Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 70/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania B. K. uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] i w tym zakresie orzekło o przyznaniu B. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką A. B. ur. [...] sierpnia 1935 r. w wysokości : [...] zł miesięcznie bezterminowo, począwszy od dnia [...] października 2020 r..

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło następujące ustalenia faktyczne sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2020 r. ( data wpływu do Organu [...] czerwca 2020r.) B. K. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. B. ur. [...] sierpnia 1935 r., która jest wdową.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. Kierownik Biura Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miejskiego w K., wskazując na upoważnienie Prezydenta Miasta K., po rozpatrzeniu wniosku odmówił przyznania B. K. świadczenia pielęgnacyjnego tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką A. B..

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. z 2020 r., poz. 111, zwanej dalej: u.ś.r.) podkreślając, że zgodnie z art. 17 ust. 1 b powyższej ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Organ podkreślił, że A. B. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a z analizy przedłożonego orzeczenia wynika, że niepełnosprawność: datuje się od marca 2015 r., czyli powstała w wieku [...] lat.

A zatem wystąpiła negatywna przesłanka do przyznania tego świadczenia zawarta w art. 17 ust. 1 b u.ś.r.

Ponadto organ I instancji uznał, że przeszkodą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest wystąpienie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., a mianowicie opiekun osoby niepełnosprawnej B. K. ma ustalone prawo do emerytury rolniczej.

Samorządowe Kolegia Odwoławcze, decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] Prezydent Miasta K., ponownie odmówił przyznania B. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką A. B. powtarzając argumentacje zawartą w poprzednio wydanej decyzji.

Odwołanie od decyzji złożyła B. K. reprezentowana przez ad Ż.. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. l Konstytucji RP,

- błędną wykładnię art.17 ust.5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i przyjęcie że okoliczność pobierania przez skarżącą emerytury rolniczej stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uwzględnienie odwołania i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie B. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Pismem z dnia [...] listopada 2020 r. pełnomocnik odwołującej się poinformował Kolegium, że B. K. wstrzymała wypłatę emerytury rolniczej otrzymywanej z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w N. Jako dowód załączono decyzję Prezesa KRUS-u z dnia [...] października 2020 r. znak : [...] o wstrzymaniu od dnia [...] października 2020 r. wypłaty emerytury rolniczej.

W dalszej części uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazało, że pozostaje poza sporem w przedmiotowej sprawie, iż B. K. jako córka osoby wymagającej opieki, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny i może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne.

Ze znajdującego się w aktach orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że matka A. B. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W badanej sprawie spór między wnioskodawcą i organem I instancji dotyczy spełnienia przez niej warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych . Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest bowiem odmowa przyznania B. K. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Jednym z powodów dla którego organ I instancji odmówił przyznania odwołującej się świadczenia było niespełnienie ustawowego warunku, wynikającego art. 17 ust. 1b u.ś.r., dotyczącego daty powstania u matki odwołującej niepełnoprawności. W odniesieniu do tej kwestii Kolegium w swojej poprzedniej decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r. uznało, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., którego niezgodność z konstytucyjną zasadą równości została stwierdzona zakresowym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, wyczerpująco argumentując w swojej decyzji oraz powołując ugruntowane orzecznictwo sądowo-administracyjne.

W myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Organ I instancji, stosując wykładnię literalną powyżej przytaczanych przepisów przyjął, że B. K. nie spełnia ustawowych wymogów do przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem ma ustalone prawo do emerytury, co wyklucza możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

Bezsporne w rozpatrywanej sprawie jest to, że B. K. sprawuje stałą i długotrwałą opiekę nad niepełnosprawną matką A. B..

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej ( wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20).

Kolegium zauważyło, że świadczenie pielęgnacyjne, o przyznanie którego wniosła B. K., wynosi [...] zł miesięcznie - zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2019 r. w sprawie kwoty świadczeni; pielęgnacyjnego w roku 2020r. ( M.P. z 2019 r., poz.1067), natomiast wysokość świadczenia, które przysługuje odwołującej się z tytułu prawa do emerytury, wynosi [...] zł netto, a zatem świadczenie to jest znacznie niższe od wysokości świadczenia pielęgnacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19 wyraził stanowisko, że "wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokości; emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z art. 17 ust. 3 ustawy, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwalana samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłat; świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno- rentowe."

W ocenie Kolegium powyższe przemawia za rozwiązaniem polegającym na umożliwień osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno- rentowego.

W przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń ustawodawca wprowadził zasadę wypłat) jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w której wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a cyt. ustawy w postaci posiadania prawa do emerytury.

