Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 29/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1  pkt 1  lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 136 ust. 1-3,  art. 137,  art. 138
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi B.H. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 1998 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania W.R. od decyzji Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 1998 r. nr [...] orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w B. przy ul.[...], oznaczonej b. nr ewid. działek [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podał, że nabycie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie aktów notarialnych sporządzonych dnia [...] kwietnia 1978 r. i dnia [...] kwietnia 1980 r. w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Nabycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w celu budowy osiedla mieszkaniowego [...] w B., a podstawą nabycia był plan realizacyjny budowy tego osiedla, zatwierdzony decyzją Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. z dnia [...] października 1975 r. Wykupiona nieruchomość weszła w skład działek oznaczonych numerami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...], [...]. Działka oznaczona nr [...] została oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz Przedsiębiorstwa Budowy Elektrowni i Przemysłu [...] w L., a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej KW [...]; działka nr [...] została podzielona i w wyniku podziału powstały działki nr [...] i [...], które są w użytkowaniu wieczystym Kopalni Węgla [...] [...] w R., a prawo to zostało ujawnione w Księdze wieczystej Kw [...]; na pozostałych działkach zrealizowano cel nabycia, zostały zagospodarowane pod osiedle mieszkaniowe [...]w [...].

W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 z późn. zm.), poprzedni właściciel lub jego następca prawny mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jego części, jeżeli stosownie do art. 137 ustawy stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Przepis ten, zgodnie z art. 216 ustawy, stosuje się również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że nabyta na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] w B. została wykorzystana zgodnie z celem nabycia, ponieważ jest to teren osiedla mieszkaniowego, na którym znajdują się przedszkole, bloki mieszkalne, ciągi piesze i jezdne, zieleń. Wszystkie te inwestycje zostały wymienione w aktach notarialnych, na podstawie których Skarb Państwa nabył nieruchomość. W związku z tym, zdaniem organu należy stwierdzić, że nie została spełniona przesłanka pozwalająca uznać nieruchomość za zbędną na cel nabycia.

Organ stwierdził, że w stosunku do działek oznaczonych numerami [...] oraz [...] i [...], zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie o zwrot nieruchomości nie wykorzystanej na cel nabycia nie przysługuje, bowiem przed 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej.

Działka oznaczona nr [...] znajduje się w użytkowaniu wieczystym przedsiębiorstwa Budowy Elektrowni i Przemysłu [...] w L. (Księga wieczysta Kw [...]), a działki oznaczone nr [...] i [...] są w użytkowaniu wieczystym Kopalni Węgla [...] [...] w R. (Księga wieczysta Kw [...]).

Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 1999 r. złożyła J.H. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie wskazuje, że stan prawny działek nr [...], [...], [...],[...],[...], [...], [...] i [...] został ujawniony w księgach wieczystych, skarżąca podniosła, że na tych działkach znajdują się pawilony handlowe różnych instytucji, odejście od numeracji działek pod jaką dokonano wywłaszczenia uniemożliwia, zdaniem skarżącej, obronę jej praw; skarżąca podniosła również, że pierwszy wniosek o zwrot wywłaszczonych gruntów złożyła w 1992 r., który to wniosek organ wywłaszczający oddalił, i po tej dacie gmina przekazała Kopalni [...] część gruntów na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 1992 r.; decyzji tej nie odnaleziono do tej pory; skarżąca podkreśliła, że od daty złożenia wniosku o zwrot nieruchomości wszelkie działania dotyczące tej nieruchomości czy to o charakterze faktycznym czy też o charakterze prawnym wywierające skutki w zakresie stanu prawnego nieruchomości pozostają bez wpływu na ocenę zbędności tej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest zasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca naruszają prawo.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 1998 r. orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w B. przy ul.[...], oznaczonej b. nr ewid. działek [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha.

Zgodnie z art. 136 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 z późn. zm.), nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zgodnie z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot.

Stosownie zaś do art. 138 tej ustawy, jeżeli nieruchomość lub jej część podlegająca zwrotowi została oddana w trwały zarząd lub została obciążona prawem użytkowania, prawa te wygasają z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna, a najem, dzierżawa lub użyczenie zwracanej nieruchomości wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna.

Przytoczone wyżej przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami określają przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zarówno przesłanki pozytywne jak i negatywne. Z art. 138 wynika, że oddanie nieruchomości w trwały zarząd lub obciążenie nieruchomości prawem użytkowania, nie uniemożliwiają zwrotu, w określonych sytuacjach, tej nieruchomości, bowiem przepis ten stanowi, że prawa te wygasają z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna.

Organy administracji publicznej naruszając wskazane wyżej przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przez niezbadanie przesłanek zwrotu nieruchomości określonych w tym przepisie, tym samym naruszyły również art. 7, 77 i 107 kpa, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Rolą organu administracji publicznej jest podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a w uzasadnieniu decyzji powinien wskazać fakty, które uznał za udowodnione oraz dowody, na których się oparł.

Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że organ nie zgromadził całego materiału dowodowego, a uzasadnienie obu decyzji jest zbyt ogólnikowe. Należy tutaj zauważyć, że w aktach administracyjnych sprawy znajdują się trzy wnioski o zwrot nieruchomości, które złożyła W.R. w latach 1992 - 1995, jednakże nie wiadomo, o którym wniosku jest mowa w uzasadnieniu decyzji, nie wiadomo również, czy wszystkie wnioski zostały wzięte pod uwagę przez organ w tej sprawie.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że oznaczenie nieruchomości W.R. od lat 1978 - 1980 uległo zmianie - w decyzjach zaskarżonej oraz poprzedzającej użyto nowej numeracji, jednakże w aktach administracyjnych nie ma wykazu zmian gruntowych, który umożliwiłby zidentyfikowanie każdej z nieruchomości, której zwrotu strona się domagała, i których to nieruchomości dotyczyły akty notarialne z 1978 r i 1980 r., w uzasadnieniu decyzji nie wskazano decyzji o oddaniu poszczególnych działek w użytkowanie wieczyste. Ponadto, w aktach administracyjnych jest tylko mało czytelna kserokopia aktu notarialnego z 1978 r., brak jest natomiast aktu z 1980 r.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie wyjaśniły należycie stanu zarówno faktycznego jak i prawnego sprawy, a ponownie rozpoznając sprawę organ administracji powinien również ustosunkować się merytorycznie do twierdzeń strony przedstawianych w toku postępowania.

Powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi oraz uchyleniem zaskarżonej oraz poprzedzającej decyzji organu pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.