Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2754/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 31, 50, 52 i 68, art. 62 ust. 4, art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2138/15 w sprawie ze skargi I. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od I. O. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 2.625 (dwa tysiące sześćset dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 grudnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2138/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi I. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] lutego 2015 r. w miejscowości D. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki [...] nr rej. [...], naczepy ciężarowej marki [...] nr rej. [...] oraz przyczepy ciężarowej marki [...] nr rej. [...]. Zespołem kierował T. G., który wykonywał - w imieniu i na rzecz I. O. - transport drogowy rzeczy (dwóch pustych kontenerów). Z protokołu kontroli wynika, że kierowca okazał trzy dowody rejestracyjne pojazdów, które poruszały się razem w jednym zestawie, posiadając osobne tablice rejestracyjne i numery VIN.

W związku z powyższym [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nałożył na I. O. karę pieniężną w wysokości 15000 zł za wykonywanie przejazdu, bez zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VII, zespołem pojazdów złożonym z liczby pojazdów większej niż określona w art. 62 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej p.r.d.), zgodnie z którym zespół pojazdów może składać się najwyżej z trzech pojazdów, a zespół ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny z dwóch pojazdów).

W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że jeden z dowodów rejestracyjnych nie dotyczył pojazdu, lecz jedynie "elementu uzupełniającego do innego pojazdu, tj. naczepy", zatem kontrolowany pojazd był normatywny w rozumieniu art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d. Zdaniem skarżącej, naczepa stanowiła jeden pojazd skompletowany w rozumieniu art. 2 pkt 68 p.r.d.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podkreślając, że strona wykonywała przewóz trzema pojazdami.

I. O. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której powtórzyła argumenty podnoszone w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącej, skontrolowana naczepa była jednym pojazdem, składającym się z dwóch części: przedniej i tylnej, przy czym część tylna nie nadaje się do samodzielnej jazdy i musi być przyłączona do przedniej, a tak opisana naczepa została źle zarejestrowana przez sporządzenie dla tych części dwóch odrębnych dowodów rejestracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2015 r., wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący i niewątpliwy wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy. W szczególności nie rozpoznał sprawy przez pryzmat odwołania, ograniczając się do stwierdzenia, że skarżąca, niedostosowując się do nakazu wynikającego z art. 62 ust. 4b p.r.d., wykonywała przewóz trzema pojazdami (poruszającymi się w jednym zestawie) z naruszeniem obowiązku posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Tymczasem argumentacja odwołania zmierzała do wykazania, że zakwestionowany w toku kontroli zespół pojazdów składał się z dwóch pojazdów. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniósł się do tej argumentacji.

Sąd I instancji zauważył, że organ nie podał nie tylko z jakich powodów odmawia racji twierdzeniom skarżącej, ale również dlaczego tych twierdzeń nie analizuje w prawnoprocesowej formule załatwienia sprawy administracyjnej, nie zajmując wobec nich żadnego stanowiska. W konsekwencji, zdaniem Sądu I instancji, organ naruszył podstawowe zasady procedury administracyjnej zawarte w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

W ocenie Sądu I instancji, już w czasie kontroli zespołu połączenie/związek techniczny naczepy z przyczepą powinien być przedmiotem szczegółowego zbadania i ustalenia rzeczywistego charakteru tak połączonych elementów/części pod kątem cech pojazdu skompletowanego, zwłaszcza że kierujący pojazdem przesłuchany w dniu kontroli w charakterze świadka wskazywał na dwuczłonowość zespołu, podnosząc, że "druga naczepa nie może poruszać się bez pierwszej". Organ nie wyjaśnił, dlaczego wskazane przez skarżącą połączenie naczepy z przyczepą nie może być traktowane jako pojazd skompletowany w rozumieniu art. 2 pkt 68 p.r.d. i nie zajął umotywowanego prawnie stanowiska w tym względzie, popartego stosownymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi.

