Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 452/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 91 ust. 1-3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 1 art. 4 pkt 3
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 3 pkt 1
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym
article: art. 10, art. 249, art. 254 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
article: art. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej,
article: art. 92 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1958 nr 17 poz 385 art. 1, art. 4, art. 5, art. 8
law: Rozporządzenie Nr 1 w sprawie określenia systemu językowego Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 grudnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1544/07 w sprawie ze skargi S. C. – B. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2. zasądza na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego od S. C. – B. R. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 17 grudnia 2007 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1544/07, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2007 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 1.000 złotych. Sąd stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.

W uzasadnieniu Sąd podał, że Główny Inspektor Transportu Drogowego jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia wskazał wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, które nie zostało poddane wymaganej kontroli okresowej lub badaniu kontrolnemu. Uchybienie to stwierdzono podczas kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2006 r. w W. - Dworzec S..

Główny Inspektor Transportu Drogowego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że w niniejszym stanie faktycznym sprawy miało miejsce naruszenie przepisów rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985) w zakresie braku instalacji przyrządu pomiarowo-kontrolnego. Organ wskazał, że zgodnie z art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985). Na mocy art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15000 zł.

Sąd uznał, że skarżący nie może być adresatem nałożonych na niego zaskarżoną decyzją sankcji administracyjnych, bowiem zgodnie z treścią art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85 rozporządzenie to nie ma zastosowania do przewozów dokonywanych pojazdami przeznaczonymi do przewozu osób wykonywanego w ramach usług regularnych, których droga przebiegu przekracza 50 km. Skarżący wykonujący takie przewozy nie miał więc obowiązku przeprowadzania kontroli okresowej urządzeń zamontowanych w pojeździe, bowiem w tym stanie faktycznym nie miał obowiązku posiadania urządzenia rejestrującego.

Podkreślenia wymaga fakt, że oficjalna wersja rozporządzenia w języku angielskim (dostępna w bazie internetowej aktów prawnych Unii Europejskiej - EUROLEX) dotycząca punktu 3 artykułu 4 zawiera unormowanie "does not exceed 50 kilometers", co należy przetłumaczyć jako "nie przekracza 50 kilometrów". Z powyższego wynika, że w tym zakresie mamy do czynienia z ewidentnym błędem dotyczącym nieprawidłowego przekładu aktu prawnego Wspólnot Europejskich na język ojczysty państwa członkowskiego - w tym przypadku jest nim język polski.

W ocenie Sądu organ nie przeprowadzając postępowania mającego na celu wyjaśnienie okoliczności dotyczących błędnego przekładu aktu prawnego, nie był upoważniony do zastosowania przepisów powołanego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w zakresie dotyczącym tej sprawy, a zatem nie mógł wskazać jako podstawę materialnoprawną odpowiedzialności skarżącego art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Sąd stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno - stosownie do art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a. - poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Zgodnie natomiast z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz zawierać uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji.

W skardze kasacyjnej Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz orzeczenie o kosztach postępowania, w tym o kosztach zastępstwa prawnego, według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu organ zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że organy administracji publicznej nie dokonały oceny całości materiału dowodowego, w sytuacji gdy stan faktyczny nie był sporny, oraz że uzasadniły podjęte decyzje w sposób uniemożliwiający ich kontrolę sądową. W ramach tej podstawy kasacyjnej zarzucono także naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez niepoddanie analizie akt sprawy w zakresie stwierdzonego przez organy naruszenia.

2. naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego w zw. z art. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący był zwolniony z obowiązku instalowania i używania urządzenia rejestrującego (tachografu) z uwagi na wyłączenie tego obowiązku na podstawie ww. przepisów.

