Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1172/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6159 Inne o symbolu podstawowym 615
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono sprzeciw
Powołane przepisy: article: art. 64a, art. 64e, art. 151a § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 10 § 1, art. 15, art. 28, art. 30 § 4, § 5 , art. 97 § 1 pkt 1, art. 136, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 6 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 503
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 października 2022 r. sprawy ze sprzeciwu U. Z. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 10 sierpnia 2022 r. nr SKO 4160.20.2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia sposobu zagospodarowania działki oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1172/22

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 10 sierpnia 2022r. nr SKO 4160.20.2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu, na podstawie art. 138 § 2 w związku z art.30 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r., - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: kp.a.), po rozpatrzeniu odwołania U.Z., reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy P. z dnia 11 lipca 2022r. nr GBOŚ.6731.1.2020 o odmowie przywrócenia sposobu zagospodarowania działki i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Jak wynika z akt sprawy, we wniosku z 1 czerwca 2020r., U.Z. oraz M.Z. wystąpili do Wójta Gminy P. z prośbą o zbadanie zgodności faktycznego wykorzystywania działki nr [...] w P. z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a w przypadku stwierdzenia niezgodności użytkowania działki z MPZP Gminy P. - o zastosowanie procedury z art. 59 ust.3 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz. U. z 2022r., poz.503, dalej: u.p.z.p.).

W uzasadnieniu żądania wskazali, że zamieszkują w sąsiedztwie działki nr [...] położnej w P., na której prowadzona jest uciążliwa działalność gospodarcza, uniemożliwiająca spokojne zamieszkiwanie. Zwrócili uwagę, że na działce odbywa się tam ciągły ruch samochodów ciężarowych (przeładunek oraz ich parkowanie), co powoduje hałas i drgania. Tym samym nie ma możliwości spokojnego wypoczynku. Powoduje to także pęknięcia na budynku mieszkalnym. Tymczasem pozwolenie na budowę i MPZP nie przewidują miejsc parkingowych dla samochodów ciężarowych. Prowadzona tam uciążliwa działalność gospodarcza wskazuje na sprzeczność z planem zagospodarowania, który dopuszcza przeznaczenie budynków tylko pod usługi a pod tym pojęciem nie mieści się parking samochodów ciężarowych.

Początkowo Wójt Gminy P. decyzją z dnia 8 czerwca 2021 r. nr GBOŚ.6731.1.2020.2021 oddalił wniosek. Na skutek odwołania, decyzją z dnia 15 lipca 2021 r. nr SKO.4160.17.2021 SKO w Przemyślu uchyliło ww. decyzję organu I instancji z 8 czerwca 2020r. a sprawę przekazało do ponownego rozpoznania.

W wyniku sprzeciwu U.Z., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 6 grudnia 2021r. II SA/Rz 1487/21 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z 15 lipca 2021r.

SKO w Przemyślu, rozpoznając ponownie odwołanie od decyzji Wójta z 8 czerwca 2020r., decyzją z 11 stycznia 2022r. nr SKO.4160.37.2021 powtórnie uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji a sprawę przekazało do ponownego rozpoznania.

Rozpoznając sprawę ponownie, Wójt Gminy P. decyzją z dnia 11 lipca 2022r. nr GBOŚ.6731.1.2020 orzekł o odmowie przywrócenia sposobu zagospodarowania działki nr [...].

W uzasadnieniu decyzji podał, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Nr [...] [...], zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy P. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] nie przewidują, ile miejsc postojowych można wybudować, ani nie precyzują, czy mają to być miejsca postojowe dla samochodów osobowych, czy też dla samochodów ciężarowych. W związku z tym w przedmiotowej sprawie budowa na działce miejsc postojowych jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika bezsprzecznie, że część działki użytkowana jest jako parking i plac manewrowy. Potwierdzają to przeprowadzone oględziny, dokumentacja fotograficzna oraz zeznania świadków. Część działki nr [...] utwardzono oraz urządzono na niej parking i działanie takie nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Organ I instancji stwierdził więc, że nie ma podstaw do nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania działki.

