Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 651/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi T.K. na postanowienie Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego w zakresie poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...] Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z [...] r. nr [...] uznające zarzuty T. K. (dalej jako skarżąca) w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione.

Z przedstawionego przez organ stanu faktycznego sprawy wynikało, że skarżąca, mimo kierowanych do niej wezwań i upomnień, nie zrealizowała obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego syna A. Dlatego też Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. skierował do egzekucji tytuł wykonawczy z [...] r. nr [...] wraz z wnioskiem o zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny, w celu przymuszenia. Przychylając się do złożonego wniosku Wojewoda Śląski postanowieniem z [...] r. nr [...] nałożył na skarżącą grzywnę w wysokości 500,00 zł.

W odpowiedzi skarżąca zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które dotyczyły:

- braku wymagalności obowiązku z uwagi na wiek dziecka - art. 33 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 - zwanej dalej w skrócie "u.p.e.a.");

- niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, gdyż w dacie wystawienia tytułu wykonawczego dziecko nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego – art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a.;

- prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, jako że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie jest uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych dotyczących szczepień ochronnych – art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

Postanowieniem z [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. uznał zgłoszone zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione.

Wyjaśnił, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a decyzja lekarza podstawowej opieki zdrowotnej sprawia, że obowiązek ten w przypadku konkretnego dziecka indywidualizuje się po lekarskim badaniu kwalifikacyjnym mającym na celu wykluczenie przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Badanie kwalifikacyjne może być wykonane wyłącznie przez lekarza mającego niezbędną wiedzę z zakresu szczepień ochronnych, znajomości wskazań i przeciwwskazań do szczepień, a także niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień. Po przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania, gdyż szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między badaniem kwalifikacyjnym, a szczepieniem upłynęły 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu. W przypadku, kiedy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia szczepienia ochronnego, lekarz kieruje dziecko do konsultacji specjalistycznej, albowiem z obowiązku szczepień mogą być zwolnione tylko i wyłącznie osoby, u których lekarz specjalista stwierdza stałe przeciwwskazania do szczepień ochronnych, czy też konkretnego szczepienia, a taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca.

Dalej cytując art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2019 r., poz. 1239 z późn. zm.) organ wskazał na ustawowy obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom, który nie wymaga konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2019 r., poz. 1127 ze zm.) o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach ochronnych, których wykaz został zamieszczony w rozporządzeniu wykonawczym do art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi jest bowiem obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną. Obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Z kolei Program Szczepień Ochronnych jest ogłaszany w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. Szczepienia są realizowane w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Terminy w nich przewidziane uwarunkowane są wiekiem dziecka, co ma swoje uzasadnienie medyczne (immunologiczne). Dlatego też powoływanie się na wiek dziecka w przypadku szczepień wymienionych w tytule wykonawczym nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Gdyby bowiem organ miał czekać do ukończenia 19 roku życia dziecka cel wskazany w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie zostałby osiągnięty.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu organ wyjaśnił, że dziecko, które nie jest poddawane szczepieniom ochronnym, które są skuteczną formą profilaktyki chorób zakaźnych w wyniku decyzji swoich rodziców (opiekunów) są pozbawione konstytucyjnego prawa do ochrony swojego zdrowia. Kwestia sposobu egzekwowania tego obowiązku została uregulowana w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdzie w art. 2 § 1 pkt 10 wskazano, że egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki niepieniężne pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. W przypadku zatem uchylania się rodziców od wypełnienia ustawowego obowiązku szczepień organy inspekcji sanitarnej podejmują działania w celu wyegzekwowania realizacji tego obowiązku od osób zobowiązanych (rodziców dziecka). Ponieważ zgodnie z art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda, który w rozpoznawanej sprawie nałożył na matkę dziecka grzywnę w celu przymuszenia, zarzut trzeci jakoby egzekucja była prowadzona przez niewłaściwy organ został uznany za nieskuteczny.

