, o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz zgłoszenia uwag, zawiadomienia z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie inwestora oraz nazwy planowanej inwestycji, zawiadomienia z dnia 11 sierpnia 2015 r. o wydaniu decyzji kończącej postępowanie organu I instancji.

Zdaniem Kolegium obowiązki organu I instancji w przedmiocie zapewnienia stronom udziału w każdy stadium postępowania (art. 10 § 1 k.p.a.) zostały wykonane prawidłowo, gdyż strony miały zapewniony taki udział. Jeżeli zaś chodzi o inne zagadnienie, a mianowicie zapewnienie udziału społeczeństwa w procedurze oceny oddziaływania na środowisko, to zdaniem Kolegium należy zwrócić uwagę na przepis art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r., który stanowi, że przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W zakresie udziału społeczeństwa w postępowaniu mającym na celu dokonanie oceny oddziaływania na środowisko planowanej inwestycji zastosowanie znajduje przepis art. 33 ustawy z dnia 3 października 2008 r. oraz art. 38 tej ustawy. W ocenie Kolegium obowiązki powyższe organ I instancji wypełnił, podając do publicznej wiadomości informacje z dnia 14 maja 2003 r., 10 lipca 2015 r. oraz z dnia 11 sierpnia 2015 r.Organ odwoławczy wskazał, że przez podanie do publicznej wiadomości, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 3 października 2008 r., rozumie się:

a) udostępnienie informacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej, organu właściwego w sprawie,

b) ogłoszenie informacji, w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie,

c) ogłoszenie informacji przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu planowanego przedsięwzięcia, a w przypadku projektu dokumentu wymagającego udziału społeczeństwa - w prasie o odpowiednim do rodzaju dokumentu zasięgu,

d) w przypadku gdy siedziba organu właściwego w sprawie mieści się na terenie innej gminy niż gmina właściwa miejscowo ze względu na przedmiot postępowania - także przez ogłoszenie w prasie lub w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości lub miejscowościach właściwych ze względu na przedmiot postępowania.

W ocenie Kolegium organ I instancji właściwie wykonał obowiązki wynikające z powyższych uregulowań.

Kolegium podało, że zarzut pominięcia postanowień Konwencji w Aarhus jest bezprzedmiotowy. Obowiązująca ustawa z dnia 3 października 2008r., dokonała bowiem transpozycji odpowiednich postanowień konwencji z Aarhus oraz przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/4/WE z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG. Zgodność postępowania organu I instancji z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. przesądza o tym, że społeczeństwo należycie było informowane o prowadzonej procedurze.

Odnosząc się do zarzutów występowania na terenie wielu gatunków fauny oraz zagrożenia dla nich związanego z planowaną inwestycją Kolegium podało, że Raport o oddziaływaniu, postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz zaskarżona decyzja nie pominęły kwestii bytowania wskazanych w odwołaniu gatunków, dokonały natomiast oceny ich funkcjonowania po przeprowadzeniu inwestycji, dochodząc do wniosku, że wariant WW2 jest z tego względu najlepszy, oraz że istnieje możliwość pogodzenia budowy obwodnicy z interesem publicznym jakim jest konieczność dbałości o przyrodę i jej składniki. Skład orzekający zarzut powyższy uznał za nieuzasadniony w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Odnośnie do zarzutów związanych z negatywnymi skutkami społecznymi planowanej inwestycji, takimi jak likwidacja pól uprawnych i związanych z tym ewentualnej utraty dopłat z Unii Europejskiej oraz świadczeń emerytalnych, a także środków życia i utrzymania dla rolników organ odwoławczy podał, że zarzuty te są w postępowaniu w sprawie środowiskowych uwarunkowań bezprzedmiotowe; kwestie odszkodowawcze będą bowiem przedmiotem odrębnego postępowania. Jeżeli chodzi o uciążliwości polegające na spalinach, kurzu, zanieczyszczeniach, hałasie, zagrożeniu wyschnięcia studni, to kwestie te były przedmiotem analizy w raporcie oddziaływania na środowisko oraz są przedmiotem odpowiednich warunków określonych przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji.

Kolegium nie podzieliło stanowiska odwołujących się, że najkorzystniejszy jest wariant WZ, gdyż jak wykazano w Raporcie oddziaływania na środowisko oraz na podstawie szczegółowej analizy sprawy prowadzonej przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz przedstawionych argumentów najkorzystniejszym dla środowiska jest wariant WW2.

Odnosząc się do zarzutów Polskiego Związku Działkowców - Okręgowego Zarządu [...] w [...] wskazujących, że planowana inwestycja ma przebiegać przez jeden z terenów Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" (Ogród nr 3) organ podał, że kwestie wywłaszczeniowe i odszkodowawcze leżą poza zakresem przedmiotowego postępowania. Zarzut jakoby organ I instancji zaniechał przeprowadzenia w raporcie oddziaływania na środowiska analizy wariantów alternatywnych trasy przebiegu drogi obwodowej jest chybiony. Raport o oddziaływaniu na środowisko zawiera opis planowanego przedsięwzięcia, a także warunki użytkowania terenu w fazie budowy i eksploatacji lub użytkowania, przewidywane rodzaje i ilości zanieczyszczeń wynikające z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia, opis elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym elementów objętych ochroną na podstawie ustawy o ochronie przyrody. Zalegający w aktach sprawy Raport zawiera zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. prezentację trzech wariantów realizacji, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego. Raport zawiera wnikliwą analizy przebiegu obwodnicy pod kątem wpływu planowanego przedsięwzięcia na znajdujące się na jego obszarze formy ochrony przyrody. Postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji nie naruszyło obowiązków wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do odwołania AC/DC, Kolegium wskazało, że przedmiotem postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań nie są kwestie związane z wywłaszczeniem nieruchomości oraz odszkodowaniami przysługującymi z tego tytułu. Zdaniem Kolegium organ I instancji wypełnił swoje obowiązki wynikające z ustawy z dnia 3 października 2008 r. w zakresie informowania stron o prowadzonym postępowaniu administracyjnym oraz w zakresie zapewnienia społeczeństwu prawa udziału w tym postępowaniu, o czym była mowa powyżej. Nie może być tym samym mowy o naruszeniu w jakikolwiek sposób art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego o ratyfikowanych umowach międzynarodowych. Organy administracyjne opierają się na raporcie oddziaływania na środowisko w jego wersji finalnej; jeżeli zawarte w nim wnioski są prawidłowe i oparte na właściwie zebranym materiale dowodowym, to nie jest istotne to, że na wcześniejszych etapach prac podmiot opracowujący raport przedstawiał inne podejście do niektórych zagadnień będących przedmiotem badań. Jeżeli chodzi o występowanie zwierząt w obszarze objętym analizą, brak jest podstaw do uznania twierdzeń podanych w raporcie za nieprawdziwe, tak jak to wskazuje odwołanie. Raport dokonuje szczegółowego opisu fauny rozróżniając te gatunki, które na przedmiotowym terenie mają siedliska od tych, które mogą znaleźć się na nim czasowo np. w trakcie migracji; z tego też względu dołączona do odwołania dokumentacja fotograficzna nie stanowi dowodu na to, że raport podaje wiadomości niezgodne z rzeczywistością. Ponadto – zdaniem Kolegium – należy zauważyć, że raport uzyskał pozytywną ocenę w postanowieniu w sprawie uzgodnienia wydanym przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, który z racji tego, że jest organem ochrony środowiska (art. 376 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska) posiada z urzędu wiedzę na temat występowania na określonych terenach określonych gatunków zwierząt i roślin.

Organ podał również, że Raport powołuje w wykazie aktów prawnych na nieobowiązujące rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004r. w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną, rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 kwietnia 2010r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000 oraz rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 stycznia 2014r. w sprawie ochrony gatunkowej. Jest to uchybienie nie mające jednak wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Czynności analityczne w zakresie chronionych prawnie zwierząt, grzybów i roślin prowadzone były w odniesieniu do ich list aktualnie obowiązujących, co potwierdza w swojej analizie zawartej w postanowieniu z dnia 3 lipca 2015r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Również nietrafny jest zarzut wadliwego doboru godzin inwentaryzacji faunistycznej, tj. z pominięciem godzin nocnych; to bowiem, że określony gatunek wykazuje aktywność nocną wcale nie świadczy o tym, że nie jest on możliwy do wykazania na podstawie wizji terenowej przeprowadzonej za dnia (np. nietoperz).

Z powyższych względów w ocenie Kolegium nie można podzielić zarzutu naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody. Przepis ten stanowi, że obowiązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych jest dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym.

Za niezasadne należy uznać też odwołanie P. P., który wskazał, że planowana inwestycja przedzieli jego działkę, uprawy z której stanowią podstawę wyżywienia jego rodziny oraz zwierząt gospodarskich, a grunty te znajdują się w obszarze [...] Parku Krajobrazowego oraz mieszczą się w obszarze specjalnej ochrony w ramach Programu "Natura 2000". Organ podał również, że zarzut spowodowania zagrożenia powodziowego wskutek realizacji inwestycji nie znajduje pokrycia w materiale dowodowym. Celem opracowania raportu oddziaływania na środowisko jest właśnie zapobieganie negatywnym zjawiskom w środowisku w przyszłości. Skutek przeciwdziałający ewentualnym zjawiskom powodziowym mogą mieć warunki określone w pkt 2 ppkt 16,17,18,19, 20, 21, 22, 23, 25,29, 76 zaskarżonej decyzji.

Skargi na powyższą decyzję wnieśli: 1) Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd [...] w [...], 2) AC, 3) KB, 4) SD, 5) ZK, 6) SK.

