Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2516/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1 i 2,  art. 58 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 16 ust. 6, 7 i 8
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 83 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Elżbieta Lenart(spr.) Protokolant referent stażysta Agnieszka Kołtuniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Rzecznika Praw Obywatelskich na czynność Prezydenta [...] w przedmiocie wystosowania pisma z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] o zwrot nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] października 2019 r. Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynność Prezydenta [...] (dalej jako Prezydent lub organ) polegającą na wystąpieniu pismem nr [...] z [...] kwietnia 2019 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] o zwrot łącznej kwoty [...] zł tytułem nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego w okresie od [...] grudnia 2011 r. do [...] kwietnia 2019 r. na rzecz H.L..

Skarżący zaskarżonej czynności organu administracji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 16 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

(Dz. U. z 2018 r, poz. 2220 ze zm.), dalej jako u.o.ś.r., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sytuacji powzięcia informacji o pobieraniu w tym samym okresie zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego wskazana norma stanowi samodzielną podstawę prawną do skierowania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych żądania dokonania pomniejszenia wypłacanego stronie świadczenia emerytalno-rentowego o kwotę wypłaconego zasiłku pielęgnacyjnego w okresie pobierania dodatku pielęgnacyjnego, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 16 ust. 7 i 8 u.o.ś.r.;

b) art. 30 ust. 1, 2 i 5 u.o.ś.r, poprzez niezastosowanie w wyniku wadliwego uznania,

iż określony w art. 16 ust. 7 i 8 u.o.ś.r. mechanizm potrącania ze świadczeń emerytalno-rentowych nienależnego zasiłku pielęgnacyjnego wyłącza konieczność uprzedniego wydania decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

W uzasadnieniu skargi przedstawił argumenty na poparcie zarzutów skargi oraz wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej czynności dokonanej przez organ.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że pismem z [...] kwietnia 2019 r. poinformował Zakład Ubezpieczeń Społecznych o fakcie jednoczesnego otrzymywania przez H.L. zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego w okresie od dnia [...] grudnia 2011 r. do dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz zwrócił się o zwrot nienależnie pobranego świadczenia

w wysokości [...] zł.

Zdaniem organu jest bezsporne, że okoliczności powodujące ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wystąpiły. Nie ma też podstaw do twierdzenia, by H.L. - przy zachowaniu przeciętnej staranności - mogła nie wiedzieć, że wraz z przyznaniem jej dodatku pielęgnacyjnego traci prawo do zasiłku.

Podniósł, że zasiłek pielęgnacyjny przyznany został decyzją z [...] października 2008 r., wydaną na wniosek z [...] września 2008 r. Formularz wniosku podpisanego przez stronę zawiera pouczenie, w którym mowa między innymi, że: "zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy z 17 grudnia 1988 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. nr 162, poz. 1118 ze zm.) oraz na podstawie innych ustaw". Pouczenie to jest jednoznaczne, zawiera odniesienie do aktu prawnego, z którego wynika prawo do dodatku pielęgnacyjnego, a nadto wydrukowane zostało czcionką

o takim samym rozmiarze jak pozostała część druku.

Co więcej, w związku z uogólnionym pouczeniem zawartym w wydawanych decyzjach strona wraz z wnioskiem złożyła pisemne oświadczenie, że powiadomi Wydział Spraw Społecznych i Zdrowia Referat Świadczeń Rodzinnych o każdej zmianie danych osobowych i identyfikacyjnych oraz każdej zmianie sytuacji rodzinnej i majątkowej.

Organ zauważył, że w dniu [...] czerwca 2013 r., a więc niespełna 5 lat po wydaniu decyzji oraz niespełna 2 lata po przyznaniu dodatku pielęgnacyjnego, H.L. złożyła informację o nowym adresie zamieszkania. Tym samym zastosowała się do obowiązku informowania o zmianach, o których mowa była w oświadczeniu złożonym w 2008 r. Trudno zatem przypuszczać, by strona nie rozumiała treści pouczenia i swojego oświadczenia oraz znaczenia zmian dla prawa do zasiłku. Niewątpliwie przyznanie dodatku pielęgnacyjnego traktować należy jako zmianę sytuacji materialnej, która nastąpiła 3 lata wcześniej niż poinformowanie o zmianie adresu. Nieprzekonujące są zatem twierdzenia o "braku pewności co do kierowanych do H.L. rozwiązań i decyzji prawnych" oraz jej ograniczonej percepcji.

Ponadto, działania Prezydenta [...] zmierzające do zapewnienia stronie pełnej i czytelnej informacji na temat potencjalnej utraty prawa do zasiłku, były nadzwyczaj staranne. Z zasad doświadczenia życiowego wynika bowiem, że standardowe i ogólnikowe pouczenia zawarte w decyzjach nie zawsze sformułowane są w sposób zrozumiały dla osób starszych, nie wspominając o tym, że nie zawsze są czytane. W takiej sytuacji skuteczniejsze jest osobiste pouczenie o konieczności informowania o zmianach, poparte pisemnym oświadczeniem wnioskującego złożonym wraz z wnioskiem i wobec osoby, która zajmuje się załatwieniem sprawy.

Jak widać na przykładzie informacji o zmianie adresu, metoda taka okazała się skuteczna - niestety tylko jeśli chodzi o zabezpieczenie interesu ekonomicznego strony. Zatem w okolicznościach sprawy można jak najbardziej przyjąć, i że zgodnie

z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego strona została uprzedzona

o konsekwencjach przyznania dodatku pielęgnacyjnego.

