Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1991/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art 13k ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 13ha ust. 1, art. 13i , art. 13hc ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 151, art. 145 par. 1 pkt 1 lit c, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2016 r. sprawy ze skarg I. S. na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], nr [...] oraz z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych za wykonywanie przejazdów bez uiszczenia opłat elektronicznych 1. uchyla zaskarżone decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] i nr [...]; 2. oddala skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego I. S. kwotę 1440 (jeden tysiąc czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: "GITD") decyzjami z dnia [...] maja 2013 r. o numerach: [...],[...], oraz decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu spraw zakończonych decyzjami GITD z dnia [...] marca 2013 r. odpowiednio o numerach: [...],[...] oraz [...] o nałożeniu kar pieniężnych każdą z tych decyzji w wysokości 3.000 złotych, na skutek wniosków I. S. o ponowne rozpatrzenie spraw – utrzymał w mocy zaskarżone decyzje.

Podstawę prawną wskazanych rozstrzygnięć stanowił art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 260, dalej jako: "u.d.p.") oraz odpowiednio załącznik nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. z 2011 r. nr 80, poz. 433 ze zm, dalej jako: "rozporządzenie z dnia 22 marca 2011 r.") oraz art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1265, dalej jako: "u.t.d.").

Do podjęcia wskazanych wyżej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] lutego 2012 r. o godz. 9:30 na drodze krajowej [...] na odcinku [...] – [...] w [...], inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów: samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...], kierowany przez I. S. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t.

W trakcie kontroli pojazdu, przy pomocy skanera urządzenia kontrolnego stanowiącego wyposażenie mobilnej jednostki kontrolnej Inspekcji Transportu Drogowego, stwierdzono, że nie została uiszczona wymagana opłata elektroniczna w dniu [...] lutego 2012 r. o godzinie 21:20:42 za przejazd po drodze krajowej nr [...] na odcinku [...] (granica państwowa) – [...], w dniu [...] lutego 2012 r. o godz. 20:37:05 na odcinku autostrady [...][...] (granica państwowa) – węzeł [...] oraz w dniu [...] lutego 2012 r. o godz. 09:30 na odcinku drogi ekspresowej [...][...] – [...]. W pojeździe znajdowało się urządzenie służące do pobierania opłat elektronicznych, jednak w chwili kontroli miało wyłączony przełącznik przyczepy, tj. pracowało w trybie dla pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 3,5 tony.

Podczas kontroli przesłuchano stronę, która zeznała, że w dniu [...] lutego 2012 r. o godzinie 21:20:42 na drodze krajowej nr [...] i w dniu [...] lutego 2012 r. o godz. 20:37:05 na autostradzie [...] oraz w dniu [...] lutego 2012 r. o godz. 9:30 na drodze krajowej [...] na odcinku drogi ekspresowej [...][...] – [...] osobiście prowadziła zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego o nr rej. [...] oraz przyczepy ciężarowej o nr rej. [...].

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) decyzjami z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], nr [...] oraz nr [...] nałożył na I. S., każdą z tych decyzji, kary pieniężne w wysokości 3.000 złotych.

Następnie GITD, po rozpatrzeniu odwołań I. S., decyzjami z dnia [...] maja 2013 r. o nr [...],[...] oraz decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzje z dnia [...] marca 2013 r. Uzasadniając wydane w sprawie rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że z materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się po drogach wymienionych w rozporządzeniu z dnia 22 marca 2011 r., a za przejazdy po nich nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Strona postępowania została ustalona prawidłowo, gdyż była nią osoba, która kierowała kontrolowanym pojazdem samochodowym, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. Z uzasadnienia skarżonych decyzji wynika również, że GITD ustalił, iż kontrolowany zespół pojazdów został wyposażony w urządzenie viaBox służące do pobierania opłaty elektronicznej, jednak było ono ustawione na tryb pracy jak dla pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) poniżej 3,5 tony bez przyczepy, co skutkowało niepobraniem opłaty za przejazdy po wymienionych drogach krajowych. Powyższe ustalenia potwierdza pismo K. Sp. z o.o. z dnia [...] września 2012 r., z którego wynika, że powodem niepobrania opłaty elektronicznej za wymienione przejazdy był brak zmiany trybu pracy urządzenia viaBox (z poniżej 3,5 ton na powyżej/równa 3,5 ton) przez użytkownika.

