Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 210/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Zasądzono od organu sumę pieniężną z art. 149 § 2 p.p.s.a
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1, art. 149 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a, art. 149 par. 2, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 151, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 112a ust. 1, art. 112a ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
article: art. 1 pkt 44
journal: Dz.U. 2022 poz 830
law: Ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa  oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Dnia 25 stycznia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi C. B. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę: I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do rozpoznania wniosku z dnia 24 września 2021 r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia na pobyt czasowy i pracę, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w okresie od 27 września 2021 r. do 14 kwietnia 2022 r., III. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, IV. przyznaje od Wojewody na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1000 zł (tysiąc złotych), V. w pozostałym zakresie skargę oddala, VI. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

C. B. (dalej: "strona") wnioskiem nadanym w dniu 24 września 2021 r., wpływ do [...] Urzędu Wojewódzkiego w P. 27 września 2021 r., wystąpiła jako obywatelka [...] o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Pismem z 25 lipca 2022 r. strona wystąpiła o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy.

W piśmie z 25 sierpnia 2022 r. Wojewoda wezwał stronę o uzupełnienie braków formalnych wniosku i uiszczenie opłaty skarbowej.

Strona wskazała na uiszczenie opłaty skarbowej w piśmie z 2 września 2022 r., z kolei przy piśmie z 26 września 2022 r. przedłożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt, kopię paszportu, zaświadczenie z ZUS, umowę najmu lokalu mieszkalnego, dyplom ukończenia studiów, umowę zlecenia, umowę o pracę wraz z wypełnionym załącznikiem nr 1.

W dniu 2 listopada 2022 r. strona stawiła się w Urzędzie.

Pismem z 7 listopada 2022 r. strona złożyła ponaglenie.

W skierowanej do tut. Sądu skardze, ujętej w piśmie procesowym z 21 listopada 2022 r., strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 12 oraz art. 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "K.p.a."), wnosząc o: 1) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2) orzeczenie o wymierzeniu Wojewodzie grzywny w kwocie [...]zł, 3) zasądzenie na rzecz skarżącej sumy [...] zł za naruszenie jej praw w toku postępowania, 4) obciążenie organu kosztami postępowania w całości.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie w zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej oraz wymierzenia organowi grzywny i jej oddalenie w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu organ podał, że złożony wniosek zawierał braki formalne. Po ich uzupełnieniu 10 listopada 2022 r. organ przekazał wniosek do zaopiniowania przez komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W przypadku wniosku skarżącej komendant oddziału Straży Granicznej przedłużył termin udzielenia powyższej informacji o 60 dni.

Powołując się na art. 112a ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm., dalej: "u.c.") Wojewoda podniósł, że do dnia złożenia skargi nie wystąpiło zdarzenie, które powodowałoby rozpoczęcie biegu terminu do załatwienia sprawy. Skarżąca nie złożyła bowiem dokumentów niezbędnych do udzielenia zezwolenia, a zatem termin do załatwienia sprawy nie biegnie. Ponadto 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie ustawa z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830, dalej: "ustawa o pomocy"). Wprowadzono zawieszenie biegu terminów celem umożliwienia dostosowania procedur i funkcjonowania administracji do zaistniałej wyjątkowej sytuacji migracyjnej. Organ nie zgodził się z argumentacją przedstawioną w skardze, w świetle której zawieszenie biegu terminów dotyczyć miałoby wyłącznie obywateli Ukrainy.

W piśmie procesowym z 2 stycznia 2023 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie i podniosła, że wniosek wpłynął do organu we wrześniu 2021 r. przez co nie znajdują zastosowania ani przepisy znowelizowanej ustawy o cudzoziemcach, ani przepisy zawieszające bieg terminów.

Wojewoda decyzją z 16 stycznia 2023 r., nr [...], udzielił skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga w części zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zastosowanie przez sąd administracyjny trybu uproszczonego oznacza, że sprawa zostaje rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Stanowi to odstępstwo od zasady jawnego rozpoznawania spraw wyrażonej w art. 10 P.p.s.a.

Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta, co wynika już z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność. Zakres sądowej kontroli sprowadza się wówczas do oceny, czy dana sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze wydania określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności materialno-technicznej oraz czy ich wydanie nastąpiło w ustawowo przewidzianym terminie. Zgodnie z art. 149 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (§ 2).

W realiach niniejszej sprawy już po wniesieniu skargi na bezczynność, lecz jeszcze przed jej rozpoznaniem przez tut. Sąd, doszło do załatwienia wniosku skarżącej z 24 września 2021 r. o udzielenie pozwolenia na pobyt czasowy i pracę. Wojewoda decyzją z 16 stycznia 2023 r. udzielił bowiem skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do 15 stycznia 2026 r. W tych okolicznościach postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania rzeczonego wniosku jako bezprzedmiotowe podlegać musi umorzeniu (art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Wydanie przez organ decyzji przed datą wyrokowania w przedmiocie bezczynności skutkuje umorzeniem postępowania przed sądem administracyjnym w zakresie zobowiązania tego organu do załatwienia wniosku, jednak nie zwalnia to Sądu od zbadania i orzeczenia, czy w sprawie zaistniała bezczynność, a jeżeli tak, to czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego.

Przechodząc wobec ostatniego do oceny, czy w sprawie Wojewoda dopuścił się bezczynności zauważyć należy, że w stanie prawnym obowiązującym na moment złożenia przez skarżącą wniosku przepisy ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach nie przewidywały szczególnego terminu na załatwienie sprawy wywołanej tym wnioskiem. Oznacza to, że w tym zakresie należało odwołać się do przepisów ogólnych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 12 K.p.a., który wyraża zasadę szybkości postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Jak przewiduje zaś art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie do art. 35 § 2 K.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, co wynika już z art. 35 § 3 ab initio K.p.a., powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).

Nawet gdyby uznać, że sprawa skarżącej była szczególnie skomplikowana, to w świetle przywołanych dotychczas regulacji jej załatwienie powinno nastąpić nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Skoro do wszczęcia tego postępowania doszło 27 września 2021 r. (zob. art. 61 § 3 K.p.a.) sprawa ta powinna być załatwiona do 27 listopada 2021 r. Tymczasem w okresie tym Wojewoda poza przyjęciem wniosku nie podjął żadnej czynności procesowej, nie dokonał nawet formalnego sprawdzenia wniosku, bowiem jego pierwsza weryfikacja odbyła się dopiero 25 sierpnia 2022 r. W rozpoznawanej sprawie nie budzi zatem najmniejszej wątpliwości Sądu, że Wojewoda dopuścił się bezczynności. Z bezczynnością mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie załatwia sprawy i nie informuje strony o przyczynie takiego stanu rzeczy. Podkreślenia wymaga, że stan bezczynności jest sytuacją obiektywną i jest konsekwencją niepodjęcia przez organ czynności procesowych w przepisanych ustawowo terminach. Z uwagi na zmieniający się stan prawny konieczne jednak pozostaje określenie skali tak stwierdzonej bezczynności, a w dalszej perspektywie także jej charakteru i wiążących się z jej zaistnieniem konsekwencji prawnych.

Z dniem 29 stycznia 2022 r., na mocy art. 1 pkt 13 ustawy z 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91), do ustawy o cudzoziemcach wprowadzony został art. 112a. Artykuł ten przewiduje, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1). Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie (ust. 2). Zgodnie z art. 13 ust. 1 przywołanej ustawy nowelizującej przepisy te znajdują zastosowanie w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy o cudzoziemcach wszczętych i niezakończonych do dnia jej wejścia w życie. Oznacza to, że art. 112a u.c. znajduje zastosowanie w rozpatrywanym przypadku.