Nie zgadzając się z powyższym skarżąca złożyła zażalenie do Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K., który postanowieniem z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W jego motywach wskazał, że władza rodzicielska to uprawnienia i obowiązki rodziców względem dziecka. Przysługuje ona obojgu rodzicom. Dlatego postępowanie egzekucyjne wszczynane jest w stosunku do każdego z rodziców oddzielnie, a zatem zarzuty dotyczące doręczenia zaskarżonego postanowienia wyłącznie matce dziecka z pominięciem ojca uznał za niezasadne.

Dalej powołując się na art. 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 2 zd. 2 w zw. z art. 31 Konstytucji wyjaśnił, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym ma oparcie w przepisach prawa. Obowiązku tego matka dziecka w niniejszej sprawie nie wykonała. Tym samym ograniczyła jego prawo do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego służącego zapobieganiu wystąpienia chorób zakaźnych, narażając go na zachorowanie lub utratę zdrowia, co jest sprzeczne z interesem społecznym.

Kolejno odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu organ wskazał na § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 753), gdzie obowiązkowe szczepienia ochronne zostały przewidziane w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) na dany rok. Program, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi ogłaszany jest w formie obwieszczenia przez Głównego Inspektora Sanitarnego zamieszczonego w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. Przepis ten ustanawia generalny obowiązek poddawania się szczepieniom, którego szczegółowe ramy (wytyczne) określa Narodowy Program Szczepień Ochronnych. A zatem to nie program jest podstawą nałożenia obowiązku szczepień, lecz przepis ustawowy. Podobnie okres objęty obowiązkiem poddania się szczepieniom ochronnym przeciwko poszczególnym chorobom wyraźnie wskazuje, że zapis ten określa czas powstania i wygaśnięcia obowiązku poddania się szczepieniom, a nie, jak przyjmuje matka dziecka, okres wymagalności tegoż obowiązku. Gdyby uznać jej argumentację za słuszną, to organy inspekcji sanitarnej z egzekwowaniem obowiązku poddania dziecka szczepieniom, musiałby czekać aż do ukończenia przez nie 19 roku życia, a to oznaczałoby, że cel szczepień jakim jest zapobieżenie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie mógłby być osiągnięty.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze skarżąca, domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, ewentualnie ich uchylenia, zarzuciła im naruszenie:

- art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. oraz w zw. z art. 93 § 1 K.r.o., przez wydanie postanowienia z rażącym naruszeniem prawa, które doręczono wyłącznie matce dziecka, podczas gdy małoletni A. K. znajduje się pod władzą rodzicielską obojga rodziców, a ojca dziecka pominięto w zaskarżonym postanowieniu;

- art. 8 ust. 2, art. 18, art. 31 ust. 2, art. 47, art. 48 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, przez bezprawne przymuszenie skarżącej do poddania małoletniego A. K. zabiegowi medycznemu wbrew woli jego rodziców i z rażącym naruszeniem prawa do poszanowania prywatności i ochrony rodzicielstwa,

- art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przez zaliczenie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, że może on nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo że akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli;

- art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych przez uznanie, że szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, że skarżąca może zaszczepić małoletniego A. K. w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia, czyli do ukończenia przez dziecko 6 roku życia lub 19 roku życia;

- art. 124 § 2 K.p.a. przez brak wskazania przez organ jakie fakty uznał za udowodnione, na jakich dowodach się oparł i dlaczego.

W odpowiedzi na skargę Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. oddalające zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącej w związku z uchylaniem się od obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym, jako nieuzasadnione.

W punkcie wyjścia merytorycznych rozważań należy zauważyć, że zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Obowiązkiem tym w niniejszej sprawie jest wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi obowiązek poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym. Wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym - art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 tej ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy jest m.in. dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W rozpatrywanej sprawie podmiotem tym pozostaje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., co wynika z art. 2, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie jest to matka dziecka, co do której istnieje ustawowy obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, który wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Z kolei stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W analizowanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało w taki sposób wszczęte, to jest w wyniku wystawienia wobec skarżącej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. tytułu wykonawczego, który został przesłany do Wojewody Śląskiego, a ten wszczął postępowanie egzekucyjne nakładając na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia. Ponieważ skarżąca sprzeciwiła się powyższemu organ egzekucyjny przekazał stosownie do art. 34 u.p.e.a. zgłoszone zarzuty wierzycielowi, o którym mowa w art. 1a pkt 13 u.p.e.a., celem zajęcia stanowiska.