GITD ustosunkowując się do wyjaśnień strony, co do braku informacji o konieczności przełączania urządzenia viaBox na tryb pracy z przyczepą w sytuacji gdy zespół pojazdów był równy/przekraczał 3,5 tony, stwierdził, że nie stanowią one podstawy do umorzenia postępowania. Organ wywodził, że kierowca prowadzący pojazd, co do którego istnieje obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej, przed rozpoczęciem jazdy po tej drodze winien podjąć wszelkie możliwe czynności zmierzające do wyeliminowania istniejących nieprawidłowości, mających wpływ na elektroniczny pobór opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi, inaczej świadomie naraża się na odpowiedzialność administracyjnoprawną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. W ocenie organu nawet gdyby przyjąć, że do urządzenia viaBox dołączona została instrukcja obsługi, która nie zawierała informacji o sposobie zmiany trybu jego pracy, to nie może to stanowić okoliczności mającej wpływ na ustalenie odpowiedzialności administracyjnej kierującego pojazdem. Zaznaczył, że okoliczność taka może być ewentualnie podstawą roszczeń odszkodowawczych, gdyby okazało się, że nałożenie kary administracyjnej nastąpiło z winy podmiotu, który wydał niewłaściwą lub niekompletną instrukcję, narażając kierującego na szkodę. Tak samo błędna informacja dotycząca funkcjonowania urządzenia pokładowego viaBox uzyskana od pracownika Punktu Obsługi Klienta nie ma w ocenie organu znaczenia dla sposobu załatwienia spraw.

Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalający na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej, a wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej.

Z powyższymi rozstrzygnięciami nie zgodził się I. S. wnosząc skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzje GITD z dnia [...] maja 2013r. o numerach: [...],[...] oraz decyzję GITD z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]. Zaskarżonym decyzjom zarzucając:

1) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji GITD z dnia [...] maja 2013 r. w sytuacji, gdy organ zobligowany był na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. do uchylenia zaskarżonych decyzji w całości i przekazania spraw do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, z uwagi na zebrany w sprawie materiał dowodowy, a naruszenie to miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w zw. z postanowieniami Dyrektywy nr 1999/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe (Dz. U. L 187 z dnia 20 lipca 1999 r., str. 42) oraz Dyrektywy nr 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. zmieniającej Dyrektywę nr 1999/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe - polegające na niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów prawa skutkujące nałożeniem na stronę zaskarżonymi decyzjami kar pieniężnych w kwocie po 3.000 złotych każdą z nich za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, pomimo braku podstaw do wydania takich rozstrzygnięć;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13i ust. 4a pkt 1 u.d.p. poprzez uznanie, iż skarżący nie dopełnił obowiązku włączenia urządzenia podczas przejazdów po drogach, na których pobiera się opłatę w sytuacji, gdy z instrukcji obsługi dołączonej do urządzenia wynikało, iż urządzenie to jest bezobsługowe i posiada własne zasilanie, a ulotka, która miałaby zawierać odmienną informację nie została dołączona do zakupu;

4) naruszenie art. 7 i 77 i 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia spraw, w tym niewyjaśnienie, czy w trakcie zakupu urządzenia viaBox zostały wydane wszelkie instrukcje informujące o prawidłowym sposobie użytkowania sprzętu;

5) naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonych decyzji z uwagi na zawarcie w nich zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonych decyzji, w szczególności błędnym wskazaniu w treści uzasadnień decyzji, iż strona na "urządzeniu włączała przełącznik przyczepy" podczas, gdy takie zdarzenia nie miały w ogóle miejsca oraz niewyjaśnienie dlaczego pomimo dokonania przez stronę przed rozpoczęciem jazd wszelkich możliwych czynności zmierzających do wyeliminowania istniejących nieprawidłowości mających wpływ na elektroniczny pobór opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi i tak skarżący został ukarany karami pieniężnymi w niebagatelnej kwocie po 3.000 zł.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skarg skarżący wskazał, że GITD nie przeprowadził w sposób właściwy postępowań wyjaśniających, czego wynikiem było wydanie wadliwych decyzji. Zarzucił, że GITD nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych we wnioskach o ponowne rozpatrzenie spraw, w tym w szczególności zarzutu naruszenia art. 13i ust. 4a pkt 1 u.d.p. poprzez uznanie, iż skarżący nie dopełnił obowiązku włączenia urządzenia podczas przejazdów po drogach, na których pobiera się opłatę w sytuacji, gdy z instrukcji obsługi dołączonej do urządzenia wynikało, iż urządzenie to jest bezobsługowe i posiada własne zasilanie, a ulotka, która zawierać miała by odmienną informację nie została dołączona do zakupu.

Dodał, że w tym zakresie nie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające.

Skarżący przyznał, że nie neguje, iż ciążył na nim obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Wyjaśnił, że w dniu [...] czerwca 2011 r. w Punkcie Dystrybucji na Stacji Paliw [...] [...] zakupił urządzenie viaBox o numerze kodu kreskowego [...], w celu wykorzystywania podczas jazdy samochodem z przyczepą, bowiem masa samochodu bez przyczepy wynosiła [...]. Podkreślił, że z informacji uzyskanej od sprzedawcy nie wynikało, iż urządzenie to trzeba w jakiś sposób włączyć, aby było możliwe pobieranie opłat za przejazd. Wręcz przeciwnie, otrzymał informację, że urządzenie jest już sprawne i wystarczy je jedynie umieścić na przedniej szybie, gdyż jest to urządzenie bezobsługowe, posiadające własne zasilanie. Taka też informacja wynikała z załączonej jedynej instrukcji.

Jego zdaniem znaczący również jest fakt, że wraz z zakupem urządzenia dokonał przedpłaty w wysokości 120,00 zł na poczet przyszłych opłat za korzystanie z dróg krajowych i autostrad. Przesądza to o tym – jak podkreślał, że intencją jego w żadnym razie nie było unikanie dokonywania opłat i niewywiązywanie się z obowiązku, jaki nałożył na niego ustawodawca. Zdaniem Skarżącego zakup sprzętu i dokonanie przedpłaty świadczy o tym, że wywiązał się z wszelkich obowiązków, aby uniknąć sytuacji w której nałożona byłaby na niego jakakolwiek kara pieniężna za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Pomimo jednak podjętych czynności okazało się w trakcie kontroli, że użytkowany viaBox działał nieprawidłowo. Dodał, że żadne sygnały nie wskazywały jakoby urządzenie to działało w sposób wadliwy, a informacja przekazana przez sprzedawcę urządzenia była błędna. W trakcie użytkowania urządzenia podczas przejazdu drogami krajowymi i autostradami wydawało ono dźwięki zgodne z instrukcją. Stwierdził, że do urządzenia została dołączona jedynie instrukcja bez ulotki z której nie wynikała konieczność włączenia tego urządzenia. Zaznaczył, że w toku postępowania został poinformowany, iż do instrukcji wydawanych w początkowym okresie działania systemu dołączane były niezależnie również informacje w postaci ulotki wyjaśniające sposób ustawienia urządzenia viaBox. Jednak wraz z zestawem viaBox skarżący nie otrzymał żadnej ulotki.

Z uwagi na powyższe skarżący stwierdził, że brak było podstaw do nałożenia na niego kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie, albowiem wywiązał się z wszelkich obowiązków nałożonych na niego u.d.p., a ponadto niezwłocznie po zakupie urządzenia umieścił je za przednią szybą pojazdu mając świadomość, iż (czasami jadąc z przyczepą) porusza się pojazdem przekraczającym masę 3,5 tony.

Zdaniem skarżącego to na sprzedawcy i dystrybutorze urządzeń ciążyć winien obowiązek wykazania, że należycie przygotowali zestawy viaBox i udzielili wszelkich niezbędnych informacji kupującym. Podkreślił, że z informacji powszechnie dostępnych, także mediów, wiadomo, że jego przypadek nie jest odosobniony i system viatoll na początku nie działał sprawnie, niewłaściwy był także obieg informacji oraz przygotowanie personelu i osób korzystających. Nakładanie tak poważnych konsekwencji finansowych w opisanych okolicznościach stanowi w jego ocenie nadużycie prawa.

