Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 67/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 31, 50, 52 i 68, art. 62 ust. 4, art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1004/15 w sprawie ze skargi I. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od I. O. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 2.000 (dwa tysiące) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 października 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1004/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi I. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] lipca 2014 r. w P. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z dwuosiowego ciągnika siodłowego marki [...] nr rej. [...], dwuosiowej naczepy marki [...] nr rej. [...] oraz trzyosiowej przyczepy marki [...] nr rej. [...]. Zespołem kierował D. O., który wykonywał - w imieniu i na rzecz I. O. - transport drogowy rzeczy (skrobi w workach). Z protokołu kontroli wynika, że kierowca okazał trzy dowody rejestracyjne pojazdów, które poruszały się razem w jednym zestawie, posiadając osobne tablice rejestracyjne i numery VIN.

W związku z powyższym [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nałożył na I. O. karę pieniężną w wysokości 15000 zł za wykonywanie przejazdu, bez zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VII, zespołem pojazdów złożonym z liczby pojazdów większej niż określona w art. 62 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej p.r.d.), zgodnie z którym zespół pojazdów może składać się najwyżej z trzech pojazdów, a zespół ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny z dwóch pojazdów).

W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że jeden z dowodów rejestracyjnych nie dotyczył pojazdu, lecz jedynie "elementu uzupełniającego do innego pojazdu, tj. naczepy", zatem kontrolowany pojazd był nienormatywny jedynie w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, dlatego właściwym byłoby nałożenie kary adekwatnej do powstałego naruszenia, to jest w wysokości 500 zł – zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a) p.r.d. (a nie w wysokości 15000 zł na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d.) Zdaniem skarżącej, naczepa stanowiła jeden pojazd skompletowany w rozumieniu art. 2 pkt 68 p.r.d.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podkreślając, że strona wykonywała przewóz trzema pojazdami i w związku z powyższym naruszyła obowiązek posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

I. O. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której powtórzyła argumenty podnoszone w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącej, skontrolowana naczepa była jednym pojazdem, składającym się z dwóch części: przedniej i tylnej, przy czym część tylna nie nadaje się do samodzielnej jazdy i musi być przyłączona do przedniej, a tak opisana naczepa została źle zarejestrowana przez sporządzenie dla tych części dwóch odrębnych dowodów rejestracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 października 2015 r., wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący i niewątpliwy wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy. W szczególności nie rozpoznał sprawy przez pryzmat odwołania, ograniczając się do stwierdzenia, że skarżąca, niedostosowując się do nakazu wynikającego z art. 62 ust. 4b p.r.d., wykonywała przewóz trzema pojazdami (poruszającymi się w jednym zestawie) z naruszeniem obowiązku posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Tymczasem argumentacja odwołania zmierzała do wykazania, że zakwestionowany w toku kontroli zespół pojazdów składał się z dwóch pojazdów. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniósł się do tej argumentacji.

Sąd I instancji zauważył, że organ nie podał nie tylko z jakich powodów odmawia racji twierdzeniom skarżącej, ale również dlaczego tych twierdzeń nie analizuje w prawnoprocesowej formule załatwienia sprawy administracyjnej, nie zajmując wobec nich żadnego stanowiska. W konsekwencji, zdaniem Sądu I instancji, organ naruszył podstawowe zasady procedury administracyjnej zawarte w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

W ocenie Sądu I instancji, już w czasie kontroli zespołu połączenie/związek techniczny naczepy z przyczepą powinien być przedmiotem szczegółowego zbadania i ustalenia rzeczywistego charakteru tak połączonych elementów/części pod kątem cech pojazdu skompletowanego, zwłaszcza że kierujący pojazdem przesłuchany w dniu kontroli w charakterze świadka wskazywał na dwuczłonowość zespołu, podnosząc, że "druga naczepa nie może poruszać się bez pierwszej". Organ nie wyjaśnił, dlaczego wskazane przez skarżącą połączenie naczepy z przyczepą nie może być traktowane jako pojazd skompletowany w rozumieniu art. 2 pkt 68 p.r.d. i nie zajął umotywowanego prawnie stanowiska w tym względzie, popartego stosownymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi.

Główny Inspektor Transportu Drogowego złożył od wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 października 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1004/15 skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Organ wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:

1) przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji:

- że organ administracji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, co w ocenie Sądu mogło mieć wpływ na treść decyzji, a także nie przeprowadził w decyzji wywodów na okoliczności mające znaczenie w sprawie, podczas gdy stan faktyczny sprawy został ustalony należycie, w sposób pozwalający na stwierdzenie, iż doszło do naruszenia przywołanych przepisów prawa materialnego, czemu organy dały wyraz w zaskarżonych decyzjach, które zawierały uzasadnienie faktyczne i prawne w sposób logiczny i wyczerpujący wyjaśniające motywy zapadłego rozstrzygnięcia,

- że organ administracji nie przeprowadził należycie postępowania administracyjnego w rozpatrywanej sprawie, gdyż nie wyjaśnił kwestii dotyczącej rodzaju pojazdu, który mógł był zostać uznany za pojazd skompletowany w rozumieniu art. 2 pkt 68 p.r.d., gdyż organ nie zbadał, czy wśród pojazdów objętych ww. definicją mieścił się pojazd skarżącej poddany kontroli, podczas gdy powyższe pozostaje obojętne dla rozstrzygnięcia sprawy, w świetle niewątpliwego ustalenia, iż strona nie posiadała w dniu kontroli stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, który wykonywany był w dniu kontroli dwuosiowym ciągnikiem siodłowym marki [...] wraz z dwuosiową naczepą marki [...] oraz trzyosiową przyczepą marki [...] (3 pojazdy), co stosownie do treści art. 62 ust. 4b p.r.d. wymagało zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach;

