Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 101/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2022 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 stycznia 2022 r., nr UP- 32/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez R. K. (dalej jako: skarżący, strona, wnioskodawca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którą organ ten działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s." – utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 27 września 2021 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

W odpowiedzi na pismo organu informujące o rozwiązaniu umowy nr [...] z dnia 6 września 2017 r. o rozłożeniu na raty zaległości skarżący wniósł o nierozwiązywanie układu ratalnego i rozważenie umorzenia całości lub części zaległości lub o odroczenie terminu rozpoczęcia realizacji układu ratalnego do czasu powrotu stosunków gospodarczych do stanu przed pandemią COVID-19, tj. do czasu zakończenia wprowadzonych lockdownów. Skarżący wskazał, że ze względu na spadek ilości zleceń dla jego branży oraz odwoływanie zleceń w okresie od marca 2020 r. firma notuje drastyczny spadek obrotów, tym samym nie przynosi dochodów, co uniemożliwia realizację układu ratalnego. Dodał, że swoboda prowadzenia działalności gospodarczej nie istnieje ze względu na wciąż wprowadzane obostrzenia.

W toku postępowania skarżący oświadczył, że mimo stopniowego otwierania się rynku na branżę, w której prowadzi działalność (kod PKD 49.39.Z), odnotowywane dochody spadły znacząco, tj. o przeszło 78% w 2020 r. względem 2019 r.

W dniu 25 maja 2021 r. wpłynęło pismo, do którego skarżący przedłożył dokumentację będącą uzupełnieniem braków. Wskazał, że posiadane przez niego pojazdy wymienione w "oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości" ze względu na kryzysową sytuację panującą na rynku straciły znacząco na wartości. Doprecyzował też zakres wniosku i wniósł o umorzenie wszystkich zaległości wobec ZUS, tj. zaległości bieżących, objętych tytułami egzekucyjnymi oraz układem ratalnym. Poprosił także o uwzględnienie wniosku ze względu na panującą nadzwyczajną sytuację spowodowaną pandemią COVID-19 oraz o niepodejmowanie wobec żadnych działań egzekucyjnych związanych z zaległościami do czasu rozpatrzenia wniosku o umorzenie.

W dniu 27 maja 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych powiadomił skarżącego, że wniosek o umorzenie należności z tytułu składek został pozostawiony bez rozpoznania ponieważ nie wskazał on o jaki rodzaj pomocy się ubiega.

W dniu 17.06.2021 r. skarżący złożył pismo, w którym ponownie wniósł o umorzenie wszystkich zaległości wobec ZUS, w tym zaległości bieżących, objętych tytułami egzekucyjnymi oraz układem ratalnym. Zwrócił się z prośbą o uwzględnienie informacji zawartych w piśmie z 18 maja 2021 r. oraz w dołączonych formularzach. Powołał się na panującą nadzwyczajną sytuację spowodowaną pandemią COVID-19 i związanym z nią kryzysem gospodarczym. Wniósł o niepodejmowanie żadnych działań egzekucyjnych związanych z egzekwowaniem zadłużenia.

W toku postępowania skarżący oświadczył, że przed 2020 r. nie otrzymał żadnej pomocy de minimis oraz, że informacje jaką pomoc otrzymał z powodu pandemii znajdują się w Systemie Udostępniania Danych o Pomocy Publicznej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Poprosił o nie pozostawianie bez rozpatrzenia wniosku o umorzenie wszystkich należności wobec ZUS wskazując, że umorzenie ma stanowić pomoc de minimis.

Dnia 10 sierpnia 2021 r. do ZUS wpłynęło kolejne pismo strony wraz z uzupełnionymi dokumentami dotyczącymi pomocy publicznej oraz poprawnie wypełnionym "oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości". Poinformował, że nie uzupełnił formularza RD-2 ponieważ otrzymał pomoc de minimis oraz oświadczył, że informacje o tym jaką pomoc otrzymał znajdują się w bazie danych SUDOP.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia decyzją z 27 września 2021 r. nr 2191/2021 odmówił umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s. W ocenie organu brak podstaw do przyjęcia, że: ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego strony, nie wykazano, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń, a także nie wykazano, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły stronę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Po zbadaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 17.01.2022 r.

W uzasadnieniu stwierdził, że należności figurujące na koncie skarżącego jako płatnika składek są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu.

Analiza sprawy pod względem przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 743) wykazała, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a ewentualne umorzenie zadłużenia stanowiłoby pomoc de minimis.