W toku postępowania odwoławczego pełnomocnik B. K. załączył kopię decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] października 2020 r. znak: [...] Na mocy tej decyzji Prezes KRUS na wniosek B. K. z dnia [...] września 2020 r. wstrzymał wypłatę emerytury od dnia [...] października 2020 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła B. K. zaskarżając ją w części w jakiej nie przyznano jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] czerwca 2020 r. do dnia [...] września 2020 r..

Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegającą na pominięciu celów u.ś.r. i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2020 r, nr [...], w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie B. K. świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] czerwca 2020 r ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sąd rozpoznał przedmiotową sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem [...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w poznaniu o uchyleniu w całości decyzji Prezydenta Miasta K. i przyznaniu Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieka nad matką począwszy od [...] października 2020 r.

Podstawę materialno prawna zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

To na kanwie wykładni powyższego przepisu powstała rozbieżność pomiędzy stanowiskiem organu I instancji i organu II instancji sprowadzająca się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy osobie mającej przyznane świadczenie emerytalne, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, a jeżeli tak to od kiedy i w jakiej wysokości.

Udzielając odpowiedzi na tak zadane pytanie wskazać należy, iż problematyka zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego osób, które mają ustalone prawo do emerytury stała się przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych. W wyrokach sądów administracyjnych można wyróżnić trzy zasadnicze nurty interpretacyjne omawianego przepisu.

Pierwsze dwie linie orzecznicze opowiedziały się za możliwością przyznania osobie mającej nabyte prawa do emerytury świadczenia pielęgnacyjnego, a rozbieżność między nimi odnosi się do kwestii od kiedy i w jakiej wysokości winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne.

W orzeczeniach przewidujących możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego emerytom podnosi się, iż istotną cechą osób będących adresatami zawartej tam normy prawnej, określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przy czym, aby prawidłowo zrozumieć istotę przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, trzeba pamiętać o celu świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to pomoc finansowa Państwa rodzinom dotkniętym niepełnosprawnością i stanowi rekompensatę za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodującej w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna. Zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy z powodu konieczności sprawowania opieki. Przyjmuje się, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie bezrobotnej, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w formach określonych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej, z możliwości tej nie korzysta w celu sprawowania opieki. Dla ustalenia niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki wystarczające jest stwierdzenie, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną, nie ma przeszkód faktycznych ani prawnych do podjęcia przez niego zatrudnienia i sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym wymagającym stałej lub długotrwałej pomocy w zakresie obiektywnie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia.

W orzeczeniach tych wskazuje się, iż nie powinno budzić natomiast wątpliwości, że emeryt ma prawo podjąć zatrudnienie. W tym kontekście sytuacja emeryta nie różni się od sytuacji rencisty, którego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 (publ. OTK-A 2019/36). W wyroku tym Trybunał stwierdził, że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują zatrudnienia, które mogliby podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym. Powyższe, w ocenie składach orzekających opowiadających się za taką wykładnią, przemawia za odstąpieniem od rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych we wskazanym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach. Ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

Odnosząc się natomiast do różnic w tych dwóch liniach orzeczniczych wyjaśnić należy, iż pierwszy z nich zaprezentowany między innymi w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19, z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19 i z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19 zakłada możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jako różnicy pomiędzy pobieranym świadczeniem emerytalnym, a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. W orzeczeniach tych wskazuje się, iż wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób mających ustalone prawo do emerytury w chwili wejścia w życie u.ś.r. było uzasadnione, gdyż ówczesna wysokość tego świadczenia była niższa od najniższej emerytury. Tym samym osoba pobierająca emeryturę nie ponosiła straty finansowej pobierając emeryturę. Odwrócenie relacji ekonomicznych świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury musi wiązać się z realizacją celu tego przepisu i nie może stawiać osoby pobierającej emeryturę w sytuacji ekonomicznie gorszej niż byłaby wówczas, gdyby nie posiadała ustalonego prawa do emerytury. Zmiany wysokości świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury wiązać muszą się z kolei z taką interpretacją jej przepisów, która będzie urzeczywistniała te zasady. Oznacza to, że zasady konstytucyjne będące wyrazem określonych wartości determinują nie tylko treść aktów normatywnych stanowionych w państwie, lecz także proces stosowania prawa i związanej z nim wykładni jego przepisów.

