Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 304/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 33 par. 1 pkt 1, 4, 6 i 10
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Agata Ćwik - Bury, Wojciech Gapiński (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej - organ odwoławczy, Dyrektora IAS) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1 oraz art. 34 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 z późn. zm. – dalej u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez S. K. (dalej – strona, Skarżący, Zobowiązany), uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. (dalej - organ egzekucyjny, organ I instancji) z dnia [...] r. nr [...] i orzekł:

1) uznać za bezzasadne zarzuty:

– wniesione w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy o nr [...] wystawiony przez Prezydenta Miasta K. w dniu [...] r. w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za postoje pojazdu o nr rej. [...] ujęte w wezwaniu o nr: [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia

[...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r. oraz [...] z dnia [...] r.;

– wniesionych w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy o nr [...] wystawiony przez Prezydenta Miasta K. w dniu [...] r. w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za postoje pojazdu o nr rej. [...] objęte wezwaniem o nr: [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r. oraz [...] z dnia [...] r.;

2) uznać za zasadne zarzuty:

– wniesione w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy o nr [...] wystawiony przez Prezydenta Miasta K. w dniu [...] r. w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za postoje pojazdu o nr rej. [...] objęte wezwaniami o nr: [...], [...], [...] oraz [...] i umorzeniu postępowania egzekucyjnego w tym zakresie.

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Organ I instancji prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych Prezydenta Miasta K. (dalej – wierzyciel) o nr [...] z dnia [...] r. oraz nr [...] z dnia [...] r. obejmujących opłatę dodatkową za nieuiszczenie opłaty za postoje pojazdu o nr rejestracyjnym [...] i o nr rejestracyjnym [...] w strefie płatnego parkowania miasta K. Odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu [...] r., w którym to dniu spisano również protokół o stanie majątkowym Zobowiązanego.

W dniu 3 listopada 2017 r. wpłynęło do organu egzekucyjnego pismo z dnia 2 listopada 2017 r., będące zarzutami w rozumieniu art. 33 § 1 u.p.e.a. (przesłane za pomocą platformy e-puap), w którym Skarżący podniósł:

– zarzut niedopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej poprzez zakwestionowanie stwierdzenia, że obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej za parkowanie powstaje z mocy prawa. W tym zakresie wskazał, że od dnia 1 stycznia 2010 r. zgodnie z art. 61 w związku z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych do niepodatkowych należności budżetowych stosuje się k.p.a., a zgodnie z art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych oraz art. 40a ustawy o drogach publicznych opłata dodatkowa jest właśnie taką należnością. W sprawie konieczne jest więc, zdaniem Zobowiązanego, ustalenie opłaty dodatkowej decyzją, a dopiero wówczas istnieje możliwość egzekwowania opłaty przy pomocy tytułu wykonawczego. Wobec tego, w opinii Skarżącego, do chwili wydania decyzji o wysokości opłat dodatkowych prowadzenie egzekucji jest niedopuszczalne;

– zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienie egzekwowanego obowiązku. Jak bowiem podkreślił Zobowiązany, wierzyciel nie udowodnił, aby Skarżący we wskazanych w tytułach wykonawczych dniach parkował pojazd nie uiszczając należnej opłaty. Ponadto podniósł, że opłaty za parkowanie były sukcesywnie regulowane przelewami. Ewentualne nadpłaty winny być natomiast zaliczane na poczet bieżących należności. Tymczasem wierzyciel zwracał je, zamiast zaliczać na poczet bieżących należności;

– zarzut z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., gdyż wierzyciel nie wykazał, że to Zobowiązany jako kierowca zaparkował pojazd i nie uiścił opłaty;

– zarzut z art. 33 pkt 10 u.p.e.a., ponieważ tytuły wykonawcze zostały podpisane przez osobę nieupoważnioną, albowiem brak jest podstaw do upoważnienia pracownika jednostki organizacyjnej gminy do załatwiania spraw w imieniu prezydenta. Takie upoważnienie z mocy art. 268a k.p.a. oraz art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym może być udzielone przez Prezydenta K. wyłącznie pracownikowi Urzędu Miasta K.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o wcześniej wskazane tytuły wykonawcze. Jednocześnie na podstawie art. 34 u.p.e.a. pismem z tej samej daty wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie wniesionych przez Zobowiązanego zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Stanowisko w sprawie zarzutów wierzyciel zaprezentował w postanowieniu z dnia [...] r. nr [...]:

I. opiniując negatywnie zarzuty:

1) w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy o numerze [...] wystawiony przez Prezydenta Miasta K. w dniu [...] r. w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za postoje pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] ujęte w wezwaniach o nr: [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r. oraz [...] z dnia [...] r.;

2) w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy o numerze [...] wystawiony przez Prezydenta Miasta K. w dniu [...] r. w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za postoje pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] wezwaniami o nr: [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r. oraz [...] z dnia [...] r.