Z przedłożonej przez stronę dokumentacji dotyczącej sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego, rodzaju, okresu i wysokości należności oraz przyczyn ich powstania wynikało, że skarżący:

1. prowadził działalność gospodarczą, z której:

- w 2019 r. przychód wyniósł 479.666,91 zł / dochód wyniósł 114.616,87 zł,

- w 2020 r. przychód wyniósł 123.270,61 zł / dochód wyniósł 23.839,52 zł,

- w I półroczu 2021 r. przychód wyniósł 68.398,98 zł / dochód wyniósł 11.482,44 zł;

2. nie pracuje zarobkowo, nie pobiera świadczeń i nie osiąga dochodów z innych źródeł;

3. nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej ani nie korzysta z innych form pomocy;

4. ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu czynszu w kwocie 289,26 zł i opłat eksploatacyjnych w kwocie 1.200,00 zł;

5. gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną – E. K., która miesięcznie osiąga dochód w kwocie 6.945,00 zł netto;

6. poza zadłużeniem z tytułu składek posiada zobowiązania pieniężne, regulowane w formie dobrowolnych wpłat:

- z tytułu zaciągniętych od 2018 r. kredytów w kwocie 90.000,00 zł, z miesięczną spłatą 5.000,00 zł,

- w bankach z miesięczną spłatą 5.000,00 zł,

- u osób fizycznych w kwocie 5.300,00 zł, z miesięczną spłatą 147,20 zł;

7. jest właścicielem gruntów ornych niezabudowanych o powierzchni 1108 m2 położonych w miejscowości P. (nr [...]);

8. jest lub był właścicielem ruchomości:

- autobusu [...] z 2000 r.

- autobusu [...] z 2004 r.

- samochodu osobowego [...] model [...] z 2003 r.;

9. posiada składniki mienia ruchomego (sprzęt RTV i AGD) o wartości 500,00 zł; 10. nie posiada innych praw majątkowych ani żadnych wierzytelności.

Skarżący odnosząc się do powyższych ustaleń wskazał, że:

1. nie jest już właścicielem następujących pojazdów figurujących w CEPiK:

- [...] [wyprodukowanego w 1999 r.];

- [...] [wyprodukowanego w 2005 r.];

- [...] [wyprodukowanego w 2006 r.];

- [...] [wyprodukowanego w 2007 r.];

2. wartość autobusu [...] [wyprodukowanego w 2000 r.], który z powodu pandemii został wycofany z ruchu w dniu 19 marca 2020 r., spadła tak znacząco [z 40.000,00 zł), że został w dniu 20 października 2021 r. sprzedany na złom [za kwotę 972,00 zł brutto];

3. wartość pozostałych autobusów, w okresie pandemii [od marca 2021 r.] drastycznie spadła [autobusu [...] z 70.000,00 zł i [...] z 80.000,00 zł], co najmniej o połowę;

4. mimo znacznego spadku wartości ww. pojazdów, autobusy te nie znalazły nabywców [w okresie ostatnich 18 miesięcy] po mocno zaniżonej cenie.

Dodatkowo poinformował, że:

1. ze względu na panującą od 2020 r. pandemię spadły znacznie obroty/dochody uzyskiwane z prowadzonej działalności gospodarczej;

2. ze względu na odnotowywany ponowny znaczny wzrost zachorowań odwołano od początku września 2021 r. większość złożonych zleceń co pozbawiło skarżącego możliwości zarobkowania;

3. koszt [około 6.000,00 zł] odnowienia Licencji nr [...] [wygasłej 16 listopada 2021 r.] dotyczącej międzynarodowego autobusowego i autokarowego zarobkowego przewozu osób oraz uzyskania niezbędnych obowiązkowych odpisów przekracza obecnie możliwości finansowe strony - kopia licencji przedłożona została w załączeniu;

4. z dniem 21 grudnia 2021 r. [z powodów wymienionych powyżej] skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej i nie ma obecnie możliwości zarobkowania i opłacania swoich zobowiązań.

Badając przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne organ wskazał na treść przepisu art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s.

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego odnośnie wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności ustalono, że:

- przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

- nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:

a. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe,

b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

c. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

d. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe;

- nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - nie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie według informacji widniejących w CEIDG, od 21 grudnia 2021 r. jej zawieszenie. Działalność gospodarcza może więc w każdym momencie zostać wznowiona i stanowić źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;

- nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

- nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

- nie zachodzi przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. - wobec zaległości widniejących na koncie jako płatnika składek Dyrektor ZUS Oddział w Opolu prowadzi przymusowe dochodzenie należności, w ramach którego dokonano zajęcia wierzytelności z należących do strony rachunków bankowych w G. S.A., I. S.A. i P.

Obecny brak efektu w egzekwowaniu należnych składek nie przesądza jednak jeszcze o całkowitej ich nieściągalności. Zaległości zostały bowiem objęte postępowaniem egzekucyjnym, które nie zostało zakończone, więc nie można uznać ich za całkowicie nieściągalne. Postępowanie egzekucyjne nie zostało również ocenione przez organ egzekucyjny jako całkowicie nieskuteczne. Jednocześnie, gdy prowadzone przez ZUS przymusowe dochodzenie należności w dalszym ciągu będzie bezskuteczne, to istnieje możliwość skierowania dalszych tytułów wykonawczych do Naczelnika Urzędu Skarbowego, celem prowadzenia egzekucji ze składników majątkowych, do których Dyrektor Oddziału ZUS nie ma uprawnień.