W orzeczeniach tych podnosi się, iż zachowanie zasad konstytucyjnych nastąpi jedynie w sytuacji, w której osoba mająca prawo do emerytury otrzyma świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy pomiędzy jego wysokością, a wysokością otrzymywanej emerytury. Jej sytuacja nie będzie bowiem wówczas korzystniejsza niż osoby nie posiadającej prawa do emerytury ani też mniej korzystna niż osoby otrzymującej wyłącznie emeryturę znacznie niższą niż świadczenie pielęgnacyjne. Osoba taka będzie potraktowana także sprawiedliwie, gdyż w lepszej sytuacji znalazłby się opiekun, który nie podjąłby nigdy pracy zarobkowej w swoim życiu.

Drugi nurt interpretacyjny odrzuca możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jako różnicy pomiędzy jego wysokością, a wysokością otrzymywanej emerytury, a opowiada się za umożliwieniem wnioskodawcy wyboru pomiędzy świadczeniami.

W wyrokach reprezentujących ten nurt orzeczniczy ( zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, z 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20, z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20, i sygn. akt I OSK 2006/20, z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2010/20, z 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2478/20 i sygn. akt I OSK 2511/20 - CBOSA) wskazuje się, iż brak jest przekonywujących argumentów uzasadniających różnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych mających i niemających ustalonego prawa do emerytury. Ten kierunek orzeczniczy, co wskazano już wyżej, nie podziela stanowiska o możliwości wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury argumentując, iż było by to sprzeczne z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r. W tym nurcie interpretacyjnym wskazuje się, iż przepis art. 17 ust. 3 u.ś.r. jednoznacznie określa kwotowo wysokość świadczenia pielęgnacyjnego i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania, np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe. W omawianej linii orzeczniczej zwraca się również uwagę, iż w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną (tak art. 27 ust. 5 u.ś.r. czy art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.). Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Ta linia orzecznicza opowiada się za umożliwieniem stronie wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór ten może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury.

W orzecznictwie ukształtował się również trzeci nurt odrzucający całkowicie możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która ma ustalone prawo do emerytury.

W wyrokach reprezentujących tą linię orzeczniczą (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 30 listopada 2020 r., I OSK 1334/20, , z 20 kwietnia 2017 r., I OSK 3269/15, z 10 lipca 2018 r., I OSK 134/18, z 30 listopada 2020 r., I OSK 1334/20) wskazuje się, iż art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wprost wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób wymienionych w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. w sytuacji, w której osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. W takim przypadku nie jest możliwe uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przepisy u.ś.r. nie umożliwiają przy tym miarkowania, czy też uwzględniania szczególnej sytuacji finansowej bądź rodzinnej wnioskodawcy, zakładając, że w każdym przypadku nie jest możliwy zbieg świadczeń emerytalnego i świadczenia pielęgnacyjnego.

W wyroku z dnia 30 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Po 940/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stanął na stanowisku, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. określa jasno, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. W wyroku tym wskazano, iż treść tego przepisu wprost wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie posiadającej ustalone prawo do emerytury. Świadczy o tym nie tylko wynik wykładni językowej, ale również rezultaty wykładni funkcjonalnej i celowościowej. Z art. 17 ust. 1 u.ś.r wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Musi więc istnieć związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Sprawowanie opieki musi zatem wiązać się z zaprzestaniem z tego powodu wykonywania zatrudnienia i utratą wcześniej uzyskiwanych dochodów z pracy zawodowej. Świadczenie pielęgnacyjne ma charakter subsydiarny, częściowo rekompensujący utracony zarobek osoby aktywnej uprzednio zawodowo i ma zastąpić dochód ze świadczenia pracy, której nie może podjąć opiekun. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego utraconego dochodu i strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