Ad. 1) Polski Związek Działkowców – Okręg [...] w [...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 85 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. poprzez zaniechanie przeprowadzenia szczegółowej analizy wariantu alternatywnego trasy przebiegu drogi,

2) art. 7 w zw. z art. 11 i art. 77 K.p.a. poprzez zaniechanie kompleksowego wyjaśnienia sprawy pod względem merytorycznym i prawnym oraz brak bliższego wyjaśnienia motywów swego rozstrzygnięcia.

Zdaniem skarżącego analiza środowiskowych uwarunkowań dla skarżonego przedsięwzięcia nie omawia rzeczywistej alternatywy przebiegu obwodnicy miasta D. dla tego zamiaru, który proponuje inwestor. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. raport oddziaływania na środowisko powinien zawierać prezentację trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia, w tym: wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Konieczne jest także określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów. Wybór wariantu najbardziej zasadnego powinien dotyczyć tego rozwiązania, które przyniesie jak najmniej szkód środowisku. Wnioskodawca powinien uzasadnić proponowany wariant WW2, ze wskazaniem jego negatywnego oddziaływania na ludzi, rośliny i zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze, powierzchnię ziemi, klimat i krajobraz. W ocenie skarżącego takie uzasadnienie nie zostało sporządzone przez organ I instancji. W swoim rozstrzygnięciu Kolegium powieliło skrócony opis przebiegu planowanej inwestycji w wariantach WW1, WW2 i WZ, koncentrując się głównie na ich aspektach technicznych. Brak wnikliwej analizy wybranego wariantu WW2 pod kątem wpływu planowanego przedsięwzięcia na znajdujące się na jego obszarze formy ochrony przyrody, w tym także na ogród działkowy, stanowi naruszenie art.7 i 77 K.p.a., w sposób istotny mogący mieć wpływ na wynik sprawy.Skarżący podniósł, że planowana inwestycja w wariancie WW2 przedzieli zwarty kompleks działek rodzinnych znajdujących się na terenie Ogrodu nr 3 położonego na działce geodezyjnej nr 1881. Zniszczeniu ulegną miejsca wypoczynku działkowców i ich rodzin, niekiedy stanowiące ich jedyne źródło utrzymania. Zlikwidowane będą miejsca lęgowe dla ptaków, zaburzeniu ulegnie ekologiczny sposób prowadzenia upraw działkowych, a ogród działkowy przestanie być miejscem wolnym od zanieczyszczeń i hałasu. Utrudniony zostanie dostęp do działek, ponieważ planowany wariant WW2 obwodnicy nie przewiduje budowy zjazdów.

Zdaniem skarżącego najlepszą opcją jest wybór wariantu polegającego na powrocie do przewidywanej w latach 70-tych ubiegłego wieku koncepcji budowy drogi obwodowej wzdłuż nie użytkowanego nasypu kolejowego. Zalety tego wariantu są następujące: 1) Nie ingeruje w środowisko podlegające szczególnej ochronie ekologicznej objęte obszarem "Natura 2000 Pogórze [...]", położone na terenie Parku Krajobrazowego Pogórza [...]; 2) Nie wymaga rozbiórek i wyburzeń altan działkowców; 3) Nie wymaga demontażu i przebudowy infrastruktury technicznej ogrodu działkowego (sieć wodociągowa i elektryczna) oraz zabezpieczeń przed dewastacją i kradzieżami mienia działkowców (brama główna i ogrodzenie zewnętrzne).

Skarżący podał, że rozstrzygając sprawę organ winien zgodnie z art. 7 K.p.a. stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, a następnie po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wydać orzeczenie. Zgodnie zaś z zasadą przekonywania, organ zobligowany jest do starannego i możliwie najbardziej pełnego wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek prawnych, którymi kieruje się przy załatwianiu sprawy. Skoro planowana inwestycja budzi tak duży niepokój wśród lokalnej społeczności, wskazane byłoby zatem, aby organ wydający decyzję został zobowiązany do wyboru innego alternatywnego wariantu trasy przebiegu planowanej drogi obwodowej.

Ad. 2) Skarżąca AC wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzjii zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy ochronie przyrody, który nakłada na wszelkie organy administracji publicznej obowiązek dbałości o ochronę przyrody jako dziedzictwa i bogactwa narodowego.Skarżąca podniosła, że inwestycja w wariancie WW2 przebiega przez Obszar Specjalnej Ochrony Natura 2000 "Pogórze [...]", teren Parku Krajobrazowego Pogórza [...] oraz [...] Obszar Chronionego Krajobrazu. W wariancie tym planowana obwodnica przecina trzy potoki (H., O., D.) stanowiące korytarze ekologiczne, ponadto przebiega w sąsiedztwie rzeki San w odległości ok. 200 metrów. Aby zrealizować ww. inwestycję zaplanowano regulację potoków poprzez prostowanie koryt rzek. Inwentaryzacja przyrodnicza na podstawie, której opracowano Raport o oddziaływaniu na środowisko oraz wydano wymienioną decyzję, jest w ocenie skarżącej wykonana nierzetelnie. Nie uwzględniono bowiem wielu cennych gatunków zwierząt, które są tu spotykane. Z załącznika I tzw. dyrektywy ptasiej występują tu oprócz gąsiorka i derkacza: czapla biała, bocian czarny, zimorodek, dzięcioł zielonosiwy, dzięcioł średni. Na terenach planowanej inwestycji w wariancie WW2 i okolicy często widziane są np.: bocian biały, dzięcioł duży, czapla siwa, raniuszek, pokląskwa, pustułka, potrzos, kukułka, sowa uszata, dzięciołek, myszołów, sroka, szpak, bażant, trznadel, kląskawa i szereg innych gatunków ptaków. Występują tu ropuchy szare, żaby trawne, zaskrońce padalce, jaszczurki zwinki, zające, nietoperze, sarny bobry, lisy, łasice. Potoki zasiedlają ryby: kleń, pstrąg potokowy, ukleja, słonecznica, strzebla potokowa, kiełb, śliż oraz raki, małże.

W odniesieniu do treści zaskarżonej decyzji skarżąca zauważyła, że obszary chronione zostały wyznaczone nie ze wzglądu na przelatującego bociana białego, jednego derkacza i dwa stanowiska gąsiorka, ale ze względu na wyjątkowe bogactwo przyrodnicze tych terenów i całą gamę ściśle chronionych gatunków między innymi ptaków o dużym znaczeniu dla Wspólnoty i dla naszego kraju. Budowa drogi w bezpośrednim sąsiedztwie stanowisk ptaków, prostowanie koryt potoków stanowi zagrożenie dla żyjących tu zwierząt. Negatywne działania na etapie realizacji i eksploatacji planowanej inwestycji znacząco pogorszą stan (liczebność i skład gatunkowy) fauny, możliwości migracji ryb i innych organizmów wodnych, warunki życiowe zwierząt zamieszkujących strefę przybrzeżną cieku (wpływ zmian ukształtowania koryta i brzegów cieku), warunki życiowe zwierząt zasiedlających dolinę zalewową, w tym związanych ze starorzeczami, niszczenie siedlisk, przepłoszenie zwierząt z terenów dotychczas zajmowanych. Regulacje cieków wodnych doprowadzą zaś do znacznego zmniejszenia różnorodności biologicznej na danym odcinku cieku oraz w dolinie zalewowej. Szczególnie narażone na negatywne oddziaływania są organizmy wodne, zasiedlające koryto i strefę brzegową cieków. Biorąc pod uwagę dużą rolę dolin cieków wodnych jako ostoi siedlisk przyrodniczych oraz gatunków flory i fauny, a także ich znaczenie jako korytarzy ekologicznych, straty te mają często znaczenie wykraczające poza bezpośredni obszar przedsięwzięcia. Zajmowanie terenów pod inwestycje związane z trasą tj. obiekty techniczne i usługowe, hałas, zanieczyszczenie powietrza, wody i gleb w otoczeniu trasy, przyspieszenie urbanizacji terenu, a także wzrost penetracji ludzkiej wpłyną negatywnie "na ten piękny obszar", co doprowadzić może do jego całkowitej degradacji. Każda ingerencja w tak bogaty ekosystem (zwłaszcza tu, gdzie oprócz budowy drogi zaplanowano regulację koryt rzek, co jest niedopuszczalne na obszarach chronionych) przyniesie nieodwracalne negatywne następstwa.

Skarżąca wskazała, że droga w wariancie WW2 przechodzi przez działki należące do skarżącej. Jednocześnie w granicach działek skarżącej zaplanowane jest poprowadzenie drogi dojazdowej oraz regulacja potoku O., które dodatkowo chaotycznie podzielą i zniszczą jej grunty w ten sposób, że po ingerencji pozostanie niewielka powierzchnia, którą można by wykorzystać np. na budowę nowego domu. Podniosła, że dom jednorodzinny (według planów przeznaczony do wyburzenia), w który zainwestowane były ogromne sumy pieniędzy jest po generalnym remoncie. Zamieszkany jest przez nią - samotną matkę z dwojgiem dzieci w wieku szkolnym. Podała, że dezorganizacja życia i dramat związany z utratą domu negatywnie odbiłyby się na zdrowiu dzieci i pozostawiłyby głęboką traumę na długie lata. Trudna sytuacja, w jakiej mogłaby się znaleźć wraz z dziećmi, jest sytuacją, której podołanie jest ponad fizyczne możliwości samotnej matki.