Uzasadniając naruszenie przepisów postępowania wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że nie można, wbrew twierdzeniom Sądu, postawić uchylonym decyzjom zarzutu naruszenia przepisów k.p.a wskazanych w petitum skargi. W ocenie Sądu organ był zobowiązany wyjaśnić okoliczności dotyczące błędnego przekładu aktu prawnego, dlatego też nie był upoważniony do zastosowania przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w zakresie dotyczącym tej sprawy, a zatem nie mógł wskazać jako podstawę materialnoprawną odpowiedzialności skarżącego art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Przede wszystkim należy wskazać, że ww. okoliczności, na które zwrócił uwagę Sąd I instancji, nie stanowią okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, które należy wyjaśniać i ustalać w toku postępowania dowodowego. Powyższe bowiem składa się na stan prawny, który podlegał stosowaniu, a zatem również ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie. Sąd zatem nie powinien był uznawać, że w przedmiotowej sprawie organy naruszyły ww. przepisy k.p.a., bowiem nie ustaliły w sposób wyczerpujący i należyty stanu faktycznego niniejszej sprawy i następnie w uzasadnieniu uchylonych decyzji nie wskazały dowodów, na podstawie których uznały dane fakty za udowodnione oraz że nie wyjaśniły należycie podstawy prawnej tych decyzji. W niniejszej sprawie, wobec stanu faktycznego, który nie budził wątpliwości stron, należało dokonać interpretacji i oceny zasadności niezastosowania przez organy art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego organ zgodził się ze stwierdzeniem Sądu, że w polskiej wersji językowej przepis art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 został błędnie przetłumaczony. Zgodnie z tym przepisem w angielskiej wersji językowej ww. rozporządzenie nie ma zastosowania do "vehicles used for the carriage of passengers on regular services where the route covered by the service in question does not exceed 50 kilometres". Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, jeśli w zakresie interpretacji na tle jakiejś dziedziny prawa, objętej prawem wspólnotowym, pojawi się w praktyce polskiej rozbieżność z interpretacją stosowaną w ramach wspólnot europejskich, to w braku wyraźnie odmiennej wskazówki interpretacyjnej rozbieżność ta powinna skutkować przyjęciem interpretacji właściwej w ramach prawa wspólnotowego. W związku z tym – w ocenie organu - brak było podstaw do przyjęcia przez Sąd, że skarżący z mocy art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 w zw. z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 był zwolniony z obowiązku instalowania i używania tachografu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Ma obowiązek wzięcia z urzędu pod rozwagę jedynie okoliczności wymienionych w § 2, stanowiących podstawę nieważności postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie przesłanki nieważności postępowania nie wystąpiły. W związku z tym przy rozpoznawaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do naruszenia przepisów postępowania poprzez bezpodstawne przyjęcie, że organy administracji publicznej nie dokonały oceny całości materiału dowodowego, w sytuacji gdy stan faktyczny nie był sporny, oraz uzasadniły podjęte decyzje w sposób wadliwy, uniemożliwiający ich kontrolę sądową. W ramach naruszenia prawa materialnego organ zarzucił Sądowi I instancji bezpodstawne przyjęcie, że skarżący był zwolniony z obowiązku instalowania i używania urządzenia rejestrującego (tachografu) z uwagi na wyłączenie tego obowiązku na podstawie przepisów wspólnotowych: art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego w zw. z art. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym.

Rozporządzenie wspólnotowe jest aktem prawnym wydawanym przez organy wspólnotowe, uregulowanym już we wspólnotowym prawie pierwotnym - Traktacie ustanawiającym Wspólnotę Europejską (TWE). Zgodnie z art. 249 tego Traktatu Parlament Europejski i Rada wspólnie, Rada i Komisja wydają rozporządzenia, dyrektywy i decyzje, zalecenia lub zajmują stanowisko. Rozporządzenie ma zastosowanie ogólne. Jest ono we wszystkich swoich częściach wiążące i obowiązuje bezpośrednio w każdym Państwie Członkowskim. Wynikająca z art. 249 ust. 2 TWE zasada bezpośredniego stosowania prawa wspólnotowego znalazła swoje odzwierciedlenie w art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z art. 91 ust. 3 Konstytucji wynika również zasada pierwszeństwa rozporządzeń wspólnotowych w wypadku kolizji z ustawami. Stosownie do tego przepisu jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Pod pojęciem umowy konstytuującej organizację międzynarodową, o jakiej mowa w przytoczonym wyżej przepisie, należy w rozpatrywanym przypadku rozumieć traktaty założycielskie. Zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego ma zatem zastosowanie w przypadku rozbieżności pomiędzy przepisami prawa krajowego a prawem wspólnotowym, niezależnie od rangi porównywanych norm, jeżeli tej rozbieżności nie da się usunąć w drodze wykładni.

