Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 147/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze
Określono, że zaskarżony akt nie może być wykonany
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 51
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik Sędziowie: Sędzia NSA Gerard Czech (spr.) Sędzia WSA Marta Wojciechowska Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2011r. sprawy ze skargi Rady Powiatu Krapkowickiego na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Opolskiego z dnia 19 stycznia 2011r., nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie szczegółowych zasad, sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności mających charakter cywilnoprawny przypadających jednostce samorządu terytorialnego lub jej jednostkom podległym I. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, II. określa, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie może być wykonane.


UZASADNIENIE

Wojewoda Opolski działając w oparciu o przepis art. 79 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) rozstrzygnięciem nadzorczym nr [...] z dnia 19 stycznia 2011 r. stwierdził nieważność § 5 ust. 3 uchwały nr [...] Rady Powiatu Krapkowickiego z dnia [...] w sprawie szczegółowych zasad, sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny przypadających Powiatowi Krapkowickiemu oraz powiatowym jednostkom organizacyjnym (podległym) oraz wskazania organów i osób do tego uprawnionych, a także jej załącznika nr 1, z powodu istotnego naruszenia prawa.

Będąca przedmiotem rozstrzygnięcia nadzorczego uchwała Rady Powiatu Krapkowickiego została podjęta na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 157, poz. 1240 ze zm.) dalej "u.f.p." i miała na celu szczegółowe określenie zasad, sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny przypadających Powiatowi Krapkowickiemu lub podległym mu jednostkom organizacyjnym.

Zakwestionowany przez Wojewodę Opolskiego zapis uchwały tj. § 5 ust. 3 dotyczył wymogu złożenia przez osobę fizyczną ubiegającą się o ulgę w spłacie cywilnoprawnych należności pieniężnych przypadających Powiatowi Krapkowickiemu lub jego jednostkom organizacyjnym, oświadczenia majątkowego według wzoru określonego w załączniku nr 1 do przedmiotowej uchwały, który także został zakwestionowany. Przyczyną stwierdzenia nieważności wskazanych zapisów uchwały była - w ocenie organu nadzoru – ich sprzeczność z przyznanym Radzie Powiatu upoważnieniem ustawowym określonym w art. 59 ust. 2 u.f.p. Organ nadzoru w uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że zobowiązanie osób fizycznych starających się o udzielenie ulgi w spłacie przedmiotowych należności do składania oświadczeń o ich sytuacji majątkowej wraz z dokumentacją potwierdzającą te dane, stanowi określenie warunków udzielenia ulgi, które nie znajdują oparcia w obowiązującym stanie prawnym tj. w powołanym wyżej art. 59 ust. 1 – 2 u.f.p. Takich też podstaw - zdaniem Wojewody - nie miało określenie przez Radę Powiatu wzoru oświadczenia majątkowego stanowiącego załącznik do uchwały. Uzasadniając swoje stanowisko organ nadzoru wskazał dalej, iż powszechnie obowiązujące normy określane w drodze uchwał winny kompleksowo i precyzyjnie odzwierciedlać delegację ustawową, przy czym akty prawa miejscowego uchwalane przez organy samorządu terytorialnego powinny regulować kwestie określone w delegacji, tak aby uzupełniały wydane już akty o randze ustawowej. Wnioskując z powyższego uznał, iż zakwestionowane zapisy uchwały zostały podjęte z przekroczeniem granic delegacji ustawowej i uzasadniały stwierdzenie nieważność § 5 ust. 3 i załącznika nr 1 w/w uchwały.

