Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1505/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 i § 2, art. 29 § 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 70 § 1 i § 6
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Pindel (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...] – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) – po rozpatrzeniu zażalenia A Sp. z o.o. w C., utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]r., nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...]r. o numerach: [...],[...],[...] oraz w dniu [...]r. o numerach: [...],[...].

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.

Po nadaniu ww. tytułom wykonawczym klauzuli o skierowaniu do egzekucji dokonano zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej Spółki. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zajęciami wierzytelności doręczono Spółce w dniu [...]r.

Niniejsze postępowanie zainicjowało pismo Spółki z dnia 4 lutego 2014 r. "Skarga na czynności egzekucyjne objęte zawiadomieniem z dnia [...]", w którym domagała się uchylenia czynności egzekucyjnych oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ I instancji postanowieniem z dnia [...]r. odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie. Organ odwoławczy rozpoznając zażalenie Spółki postanowieniem z dnia [...]r. utrzymał je w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając skargę Spółki na to postanowienie, wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1106/14, uchylił zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy – postanowieniem z dnia [...]r. – uchylił z kolei postanowienie organu I instancji z dnia [...]r.

Rozpoznając sprawę po raz kolejny organ I instancji postanowieniem z dnia [...]r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego stwierdzając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a.

W zażaleniu Spółka podniosła, że organ błędnie zinterpretował przepisy. Jej zdaniem postępowanie można umorzyć, bowiem należności uległy przedawnieniu.

Dyrektor Izby Skarbowej postawieniem z dnia [...]r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Wyjaśnił, że podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych były decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...]r., utrzymane w mocy decyzjami Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. dotyczące wymiaru podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące lat 2006-2009. Stwierdził przy tym, że w sprawie nie występują przesłanki do umorzenia postępowania określone w art. 59 § 1 pkt 1-10 lub w § 2 u.p.e.a.

Ponadto zwrócił uwagę, że Spółka we wniosku z dnia 4 lutego 2014 r. nie podnosiła przedawnienia należności, uczyniła to dopiero w zażaleniu. Zwrócił uwagę, że kwestia przedawnienia należności była przedmiotem rozpoznania organów w związku ze złożonymi przez Spółkę zarzutami na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. odmówiono uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W skardze Spółka zarzuciła rozstrzygnięciu organu II instancji naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz błędne ustalenia stanu faktycznego i wskazała na naruszenie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jej niezastosowanie w sytuacji przedawnienia. Wniosła o uchylenie postanowienia zarówno I jak i II instancji.

W uzasadnieniu wskazała, że wszczęcie postępowania w ogóle nie dotyczyło skarżącej i sprawy objętej orzeczeniami organów. Powołała art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej. W dalszej części uzasadnienia odwołała się do wyroku TK z dnia 17 lipca 2012 r. (P 30/11) cytując jego fragmenty oraz do wyroków sądów administracyjnych, kończąc ten wywód stwierdzeniem, "że podatnik musi zostać poinformowany, że przedawnienie nie następuje, bo jego bieg został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania karnoskarbowego. Bez takiej informacji nie można mówić o skutecznym zawieszeniu biegu terminu przedawnienia w sposób określony we wspomnianym przepisie".

W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] i [...]r.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę działa w warunkach związania stanowiskiem wyrażonym w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 1106/14, którym uchylono poprzednio wydane w sprawie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wniesionego w piśmie skarżącej z dnia 4 lutego 2014 r. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciąży na organie administracyjnym i na sądzie ponownie rozpatrującym tą samą sprawę.

Sąd w wyroku z dnia 7 kwietnia 2015 r. podniósł, że z treści art. 59 § 3 u.p.e.a. wynika wprost, że wydanie postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przewidziane tylko i wyłącznie w przypadkach, o których mowa w art. 59 § 1 i § 2, zaś nie wydaje się takiego postanowienia tylko wówczas, gdy umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 tej ustawy. Natomiast z treści przepisu art. 34 § 4 u.p.e.a. wynika w sposób oczywisty, że wydane w tym trybie postanowienie może dotyczyć jedynie zgłoszonych zarzutów. Przepis ten nie dotyczy sprawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, lecz wyłącznie obowiązku jego umorzenia, w sytuacji tam opisanej (uwzględnienia zarzutów). Oznacza to, że w postępowaniu toczącym się w trybie art. 34 u.p.e.a. niedopuszczalne jest wydanie postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego nawet wówczas, gdy składający zarzuty wnosi o takie rozstrzygnięcie. Wniosek zobowiązanego wszczynający postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego może dotyczyć wyłącznie przesłanek z art. 59 § 1 lub § 2 u.p.e.a.

Organy rozpoznając sprawę ponownie zastosowały się do wytycznych zawartych w opisanym wyżej wyroku. Jednocześnie zwróciły uwagę, że kwestia przedawnienia należności była przedmiotem rozpoznania w związku ze złożonymi przez skarżącą zarzutami i rozstrzygnięte ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. Sąd stwierdza, że do akt administracyjnych nie załączono tego postanowienia, lecz ten brak nie ma wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie, z przyczyn niżej wskazanych.

Skarżąca piśmie z dnia 4 lutego 2014 r., inicjującym niniejsze postępowanie, wskazała na okoliczności dotyczące braku zasadności obciążenia jej zobowiązaniem z tytułu podatku od towarów i usług. W zażaleniu podała jedynie, że należności uległy przedawnieniu. W skardze podniosła zarzut naruszenia art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613, ze zm.), cała argumentacja w niej zawarta dotyczy przedawnienia należności podatkowej objętej wystawionymi tytułami egzekucyjnymi.