Dla wyprowadzenia dopuszczalności stosowania sankcji administracyjnej kary pieniężnej znaczenie prawne ma również art. 91 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli tej ustawy nie da się pogodzić z umową (art. 91 ust. 2 Konstytucji). Umową taką jest niewątpliwie Traktat podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej a Rzeczypospolitą Polską, dotyczący przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 90, poz. 864). Zgodnie z art. 2 Aktu Akcesyjnego, który stanowi integralną część Traktatu Akcesyjnego, od dnia przystąpienia nowe państwa członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości przyjmuje się, że zgodnie z tym przepisem prawo wspólnotowe (pierwotne i wtórne) obowiązuje w stosunku do nowego państwa członkowskiego od momentu akcesji, jeżeli przepisy szczególne Traktatu Akcesyjnego nie przewidują odmiennych rozwiązań.

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego pochodzi sprzed daty akcesji, a więc na mocy art. 2 Aktu Akcesyjnego zostało przyjęte do polskiego porządku prawnego.

Reguły stosowania prawa wspólnotowego wynikające z art. 249 TWE oraz z art. 91 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP mają zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i zastosowania art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady nr 3920/85, zgodnie z którym rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozów dokonywanych pojazdami przeznaczonymi do przewozu osób wykonywanego w ramach usług regularnych, których droga przebiegu nie przekracza 50 km (w angielskiej wersji językowej). W polskiej wersji językowej powyższy przepis brzmi następująco: rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozów dokonywanych pojazdami przeznaczonymi do przewozu osób wykonywanego w ramach usług regularnych, których droga przebiegu przekracza 50 km.

Na marginesie należy zauważyć, że Sąd I instancji uchylając decyzje organów zalecił równocześnie przeprowadzenie postępowania dowodowego "(...) mającego na celu wyjaśnienie okoliczności dotyczących błędnego przekładu aktu prawnego (...)". Poza tym Sąd I instancji kwestie związane z treścią aktu prawnego wadliwie uznał za element stanu faktycznego sprawy, podczas gdy kwestia ta dotyczy obowiązywania normy prawnej i jej wykładni, a nie sfery ustalenia faktów. Zalecenia Sądu I instancji w tym zakresie wydają się niezrozumiałe, skoro Sąd I instancji nie podał dlaczego "wyjaśnienie okoliczności" dotyczących wadliwego tłumaczenia miałoby mieć wpływ na obowiązywanie tego aktu prawnego.

W świetle powyższych okoliczności rozważenia wymaga kwestia obowiązywania aktu prawnego, w sytuacji gdy dochodzi do rozbieżności między poszczególnymi wersjami językowymi danego przepisu. W orzecznictwie ETS przyjęto, że spośród kilku możliwych interpretacji przepisu prawa wspólnotowego pierwszeństwo należy dać wykładni zapewniającej jego skuteczność (por. wyroki z dnia 22 września 1988 r. w sprawie 187/87 Saarland and Others v. Minister for Industry, Post and Telekommunications and Tourism and Others [1988] str. 5013, pkt 19; z dnia 24 lutego 2000 r. w sprawie C-434/97 Commission v. France [2000] str. I-1129, pkt 21; z dnia 4 października 2001 r. w sprawie C-403/99 Italian Republic v. Commission, str. I-6883, pkt 28) i niepodważającej jego ważności. Po drugie, konieczność jednolitej wykładni prawa wspólnotowego nie pozwala w razie wątpliwości na interpretację brzmienia przepisu w oderwaniu, lecz przeciwnie wymaga dokonywania jego wykładni w świetle wersji w pozostałych językach urzędowych (por. wyroki ETS z dnia 12 lipca 1979 r. w sprawie 9/79 Koschniske [1979] str. 2717, pkt 6 i z dnia 2 kwietnia 1998 r. w sprawie C-296/95 EMU Tabac, str. I-1605, pkt 36). Zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości pojęcia prawa wspólnotowego wymagają wykładni autonomicznej i jednolitej w całej Wspólnocie, a zatem powinny być definiowane z punktu widzenia prawa wspólnotowego (wyrok z dnia 12 września 2000 r. w sprawie C-358/97 Commission v. Ireland [2000], str. I 6301, pkt 51; z dnia 16 stycznia 2003 r. w sprawie C-315/00 Maierhofer [2003], str. I-563, pkt 25; z dnia 12 czerwca 2003 r. w sprawie C-275/1 Sinclair Collis Ltd, str. I – 5965, pkt 22).