Z tak podjętym rozstrzygnięciem nadzorczym nie zgodziła się Rada Powiatu Krapkowickiego, która wniosła skargę do sądu administracyjnego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła, iż zostało wydane z naruszeniem art. 59 ust 2 u.f.p. i wniosła o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi, nie zgadzając się z argumentacją Wojewody Opolskiego, iż art. 59 ust. 2 u.f.p. nie przewiduje delegacji dla organów samorządowych do określenia warunków udzielania ulg w spłacie przypadających im należności cywilnoprawnych odwołała się do treści tego przepisu i wskazała, iż upoważnia on jednoznacznie radę powiatu do określenia szczegółowych zasad, sposobów i trybu udzielania ulg w spłacie tychże należności. Skarżąca uznała przy tym, iż § 5 ust. 3 przedmiotowej uchwały stanowi ustalenie elementu trybu w jakim ma być przeprowadzone postępowanie w sprawie udzielenia ulg w spłacie należności. Tryb, jaki został przyjęty do przeprowadzenia tego postępowania opiera się na złożonym przez zainteresowaną osobę (dłużniku) wniosku, w którym przedstawia ona swoją aktualną sytuację finansową oraz na oświadczeniu o sytuacji majątkowej, zgodne z wzorem ustalonym przez Radę Powiatu. W ocenie strony skarżącej, tylko tak skonstruowany tryb pozwala na ustalenie przez organ samorządowy, czy sytuacja osoby ubiegającej się o przyznanie ulgi w spłacie przedmiotowych należności pieniężnych, spełnia warunki do zastosowania wobec niej tej ulgi. Złożenie oświadczenia majątkowego przez osobę zainteresowaną stanowi - w ocenie strony skarżącej - element postępowania wyjaśniającego w zakresie ustaleń stanu faktycznego. Wobec czego jest koniecznym elementem tego postępowania i jego określenie w podjętej uchwale nie stanowi naruszenia delegacji ustawowej, będącej podstawą jej podjęcia. Nadto strona skarżąca powołała się na funkcjonujące uchwały dotyczącej tej samej materii w innych jednostkach samorządowych, w których przyjęto także obowiązek składania oświadczeń majątkowych przez osoby fizyczne ubiegające się o skorzystanie z ulgi w spłacie należności cywilnoprawnych przysługujących tym jednostkom.

W odpowiedzi na wniesioną skargę Wojewoda Opolski ponownie dokonał wykładni art. 59 ust. 2 u.f.p. i wskazał, iż przepis ten stanowi delegację ustawową dla organów samorządu terytorialnego w zakresie ustalania w drodze uchwały sposobu, metody i norm postępowania przy załatwianiu spraw związanych z udzielaniem ulgi w spłacie zobowiązań cywilnoprawnych należnych tym jednostkom. Uchwały takie muszą być podjęte wyłącznie na podstawie i w granicach prawa, zaś przekroczenie tych granic stanowi rażące naruszenie prawa. Wykładnię wskazanego przepisu oparł w szczególności na słownikowym znaczeniu definicji "zasady" rozumianej jako: reguły, normy postępowania, prawo rządzące jakimiś procesami, oraz pojęcia "tryb" - rozumianego jako ustalony porządek, zwyczaj załatwiania określonych spraw, metoda postępowania. Nadto podniósł, iż sprzecznie z przyznaną delegacją ustawową sporny § 5 ust. 3 analizowanej uchwały, wprowadza uprawnienie przysługujące organom Powiatu Krapkowickiego i jego jednostkom podległym do pozyskiwania od ubiegających się podmiotów w uzyskaniu ulgi w spłacie należności pieniężnych, informacji mających charakter danych osobowych. Wskazał zatem, że art. 59 ust.2 u.f.p. nie upoważniał organów jednostek samorządu terytorialnego do ustanowienia w aktach prawa miejscowego norm pozwalających na pozyskiwanie takich danych. Organ nadzorczy podkreślił także, iż dane osobowe podlegają ochronie i upoważnienie do ich uzyskiwania może być określone wyłącznie w drodze ustawy, a nie w aktach prawa miejscowego. Podniósł dalej, iż treść § 5 ust. 3 przedmiotowej uchwały jest również sprzeczna z treścią art. 51 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskie, zgodnie z którym obowiązek udostępniania danych osobowych nakładać można tylko w drodze ustawy. Ponadto uznał za niezgodne z rzeczywistością twierdzenie strony skarżącej, iż § 5 ust. 3 wskazanej uchwały zobowiązuje tylko do złożenia oświadczenia majątkowego przez osobę zainteresowaną uzyskaniem ulgi, bez konieczności składania zaświadczeń i dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową. Na poparcie swojego stanowiska, wskazał na wzór formularza – oświadczenia majątkowego będącego załącznikiem nr 1 do przedmiotowej uchwały, gdzie punkt 1 i 2 tego oświadczenia w części obejmującej instrukcję wypełnienia dotyczącą uzyskiwanych dochodów netto zainteresowanego przyznaniem ulgi i osób pozostających razem z nim w gospodarstwie domowym, nakazują "dołączyć stosowne zaświadczenia". W oparciu o tak wskazaną argumentację faktyczną i prawną organ nadzoru uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 59 ust. 2 u.f.p. i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.). Kontrolą tą stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej .p.p.s.a., objęte są także akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Akt nadzoru nad działalnością jednostki samorządu terytorialnego jest zgodny z prawem, jeśli jest zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz z ustawami. Stosownie zaś do art. 148 .p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu nadzoru według tak nakreślonych kryteriów Sąd stwierdził, że narusza on przepis art. 59 ust. 1 i 2 u.f.p. poprzez błędną jego wykładnię, co dało podstawę do uwzględnienia wniesionej skargi i uchylenia zaskarżonego aktu nadzoru.