Główny Inspektor Transportu Drogowego złożył od wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2138/15 skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Organ wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:

1. przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 16, art. 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że w sprawie nie zostały wyczerpująco wyjaśnione wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktycznie, tj. czy kontrolowany zespół pojazdów mógł zostać uznany za składający się z trzech, a nie dwóch pojazdów, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało niezbicie, że kontrolowany zespół pojazdów składał się z ciągnika samochodowego oraz przyczepy ciężarowej i naczepy ciężarowej, służących do przewozu kontenerów, co niezbicie potwierdzają ostateczne i obowiązujące w dacie kontroli decyzje administracyjne o rejestracji pojazdów oraz wydane na ich podstawie dowody rejestracyjne dopuszczające wszystkie trzy pojazdy do ruchu, co do których to decyzji strona nie wykazała, ażeby została stwierdzona ich nieważności wywołująca skutki prawne ex tunc;

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 31, pkt 50, pkt 67, pkt 68, pkt 73, art. 66 ust. 1, ust. 3a, ust. 4 pkt 6, ust. 5, art. 70c pkt 1, art. 70f ust. 2, art. 71 ust. 1, art. 72 pkt 3, pkt 4 i pkt 5, art. 73 ust. 1, art. 76 ust. 1 pkt 1 p.r.d., polegające na ich błędnej wykładni i w rezultacie tego bezkrytyczne przyjęcie, że o tym, czy dane urządzenie jest przyczepą (innym pojazdem) decyduje posiadanie określonych cech (ustawowo wskazanych) niezależnie od tego, czy można takie wnioski wywieść na podstawie dokumentów (np. dowodu rejestracyjnego); chodzi zatem o sprawdzenie materialnoprawnych przesłanek oscylujących wokół technicznych elementów oraz przeznaczenia danego pojazdu, a nie polegających wyłącznie na dowodzie rejestracyjnym pojazdu, podczas gdy to ostateczna decyzja administracyjna o rejestracji pojazdu i wydany dopiero na jej podstawie dowód rejestracyjny dopuszczający pojazd do ruchu decydują o możliwość uznania danego urządzenia za pojazd, albowiem wydawane są w oparciu o wymagane przepisami dokumenty homologacyjne lub badanie techniczne pojazdu przeprowadzone przez uprawnionego diagnostę, które to właśnie czynności potwierdzają posiadanie przez pojazd cech (ustawowo wskazanych) i technicznych właściwości pozwalających na takie - a nie inne - ich zakwalifikowanie;

3. przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 31, pkt 50, pkt 67, pkt 68, pktt 73, art. 66 ust. 1, ust. 3a, ust. 4 pkt 6, ust. 5, art. 70c pkt 1, art. 70f ust. 2, art. 76 ust. 1 pkt 1 p.r.d., polegające na ich błędnej wykładni i uznaniu, że fakt wynikający z wyjaśnień skarżącej, iż "druga naczepa nie może poruszać się bez pierwszej" mógł przemawiać za przyjęciem, że naczepa mogła stanowić pojazd skompletowany składający się dwóch części, podczas gdy przepisy te w żadnym razie nie pozwalają na stwierdzenie, że kontroli poddany został "pojazd skompletowany" w rozumieniu art. 2 pkt 68 p.r.d., który to proces dotyczy przebiegu homologacji pojazdu, natomiast fakt, iż jeden z pojazdów nie może poruszać się bez drugiego w żadnym razie wyklucza uznania go za przyczepę (naczepę), albowiem jak wynika wprost z definicji przyczepy (naczepy) (art. 2 pkt 50 p.r.d.) jest to ze swej istoty pojazd bez silnika, przystosowany właśnie do łączenia go z innym pojazdem, przy czym w świetle art. 2 pkt 31 p.r.d. - pojazd to środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszyna lub urządzenie do tego przystosowane.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że obie przyczepy identyfikowały się odrębnymi numerami VIN nadanymi przez producenta. Ponadto, każda z naczep posiadała tabliczkę znamionową określająca jej parametry techniczne. Jednocześnie, w oparciu o homologację pojazdu uzyskaną przez producenta lub pozytywne badanie przeprowadzone przez uprawionego diagnostę, potwierdzone zostało spełnienie przez te pojazdy wymagań technicznych dopuszczających je do ruchu.