Skarżąca podała, że trasa wnioskowanego wariantu WW2 przebiega przez tereny zabudowane i zamieszkane oraz zagospodarowane rolniczo, dwukrotnie krzyżuje się z torami zabytkowej kolei wąskotorowej. Ruch pojazdów nie będzie płynny co spowoduje wzrost spalania paliwa i większe zanieczyszczenie środowiska. Biorąc pod uwagę, że podczas eksploatacji drogi należy – zdaniem skarżącej – spodziewać się stałych i długoterminowych oddziaływań na środowisko związanych z ponadnormatywnym poziomem hałasu oraz zanieczyszczeń wód, ziem i powietrza oraz w konsekwencji znacznego pogorszenia komfortu życia mieszkańców. W ocenie skarżącej przebieg drogi w sąsiedztwie zabudowań stanowi realne zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców, ponieważ istnieje ryzyko wypadków drogowych z udziałem pieszych, głównie dzieci i osób starszych oraz zwierząt gospodarskich i pojazdów rolniczych. Wszyscy mieszkańcy tej części miasta korzystają z własnych ujęć wody, które zostaną skażone zanieczyszczeniami, co stanowi zagrożenie dla zdrowia. Wiele osób zajmuje się rolnictwem, uprawia własne warzywa, które stracą swoją wartość i hoduje zwierzęta gospodarskie, na które sąsiedztwo hałaśliwej drogi i zanieczyszczenia również negatywnie wpłyną ograniczając produkcję. Ponadto prace ziemne podczas budowy obwodnicy poprzecinają podziemne ciekiwodne, co może skutkować wysychaniem studni oraz osiadaniem i pękaniem domów. Zdaniem skarżącej sspekt społeczny jest bardzo ważnym kryterium podczas wyboru najlepszego wariantu dla inwestycji. W treści "Wariantowej koncepcji obwodnicy D.- etap II Analiza ekonomiczna z analizą wrażliwości Wielokryterialna analiza porównawcza proponowanych rozwiązań"z 2011 r. wykonanej prze A. Sp. z o.o. stwierdzono: "Analiza wielokryterialna wykazała, że najkorzystniejszym wariantem jest wariant WZ, głównie z uwagi na najlepsze wyniki ze społeczno - przestrzennego punktu widzenia".

Ad. 3) Skarżący KB, żądając uchylenia obu decyzji i zasądzenia kosztów postępowania, formułując zarzuty podniósł, że art. 4 ust. 1 "ustawy o ochronie środowiska" nakłada na wszelkie organy administracji publicznej obowiązek dbałości o ochronę przyrody jako dziedzictwa i bogactwa narodowego. Organ II instancji winien uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, jeśli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Organy obydwu instancji winny wziąć pod rozwagę obowiązek ochrony przyrody. Analiza wielokryterialna wykonana w 2011 r. wykazała, że najkorzystniejszym wariantem jest wariant WZ. Zdaniem skarżącego teren, który ma zostać przeznaczony pod budowę obwodnicy, znajduje się w obszarach Natura 2000 oraz parku krajobrazowym. Na tym terenie występują następujące liczne gatunki fauny. Przez obszar planowanej inwestycji przepływają rzeki D., O. i H. Są one obficie obsadzone drzewami. Zarośla i łąki stanowią naturalne siedlisko wymienionych płazów, ssaków, gadów oraz ptaków. Prostowanie zakoli potoków D. oraz O. spowoduje zniszczenie naturalnych siedlisk wymienionych zwierząt, a także łąk i pastwisk, z których rolnicy zbierają paszę i wypasają bydło. Pola uprawne, na których jest planowana inwestycja są użytkowane przez okolicznych rolników i podlegają dopłatom z Unii Europejskiej. Gleby na tym terenie należą do żyznych i urodzajnych typu mady. Dla rolników (większości) jest to jedyne źródło utrzymania. Po wybudowaniu obwodnicy ilość ziem, które warunkują możliwość opłacania świadczeń emerytalnych w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego będzie niewystarczająca. Pola uprawne oraz działki budowlane, które po zakończeniu budowy znajdą się pomiędzy obwodnicą a rzeką San stracą wartość, ponieważ znajdą się za wałem przeciwpowodziowym w obszarze zalewowym. Skarżący zauważył również, że młodzi rolnicy, którzy chcą pracować w gospodarstwie rolnym, pozostaną bez środków do życia i ubezpieczenia, ponieważ ziemia pod uprawy zostanie zabrana na drogę. Do pól uprawnych, znajdujących się za obwodnicą od strony rzeki S., rolnicy będą mieli utrudniony dojazd maszynami rolniczymi, ponieważ nie została zaplanowana wystarczająca ilość przejazdów ani przejść dla zwierząt hodowlanych z gospodarstw rolnych. Spaliny, kurz i zanieczyszczenia pogorszą jakość pasz dla zwierząt oraz obniżą wartość odżywczą warzyw i owoców dla ludzi. Zanieczyszczone powietrze i hałas będzie źle wpływać na zdrowie i samopoczucie zwierząt oraz ich właścicieli. Prace i wykopy przy budowie drogi mogą spowodować uszkodzenia poziomów wodonośnych, a co za tym idzie brak wody pitnej w okolicznych studniach. Wariant WW2, który został ustalony zaskarżoną decyzją, przebiegać ma w taki sposób, że wszystkie powyższe uwarunkowania środowiskowe zostaną naruszone. Wariant WZ miałby przebiegać miałby trasą najmniej uciążliwą nie tylko dla mieszkańców, ale i przyrody, nie naruszając Obszaru Natura 2000 oraz nie wyłączając z produkcji rolnej cennych areałów.

Ad. 4 i 5) Skarżący SD i ZK w odrębnych, jednobrzmiących skargach wnieśli o uchylenie obu decyzji, uchylenie postanowienia z dnia [...] lipca 2015 roku Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o uzgodnieniu warunków realizacji przedsięwzięcie oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniach skarg podniesiono, że organ pierwszej instancji na podstawie postanowienia uzgodnieniowego w zakresie realizacji inwestycji wskazał na konieczność wybudowania trzech mostów nad rzekami: H., O. i D., budowę 4 skrzyżowań drogowych, wyburzenie 2 budynków mieszkalnych i 5 budynków gospodarczych. Całkowita długość drogi w przyjętym wariancie wynosi 4,00 km, a droga przebiegać będzie w sąsiedztwie kolejki wąskotorowej relacji P. – D. po jej lewej stronie w odległości 200 metrów od rzeki San i dwukrotnie krzyżować się będzie z torami kolejki. Zdaniem skarżących uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji skupia się na jednym wariancie WW2, całkowicie i zupełnie pomijając dwa pozostałe warianty. W odwołaniu zarzucono w szczególności, że materiał dowodowy na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję środowiskową obarczony jest dużymi brakami merytorycznymi. Brak jest w szczególności rzetelnej analizy skutków oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w świetle wszystkich trzech wariantów, natomiast raport w tym zakresie nie spełnia wymogów określonych w art. 66 ustawyz 3 października 2008 r.Środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia ustalono według wariantu inwestycji WW2, który jest "najgorszym wariantem z punktu oceny społecznej i ekonomicznej inwestycji". Wariant ten oprócz wskazanego w decyzji "elementu rozebrania 2 budynków mieszkalnych, 5 budynków gospodarczych, budowy trzech mostów i dwukrotnego przejęcia przez tory kolejki wąskotorowej (zabytkowej) jako jedyny prowadzi przez obszar szczególnie chroniony NATURA 2000, Park Krajobrazowy Pogórza [...] i treny zalewowe rzeki [...]". Prowadzenie inwestycji według wariantu WW2 generuje najwięcej uciążliwości dla środowiska i jest najbardziej niekorzystny z punktu oceny społecznej i gospodarczej. Nadto przecina teren Parku Krajobrazowego Pogórza [...], prowadzi w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki S. przez tereny zalewowe i koliduje z zabytkowym obiektem, jakim są tory i stacja kolejki wąskotorowej: P. - D. W ocenie skarżących powołane w decyzji rozstrzygnięcia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nie tylko nie spełniają wymogu wynikającego z art. 77 ust. 1 i 2 ustawy z 3 października 2008 r., lecz dodatkowo odnoszą się tylko do wariantu WW2, zupełnie pomijając pozostałe warianty WW1 i WZ. Tak opracowana ocena jest niepełna i nie może stanowić podstawy do wydania wiążącej decyzji administracyjnej. Poważne wątpliwości – zdaniem skarżących – budzi jakość przeprowadzonych badań terenowychco do występujących w zasięgu wpływu inwestycji gatunków ptaków, co uniemożliwia zweryfikowanie prawdziwości dokumentacji pod względem identyfikacji potencjalnych oddziaływań na środowisko.

Zdaniem skarżących Kolegium odniosło się jedynie do treści art. 71 ust. 1 i 2 ustawy OOŚ, art. 77 ust. 4 i art. 80 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. Jako istotne uchybienia skutkujące uchyleniem zaskarżonych decyzji, postanowienia uzgodnieniowego, skarżący podali: a) niezadawalającą jakość badań terenowych - lub ich całkowity brak w zakresie gatunków ptaków występujących w obszarze specjalnej ochrony; b) nieprzedstawienie metodyki badań terenowych oraz ich zakresu w odniesieniu do inwentaryzacji siedlisk przyrodniczych i gatunków stanowiących przedmiot ochrony obszaru NATURA 2000 mającego w sprawie istotne znaczenie; c) brak analizy oddziaływania przedsięwzięcia na obszar NATURA 2000 "P"; d) brak dowodów przeprowadzenia inwentaryzacji ptaków, zwierząt, roślin i grzybów powodujące małą wiarygodność dokonanych ustaleń w decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska; e) niewyszczególnienie i nieokreślenie w opisie założeń realizacji inwestycji wszystkich wariantów inwestycyjnych (WW1, WW2, WZ) zakresu prac związanych z budową planowanego przedsięwzięcia, w tym niezamieszczenie informacji o ewentualnej ingerencji prac w koryta rzek i innych cieków wodnych; f) nieprzedstawienie metodyki prac prowadzonych w ramach monitoringu - ewentualnie zupełny brak monitoringu; g) brak jakichkolwiek ustaleń zakresie przewidywanej wycinki drzew znajdujących się w przedmiotowym obszarze; g) niekompletność analizy wariantowej i analizy wielokryterialnej; h) nieustalenie wpływu na środowisko planowanej budowy trzech mostów na trzech rzekach, przejścia inwestycji przez tereny zagrożone powodzią rzeki S., oraz prac związanych z przebudowa infrastruktury technicznej, i) brak jakichkolwiek ustaleń w raportach odnośnie sposobów odwadniania drogi; j) brak określenia i analizy oddziaływań skumulowanych przedsięwzięcia i nieustalenie wpływu na środowisko oraz usytuowania miejsc obsługi podróżnych i technicznej inwestycji.