Przedmiotem sprawy jest zgodność z prawem rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Opolskiego wydanego w przedmiocie stwierdzenia zgodności z prawem uchwały Rady Powiatu Krapkowickiego nr [...] w sprawie szczegółowych zasad, sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny przypadających Powiatowi Krapkowickiemu oraz powiatowym jednostkom organizacyjnym (podległym) oraz wskazania organów i osób do tego uprawnionych, a w szczególności przyznane tą uchwałą uprawnienie organów samorządu terytorialnego do pozyskiwania danych dotyczących osobistej sytuacji majątkowej osób fizycznych chcących skorzystać z ulg w spłacie zobowiązań należnych tej jednostce samorządowej.

Aby móc odnieść się do kwestii naruszenia art. 59 ust. 2 u.f.p. przez zaskarżone rozstrzygniecie nadzorcze, w pierwszej kolejności należy odwołać się do treści ust. 1 powołanego art. 59 generalnie przyznającego jednostkom samorządu terytorialnego prawo do udzielania ulg w postaci umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozkładania na raty należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny, w sytuacji, gdy jest ono uzasadnione ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym. Z uwagi na taką treść powołanego przepisu, zaistnienie ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego jest niezbędną przesłanką, jaka musi zaistnieć w konkretnej indywidualnej sytuacji, aby dłużnik mógł uzyskać pomoc w spłacie istniejącego zobowiązania. Dalsza część tego przepisu wskazuje, iż szczegółowe zasady udzielania ulg są określane przez poszczególne organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego z zastrzeżeniem, iż do należności cywilnoprawnych powstałych w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami, stosuje się przepisy art. 55 – 58 ustawy o finansach publicznych.

Wskazany przepis formułując generalne przesłanki stosowania wymienionych ulg obliguje jednocześnie organy stanowiące jednostek samorządowych do określenia szczegółowych zasad ich udzielania. W ten sposób realizowana jest m. in. zasada samodzielności jednostek samorządu terytorialnego w gospodarowaniu należnościami pieniężnymi, wynikająca z ustrojowej pozycji samorządów terytorialnych - art. 2 ustawy o samorządzie powiatowym.

Mając powyższe na uwadze wskazać trzeba, że w celu realizacji możliwości udzielania ulg w spłacie należności cywilnoprawnych ustawodawca w art. 59 ust. 2 u.f.p. zawarł delegację do określenia w drodze aktów prawa miejscowego szczegółowych zasad, sposobu i trybu udzielania przedmiotowych ulg oraz wskazania organu lub osoby uprawnionej do ich udzielania. Tak skonstruowane przepisy dały organom samorządu szerokie kompetencje w zakresie gospodarowania swoim mieniem (przypadającymi im należnościami cywilnoprawnymi), posiadają bowiem one prawo do określenia skonkretyzowanych zasad udzielania ulg, ograniczonych jedynie koniecznością ustalenia wystąpienia przesłanki ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego.

Tak uchwalony akt prawa miejscowego, stanowi podstawę do prowadzenia postępowań w indywidualnych sprawach, mających na celu przyznanie, bądź odmowę przyznania prawa konkretnemu dłużnikowi do ulgi w spłacie jego zobowiązań cywilnoprawnych wobec jednostki samorządowej. Podstawą oceny wystąpienia przesłanek do skorzystania z ulgi w spłacie przedmiotowych należności pieniężnych, jest ustalenie czy dana osoba fizyczna (dłużnik) spełnia przesłanki do niej uprawniające, a ustalenia te muszą niewątpliwie odnosić się do okoliczności faktycznych dotyczących tej osoby. Zważywszy przy tym, że ustawodawca jako przesłanki udzielania ulg w spłacie należności cywilnoprawnych należnych jednostkom samorządowym wskazał generalne pojęcia (ważny interes dłużnika lub interes publiczny), to ustalenia te mogą w konkretnej sytuacji dotyczyć różnorakich okoliczności odnoszących się do finansowej i osobistej sytuacji dłużników. Wobec czego w postępowaniach prowadzonych w sprawie przyznania przedmiotowej ulgi ustalenia stanu faktycznego sprowadzać się będą do określenia faktycznej sytuacji i możliwości finansowych dłużnika, w tym zaś celu jednostki samorządowe muszą zebrać niezbędny materiał dowodowy, na postawie którego dokonają oceny zasadności zgłoszonego żądania.