Wejście w życie powyższych regulacji nie spowodowało jednak w realiach kontrolowanej sprawy ustania stanu bezczynności Wojewody. Termin szczególny uregulowany w art. 112a ust. 1 u.c. rozpoczyna bieg od momentu zaistnienia ostatniego – a więc czasowo najpóźniejszego – ze zdarzeń określonych w ust. 2 tego artykułu. Nie oznacza to, że do tego momentu wojewoda nie jest związany żadnym terminem rozpoznania sprawy i nie można zarzucać mu bezczynności. Nie można uznać, aby wojewodę obowiązywał jedynie termin szczególny z art. 112a ust. 1 u.c., skoro jego bieg oderwany został od momentu wszczęcia postępowania administracyjnego jakim pozostaje data złożenia przez stronę postępowania podania to postępowanie inicjującego.

Inaczej rzecz ujmując zstosowanie określonego w art. 112a u.c. przedłużonego do 60 dni terminu na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy uzależnione jest między innymi od tego czy cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim oraz czy złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione.

Co za tym idzie nawet świetle tej regulacji organ nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 Kp.a., dopiero bowiem od dnia złożenia wniosku nie zawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków rozpoczyna bieg szczególny termin wskazany w art. 112a ust. 1 u.c.

Przyjęcie odmiennego zapatrywania oznaczałoby, że w razie złożenia wniosku zawierającego braki formalne – o co nie trudno zważywszy zarówno na to, że stroną postępowania jest cudzoziemiec, jak i na daleko idące sformalizowanie wniosku – wojewoda mógłby w niczym nieograniczony sposób odwlekać załatwienie sprawy nie wzywając do uzupełnienia rzeczonych braków, to jest nie doprowadzając do rozpoczęcia biegu terminu szczególnego stosownie do art. 112a ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.c.

Jak trafnie wskazano wyroku tut. Sądu z 15 lipca 2022 r., sygn. II SAB/Po 115/22 taka wykładnia tych przepisów byłaby nie do pogodzenia z wysłowionym we wstępie do Konstytucji RP (tzw. preambule) nakazem zapewniania działaniu instytucji publicznych rzetelności i sprawności. Zarazem taka interpretacja pośrednio godziłaby również w konstytucyjne prawo do zaskarżania decyzji wydanych w pierwszej instancji (zob. art. 78 Konstytucji RP), umożliwiając organowi pierwszej instancji swobodne "odsuwanie" w czasie momentu wydania przez ten organ decyzji załatwiającej sprawę, a co za tym idzie – także "odraczanie" momentu, kiedy możliwe stanie się poddanie sposobu działania tego organu kontroli instancyjnej.

W konsekwencji uznać trzeba, że do tego momentu nadal zasadne pozostaje odwołanie się do regulacji ogólnych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a zwłaszcza wyrażonej w jego art. 12 zasady szybkości postępowania, która została skonkretyzowana w art. 35 K.p.a., przez przewidziany tam obowiązek organu do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. W rozpatrywanym przypadku Wojewoda pozostawał już w zwłoce w dniu wejścia w życie art. 112a u.c. i zmiana stanu prawnego sytuacji tej nie mogła zmienić. Nie podejmując w dalszym ciągu żadnej czynności procesowej Wojewoda nadal pozostawał bezczynny.

Sytuacja ta – z prawnego punktu widzenia – uległa zmianie dopiero wraz z wprowadzeniem do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa art. 100c.

Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa weszła w życie 12 marca 2022 r., z mocą wsteczną od 24 lutego 2022 r., nie zawierając na początku przepisów, które w sposób szczególny regulowałyby bieg terminu załatwienia takich spraw, jak sprawa skarżącej. Na mocy art 1 pkt 44 ustawy z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), zmieniającej ustawę o pomocy z dniem 15 kwietnia 2022 r., dodany jednak został m.in. art. 100c. Artykuł ten przewiduje, że w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zwieszeniu na ten okres (ust. 1). W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (ust. 3).