W ocenie skarżących powołane zarzuty w sposób nie budzący wątpliwości wskazują, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (RDOŚ) w sposób istotny naruszył przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 75 i 77 § 1 i 80 K.p.a w związku z art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Naruszenia te polegały na zaniechaniu przez RDOŚ wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zebranie w sposób prawidłowy materiału dowodowego, co uniemożliwia dokonanie prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Naruszenia te są konsekwencją przyjęcia wadliwej oceny, ze raport zawiera wszystkie dane niezbędne do dokonania takiej oceny.

W ocenie skarżących w Raporcie o oddziaływaniu na środowisko wskazano, iż nie przewiduje się ingerencji w obszar i zmniejszenia powierzchni siedlisk, fragmentacji czy też redukcji zagęszczenia gatunków lub zakłóceń w ich funkcjonowania, jednak powyższe stwierdzenia nie zostały potwierdzone badaniami terenowymi. Uznanie autorów raportu o oddziaływaniu na środowisko, że z racji charakteru inwestycji stanowiącej budowę obwodnicy miasta D. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [....] według wariantu WW2, nie będzie ona znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko, bez żadnego odniesienia się do dwu pozostałych wariantów, a szczególnie wariantu WZ nie znajduje potwierdzenia w przedstawionej dokumentacji. Nie przeanalizowano przy tym ewentualnych oddziaływań, jakie mogą zaistnieć w związku ze zmianą parametrów technicznych drogi i oddziaływaniem takich czynników jak np. hałas czy oświetlenie. Wymienione czynniki mogą wywierać negatywny wpływ zarówno na same gatunki chronione ptaków, jak i ich bytowanie w bezpośrednim sąsiedztwie drogi. Przeprowadzenie obwodnicy w nowym terenie będzie się również wiązać z koniecznością wycinki drzew i krzewów rosnących na planowanym odcinku drogi, które stanowić mogą miejsca żerowania i trasy przemieszczeń niektórych ptaków. Z kolei w odniesieniu do chronionego obszaru Natura 2000, w zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie przedstawiono metodyki badań terenowych oraz ich zakresu, w odniesieniu do inwentaryzacji siedlisk przyrodniczych i gatunków stanowiących przedmiot ochrony obszaru Natura 2000. Względem rozpatrywanego obszaru ograniczono się jedynie do stwierdzenia, że na odcinku na którym planowana inwestycja przecina analizowany obszar nie zidentyfikowano siedlisk przyrodniczych ani siedlisk gatunków stanowiących przedmiot ochrony. Pominięto także w ogóle badania i rozważania w zakresie tak istotnym jak wpływ planowanej inwestycji na osuszenie terenu, a szczególnie na warunki gruntowo-wodne tego terenu w związku z sąsiedztwem rzeki S. i jej terenami zalewowymi. O możliwości wystąpienia negatywnych oddziaływań w tym zakresie świadczy stwierdzenie zawarte w Raporcie o oddziaływaniu na środowisko dotyczące wpływu inwestycji na wody powierzchniowe i podziemne. Nie ustalono wpływu planowanej inwestycji na jakość wód podziemnych i powierzchniowych, jak i gruntów.

Zdaniem skarżących zarówno w raporcie, jak również w jego uzupełnieniach, nie przedstawiono analizy oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Inwestycja w wariancie WW2 "wchodzi bezpośrednio w teren chroniony NATURA 2000, natomiast w wariancie WZ ten teren omija, stąd nie można z całą pewnością wykluczyć oddziaływań inwestycji na cele i przedmiot ochrony tego obszaru przy wyborze wariantu WW2". Faktem jest, że w przypadku gatunków zwierząt bytujących na niewielkich obszarach, można z dużym prawdopodobieństwem, stwierdzić, że planowane przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływać na ten obszar, jednak w tym przypadku brak jest takich ustaleń. Brak jest dokumentów, na podstawie których można by było stwierdzić, iż fakt przeprowadzenia inwentaryzacji ptaków czy innych gatunków chronionych. Nie podano również ilości wykonanych kontroli (w rozróżnieniu na porę dzienną i nocną), nastawionych na wykrycie poszczególnych gatunków czy grup gatunków ptaków. Nie wskazano również jak przebiegały kontrole, przy jakich warunkach pogodowych były prowadzone oraz przez kogo były wykonywane. Powyższe braki informacyjne nie pozwalają ocenić poprawności przeprowadzonych badań terenowych oraz wiarygodności uzyskanych na ich podstawie wyników. Wskazane mankamenty odnoszą się także do metodyki inwentaryzacji innych elementów przyrodniczych, zarówno zwierząt, jak też roślin i grzybów. Podobnie w przypadku oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na herpetofaunę nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, iż w otoczeniu projektowanej drogi nie występują dogodne miejsca do bytowania i rozrodu płazów. W pobliżu cieków wodnych – a są to trzy potoki górskie i rzeka .n – stwierdzono pojedyncze osobniki żaby trawnej. Analiza map topograficznych obszaru w otoczeniu inwestycji wskazuje, że miejsca dogodne do ich bytowania występują na rozpatrywanym terenie. Ponadto biorąc pod uwagę analizy wykonane w Prognozie oddziaływania na środowisko skutków realizacji planowanej inwestycji przygotowanej na zlecenie Burmistrza Miasta [...] w ogóle nie ma odniesienia to aspektu zajęcia pod inwestycje najlepszych gruntów przeznaczonych na uprawy rolne - klas II i III.

Ad. 6) Skarżąca SK wniosła o uchylenie obu decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, podnosząc następujące zarzuty:

a) naruszenia art. 4 ust. 1 "ustawy o ochronie środowiska", który nakłada na wszelkie organy administracji publicznej obowiązek dbałości o ochronę przyrody jako dziedzictwa i bogactwa narodowego;

b) nieuwzględnienia, że: analiza wielokryterialna z 2011 r. wykazała, że najkorzystniejszym wariantem jest wariant WZ; teren, który ma zostać przeznaczony pod budowę obwodnicy, znajduje się w obszarze Natura 2000 oraz parku krajobrazowym; na terenie inwestycji występują następujące różne gatunki fauny; przez obszar planowanej inwestycji przepływają rzeki D., O. i H., które są obficie obsadzone drzewami i zaroślami stanowiące naturalne siedlisko wymienionych płazów, gadów, ptaków, natomiast "prostowanie zakoli" zniszczy naturalne siedliska wymienionych zwierząt; pola uprawne, na których jest planowana inwestycja są użytkowane przez okolicznych rolników i utrzymywane w dobrej kulturze upraw, za które otrzymują dopłaty obszarowe i rolno-środowiskowe z Unii Europejskiej; gleby na tym obszarze należą do żyznych, klasy IIIa, IIIb, a planowana obwodnica ma przebiegać po gruntach klasy III a; dla rolników jest to jedyne normalne źródło utrzymania i ubezpieczenia społecznego; po wybudowaniu obwodnicy ilość ziem będzie niewystarczająca żeby otrzymać te ubezpieczenia i świadczenia, a młodzi rolnicy, którzy chcą pracować w gospodarstwie rolnym, pozostaną bez środków do życia i ubezpieczenia; realizacja inwestycji utrudni dojazd maszynami rolniczymi do pól uprawnych; spaliny, kurz i zanieczyszczenia pogorszą jakość pasz dla zwierząt oraz obniżą wartość odżywczą warzyw i owoców dla ludzi i wszelkich pasz dla zwierząt hodowlanych; prace i wykopy przy budowie drogi mogą spowodować uszkodzenia poziomów wodonośnych, a co za tym idzie brak wody pitnej w okolicznych studniach; wysokie wykopy przy obwodnicy i nieuregulowanie potoków przy intensywnych opadach deszczu będą powodowały powodzie i zalania okolicznych domów i gospodarstw rolnych.

W ocenie skarżącej wariant WZ miałby przebiegać trasą najmniej uciążliwą nie tylko dla mieszkańców, ale i przyrody, nie naruszając Obszaru Natura 2000 oraz nie wyłączając z produkcji rolnej cennych areałów.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. pełnomocnik procesowy skarżących KB i AC dodatkowo podniósł, że: a) decyzja organu pierwszej instancji (str. 27) nie zawiera prawidłowego rozważenia czy planowana inwestycja wpłynie negatywnie na obszar Natura 2000; b) zaskarżona decyzja narusza art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody; c) organy naruszyły przepis art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niesporządzenie prawidłowego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji; d) w sprawie doszło do naruszenia art. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez dopuszczenie do ingerencji w obiekt zabytkowy kolejki wąskotorowej w zakresie układu torowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje legalnościową kontrolę zaskarżalnych działań lub zaniechań organów administracji publicznej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych), będąc związany jedynie granicami sprawy administracyjnej sensu largo, której dotyczy skarga. Jednocześnie sąd ten nie jest związany granicami skargi, w tym podniesionymi zarzutami i wnioskami oraz powołaną przez stronę skarżącą podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, p.p.s.a.), biorąc z urzędu pod rozwagę wszelkie stwierdzone naruszenia prawa i sankcjonując je w granicach wyznaczonych w art. 145-150 p.p.s.a. lub w przepisach szczególnych. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd jest uprawniony do przekroczenia granic skargi lub także przedmiotu zaskarżenia, obejmując rozpoznaniem i orzekaniem także niezaskarżone bezpośrednio akty lub czynności wydane lub podjęte we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne do jej końcowego załatwienia.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd, w toku legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz – rozszerzając na podstawie art. 135 p.p.s.a. granice rozpoznania skargi – także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i postanowienia uzgadniającego Regionalnego Dyrektora Ochrony, nie stwierdził naruszeń prawa, których postać lub stopień mogłyby stanowić podstawę do ingerencji w moc obowiązujących kwestionowanych orzeczeń na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Podniesione w skardze oraz sformułowane na rozprawie zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz prawa procesowego są oczywiście bezzasadne, natomiast przeprowadzona z urzędu w pozostałym zakresie kontrola legalności wydanych w sprawie rozstrzygnięć nie wykazała podstaw do uwzględnienia skargi.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że Sąd w toku pełnej i kompleksowej oceny legalności proceduralnej kwestionowanych orzeczeń nie stwierdził naruszeń prawa procesowego, które co najmniej mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść końcowego jej rozstrzygnięcia.