W tym miejscu odwołać należy się do spornej w sprawie treści § 5 ust. 3 uchwały Rady Powiatu Krapkowickiego z dnia 9 grudnia 2010 r. oraz opracowanego do niej załącznika nr 1, będącego wzorem oświadczenia majątkowego zainteresowanego uzyskaniem ulgi dłużnika, który stanowi, że "osoba fizyczna dołącza do wniosku o udzielenie ulgi oświadczenie majątkowe zgodne ze wzorem stanowiącym załącznik nr 1 do niniejszej uchwały". Natomiast wskazany wzór oświadczenia zawiera rubryki, które winy być wypełniane przez zainteresowaną osobę, obejmujące informacje o: uzyskiwanych dochodach, posiadanym majątku, kosztach utrzymania, posiadanych zaległościach.

Zdaniem organu nadzoru, ustanowienie takiej regulacji w treści analizowanej uchwały stanowi określenie dodatkowej przesłanki warunkującej udzielenie ulgi w spłacie należności pieniężnej przypadającej jednostce samorządowej, która nie zawiera się w określonych generalnych przesłankach ustawowych, co stanowi wyjście poza granice przyznanej organowi stanowiącemu jednostki samorządowej delegacji ustawowej i w konsekwencji prowadzi do rażącego naruszenia prawa - tj. art. 59 ust. 2 u.f.p. Nadto zobowiązanie dłużnika do przedstawienia takich danych narusza wynikający z art. 51 Konstytucji RP zakaz uzyskiwania danych osobowych bez upoważnienia ustawowego.

Odnosząc się do tego stanowiska, w pierwszej kolejność wskazać należy, że Rada Powiatu określając tryb postępowania w sprawie przyznawania ulg w spłacie przedmiotowych należności miała na uwadze to, że co jego wszczęcie następuje na wniosek (§ 4 ust. 1 uchwały). Określając sposób załatwienia sprawy w przedmiocie przyznania ulgi określono, iż formą jej załatwienia jest decyzja (§ 5 ust. 4). Natomiast w § 5 ust. 5 uchwały określono, iż decyzja o udzieleniu ulgi musi być poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym, które oceni dopuszczalność wsparcia oraz wskaże przynajmniej jedną z przesłanek określonych w § 4 ust. 1 uchwały. Postępowanie wyjaśniające prowadzi kierownik jednostki będącej wierzycielem.

Wobec takich unormowań analizowanej uchwały, które nie były kwestionowane przez organ nadzoru, przyjąć należy, co już wyżej wskazano, że organ orzekając o udzieleniu ulgi lub o odmowie jej udzielenia musi ustalić czy w sprawie występują przesłanki przyznania ulgi określone w uchwale oraz musi rozważyć sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie ulgi w świetle tych przesłanek, wobec czego w prowadzonym w tej sprawie postępowaniu musi zostać ustalony stan faktyczny – obrazujący osobistą i majątkowa sytuację dłużnika. Ustalenia takie w tym postępowaniu – jak również w każdym innym toczonym postępowaniu administracyjnym - służą rozstrzygnięciu jakie ma zostać wydane w sprawie. Mają one zatem na celu określenie okoliczności jakie zaistniały w sprawie, w oparciu o które organy administracji publicznej, a takimi są również organy samorządowe, dokonują oceny o zaistnieniu lub braku przesłanek niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. W tym miejscu uzasadnionym wydaje się przytoczenie zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 7 k.p.a. i uzupełnionej w art. 77 k.p.a., iż organ administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Istota tej zasady sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny tak zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta ma więc fundamentalne znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które pozwoli dokonać subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, a następnie do ustalenia konsekwencji prawnych tych faktów (por. J. Jendrośka, Ogólne postępowanie administracyjne, Wrocław 2007, str. 145). Ponadto art. 77 § 1 k.p.a nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, obejmującego wszystkie jego części składowe, wszystkie środki dowodowe, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.