Stwierdzenie, że nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne byłoby, w związku z powyższym, na obecnym etapie przedwczesne zwłaszcza, że posiadana nieruchomość może stanowić przedmiot obrotu cywilno-prawnego, co skutkuje możliwością uznania jej za źródło przychodu w celu spłaty zadłużenia. Z ustaleń własnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że skarżący figuruje jako właściciel nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,1108 ha, położonej w miejscowości P. (nr [...]). Na przedmiotowej nieruchomości celem zabezpieczenia należności z tytułu składek ZUS dokonał wpisu do hipoteki.

Dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania.

Nieściągalność należności z tytułu składek bowiem związana jest generalnie z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania.

Tym samym organ uznał, że w sprawie nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Odwołując się do art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", organ wskazał na przesłanki pozwalające na umorzenie należności, pomimo braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności, tj. sytuację:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W tym zakresie wyjaśnił, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej lub jakiegoś nadzwyczajnego zdarzenia, tylko jest skutkiem nieopłacenia przez stronę w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Nadzwyczajnym zdarzeniem natomiast jest zdarzenie wywołane przez czynniki zewnętrzne, których nie można było przewidzieć, np. gwałtowne uszkodzenie lub zniszczenie obiektu lub urządzeń technicznych powodujące trwałą utratę możliwości ich użytkowania. Rozpatrując sprawy ze względu na zdarzenia losowe ZUS bada je więc w kontekście zdarzeń, na które osoba zobowiązana nie miała wpływu i jednocześnie bezpośrednio pozbawiły ją możliwości spłaty zadłużenia lub prowadzenia działalności gospodarczej, a taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca. Pomimo powoływanych problemów związanych z pandemią COVID-19 skarżący czynnie prowadził działalność gospodarczą do 21 grudnia 2021 r.

Organ podkreślił przy tym, że znaczenie w sprawie ma okoliczność, iż skarżący jako przedsiębiorca winien racjonalnie ocenić zasadność zawieszenia, zamknięcia bądź restrukturyzacji prowadzonej działalności kiedy nie dostarcza ona wystarczających dochodów do pokrycia składek, a nie rezygnować z opłacania wszelkich składek i dalej prowadzić działalność.

W takich okolicznościach umorzenie długu w ZUS stałoby w jawnej sprzeczności z interesem społecznym i byłoby niesprawiedliwe w stosunku do innych przedsiębiorców, którzy w owym czasie także prowadzili działalność i terminowo opłacali swoje składki na ZUS.

Również sama sytuacja związana z pandemią koronawirusa nie jest samodzielną podstawą, by umorzyć zaległości z tytułu składek, gdyż muszą tutaj zachodzić inne szczególne okoliczności.

Zadłużenie skarżącego z tytułu składek nie jest bezpośrednim następstwem epidemii koronawirusa, gdyż powstało wcześniej i dotyczy okresu od początku 2012 r. W dniu 20 marca 2020 r. na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Zostały wprowadzone ograniczenia i zakazy dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej, które miały jednak charakter czasowy. Państwo udziela bardzo dużego wsparcia przedsiębiorcom, którzy ponieśli straty z działalności z uwagi na zaistniałą sytuację związaną z COVID -19 w postaci Tarczy Antykryzysowej.

Jeżeli w danym okresie skarżący nie posiadał wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest zobowiązany do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę.

Analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania itp.) czy mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów, nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Natomiast wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie zaległości.

W składanych wnioskach o umorzenie i ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie powoływał się na stan swojego zdrowia. W toku prowadzonego postępowania nie przedłożył również żadnych dokumentów medycznych potwierdzających np. fakt konieczności stałego leczenia (w tym: wyników przeprowadzonych badań, kart informacyjnych), czy zaświadczeń orzekających o istnieniu przeciwskazań zdrowotnych do zarobkowania. Nie legitymuje się również orzeczoną niezdolnością do pracy ani orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Jednocześnie po stronie skarżącego nie istnieją żadne przeszkody zdrowotne uniemożliwiające lub ograniczające możliwość uzyskania dochodów, bowiem do niedawna był on osobą aktywną zawodowo - prowadzącą działalność gospodarczą. Zatem skarżący ma możliwość pozyskania środków pieniężnych i poprawy swojej sytuacji materialnej w celu uregulowania zaległości wobec ZUS.