W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji nie miał wątpliwości, że polska wersja językowa omawianego przepisu była wadliwa. Odrębnym zagadnieniem jest natomiast kwestia, że strona ma prawo oczekiwać rozstrzygnięcia sprawy na podstawie aktu prawnego ogłoszonego w jej własnym języku wraz z przysługującymi jej uprawnieniami lub nałożonymi obowiązkami, które mają być dla niej wiążące. Sąd I instancji trafnie bowiem podkreślił, że brak możliwości zapoznania się z treścią aktu prawnego, z zakresem uprawnień i obowiązków w swoim urzędowym języku, prowadzi do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej tych podmiotów. W demokratycznym systemie prawa należy bowiem stworzyć warunki, w których przepis prawa będzie powszechnie dostępny i zrozumiały, a brak tłumaczenia lub nieprawidłowe tłumaczenie nie może prowadzić do pogorszenia sytuacji adresatów tego przepisu.

Powstaje w związku z tym pytanie, czy zachodziła potrzeba rozważenia, czy skarżący działał w zaufaniu do treści mającego w sprawie zastosowanie przepisu w polskiej wersji językowej, czy też nie zastosował się do jednolitej wersji tego przepisu przyjętej w prawie wspólnotowym. Potrzeba powyższych ustaleń wynika z twierdzeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości zawartych w wyroku z dnia 15 maja 1986 r. w sprawie 160/84 Oryzomyli Kavallas i in. (str. 1633, pkt 11-21), w której Trybunał rozważał kwestię, czy brak publikacji aktu wspólnotowego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej może być powodem wykluczenia możliwości powołania się na te przepisy wobec jednostek. W wyroku tym Trybunał uwzględnił, że dane jednostki nie miały możliwości zapoznania się z przepisami, na które powołano się względem nich. W tym kontekście uzasadnione wydawałoby się twierdzenie, że możliwość stosowania przepisów wspólnotowych niepublikowanych – czy też jak w przedmiotowej sprawie opublikowanych wadliwie – w określonym języku jest ustalana w każdym przypadku, po zbadaniu czy jednostka miała rzeczywiście możliwość zapoznania się z treścią danego aktu prawnego, który nie był przedmiotem urzędowej publikacji w języku tego państwa tylko wtedy, jeżeli zostanie ustalone, że treść tego aktu nie była jej znana w inny sposób.

Z drugiej jednak strony potrzeba takich rozważań wydaje się zbędna w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie C-161/06 Skoma-Lux przeciwko Celni ředitelstvi Olomouc, dotyczącego konsekwencji prawnych braku ogłoszenia aktu wspólnotowego w języku nowego Państwa Członkowskiego w organie publikacyjnym Unii Europejskiej − Dzienniku Urzędowym UE po dniu przystąpienia nowego państwa do Unii. W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 58 aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej (...) oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. U. 2003 L 236, s. 33, zwanego dalej "aktem dotyczącym warunków przystąpienia") sprzeciwia się temu, aby można było powoływać się na obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego, jeżeli język ten jest językiem urzędowym Unii Europejskiej, wobec jednostek w tym państwie, nawet jeżeli mogły one zapoznać się z tymi przepisami przy użyciu innych środków. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał powołał się na art. 2 aktu dotyczącego warunków przystąpienia, zgodnie z którym od dnia przystąpienia nowe państwa członkowskie są związane postanowieniami traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych państwach członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych traktatach i w niniejszym akcie. Z kolei według art. 58 tego aktu teksty aktów instytucji oraz Europejskiego Banku Centralnego przyjętych przed przystąpieniem i sporządzone przez Radę, Komisję lub Europejski Bank Centralny w językach: czeskim, estońskim, litewskim, łotewskim, maltańskim, polskim, słowackim, słoweńskim i węgierskim są od dnia przystąpienia tekstami autentycznymi na tych samych warunkach, co teksty sporządzone w obecnych jedenastu językach. Zostaną one opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jeśli teksty w obecnych językach były w ten sposób opublikowane.

Natomiast w myśl art. 1 rozporządzenia Rady nr 1 z dnia 15 kwietnia 1958 r. w sprawie określenia systemu językowego Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (Dz. U. UE L Nr 17, str. 385), zmienionego aktem dotyczącym warunków przystąpienia, językami urzędowymi Unii są: angielski, czeski, duński, estoński, fiński, francuski, grecki, hiszpański, litewski, łotewski, maltański, niemiecki, niderlandzki, polski, portugalski, słowacki, słoweński, szwedzki, węgierski, włoski. Według art. 4 tego rozporządzenia, rozporządzenia i inne dokumenty o zasięgu ogólnym sporządza się w dwudziestu językach urzędowych, a art. 5 stanowi, że Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej publikuje się w dwudziestu językach urzędowych.