Postępowanie poprzedzające wydanie kontestowanych decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia jest wysoce sformalizowane. Stanowi ono rodzaj szczególnego postępowania administracyjnego (postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach), w ramach którego przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (zob. art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 3 października 2008 r.). Ocena ta zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia z dnia 3 października 2008r. obejmuje przede wszystkim: a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. Jednocześnie zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 3 października 2008 r. w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia: 1) bezpośredni i pośredni wpływdanego przedsięwzięciana: środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, od dnia 11 września 2015 r. także – na krajobraz (w tym krajobraz kulturowy), wzajemne oddziaływanie między powyższymi elementami, dostępność do złóż kopalin; 2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; 3) wymagany zakres monitoringu.

Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia musi zatem spełniać nie tylko ogólne wymogi proceduralne wynikające z przepisów k.p.a., lecz także wymogi szczególne wynikające z ustawy z dnia 3 października 2008 r.

W ocenie Sądu wszystkie konieczne i istotne, ogólne i szczególne wymogi proceduralne zostały spełnione w takim stopniu i w takim zakresie, że brak jest podstaw do podważenia legalności proceduralnej kwestionowanych rozstrzygnięć. Przede wszystkim kontestowane orzeczenia zostały wydane w następstwie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz w wyniku swobodnej oceny całokształtu tego materiału (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.). Sporządzone uzasadnienia decyzji organów pierwszej i drugiej instancji spełniają równie żwarunki prawidłowości określone w art. 107 § 3 k.p.a. Nie stwierdzono także naruszenia praw procesowych stron postępowania wynikających z przepisów k.p.a. Ocena powyższa wynika z faktu, że skarżone organy ustaliły w sposób prawidłowy i wystarczający stan faktyczny w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ustalenia organów pozwoliły na określenie, analizę i ocenę bezpośredniego i pośredniego wpływu planowanego przedsięwzięcia na wszystkie istotne czynniki środowiskowe wymienione w art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r., możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu.

Jeżeli chodzi o szczególne wymogi proceduralne określone w przepisach ustawy z dnia 3 października 2008 r., to Sąd stoi na stanowisku, że organom orzekającym w sprawie nie można zasadnie zarzucić naruszenia powyższych wymogów w stopniu, który mógłby stanowić podstawę do wzruszenia zaskarżonej decyzji.

Przede wszystkim mający zasadnicze znaczenie dla prawidłowości ustaleń i ocen organów orzekających w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach sporządzony w niniejszej sprawie raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko spełnia ustawowe przesłanki formalne i materialne, określone w art. 66 ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Wnioskodawca przedłożył powyższy raport wraz z wymaganymi uzupełnieniami wskazanymi przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, w formie aneksów nr 1, nr 2, nr 3, nr 4 oraz tekstu jednolitego raportu według stanu na marzec 2015 r. Analiza formy i treści raportu prowadzi do wniosku, że zawiera on wszystkie wymagane prawem i konieczne – wświetle charakteru, rodzaju i zakresu planowanego przedsięwzięcia (budowa obwodnicy miasta w ciągu drogi wojewódzkiej) – elementy określone w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Jeżeli chodzi o elementyokreślone w art. 66 ust. 1 pkt 3a) i pkt 7 lit. da), to należy zważyć, że zostały onewprowadzoneustawą z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobraz (Dz.U.2015.774), która weszła w życie 11 września 2015 r., a więc po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji i przed wydaniem decyzji odwoławczej. Powyższa ustawa nowelizująca (tzw. ustawa krajobrazowa) nie zawierała jednak przepisów przejściowych w zakresie obowiązku uzupełnienia sporządzonych już raportów o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko o nowe elementy związane z ochroną krajobrazu. Zgodnie jednak z zasadą zachowania (niepodważania) skuteczności prawnej czynności dokonanych w postępowaniu w danej instancji przed wejściem w życie nowej ustawy oraz tendencją legislacyjną do respektowania skuteczności sporządzonych już raportów (por. np. art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw: "Do spraw wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, dla których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przedłożono raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub wydano postanowienie określające zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, stosuje się przepisy dotychczasowe") należy przyjąć, że organ odwoławczy nie miał obowiązku aktualizacji raportu sporządzonego i przedłożonego w wersji ostatecznej przed wejściem w życie ustawy krajobrazowej.

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, poprzedzający wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, powinien mieć charakter kompleksowy i odnosić się do wszystkich możliwych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz wskazywać, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska, oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach.Stosownie do treści art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien przede wszystkim zawierać: opis przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia (pkt 4), opis analizowanych wariantów, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru (pkt 5), określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów (pkt 6), uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu, ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko i jego zasadnicze elementy (pkt 7). Powyższe elementy mają podstawowe znaczenie dla stwierdzenia czy w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ dysponował odpowiednimi danymi faktycznymi, które mogły stanowić podstawę do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, obejmującej określenie, analizę i ocenę, o których mowa w art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r.

W sprawie będącej przedmiotem skargi wszystkie konieczne elementy wskazane w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r., zostały zawarte w raporcie (zob. s. 3-175 wraz z załącznikami Raportu z marca 2015 r.), którego treść pozwoliła organom orzekającym w sprawie na ocenę bezpośredniego i pośredniego wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz inne dobra prawne, ocenę racjonalności i zasadności wyboru wariantu proponowanego przez wnioskodawcę do realizacji będącego jednocześnie wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, ocenę zasadności uznania wariantu proponowanego za wariant najkorzystniejszy dla środowiska, określenie sposobów zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymaganego zakresu monitoringu środowiskowego. Przedłożony w sprawie raport spełnia także warunki określone w art. 66 ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 3 października 2008 r.

Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do samodzielnego dokonywania oceny merytorycznej treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Tego rodzaju ocena wymaga bowiem wiadomości specjalnych z poszczególnych gałęzi nauki, natomiast w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowód z opinii biegłego nie jest dopuszczalny. Dlatego ocena raportu dotyczy zasadniczo jedynie jego strony formalnej, w szczególności kwestii, czy jest on wyczerpujący (kompletny) i spójny w świetle wymogów określonych w treści art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. (por. np. wyrok NSA z dnia 1 marca 2013 r., II OSK 2105/11; wyrok NSA z dnia 11 lipca 2013 r., II OSK 639/13; wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2014 r., II OSK 495/13; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r., II OSK 602/14). Jednocześnie należy zastrzec, że jakkolwiek raport jest dokumentem prywatnym sporządzanym na zlecenie wnioskodawcy, to jednak – jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych – przysługuje mu szczególna moc dowodowa, która wynika z kompleksowego i eksperckiego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie ustaleń i wniosków raportu jest więc zasadniczo dopuszczalne jedynie poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań środowiskowych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących porównywalną wiedzą fachową jak autor raportu, których wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności z zawartymi w raporcie przedłożonym przez inwestora. Podważanie treści raportu nie może więc opierać się na przypuszczeniach strony skarżącej - nieopartych na odpowiednich ocenach (badaniach) specjalistycznych lub hipotetycznym wystąpieniu ewentualnych przyszłych zagrożeń (uciążliwości) dla środowiska. Zastrzeżenia wobec przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, aby nie były uznane za wyraz subiektywnych ocen, powinny zostać poparte na przykład ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu (por. np. wyrok NSA z dnia 18 marca 2009 r., II OSK 383/08; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. II OSK 602/14). Ponieważ w niniejszej sprawie nie przedłożono tego rodzaju kontrraportu (kontrekspertyzy), dlatego wszelka polemika z fachowymi ustaleniami i ocenami zawartymi w raporcie oraz ocenami wyrażonymi przez specjalistyczny organ – regionalnego dyrektora ochrony środowiska, musi być uznana za niepoddającą się kontroli sądu administracyjnego.

Odrębnym problemem jest kwestia oceny wiarygodności i mocy dowodowej raportu jako kluczowego dowodu w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Niewątpliwie obowiązkiem organów jest dokonanie oceny wartości dowodowej z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. w świetle kryterium logiki, wiedzy oraz doświadczenia życiowego. Ocena ta musi być rzetelna, wnikliwa i wszechstronna,gdyż organ wydający decyzję oraz organy współdziałające (w niniejszej sprawie państwowy powiatowy inspektor sanitarny i regionalny dyrektor ochrony środowiska) opierają swoje ustalenia, analizy i ewaluacje w zakresie wyznaczonym w art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. – co do zasady – właśnie na treści raportu. Organ nie jest wprawdzie związany treścią raportu, jednak – jeśli przyjmuje jego ustalenia za podstawę orzekania – musi mieć pewność, że raport jest rzetelny, spójny oraz wolny od niejasności i nieścisłości (por. np. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., II OSK 1858/13). Zakresem weryfikacji organu orzekającego objęta jest także racjonalność, logiczność i niesprzeczność argumentacji zawartej w raporcie, w szczególności w zakresie wyboru wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r., uznania danego wariantu za najkorzystniejszy dla środowiska oraz wyboru wariantu proponowanego do realizacji.