Z przedstawionych względów, uznać należało, że zakwestionowany § 5 ust. 3 przedmiotowej uchwały jest normą o charakterze proceduralnym, związaną z trybem postępowania w sprawie przyznawania ulg w spłacie należności cywilnoprawnych przysługujących Powiatowi Krapkowickiemu i podległym mu jednostkom organizacyjnym, i jako taki mieści się w delegacji ustawowej art. 59 ust. 2 u.f.p. Upoważnienie zawarte w powołanym przepisie stanowi odzwierciedlenie zasady wynikających z art. 7 i 77 k.p.a. i stanowi swoiste zabezpieczenie uprawnienia organu administracji publicznej w zakresie zbierania materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy. Ponadto z uwagi na wnioskowy tryb wszczynania postępowania w sprawach udzielania ulg w spłatach należności cywilnoprawnych zauważyć trzeba, że dysponentem tego postępowania jest osoba zainteresowana i od jej woli zależy, czy będzie chciała ona wszcząć to postępowanie w celu uzyskania ulgi w spłacie zobowiązań, czy też z prawa tego zrezygnuje. Również od strony zainteresowanej zależne jest, czy ujawni ona dane dotyczące jej osoby (w tym przypadku dane związane z możliwościami zarobkowymi, majątkiem i sytuacją rodzinną), bowiem ustalona w uchwale norma nakazująca złożenie oświadczenia majątkowego nie jest obarczona żadnym rygorem, poza ewentualnymi negatywnymi skutkami dowodowymi. Także z uwagi na obowiązującą zasadę samodzielności finansowej jednostki samorządu terytorialnego i odpowiedzialności jego organów z tę gospodarkę, przedmiotowy zapis analizowanej uchwały jest uzasadniony i znajduje oparcie w leżącym u jego podstaw upoważnieniu zawartym w art. 59 ust. 2 u.f.p., który jednoznacznie uprawnia do określenia trybu udzielania ulg w spłacie przypadających tym jednostkom należności o charakterze cywilnoprawnym, bowiem przez tryb postępowania rozumieć należy ustalony porządek załatwiania określonej sprawy, metodę, sposób postępowania. Taki też – w ocenie Sądu – charakter miały zakwestionowane przez organ nadzoru przepisy.

Nie zasługuje na uwzględnienie stawiany przez Wojewodę Opolskiego zarzut, jakoby zakwestionowane przepisy naruszały konstytucyjną zasadę zakazu żądania ujawniania danych osobowych bez upoważnienia ustawowego.

Z art. 51 Konstytucji wynika, że nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby (ust. 1) oraz że władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym (ust. 2). Nadanie określonym w tym przepisie uprawnieniom miana "wolności" oznacza, że odpowiada im po stronie władz publicznych i każdej osoby obowiązek powstrzymania się od jakichkolwiek ingerencji w sferę tych wolności. Co więcej, po stronie władz publicznych istnieje obowiązek ochrony tych wolności.

W niniejszej sprawie organ jednostki samorządu terytorialnego ustanowił przepis proceduralny zobowiązujący do przedstawiania danych dotyczących sytuacji majątkowej osób zainteresowanych uzyskaniem ulgi w spłacie zobowiązań cywilnoprawnych przypadających tej jednostce. Przepis ten jest normą powstałą w wyniku wykonywania delegacji ustawowej do określenia w aktach prawa miejscowego zasad i trybu udzielania ulg w spłacaniu takich zobowiązań, przy czym generalne przesłanki udzielenia ulgi określone zostały w ustawie i odwołują się one do ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego. Skoro zatem ustawa wskazuje, że przesłanką udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań jest ważny interes dłużnika, co w praktyce oznacza, że stanowią go okoliczności związane z trudną sytuacją majątkową i osobistą dłużnika, to aby móc przyznać to prawo, należy zebrać niezbędne w tym zakresie dane. Rada Powiatu Krapkowickiego ustalając zasady i tryb przyznawania ulg w spłacie należności cywilnoprawnych nie wprowadziła do uchwały postanowień sprzecznych z celem ustawy o finansach publicznych, zwłaszcza zaś z zasadą wyrażoną w jej art. 59 ust. 1, że o przyznaniu prawa do ulgi decyduje kryterium ważnego interesu dłużnika. Uwzględnienie tego kryterium przy rozpoznawaniu poszczególnych wniosków wymaga każdorazowego badania i ustalenia sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby starającej się o przyznanie ulgi. Wprawdzie należności cywilnoprawne jednostek samorządowych stanowią aktywa, którymi samorządy dysponują samodzielnie i na własne ryzyko w myśl zasady samodzielności określonej w art. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, jednak swoboda ta jest ograniczona rozwiązaniami wynikającymi z treści innych przepisów. Skoro więc wymieniona ustawa o finansach publicznych uzależnia prawo do przedmiotowej ulgi od przesłanki mogącej być związaną z sytuacją materialną dłużnika, dając przy tym samorządom prawo do szczegółowego określenia zasad i trybu udzielania tych ulg, a zaskarżona uchwała uzależniła przyznanie tego prawa od sytuacji majątkowej dłużnika, to była ona upoważniona przyjąć, iż na etapie składania wniosku dłużnik winien przedstawić materiał dowodowy dotyczący jego sytuacji finansowej. Rozwiązanie to ma bowiem na celu ustalenie, czy w danej sprawie zaistniała ustawowa przesłanka warunkująca przyznanie uprawnienia. Dlatego też, nie można zgodzić się twierdzeniem organu nadzoru, iż zapis § 5 ust. 3 przedmiotowej uchwały prowadzi do ujawnienia danych osobowych bez ustawowego upoważnienia. Takim bowiem upoważnieniem jest treść art. 59 ust. 1 w zw. z ust. 2 u.f.p., który uzależnia przyznanie prawa do ulgi od zaistnienia określonych przesłanek. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r., Nr 101, poz. 926 ze zm.) przetwarzanie danych osobowych może mieć miejsce ze względu na dobro publiczne, dobro osoby, której dane dotyczą, lub dobro osób trzecich w zakresie i trybie określonym ustawą. Przy czym przez przetwarzanie danych osobowych wedle art. 7 pkt 2 tej ustawy należy rozumieć jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak zbieranie, udostępnianie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie i usuwanie, a zwłaszcza te, które wykonuje się w systemach informatycznych. Natomiast art. 23 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wskazuje, że dozwolone jest przetwarzanie danych osobowych, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Zatem skoro przez przetwarzanie danych osobowych należy rozumieć także ich zbieranie, to normy te mają zastosowanie także do postępowania w sprawie uzyskiwania od dłużników należności cywilnoprawnych danych o ich sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że postępowanie w sprawie przyznania ulgi prowadzone jest w oparciu o normy wynikające z art. 59 ust. 1 u.f.p., uszczegółowione w aktach prawa miejscowego, a jego celem jest realizacja uprawnień przysługujących dłużnikom w zakresie ustalenia ich prawa do ulgi w spłacie zobowiązań wobec jednostek samorządu terytorialnego. Zatem art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych upoważnia organy samorządowe do uzyskiwania niezbędnych danych do ustalenia sytuacji osobistej dłużnika, które to informacje pozwolą na wydanie rozstrzygnięcia w zakresie ustalenie prawa do ulgi w spłacie należności cywilnoprawnych. Niemożliwe byłoby bowiem - jak już wcześniej wykazano - ustalenie stanu faktycznego w zakresie sytuacji materialnej i możliwości dochodowych osoby zainteresowanej, bez uzyskania informacji w zakresie tych okoliczności. Z tych względów nie można uznać, iż pozyskiwanie od dłużnika danych dotyczących jego sytuacji finansowej, które mają posłużyć wyłącznie dla celów związanych z ustaleniem prawa do ulgi w spłacie należności cywilnoprawnych jednostek samorządu terytorialnego, jest bezprawne. Tym samym nie jest bezprawny zapis uchwały podjętej w celu opracowania zasad udzielania ulg i trybu tego postępowania, który nakazuje, by takie dane w postępowaniu o przyznanie ulgi przez zainteresowanego były przedstawiane.

Mając powyższe rozważania na względzie Sąd uznał, iż wniesiona skarga na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Opolskiego jest zasadna i w oparciu o przepis art. 148 p.p.s.a. orzekł o jego uchyleniu. W oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie może być wykonane.