W omawianym orzeczeniu podkreślono, że cel ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i istota samego świadczenia pielęgnacyjnego zostały nadto jasno zdefiniowane przez samego ustawodawcę już na etapie procesu legislacyjnego. W uzasadnieniu projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazano, że celem projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych była budowa nowego, wyraźnie odrębnego od systemu pomocy społecznej, "systemu pozaubezpieczeniowych świadczeń rodzinnych", służących wspieraniu rodziny w realizacji jej funkcji, głównie opiekuńczej, wychowawczej i edukacyjnej. Wolą ustawodawcy było przeznaczenie świadczenia pielęgnacyjnego dla osób rezygnujących z aktywności zawodowej, by opiekować się dzieckiem. W projekcie ustawy wyraźnie wskazano też, że "za osoby korzystające z tej formy świadczenia rodzinnego opłacana będzie składka na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od kwoty tego świadczenia. Składka ta będzie, podobnie jak obecnie, opłacana przez okres niezbędny do uzyskania uprawnień emerytalnych. Nabycie prawa do emerytury wyklucza możliwość dalszego korzystania z tej formy świadczenia" (por. Uzasadnienie do projektu ustawy Sejmu RP IV kadencji o świadczeniach rodzinnych, druk nr 1555). W omawianym orzeczeniu podkreślono, iż intencje ustawodawcy co do adresata i istoty świadczenia pielęgnacyjnego nie pozostawiają wątpliwości. Wyrażoną wprost wolą ustawodawcy było zabezpieczenie rodziców rezygnujących z aktywności zawodowej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem – do czasu nabycia przez nich prawa do emerytury. W tym zakresie zatem wyniki wykładni przeprowadzonej przy użyciu dyrektyw językowych, systemowych i funkcjonalnych prowadzą do spójnego wniosku.

Skład orzekający w niniejszym składzie podziela pogląd reprezentowany w ostatnim omówionym nurcie orzeczniczym odrzucającym całkowicie możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która ma ustalone prawo do emerytury.

W tym miejscu odnosząc się do pierwszego nurtu orzeczniczego wskazać należy, iż w aktualnym stanie prawnym brak jest przepisu prawa, który umożliwiałby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, stanowiącego różnicę między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a pobieraną emeryturą.

Zauważyć bowiem należy, iż tego rodzaju argumentacja sprowadza się nie tylko do oceny zgodności z normami rangi konstytucyjnej rozwiązań przyjętych w powyższym przepisie rangi ustawowej, ale jednocześnie, pod pozorem dokonywania wykładni przepisów prawa prowadzi do sytuacji kreowania przez sąd zupełnie nowej, nie istniejącej dotąd w systemie prawnym normy przyznającej danej osobie prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w pomniejszonej wysokości. Zauważyć zaś należy, iż w takich sytuacjach gdy racjonalny ustawodawca chciał wprowadzić tego rodzaju regulacje przewidujące pomniejszanie przysługujących świadczeń, ze względu na zaistnienie okoliczności co do zasady wykluczających ich przyznanie, to czynił to wprost, czego przykładem jest chociażby mechanizm pozwalający na przyznanie zasiłku rodzinnego przy przekroczeniu kryterium dochodowego wprowadzony w art. 5 ust. 3 u.ś.r.

Skoro zatem ustawodawca nie wprowadził w art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r. w tym zakresie żadnych wyjątków, ani nie przewidział mechanizmu "złotówka za złotówkę", tak jak to ma miejsce w art. 5 ust. 3 u.ś.r., to w rezultacie tego w przypadku posiadania ustalonego prawa do emerytury, to tym samym brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości jak i świadczenia pomniejszonego o kwotę otrzymywanej emerytury.

Okoliczność, że świadczenie emerytalne pewnej grupy osób mającej ustalone prawo do emerytury jest kwotowo niższe od świadczenia pielęgnacyjnego nie uprawnia do stosowania takich zabiegów interpretacyjnych w odniesieniu do przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., które przeczą jego treści wywiedzionej wedle dyrektyw językowych, systemowych i funkcjonalnych.

Sąd w niniejszym składzie nie podziela również linii orzeczniczej umożliwiającej wybór jednego ze świadczeń. W aktualnie obowiązujących przepisach brak jest regulacji przewidującej zasadę przyznawania wnioskodawcy świadczenia o najwyższej kwotowo wysokości (świadczenia pielęgnacyjnego) z równoczesnym zawieszeniem prawa do niższego kwotowo świadczenia (emerytury), czy też wstrzymaniem wypłaty niższego kwotowo świadczenia.

Z przyczyn analogicznych jak przedstawione powyżej orzekający w niniejszej sprawie Sąd nie podziela poglądu o dopuszczalności wykreowania w drodze wykładni i poprzez odwoływanie się do analogii prawa uprawnienia do przyznania osobom spełniającym warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierającym emeryturę prawa do dokonywania wyboru jednego z tych świadczeń.

Racjonalny ustawodawca w art. 27 ust. 5 u.ś.r. stanowiącym, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami, wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Nadto uregulował zagadnienie zbiegu uprawnień do świadczeń chociażby w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 266), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego czy też w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń – wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

Jednocześnie tego rodzaju regulacji ustawodawca nie wprowadził odnośnie zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczeń wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r., lecz wprost przesądził, iż świadczenie pielęgnacyjne w tej sytuacji nie przysługuje. Powyższe wskazuje na jednoznaczny w tym zakresie zamiar prawodawcy.