Z akt sprawy oraz postanowień organów wynika, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. wydał w dniu [...]r. decyzje określającej podatnikowi (tj. skarżącej) zobowiązanie w podatku od towarów i usług za lata 2006-2009 (za poszczególne miesiące). Decyzjom tym w dniu [...]r. został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (pismo organu egzekucyjnego z [...] r., karta 22). W dniach [...] i [...]r. wystawiono tytuły wykonawcze a następnie wszczęto postępowanie egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej w K., decyzjami z dnia [...]r., utrzymał w mocy decyzje organu I instancji z dnia [...]r.

Sądowi z urzędu wiadomo, że nieprawomocnymi wyrokami tut. Sądu z dnia 10 listopada 2015 r. o sygn. akt: I SA/Gl 1503-1506/14 oddalono skargi A Sp. z o.o. w C. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. Z uzasadnień tych wyroków wynika, że Sąd rozpoznał zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej i uznał, że zobowiązania w podatku od towarów i usług za wskazany wyżej okres nie uległy przedawnieniu, z uwagi na skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 tej ustawy.

Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.

Podniesione w skardze zarzuty oraz wywody jej uzasadnienia wskazują, że skarżąca podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego upatruje w regulacji art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Wskazywanymi przez skarżącą przesłankami umorzenia postępowania egzekucyjnego, na etapie postępowania sądowego, jest przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług.

Pojęcie "obowiązku" w rozumieniu powołanego przepisu należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego - innymi słowy - obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie, którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Przesłanka nieistnienia obowiązku, wymieniona w tym przepisie obejmuje sytuację, gdy nieistnienie obowiązku spowodowane zostało okolicznościami zaistniałymi już po wystawieniu tytułu wykonawczego. "Obowiązek" należy przy tym rozumieć jako konkretną kwotę dochodzoną, wskazaną w tytule wykonawczym, należności. Okoliczność "istnienia obowiązku" lub jego wcześniejszego wykonania jest elementem obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.

Podkreślić należy, że organ egzekucyjny, stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a., bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej i nie jest uprawniony, do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazana regulacja nie obliguje więc i nie uprawnia organu egzekucyjnego do zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, albowiem badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy obowiązek podlega egzekucji administracyjnej, czy tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot, czy konkretny organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym oraz czy osoba wskazana w tytule wykonawczym podlega orzecznictwu polskich organów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 499/15, Lex nr 1958067 i przywołany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1302/05, Lex nr 280453). Badanie to ma zatem charakter czysto formalny i sprowadza się do ustalenia (sprawdzenia), czy obowiązek ten istnieje.

W ocenie Sądu ponowne badanie prawidłowości wydania decyzji podatkowej nie może być przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne to czynności organów egzekucyjnych, oraz innych podmiotów, mające na celu wykonanie obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Zatem w granicach sprawy, zainicjowanej wnioskiem strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie mieści się weryfikacja podstaw wystawienia tytułów wykonawczych przez właściwy organ, tj. wierzyciela, którym - stosownie do art. 1a pkt 13 u.p.e.a. - jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym.

W rozpatrywanej sprawie wszczęcie egzekucji było dopuszczalne, ponieważ w dacie wystawienia tytułów wykonawczych decyzjom organu I instancji, z których wynikała wysokość dochodzonego w trybie egzekucyjnym zobowiązania, został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Następnie zostały wydane decyzje ostateczne, które utrzymały w mocy decyzje pierwszoinstancyjne.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1641/13 (Lex nr 1801154), zgodnie z którym wymagalność obowiązku (w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 in initio u.p.e.a.) oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to uchyla się od niej, a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego żądania przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności. Zatem przez wymagalność obowiązku podatkowego, którego zobowiązany dobrowolnie nie wypełnia, należy rozumieć prawną możliwość jego egzekwowania przez właściwy organ państwa w określonym przedziale czasowym. Obowiązek jest wymagalny tak długo, jak długo istnieją podstawy prawne jego dochodzenia. Składają się na nie zarówno orzeczenie, z którego wynika wysokość zobowiązania (decyzja ostateczna lub opatrzona klauzulą natychmiastowej wykonalności decyzja nieostateczna) oraz wydany w oparciu o to orzeczenie tytuł wykonawczy.

Prowadzi to do wniosku, że obowiązek podatkowy jest "wymagalny" w znaczeniu wynikającym z treści art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tak długo, jak długo w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja wymiarowa lub postanowienie o nadaniu nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązany powinien wykazać, że obowiązek nie istnieje, gdyż nigdy nie powstał, albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wnikających wprost z przepisów prawa (przedawnienia) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). Organ egzekucyjny zaś nie jest uprawniony do badania zgłaszanych zastrzeżeń co do zakresu obowiązku nałożonego decyzją ostateczną. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. W postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować ani zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, ani też jego zakresu, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej, która została podjęta w ramach innego postępowania (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 423/15, Lex nr 1926268).

W niniejszej sprawie podnoszony przez skarżącą zarzut przedawnienia był przedmiotem badania tut. Sądu w ramach kontroli decyzji określających zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące lat 2006-2009 w związku z wniesionymi skargami (por. wyroki tut. Sądu z dnia 10 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1503-1506/14); może być poddany dalszej kontroli jedynie przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach rozpoznania skargi kasacyjnej.

Skarżąca w toku postępowania nie wskazała na jakąkolwiek przesłankę wynikającą z art. 59 § 1 pkt 1-10 oraz w § 2 u.p.e.a., która obligowałby organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.