Zdaniem organu, fakt, że jedna z przyczep mogła poruszać się po drodze tylko w połączeniu z innym pojazdem, nie ma znaczenia, bowiem żaden przepis nie uzależnia uznania danego urządzenia za pojazd od sposobu łączenia go z innym pojazdem. Jedynym kryterium uznania, że mamy do czynienia z pojazdem jest to, czy dane urządzenie jest przystosowane do poruszania się po drodze, czy też nie.

Organ podkreślił, że zupełnie nieuprawnione jest wywodzenie przez Sąd I instancji, jakoby w omawianym przypadku nie doszło do weryfikacji przez organ posiadania przez pojazdy określonych ustawowo cech i warunków technicznych, podczas gdy potwierdzeniem tego były istniejące w obrocie prawnym i wiążące decyzje administracyjne o ich rejestracji, wydane na podstawie odpowiednich dokumentów homologacyjnych bądź badań technicznych przeprowadzonych prze uprawnionego diagnostę.

Ponadto organ zauważył, że w myśl art. 2 pkt 68 p.r.d., pojazd skompletowany to pojazd, który w celu spełnienia wymagań technicznych oraz uzyskania założonych cech użytkowych powstał w wyniku co najmniej jednego etapu kompletacji. Tymczasem w niniejszej sprawie obydwie przyczepy w dniu kontroli spełniały warunki techniczne i zostały dopuszczone do ruchu jako odrębne pojazdy.

W piśmie procesowym z dnia 17 sierpnia 2016 r. skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione i dlatego skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą rozstrzygnięcia Sądu I instancji były powzięte przez ten Sąd wątpliwości co do tego, czy zespół pojazdów poddany kontroli drogowej składał się z dwóch albo trzech pojazdów. Uznany zaś przez organy za zespół trzypojazdowy był pojazdem nienormatywnym w świetle art. 62 ust. 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wątpliwości Sądu I instancji prowadzące do uchylenia zaskarżonej decyzji nie były uzasadnione.

Należy bowiem przede wszystkim zwrócić uwagę na fakt, że podczas kontroli kierowca zespołu pojazdów wylegitymował się trzema dowodami rejestracyjnymi, wystawionymi dla każdego z trzech pojazdów wchodzących w skład zespołu.

Według przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym dowód rejestracyjny to dokument stwierdzający dopuszczenie do ruchu pojazdu, który spełnia określone prawem wymagania w tym wymagania o charakterze technicznym (art. 71 ust. 1 i art. 72 ust. 1). Dowód rejestracyjny jest zatem dokumentem urzędowym, potwierdzającym, że pojazd, którego rejestracja została w ten sposób potwierdzona, jest pojazdem w rozumieniu Prawa o ruchu drogowym.

Definicje pojazdu zawierają zaś art. 2 pkt 31, 50 i 52 tej ustawy. W pojęciu pojazdu mieści się również naczepa i przyczepa.

Jeżeli zatem zarówno tzw. ciągnik, jak i naczepa oraz przyczepa były zarejestrowane jako odrębne pojazdy, to Sąd nie miał podstaw do zarzucenia organowi niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, dotyczących rzeczywistego charakteru połączonych elementów tego zespołu pojazdów. Status pojazdu określa bowiem dowód rejestracyjny, a nie okoliczności faktyczne, dotyczące sposobu jego użytkowania. W rozpatrywanej sprawie nie przedstawiono zaś żadnych wiarygodnych dowodów, które mogłyby podważyć prawdziwość danych zawartych w dowodach rejestracyjnych naczepy i przyczepy.

Nie jest także uzasadnione stanowisko Sądu I instancji, co do niezbadania kontrolowanego zespołu pojazdów pod kątem cech pojazdu skompletowanego (art. 2 pkt 68 Prawa o ruchu drogowym). Pojazd – tzw. składak musi bowiem również być, w celu dopuszczenia go do ruchu, zarejestrowany. O tym więc, czy mamy do czynienia z dopuszczonym do ruchu pojazdem skompletowanym decyduje wyłącznie dowód rejestracyjny, a nie ustalenia Inspekcji Transportu Drogowego poczynione podczas kontroli drogowej albo ustalenia organu tej Inspekcji wymierzającego karę za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i dlatego na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, rozpoznał skargę i oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.), orzekł jak w sentencji.