Nie można nadto zgodzić się z twierdzeniem jakoby nie było przepisu regulującego zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy. Taki przepis istnieje i jest nim właśnie art. w art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r., który nie może być zastępowany w orzecznictwie sądowym poprzez wykreowanie normy ustanawiającej w tego rodzaju sytuacji uprawnienie do wyboru świadczenia przez beneficjenta, albowiem stanowiłoby to zastrzeżone dla ustawodawcy działanie prawotwórcze.

Sytuacja prawna emeryta rolniczego jest nadto stanem trwałym i stabilnym w czasie. Taki ubezpieczony nie może zrezygnować z uprawnienia do emerytury, a co najwyżej może nastąpić zawieszanie prawa do emerytury lub zmniejszenie świadczeń na warunkach określonych w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w zw. z art. 103 i nast. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wypłacane takiemu emerytowi świadczenia stanowią ekonomiczne zabezpieczenie potrzeb bytowych w ramach systemu ubezpieczeń społecznych. Świadczenia emerytalno-rentowe są też objęte mechanizmem waloryzacyjnym, gwarantującym stopniowy wzrost ich wysokości. Zatem, nawet jeżeli emeryt podejmuje aktywność zawodową, czyni to w celu polepszenia swojej sytuacji ekonomicznej, a nie dla uzyskania niezbędnych środków na podstawowe zabezpieczenie materialne swojego bytu. Zabezpieczenie to jest bowiem skutkiem faktu posiadania statusu emeryta i prawa do świadczeń z tego tytułu. Jest to zasadniczo odmienna sytuacja od osoby w wieku produkcyjnym, która nie ma gwarantowanych stałych świadczeń z systemu emerytalnego.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż Skarżąca składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nabyła już prawa do świadczenia emerytalnego. Powyższe wynika jednoznacznie ze znajdującej się w aktach administracyjnych decyzji Prezesa KRUS.

Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze niezasadnie uchyliło zaskarżoną decyzję i przyznało świadczenie pielęgnacyjne. Na gruncie zaprezentowanego w niniejszym wyroku stanowiska decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na fakt posiadania prawa do emerytury rolniczej, uznać należy za prawidłową i odpowiadającą przepisom prawa. Powyższej oceny nie zmienia również fakt wydania decyzji przez Prezesa KRUS o wstrzymaniu wypłaty. Należy mieć na uwadze, iż emerytura jest prawem niezbywalnym. Przyznanego prawa do emerytury nie można się zrzec ani zeń zrezygnować. Ustawa emerytalna przewiduje jedynie ustanie prawa do świadczenia, gdy ustanie którykolwiek z warunków tego prawa albo w razie śmierci osoby uprawnionej. Tym samym skoro Skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, to tym samym zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r. uniemożliwiająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Pomimo błędnej wykładni przepisów prawa dokonanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze Sąd nie uchylił zaskarżonej decyzji, ponieważ po pierwsze strona skarżąca ograniczyła skargę do części decyzji, a dokładnie do błędnego określenia daty początkowej przyznania świadczenia, a ponadto zgodnie z art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że naruszenie zakazu reformationis in peius, wyrażonego w art. 134 § 2 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym, z samej istoty tego postępowania, może nastąpić w stosunkowo niewielkiej ilości przypadków. Rozstrzygnięcia sądu administracyjnego są bowiem, co do zasady, rozstrzygnięciami o charakterze kasacyjnym, a więc nie rozstrzygają sprawy co do istoty w tym sensie, że nie kończą postępowania administracyjnego wydaniem rozstrzygnięcia merytorycznego. Wywołują natomiast taki skutek, że w konsekwencji naruszenia przez organy administracji czy to przepisów prawa materialnego czy to przepisów procesowych postępowanie administracyjne prowadzone jest ponownie i organ kończy je wydaniem stosownej decyzji. Samo więc uchylenie decyzji nie powoduje jeszcze, że dochodzi do naruszenia zakazu reformationis in peius. Taki skutek może wywołać dopiero ocena prawna czy też wskazania sądu administracyjnego, które implikowałyby wydanie przez organ administracji rozstrzygnięcia w sposób oczywisty niekorzystnego dla strony, która wniosła skargę (por. przykładowo wyroki NSA: z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1208/10; z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 4155/18, CBOSA).