W działaniach tych Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania.

Za chybioną uznał też argumentację skarżącej jakoby postępowanie egzekucyjne prowadził niewłaściwy organ egzekucyjny, gdyż do uprawnień Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nie należy wydawanie decyzji administracyjnych dotyczących szczepień ochronnych. Należy bowiem zauważyć, że ustawowy obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom nie wymaga konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Taka też w niniejszej sprawie nie została wydana.

Podobnie za bezpodstawne uznał zarzuty skarżącej jakoby organ oparł swoje czynności na regulacji, która nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem ta nie mogła być podstawą dla ustalania i egzekwowania obowiązków obywateli.

Zauważyć bowiem w tym miejscu należy, że przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Z kolei art. 17 ust. 1 tej ustawy przewiduje obowiązek osób, określonych na podstawie ust. 10 pkt 2, do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1.

Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 10 w/w ustawy minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia, m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.

Ponadto na podstawie art. 17 ust. 11 w/w ustawy Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 753), wydanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 powołanej ustawy.

Art. 87 Konstytucji RP nie wymienia "komunikatu" jako jednej z postaci źródeł powszechnie obowiązującego prawa. Nie powoduje to jednak braku mocy obowiązującej takiego aktu. Nie budzi bowiem wątpliwości dopuszczalność posługiwania się aktami wykonawczymi do ustawy, czyli tzw. prawodawstwem delegowanym oraz aktami stosowania prawa, które wskazują określone organizacyjne lub techniczne okoliczności wykonywania obowiązków prawnych.

Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego jest wydawany celem wykonania obowiązku nakładanego ustawą (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Komunikat ten jest dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte są wiadomości z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków. Podstawą do wydania takich komunikatów jest art. 17 ust. 11 w/w ustawy.

Wbrew argumentacji skarżącej nie można uznać, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika z norm znajdujących się poza konstytucyjnym katalogiem źródeł prawa. Nie można także podzielić zarzutu wskazującego na brak wymagalności obowiązku, uzasadnianego przez skarżącą w ten sposób, że w dacie wystawienia tytułu wykonawczego dziecko nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego.

Zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Podkreślenia wymaga, że powyższych uregulowań nie można rozumieć inaczej niż w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się uprzednim lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia.

Nie można zatem skutecznie podnosić zarzutu niewykonalności obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego, wynikający z faktu niestawiennictwa w podmiocie leczniczym. Konieczność wykonania takiego badania bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia sprawia, że odmowa wzięcia w nim udziału uniemożliwia wykonanie szczepienia, jest zatem w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

Na gruncie niniejszej sprawy nieprzeprowadzenie badania kwalifikacyjnego spowodowane było niestawieniem się skarżącej z małoletnim dzieckiem na badanie i szczepienie w podmiocie leczniczym. Po upływie terminu szczepień wynikającego z obowiązującego Programu Szczepień Ochronnych na dany rok obowiązek zaszczepienia dziecka stał się wymagalny. Wobec treści skargi podkreślenia wymaga, że skarżąca nie dostarczyła lekarskiego zaświadczenia potwierdzającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji szczepień u dziecka. Mając zatem na uwadze te okoliczności, jako niezasadne, należało uznać również zarzuty dotyczące naruszenia przez organ art. 124 § 1 i 2 K.p.a., którego to naruszenia skarżąca upatrywała w niewyjaśnieniu, czy stan zdrowia dziecka skarżącej pozwalał na wykonanie szczepienia.

Sąd nie podzielił także argumentacji skargi wskazującej na naruszenie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Stanowiąc o prawie do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego w art. 8 ust. 2 Konwencji przyjęto, że niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie m.in. z uwagi na ochronę zdrowia.