Organ uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia lub w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, która w składanych wnioskach nie została nawet podniesiona. Brak jest więc podstaw do stwierdzenia, że stan zdrowia uniemożliwia uzyskiwanie dochodu pozwalającego na spłatę należności względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący ma [...] lat, czyli do osiągnięcia wieku emerytalnego zostało jeszcze [...] lat aktywności zawodowej, co daje podstawę organowi do przypuszczeń, że będzie jeszcze (na przestrzeni kilkunastu lat) czynny zawodowo. Zatem będzie osiągał dochody, które pozwolą na stopniową, ale sukcesywną spłatę całości zadłużenia w ZUS.

Również ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie, w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżący poinformował, że jest żonaty i gospodarstwo domowe prowadzi wraz z małżonką – E. K., która osiąga dochód w kwocie 6.945,00 zł netto. Do niedawna prowadził działalność gospodarczą (od 21 grudnia 2021 r. zawieszona), z której w ostatnich latach przychody/dochody kształtowały się następująco:

- w 2019 r. przychód wyniósł 479.666,91 zł / dochód wyniósł 114.616,87 zł,

- w 2020 r. przychód wyniósł 123.270,61 zł / dochód wyniósł 23.839,52 zł,

- w I półroczu 2021 r. przychód wyniósł 68.398,98 zł / dochód wyniósł 11.482,44 zł.

Powyższe informacje zostały udokumentowane przedłożonymi do akt sprawy Podsumowaniami z Księgi Przychodów i Rozchodów za rok 2019 i 2020 oraz okres od stycznia 2021 r. do czerwca 2021 r.

Oceniając powyższe dowody organ zaznaczył, że dla oceny możliwości, płatniczych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą istotny jest nie dochód, a właśnie osiągnięty przychód z tej działalności. Dochód jest jedynie wynikiem bilansowym przychodów i kosztów ich uzyskania, a strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Fakt wykazywania niewielkich dochodów lub nawet straty w działalności gospodarczej nie jest tożsamy z nieosiąganiem dochodów pozwalających na utrzymanie.

Sytuacja związana z pandemią COVID-19 niewątpliwie wpływa negatywnie na budżet gospodarstwa domowego i uzyskiwane dochody z działalności, ale na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, skarżący otrzymał pomoc rekompensującą negatywne konsekwencje ekonomiczne z tym związane. Stan epidemii jest też stanem przejściowym. Stwarza pewne ograniczenia, ale nie wyklucza zupełnie możliwości prowadzenia działalności. Wiele firm obecnie mierzy się z trudnościami związanymi z utrzymaniem się na rynku, gdyż ograniczenia i zakazy dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzone w ramach stanu epidemii spowodowały, że wielu przedsiębiorców nie ma przychodów lub są one mniejsze niż oczekiwane.

Aktualnie, tj. od momentu zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej 21 grudnia 2021 r., skarżący nie jest zgłoszony do ubezpieczeń z żadnego tytułu. Tym samym zapewne nie posiada obecnie żadnego źródła finansowego, nie pracuje zarobkowo, nie pobiera świadczeń oraz nie posiada innych możliwości uzyskania dochodów. Opisana powyżej sytuacja niewątpliwie wpływa negatywnie na domowy budżet, ale organ nie znajduje jej racjonalnego uzasadnienia.

W toku prowadzonego postępowania organ ustalono, że żona skarżącego, zgłoszona jest do ubezpieczeń społecznych z dwóch tytułów, tj. jako pracownik:

- Z., gdzie podstawy wymiaru składek w okresie ostatnich trzech miesięcy wyniosły kolejno: 10/2021 - 6.724,44 zł, 11/2021 - 5.932,34 zł i 12/2021 - 6.363,94 zł, co daje miesięcznie średnio kwotę 4.558,60 zł,

- P1., gdzie podstawy wymiaru składek (dla wymiaru czasu pracy 11/50 etatu) w okresie ostatnich trzech miesięcy 10/2021 - 12/2021 wyniosły po 925,72 zł, co daje miesięcznie średnio kwotę 749,23 zł.

Aktualny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego, nawet biorąc pod uwagę jedynie wskazane wyżej dochody, jakie uzyskuje małżonka z tytułu umowy o pracę, kształtuje się na poziomie dużo wyższym od opublikowanego 14 grudnia 2021 r. ustalonego wg Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych minimum socjalnego w IM kwartale 2021 r. dla dwuosobowego gospodarstwa pracowniczego (2.225,96 zł). Dochody te wystarczają na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych rodziny, które zostały określone na kwotę 1.489,26 zł, w tym z tytułu czynszu - 289,26 zł i opłat eksploatacyjnych -1.200,00 zł.

Skarżący nie przedstawił pozostałych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym, czyli zakupu żywności, artykułów higienicznych, ubrań, a wspomniane wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie musi ponosić.

Sytuacja materialna gospodarstwa domowego strony jest również na tyle stabilna, że regulowane są bieżące zobowiązania związane z jego utrzymaniem. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby skarżący zalegał z regulowaniem zobowiązań wobec dostawców prądu, gazu itp.

Tym samym sytuacja skarżącego nie nosi znamion ubóstwa.

