Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 499/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-10-27 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono zmiany postanowienia referendarza sądowego w zakresie przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 165,  art. 167a,  art. 170,  art. 255,  art. 258 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 177
journal: Dz.U. 2013 poz 1030
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - tekst jednolity
article: par. 1 pkt 2,  par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 27 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 11 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 499/15, o odmowie przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, złożonym jednocześnie ze skargą, skarżąca Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od opłat sądowych. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Postanowienie powyższe stało się prawomocne w związku z wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowienia z dnia 19 lutego 2016 r. utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Strona wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 400 zł, w wyznaczonym terminie wpłaciła wymaganą opłatę.

Następnie wnioskiem z dnia 20 września 2016 r. (data nadania w placówce pocztowej) zawartym w skardze kasacyjnej, Spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości. Wniosek skarżącej spółki z dnia 20 września 2016 r. jest, więc kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie. Uzasadniając wniosek Spółka wskazała, że jej obecna kondycja finansowa nie pozwala na pokrycie kosztów sądowych, dotyczy to zarówno obecnie wymaganego wpisu od skargi jak i przyszłych opłat sądowych. Nie ma też środków trwałych do spieniężenia na ten cel, jedynym, bowiem jej środkiem trwałym są automaty do gier, które w większości zostały zatrzymane przez urzędy celne, a Spółka została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i w efekcie zarobkowania. Spółka nie posiada zdolności kredytowej, a jedyny jej wspólnik wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. Opisane trudności finansowe maja charakter długotrwały, uniemożliwiło to Spółce poczynienie oszczędności na prowadzenie sporów sądowych. Spółka wskazała też, że z końcem lutego 2016 r., bank rozwiązał z nią umowę rachunku bankowego z uwagi na brak płatności. Wszystkie środki na rachunku zajęły urzędy celne i nie było, z czego pokryć opłat za jego prowadzenie, a nowej umowy rachunku bankowego Spółka nie zawarła. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok 431. 638, 91 zł, wysokość straty według bilansu za ostatni rok obrotowy 3. 116 315, 44 zł. Wymagalne zobowiązania z tytułu kar pieniężnych wynoszą 3.000 000 zł.

Wobec tego, działając w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., referendarz sądowy, wezwał pełnomocnika Spółki, w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania do złożenia wyjaśnień i dokumentów, tj.

- poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2015, lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych w roku 2015 dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów – na podstawie przedkładanych miesięcznych zeznań),

- poświadczonych za zgodność oryginałem deklaracji VAT-7 za ostatnie 3 miesiące (od maja 2016 r. do lipca 2016 r.), jeśli deklaracje są składane kwartalnie, jeśli nie to od maja 2016 r. do sierpnia 2016 r.

- zestawienia przychodów ze sprzedaży za okres od stycznia 2016 r. do sierpnia 2016 r.,

- zestawienia kosztów zakupu za okres od stycznia 2016 r. do sierpnia 2016 r.,

- tabeli amortyzacji środków trwałych,

- złożenia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach za okres od stycznia 2016 r. do sierpnia 2016 r.,

- w przypadku gdyby rachunki bankowe były zajęte, przedstawienie potwierdzającego ten fakt zaświadczenia wystawionego przez bank, informującego o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z rachunków, według uzasadnienia wniosku o prawo pomocy sytuacja taka zaistniała - stosownego zaświadczenia wystawionego przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku,

- wskazania, czy w związku z deklarowaną trudną sytuacją finansową spółki, został ustalony obowiązek dokonania dopłat przez jej wspólnika (to jest czy uległo zmianie stanowisko przedstawione w tym względzie we wniosku) i przedstawienie decyzji wspólnika w tym zakresie, ewentualnie wskazania innego źródła finansowania bieżącej działalności spółki,

- przekazanie informacji o otrzymanej ewentualnie pomocy publicznej w ciągu ostatnich dwóch lat,

- wskazania tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej siedzibę Spółki oraz udokumentowania wysokości aktualnie ponoszonych z tego tytułu kosztów.

Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową.

Wezwanie to pełnomocnik Spółki odebrał w dniu 6 października 2016 r., zatem 14 dniowy termin do udzielenia odpowiedzi, upłynął mu w dniu 20 października 2016 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia żadna odpowiedź na wezwanie nie została udzielona.