Skarżący zarzucał, że organ nie uzyskał od K. Sp. z o.o. kluczowych w jego sprawie informacji, tj. tych, które były przekazywane osobom nabywającym urządzenie viatoll w miejscu i czasie gdy zakupu dokonywał skarżący oraz nie wyjaśnił jakie dokumenty znajdowały się w pudełku z urządzeniem. Jedyną informacją uzyskaną od tego podmiotu przez organ rozpoznający sprawę było, to że: "powodem niepobrania opłaty elektronicznej za ww. przejazd był brak zmiany trybu pracy przez użytkownika na urządzeniu viaBox". Skarżący zaznaczył, że informacja ta nigdy nie była przez niego kwestionowana, a istotne jest dlaczego doszło do braku zmiany trybu pracy przez użytkownika na urządzeniu viaBox. Organ jednak nie wyjaśnił w sposób rzetelny tej kwestii uznając, iż nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy. Zdaniem jednak skarżącego jest to okoliczność istotna, gdyż nie może on ponosić odpowiedzialności za zaniedbania innego podmiotu.

W odpowiedzi na skargi GITD wniósł o ich oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w skarżonych orzeczeniach.

Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie, na rozprawie, która odbyła się 15 maja 2014 r. postanowił, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg I. S. na decyzje GITD z [...] maja 2013 r. i [...] czerwca 2013 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2114/13, VI SA/Wa 2115/13 oraz VI SA/Wa 2116/13) i prowadzić postępowanie pod sygn. akt VI SA/Wa 2114/13.

Wyrokiem z dnia 15 maja 2014r. Sąd uwzględnił skargi na wskazane wyżej orzeczenia GITD z dnia [...] maja 2013r. oraz z dnia [...] czerwca 2014r. i uchylił zaskarżone decyzje.

Niezgadzając się z wyrokiem Sądu I instancji Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżył powyższy wyrok w całości wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania. W skardze zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. a także naruszenie art. 13k ust. 1 pkt 1 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., przez jego błędną wykładnię.

Naczelny Sąd Administracyjny (dalej NSA) po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2016r. sygn. II GSK 2406/14 uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu Sądowi.

NSA uznał bowiem za zasadny zarzut dot. naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż obowiązkiem Sądu uchylającego decyzję na podstawie wskazanego przepisu, jest nie tylko wskazanie przepisów postępowania, którym uchybił organ, ale również wykazanie prawdopodobieństwa oddziaływania naruszeń prawa procesowego na wynik sprawy administracyjnej. Tymczasem w objętym skargą kasacyjną wyroku, Sąd pierwszej instancji wymienił przepisy, które jego zdaniem zostały naruszone w postępowaniu administracyjnym, nie wykazał jednak jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności, że był to wpływ istotny.

NSA zauważył przy tym, że w postępowaniu o wymierzenie kary na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., ustalenia stanu faktycznego muszą odnosić się do okoliczności objętych dyspozycją powołanego przepisu, a więc organ ma stwierdzić, czy kierujący pojazdem samochodowym za przejazd po drodze krajowej wniósł stosowną opłatę. W przypadku braku jej uiszczenia organ ma obowiązek wymierzyć karę. Odpowiedzialność administracyjna ma bowiem charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Sąd kasacyjny podkreślił przy tym, że w obowiązującym stanie prawnym ustawodawca nie przewidział żadnych przypadków wyłączenia odpowiedzialności kierującego pojazdem w sytuacji wypełnienia dyspozycji art. 13k ust.1 pkt 1 u.d.p.