U.Z., reprezentowana przez pełnomocnika — adwokata Ł.R. wniosła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, co mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

- art. 59 u.p.z.p. poprzez:

- niewłaściwą wykładnię pojęcia zmiany zagospodarowania terenu (samowoli urbanistycznej) i uznanie, że na terenie mieszkaniowym MN 1, użytkowanym dotychczas rolniczo miejscowy plan zagospodarowania zezwala urządzać nieformalny parking i plac manewrowy dla samochodów ciężarowych i sprzętu budowlanego, zmiana zagospodarowania terenu z rolniczego na usługowy mieści się w pojęciu teren mieszkaniowy,

- pominięcie przez Wójta, że pozwolenie na budowę nie przewiduje na działce nr [...] w P. miejsc postojowych dla samochodów ciężarowych a jedynie dla 3 osobowych pod budynkiem,

- samochody ciężarowe i osobowe parkowane są na północno wschodniej części działki oznaczonej w planie zagospodarowania jako MN 1, którego nie obejmuje pozwolenie na budowę,

- urządzono cały plac do stałego parkowania samochodów ciężarowych w strefie MN 1, co wyklucza się z funkcją zabudowy jednorodzinnej,

- § 4 ust. 1 pkt 10 lit c uchwały nr [...] Rady Gminy P. z dnia [...] sierpnia 2014r. w [pic] sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Nr [...]" [...] poprzez błędne zastosowanie, gdyż dotyczy on miejsc postojowych dla budynków rodzinnych MNI a w niniejszej sprawie występuje działalność gospodarczą w postaci parkingu i placu składowo-manewrowego, czyli przekształcenie w usługi oraz błędne uznanie, że plan nie ogranicza ilości i typu miejsc postojowych,

- § 5 ust. 2 uchwały nr [...] Rady Gminy P. z dnia [...] sierpnia 2014r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...]" [...] - poprzez jego niezastosowanie przy ocenie prawnej stanu faktycznego,

Odwołująca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj..

- art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez brak dostarczającego wyjaśnienia sprawy i pominięcie, że pozwolenie na budowę ani projekt zagospodarowania działki nie przewidują miejsc parkingowych dla samochodów ciężarowych, na co wskazuje stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 sierpnia 2020 r., który stwierdził, że samochody ciężarowe parkują poza wyznaczonymi parkingami, co wymaga interwencji gminy; stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11.02.2020 r., który stwierdził, że projekt zagospodarowania działki nie przewiduje parkingu dla samochodów innych niż osobowe; stanowisko Starosty J. z dnia 14.02.2020 r., który stwierdził, że pozwolenie na budowę obejmuje wyłącznie 3 miejsca postojowe dla samochodów osobowych, i nie przewiduje stałych miejsc postojowych dla samochodów dostawczych; stanowisko Starosty j. z dnia 7.08.2020 r., który stwierdził po oględzinach miejsca, że na terenie zabudowy mieszkaniowej funkcjonuje parking TIR i sprzętu budowlanego, co oznacza użytkowanie działki sprzecznie z MPZP[pic]

W konsekwencji powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy tj. wstrzymanie użytkowania terenu i przywrócenie poprzedniego, rolniczego sposobu zagospodarowania w terminie 14 dni od wydania decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją z 10 sierpnia 2022r. uchyliło decyzję organu I instancji a sprawę przekazało do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawnych, które obligują do kasacji decyzji organu I instancji.

Kolegium wskazało, że inicjatorem wszczęcia przedmiotowego postępowania byli Państwo U. i M.Z., którym organ I instancji przyznał uprawnienia strony, doręczając pisma procesowe.

W toku postępowania tj. 14 października 2021r., zmarł M.Z. Wójt Gminy P. wiadomość o tym fakcie uzyskał 10 marca 2022r. Wystąpił więc do U.Z. oraz Sądu Rejonowego w J. z pytaniem, czy prowadzone było postępowanie spadkowe po zmarłym — nie uzyskując odpowiedzi.