Zdaniem Trybunału, z samego brzmienia art. 254 ust. 2 TWE wynika, że rozporządzenie może wywoływać skutki prawne wyłącznie, jeśli zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Ponadto z art. 58 aktu dotyczącego warunków przystąpienia w związku z art. 4, 5 i 8 rozporządzenia nr 1 wynika, że w stosunku do państwa członkowskiego, którego język jest językiem urzędowym Unii, prawidłowa publikacja rozporządzenia wspólnotowego oznacza publikację tego aktu w tym języku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

W takim kontekście przepisy pierwotnych traktatów i akty przyjęte przed przystąpieniem przez instytucje i Europejski Bank Centralny powinny być zatem wykonane w nowych państwach członkowskich na podstawie art. 2 aktu dotyczącego warunków przystąpienia.

Taka wykładnia, poza faktem, że znajduje uzasadnienie w samym brzmieniu traktatów, jest jedyną wykładnią zgodną z zasadami pewności prawa i niedyskryminacji.

Z pkt 15 wyroku z dnia 25 stycznia 1979 r. w sprawie 98/78 Racke (Rec. str. 69) wynika bowiem, że nie można powołać się wobec osób fizycznych i prawnych w państwie członkowskim na akt przyjęty przez instytucję wspólnotową taki jak rozporządzenie będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, zanim osoby te nie będą mogły zapoznać się z nim poprzez prawidłową publikację w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Trybunał orzekł, że pewność prawa wymaga, aby dane przepisy wspólnotowe umożliwiały zainteresowanym osobom dokładne zapoznanie się z zakresem obowiązków, które na nie nakładają, co jest zagwarantowane wyłącznie poprzez prawidłową publikację rzeczonych przepisów w języku urzędowym adresata (zob. również podobnie wyroki z dnia 26 listopada 1998 r. w sprawie C-370/96 Covita, str. I-7711, pkt 27; z dnia 8 listopada 2001 r. w sprawie C-228/99 Silos, str. I-8401, pkt 15 oraz w sprawie Consorzio del Prosciutto di Parma i Salumificio S. Rita, pkt 95).

Ponadto jest niezgodne z zasadą równego traktowania, aby w taki sam sposób stosować obowiązki nałożone w przepisach wspólnotowych w starych państwach członkowskich, w których jednostki mają możliwość zapoznania się z rzeczonymi obowiązkami w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku tych państw oraz w przystępujących państwach członkowskich, w których takie zapoznanie się było niemożliwe z uwagi na opóźnioną publikację.

Zachowanie tych podstawowych zasad nie jest sprzeczne z zasadą skuteczności prawa wspólnotowego, gdyż ta ostatnia nie może dotyczyć przepisów, na które nie można jeszcze powołać się wobec jednostek.

O ile wydaje się być zgodne z zasadą lojalnej współpracy ustanowioną w art. 10 TWE, że przystępujące państwa członkowskie podejmują wszelkie właściwe środki w celu zapewnienia skuteczności prawa wspólnotowego w ich wewnętrznym porządku prawnym, to uwzględniając powyższą analizę, byłoby sprzeczne z prawem wymaganie od nich, aby nałożyły na jednostki obowiązki zawarte w tekstach o zasięgu ogólnym, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w ich urzędowym języku.

Stanowisko uznające możliwości powołania się na akt, który nie został prawidłowo opublikowany w imię zasady skuteczności, oznacza obciążenie jednostek w zainteresowanym państwie członkowskim negatywnymi skutkami niewykonania obowiązku, który spoczywał na wspólnotowej administracji, jakim było udostępnienie w dniu przystąpienia całego dorobku wspólnotowego we wszystkich językach urzędowych Unii (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Racke, pkt 16).

Powyższe rozważania Trybunału Sprawiedliwości odnoszą się wprawdzie do braku publikacji aktu prawnego w języku nowego państwa członkowskiego, który ten akt stosuje, lecz zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji powinien rozważyć, czy powyższe stanowisko Trybunału ma odpowiednie zastosowanie do sytuacji jaka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, a mianowicie wadliwego tłumaczenia aktu prawnego w języku polskim, który to język jest też językiem urzędowym Unii Europejskiej wobec podmiotów w państwie polskim.

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).