Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1265/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7,  art.  9,  art. 50,  art. 64 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 33,  art. 54,  art. 59
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, del. Sędzia SO Paweł Kornacki (spr.), Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta G. wydając w dniu [...] dwa nakazy płatnicze wobec A. B. (obecnie skarżącego), K. B. i J. B., ustalił wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości:

1) za 2005 r. w kwocie [...] zł (nr [...]);

2) za 2006 r. w kwocie [...] zł (nr [...]).

Ten sam organ, w dniu [...] wystawił dwa tytuły wykonawcze dotyczące skarżącego (zobowiązanego), nr [...] oraz nr [...], w których jako podstawę należności wskazano wymienione wyżej nakazy płatnicze.

W dniu 12 kwietnia 2013 r. skarżącemu doręczono tytuły wykonawcze i zawiadomienie o zajęciu prawa do świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności, to jest Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

Skarżący, w piśmie z dnia 26 kwietnia 2013 r., które wpłynęło do Urzędu Miejskiego w G. w tym samym dniu, w stosunku do zajęcia wskazanego prawa majątkowego, w bardzo lakoniczny sposób podniósł następujące zastrzeżenia: "(...) Na powyższe składam skargę na czynności egzekucyjne, gdyż jako wierzytelność przedawniona nie może być egzekwowana".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: Kolegium albo SKO) postanowieniem z dnia [...], nr [...], traktując ww. pismo skarżącego jako skargę na czynność egzekucyjną Prezydenta Miasta G. polegającą na zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym, działając m.in. na podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej: k.p.a.), art. 18, art. 23 § 3, art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1569 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) – skargę oddaliło.

W uzasadnieniu Kolegium zauważyło, że skarga na czynności egzekucyjne jest środkiem subsydiarnym, w którym nie mogą być podnoszone zarzuty stanowiące przedmiot innego środka zaskarżenia. W ramach tej skargi mogą być podnoszone tylko kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania egzekucyjnego – w tym przypadku, czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu prawa majątkowego. W tym zakresie, Kolegium nie dopatrzyło się naruszenia prawa przez Prezydenta Miasta G. Odnośnie do podnoszonej przez skarżącego kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego Kolegium podało, że jest to zagadnienie obojętne z punktu widzenia legalności kontrolowanej czynności egzekucyjnej zajęcia prawa majątkowego. Niemniej SKO dodało, że zobowiązanie nie przedawniło się, ponieważ termin płatności zobowiązania podatkowego upływał po 14 dniach od doręczenia nakazów płatniczych z [...] zaś zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – dalej: o.p.) zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Skarżący w syntetycznym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy znów podniósł, że zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, gdyż: "jako należność za 2005 r. ulega przeterminowaniu po pięciu latach, tj. w 2010 r."

Kolegium postanowieniem z dnia [...] nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu powtórzono argumentację dotychczasową. W zakresie podnoszonego przez skarżącego zarzutu przedawnienia, wskazano także, iż "organ podatkowy w sytuacji niezłożenia przez podatnika informacji podatkowej w sprawie podatku od nieruchomości i podatku rolnego ma 5 lat na doręczenie podatnikowi decyzji ustalającej wysokość zobowiązania." Kolegium, w uzasadnieniu postanowienia podniosło także, iż w ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynność egzekucyjną odnosi się do kwestii przedawnienia, ponieważ "gdyby zobowiązanie to uległo przedawnieniu organ egzekucyjny niezależnie od podniesienia tej okoliczności przez zobowiązanego w terminie przewidzianym na wniesienie zarzutów byłby zobligowany do umorzenia postępowania i uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych".

W lapidarnej skardze na powyższe postanowienie SKO z dnia [...] A. B. podtrzymał swoje twierdzenie, że zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. Wniósł o: 1) "umorzenie postępowania i o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych"; 2) "umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenia dokonanego zajęcia". Dodał, że "decyzja wydana po pięciu latach jest chybiona i co za tym idzie niezgodna z Ordynacją podatkową. Faktem jest, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, co też nastąpiło."

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu stanowiska podtrzymało dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej" (§1). "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (§ 2).

Przy czym, wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego może nastąpić tylko, jeśli: a) zaskarżony akt (tu: postanowienie) został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) względnie, jeśli akt administracyjny dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a.).

W badanej sprawie istotne znaczenie ma art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż sąd uznał skargę za zasadną, z przyczyn w niej nie wskazanych. Uzupełniająco należy dodać, że niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (wyrok NSA z 27 lipca 2004 r., OSK 628/04, Lex nr 183144, wyrok NSA z 10 sierpnia 2011 r., II OSK 1086/11, Lex nr 1068951).