Z taką sytuacją niewątpliwie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ponieważ wykładnia prawa zaprezentowana w niniejszym wyroku skutkować winna całkowitą odmową przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność przyznanego prawa do emerytury rolniczej. Zatem skoro w niniejszej sprawie organ II instancji przyznał Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, to uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji skutkować musiałoby wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, z uwagi na art. 153 p.p.s.a., decyzji niekorzystnej dla skarżącej.

Na marginesie, co nie ma wpływu na wynik sprawy Sąd wskazuje, iż podziela natomiast argumentację organu odnośnie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Wskazać należy, iż wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r. (sygn. K 38/13) orzeczono, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

W uzasadnieniu tego wyroku TK wskazał m.in., że stosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie, gdyż dochodzi tutaj do odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnoprawnych. Dzieje się tak wówczas, kiedy osoba wymagająca opieki zmienia status umożliwiający zaliczenie jej do kategorii dzieci w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wyróżniającym taką kategorię jest ukończenie 18 roku życia, ewentualnie ukończenie 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Przekroczenie tak wyznaczonej granicy wieku sprawia, że od tego momentu można mówić wyłącznie o jednej grupie podmiotów podobnych. Tworzą ją wówczas opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych. Brak jest konstytucyjnego uzasadnienia zróżnicowania podmiotów należących do tej kategorii np. w zakresie wysokości przysługujących im świadczeń opiekuńczych. Zwrócono uwagę, że ustawodawca może przyjąć odmienne zasady przyznawania świadczeń opiekuńczych względem opiekunów niepełnosprawnych dzieci. Rozstrzygnięcie takie powinno być jednak konsekwentne. W dłuższej perspektywie czasowej nie może dopuszczać do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej w obrębie opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Z tych przyczyn w przywołanym wyroku orzeczono, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Niekonstytucyjność dotyczy jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. TK stwierdził, iż wykonanie wyroku wymagać będzie podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Trybunał nie przesądził, jaki model ustalenia świadczeń dla tych opiekunów należy przyjąć. Pozostawił ustawodawcy w tej kwestii pewien margines swobody (pozwalający na uwzględnienie zarówno możliwości finansowania świadczeń z budżetu państwa, jak i uszanowanie poprawnie nabytego prawa osób, które korzystają obecnie ze świadczeń w zaufaniu do państwa).

Jednocześnie TK w uzasadnieniu wyroku wskazał, iż "skutkiem wejścia w życie tego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. TK orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki". Wyrok wydany przez TK jest wyrokiem zakresowym, nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej jednostki aktu normatywnego, a jedynie wywodzonej z tego przepisu określonej normy prawnej. Przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w dalszym ciągu jest przepisem obowiązującym.

W świetle powyższego niewątpliwie z dniem 23 października 2014 r. art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U.2014.1443).

Wprawdzie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w literalnym brzmieniu nadal istnieje, jednak szczególnie w świetle orzeczenia TK z 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 wymaga oczywiście interpretacji wykraczającej poza zakres wykładni językowej. Przy czym w zaistniałym stanie prawnym interpretacja tego przepisu w chwili wydania kwestionowanej decyzji organu I instancji była już jasna i nie budziła wątpliwości w świetle skutków jaki rodzi stwierdzenie jego niekonstytucyjności. Zauważyć należy, że obecne znaczenie art.17 ust.1b u.ś.r., a właściwie podstawowe konsekwencje wejścia w życie w/w orzeczenia TK dla jego stosowania, zostało już wielokrotnie wyjaśnione w orzecznictwie sądów administracyjnych. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, zaś art. 190 ust. 3 Konstytucji stanowi, że wchodzą one w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Według art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 02 sierpnia 2016r. o sygn. I OSK 923/16 (publ. CBOSA) w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał nie skorzystał z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 1b u.ś.r. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443, zatem wszedł w życie w tym właśnie dniu. Wobec tego uznać należy, że wydanie w sprawie orzeczeń w oparciu o art. 17 ust. 1b u.ś.r. w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP tego przepisu w określonym w nim zakresie, nie znajduje uzasadnienia. Nie ma przy tym znaczenia prawnego odwoływanie się do treści uzasadnienia powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zawiera ono bowiem jedynie argumentację mającą przemawiać za wydanym rozstrzygnięciem, nie zastępuje jednak tego rozstrzygnięcia, ani nie stanowi jego uzupełnienia. Zatem nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia sądowego oraz decyzji administracyjnej po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, w którym Trybunał uznał dany przepis za niezgodny z Konstytucją, na podstawie tego przepisu. (tak również trafnie NSA w wyroku z 10 listopada 2016 r. o sygn. I OSK 1512/16, publ. CBOSA).

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.