Obowiązek szczepień, mający na celu ochronę zdrowia i zwalczanie chorób epidemicznych, wynika bezpośrednio z ustawy. Nie zmienia tej oceny fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok. Zauważyć ponadto trzeba, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można więc przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 389/16).

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 47 Konstytucji RP. Chronione Konstytucją prawo decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji). W ocenie Sądu, obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa.

Z powyższych przyczyn Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa. Kontrola sądowa zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia wykazała, że nie naruszają one prawa. To oznacza, że argumentacja jaką posłużył się organ jest prawidłowa. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony w art. 17 ust. 1 ustawy i rozporządzeniu Ministra Zdrowia, które wskazuje, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia. Natomiast zgodnie z § 5 rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych. Terminy realizacji poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka, do którego przystosowany jest preparat szczepionkowy. Argumentacja skarżącej, że obowiązek szczepień jej dziecka nie był i nadal nie jest wymagalny, zdaniem Sądu, jest pozbawiona racji nie tylko prawnych, ale i merytorycznych. Gdyby organy inspekcji sanitarnej w egzekwowaniu ciążącego na skarżącej obowiązku poddania dziecka szczepieniu miały czekać aż do ukończenia przez nie 19 roku życia, to cel zapobieżenia oraz zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie byłby osiągnięty, a jak wynika z doświadczenia życiowego i ogólnej wiedzy, ilość dawek oraz okresy, w jakich kolejne dawki szczepień mają być podawane dzieciom, ma swoje uwarunkowania medyczne (immunologiczne).

Wbrew stanowisku skarżącej przeszkodą do rozpoczęcia i prowadzenia procedury obowiązkowych szczepień ochronnych nie może być brak badań lekarskich, gdyż niepoddanie dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu nie skutkuje brakiem wykonalności obowiązku szczepienia ochronnego. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu obejmuje także obowiązek poddania się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, bez którego niemożliwe jest wykonanie szczepienia. Wobec tak określnych granic ustawowego obowiązku nie jest możliwa odmowa poddania się badaniu kwalifikacyjnemu z powołaniem się na prawo do wyrażania zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Tym bardziej, że termin wykonania obowiązku, tj. poddania dziecka konkretnym szczepieniom, ustala lekarz kwalifikujący do szczepień.

Końcowo odnosząc się do zarzutu wystawienia tytułu wykonawczego tylko na jednego z rodziców wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 93 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej jako K.r.o.) władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. Stosownie natomiast do art. 97 K.r.o. jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania (§ 1); jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy (§ 2). Z istoty władzy rodzicielskiej (art. 93 § 1 i art. 97 § 2 K.r.o.) wynika zasada jej wspólnego, dwuosobowego wykonywania przez równouprawnionych rodziców. Mają oni obowiązek i kompetencje do wspólnego rozstrzygania o wszystkich istotnych sprawach dziecka, w tym niewątpliwie także co do obowiązkowego szczepienia własnych dzieci. W tym zakresie decyzja rodziców, jako istotna dla dziecka, powinna być wspólna. Odpowiedzialność za podjęcie decyzji w tym względzie ciąży na obojgu rodzicach. Uzasadnione jest zatem egzekwowanie obowiązku od obojga rodziców. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku w tytule wykonawczym powinni być wskazani oboje małżonkowie. Możliwa jest bowiem sytuacja, kiedy jeden z rodziców sprzeciwia się poddaniu dziecka obowiązkowi szczepienia – nawet w przypadku istnienia w tym względzie rozstrzygnięcia sądu opiekuńczego (art. 97 § 2 K.r.o.). Dlatego też sam fakt wskazania w tytule wykonawczym tylko jednego z rodziców nie przesądza o wadliwości tegoż tytułu.

Mając na uwadze powyższe Sąd w składzie tu orzekającym ocenił stanowisko wierzyciela wyrażone w zaskarżonym postanowieniu za trafne, a złożoną skargę jako bezzasadną oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).