NSA wskazał ze Sąd pierwszej instancji bardzo ogólnie zarzucił organowi, że "(...) dokonując ustaleń co do okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze w niniejszej sprawie (...)" nie sprostał wymaganiom wynikającym z art. 7 i art. 8 k.p.a. Sąd nie wyjaśnił jednak jakie "fakty prawotwórcze" zostały ustalone wadliwie. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie została także przedstawiona argumentacja przemawiająca za słusznością stanowiska Sądu, że okoliczności związane z wyposażeniem urządzenia viaBOX w ulotkę, informującą o sposobie ustawienia urządzenia, w przypadku gdy pojazd lekki z przyczepą tworzy zespół pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej równej/wyższej 3,5 t "(...) mogą mieć znaczenie w sprawach i przyczynić się do ich wyjaśnienia".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika z jakich powodów Sąd uznał, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ były niewystarczające, a okoliczności dotyczące dołączenia do urządzenia viaBOX dodatkowej ulotki informacyjnej miały istotne znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności skarżącego. W ocenie NSA stanowisko Sądu pierwszej instancji o niezgodności z prawem zaskarżonych decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zostało sformułowane przedwcześnie. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika bowiem, by WSA uwzględnił wszystkie dowody zgromadzone w sprawie, w tym złożone przez skarżącego, jako załącznik do pisma z [...] listopada 2012 r., potwierdzenie dokonania przedpłaty, saldo konta do umowy [...] oraz instrukcję urządzenia viaBOX. Pierwszy z tych dokumentów potwierdza dokonanie [...] czerwca 2011 r. przedpłaty na kwotę 120 zł. Saldo konta do umowy [...] wykazało zarejestrowane przejazdy w 2011 r. w następujących dniach: [...],[...],[...],[...],[...] i [...] lipca; [...],[...] i [...] sierpnia; [...],[...],[...] i [...] września; [...],[...],[...],[...] i [...] października; [...] i [...] listopada; a także [...] marca 2012 r. oraz, że z konta nie zostały pobrane żadne środki, a saldo końcowe wynosi 120 zł. Z kolei z Instrukcji obsługi urządzenia pokładowego viaBOX wynika, że urządzenie sygnalizuje zarówno mijanie Punktu Poboru Opłat, jak i pobór opłaty, a także możliwe jest sprawdzenie jego statusu.

Zakładając nawet, że kwestia przyczyny zaniechania zmiany przez skarżącego trybu pracy urządzenia viaBOX miała istotne znaczenie w sprawie (chociaż teza ta nie została przez Sąd poparta konieczną argumentacją), to uwzględnienie, w procesie kontroli zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, wymienionych dowodów mogło mieć znaczenie dla przyjęcia przez WSA ostatecznego stanowiska co do tego, czy brak dodatkowej ulotki do instrukcji istotnie mógł wpłynąć na ustalenie odpowiedzialności skarżącego.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 1 oraz art. 13k ust. 4 u.d.p. Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy wynika dla korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Opłata ta, w myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p., jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6 tego przepisu, tj. w rozporządzeniu z dnia 22 marca 2011r.

Należy podkreślić, że przepisy ustawy o drogach publicznych przewidują możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej jedynie w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i w/w ustawy (art. 13hc ust. 1). Zasadą jest, że uiszczenie opłaty następuje poprzez urządzenie służące do poboru tych opłat, instalowane w pojeździe samochodowym.

Kierujący pojazdem samochodowym, wyposażonym w urządzenie do poboru opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a u.d.p. jest obowiązany do: włączenia urządzenia podczas przejazdu po drodze, na której pobiera się opłatę (pkt 1); wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu (pkt 2); używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem (pkt 3).

Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3000 zł. Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 ww. ustawy o drogach publicznych (art. 13k ust. 4). W myśl art. 13l ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że skarżący jechał w dniu:

- [...] lutego 2012r. o godz. 21:20:42 po drodze krajowej nr [...] na odcinku [...] (granica państwa) – [...], oraz w tym samym dniu o godz. 20:37:05 po odcinku autostrady [...][...] (granica państwa) – węzeł [...],