W ocenie Sądu wszystkie powyższe wymogi zostały w przedmiotowej sprawie zachowane. Przedłożony w sprawie raport w wersji ostatecznej jest rzetelny, spójny oraz wolny od niejasności i nieścisłości.

Należy ponadto stwierdzić, że przedmiotowy raport opisuje w sposób porównywalny trzy warianty: wariant proponowany uznany za najkorzystniejszy dla środowiska (WW2), pierwszy racjonalny wariant alternatywny (WW1) oraz drugi racjonalny wariant alternatywny (WW2). W sytuacji gdy wariant przedstawiony do realizacji przez wnioskodawcę nie jest wariantem najkorzystniejszym, zasadniczo w raporcie powinny być omówione co najmniej trzy różne warianty planowanego przedsięwzięcia (zob. np. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. II OSK 602/14). Ponieważ jednak wariant przedstawiony do realizacji przez wnioskodawcę jest wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, dlatego wystarczające było przedstawienie dwóch wariantów. Wnioskodawca przedstawił jednak trzy warianty, co należy ocenić zdecydowanie pozytywnie ze względu na rozszerzenie możliwości wyboru różnych opcji realizacji przedsięwzięcia. Wszystkie trzy warianty zawierają opisy sposobu funkcjonowania przedsięwzięcia, ze wskazaniem jego zasadniczych parametrów technicznych, oraz analizę oddziaływania poszczególnych wariantów na elementy środowiska, które mogą być znacząco dotknięte skutkami realizacji przedsięwzięcia, w szczególności na populację, faunę, florę, glebę, wodę, powietrze, czynniki klimatyczne, aktywa materialne, łącznie z dziedzictwem architektonicznym i archeologicznym, krajobrazem oraz wzajemne relacje pomiędzy powyższymi elementami. Warianty te oddziałują w różny sposób na środowisko, co oznacza, że wariantowość przedstawionych rozwiązań nie ma charakteru pozornego. Ponadto wariantowanie nie ograniczyło się jedynie do kryterium lokalizacji przedsięwzięcia, lecz uwzględniło także inne czynniki (w tym długość planowanych wariantów drogi – odpowiednio 3,49 km, 4 km i 4,9 km; powierzchnia planowanej drogi – odpowiednio 20,4 ha, 26,4 ha, 34,8 ha).

Na marginesie należy jedynie podnieść, że organ wybierając wariant, w którym ma być realizowane przedsięwzięcie, bierze pod uwagę nie tylko jego oddziaływanie na środowisko przyrodnicze, lecz zgodnie zasadą zrównoważonego rozwoju (zdefiniowaną w art. 3 pkt 50 ustawy Prawo ochrony środowiska)uwzględnia także inne aspekty jego oddziaływania w tym społeczne, ekonomiczne i techniczne. Oznacza to, że zarówno wnioskodawca, jak i organ nie mają obowiązku zaproponowania i wyboru wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, jeśli tylko inny racjonalny może być zaakceptowany w wyniku całościowej oceny wszystkich kolidujących dóbr i wartości (w tym o charakterze społecznym i ekonomicznym)

Jednocześnie organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, że opracowany raport zawiera wszystkie informacje konieczne do dokonania oceny planowanego przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko oraz informacje identyfikujące rodzaj i skalę skutków środowiskowych, ekonomicznych i społecznych tego przedsięwzięcia. W toku postępowania (na etapie postępowania uzgodnieniowego przed regionalnym dyrektorem ochrony środowiska) dokonanotakże weryfikacji materiałów stanowiących podstawę sporządzonego raportu (por. np. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., II OSK 1858/13).

Również wybór wariantu WW2 jako wariantu najkorzystniejszego dla środowiska nie budzi wątpliwości Sądu. Wybór ten został wystarczająco uzasadniony w treści raportu (s. 60-62) oraz w uzasadnieniach decyzji i postanowień organów orzekających w sprawie. Wobec niestwierdzenia wad raportu oraz jego oceny przez organy orzekające w sprawie, Sąd nie jest uprawniony do podważania dokonanego wyboru na płaszczyźnie oceny merytorycznej.

W dalszej kolejności należy stwierdzić, że w sprawie nie stwierdzono naruszenia innych szczególnych wymogów proceduralnych wynikających z ustawy z dnia 3 października 2008 r.

Przede wszystkim nie stwierdzono naruszenia przepisów związanych z obligatoryjnym opiniowaniem i uzgadnianiem warunków realizacji przedsięwzięcia z właściwym państwowym powiatowym inspektorem sanitarnym oraz z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (art. 77-78 ustawy z dnia 3 października 2008 r.). Nie stwierdzono również naruszeń wymogów wynikających z art. 74 ust. 1, 1b, 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. W ocenie Sądu także wymogi proceduralne wynikające z obowiązku zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu zostały zachowane (art. 79 ust. 1 w zw. z art. 29-38, art. 3 pkt 11 i art. 85 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r.). Należy również stwierdzić, że uzasadnienia decyzji organów pierwszej i drugiej instancji – rozpatrywane łącznie – spełniają wymogi szczególne określone w art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r.

W drugiej kolejności należy przejść do oceny legalności materialnoprawnej kontestowanych rozstrzygnięć.

Zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z uwzględnieniem przesłanek, o których mowa w art. 80 ust. 1, z zastrzeżeniem art. 80 ust. 2 i 3 (które w sprawie nie miały zastosowania), ustawy z dnia 3 października 2008 r.

Kontrola sądowoadministracyjna legalności materialnoprawnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach musi uwzględniać fakt, że organ właściwy do wydania tego rodzaju decyzji dysponuje znaczną swobodą w zakresie pozytywnego rozstrzygania wniosku podmiotu ubiegającego się o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Ustawodawca określił w sposób zamknięty katalog sytuacji, w których organ jest zobowiązany do wydania decyzji negatywnej, a więc decyzji o odmowie zgody na realizację przedsięwzięcia, co należy interpretować w ten sposób, że zasadą jest wydawanie decyzji pozytywnej, to znaczy decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania. Taka konstrukcja normatywna wynika z charakteru i istoty tzw. decyzji środowiskowej. Jest to bowiem akt administracyjny o charakterze kwalifikacyjnym i planistycznym, który jedynie ocenia bezpośredni i pośredni wpływ planowanej inwestycji na szeroko rozumiane środowisko oraz określa i determinuje warunki przeciwdziałania lub ograniczania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. właściwy organ jest zobowiązany do wydania odmownej decyzji środowiskowej co do zasady w razie: 1) stwierdzenia niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2);2) odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 pkt 1); 3) braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie wskazanym przez organ, innym niż wariant proponowany przez wnioskodawcę (art. 81 ust. 1); 4) z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcia może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, chyba że zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (art. 81 ust. 2); 5) jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, chyba że zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 38j ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (art. 81 ust. 3).

Na tle ustalonego stanu faktycznego sprawy wskazane wyżej pkt. 1-3) wydania decyzji niewątpliwie nie mają zastosowania. Rozważenia wymagają natomiast przesłanki negatywne określone w pkt. 4 i 5.

Jeżeli chodzi o przesłankę znaczącego negatywnego odziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszary Natura 2000 (art. 81 ust. 2), to na względzie należy mieć, że z przedłożonego w sprawie raportu i całościowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika jednoznacznie, że planowane przedsięwzięcie w wariancie określonym w zaskarżonych decyzjach (wariant WW2) będzie miało w pewnym zakresie negatywny wpływ na dwa obszary Natura 2000: bezpośredni – na obszar specjalnej ochrony ptaków "Pogórze [...]" PLB18001 oraz pośredni – na obszar mający znaczenie dla Wspólnoty "Rzeka S." (sąsiedztwo planowanej inwestycji). Z powyższych dokumentów oraz ustaleń organów nie wynika jednak, że powyższy negatywny wpływ – choćby potencjalnie – może mieć charakter znaczący. Biorąc natomiast pod uwagę treść raportu, treść postanowienia uzgadniającego regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz treść decyzji i wskazane w niej warunki realizacji przedsięwzięcia minimalizujące i zapobiegające negatywnym skutkom realizacji przedsięwzięcia na powyższe obszary Natura 2000, Sąd nie ma wątpliwości, że przesłanka z art. 81 ust. 2 nie została spełniona. Tym samym przesłanki zakazu z art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody nie mają w niniejszej sprawie zastosowania, albowiem planowane przedsięwzięcia nie należy tego rodzaju działań, które mogą osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w szczególności poprzez niedopuszczalne pogorszenie stanu siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000, niedopuszczalny negatywny wpływ na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000 lub pogorszenie integralności obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami (co należy odpowiednio odnieść do obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty).

Jeżeli chodzi o przesłankę możliwości nieosiągnięcia celów środowiskowych określonych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (art. 81 ust. 3), to również w tym zakresie Sąd uznaje, że ustalenia organów oraz ich ocena są wystarczające, aby stwierdzić, że realizacja przedsięwzięcia w wariancie określonym w decyzjach (WW2) nie spowoduje nieosiągnięcia powyższych celów. W rozpoznawanej sprawie cele wodno-środowiskowe zostały odniesione do wód powierzchniowych (rzeka S. i jej dopływy w dorzeczu W.) oraz do wód podziemnych (Główny Zbiornik Wód Podziemnych nr 430 "Dolina S." oraz jego tzw. strefa ochronna, niemająca jednak formalnie charakteru strefy ochrony bezpośredniej lub pośredniej w rozumieniu ustawy – Prawo wodne).