II. opiniując pozytywnie zarzuty:

1) w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy o numerze [...] wystawiony przez Prezydenta Miasta K. w dniu [...] r. w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za postoje pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] objęte wezwaniami o nr: [...], [...], [...] oraz [...].

W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel stwierdził, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że opłaty za postoje objęte zaskarżonymi tytułami wykonawczymi nie zostały opłacone, względnie zostały opłacone przez Zobowiązanego z uchybieniem terminu wynikającego z obowiązujących przepisów prawa lub były dokonywane w niepełnej wysokości wynikającej z czasu postoju. Uznano natomiast zasadność zarzutów dotyczących wezwania do uiszczenia opłaty za parkowanie o numerze [...] - w związku z nieczytelnym wskazaniem godziny rozpoczęcia postoju, a także w przypadku wezwań do uiszczenia opłaty za postój o numerach: [...], [...] oraz [...] - w związku z nieczytelnym wskazaniem daty parkowania w treści wezwania.

Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej wierzyciel stwierdził, że obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów w strefie płatnego parkowania wynika z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2222 z późn. zm. - dalej u.d.p.). Wywiódł z niego, że obowiązek uiszczenia tej opłaty powstaje z mocy prawa, a jej pobór uzależniony jest od pozostawienia pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania ustalonej znakami D-44 przy wjeździe i D-45 przy wyjeździe. W związku z powyższym wierzyciel za nieuzasadniony uznał zarzut uzależnienia uiszczenia opłaty dodatkowej od uprzedniego wydania decyzji, gdyż powstaje ona z mocy prawa.

Motywując niezasadność zarzutu dotyczącego błędu co do osoby zobowiązanego wierzyciel powołał wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GSK 1859/11, z którego wynika, że wierzyciel ma prawo domniemywać, że korzystającym z drogi publicznej jest właściciel pojazdu i w związku z tym to na nim spoczywa obowiązek ponoszenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. Oznacza to prawidłowość kierowania egzekucji do właściciela pojazdu, za parkowanie którego nie została wniesiona stosowna opłata za parkowanie. Właściciel może obalić to domniemanie poprzez wskazaniu konkretnej osoby i jej danych, tak aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1357/16). Tymczasem bezspornym jest, że Zobowiązany jest właścicielem wskazanych wcześniej samochodów, a ponadto nie wykazał, aby nie był on korzystającym ze strefy płatnego parkowania w dniach objętych wspomnianymi tytułami wykonawczymi.

Wierzyciel nie przychylił się również do zarzutu opartego na art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Wskazał bowiem, że zaskarżone tytuły wykonawcze zostały wystawione przez Prezydenta Miasta K., który w niniejszej sprawie jest wierzycielem. Miejski Zarząd Ulic i Mostów w K., będący jednostką budżetową miasta K., pełni funkcję zarządu dróg publicznych w rozumieniu art. 21 ust 1 u.d.p. Z kolei art. 21 ust. 1a u.d.p. daje możliwość upoważnienia pracowników Zarządu Dróg Miejskich do załatwienia spraw w imieniu zarządcy drogi. Takim upoważnieniem, jak podniósł wierzyciel, dysponowała osoba podpisująca kwestionowane tytuły wykonawcze.

Postanowienie wierzyciela z dnia [...] r. po rozpatrzeniu zażalenia Zobowiązanego zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...].

Organ I instancji w postanowieniem z dnia [...] r.

1) uznał za bezzasadne zarzuty:

– wniesione w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy o nr [...] wystawiony przez Prezydenta Miasta K. w dniu [...] r. w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za postoje pojazdu o nr rej. [...] ujęte w wezwaniu o nr: [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r. oraz [...] z dnia [...] r.;

– wniesione w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy o nr [...] wystawiony przez Prezydenta Miasta K. w dniu [...] r. w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za postoje pojazdu o nr rej. [...] objęte wezwaniem o nr: [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r. oraz [...] z dnia [...] r.;

2) uznał za zasadne zarzuty:

– wniesione w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy o nr [...] wystawiony przez Prezydenta Miasta K. w dniu [...] r. w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za postoje pojazdu o nr rej. [...] objęte wezwaniami o nr: [...], [...], [...] oraz [...].