- że przypisanie definicji "pojazdu skompletowanego" do skontrolowanego zespołu pojazdów, mogło mieć znaczenie w sprawie, podczas gdy w świetle ustaleń faktycznych dotyczących ilości pojazdów wchodzących w skład zespołu pojazdów, okoliczności te nie mają żadnego wpływu na prawidłowość zastosowanych norm sankcjonujących w sprawie, a tym samym właściwe wyliczenie kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie polegające na wykonywaniu przejazdu pojazdem bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach;

2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 62 ust. 4 w zw. z art. 62 ust. 4b w zw. z art. 64d w zw. z art. 2 pkt 35a p.r.d. poprzez ich błędną wykładnię, przejawiającą się w przyjęciu przez Sąd I instancji, że w ogóle dopuszczalne jest poruszanie się po drogach publicznych zespołem pojazdów składającym się z więcej niż 2 pojazdów, podczas gdy z treści przywołanego przepisu art. 62 ust. 4b wynika jednoznacznie, że przejazd zespołu pojazdów złożonego z liczby pojazdów większej niż określona w ust. 4 (więcej niż 2 w przypadku pojazdu silnikowego innego niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny) lub o długości większej niż określona w ust. 4a wymaga zezwolenia, o którym mowa w art. 64d;

3) przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 50 w zw. z pkt 52 p.r.d. poprzez ich błędną wykładnię, przejawiającą się w przyjęciu przez Sąd I instancji, że przyczepa ciężarowa marki [...] o nr rej. [...] mogła zostać uznana za naczepę ciężarową, podczas gdy ostatni pojazd w "zestawie" jest typową 3-osiową przyczepą ciężarową z osią centralną, czyli zgodnie z definicją wskazaną w art. 2 pkt 50 p.r.d. pojazdem bez silnika, przystosowanym do łączenia go z innym pojazdem, tym bardziej, że z całą pewnością tego rodzaju pojazd nie spełnia definicji naczepy podanej w art. 2 pkt 52 p.r.d., zgodnie z którą naczepą jest przyczepa, której część spoczywa na pojeździe silnikowym i obciąża ten pojazd.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że w rozpoznawanej sprawie zestaw pojazdów posiadał łącznie 7 osi, tj. 2 osie ciągnika samochodowego, 2 osie pierwszej naczepy i 3 osie przyczepy. Każdy z tych składników pojazdów jest odrębnym pojazdem rejestrowanym na podstawie własnych dokumentów, posiada własny numer identyfikacyjny pojazdu (VIN), tabliczkę znamionową, własny dowód rejestracyjny i jest przedmiotem odrębnych badań technicznych, jak również posiada odrębną umowę zawarcia obowiązkowego ubezpieczenia OC. Zdaniem organu, ze zgromadzonego w sprawie materiału fotograficznego oraz kopii okazanych w trakcie kontroli drogowej dokumentów wynika jednoznacznie, że strona wykonywała przejazd trzema pojazdami, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony stan faktyczny.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione i dlatego skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą rozstrzygnięcia Sądu I instancji były powzięte przez ten Sąd wątpliwości co do tego, czy zespół pojazdów poddany kontroli drogowej składał się z dwóch albo trzech pojazdów. Uznany zaś przez organy za zespół trzypojazdowy był pojazdem nienormatywnym w świetle art. 62 ust. 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wątpliwości Sądu I instancji prowadzące do uchylenia zaskarżonej decyzji nie były uzasadnione.

Należy bowiem przede wszystkim zwrócić uwagę na fakt, że podczas kontroli kierowca zespołu pojazdów wylegitymował się trzema dowodami rejestracyjnymi, wystawionymi dla każdego z trzech pojazdów wchodzących w skład zespołu.

Według przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym dowód rejestracyjny to dokument stwierdzający dopuszczenie do ruchu pojazdu, który spełnia określone prawem wymagania w tym wymagania o charakterze technicznym (art. 71 ust. 1 i art. 72 ust. 1). Dowód rejestracyjny jest zatem dokumentem urzędowym, potwierdzającym, że pojazd, którego rejestracja została w ten sposób potwierdzona, jest pojazdem w rozumieniu Prawa o ruchu drogowym.

Definicje pojazdu zawierają zaś art. 2 pkt 31, 50 i 52 tej ustawy. W pojęciu pojazdu mieści się również naczepa i przyczepa.

Jeżeli zatem zarówno tzw. ciągnik, jak i naczepa oraz przyczepa były zarejestrowane jako odrębne pojazdy, to Sąd nie miał podstaw do zarzucenia organowi niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, dotyczących rzeczywistego charakteru połączonych elementów tego zespołu pojazdów. Status pojazdu określa bowiem dowód rejestracyjny, a nie okoliczności faktyczne, dotyczące sposobu jego użytkowania. W rozpatrywanej sprawie nie przedstawiono zaś żadnych wiarygodnych dowodów, które mogłyby podważyć prawdziwość danych zawartych w dowodach rejestracyjnych naczepy i przyczepy.

Nie jest także uzasadnione stanowisko Sądu I instancji, co do niezbadania kontrolowanego zespołu pojazdów pod kątem cech pojazdu skompletowanego (art. 2 pkt 68 Prawa o ruchu drogowym). Pojazd – tzw. składak musi bowiem również być, w celu dopuszczenia go do ruchu, zarejestrowany. O tym więc, czy mamy do czynienia z dopuszczonym do ruchu pojazdem skompletowanym decyduje wyłącznie dowód rejestracyjny, a nie ustalenia Inspekcji Transportu Drogowego poczynione podczas kontroli drogowej albo ustalenia organu tej Inspekcji wymierzającego karę za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i dlatego na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, rozpoznał skargę i oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.), orzekł jak w sentencji.