Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1064/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Protokolant Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania czynności zmierzających do ograniczenia uciążliwości dla środowiska 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy z dnia 10 października 2000 r., nr [...], 2. orzeka, iż decyzje wymienione w punkcie 1 nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 października 2000 r. Nr [...] Burmistrz Gminy nakazał A. N. jako użytkownikowi kilkunastu samochodów wykonanie w terminie do 31 grudnia 2000 r. czynności zmierzających do ograniczenia ich uciążliwości dla środowiska przez

- wyremontowanie posiadanych pojazdów celem zmniejszenia emisji spalin, hałasu i wibracji uciążliwych dla środowiska i przyległych posesji,

- doprowadzenie pojazdów do stanu gwarantującego niezanieczyszczanie substancjami ropopochodnymi gleby, gruntu na parkingu i ulicy,

- niewykonywanie remontów i napraw pojazdów (samochodów, przyczep itp.) na terenie dzierżawionego parkingu,

- niedokonywanie przeładunku materiałów sypkich, stałych oraz rozlewnia substancji ropopochodnych na ulicy i parkingu.

Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 76 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska (tj. Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, że A. N. jest użytkownikiem samochodów ciężarowych i osobowych na nielegalnym parkingu utworzonym na dzierżawionej działce. Samochody użytkowane są w sposób powodujący ich uciążliwość dla środowiska, co potwierdzają skargi mieszkańców oraz protokół oględzin i notatki służbowe. Uciążliwość ta polega na emisji hałasu, spalin, pyłu, zanieczyszczaniu gleby i wód opadowych substancjami ropopochodnymi.

A. N. w odwołaniu od powyższej decyzji wskazał, że pojazdy są wyremontowane, wszystkie posiadają ważne przeglądy i są dopuszczone do ruchu przez uprawnione stacje diagnostyczne. Samochody nie mają wycieków oleju ani paliwa, na terenie parkingu nie są rozlewane paliwa ani substancje ropopochodne, na parkingu wykonywane są tylko drobne remonty, a przeładunek wykonywany jest ręcznie i nie jest uciążliwy dla środowiska. Skarżący wskazał, że wystąpił o pozwolenie na utwardzenie działki.

Decyzją z dnia 25 marca 2002 r. Nr 3679/00 Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 76 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu jej wykonania ustalając nowy termin nakazanych czynności do dnia 15 kwietnia 2002 r., a w pozostałej części utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że A. N. prowadzi Przedsiębiorstwo Transportowe z siedzibą w Ch. przy ul. [...]. Na dzierżawionej działce nr parkuje on samochody ciężarowe będące na wyposażeniu firmy. Miejsce, na którym parkują samochody nie jest przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego na tego typu działalność, albowiem zgodnie z zapisem planu przestrzennego wsi Ch. przedmiotowa działka przeznaczona jest pod usługi, działalność kulturalną i "wytworzenie przestrzeni społecznej". Działalność prowadzona przez A. N. nie spełnia tych funkcji i jest przedmiotem skarg okolicznych mieszkańców jako bardzo uciążliwa. Kilkakrotne kontrole dokonane przez pracowników gminy potwierdziły istnienie stanu uciążliwości spowodowanego nieprawidłowym korzystaniem z działki nr, na której prowadzona jest działalność gospodarcza bez wymaganego zezwolenia (notatki Straży Gminnej z dnia 25.08.1999 r., 23.12.1999 r., 28.08.2000 r., 31.08.2000 r., 13.10.2000 r.; protokoły oględzin i ekspertyz – referatu Ochrony Środowiska Leśnictwa Gosp UG z dnia 14.01.2000 r.; Starostwa Powiatowego z dnia 13.06.2000 r.). Organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085) do spraw wszczętych przed dniem wejścia jej w życie, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej. W niniejszej sprawie mają zatem zastosowanie przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (tj. Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.). Zgodnie z art. 76 ust. 1 cytowanej ustawy burmistrz może, w drodze decyzji, nakazać użytkownikowi maszyny lub innego urządzenia technicznego wykonanie w określonym czasie odpowiednich czynności zmierzających do ograniczenia ich uciążliwości dla środowiska. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że zarzuty zagrożenia dla środowiska spowodowane działalnością odwołującego się zostały potwierdzone. Stan ten uzasadniał nakazanie podjęcia odpowiednich czynności zmierzających do ograniczenia uciążliwości dla środowiska. Organ odwoławczy uznał za chybiony zarzut, że strona występowała o zgodę na utwardzenie parkingu, przedmiotowa działka winna bowiem spełniać funkcję przewidzianą w planie zagospodarowania przestrzennego, a zgoda na utwardzenie działki sankcjonowałaby działania bezprawne i jako niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dotknięta byłaby wadą powodującą jej nieważność. Z uwagi upływu terminu wyznaczonego przez organ I instancji na wykonanie czynności, organ odwoławczy ustalił nowy termin ich wykonania na dzień 15 kwietnia 2002 r.