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ egzekucyjny powołując się na art. 34 § 1 u.p.e.a. posłużył się argumentacją zaprezentowaną w stanowisku wierzyciela z dnia [...] r.

Zażaleniem z dnia 24 grudnia 2018 r. Zobowiązany zakwestionował postanowienie organu egzekucyjnego w zakresie pkt 1, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie zgłoszonych zarzutów i umorzenie egzekucji. W motywach ponownie podniósł, że dochodzenie opłaty dodatkowej jest możliwe dopiero po jej określeniu decyzją administracyjną. Wobec tego, że w niniejszej sprawie tego nie uczyniono, egzekucja jest niedopuszczalna. Dodatkowo wskazał, że opłata dodatkowa jest karą administracyjną w rozumieniu art. 189b k.p.a., który stanowi, że kara nie istnieje dopóki nie zostanie wymierzona w formie decyzji.

W zażaleniu ponownie zwrócono uwagę, że to wierzyciel zobligowany jest udowodnić, że w dniach wskazanych w tytułach wykonawczych Zobowiązany parkował pojazdy nie uiszczając opłaty. Powinność ta, zdaniem Skarżącego, wynika z zasady domniemania niewinności (art. 42 Konstytucji RP).

W końcowej części zażalenia zawarto wniosek o uzupełnienie pkt 2 zaskarżonego postanowienia. Jak wskazał Skarżący, w myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ uznając zasadność zarzutów winien umorzyć w tym zakresie postępowanie egzekucyjne, a tego nie uczynił.

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. uchylił postanowienie pierwszoinstancyjne i orzekł merytorycznie w sprawie. Przyczyną wydania takiego rozstrzygnięcia było przyjęcie za Zobowiązanym, że organ I instancji uwzględniając zarzuty, o których mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a. winien jednocześnie w tym zakresie umorzyć postępowanie egzekucyjne (art. 34 § 4 u.p.e.a.). Ponieważ tego nie uczynił, Dyrektor IAS na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w celu nadania prawidłowego brzemienia sentencji rozstrzygnięcia w części dotyczącej pkt 2 uchylił zaskarżone postanowienie, a rozstrzygając sprawę co do istoty nadał mu prawidłową treść, która pozostaje w zgodzie z art. 34 § 4 u.p.e.a.

W dalszej części uzasadnienia Dyrektor IAS wyjaśnił, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. organy związane są stanowiskiem wierzyciela dotyczącym nieistnienia obowiązku, jak również błędu co do osoby zobowiązanego. Natomiast w pozostałym zakresie, tj. zarzutu niedopuszczalności egzekucji oraz niespełnienia przez tytuły wykonawcze wymagań art. 27 u.p.e.a. podzielił pogląd organu I instancji, przyjmując ich niezasadność.

W skardze z dnia 7 marca 2019 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Zobowiązanego zakwestionował postanowienie w części dotyczącej pkt 1 wnosząc o jego uchylenie w tym zakresie oraz zasadzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pełnomocnik skoncentrował się na zanegowaniu poglądu o tym, że opłata dodatkowa powstaje z mocy prawa. W tym celu posłużył się argumentacją, która została zaprezentowana w piśmie z dnia 2 listopada 2017 r. oraz zażaleniu. Dodatkowo podniesiono, iż organy przy wykładni przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie pominęły rekomendację nr R (91) 1 Komitetu Ministrów dla Państw Członkowskich w sprawie sankcji administracyjnych przyjętą 13 lutego 1991 r. Jak wskazał pełnomocnik, zasada piąta tej rekomendacji przewiduje, że wszelkie postępowania mogące owocować nałożeniem sankcji administracyjnej, jakie zostały wszczęte wobec osoby, powinny prowadzić do decyzji kończącej postępowanie. Dlatego też, w ocenie pełnomocnika, w Państwie prawa niemożliwe jest nakładanie sankcji z mocy samego prawa.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej po uchyleniu postanowienia organu I instancji orzekł merytorycznie, gdzie w pkt 1 uznał bezzasadność zarzutów względem wymienionych w nim tytułów wykonawczych i odnoszących się do nich wezwań. Z kolei w pkt 2 uwzględnił podniesione przez Zobowiązanego zarzuty wniesione odnośnie tytułu wykonawczego nr [...] w zakresie opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty za postoje pojazdu o nr rej. [...] objęte wezwaniami o nr: [...], [...], [...] oraz [...] i umorzył postępowania egzekucyjnego w tym zakresie. Z treści skargi wynika, że pełnomocnik Zobowiązanego zanegował postanowienie organu odwoławczego jedynie w części dotyczącej pkt 1.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Orzecznictwo sądowe podkreślając rangę dotrzymania terminu do wniesienia zarzutów i ich petryfikacji, wskazuje, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne (zob. wyroki NSA: z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 2615/10, Lex nr 1410622; z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II FSK 1441/10, Lex nr 1424264; z dnia 1 września 2011 r. sygn. akt II FSK 407/10, Lex nr 954961).

Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a.;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązany, wnosząc zarzut:

1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 1 pkt 1 i 6 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje (wykonanie, umorzenie, przedawnienie, wygaśnięcie obowiązku) lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny lub, że egzekucja z innych powodów nie jest dopuszczalna;

2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 1 pkt 3–4, 6–7, 9–10 u.p.e.a.);

3) poddaje pod wątpliwość celowość wszczęcia egzekucji lub zastosowania danego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 5 i 8 u.p.e.a.).

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny nie będąc wierzycielem obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W wyniku wystąpienia przez organ egzekucyjny do wierzyciela, zostało wydane postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela, a następnie postanowienie organu egzekucyjnego.

W przedmiotowej sprawie Zobowiązany oparł zarzuty o art. 33 § 1 pkt 1, 4, 6 i 10 u.p.e.a. W skardze jego pełnomocnik podtrzymał zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, czyli zarzut oparty o art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Przyjął bowiem, że skoro wysokość opłaty dodatkowej, którą należy traktować jako karę administracyjną, nie została określona w formie decyzji, to brak jest podstaw do jej przymusowego dochodzenia.

Zachowując chronologie zarzutów przestawionych przez Skarżącego w piśmie z dnia 2 listopada 2017 r. w pierwszej kolejności przeprowadzone zostaną rozważania dotyczące zarzutu niedopuszczalności egzekucji. Zarzut ten został również podtrzymany w złożonej do Sądu skardze. Zajmując się tym zagadnieniem stwierdzić należy, że problematyka opłat związanych z pozostawieniem pojazdów w strefie płatnego parkowania regulowana jest ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W art. 13 ust. 1 u.d.p. zawarto ogólną regułę, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) – art. 13b ust. 3 u.d.p. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 u.d.p., za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 u.d.p. wskazał też cel ustalania stref płatnego parkowania stanowiąc, że strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej. Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek tej opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13b ust. 4 pkt 1 i 3 u.d.p.). Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2 u.d.p.). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3 u.d.p.), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5 u.d.p.).

Obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miejskiej, stanowiącej – w myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, który je ustanowił. Obowiązek ten winien być wykonany niezwłocznie po zaistnieniu określonego stanu faktycznego, z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek (zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej – nieuiszczenia opłaty parkingowej). Zauważyć należy, że dla realizacji obowiązku uiszczenia takich opłat (opłaty parkingowej, opłaty dodatkowej) nie jest konieczna (ani wręcz dopuszczalna) jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji, ustawodawca bowiem nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. Z powyższych względów zarzuty Skarżącego w zakresie konieczności ustalenia w drodze decyzji wysokości dochodzonego obowiązku uznał za bezzasadne.

Zgodzić się należy ze Skarżącym, że opłaty dodatkowe za nieuiszczenie opłaty parkingowej stanowią niepodatkowe należności o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych. Wyjaśnić należy, że pojęcie niepodatkowych należności o charakterze publicznoprawnym stanowiących dochód Skarbu Państwa albo budżetu jednostek samorządu terytorialnego, obejmuje zarówno należności powstające z mocy prawa, jak też wymagające dookreślenia w drodze decyzji. W przypadku opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej, opisany wyżej charakter prawny obowiązku, mający oparcie w przepisach szczególnych (u.d.p.) eliminuje możliwość wydania decyzji administracyjnej. W orzecznictwie zwraca się również uwagę, że użycie przez ustawodawcę sformułowania: "pobiera" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (ex lege). W tym zakresie nie jest zatem wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 9 maja 2019 r. sygn. akt I GSK 41/19, Lex nr 2679184).