Z akt sprawy nie wynika aby skarżący obecnie dążył do osiągania jakichkolwiek dochodów umożliwiających spłatę zaległości i codzienną egzystencję oraz podejmował w tym kierunku skuteczne starania. Aktualna sytuacja materialna gospodarstwa domowego jest spowodowana właściwie wyłącznie brakiem zatrudnienia strony, które nie wynika z wykluczenia z aktywności zawodowej w pełnym wymiarze czasu pracy.

Organ zauważył, że skarżący jest osobą stosunkowo młodą, a zatem obecna sytuacja finansowa jest przejściowa i przy dołożeniu należytej staranności i przestrzeganiu zasad prawidłowej gospodarki oraz stosownie do swoich sił umysłowych i fizycznych skarżący jest w stanie znaleźć pracę stałą lub chociażby dorywczą i osiągać z niej wysokie dochody.

Poza przedmiotowym zadłużeniem skarżący posiada zobowiązania regulowane w formie dobrowolnych wpłat:

- z tytułu zaciągniętych od 2018 r. kredytów w kwocie 90.000,00 zł, z miesięczną spłatą 5.000,00 zł,

- w bankach z miesięczną spłatą 5.000,00 zł,

- u osób fizycznych w kwocie 5.300,00 zł, z miesięczną spłatą 147,20 zł.

Posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem nieopłaconych w terminie składek. Zaciągając je skarżący musiał dokonać oceny swych możliwości finansowych w zakresie spłaty tych zadłużeń. Niezasadne zatem jest domaganie się by zwalniając z obowiązku uregulowania należności z tytułu składek, ZUS został obciążony konsekwencjami prywatnych decyzji skarżącego w zakresie sposobu gospodarowania majątkiem. Zobowiązania są przez spłacane, zatem pomimo deklarowanej niskiej kwoty dochodu, skarżący posiadał i nadal posiada środki na regulowanie tych zobowiązań. W tej sytuacji skarżący powinien wygospodarować również środki na opłacenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Reasumując, w ocenie organu powyższe fakty w zakresie uzyskiwanych dochodów i wykazanych wydatków oraz posiadanego majątku utwierdzają w przekonaniu, że sytuacji finansowej skarżącego nie można uznać za zagrażającej zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, a przystąpienie do spłaty zadłużenia w formie układu ratalnego, również nie powinno wpłynąć na znaczne jej pogorszenie lub spowodować, że strona nie będzie w stanie zagospodarować środków na inne, pilne i konieczne potrzeby.

W skardze skarżący wniósł o umorzenie wszelkich należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 . – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a niemającym tu zastosowania).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 17.01.2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie na podstawie tych kryteriów, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością jej uchylenia.

Z akt sprawy wynika, że skarżący ubiegał się o umorzenie należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 43.261,95 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne – za okresy 02-05/2014 r., 02-11/2015 r., 04-10/2020 r., 05/2021 r. w łącznej kwocie 26.021,97 zł, w tym z tytułu:

składek – 15.667,19 zł,

odsetek – 10.350 zł,

kosztów upomnienia – 4,78 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne – za okres 01-03/2012 r., 07/2012 r., 10/2012 r. 01/2013 r., 05/2013 r. – 05/2014, 02-11/2015 r., 02/2020 r., 04-10/2020 r., 05/2021 r., w łącznej kwocie 16.833,54 zł, w tym z tytułu:

składek – 10.213,54 zł,

odsetek – 6620 zł

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – za okres 11/2015 r., 09-10/2020 r., 05/2021 r., w łącznej kwocie 406,44 zł, w tym z tytułu:

składek – 266,44 zł,

odsetek – 140 zł.

Wobec przedmiotowych należności toczy się postępowanie egzekucyjnego wszczęte w dniu 20.03.2012 r. w toku którego sukcesywnie kierowano kolejne należności do egzekucji.

Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Nadto, skarżący w dniu 6.09.2017 r. zawarł układ ratalny dotyczący spornych należności.

Jak wynika z art. 294ust. 2a u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty.

Tym samym bieg terminu przedawnienia ww. należności został zawieszony, a tym samym jeszcze nie upłynął.

Zaznaczyć też należy, że nie budzi wątpliwości Sądu stanowisko organu odnośnie tego, że strona wniosła o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w ramach pomocy de minimis, zaś ewentualna pomoc nie przekroczyłaby ustalonego pułapu 200 tys. euro. W związku z powyższym ewentualne umorzenie należności z tytułu składek mogłoby stanowić pomoc de minimis. W tym aspekcie organ dokonał prawidłowej analizy wniosku pod kątem regulacji zawartych w ustawie o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej oraz art. 107 ust. 1 TFUE.

Tym samym organ miał podstawy do merytorycznego rozpoznania wniosku.

Przechodząc do istoty sprawy przypomnieć trzeba, że Sąd podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organ odnośnie sytuacji skarżącego.