A. N. wniósł skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wskazał, że prowadzi Przedsiębiorstwo Transportowe w Ch. przy ul. [...] oraz dzierżawi działkę nr pod parking samochodów ciężarowych. Skarżący zakupił inną działkę w celu prowadzenia działalności gospodarczej i w dniu 15 grudnia 2000 r. wystąpił z wnioskiem o wydanie zezwolenia na niwelację działki i częściowe utwardzenie pod parking samochodów ciężarowych. Takie zezwolenie nie zostało wydane, co uniemożliwia przeniesienie parkingu znajdującego się na działce nr.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawie nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085) do spraw wszczętych przed dniem wejścia jej w życie, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62 poz. 627 ze zm.) weszła w życie w dniu 1 października 2001 r. po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, w niniejszej sprawie należy zatem stosować przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (tj. Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.).

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, który stanowił, iż wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać użytkownikowi maszyny lub innego urządzenia technicznego wykonanie w określonym czasie odpowiednich czynności zmierzających do ograniczenia ich uciążliwości dla środowiska. Przepis ten stanowi podstawę do ustanowienia przez organ gminy – w celu ograniczenia uciążliwości dla środowiska – nakazów i zakazów w zakresie użytkowania wskazanej w decyzji maszyny lub wskazanego urządzenia technicznego bądź ich zespołów. Przepis ten natomiast nie upoważnia organu gminy do ustanawiania szeroko formułowanych nakazów lub zakazów, które wiążą się z działalnością całego przedsiębiorstwa skarżącego, a nie wyłącznie z pracą określonej maszyny lub innego urządzenia technicznego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 1993 r. sygn. akt S.A./Wr 1570/92 ONSA 1993/4/108). Treść art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska nie uzasadniała nałożenia na skarżącego ogólnikowych obowiązków w zakresie wyremontowania posiadanych pojazdów celem zmniejszenia emisji spalin, hałasu i wibracji uciążliwych dla środowiska i przyległych posesji, doprowadzenia pojazdów do stanu gwarantującego niezanieczyszczenie substancjami ropopochodnymi gleby, gruntu na parkingu i ulicy. Organ administracji, w celu zastosowania art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. i ochronie i kształtowaniu środowiska, winien przede wszystkim ustalić jakie konkretnie urządzenia posiada skarżący, które z poszczególnych urządzeń nie odpowiadają obowiązującym normom technicznym i wymagają remontów, w jakim zakresie oraz z jakiego powodu stanowią one uciążliwość dla środowiska. W toku postępowania nie poczyniono ustaleń odnośnie poszczególnych pojazdów, wprowadzając ogólnikowe nakazy dotyczące sposobu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Norma art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska odnosi się do użytkownika "maszyny lub innego urządzenia technicznego", stosowne badania uciążliwości dla środowiska winny zatem dotyczyć każdego z pojazdów. W postępowaniu administracyjnym nie ustalono, czy pojazdy skarżącego parkowane na działce nr w Ch. powodują emisję hałasu, spalin, pyłu, zanieczyszczenie gleby i wód opadowych substancjami ropopochodnymi na skutek ich niesprawności, bądź wadliwego użytkowania czy też eksploatacja tych maszyn prowadzona jest prawidłowo, a ich uciążliwość dla otoczenia wynika z ich liczby i charakteru prowadzonej działalności gospodarczej, sprzecznej z planem zagospodarowania przestrzennego. Art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska nie może stanowić podstawy zobowiązania skarżącego do niewykonania remontów i napraw pojazdów oraz nie dokonywania przeładunków materiałów sypkich, stałych i rozlewania substancji ropopochodnych na ulicy, bowiem przepis ten dotyczy czynności zmierzających do ograniczenia uciążliwości dla środowiska maszyny lub urządzenia, a nie orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej o określonym charakterze. Z treści orzeczonego nakazu oraz uzasadnienie decyzji wynika, iż celem organu administracji było w istocie nakazanie skarżącemu wykonania czynności zmierzających do ograniczenia skutków prowadzonej przez niego działalności gospodarczej uciążliwej dla otoczenia w związku z jej sprzecznością z treścią planu zagospodarowania przestrzennego. Art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska nie stanowi podstawy do łagodzenia skutków działalności gospodarczej prowadzonej sprzecznie z prawem – treścią planu zagospodarowania przestrzennego.

Organy administracji dokonały błędnej interpretacji art. 76 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz naruszyły wynikający z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego odnośnie stanu poszczególnych posiadanych przez skarżącego maszyn i związanych z tym zagrożeń dla środowiska, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy.

Na podstawie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, iż decyzje te nie mogą być wykonane. Wobec uchylenia decyzji, ich wykonanie w okresie do uprawomocnienia się wyroku, prowadziłoby bowiem do aksjologicznie nieuzasadnionego zrealizowania decyzji wadliwych i naruszało prawa skarżącego.