Starszy referendarz sądowy, zwany też dalej "orzekającym", zważył, co następuje:

P.p.s.a., co do zasady nie ogranicza strony, co do ilości wniosków o przyznanie prawa pomocy, jakie może składać w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie jednak z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Stosownie natomiast do art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Jak wskazano w piśmiennictwie, odnośnie przepisu art. 165 P.p.s.a.; "Komentowany przepis możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane." (patrz. Bogusław Dauter, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., wyd. 6, s.711). We wskazanym komentarzu wskazano także, że "Przykładem zmiany okoliczności faktycznych sprawy są wypadki składania przez strony dodatkowych zaświadczeń o ich sytuacji materialnej w sprawach o przyznanie prawa pomocy. Sąd po wszechstronnej ocenie tych okoliczności może wydać stosowne postanowienie. patrz. Bogusław Dauter, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., wyd. 6, s. 712).

Wskazać przychodzi, że art. 167a § 1 P.p.s.a., stanowi, że do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu.

Drugi wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy z dnia 20 września 2016 r., zawierający żądanie zwolnienia od opłat sądowych, jako złożony w tym samym zakresie, co pierwszy wniosek, należy, zatem potraktować, jako wniosek o zmianę, w trybie art. 165 P.p.s.a. prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 grudnia 2015 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy zakresie zwolnienia od opłat sądowych.

Unormowanie z art. 165 P.p.s.a., daje, jak już wskazano wyżej, możliwość zmiany określonych rozstrzygnięć sądu (referendarza sądowego) pod warunkiem, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy. Jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia, że okoliczności sprawy uległy zmianie, kolejny wniosek tej samej strony, dotyczący przyznania prawa pomocy w tym samym zakresie, nie może zostać uwzględniony.

Podnieść należy, że zakres kolejnego wniosku o prawo pomocy obejmujący żądanie zwolnienia od opłat sądowych jest tożsamy z zakresem żądania zawartym w pierwszym wniosku strony o przyznanie prawa pomocy. Z tym, że na obecnym etapie postępowania do wymaganych opłat sądowych należy jedynie wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie 200 zł - § 3 w związku z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, z późn. zm.).

Skarżąca w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wykazała natomiast, aby nastąpiła zmiana okoliczności sprawy w zakresie jej sytuacji finansowej uzasadniająca zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 29 grudnia 2015 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od opłat sądowych.

W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy z dnia 20 września 2016 r. skarżąca podniosła tożsame argumenty, co we wcześniejszym wniosku o przyznanie prawa pomocy – braku środków finansowych, zabezpieczenia przez organy celne automatów do gier na poczet toczących się postępowań, straty finansowej w prowadzonej działalności, braku zdolności kredytowej, wykluczenia dokapitalizowania spółki przez jedynego wspólnika. Powyższe okoliczności i argumentacja strony skarżącej były brane pod uwagę przy rozstrzyganiu pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Spółka wskazała również, że nie posiada obecnie rachunku bankowego, a strata finansowa za ostatni rok obrotowy zwiększyła się w porównaniu do lat ubiegłych. W tym miejscu przychodzi zauważyć, że Spółka, przykładowo we wniosku z dnia 22 sierpnia 2016 r., złożonym do akt o sygn. II SA/Op 497/15, wskazała, że jej strata w 2015 r. wyniosła 167.360, 10 zł, a w 2014 r. wynosiła 56.424, 26 zł. Obecnie natomiast wskazuje, że: zmniejszyła się wartość środków trwałych i obecnie za ostatni rok obrotowy wynosi ona 431. 638, 91 zł, zwiększyła się też strata wynosi ona obecnie 3.116 315,44 zł. Ponadto zwiększyły się zobowiązania Spółki z tytułu kar pieniężnych, wynoszą one obecnie 3.000 000 zł.

Odnośnie wartości środków trwałych i straty, które obecnie Spółka wykazała w kwocie odpowiednio: 431. 638, 91 zł i 3.116 315,44 zł, a we wniosku złożonym miesiąc wcześniej wykazywała je w innych kwotach, jak środki trwałe w kwocie 500.850, 02 zł i stratę w kwocie 167.360, 10 zł, przychodzi wskazać, że Spółka nie wytłumaczyła, dlaczego podała różne dane w trakcie jednego roku kalendarzowego. Spółka, bowiem żadnymi dokumentami składanymi przy pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy, którego złożenie zakończyło się wydaniem postanowienia z dnia 29 grudnia 2015 r., ani obecnie, nie wykazywała, że jej rok obrotowy nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym.