Przywołując treść art. 30 § 4 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że ustalenie obowiązku usunięcia skutków samowoli lokalizacyjnej (budowlanej) podlega dziedziczeniu. Nie ma ono charakteru osobistego, a majątkowy, gdyż powiązane jest nie tyle z osobą, która taki obiekt budowlany wybudowała, ale z koniecznością poniesienia wydatków w celu usunięcia stanu niezgodności z prawem uwidaczniającego się w postaci nielegalnego, tzn. z naruszeniem budowlanych przepisów materialnoprawnych oraz proceduralnych, posadowienia jakiejś budowli czy obiektu budowlanego. Tak rozumiany sposób ustalenia nakazu [pic] przywrócenia stanu poprzedniego o charakterze majątkowym podlega dziedziczeniu. Ochrona ładu budowlanego oraz realizacja następstwa prawnego na gruncie administracyjnoprawnym w zakresie dziedzicznych obowiązków majątkowych mają tutaj zatem charakter komplementarny. Zasady te należy odnieść także do wnioskodawców, którzy nie są sprawcami przekształcenia terenu.

W przekonaniu SKO powzięcie wiadomości o śmierci jednego z inicjatorów postępowania i braku informacji o jego następcach prawnych zobowiązywało Wójta Gminy P. do zawieszenia postępowania. Mimo tego organ I instancji podjął końcową decyzję, doręczając ją pełnomocnikowi U.Z. (pełnomocnictwo udzielone przez zmarłego M.Z. wygasło) a pominął uprawnienia do czynnego udziału w postępowaniu następców prawnych osoby zmarłej, czym naruszył wspomniany art. 30 § 4 k.p.a. a także art. 6 i art. 10 § 1 k.p.a.

U.Z. wniosła sprzeciw od powyższej decyzji Kolegium, zarzucając:

- naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi oraz wskazanie niewłaściwych okoliczności jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, tj:

a) niewłaściwą wykładnię art. 30 § 4 k.p.a., poprzez uznanie, że sprawa dotyczy praw dziedzicznych M.Z.,

b) niewłaściwą wykładnię art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez wskazanie, że Wójt był zobowiązany do zawieszenia postępowania w przypadku braku informacji o jego następcach prawnych, ewentualnie pominięcie art. 30 § 5 k.p.a. poprzez niewskazanie, że w sprawach dotyczących spadków nieobjętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, zatem nie muszą do sprawy wstępować ustaleni spadkobiercy,

c) art. 7, art. 61 § 1 i art. 99 k.p.a., poprzez pominięcie, że postępowanie w przedmiocie art. 59 u.p.z.p. powinno być prowadzone także z urzędu i organ powinien czynić niezbędne kroki w celu usunięcia przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania.

W związku z powyższym Sprzeciwiająca się wniosła o uchylenie decyzji objętej sprzeciwem w całości i zasądzenie od organu kosztów postępowania na jej rzecz, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniosła, że sprawa nie dotyczy praw majątkowych M.Z. i sprawa powinna zostać umorzona co do jego osoby.

Na wypadek podzielenia przez Sąd stanowiska Kolegium co do praw majątkowych Skarżąca wskazała, że niewłaściwe jest wskazanie organu odwoławczego, że sprawa powinna zostać zawieszona do czasu zgłoszenia następców prawnych. Zdaniem skarżącej najpierw należy zastosować art. 30 § 5 k.p.a. i kontynuować sprawę z udziałem osoby sprawującej zarząd majątkiem masy spadkowej. Zatem nie jest potrzebne stwierdzenie nabycia spadku. W niniejszej sprawie masę spadkowa stanowi nieruchomość będąca miejscem zamieszkania wnioskodawców, którą obecnie zajmuje jedynie U.Z. Wcześniej zajmowała ją wspólnie tylko ze zmarłym mężem M.Z., co wiadomo też z toku postępowania. Zatem sprawę można kontynuować z udziałem wnioskodawczyni, która jest osobą sprawującą zarząd majątkiem masy spadkowej. Z chwilą ustalenia spadkobierców organ zostanie o tym powiadomiony.

Strona zwróciła również uwagę na konieczność działania gminy w tej sprawie także z urzędu. Sprawa należy do zadań własnych gminy i przestrzegania przez nią ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Gmina zobowiązana jest do dbania o ład przestrzenny i egzekwowania przepisów, które sama uchwaliła. Zatem mając wiedzę od wnioskodawców o samowoli lokalizacyjnej powinna z urzędu prowadzić postępowanie w celu jej usunięcia. Natomiast jako strony mogą w sprawie występować osoby, których samowola narusza interes prawny czyli np. sąsiedzi którym samowola zakłóca spokój. W związku z takim poglądem, gmina nawet po zawieszeniu sprawy powinna działać w celu usunięcia przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania.

Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie można było wydać merytoryczną decyzję co do istoty sprawy ewentualnie wskazać gminie właściwy sposób postępowania. Zalecenia Kolegium powodują, że gmina bezzasadnie zawiesi postępowanie. W obecnym stanie decyzja kasacyjna jedynie przedłuża sprawę.

W odpowiedzi na sprzeciw SKO w Przemyślu wniosło o jego oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sprzeciw jako niezasadny podlega oddaleniu.

W myśl art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1. P.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.).

Zatem sąd administracyjny rozpatrując sprzeciw ogranicza się jedynie do oceny, czy ziściły się przesłanki, umożliwiające organowi odwoławczemu wydanie decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.

Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Oceny co do prawidłowości skorzystania z uprawnień kasatoryjnych organu odwoławczego, przewidzianych w art. 138 § 2 k.p.a. należy dokonywać w połączeniu z oceną co do możliwej zasadności skorzystania z uprawnienia organu II instancji do przeprowadzenia postępowania odwoławczego przewidzianego w art. 136 k.p.a. W razie bowiem gdyby dostrzeżone przez organ odwoławczy uchybienia mogły zostać sanowane w drodze uzupełniającego postępowania dowodowego w oparciu o art. 136 k.p.a., wydanie decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. należałoby ocenić jako nieuprawnione. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodziła jednak możliwość skorzystania przez organ odwoławczy z uprawnienia przewidzianego w art. 136 k.p.a.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie SKO Przemyślu nie dopuściło się naruszenia przepisu art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ wydanie zaskarżonej decyzji było usprawiedliwione okolicznościami sprawy.

Kolegium stwierdziło konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż organ I instancji wydał decyzję pomimo tego, że uprzednio powziął informacje o śmierci jednego z uczestników postępowania. Wobec braku informacji o następcach prawnych zmarłego uczestnika organ kontynuował postępowanie a następnie wydał decyzję z pominięciem następców prawnych zmarłego.

Obowiązek prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania wynika z art. 10 § 1 k.p.a. Na podstawie art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Z akt sprawy wynika, że przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane na wniosek złożony wspólnie przez U.Z. oraz M.Z. W postępowaniu tym badano kwestię zgodności faktycznego wykorzystania działki nr [...] z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wnioskodawcy zamieszkiwali wspólnie na działce nr [...], graniczącej z działką nr [...] a w toku postępowania przedstawiali argumenty dotyczące uciążliwości w korzystaniu z ich nieruchomości, które spowodowane są sposobem wykorzystywania działki nr [...]. Zatem organ I instancji prawidłowo uznał, że właściciel sąsiedniej nieruchomości ma interes prawny, aby brać udział w tym postępowaniu.

Zatem wobec śmierci M.Z. istnieje konieczność ustalenia aktualnego kręgu stron postępowania. Z uwagi na śmierć uczestnika postępowania zachodzi konieczność ustalenia jego następców prawnych, w celu zapewnienia tym podmiotom praw strony, w tym prawa do czynnego udziału w postępowaniu (zob. wyrok NSA z 20 kwietnia 2022 r., II OSK 682/22, LEX nr 3346493).

Zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a., w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Przedmiotowa sprawa dotyczy prawa zbywalnego i dziedzicznego, bowiem zgodność sposobu zagospodarowania działki sąsiedniej z miejscowym planem wpływała bezpośrednio na sposób wykonywania prawa własności działki nr [...], co wynika z treści pism kierowanych przez wnioskodawców.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.z.p., ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości.