- [...] lutego 2012r. o godz. 9,30 po odcinku drogi ekspresowej [...][...] – [...],

objętych obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o drogach publicznych, pojazdem samochodowym, w rozumieniu art. 2 pkt 33 p.r.d. Korzystał zatem z dróg, poruszając się po nich zespołem pojazdów, tj. pojazdem wraz z przyczepą, których dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony. Nie jest sporne, iż przejazd odbywał się bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. Zebrany bowiem w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że taka opłata nie została za wskazane przejazdy pobrana mimo, iż na koncie przedpłatowym skarżącego znajdowała się kwota zapewniająca pobranie stosownej opłaty za przejazdy odcinkami płatnymi a w samochodzie zostało zainstalowane urządzenie viaBox umożliwiające pobór takiej opłaty. Jednakże urządzenie to jak wynika z protokołów kontroli nie zostało nastawione na tryb pozwalający dokonać poboru należnej opłaty podczas przejazdu płatnymi drogami. Przy czym jak twierdzi skarżący nie został on poinformowany podczas zakupu oraz nie wynika to z instrukcji, która została załączona do urządzenia, że winien dokonać stosownego przełączenia urządzenia aby opłata była pobierana.

W tym zakresie należy wskazać, iż Sąd jest związany wyrokiem NSA z dnia 28 kwietnia 2016r. w którym Sąd II instancji jednoznacznie przesądził, że odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny i jest następstwem stanu niezgodnego z prawem. A w rozpoznawanej sprawie taki stan zaistniał. Sąd wskazał również, że w obowiązującym stanie prawnym ustawodawca nie przewidział żadnych przypadków wyłączenia odpowiedzialności kierującego pojazdem w sytuacji wypełnienia dyspozycji art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

W świetle powyższego należy przyjąć, że prawidłowo została wymierzona przez organy kara za przejazd pojazdem w dniu [...] lutego 2012r. po drodze krajowej [...] (odcinek [...] - [...]), gdyż nie ulega wątpliwości w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, że taki przejazd w tym dniu miał miejsce po wskazanej drodze (nie neguje tego również skarżący) oraz że nie została za ten przejazd uiszczona stosowna opłata.

Z tego też względu sąd w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a., postanowił jak w pkt 2 sentencji.

Inaczej się jednak przedstawia sytuacja w zakresie wskazanych przez organ przejazdów po autostradzie [...] ([...] – węzeł [...]) oraz po drodze krajowej nr [...] ([...] - [...]) w dniu [...] lutego 2012r. Należy bowiem zauważyć, że organ jak wynika z treści wydanych w tym zakresie decyzji przyjął, iż w tym dniu miały miejsce dwa odrębne przejazdy. Jednak zgromadzony materiał dowodowy, zdaniem sądu nie wyjaśnia, czy faktycznie były to dwa odrębne przejazdy czy też może jeden. Przy czym nie ulega wątpliwości, że zostały one zarejestrowane na dwóch różnych odcinkach dróg w odstępie czasowym 43 minut.

Należy zatem w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z przepisem art. 13k ust.1 pkt 1 u.d.p. karę w wysokości 3000zł wymierza się kierującemu pojazdem za przejazd pojazdu samochodowego, po drodze krajowej, bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Powyższe wskazuje zatem, że kara winna być wymierzona za przejazd. W tym celu mając na względzie ustalenia kontroli, z których wynika, że pojazd skarżącego o godz. 20:37:05 znajdował się na autostradzie [...] a o godzinie 21:20:42 znajdował się na drodze krajowej nr [...], organ winien był ustalić czy był to jeden przejazd czy też dwa odrębne. Kara winna być bowiem ustalona za przejazd pojazdu po płatnych drogach publicznych. Nie jest bowiem dopuszczalna multiplikacja nakładanych kar za przejazd.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż decyzje GITD z dnia [...] maja 2013r. o nr [...] i nr [...] było przedwczesne, bowiem nie zostało wyjaśnione czy był to jeden przejazd czy dwa przejazdy (jak przyjęły organy). Okoliczność ta dla ustalenia prawidłowości nakładanych kar ma istotne znaczenie bowiem winna być nałożona albo jedna albo dwie kary.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien wyjaśnić wskazaną wyżej okoliczność dotyczącą przejazdu przedmiotowego pojazdu w dniu [...] lutego 2012r.

Ze względu na powyższe w zakresie wskazanych powyżej decyzji GITD z dnia [...] maja 2013r., zdaniem Sądu, doszło do naruszenia przepisów postępowania w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 k.p.a. co niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Z tych też względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c), Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w oparciu o art. 200 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji).