Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1504/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6366 Tabele wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 108
journal: Dz.U. 2006 nr 90 poz 631
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych - tekst jednolity
article: art. 12  par. 1,  art. 35,  art. 36,  art. 37  par. 2,  art. 107  par. 1,  art. 105  par. 1,  art. 97  par. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 20,  art. 22,  art. 45,  art. 77  ust. 2,  art. 64  ust. 2,  art. 31  ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi S. w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. z siedzibą w W., utrzymał w mocy orzeczenie Komisji [...] z dnia [...] listopada 2006 r. umarzające postępowanie w sprawie wniosku S. o [...].

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że orzeczeniem z dnia [...] listopada 2006 r. Komisja [...] umorzyła postępowanie w sprawie wniosku S. o [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Komisja [...] wyjaśniła, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt SK 40/04 (Dz. U. Nr 21, poz. 164) orzekł o niezgodności art. 108 ust. 3 w związku z art. 109 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t. j. z 2006 r. Dz. U. Nr 90, poz. 631, ze zm.) z art. 20, 22 w związku z art. 31 ust. 3, 45 ust. 1 i 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i o utracie mocy obowiązującej art. 108 ust. 3 z dniem 1 września 2006 r. Komisja [...] podniosła, że powołany artykuł stanowił jedyną podstawę prawną do rozpatrywania spraw związanych z [...]. Wobec zaś faktu, że do chwili wydania orzeczenia przez Komisję nie został wprowadzony przepis, stanowiący nową podstawę prawną w omawianym zakresie, Komisja powołując się na art. 105 § 1 kpa w związku z art. 108 ust. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych uznała, iż zachodzi przypadek bezprzedmiotowości postępowania, spowodowany uchyleniem podstawy prawnej do działania organu administracji publicznej i umorzyła postępowanie.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem S. złożyło odwołanie. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozpatrując odwołanie stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ II instancji wyjaśnił, że podtrzymuje argumentację przedstawioną w sprawie przez Komisję [...]. podkreślił, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest przepisów prawa materialnego, dotyczących podejmowania decyzji w zakresie [...]. Stwierdził, że oznacza to wystąpienie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 kpa. Równocześnie organ odwoławczy powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1995 r. sygn. akt SA/Łd 2424/94, zgodnie z którym z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że decyzja wydana na podstawie nieobowiązujących w chwili jej wydania przepisów, byłaby dotknięta wadą nieważności z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Dodatkowo Minister podniósł, że brak jest także podstaw do uznania, że nieistnienie podstawy prawnej do zatwierdzania przez Komisję [...] ma charakter przejściowy. Tak więc wstrzymywanie postępowania w oczekiwaniu na uchwalenie nowych przepisów stanowiłoby niedopuszczalną bezczynność organu administracji. Ponadto nie ma też możliwości zawieszenia podstępowania z takiej przyczyny, na co wielokrotnie wskazywał NSA (m.in. w wyroku z dnia 29 stycznia 1996 r. , sygn. akt I SA 1843/94 oraz w wyroku z dnia 4 kwietnia 2005 r. sygn. akt II GSK 27/05). Zdaniem Ministra w zaistniałej sytuacji Komisja [...] zachowała jednak na mocy art. 108 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, kompetencję do wydania orzeczenia niemerytorycznego kończącego postępowanie jako bezprzedmiotowe. Podstawą prawną orzeczenia Komisji nie był bowiem uchylony przez Trybunał Konstytucyjny art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Mając powyższe na uwadze, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło S. W uzasadnieniu strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie przepisu art. 108 ust. 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych poprzez błędną wykładnię i uznanie, że wskazany przepis mógł stanowić podstawę prawną do wydania przez Komisję [...] orzeczenia o umorzeniu postępowania oraz naruszenie art. 105 § 1 kpa poprzez bezpodstawne przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania. Skarżący zakwestionował stanowisko Ministra uznając, że niezgodny z Konstytucją przepis art. 108 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych stanowił jedyną podstawę prawną do działania Komisji [...] w odniesieniu do postępowań o [...], zaś eliminacja tego przepisu z obrotu prawnego pozbawiła Komisję prawa do wydawania w przedmiotowych postępowaniach jakichkolwiek orzeczeń, w tym także o charakterze formalnym. Wskazał, że sam art. 108 ust. 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie może, jego zdaniem, stanowić podstawy prawnej do podejmowania decyzji w sprawach o [...], bowiem wskazuje on jedynie, że w tego rodzaju postępowaniach zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Podobnie jak przepis art. 108 ust. 6 powołanej ustawy nakazuje do sporów dotyczących [...], czy związanych z zawarciem umowy stosować przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Dodatkowo skarżący podniósł, że niezależnie od powyższego, jego zdaniem, w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, niezbędna dla wydania orzeczenia o jego umorzeniu. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi bowiem jedynie w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania (wyrok NSA z dnia 17 lutego 2006 r. sygn. akt V SA/Wa 2627/05), natomiast w niniejszej sprawie stan faktyczny jednoznacznie wskazuje na istnienie sprawy administracyjnej, czyli przedmiotu postępowania, co z kolei stanowi o braku podstaw do umorzenia postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia, na podstawie art. 108 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t. j. z 2006 r. Dz. U. Nr 90, poz. 631, ze zm.), przez S. wniosku z dnia [...] lipca 2005 r. o [...] (k-43 akt adm.). Artykuł 108 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2006 r. - t. j. z 2000 r. Dz. U. Nr 80, poz. 904, ze zm.) stanowił, że Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego powołuje Komisję [...], zwaną dalej "Komisją", składającą się z [...] powoływanych w odpowiedniej proporcji spośród kandydatów, o których mowa w ust. 2 tego artykułu (ust. 1). Kandydatów na członków Komisji przedstawiają [...], w terminie wyznaczonym przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Informację o terminie ogłasza się w drukowanych dziennikach prasowych (ust. 2). Komisja w składzie [...] oraz przewodniczącego jako [...], wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego z grona [...], zatwierdza lub odmawia zatwierdzenia przedstawionych przez [...] a także wskazuje organizację właściwą w rozumieniu art. 107 (ust. 3). Do postępowania przed Komisją w sprawach, o których mowa w ust. 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od orzeczeń Komisji wydanych w tym trybie służy odwołanie do Ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego (ust. 4). Komisja w składzie [...] wyznaczonym z grona [...] po jednym przez każdą ze stron oraz [...] wybranego przez tak wyznaczonych [...] rozstrzyga spory dotyczące stosowania [...], o których mowa w ust. 3. Jeżeli jedna ze stron nie wyznaczy [...] , zostaną oni wyznaczeni przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego (ust. 5). Do postępowania przed Komisją w sprawach, o których mowa w ust. 5, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu przed sądem polubownym (ust. 6). Strona niezadowolona z rozstrzygnięcia Komisji, o którym mowa w ust. 5, może w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wnieść powództwo do właściwego sądu okręgowego (ust. 7). [...] za udział w posiedzeniach Komisji przysługuje wynagrodzenie (ust. 8). Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb działania Komisji, wysokość wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 8, wysokość opłat za postępowanie przed Komisją oraz zasady ich wnoszenia (ust. 9).

W trakcie trwania postępowania przed Komisją [...], powołaną przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zgodnie z przepisami rozporządzenia z dnia [...] 1994 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu działania Komisji [...], wynagradzania jej członków, wysokości opłat za postępowanie przed tą Komisją oraz zasad ich wnoszenia (Dz. U. Nr 138, poz. 736, ze zm.), którego przedmiotem był złożony przez S. wniosek z dnia [...] lipca 2005 r. o zatwierdzenie [...], Trybunał Konstytucyjny rozpatrzył skargę konstytucyjną [...] sp. z o.o. w K. o zbadanie zgodności art. 108 ust. 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych z art. 20, art. 22 i art. 45 Konstytucji oraz wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności art. 108 ust. 3 i 4 w związku z art. 109 przywołanej ustawy z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2, art. 64 ust. 2, art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W wyroku z dnia 24 stycznia 2006 r. (sygn. akt SK 40/04) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 108 ust. 3 w związku z art. 109 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 904, ze zm.) jest niezgodny z art. 20, art. 22 w związku z art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji oraz że art. 108 ust. 4 w związku z art. 109 powołanej ustawy jest zgodny z art. 20, art. 22 w związku z art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. W pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność orzekania. Równocześnie Trybunał orzekł, że art. 108 ust. 3 traci moc obowiązującą z dniem 1 września 2006 r. W tej sytuacji powołując się na powyższy wyrok Trybunału Komisja [...] orzeczeniem z dnia [...] listopada 2006 r. umorzyła, na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 108 ust. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wszczęte na podstawie art. 108 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, postępowanie w sprawie wniosku S. o zatwierdzenie [...]. Z taką decyzją nie godzi sie wnioskodawca, czyli S.

Powstaje w związku z tym konieczność odpowiedzi na pytanie, czy a jeśli tak, to jaki wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy miał przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt SK 40/04 orzekający o niekonstytucyjności art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Po rozważeniu tego zagadnienia Sądu orzekający stanął na stanowisku, że przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego miał zasadnicze znaczenie w rozpatrywanej sprawie. Orzeczeniem tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem niekonstytucyjność art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz orzekł, że przepis ten traci moc obowiązującą z dniem 1 września 2006 r. W przypadku zaś wydania aktu w oparciu o przepis niekonstytucyjny, ustawa zasadnicza wprowadza możliwość zastosowania takich środków proceduralnych, aby zrealizować zasadę stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją. Skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną ostatecznej decyzji administracyjnej jest co do zasady możliwość uchylenia takiej decyzji. W takiej sytuacji przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują bowiem możliwość żądania wznowienia postępowania (art. 145a). Skutkiem tego orzeczenia Trybunału z dniem 1 września 2006 r. utracił moc obowiązywania przepis art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, który w rozpatrywanej sprawie był materialnoprawną podstawą prowadzenia przez Komisję [...] postępowania z wniosku S. Regułą jest, że organ rozpoznając sprawę w trybie postępowania administracyjnego załatwia ją przez wydanie decyzji pozytywnej albo negatywnej. Odmowa (jak i uwzględnienie wniosku) jest rozstrzygnięciem merytorycznym i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wymaga, by istniała podstawa prawna (zarówno formalnoprawna jak i materialnoprawna) do wydania takiego rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie jedyną podstawą materialnoprawną do wydania przez Komisję [...] merytorycznego orzeczenia w sprawie złożonego wniosku o [...] mógł być tylko przepis art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Jednakże w dniu [...] listopada 2006 r. przepis ten już nie obowiązywał w systemie prawa. Nie istniała także w dniu wydania przez organ I instancji żadna inna regulacja prawna, która mogłaby stanowić podstawę prawną do merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku. Podkreślić trzeba, że nieuzasadniona opieszałość ustawodawcy w tej sprawie, mimo upływu od dnia wydania przez Trybunał powołanego orzeczenia już okresu 3 lat, trwa nadal i istnieje ona także w dniu wydawania przez Sąd niniejszego orzeczenia. Pomimo jednak tego, że zdaniem Sądu orzekającego, 3 lata to okres wielokrotnie przekraczający czas niezbędny do dokonania, zgodnie z jasno sprecyzowanymi zaleceniami Trybunału Konstytucyjnego, odpowiedniej nowelizacji ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, to pozostaje faktem, że na dzień [...] listopada 2006 r. brak było jakiejkolwiek regulacji prawa materialnego, która mogłaby stanowić podstawę materialnoprawną do rozpatrzenia złożonego przez stronę skarżącą wniosku z dnia [...] lipca 2005 r. W tym miejscu wypada przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 12 i 35 § 1-3 kpa organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Niezasadne powstrzymywanie się przez organ od wydania decyzji lub uchylanie się od rozstrzygnięcia sprawy narusza zatem zarówno art. 12 § 1, jaki i art. 35 kpa. Skutkiem takiego działania organu może być złożenie przez stronę zażalenia w trybie art. 37 kpa a następnie tzw. skargi na bezczynność organu złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (Sądowi z urzędu jest wiadome, że strona skarżąca w podobnej sprawie z tych środków skorzystała i złożyła skargę na bezczynność Komisji [...] - sygn. akt I SAB/Wa 200/07). Zwrócić również należy uwagę na przepis art. 38 kpa, zgodnie z którym co do zasady pracownik organu administracji publicznej, który z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwił sprawy w terminie lub nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 kpa albo nie załatwił sprawy w dodatkowym terminie ustalonym w myśl art. 37 § 2 kpa, podlega odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa. Przywołane przepisy prawa jednoznacznie wyznaczają zasadę, że wszczęte postępowanie administracyjne musi zostać zakończone wydaniem odpowiedniego orzeczenia i to w prawem określonym terminie (w wyroku z dnia 11 stycznia 1994 r. sygn. akt. SAB/Wr 31/93, publ. ONSA 1995/1/29 Naczelny Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że wszczęte postępowanie administracyjne musi być zakończone załatwieniem sprawy (art. 104 § 1 kpa). Jeśli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji nie może odstąpić od załatwienia sprawy; w takim wypadku wydaje decyzję o umorzeniu postępowania - art. 105 § 1 kpa). Tego rodzaju pogląd harmonizuje z uznawaną zasadą, że realizacja kompetencji organu jest jego prawnym obowiązkiem. Od obowiązku tego nie zwalniają tzw. trudności obiektywne: brak etatów, środków pieniężnych, przekonanie, że powierzona organowi kompetencja "nie ma nic wspólnego z realizacją jego zadań ustawowych" (teza pierwsza wyroku NSA z dnia 21 grudnia 1999 r., sygn. akt V SAB 147/99, niepubl.). Dlatego też Sąd nie znajduje uzasadnienia prawnego dla stanowiska strony skarżącej zawartego w złożonej skardze, z którego wynika, że eliminacja przez Trybunał Konstytucyjny z obiegu prawnego art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych "pozbawiła Komisję[...] prawa do wydawania w przedmiotowych postępowaniach jakichkolwiek orzeczeń, w tym także o charakterze formalnym". Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie pozbawiło przecież bytu prawnego organu jakim jest Komisja [...], ani nie dotyczyło przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, który zawiera i reguluje w art. 105 instytucje umorzenia postępowania. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych oraz doktryną właśnie instytucja umorzenia jest rozumiana jako "środek ostateczny, niweczący dotychczasowe wyniki postępowania", "stosowany tam tylko, gdzie osiągnięcie celów procesu staje się nieaktualne" (M. Waligórski, Polskie prawo procesowe..., s. 247-248). Według H. Trammera "gdy stosunek procesowy przez pewien czas ważnie istniał, ale zaszła nie dająca się uleczyć okoliczność, powodująca trwałą niemożność dalszego istnienia ważnego stosunku procesowego (niedający się uleczyć następczy brak przesłanki procesowej sensu largo)" to umarza się postępowanie (H. Trammer, Następcza bezprzedmiotowość..., s. 21). Ponadto umorzenie postępowania administracyjnego nie jest uzależnione od woli organu orzekającego, lecz od spełnienia się obiektywnie istniejącej przyczyny bezprzedmiotowości, której istnienie organ orzekający musi stwierdzić i wykazać w decyzji o umorzeniu, wydanej w ramach art. 105 § 1 kpa. Zdaniem Sądu Komisja [...], działając jako organ publiczny prowadzący dotychczas postępowanie, prawidłowo uznała, że po wydaniu powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, utraciła podstawę materialnoprawną do wydawania orzeczeń w sprawie wniosków o [...] zmierzając do formalnego zakończenia wszczętego postępowania, uzasadniając istnienie przesłanki jego bezprzedmiotowości i na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzyła wszczęte wnioskiem strony skarżącej postępowanie. Biorąc pod uwagę postawione w skardze zarzuty o braku bezprzedmiotowości przedmiotowego postępowania oraz przedstawione powyżej rozważania, Sąd zwrócił uwagę, że w świetle podstawowych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego strona ma prawo do merytorycznego rozstrzygnięcia (co do istoty) sprawy stanowiącej przedmiot postępowania. Umorzenie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stanowiącą wyjątek od tej zasady. Zgodnie z art. 105 § 1 kpa postępowanie administracyjne podlega umorzeniu tylko wtedy, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Skutki umorzenia postępowania polegają na tym, że toczącego się prawidłowo postępowania od czasu zaistnienia przyczyn, określonych w ustawie procesowej, nie prowadzi się dalej i kończy się bez osiągnięcia celu, dla którego postępowanie zostało wszczęte. Postępowanie administracyjne może toczyć się jedynie w sytuacji, gdy ma swój "przedmiot" rozumiany jako związek prawa procesowego z prawem materialnym (B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne..., s. 165). Prowadzi to do wniosku, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem i taka sytuacja wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Brak prawnych możliwości podjęcia przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia regulującego w sposób władczy i jednostronny konkretną sytuację prawną obywatela czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Sądu stanął na stanowisku, że ze względu na fakt, iż od dnia [...] września 2006 r. (czyli również w chwili wydawania kwestionowanych decyzji organów orzekających) nie istniał już żaden przepis prawa rangi ustawowej mogący być materialną podstawą prawną działania organu administracji publicznej w niniejszej sprawie, Komisja [...] prawidłowo umorzyła przedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie z tego powodu, że stało sie ono bezprzedmiotowe. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z treścią art. 7 Konstytucji organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Do tej konstytucyjnej zasady nawiązuje art. 6 kpa. Przepis ten stanowiąc, że organy administracji działają na podstawie przepisów prawa, określa zasadę praworządności stosowania prawa przez organy administracji publicznej. W tym ujęciu praworządność oznacza zgodność z normami (przepisami) prawa obowiązującego (Wróblewski J., Wartości a decyzje sądowe, Ossolineum 1973, s. 65). Chodzi tu więc o zakres, w jakim normy prawne regulują procedurę podejmowania decyzji administracyjnej. Do norm tych należą w szczególności normy prawa materialnego stosowane przez organ administracji publicznej (podstawa normatywna decyzji) i normy proceduralne regulujące poszczególne fazy postępowania (podstawa proceduralna decyzji). Zgodnie z art. 107 § 1 kpa organ administracji publicznej powinien wydać decyzję administracyjną w oparciu o podstawę prawną (podstawa normatywna i podstawa proceduralna). Organ stosujący prawo jest zatem obowiązany ustalić obowiązywanie przepisów, na które się powołuje, uzasadniając swą decyzję. Skoro w rozpatrywanej sprawie materialnoprawnej podstawy prawnej działania organów nie było, bo odpadła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt SK 40/04, zatem prawidłowo organy orzekające uznały, że nie można było już wydać w tej sprawie żadnej decyzji merytorycznej. Podsumowując stwierdzić należy, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, kiedy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej (w formie decyzji administracyjnej) ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Taka zaś sytuacja, na skutek usunięcia z obiegu prawnego przepisu art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wystąpiła w rozpoznawanej sprawie (podobnie np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2002 r. sygn. akt III RN 59/01, publ. OSNP 2003/3/56, wyrok NSA z dnia 24 marca 2003 r. sygn. akt II SA 2057/01, niepubl.). Zwrócić również należy uwagę na fakt, że decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron. Wywiera ona inny skutek prawny, przyjmuje bowiem, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy i kończy zawisłość sprawy w danej instancji. Skutki decyzji umarzającej mają zatem charakter procesowy. Ze względu na określone przeszkody, niepozwalające na ukształtowanie stosunku materialnoprawnego, postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Skutkiem decyzji umarzającej postępowanie jest zniweczenie dotychczas toczącego się postępowania. Umorzenie postępowania nie stoi na przeszkodzie wszczęciu nowej sprawy, oczywiście, jeśli będzie to możliwe na podstawie prawa materialnego (Biernat S., Zimmermann J., Problem stabilizacji nieostatecznych decyzji administracyjnych, Krakowskie Studia Prawnicze, 1974, s. 71).

Na marginesie zwrócić należy uwagę, że zgodnie z treścią art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przy czym należy przyjąć, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Wydanie przez ustawodawcę przepisu prawa oznacza stanowienie prawa, nie jest elementem postępowania administracyjnego, które dotyczy jego stosowania i zostało uregulowane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i nie mieści się w pojęciu postępowania przed innym organem lub sądem w ujęciu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Obu tych sfer działania nie można mylić i utożsamiać. Rządzące nimi reguły są bowiem odmienne i odrębnie uregulowane. Oznacza to, że uchwalenie nowych przepisów, w miejsce uchylonego przez Trybunał Konstytucyjny art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach, nie jest, zdaniem Sądu, zagadnieniem wstępnym, zaistnienie którego powoduje konieczność lub możliwość zawieszenia przez organ postępowania administracyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.