Zatem w razie pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty (zwykłej) za parkowanie, powstaje z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a opłata ta obciąża właściciela pojazdu. Za takim rozumieniem wskazanych przepisów ustawy o drogach publicznych przemawia założenie racjonalności prawodawcy, wykładnia logiczna i celowościowa, przy czym istotną przesłanką powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jest fakt pozostawania (parkowania) pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania bez uiszczonej opłaty za parkowanie. W takiej sytuacji, prawne znaczenie dla powstania obowiązku zapłaty dodatkowej i jej egzekwowania ma więc fakt zajmowania przez pojazd miejsca w takiej strefie (co uniemożliwia parkowanie innych pojazdów w tym miejscu). Sama opłata dodatkowa nie jest też karą (mandatem), lecz ekwiwalentem za parkowanie pojazdu na drodze publicznej (korzystanie z drogi w sposób określony w ustawie), w miejscu w którym za takie parkowanie pobierane są opłaty (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt III SA/Po 419/17, Lex nr 2383383, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 138/15, Lex nr 1935857). Z tego względu argumentację Skarżącego o tym, że opłata dodatkowa jest karą administracyjną, uznać należy za chybioną. W konsekwencji nie może ona również stanowić uzasadnienia dla twierdzenia Zobowiązanego, że opłata dodatkowa musi być określona decyzją administracyjną.

Poza tym Skarżący podniósł zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a., które w zasadzie sprowadzają się do tej samej argumentacji. Mianowicie w ocenie Zobowiązanego, nie wykazano, aby to on parkował pojazdy i nie uiścił należnej opłaty. Odnosząc się do tego zagadnienia podnieść należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, a kierowanie egzekucji właśnie do niego opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu (posiadacz) jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Uznaje się także, że organ egzekucyjny nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej przez zaparkowanie samochodu, ponieważ na prowadzenie tego postępowania nie pozwala mu art. 29 § 1 u.p.e.a., zakazujący organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z tego powodu organ egzekucyjny ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swych racji (w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu) przez podniesienie w toku postępowania egzekucyjnego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt. 4 u.p.e.a.). Organ jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne (zob. wyroki NSA: z dnia 14 grudnia 2017 r. sygn. akt II GSK 4351/16, Lex nr 2434142, z dnia 16 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1816/12, Lex nr 1452741; z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1513/08, Lex nr 532606). Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby (zob. wyrok NSA z dnia 27 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 1042/18, Lex nr 2641377).

W przedmiotowej sprawie Skarżący nie wykazał, że korzystającym z drogi była inna osoba. Bezspornym jest natomiast to, że jest on właścicielem pojazdów o numerach rejestracyjnych: [...] oraz [...], które parkowały w strefie płatnego parkowania. Jak wynika z akt sprawy, Zobowiązany nie wskazał także osoby lub osób, którym użyczyłby pojazdy w datach, kiedy doszło do nieuiszczenia stosownej opłaty za parkowanie. Dlatego też uznać należy za chybione zarzuty oparte na art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a.

Za nietrafiony należy uznać również zarzut oparty na art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Wbrew twierdzeniu Zobowiązanego, Prezydent Miasta K. dysponował prawem do umocowania pracownika Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w K. do wydawania tytułów wykonawczych dotyczących nieuiszczonych opłat dodatkowych. Otóż w myśl art. 21 ust. 1a u.d.p. zarządca drogi (a więc między innymi prezydent miasta – art. 19 ust. 5 u.d.p.) może upoważnić pracowników odpowiednio: urzędu marszałkowskiego, starostwa, urzędu miasta lub gminy albo pracowników jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, do załatwiania spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych. Z przepisu tego wynika, że pełnomocnictwo takie nie może wykraczać poza kompetencje przysługujące zarządcy drogi. Zatem przedmiotem upoważnienia może być zatem każda sprawa, która dotyczy realizacji zadań zarządcy drogi. Na tej podstawie organ administracji drogowej może umocować pracowników zarządu do prowadzenia czynności procesowych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sprawach dotyczących należności z tytuł zarządzania drogami (zob. K. Sobieralski, Wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym w administracji opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, "Nowe Zeszyty Samorządowe" 2008, nr 6, s. 43; Strachowska Renata. Art. 21. W: Ustawa o drogach publicznych. Komentarz. ABC, 2012). Pobór opłat dodatkowych i jej dochodzenie w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji mieści się w zakresie zadań zarządcy drogi (art. 13f ust. 3 i art. 40d ust. 2 u.d.p.). W tej sytuacji przyjąć należy, że zarządca drogi – Prezydent Miasta K. uprawniony był do udzielenia pełnomocnictwa pracownikowi jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi do wydawania tytułów wykonawczych.

Konkludując, zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że zarzuty zgłoszone przez Skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Zatem mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.).