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym cele wodno-środowiskowe dla powyższych wód powierzchniowych i podziemnych w dorzeczu W.-S. wynikają z uchwały Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2011 r. zatwierdzającej "Plan Gospodarowania Wodami na obszarze dorzecza W." (PGW) (M.P. z 2011 r. nr 49 poz. 549). Powyższa uchwała przewiduje, że w pierwszym cyklu planowania gospodarowania wodami w Polsce, cele środowiskowe dla części wód zostały oparte głównie na wartościach granicznych poszczególnych wskaźników fizyko-chemicznych, biologicznych i hydromorfologicznych określających stan ekologiczny wód powierzchniowych oraz wskaźników chemicznych świadczących o stanie chemicznym wody, odpowiadających warunkom osiągnięcia przez te wody dobrego stanu, z uwzględnieniem kategorii wód. Zastosowane podejście, polegające na przyjęciu za cele środowiskowe wartości granicznych odpowiadających dobremu stanowi wód, związane było z niekompletnym zrealizowaniem prac w zakresie opracowania warunków referencyjnych dla poszczególnych typów wód, a tym samym brakiem możliwości ustalenia wartości celów środowiskowych według charakterystycznych wymagań względem poszczególnych typów we wszystkich kategoriach wód. Dodatkowo, z uwagi na trwające prace w zakresie opracowywania metodyk oceny stanu hydromorfologicznego oraz fakt, że monitoring w zakresie badań stanu chemicznego jest jeszcze w fazie kształtowania i rozbudowy ustalenie celów środowiskowych zostało oparte o dostępne wartości graniczne wskaźników podanych w rozporządzeniu w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych. W uchwale PGW określono, że przy ustalaniu celów środowiskowych dla jednolitych części wód powierzchniowych (JCWP) brano pod uwagę ich aktualny stan w związku z wymaganym zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną (dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej), warunkiem niepogarszania tego stanu (zob. s. 3305 PGW). Planowany wariant obwodnicy WW2 przebiega przez następujące jednolite części wód powierzchniowych (JCWP): 1) rzeka S. od T. do O. o kodzie europejskim PLRW20001522379; w PGW stan JCWP został określony jako dobry i niezagrożony ryzykiem nieosiągnięcia celów środowiskowych; 2) rzeka H. o kodzie europejskim PLRW200012223549; w PGW stan JCWP jest określony jako dobry i niezagrożony ryzykiem nieosiągnięcia celów środowiskowych; 3) rzeka D. o kodzie europejskim PLRW200012223534; w PGW stan JCWP jest określony jako dobry i jest ona wskazana jako niezagrożona ryzykiem nieosiągnięcia celów środowiskowych. Z powyższego zestawienia wynika, że aktualnie celem środowiskowym dla JCWP objętych wariantem WW2 przedsięwzięcia jest co najmniej zachowanie (niepogarszanie) ich dobrego stanu. Z akt sprawy (w tym z raportu oraz uzasadnień decyzji) wynika przedsięwzięcie w planowanym wariancie będzie wpływało negatywnie na parametry fizykochemiczne i biologiczne, lecz jedynie krótkoterminowo i tylko w okresie realizacji, a zastosowane metody zapobiegające zanieczyszczeniom lub minimalizujące ich skutki (np. urządzenia ochrony wód) stanowią gwarancję zachowania dotychczasowego stanu wód. Tym samym zachowanie dobrego stanu wód powierzchniowych w analizowanym zakresie w fazach realizacji i eksploatacji nie budzi wątpliwości.

Obszar planowanego przedsięwzięcia w wariancie WW2 znajduje się także w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 430 "Dolina rzeki S.", który znajduje się w obszarze w obszarze jednolitej części wód podziemnych (JCWPd) o numerze PLGW2200158, o dobrym stanie wód. Zgodnie z ustaleniami PGW celem środowiskowym dla wód poziemnych znajdujących się w dobrym stanie jest zachowanie tego stanu (s. 3312 PGW). Z bezspornych ustaleń raportu oraz decyzji wynika, że realizacja przedsięwzięcia w wariancie WW2 nie zagrozi osiągnięciu powyższego celu dla JCWPd w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia. Możliwe zagrożenia (np. krótkotrwałe i płytkie zanieczyszczenia w okresie budowy) będą eliminowane lub minimalizowane (np. przez separatory lub urządzenia oczyszczające).

Sąd podziela ocenę organów oraz jej uzasadnienie, uznając, że negatywna przesłanka z art. 81 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. nie ma zastosowania. Organy orzekające w sprawie definiując cele środowiskowe ochrony wód odwołały się wprawdzie do przepisów art. 38-38e ustawy – Prawo wodne, jednak zraportu o odziaływaniu wynika, że przedmiotem analizy i ostatecznej oceny było zachowanie wymogów sformułowanych w PGW.

Niezależnie od powyższych uwag Sąd z urzędu stwierdza, że kwestionowane rozstrzygnięcia w sprawie środowiskowych uwarunkowań nie naruszają również przepisów związanych z występującymi na obszarze planowanego przedsięwzięcia pozostałymi formami ochrony przyrody (poza obszarami Natura 2000, które zostały omówione powyżej) oraz obiektami o charakterze zabytkowym.

Przede wszystkim w związku z tym, że wariant WW2 przebiega przez teren Parku Krajobrazowego Pogórza [...] należy stwierdzić, że z uwagi na charakter planowanej inwestycji zakazy, o których mowa w art. 17 ust. 1-1b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, nie mają zastosowania zgodnie z art. 17 ust. 2 pkt 4) powyższej ustawy w zw. z art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i w zw. z art. 6 pkt 1) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Również w odniesieniu do [....] Obszaru Chronionego Krajobrazu, przez który ma przebiegać wariant WW2, nie znajdują zastosowania zakazy, o których mowa w art. 24 ust. 1-1b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 3 tej ostatniej ustawy w zw. z art. w zw. z art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i w zw. z art. 6 pkt 1) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Jeżeli natomiast chodzi o obiekty, które potencjalnie podlegają ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Zabytkowa Kolejka Wąskotorowa oraz obiekty z nią związane; stanowiska archeologiczne), to należy stwierdzić, że nie są one objęte formami ochrony zabytków w rozumieniu art. 7 powyższej ustawy. Organy orzekające uwzględniły fakt, że ze względu na kolizję wariantu WW2 ze stanowiskiem archeologicznym konieczne jest ustalenie warunku przeprowadzenia uprzednich archeologicznych badań wykopaliskowych, a podczas wykonywania robót ziemnych w liniach rozgraniczających i na obszarach tymczasowej zajętości terenu pod przedmiotowe przedsięwzięcie konieczny jest stały nadzór archeologiczny (por. art. 31 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). W raporcie oraz w decyzji organu pierwszej instancji (zob. s. 55-56 raportu oraz pkt 1 decyzji, s. 1-2) uwzględniono także sąsiedztwo zabytkowej kolejki wąskotorowej, wprowadzając warunki realizacji inwestycji eliminujące lub ograniczające negatywne skutki dla tego obiektu.

Przechodząc z kolei do szczegółowej oceny zarzutów skargi, należy wyraźnie stwierdzić, że są one całkowicie bezzasadne.

Po pierwsze, nie są uzasadnione zarzuty Polskiego Związku Działkowców. W sprawie nie doszło do naruszenia art. 85 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. poprzez zaniechanie przeprowadzenia szczegółowej analizy wariantu alternatywnego trasy przebiegu drogi, gdyż organ poddał szczegółowej, wnikliwej i porównywalnej analizie dwa racjonalne warianty alternatywne (WW1 i WZ). Zaproponowany do realizacji wariant WW2 i jego wybór został natomiast szczegółowo i wystarczającym stopniu uzasadniony. Organ orzekający wybrał wariant nie tylko najkorzystniejszy dla środowiska, lecz także najbardziej racjonalny, uwzględniając nie tylko elementy związane z ochroną środowiska, lecz także istotne aspekty ekonomiczne, finansowe, społeczne. Takie podejście jest oczywiście zgodne z zasadą zrównoważonego rozwoju, zasługując na aprobatę. Trudno nie zauważyć, że niezależnie od aspektu środowiskowego (jego wyrazem jest wybór wariantu najkorzystniejszego dla środowiska), organ uznał za równie istotny aspekt ekonomiczno-finansowy związany z wysokimi kosztami realizacji inwestycji w wariatach innych niż zaproponowany. Wybrany wariant jest racjonalny i optymalny z punktu widzenia wszystkich istotnych aspektów realizacji przedsięwzięcia, co znajduje odzwierciedlenie w raporcie oraz w kwestionowanych decyzjach. Podstawa faktyczna decyzji została ustalona w sposób wystarczający dla wydania rozstrzygnięcia, a materiał dowodowy jest pełny. W związku z powyższym zarzuty naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. są bezzasadne. Argument związany z faktem, że planowana inwestycja w wariancie WW2 przedzieli zwarty kompleks działek rodzinnych znajdujących się na terenie Ogrodu nr 3 położonego na działce geodezyjnej nr 1881 nie może zostać uwzględniona, gdyż sprawy związane z ograniczeniem z korzystania z nieruchomości w następstwie ewentualnej realizacji planowanej inwestycji nie są bezpośrednim przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu. Organy orzekające w ramach całościowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozważyły w wystarczającym zakresie powyższy argument, nie były jednak zobowiązane do uwzględnienia żądania strony skarżącej.