Jednakże w ocenie orzekającego, pomimo, że Spółka podaje, iż obecnie ponosi jeszcze większe straty niż w ubiegłych latach w prowadzonej działalności gospodarczej, nie świadczy to automatycznie o braku środków finansowych na poniesienie w przedmiotowej sprawie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 200 zł. Wysokie koszty prowadzenia działalności gospodarczej powodujące stratę, nie stanowią argumentu za udzieleniem prawa pomocy. Wyłącznie w gestii strony pozostaje to, jak dysponuje uzyskanymi z działalności gospodarczej środkami finansowymi, a koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Ponadto pomimo zmniejszenia się wartości środków trwałych, nadal kwota te jest znacznie wyższa od wartości wymaganego od strony wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w kwocie 200 zł.

Skarżąca została ponadto wezwana przez orzekającego do wykazania swojej aktualnej sytuacji finansowej, jednakże w ogóle nie odpowiedziała na otrzymane w dniu 6 października 2016 r. wezwanie w tym przedmiocie.

Dalej, zatem, tak samo jak przy pierwszym wniosku o prawo pomocy, nie uzupełniła go o wszystkie żądane przez orzekającego, informacje i dokumenty. Brak jest, zatem podstaw do przyjęcia, że sytuacja finansowa Spółki uległa pogorszeniu w stosunku do sytuacji, jaką wykazywała ona przy składaniu pierwszego wniosku, w wyniku, którego wydano postanowienie z dnia 29 grudnia 2015 r. o odmowie przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W postanowieniu z dnia 29 grudnia 2015 r. stwierdzono na podstawie deklaracji VAT przedstawionych przez Spółkę, że średnia miesięczna sprzedaż za okres od stycznia do września 2015 r. wynosiła 210.670, 77 zł, a zatem wielokrotnie przewyższyła obecnie wymagany wpis sądowy od skargi. Obecnie Spółka, pomimo wezwania, nie przedłożyła aktualnych deklaracji VAT, zatem nie można stwierdzić, czy wartość jej sprzedaży zmniejszyła się i wskazuje na pogorszenie jej sytuacji finansowej w stosunku do stanu stwierdzonego w postanowieniu z dnia 29 grudnia 2015 r.

Należy ponadto zwrócić uwagę, że Spółka powołując się wcześniej na swoją trudną sytuację uiściła bez problemu wpis od skargi w kwocie 400 zł, jak też nadal jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, z którego udziałem w niniejszym postępowaniu wiążą się stosowne wydatki, większe z pewnością niż wymieniona wyżej kwota 200 zł.

Dlatego też uznano, że brak jest jakichkolwiek podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 grudnia 2015 r. i udzielenia stronie wsparcia w zakresie zwolnienia od opłat sądowych. Spółka, pomimo, że od października 2015 r. powołuje się na trudną sytuację i brak środków potrzebnych do pokrycia tych opłat, niemożność prowadzenia działalności gospodarczej i niemożność zarobkowania, ciągle w tym obrocie gospodarczym pozostaje. Nie wskazała, bowiem, by złożony został wobec niej wniosek o ogłoszenie upadłości, a zatem nawet, jeśli przejściowo posiada trudności, to winna je pokonać we własnym zakresie tj. za pomocą dostępnych prawnie rozwiązań. Jednym z nich jest przewidziana w art. 177 ustawy z dnia 15 września 2002 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030, z późn. zm.) instytucja dopłat wspólników, którą można wykorzystać w sytuacjach, spowodowanych różnymi przyczynami, trudności finansowych spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Ja wskazano wyżej tego rozwiązania także Spółka nadal nie zamierza wprowadzić dla poprawy swojej sytuacji finansowej.

W świetle powyższego nie można przyjąć, że skarżąca Spółka wykazała, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 29 grudnia 2015 r.

Z tych względów na podstawie art. 165 w związku z art. 167a § 1 i art. 258 § 1 P.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.