Z akt sprawy wynika w tym zakresie, że skarżący:

1. prowadził działalność gospodarczą, z której:

- w 2019 r. przychód wyniósł 479.666,91 zł / dochód wyniósł 114.616,87 zł,

- w 2020 r. przychód wyniósł 123.270,61 zł / dochód wyniósł 23.839,52 zł,

- w I półroczu 2021 r. przychód wyniósł 68.398,98 zł / dochód wyniósł 11.482,44 zł;

2. nie pracuje zarobkowo, nie pobiera świadczeń i nie osiąga dochodów z innych źródeł;

3. nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej ani nie korzysta z innych form pomocy;

4. ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu czynszu w kwocie 289,26 zł i opłat eksploatacyjnych w kwocie 1.200,00 zł;

5. gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną – E. K., która miesięcznie osiąga dochód w kwocie 6.945,00 zł netto;

6. poza zadłużeniem z tytułu składek posiada zobowiązania pieniężne, regulowane w formie dobrowolnych wpłat:

- z tytułu zaciągniętych od 2018 r. kredytów w kwocie 90.000,00 zł, z miesięczną spłatą 5.000,00 zł,

- w bankach z miesięczną spłatą 5.000,00 zł,

- u osób fizycznych w kwocie 5.300,00 zł, z miesięczną spłatą 147,20 zł;

7. jest właścicielem gruntów ornych niezabudowanych o powierzchni 1108 m2 położonych w miejscowości P. (nr KW [...]);

8. jest lub był właścicielem ruchomości:

- autobusu [...] z 2000 r.

- autobusu [...] z 2004 r.

- samochodu osobowego [...] model [...] z 2003 r.;

9. posiada składniki mienia ruchomego (sprzęt RTV i AGD) o wartości 500,00 zł; 10. nie posiada innych praw majątkowych ani żadnych wierzytelności.

Powyższe okoliczności zostały ustalone na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy dowodów, w tym dokumenty przedłożone przez stronę.

W ocenie Sądu organ trafnie ocenił zgromadzone w sprawie dowody i w oparciu o nie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne.

Nie budzi wątpliwości ustalenie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek z art. 28 ust. 3 pkt 1 -6 u.s.u.s.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s. należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności.

Przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Całkowita nieściągalność ma miejsce wówczas, gdy:

1. zobowiązany zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm.),

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.),

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym, 4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 4c. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe,

5. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zgromadzone dowody nie wskazują na wystąpienie okoliczności wskazywanych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s., albowiem:

- przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

- nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:

a. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe,

b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

c. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

d. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe;

- nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - nie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie według informacji widniejących w CEIDG, od 21 grudnia 2021 r. jej zawieszenie. Działalność gospodarcza może więc w każdym momencie zostać wznowiona i stanowić źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;

- nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

- nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

- nie zachodzi przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. - wobec zaległości widniejących na koncie jako płatnika składek Dyrektor ZUS Oddział w Opolu prowadzi przymusowe dochodzenie należności, w ramach którego dokonano zajęcia wierzytelności z należących do strony rachunków bankowych w G. S.A., I. S.A. i P.

Powyższe ustalenia nie budzą wątpliwości Sądu i nie są kwestionowane w skardze.

Organ uznał również, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności o których mowa w § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W skardze skarżący nie zgadza się z się z oceną jego sytuacji finansowej dokonaną w zaskarżonej decyzji i podnosi, że pandemia spowodowała nadzwyczajną zmianę stosunków gospodarczych równoznaczną ze spadkiem dochodów [w porównaniu do 2019 r. dochody spadły o 88% w 2020 r. oraz o 28% w 2021 r.] i jego działalność znalazła się na skraju bankructwa. Skarżący nie jest w stanie w praktyce spłacać swoich zobowiązań, nie tylko tych związanych z ubezpieczeniem społecznym ale także z zaciągniętymi kredytami bankowymi, zaś posiadany sprzęt [2 autokary] niezbędny do wykonywania działalności gospodarczej starzeje się, a szanse zakupu nowszego [zwiększającego konkurencyjność na rynku przewozowym] są równe zeru. Dodatkowo strona nie jest w stanie opłacić kwoty ok. 6.000,00 zł na odnowienie licencji dotyczącej międzynarodowego autobusowego i autokarowego zarobkowego przewozu osób.

Analiza akt sprawy i zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do przekonania, że organ prawidłowo zastosował przepisy materialnoprawne jak i dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Argumentacja przedstawiona w zaskarżonej decyzji potwierdza, że sytuacja skarżącego ustalona na podstawie przedłożonych przez niego dowodów nie wskazuje na wystąpienie przesłanek z w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia. W szczególności okoliczności ustalone w toku postępowania nie świadczą o tym, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W sprawie brak podstaw do przyjęcia wystąpienia przesłanki dotyczącej przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (skarżący nie powołuje się na tego typu okoliczności).

W ocenie Sądu, organ słusznie również uznał, że okoliczności sprawy nie wskazują na poniesienie przez skarżącego strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Wprawdzie strona w skardze mocno akcentuje problemy finansowe wynikające ze trwającej od 2020 r. pandemii COVID-19, ale jak trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, zaległości skarżącego sięgają 2012 r., co oznacza, że nie wywiązywał się on z obowiązku opłacania należności na długo przed wystąpieniem pandemii koronawirusa. Pomimo powoływanych problemów związanych z pandemią COVID-19 skarżący czynnie prowadził działalność gospodarczą do 21 grudnia 2021 r.

Tym samym Sąd podziela stanowisko organu, że w sprawie nie wystąpiły ww. przesłanki.

Z uwagi na argumentację podnoszoną przez stronę (trudności finansowe, spadek rentowności prowadzonej działalności gospodarczej) organ prawidłowo przeprowadził szczegółową analizę sytuacji skarżącego pod kątem wystąpienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, tj. oceny czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Wyjaśnić należy z tym miejscu, że w orzecznictwie na tle § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, wskazuje się, że dopuszczalność umorzenia zaległych składek uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia nie wystąpi niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Prawidłowa ocena tej przesłanki wymaga zatem przeprowadzenia przez organ analizy sytuacji materialnej strony skarżącej uwzględniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb, jak również istotę ubezpieczenia społecznego, a w szczególności jego funkcję ochronną (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13.04.2022 r., sygn. akt II SA/Go 1082/21, dostępny, podobnie jak pozostałe orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia, na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W odniesieniu do omawianej przesłanki podnosi się również, że nie może budzić wątpliwości to, że tylko zobowiązany - osoba domagająca się umorzenia, posiada pełną wiedze na temat swojego stanu majątkowego i sytuacji finansowej oraz rodzinnej, tak więc to on winien przedstawić tego rodzaju informacje w formie, która umożliwi organowi poczynienie na tej podstawie odpowiednich ustaleń.

Zdaniem Sądu przy ocenie wystąpienia tej przesłanki należy uwzględnić również to, czy strona wykorzystuje swoje możliwości zarobkowe, celem poprawy sytuacji finansowej i regulowania swoich zobowiązań.

Przypomnieć należy, że z dokumentacji przedłożonej przez skarżącego wynika, że prowadził on działalność gospodarczą, z której:

- w 2019 r. przychód wyniósł 479.666,91 zł / dochód wyniósł 114.616,87 zł,

- w 2020 r. przychód wyniósł 123.270,61 zł / dochód wyniósł 23.839,52 zł,

- w I półroczu 2021 r. przychód wyniósł 68.398,98 zł / dochód wyniósł 11.482,44 zł.

Od 21 grudnia 2021 r. działalność gospodarcza jest zawieszona.

Skarżący nie pracuje zarobkowo, nie pobiera świadczeń, zasiłków dla bezrobotnych i nie osiąga dochodów z innych źródeł. Ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu czynszu w kwocie 289,26 zł i opłat eksploatacyjnych w kwocie 1.200,00 zł. Gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, która miesięcznie osiąga dochód w kwocie 6.945,00 zł netto. Poza zadłużeniem z tytułu składek posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych od 2018 r. kredytów w kwocie 90.000,00 zł, z miesięczną spłatą 5.000,00 zł, w bankach z miesięczną spłatą 5.000,00 zł oraz u osób fizycznych w kwocie 5.300,00 zł, z miesięczną spłatą 147,20 zł.

Skarżący jest właścicielem gruntów ornych niezabudowanych o powierzchni 1108 m2 położonych w miejscowości P. (nr KW [...]).

Z powyższego wynika, że sytuacja materialna strony w ostatnim czasie pogorszyła się, od grudnia 2021 r. zaprzestał on prowadzenia działalności gospodarczej i obecnie nie osiąga żadnych dochodów.

Jednakże w ocenie Sądu organ prawidłowo przeanalizował sytuację strony i uznał, że nie wypełnia ona przesłanki zawartej w § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia.

Trafnie w tym zakresie zwrócono uwagę na to, że wobec utrudnień związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wywołanych pandemią koronawirusa istniała możliwość skorzystania z Tarczy Antykryzysowej celem pozyskania dodatkowych środków finansowych. Nie ulega wątpliwości, że przedsiębiorca przed skorzystaniem z pomocy jaką jest umorzenie należności składowych jako przedsiębiorca winien poczynić wszelkie starania celem utrzymania działalności gospodarczej. Racjonalnym zachowaniem przedsiębiorcy, którego działalność nie dostarcza wystarczających dochodów do pokrycia składek jest przemyślenie jej zawieszenia, zamknięcia bądź restrukturyzacji, a nie rezygnacja z opłacania wszelkich składek i dalsze prowadzenie działalności. Zwrócić tu należy uwagę również na fakt, iż skarżący nie opłacał terminowo w latach poprzednich należności z tytułu składek pomimo osiągania stosunkowo wysokiego przychodu (np. za 2019 r. 479.666,91 zł).

Priorytetem dla przedsiębiorcy winno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek. Składki są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika.

Dalej wyjaśnić należy, że analiza przeprowadzona przez organ wykazała, że odmowa umorzenia przedmiotowych należności nie spowoduje, że strona nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania itp.). Podkreślić tu trzeba, że umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów, nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Z prawidłowych ustaleń wynika, że dochody, jakie uzyskuje małżonka skarżącego z tytułu umowy o pracę, kształtują się na poziomie dużo wyższym od opublikowanego 14 grudnia 2021 r. ustalonego wg Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych minimum socjalnego w IM kwartale 2021 r. dla dwuosobowego gospodarstwa pracowniczego (2.225,96 zł).

Sytuacja materialna gospodarstwa domowego strony jest również na tyle stabilna, że regulowane są bieżące zobowiązania związane z jego utrzymaniem. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby strona posiadała zaległości z regulowaniem zobowiązań wobec dostawców prądu, gazu itp.

Zasadnie zauważono w zaskarżonej decyzji, że zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, pomimo istnienia rozdzielności majątkowej, małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli.

Tym samym sytuacja strony nie nosi znamion ubóstwa.

Nie bez znaczenia dla oceny wniosku pozostaje także okoliczność, że skarżący, pomimo deklarowanej trudnej sytuacji finansowej nie podejmuje zatrudnienia.

Z akt sprawy nie wynika przy tym aby istniały jakiekolwiek przeszkody (np. zdrowotne) do podjęcia zatrudnienia przez stronę. Zatem skoro skarżący nie dąży do osiągania jakichkolwiek dochodów umożliwiających spłatę zaległości i codzienną egzystencję, to umorzenie spornych należności prowadziłoby do sytuacji, w której organ premiuje osoby niewywiązujące się z obowiązku opłacenia składek, kosztem płatników składek rzetelnie realizujących swoje obowiązki. Stałoby to też w sprzeczności z interesem ubezpieczonych jak i istotą instytucji umorzenia należności mającej służyć osobom, które, niezależnie od podjętych przez siebie starań, znalazły się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji życiowej i nie ma większych szans na poprawę tej sytuacji.

Sama natomiast wysokość posiadanych zaległości jak i fakt, że na skarżącym ciąży zadłużenie wynikające ze zobowiązań cywilnoprawnych, nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności.

Sąd w pełni podziela także stanowisko organu, że wielokrotnie powoływany przez skarżącego stan epidemii jest stanem przejściowym. Stwarza pewnie ograniczenia ale nie wyklucza zupełnie z możliwości podjęcia zatrudnienia. Mimo, że wiele firm obecnie mierzy się z trudnościami związanymi z utrzymaniem się na rynku, to prowadzenie działalności gospodarczej, czy też znalezienie nowego lub dodatkowego zatrudnienia i osiąganie z tego tytułu większych środków finansowych wciąż jest możliwe. Skarżący nie udowodnił, że nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia lub w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, która w składanych wnioskach nie została nawet podniesiona. Brak jest więc podstaw do stwierdzenia, że stan zdrowia uniemożliwia mu uzyskiwanie dochodu pozwalającego na spłatę całości należności względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący ma [...] lat, czyli do osiągnięcia wieku emerytalnego zostało mu jeszcze [...] lat aktywności zawodowej, co daje podstawę organowi do przypuszczeń, że będzie jeszcze (na przestrzeni kilkunastu lat) aktywny zawodowo. Będzie zatem osiągał dochody, które pozwolą na stopniową, ale sukcesyjną spłatę całości zadłużenia w ZUS.

Sytuacji finansowej skarżącego nie można uznać za zagrażającej zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, a przystąpienie do spłaty zadłużenia w formie układu ratalnego, również nie powinno wpłynąć na znaczne jej pogorszenie lub spowodować, że nie będzie on w stanie zagospodarować środków na inne, pilne i konieczne potrzeby.

Dodatkowo sam brak środków finansowych nie przesądza o możliwości umorzenia zaległych składek, gdyż nawet w sytuacji, gdy strona nie posiada środków na zaspokojenie należności, ich istnienie nie zmienia sytuacji majątkowo-rodzinnej, a jedynie wpływa na brak możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji.

Pomimo wdrożonego postępowania egzekucyjnego istniejąca zaległość z tytułu składek nie jest zaspokajana, a sam fakt jej istnienia nie ma jakiegokolwiek wpływu na poziom zaspokojenia potrzeb bytowych strony.

W konsekwencji stwierdzić należy, że organ w przedmiotowej sprawie organ zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał subsumpcji, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia w zgodzie z treścią art. 7, 77, 80 oraz 107 k.p.a.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.