Przechodząc do oceny zasadności skargi trzeba stwierdzić, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w sposób, który uzasadnia wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Kolegium trafnie spostrzegło, że instytucja skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., inicjuje postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny konkretnej czynności egzekucyjnej (w tej sprawie zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego - art. 79 u.p.e.a.). Skarga na czynności egzekucyjne służy zatem zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc właściwym instrumentem prawnym, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, w których przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia (wobec wskazanych wyżej), a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty merytoryczne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego (por. R. Hauser i Z. Leoński w: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011, s. 237, wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III A 827/99, Lex nr 43032, wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r. sygn. akt III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20, wyrok WSA z dnia 22 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1503/03, Lex nr 113578, wyrok WSA w Szczecinie z 13 grudnia 2012 r., I SA/Sz 727/12, Lex nr 1339916).

Jednakże, pomimo tego, że Kolegium zagadnienie to miało w polu widzenia i expressis verbis dało temu wyraz w uzasadnieniu postanowienia wydanego w pierwszej oraz w drugiej instancji, nie wyciągnęło z tego należytych wniosków. Pisma skarżącego: pierwsze – inicjujące kontrolowane postępowanie, oraz drugie – stanowiące wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie tylko koncentrują się na jednym zarzucie, ale wręcz zawierają jeden zarzut, to jest zarzut przedawnienia. Z tego powodu, już w odniesieniu do pierwszego pisma skarżącego, to jest datowanego na 26 kwietnia 2013 r., powinny zostać podjęte czynności, które wyjaśniłyby możliwość nadania mu biegu, właściwego dla rozpoznania kwestii merytorycznej, rzutującej na dopuszczalność postępowania egzekucyjnego. Treść pisma, to jest: z jednej strony - określenie go mianem "skargi na czynność egzekucyjną", z drugiej - zamieszczenie w nim jednego zarzutu o charakterze merytorycznym, stanowiły podstawę do podjęcia przez organ ustaleń w zakresie rzeczywistej woli skarżącego. Pomiędzy wskazanym przez skarżącego torem procesowym, a podniesionym zastrzeżeniem nie zachodziła korespondencja. Zdaniem Sądu, w takich przypadkach, treść żądania budzi wątpliwości, zaś organ administracji publicznej nie jest uprawniony do samodzielnego precyzowania treści żądania, bowiem mogłoby to prowadzić do niedopuszczalnej zmiany jego kwalifikacji prawnej, wbrew intencjom osoby wnoszącej podanie. W razie wątpliwości, organ administracyjny mając na względzie postanowienia art. 7 i 9 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. powinien zapytać stronę o wyrażenie i sprecyzowanie swojego stanowiska w sprawie. O tym, jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym decyduje ostatecznie strona, a nie organ administracyjny, do którego strona pismo to skierowała. Zatem w realiach tego przypadku, obowiązkiem SKO było dokładne ustalenie treści żądania strony, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. W postępowaniu administracyjnym, obowiązuje należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W przeciwnym razie dojdzie do naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia. Organy orzekające w sprawie mogły (nawet powinny) mieć wątpliwości co do treści żądania i to na organach prowadzących postępowanie spoczywał obowiązek ich wyjaśnienia, a nie zaś rozpoznania żądania strony w oderwaniu od jej faktycznych intencji. Wyjaśnianie tych wątpliwości przez organ powinno następować w trybie art. 50 k.p.a. i 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (wyrok WSA w Krakowie z 26 sierpnia 2011 r., I SA/Kr 1556/10, Lex nr 1084738; por. też C. Kulesza w: Komentarz do art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, red. D. R. Kijowski, Lex/el. 2010, pkt 2.8.).

Z uwagi na to, że pierwsze pismo skarżącego zostało wniesione po upływie – wynikającego z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - terminu 7 dni do wniesienia zarzutów opartych o art. 33 pkt 1 u.p.e.a., ewidentną możliwością procesową, jawiło się potraktowanie pisma jako wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Stosownie do tego przepisu, postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Podnoszona przez skarżącego kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego jest jedną z przyczyn wygaśnięcia obowiązku o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (wyrok NSA z 15 września 2010 r., II FSK 701/09, Lex nr 745810; P. Pietrasz w: Komentarz do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, red. D.R. Kijowski, Lex 2010, pkt 3.3.7.). Ponadto, na gruncie tej sprawy należało mieć w polu widzenia – o czym jeszcze poniżej – zagadnienie przedawnienia ustalenia (wykreowania) zobowiązania podatkowego, poprzez doręczenie podatnikowi konstytutywnej decyzji wymiarowej (art. 21 § 1 pkt 2 o.p.) w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości, co może ewentualnie wyczerpywać przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego z tego powodu, że "obowiązek nie istniał".