Po drugie, nie są uzasadnione zarzuty skarżącej AC. Zarzut naruszenia art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody nie może być oczywiście uwzględniony, gdyż przepis ten określa jedynie ogólny obowiązek organów administracji publicznej, który podlega dopiero konkretyzacji w szczegółowych przepisach zadaniowych, kompetencyjnych i materialnoprawnych. Zarzut wadliwości (nierzetelności) raportu jako pozbawiony eksperckiego uzasadnienia nie może zostać poddany weryfikacji przez Sąd. Również zarzut wadliwości uzasadnienia decyzji wkracza w warstwę merytoryczną oceny organu, która nie może zostać podważona bez kontrdowodów eksperckich. Zarzut przyszłego naruszenia prawa własności skarżącej nie może zostać uwzględniony, albowiem w przedmiotowym postępowaniu zagadnienie to nie podlega bezpośredniej ocenie, a ponadto jest to zagadnienie jedynie potencjalne (zaskarżona decyzja określa jedynie środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, nie stanowiąc zezwolenia na tego rodzaju realizację). Podniesione zarzuty związane z nieuwzględnieniem przez organy szeroko rozumianego aspektu społecznego realizacji planowanego przedsięwzięcia są chybione. Organy orzekające w wystarczającym stopniu rozważyły tego rodzaju aspekty (w rozumieniu skarżącej), uwzględniając treść raportu oraz argumenty podniesione przez strony postępowania. Strona skarżąca nie może jednak oczekiwać, że podniesione przez nią racje ostatecznie przesądzą o wyborze preferowanego przez nią wariantu. W sprawie o wydanie tzw. decyzji środowiskowej wybór wariantu realizacyjnego jest wynikiem ważenia wielu istotnych przesłanek i argumentów, które podlegają zestawieniu i ostatecznemu wartościowaniu, którego efektem jest wybór najbardziej racjonalnego wariantu. Natomiast argument, że w analizie wielokryterialnej z 2011 r. wskazano, że "najkorzystniejszym wariantem jest wariant WZ, głównie z uwagi na najlepsze wyniki ze społeczno-przestrzennego punktu widzenia" nie ma znaczenia, albowiem analiza ta nie była podstawą wydania zaskarżonej decyzji, a ponadto z jej konkluzji wynika jedynie w aspekcie przestrzenno-społecznym wariant WZ mógł tak zostać wcześniej oceniony, co nie wyklucza – jak w przedmiotowej sprawie – że organ mógł uznać w późniejszym okresie, iż bardziej istotne są argumenty o charakterze ekonomiczno-finansowym związane z kosztami realizacji przedsięwzięcia.

Po trzecie, nie są uzasadnione zarzuty skarżącego KB. Zarzut naruszenia art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody – jak już wskazano – jest oczywiście bezzasadny. Zarzut związany z faktem, że analiza wielokryterialna wykonana w 2011 r. wykazała, że "najkorzystniejszym wariantem jest wariant WZ", jest – jak już wyżej stwierdzono – pozbawiony doniosłości. Zarzuty związane z wadliwością ustaleń środowiskowych nie mogą zostać poddane weryfikacji przez Sąd z przyczyn wywiedzionych wyżej. Zarzut nieuwzględnienia w sprawie przesłanki wyłączenia lub utrudnienia użytkowania rolniczego obszaru związanego z planowaną inwestycją nie może zostać uwzględniony, gdyż analiza oraz rozważania organów w tym zakresie (bazujące ma raporcie oraz pismach stron) były wystarczające do podjęcia decyzji. Również zarzuty związane z możliwością zanieczyszczenia środowiska w trakcie realizacji inwestycji są bezzasadne. Kwestie te zostały bowiem prawidłowo rozważone w toku postępowania (co znajduje potwierdzenie w materiale procesowym) oraz uwzględnione w treści decyzji.

Po czwarte, pozbawione podstaw są zarzuty skarżących SD i ZK.

Nie jest uzasadniony zarzut wadliwości uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji z powodu ekspozycji wariantu WW2. O ile raport analizuje w sposób porównywalny trzy warianty, o tyle organ dokonujący końcowej oceny środowiskowej może w uzasadnieniu wyeksponować wariant realizacyjny (wybrany). Zarzuty niepełności i nierzetelności raportu jest gołosłowne i nie poddają się kontroli formalnej. Polemika z merytorycznymi ocenami organów również nie może zostać poddana weryfikacji. W szczególności nie może zostać uwzględniony zarzut wadliwości uznania wariantu realizacyjnego za wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Zarzut ten stanowi jedynie próbę polemiki z ocenami organu, które zostały odpowiednio uzasadnione i znajdują swoje potwierdzenie w treści raportu oraz materiale zawartym w aktach sprawy. Także zarzuty związane z prawidłowością wykonywania badań terenowych nie mogą zostać zweryfikowane przez Sąd. Twierdzenia o wadliwości opinii organu inspekcji sanitarnej oraz postanowienia uzgadniającego właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska nie znajdują uzasadnienia (nie naruszono przepisów art. 77 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r., jak również nie pominięto rozważań na temat innych wariantów).

Pozbawione znaczenia dla prawidłowości wyniku sprawy są zarzuty ograniczenia rozważań organu odwoławczego jedynie do treści art. 71 ust. 1 i 2 ustawy OOŚ, art. 77 ust. 4 i art. 80 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r.

Nie mogą zostać również uwzględnione zarzuty naruszenia prawa przez organ uzgadniający (regionalnego dyrektora ochrony środowiska) poprzez: wadliwość badań terenowych; nieprzedstawienie metodyki tych badań oraz ich zakresu w odniesieniu do inwentaryzacji siedlisk przyrodniczych i gatunków stanowiących przedmiot ochrony obszaru Natura 2000; brak analizy oddziaływania przedsięwzięcia na obszary Natura 2000; brak dowodów przeprowadzenia inwentaryzacji ptaków, zwierząt, roślin i grzybów; niewyszczególnienie i nieokreślenie w opisie założeń realizacji inwestycji wszystkich wariantów inwestycyjnych (WW1, WW2, WZ) zakresu prac związanych z budową planowanego przedsięwzięcia, w tym niezamieszczenie informacji o ewentualnej ingerencji prac w koryta rzek i innych cieków wodnych; nieprzedstawienie metodyki prac prowadzonych w ramach; brak jakichkolwiek ustaleń zakresie przewidywanej wycinki drzew znajdujących się w przedmiotowym obszarze; niekompletność analizy wariantowej i analizy wielokryterialnej; nieustalenie wpływu na środowisko planowanej budowy trzech mostów na trzech rzekach oraz przejścia inwestycji przez tereny zagrożone powodzią rzeki S. oraz prac związanych z przebudową infrastruktury technicznej; brak jakichkolwiek ustaleń w raportach odnośnie do sposobów odwadniania drogi; brak określenia i analizy oddziaływań skumulowanych przedsięwzięcia i nieustalenie wpływu na środowisko oraz usytuowania miejsc obsługi podróżnych i technicznej inwestycji.

Wnikliwa analiza akt sprawy (w tym nadesłanych przez organ uzgadniający akt z postępowania uzgodnieniowego) wykazała, że podnoszone przez skarżących zarzuty nie mogą podważyć legalności wydanego postanowienia. Zasadniczo zarzuty te zmierzają do wykazania, że metodyka oraz zakres prac organu współdziałającego były wadliwe lub nie zostały prawidłowo wykazane poprzez zamieszczenie w aktach odpowiednich materiałów. W ocenie Sądu tego rodzaju zarzuty nie mogą odnieść skutku, gdyż na etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie jest dopuszczalne wkraczanie w zagadnienia związane fachowym (eksperckim) charakterem działalności organu administracji publicznej. Sąd nie ma więc kompetencji do ferowania tego rodzaju ocen merytorycznych. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia reguł proceduralnych w toku postępowania o uzgodnienie. W szczególności nie są zasadne zarzuty naruszenia przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska przepisów art. 7, 75 i 77 § 1 i 80 k.p.a w związku z art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r.

Nie są także usprawiedliwione zarzuty podważające prawidłowość raportu. Jak już wskazano powyżej, bez przedłożenia wiarygodnego kontrraportu wszelka polemika z ustaleniami lub ocenami eksperckimi na etapie sądowoadministracyjnym jest skazana na niepowodzenie.

Po piąte, pozbawione zasadności są zarzuty skarżącej SK. Jak już podniesiono wyżej, chybione są zarzuty: naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody; nieuwzględnienia, że analiza wielokryterialna z 2011 r. wykazała, że "najkorzystniejszym wariantem" jest wariant WZ; pominięcia w sprawie istotnych okoliczności związanych z walorami środowiskowymi terenu inwestycyjnego; nieuwzględnienia użytkowania rolniczego terenu inwestycji oraz jakości gleb na trenach uprawnych; pominięcia możliwego "uszkodzenia poziomów wodonośnych" w wyniku realizacji inwestycji; nieuwzględnienia zagrożenia powodzią i "zalania okolicznych domów i gospodarstw rolnych". Powyższe zarzuty stoją w sprzeczności z treścią przeprowadzonej przez organy oceny środowiskowej, w tym z treścią raportu oraz wydanych decyzji.

Sąd uznał również, że podniesione przez fachowego pełnomocnika na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. zarzuty braku prawidłowego rozważenia w decyzji organu pierwszej instancji (s. 27) czy planowana inwestycja wpłynie negatywnie na obszar Natura 2000, naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niesporządzenie prawidłowego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji oraz art. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez dopuszczenie do "ingerencji w obiekt zabytkowy kolejki wąskotorowej w zakresie układu torowego" są pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Bezzasadność zarzutów naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 107 § 3 k.p.a. została już omówiona powyżej. Zarzut naruszenia art. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest oczywiście bezzasadny, natomiast zagadnienie zakresu i sposobu ingerencji w kolejkę wąskotorową i obiekty z nią związane zostało wyjaśnione powyżej (zob. s. 55-56 raportu oraz pkt 1 decyzji, s. 1-2).

Dopuszczone na rozprawie dowody z dokumentacji graficznej nie wykazały istotności dla oceny legalności zaskarżonej decyzji.

Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja, decyzja organu pierwszej instancji oraz postanowienie o uzgodnieniu i opinia sanitarna odpowiadają prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skarg.