W ocenie tut. Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę brak jest dostatecznych podstaw do twierdzenia, że przepisy art. 100c ustawy o pomocy znajdują zastosowanie jedynie do obywateli Ukrainy. Takie zawężenie zakresu ich zastosowania w żadnym razie nie wynika z ich treści. Przepisy te, zwłaszcza art. 100c ust. 1 ustawy o pomocy, odnoszą się do spraw określonych przedmiotowo, nie wprowadzając z tej perspektywy żadnych szczególnych dystynkcji, co do podmiotów w tych sprawach uczestniczących. Prezentowanemu przez skarżącą rozumieniu tych przepisów sprzeciwia się przy tym nie tylko ich wykładnia językowa, lecz także systemowa. Dość zauważyć, że analiza ustawy o pomocy prowadzi do wniosku, iż na jej gruncie dochodzi do jednoznacznego rozróżnienia obywateli Ukrainy od innych cudzoziemców (zob. zwłaszcza art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy), a ustawodawca chcąc odnieść określoną regulację do "obywateli Ukrainy" zwrotem tym po prostu się posługuje. W powyższym wniosku utwierdzają wprowadzone jednocześnie z art. 100c, poprzedzające go art. 100a i art. 100b, a zwłaszcza ten ostatni, który stanowi o "cudzoziemcach, o których mowa w art. 1 ust. 1 lub 2 ustawy", a więc pod względem podmiotowym nie tylko odwołuje się do problematyki objętej ustawą o pomocy (art. 1 ust. 1 tej ustawy), lecz także do wprowadzonej w tej ustawie definicji zwrotu: "obywatel Ukrainy". Skoro w art. 100c ustawy o pomocy brak jest takiego odesłania, jak w art. 100b ust. 1 tej ustawy, to twierdzenie o konieczności zastosowania przepisów tego artykułu jedynie do obywateli Ukrainy staje się bezpodstawne. Inaczej rzecz ujmując w art. 100c ustawy o pomocy nie ma mowy o obywatelach Ukrainy, lecz ogólnie o cudzoziemcach, przez co przyjąć trzeba, że przepisy w nim zawarte mają zastosowanie do spraw wszelkich cudzoziemców, w tym do sprawy skarżącej.

Wejście w życie art. 100c ust. 1 ustawy o pomocy spowodowało zatem, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. doszło do zawieszenia biegu terminu załatwienia sprawy skarżącej i stan ten utrzymywał się aż do 31 grudnia 2022 r. Doprowadziło to do przerwania z mocy prawa stanu bezczynności Wojewody, co znajduje wprost potwierdzenie w art. 100c ust. 3 ustawy o pomocy. Z dniem 1 stycznia 2023 r. termin do załatwienia sprawy skarżącej rozpoczął dalszy bieg, przy czym z uwagi na to, że w okresie jego zawieszenia bezspornie znalazł już zastosowanie art. 102a ust. 1 w zw. z ust. 2 u.c., był to termin 60-dniowy zachowany przez Wojewodę z uwagi na wydanie decyzji w dniu 16 stycznia 2023 r.

Tut. Sądowi wiadomym jest, że na mocy ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (zob. druk nr 2931, a zwłaszcza stanowisko Senatu druk nr 2931; przebieg procesu legislacyjnego dostępny na stronie: https://www.sejm.gov.pl/) do ustawy o pomocy dodany ma zostać art. 100d, który wprowadza analogiczne rozwiązania jak art. 100c, lecz odnoszące się do okresu do 24 sierpnia 2023 r. Ustawa ta ma wejść w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z wyjątkiem m.in. rzeczonego art. 100d, który ma wejść w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia, jednak z mocą od 1 stycznia 2023 r. Z uwagi na to, że wspomniana ustawa nie została jeszcze ogłoszona nie może być ona jednak zastosowana przez tut. Sąd w tej sprawie.

Konkludując dotychczasowe rozważania uznać trzeba, że Wojewoda w okresie od 27 września 2021 r. do 14 kwietnia 2022 r. pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu sprawy skarżącej.