Przeszkody do takiego potraktowania podania skarżącego nie stanowiło użycie w nim formuły "skarga na czynności egzekucyjne". Przeciwnie, takie zakwalifikowanie żądania, z jednoczesnym podniesieniem zarzutu przedawnienia, obligowało Kolegium do powzięcia wątpliwości co do rzeczywistej intencji skarżącego. W postępowaniu przed organem władzy publicznej, w tym przed organem administracyjnym, obowiązuje zasada falsa demonstratio non nocet, zgodnie z którą błędne oznaczenie sprawy, czy pisma, nie powinno pociągać za sobą automatycznie odmowy rozpoznania, ani ich rozpoznanie - lecz w oderwaniu od istoty sprawy lub pisma, czy w oderwaniu od rzeczywistych intencji strony. Innymi słowy, znaczenie ma istota pisma, warstwa merytoryczna żądania strony, a nie jego oznaczenie (por. orzeczenie TK z dnia 3 grudnia 1996 r. sygn. akt K 25/95, OTK 1996, nr 6, poz. 52, uchwała NSA z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, Lex nr 524941). Także w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obowiązuje ogólna zasada wypracowana w procedurze administracyjnej, według której o znaczeniu pisma decyduje jego treść, a nie forma (wyrok WSA w Warszawie z 23 lipca 2004 r., III SA 1950/03, CBOSA, wyrok WSA w Krakowie z 26 sierpnia 2011 r., I SA/Kr 1556/10, Lex nr 1084738). Źródłem tego standardu jest zasada demokratycznego państwa prawnego oraz zasada sprawiedliwości proceduralnej. W demokratycznym państwie prawnym organ władzy publicznej nie może bowiem być "sprowadzany do roli robota, mechanicznie odrzucającego pisma procesowe obywateli ze względu na uchybienia nieważące w żaden sposób na możliwości wydania orzeczenia" – z uzasadnienia wyroku TK z dnia 12 marca 2002 r. sygn. akt P 9/01, OTK-A 2002, nr 2, poz. 14. Ujmując tę kwestię zwięźle można powiedzieć, że organy administracyjne powinny tak odczytać żądanie strony, aby nie poniosła ona negatywnych konsekwencji (por. wyrok NSA z 5 maja 2013 r., II OSK 2461/12, CBOSA).

Dlatego, w realiach sprawy niniejszej, skoro skarżący konsekwentnie podnosił jeden zarzut, to jest zarzut przedawnienia, nieprawidłowe było rozpoznanie żądania strony - bez uprzedniego wezwania jej, po odpowiednim pouczeniu, do sprecyzowania istoty zgłoszonego żądania - w reżimie postępowania uruchomionego skargą na czynności egzekucyjne. W ramach tego postępowania ocenie podlegają tylko formalne zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej, a w postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia – i w konsekwencji, rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne nie dotyczy dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, że obowiązek wygasł na skutek przedawnienia albo nawet w ogóle nie istniał. Tym samym organ uchylił się od zbadania zasadności jedynego (merytorycznego) argumentu skarżącego. Nie czyni temu zadość, ogólnikowe, bez przeprowadzenia poprzedzającego postępowania wyjaśniającego, marginalne odniesienie się do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W orzecznictwie trafnie podnosi się, że jeżeli podanie strony (zobowiązanej), chociażby pośrednio odwołuje się do jednej z podstaw zarzutów wymienionych w art. 33 u.p.e.a. należy uznać, iż zobowiązany - niezależnie od tego, jak podanie nazwał - złożył zarzuty, a nie inny środek zaskarżenia (wyrok WSA w Warszawie z 23 lipca 2004 r., III SA 1950/03, Lex 158879, , także. R. Hauser i Z. Leoński w: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011, s. 194). Na gruncie tej sprawy, z uwagi na upływ terminu do wniesienia zarzutów, pismo skarżącego mogło być rozpoznane jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Brak pouczenia strony o istocie postępowania zainicjowanego skargą na czynności egzekucyjne oraz niemożności rozpoznania w jego ramach kwestii przedawnienia albo nieistnienia egzekwowanego obowiązku, przy wskazaniu, że właściwą drogą do podnoszenia przytoczonych kwestii merytorycznych jest wnioskowanie o umorzenie postępowania egzekucyjnego, stanowiło naruszenie przepisów postępowania: art. 50 § 1 k.p.a. i 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 7 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. - które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Powyższa konstatacja jest tym bardziej uprawniona, jeśli wziąć pod uwagę, że w tej sprawie chodzi o egzekucję dotyczącą wykonania zobowiązania podatkowego (w podatku od nieruchomości i w podatku rolnym), które nie powstaje z mocy prawa, ale na skutek doręczenia decyzji ustalającej osobie fizycznej zobowiązanie podatkowe (art. 21 § 1 pkt 2 o.p., art. 6a ust. 6 u.p.r., art. 6 ust. 7 u.p.o.l. - por. R. Dowgier w: L. Etel /red./ R. Dowgier, G. Liszewski, M. Popławski, S. Presnarowicz, Prawo podatkowe. Zarys wykładu, Warszawa 2013, s. 93). Trzeba bowiem dostrzec, że stosownie do art. 68 o.p. zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 o.p. nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (§ 1). Tylko jeżeli podatnik: 1) nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, względnie 2) w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego - to zobowiązanie podatkowe o którym mowa nie powstaje jeśli decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona nie po upływie 3 lat, a po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (§ 2). Niedoręczenie decyzji ustalającej we wskazanym terminie skutkuje tym, że zobowiązanie podatkowe nie powstaje. Przedawnia się prawo organu podatkowego do wydania i doręczenia decyzji ustalającej, a przez to wygasa ciążący na podatniku obowiązek zapłacenia podatku. Najpierw zobowiązanie musi powstać poprzez doręczenie decyzji ustalającej, w terminach określonych w art. 68 o.p., a po jego powstaniu może ono ulec przedawnieniu po upływie terminu wynikającego z art. 70 o.p. (L. Etel (red.), Komentarz do art. 68 Ordynacji podatkowej, pkt 1, Lex 2013).

