Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 231/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie NSA Jerzy Bujko Roman Ciąglewicz Protokolant Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "P." w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 699/05 w sprawie ze skargi "P." Zakład Transportu Samochodowego w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "P." w [...] na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 450 zł (czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 21 października 2005 r. sygn. akt IVSA/Wa 699/05, uwzględniając skargę "P." Zakład Transportu Samochodowego w [...], uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 lutego 2005 r., nakładającą na Przedsiębiorstwo karę pieniężną w części dotyczącej kary w wysokości 500 zł i w tej części także decyzję z [...], zaś oddalił skargę w pozostałej części.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujący stan faktyczny i prawny.

W dniu 20 maja 2004 r. w toku przeprowadzonej kontroli ustalono, że pojazd należący do "P." – Zakład Transportu Samochodowego w [...] wykonywał transport drogowy z kartą drogową, wypełnioną w części określającej numer rejestracyjny pojazdu ołówkiem, a ponadto zainstalowany tachograf nie rejestrował zakresu aktywności kierowcy. Skarżący w złożonych wyjaśnieniach stwierdził, że obowiązek instalowania tachografu nie obejmuje pojazdów świadczących usługi pocztowe, a dyspozytor kierując pojazd do wykonania usług poza Pocztą nie zwrócił uwagi, że pojazd ma zamontowany tachograf mechaniczny nierejestrujący czasu pracy kierowcy.

Kujawsko - Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia [...] nałożył na skarżącego – P. Zakład Transportu Samochodowego w [...], karę pieniężną 2 000,00 zł za to, że tachograf zainstalowany w kontrolowanym pojeździe nie odpowiadał przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy oraz karę 500 zł za wykonywanie transportu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą drogową. W uzasadnieniu podano, że w dniu kontroli wykonywany był transport drogowy rzeczy, towar przewożony nie był przesyłką pocztową, wobec czego pojazd winien był być wyposażony w określony przepisami tachograf.

Rozpoznając odwołanie, Główny Inspektor Transportu Drogowego nie uwzględnił wniesionego środka prawnego i decyzją z [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora.

Organ m.in. powołał się na przepis art. 87 ust. 1 i 3 ustawy o transporcie drogowym, który zobowiązuje kierowcę pojazdu samochodowego do posiadania i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. dowodu uiszczenia należnej opłaty za przejazd po drogach krajowych, wypisu z licencji, zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i postoju, obowiązkowe przerwy w pracy i czas odpoczynku. Zgodnie zaś z art. 92 ust. 1, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15 000 zł. Konsekwencją takiego rozwiązania prawnego jest treść l.p. 1.4.4. załącznika do ustawy, który karą 500 zł sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej. Organ uzasadnił nałożoną karę 500 zł za przejazd z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej tym, że nie może, zgodnie z § 5 ust. 3 i 4 cyt. rozporządzenia stanowić dowodu uiszczenia opłaty wypełnienie kart zmywalnym środkiem, nosi on tylko pozory wypełnienia. Ponadto pojazd należący do skarżącego, którym dokonywany był przewóz rzeczy (niestanowiących przesyłki pocztowej), winien był być wyposażony w urządzenie rejestrujące zapis aktywności kierowcy. Skarżący naruszył przepisy rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Zgodnie z art. 3 tego aktu, urządzenie rejestrujące jako przyrząd przeznaczony do instalowania w pojazdach drogowych w celu wskazywania i automatycznego lub półautomatycznego rejestrowania szczegółowych danych dotyczących ruchu tych pojazdów oraz określonych okresów pracy kierowców, jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia. Tak więc od dnia 1 maja 2004r. każdy pojazd wykorzystywany do transportu drogowego i zarejestrowany w Polsce musi być wyposażony w przyrząd kontrolny. Organ powołał też przepis art. 10 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452) świadczący o istnieniu okresu przejściowego na instalację przyrządów kontrolnych. Skarżący jako przedsiębiorca ma bezwzględny obowiązek znać przepisy prawa obowiązujące w danej dziedzinie gospodarczej i stosować regulacje z nich wynikające. Twierdzenia skarżącego, że tachograf zainstalowany w kontrolowanym pojeździe posiadał legalizację do października 2004 r. wobec czego nałożona kara jest niesłuszna, nie zasługują na uwzględnienie i nie mogą być podstawą do uchylenia decyzji.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze, skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie prawa procesowego tj. art. 77 i 78 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, biurokratyczne interpretowanie prawa, "przeinaczanie faktów" oraz treści zarzutów skarżącego. Zarzucono również obrazę § 4 ust. 1 i § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych przez nadanie innych treści niż to wynika z powołanych przepisów i zastosowania tych norm do stanu faktycznego, który nie spełnia ich przesłanek. Skarżący zarzucił, że w rozstrzygnięciu organ przyjął fikcję prawną nieistnienia urządzenia rejestrującego i nieistnienia opłaty tak, jakby w pojeździe nie było zainstalowanego legalnego tachografu i jakby kierowca nie posiadał dowodu – karty opłaty drogowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę w części dotyczącej wymierzenia kary w wysokości 500 zł za nieprawidłowe wypełnienie karty drogowej. Organ mimo konsekwentnego negowania przez skarżącego, iż numer rejestracyjny został wpisany przez osobę sprzedającą kartę w Urzędzie Pocztowym w [...] (gdzie zakupiono 34 karty) nie przeprowadził dowodu z naruszeniem art. 78 § 1 kpa. Błędnie nadto przyjęto, iż wpis dokonany ołówkiem jest nieprawidłowy i uzasadnia wymierzenie kary na podstawie art. 92 ust. 1 i załącznika l.p. 1.4.4. do ustawy.

Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących nałożonej kary pieniężnej 2 000 zł za brak tachografu rejestrującego wymagane okresu jazdy.

Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego, kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Z dniem 1 maja 2004 r. w Polsce jako Państwie Członkowskim Wspólnoty Europejskiej należało stosować wprost przepisy rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Stosownie do przepisów art. 15 ust. 7 cyt. rozporządzenia Nr 3821/85 na żądanie uprawnionego funkcjonariusza służb kontrolnych, kierowca zobowiązany jest okazać wykresówki za bieżący tydzień i w każdym przypadku za ostatni dzień, w którym kierował pojazdem. Obowiązek okazywania wykresówek wynika z obowiązku posiadania w pojeździe urządzenia rejestrującego, o którym mowa w art. 3 rozporządzenia Rady, według wymogów określonych w załączniku do tego rozporządzenia i umożliwiającego rejestrację czterech okresów aktywności wymienionych w art. 15 cyt. rozporządzenia – pkt III c) pkt 4.1. załącznika I do rozporządzenia Nr 3821/85. Poza sporem jest, że skarżący posiadał w pojeździe tachograf nieprawidłowy, bo nierejestrujący zakresu aktywności kierowcy, co potwierdza udokumentowany protokółem kontroli fakt nieokazania wykresówek przez kierowcę osobom kontrolującym pojazd. Skarżący w trakcie postępowania nie kwestionował braku tachografu odpowiadającego przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy, a wręcz przyznawał ten fakt w wyjaśnieniach z dnia 8 czerwca 2004 r. i oświadczył, że w dniu 1 czerwca 2004 r. tachograf został wymieniony na elektroniczny spełniający wymogi obowiązującego prawa. W takiej sytuacji, zarzuty wadliwego ustalenia faktów nie zasługiwały na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwaną dalej ustawą Ppsa), zaś oddalił w pozostałej części.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło "P.", prawidłowo reprezentowane i zaskarżając wyrok w części oddalającej skargę, oparło skargę kasacyjną o przepis art. 174 pkt 1 ustawy Ppsa, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 87 ustawy o transporcie drogowym oraz przepisów rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym polegające na przyjęciu, że odmowa okazania wykresówek osobom kontrolującym pojazd, pomimo że pojazd ten należy do jednostki organizacyjnej P. i z reguły jest wykorzystywany dla realizacji powszechnych usług pocztowych winna w tym przypadku skutkować wymierzeniem kary pieniężnej w wysokości 2 000 zł.

Skarga kasacyjna domaga się uchylenia wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenia wyroku i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona podnosi, iż pojazd objęty kontrolą należał do jednostki organizacyjnej "P." i w tym okresie co do zasady wykonywał przewozy w ramach powszechnych usług pocztowych. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym przepisów ustawy nie stosuje się do przewozów drogowych wykonywanych w ramach powszechnych usług pocztowych. Oznacza to, że pojazdy wykorzystywane do takich usług nie muszą posiadać tachografu rejestrującego zakres aktywności kierowcy, a ich kierowcy okazywać wykresówek. Ustalenie przeznaczenia pojazdu winno skutkować uznaniem, iż w przedmiotowym wypadku nie mają zastosowania przepisy dotyczące tachografu, rejestrującego zakres aktywności kierowcy. Zainstalowany w pojeździe tachograf, posiadający aktualną legalizację, winien być uznany za spełniający wymogi prawa, a w konsekwencji kara pieniężna, jako pozbawiona podstaw prawnych nie powinna być wymierzona.