Przechodząc do oceny charakteru tej bezczynności Sąd uznał, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie nie jest bezczynny. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyroki NSA z 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18 oraz z 7 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2311/17, wyroki WSA w Krakowie z 23 lipca 2019 r., sygn. akt III SAB/Kr 67/19 oraz z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Kr 73/19, CBOSA).

Zdaniem Sądu nie podejmując żadnej czynności procesowej, która w jakimkolwiek stopniu zmierzałaby do załatwienia sprawy w powyżej wykazanym okresie, Wojewoda dopuścił się rażącego naruszenia art. 12 oraz art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. Za przyjęciem, że naruszenie tych regulacji miało charakter rażący przemawiają przede wszystkim dwie kwestie. Po pierwsze, znaczna zwłoka w załatwieniu sprawy. W ocenie Sądu zwłoki tej w żadnej mierze nie może tłumaczyć zmieniający się stan prawny, zwłaszcza wejście w życie art. 112a u.c., co miało przecież miejsce 4 miesiące po złożeniu wniosku przez skarżącą. Fakt, że sprawa skarżącej nie była jeszcze wówczas zakończona był spowodowany całkowicie bierną postawą Wojewody. Po drugie, to że w okresie tym Wojewoda nie podjął żadnej czynności procesowej, która zmierzałaby do załatwienia sprawy. Co więcej, dla takiego istniejącego stanu bezczynności – aż do nowelizacji ustawy o pomocy, a najwcześniej do wywołania konfliktu zbrojnego przez Federację Rosyjską na Ukrainie 24 lutego 2022 r. – nie sposób dopatrzyć się jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

W ocenie Sądu zasadne okazało się również żądanie przez skarżącą, aby na jej rzecz zasądzona została suma pieniężna, przy czym zachodzi potrzeba jej miarkowania. Nie jest zaś zasadne jednoczesne wymierzenie Wojewodzie grzywny.

W tym kontekście zauważyć trzeba, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Wojewody, aby skargę w rozważanym obecnie zakresie, a więc co do wniosków opartych o art. 149 § 2 P.p.s.a., odrzucić. Wykazana bezczynność Wojewody miała miejsce przed wejściem w życie art. 100c ustawy o pomocy i przepisy tego artykułu nie znajdują do niej zastosowania. Przepisy te miały charakter epizodyczny odnosząc się do okresu od 15 kwietnia do 31 grudnia 2022 r.

Na marginesie warte odnotowania jest to, że nawet gdyby art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy, który powinien być postrzegany tylko jako czasowe wykluczenie, mocą decyzji ustawodawcy, możliwości uwzględniania przez sąd administracyjny wniosków skarżących o wymierzenie organowi grzywny, względnie przyznanie sumy pieniężnej (tudzież zasądzania tych sum z urzędu), za stany bezczynności lub przewlekłości które zaistniałyby w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r., miałby być zastosowany przez tut. Sąd, to uzasadniałoby to co najwyżej umorzenie postępowania ze skargi we wspomnianym zakresie jako bezprzedmiotowej, nie zaś odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. Skoro bowiem ustawodawca wyłącza w określonym zakresie czasowym możliwość wymierzania grzywien, jak też zasądzania sum pieniężnych za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa, to czyni w ten sposób bezprzedmiotowym orzekanie w tym zakresie przez sąd administracyjny, który nie może ani wymierzyć grzywny, (czy też przyznać sumy pieniężnej), ani oddalić skargi w części wnoszącej o wymierzenie tych środków.

Przechodząc do merytorycznej oceny żądań skarżącej opartych o art. 149 § 2 P.p.s.a. przypomnieć trzeba, że w przepisie tym przewidziane zostały dwa alternatywne środki: - wymierzenie organowi grzywny, a także - przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.