W tym kontekście, na gruncie sprawy niniejszej, trzeba zauważyć, że konstytutywne decyzje wymiarowe dotyczące podatku za 2005 oraz 2006 rok, zostały wydane i doręczone skarżącemu w roku 2010. Wymaga więc wyjaśnienia, czy skarżący zaniedbał obowiązku złożenia właściwemu organowi podatkowemu informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych (sporządzonej na formularzu według ustalonego wzoru), wymaganego przez art. 6 ust. 6 u.p.o.l. oraz art. 6a ust. 5 u.p.r., gdyż zaniedbanie to uzasadniałoby wydłużenie terminu do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe z trzech do pięciu lat (art. 68 § 2 o.p. w zw. z art. 3 pkt 5 o.p. w zw. z art. 6 ust. 6 u.p.o.l. i art. 6a ust. 5 u.p.r.). Zagadnienia tego nie wyjaśniono w kontrolowanym postępowaniu, które jak wyżej wskazano, nie dotyczy kwestii merytorycznych, rzutujących na dopuszczalność postępowania egzekucyjnego. Kolegium, działając w pierwszej instancji, kwestii przedawnienia do ustalenia (wykreowania) zobowiązania podatkowego w uzasadnieniu postanowienia w ogóle nie poruszyło. Działając w drugiej instancji, problem ten dostrzegło, jednak w żaden sposób nie wskazało, na czym opiera założenie, że skarżący nie złożył stosownej informacji podatkowej, na skutek czego doszło do przedłużenia do 5 lat terminu do doręczenia konstytutywnej decyzji wymiarowej.

Zatem, w dalszym toku sprawy Kolegium dla wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, powinno wezwać skarżącego do oświadczenia, czy jego pismo z dnia 26 kwietnia 2013 r., nominalnie zakwalifikowane przez niego jako skarga na czynności egzekucyjne, jednak podnoszące merytoryczny zarzut przedawnienia, stanowi skargę o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., czy też wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (o co już wyraźnie postulował w skardze do sądu administracyjnego). Wezwanie to, powinno być połączone ze stosownym pouczeniem, dotyczącym zakresu i rodzaju zagadnień rozpoznawanych w tych postępowaniach. Jeśli wolą skarżącego będzie uruchomienie postępowania w którym podlega rozpoznaniu zarzut przedawnienia, Kolegium ustali właściwy organ do przeprowadzenia tego postępowania, który w dalszej kolejności podejmie stosowne czynności wyjaśniające, nie tylko co do przedawnienia zobowiązania podatkowego o którym mowa w art. 70 o.p., ale przede wszystkim, z uwagi na zasygnalizowane powyżej wątpliwości, w zakresie przedawnienia do wydania przez organ podatkowy decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, stosownie do art. 68 o.p.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.

Stosując art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił także postanowienie wydane przez Kolegium w pierwszej instancji, ponieważ narusza wskazane wyżej regulacje prawa procesowego w takim samym stopniu jak postanowienie wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ponadto, przemawia za tym konieczność podjęcia czynności wstępnych, zmierzających do ustalenia (ponad wszelką wątpliwość) rodzaju postępowania, w którym powinno zostać rozpoznane żądanie zobowiązanego, a co powinien uczynić organ działający w pierwszej instancji.

Sąd nie zastosował art. 152 p.p.s.a. ponieważ charakter uchylonych postanowień nie wymaga reakcji sądu w postaci wstrzymania ich wykonania. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania albowiem skarżący został zwolniony od uiszczenia wpisu, nie korzystał z pomocy pełnomocnika oraz nie stawił się na rozprawę.