Okoliczność, iż skarżący 1 czerwca 2004 r. dokonał wymiany tachografu na elektroniczny, bez zbadania czy pojazd z tą data został przeznaczony do innych celów niż wykonywanie przewozów w ramach powszechnych usług pocztowych – wbrew stanowisku Sądu – nie powinna przemawiać na niekorzyść skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy Ppsa, Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania.

W sprawie niniejszej żadna z przesłanek z art. 183 § 2 ustawy Ppsa nie wystąpiła, stąd Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi mógł ograniczyć kontrolę instancyjną tylko do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zakres kognicji Sądu odwoławczego, przy istnieniu przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzaniu skargi oraz poddanie tego środka prawnego ustawowym rygorom przewidzianym w art. 176 ustawy Ppsa sprawia, że od sposobu sformułowania skargi kasacyjnej uzależniona jest jej skuteczność. Konstruując zarzut naruszenia prawa materialnego, skarga kasacyjna winna wskazywać naruszony przepis aktu prawnego wymieniając nie tylko artykuł, lecz także w przypadku gdy dzieli się on na jednostki redakcyjne także paragrafy, ustępy i punkty. Jako niewystarczające należy uznać ogólne tylko powołanie się na określony akt prawny lub powołanie artykułu, gdy przepis skonstruowany jest z kilku jednostek redakcyjnych, zwłaszcza gdy także w uzasadnieniu skargi kasacyjnej ta wadliwość pisma procesowego nie została naprawiona. Oceniając w powyższym aspekcie wniesiony środek prawny Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż można jedynie odnieść się do zarzutu naruszenia przepisu art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Przepis ten stanowi, iż do przewozów drogowych wykonywanych w ramach powszechnych usług pocztowych, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Z brzmienia tego przepisu w powiązaniu z art. 87 ustawy o transporcie skarżący wywodzi, iż nie miał obowiązku instalowania tachografu rejestrującego zakres aktywności kierowcy, skoro pojazd należał "P." i co do zasady wykonywał przewozy w ramach powszechnych usług pocztowych.

Stanowisko to w świetle ustaleń postępowania nie jest trafne, gdyż wprawdzie kontrolowany w dniu 20 maja 2004 r. pojazd należał do "P." jednak w dniu kontroli wykonywano nim transport drogowy rzeczy, a towar przewożony nie był przesyłką pocztową. W takim przypadku regulacja z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym nie miała zastosowania, gdyż odnosi się ona tylko do przewozów wykonywanych w ramach świadczonych przez przedsiębiorstwo powszechnych usług pocztowych. Wobec powyższego, wykonując transport drogowy stosownie do wymagań z art. 87 ust. 1 ustawy, kierowca winien na żądanie organu kontroli okazać zapisy urządzenie rejestrującego prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju. Stwierdzony w toku kontroli tachograf, nierejestrujący aktywności kierowcy uzasadniał przyjęcie, iż nastąpiło naruszenie przepisów ustawy, uzasadniające wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 i 4 ustawy oraz pkt 1.11.7 ppkt 2 załącznika.

Zarzucając naruszenie rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, skarga kasacyjna nie precyzuje przepisu, którego naruszenia - jej zdaniem - dopuścił się Sąd. Zarzutu tego nie rozwinięto również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł dokonać kontroli zaskarżonego wyroku w tym aspekcie, bowiem Sąd odwoławczy, będąc związany zarzutami skargi nie może badać jaki przepis strona uznała za naruszony, gdyż wówczas zakres kontroli instancyjnej pokrywałby się z tym jaki ustawa wyznacza dla kontroli sprawowanej przez Sąd Wojewódzki.

Wobec powyższego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy Ppsa.

O kosztach Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 204 pkt 1 powołanej ustawy oraz § 6 pkt 3 i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez Radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) uznając zasądzoną kwotę za współmierną do udziału pełnomocnika w sprawie.