W orzecznictwie zauważa się, że drugi z powyższych środków nie ma ustawowo sprecyzowanego charakteru. Kwota ta – poza funkcją represyjną i prewencyjną polegającą na tym, że groźba konieczności wydatkowania tych kwot ze środków publicznych na rzecz stron postępowania, nie zaś przekazywania ich w ramach systemu finansów publicznych, będzie wzmacniała gwarancje terminowego załatwienia spraw – ma także znaczenie kompensacyjne. Inaczej rzecz ujmując ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej stanowi sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania jurysdykcyjnego i rekompensatę dla skarżącego za krzywdę moralną spowodowaną przewlekłością postępowania. Odpowiednia suma pieniężna pełni rolę swoistego zadośćuczynienia za stres i frustrację, spowodowane przewlekłością postępowania administracyjnego. Inaczej mówiąc ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek bezczynności lub przewlekłości organu administracyjnego (zob. wyrok NSA z 23 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 1662/16, CBOSA).

W ocenie tut. Sądu zachodzą podstawy do tego, aby skarżącej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. przyznać od Wojewody sumę pieniężną w kwocie [...]zł. Za przyznaniem tej kwoty przemawia zarówno waga sprawy, wobec której Wojewoda dopuścił się bezczynności, a która z perspektywy skarżącej niewątpliwie ma charakter priorytetowy, jak nie wręcz życiowy, jak i okres czasu, przez jaki skarżąca musiała oczekiwać na wydanie rozstrzygnięcia, do którego to okresu bezwzględnie przyczyniła się wykazana powyżej całkowicie bierna postawa Wojewody wobec złożonego wniosku. Przyznana kwota symboliczna wręcz z perspektywy budżetu organu, powinna wynagrodzić skarżącej moralną krzywdę, jaką doznała przez czas oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy przesądzającej o jej dalszym życiu i pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Bez znacznie pozostaje przy tym – na co w odpowiedzi na skargę zwrócił uwagę Wojewoda – że skarżąca mogła w powyższym okresie zarówno legalnie przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i pracować. To podejście organu jedynie podkreśla jego lekceważący stosunek do spoczywającym na nim obowiązku załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Pomija zresztą zupełnie to, że oczekiwanie na rozstrzygnięcie, zwłaszcza tak długotrwałe jak w rozpatrywanym przypadku, może jedynie wzmagać niepewność skarżącej co do jej przyszłego życia w fundamentalnych przecież kwestiach, o której to niepewności wspomniano zresztą w skardze. Nie można jednocześnie tracić z pola widzenia szerszego kontekstu wskazującego na potrzebę wykazania się przez cudzoziemca dużą dyspozycyjnością przy rozpoznawaniu sprawy, przez co bierna postawa Wojewody godzi nie tylko w podstawowe prawa procesowe takiej osoby, lecz także w jej prawa człowieka.

Tut. Sąd nie znalazł już natomiast podstaw do tego, aby jednocześnie w oparciu o art. 149 § 2 P.p.s.a. wymierzyć Wojewodzie grzywnę. Kumulowanie tych środków w rozpatrywanej obecnie sprawie nie wydaje się być zasadne, bowiem funkcja represyjna i prewencyjna, jakiej służą obydwa te środki, została już w całości zrealizowana w ramach przyznanej na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. W tym zakresie skarga, w której strona wniosła o wymierzenie grzywny w kwocie [...]zł musiała być zatem oddalona.

Podsumowując powyższe rozważania wskazać trzeba, że postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej należało umorzyć zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., gdyż wniosek ten został już merytorycznie rozpoznany przez Wojewodę, o czym postanowiono w pkt I. sentencji wyroku. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. w pkt II. i III. sentencji wyroku Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w okresie od 27 września 2021 r. do 14 kwietnia 2022 r. i bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w pkt IV. sentencji wyroku Sąd przyznał od Wojewody na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie [...]zł.

W pozostałym zakresie, to jest wymierzenia grzywny organowi oraz zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej wymiarze przekraczającym [...] zł Sąd w pkt V sentencji wyroku skargę oddalił zgodnie z art. 151 P.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania postanowiono w pkt VI. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. zasądzając od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie stanowiącej równowartość uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 480 zł i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.