Stosownie do art. 6 ust. 2 u.p.z.p., każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do:

1) zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich;

2) ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych.

W niniejszej sprawie M.Z., jako jeden z wnioskodawców działał na rzecz ochrony swojego interesu prawnego, wywodzonego z tytułu prawnego, przysługującego mu do nieruchomości sąsiedniej względem działki nr [...], bowiem razem ze Skarżącą działał na rzecz ochrony prawa własności, jako, że swobodne korzystanie z przysługującej mu nieruchomości było zdaniem Stron istotnie zagrożone na skutek powstałej w ich ocenie samowoli legalizacyjnej. Nie można więc uznać, że sprawa ta dotyczyła uprawnień osobistych M.Z., związanych wyłącznie z jego osobą, lecz w istocie odnosi się uprawnień majątkowych, przysługujących podmiotowi, któremu obecnie przysługuje tytuł prawny do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Z tego względu niemożliwym było, postulowane przez Skarżącą umorzenie postępowania w części dotyczącej osoby M.Z. Mając na względzie, że sprawa dotyczy praw o charakterze majątkowym a śmierć M.Z. nastąpiła przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, Wójt Gminy miał obowiązek ustalenia następców prawnych zmarłego. Na zasadzie art. 30 § 4 k.p.a. organ zobowiązany jest do wezwania w toczącym się postępowaniu następców prawnych zmarłej strony, a w przypadku trudności w ich ustaleniu lub wezwaniu do postępowania należy zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105).

Brak ustalenia następców prawnych osoby zmarłej przed wydaniem decyzji organu I instancji powoduje, że nie jest dopuszczalne ustalanie następców prawnych wyłącznie na etapie postępowania odwoławczego w trybie art. 136 k.p.a. Rozstrzygnięcia organów obu instancji winny zostać skierowane do prawidłowo określonych stron postępowania. W przeciwnym razie doszłoby do naruszenia zasady czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 k.p.a.) oraz zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.).

W niniejszej sprawie Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie organu I instancji do udzielenie informacji dotyczących następców prawnych po M.Z. Również na dalszym etapie postępowania nie przedstawiła żadnych wiążących informacji, czy dokumentów, dotyczących następców prawnych po zmarłym M.Z. Nie udokumentowała w żadnym zakresie swych twierdzeń, że sprawuje zarząd majątkiem masy spadkowej. Wobec braku współdziałania strony może zachodzić podstawa do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. z powodu trudności w ustaleniu następców prawnych zmarłej strony.

Niezasadny jest również zarzut sprzeciwu dotyczący pominięcia możliwości zastosowania art. 30 § 5 k.p.a., zgodnie z którym, w sprawach dotyczących spadków nieobjętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej. Przesłanek, wskazanych w powyższym przepisie nie należy domniemywać a ustalenie, że w sprawie mamy do czynienia ze spadkiem nieobjętym musi zostać wykazane w sposób pewny a nie wyłącznie na podstawie lakonicznego oświadczenia samej Skarżącej. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ ten winien ustalić, czy istotnie spadek po M.Z. pozostaje nieobjęty a w razie potwierdzenia tej okoliczności, prowadzić postępowanie z udziałem zarządcy masy spadkowej lub kuratora wyznaczonego przez sąd.

Jeżeli nie są ustaleni spadkobiercy, albo nie są oni znani organowi, wówczas organ jest zobowiązany ustalić, czy nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 30 § 5 k.p.a., a więc czy w sprawie nie działa osoba sprawująca faktyczny zarząd majątkiem masy spadkowej, a w sytuacji braku tej osoby, czy nie został ustanowiony przez sąd kurator spadku. Jeżeli te okoliczności nie zachodzą, organ jest zobowiązany wystąpić do sądu o ustanowienie kuratora spadku (Wyrok WSA w Szczecinie z 17.03.2022 r., II SAB/Sz 111/21, LEX nr 3328710). Tego rodzaju ustaleń należy dokonać w ramach ponownego rozpoznania sprawy.

Z tych przyczyn, uznając, że uchylenie decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy było zasadne, Sąd oddalił sprzeciw na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a.