Okoliczności te świadczą o oczywistej bezzasadności zarzutu skarżącego odnośnie naruszenia art. 8 i 9 k.p.a. - ponieważ organ poinformował stronę

o konieczności złożenia dodatkowych dokumentów lub informacji. Nie sposób też przyjąć, że przyznanie dodatku pielęgnacyjnego, a więc zmiana sytuacji materialnej strony, nastąpiła bez jej wiedzy. Skarżący twierdzi, że stronę obciążają konsekwencje nieprawidłowej praktyki ZUS, jednak niewątpliwie organ, który wydał decyzję

o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego ma obowiązek powiadomić ZUS o fakcie jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń, zaś ZUS zwrócić świadczenie nienależnie pobrane.

Zaskarżona czynność została zatem podjęta zgodnie z prawem oraz po analizie, czy zaistniała przesłanka świadomości strony, a więc czy świadczenie jest nie tylko nienależne, ale i zostało nienależnie pobrane.

Organ, odnosząc się do zarzutu konieczności wcześniejszego wydania decyzji

o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, powtórzył argumentację zawartą

w odpowiedzi na skargę na postanowienie o zwrocie podania o umorzenie należności.

Wskazał, że ustawa o świadczeniach rodzinnych została znowelizowana z dniem 4 marca 2016 r. w ten sposób, że w art. 16 wprowadzono ust. 7 o treści: "Osobie, której przyznano dodatek pielęgnacyjny za okres, za który wypłacono zasiłek pielęgnacyjny. Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub inny organ emerytalny lub rentowy, który przyznał dodatek pielęgnacyjny, wypłaca emeryturę lub rentę pomniejszoną o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconego za ten okres zasiłku pielęgnacyjnego

i przekazuje tę kwotę na rachunek bankowy organu właściwego" oraz ust. 8

w brzmieniu: "Przekazanie kwoty odpowiadającej wysokości zasiłku pielęgnacyjnego,

o którym mowa w ust. 7, uznaje się za zwrot świadczeń nienależnie pobranych".

W myśl art. 7 ustawy nowelizującej (czyli ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych) do postępowań w sprawie zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego nienależnie pobranego za okres, za który przyznano dodatek pielęgnacyjny, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 2 i art. 3 pkt 2 (tj. przed 4 marca 2016 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe.

Jako że organ administracji nie wszczął i nie prowadził postępowania w sprawie zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego przez H.L., zastosowanie będą miały

- a contrario - przepisy w brzmieniu ustalonym ustawą nowelizującą.

Dodał, że jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych nie pozostawia wątpliwości, iż potrącenie następuje z mocy prawa, a nie na podstawie decyzji

o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń (wyrok NSA z 11 marca 2011 r., sygn. akt

I OSK 1942/10, wyrok WSA w Poznaniu z 13 sierpnia 2010 r., sygn. akt

II SA/Po 240/10, wyrok WSA w Lublinie z 16 stycznia 2007 r., sygn. akt

II SA/Lu 967/06), zaś kontrola prawidłowości przyznania i stosowania instytucji potrącenia emerytury leży poza kognicją sądów administracyjnych, bowiem odbywa się w ramach postępowania przez sądem powszechnym, mimo treści art. 104 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej (tak WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 731/13).

Prezydent [...] dokonał interpretacji art. 16 ust. 7 i 8 u.o.ś.r i trudno przypisać mu niewłaściwe działanie, tym bardziej, że - jak podnosi sam skarżący przywołując postanowienie NSA z 24 października 2006 r., sygn. akt II OW 32/06 - właściwości organów nie można domniemywać. Wewnętrznie sprzeczne są więc twierdzenia skarżącego, który wywodzi, iż z art. 16 ust. 7 i 8 u.o.ś.r. nie wynika, że organ, który wypłacił stronie zasiłek pielęgnacyjny, nie posiada kompetencji do wydania decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń.

W dalszej części uzasadnienia wskazał, że egzekucja administracyjna świadczeń pieniężnych odbywała i odbywa się między innymi przez zajęcie np. wynagrodzenia

z umowy o pracę, emerytury itd., toteż proponowane przez RPO rozumienie omawianych przepisów nie wyposażyłoby organów administracji w żadne nowe środki prawne. Przepisów tych nie umieszczono w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji czy w rozdziale 6 u.o.ś.r., w którym uregulowano ogólne zasady postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń (a także ich zwrotu - art. 30 i 30a).

Zwrócił też uwagę na art. 62 ust. 2 u.o.ś.r., który nakazuje potrącanie

z emerytury kwot nienależnie pobranych zasiłków pielęgnacyjnych, ustalonych decyzją administracyjną. Oznacza to, że już w dacie wejścia ustawy w życie ustawodawca skorzystał z instytucji potrącenia, przy czym zaznaczył, iż może ono dotyczyć świadczeń nienależnie pobranych, których wysokość ustalono w decyzji administracyjnej. Prowadzi to do logicznego wniosku, że dodanie w art. 16 ust. 7

i 8 u.o.ś.r. wyłączyło z procedury etap wydania decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Artykuł 3 § 2 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.

U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych

w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych

w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

W tak określonym przez ustawodawcę zakresie kognicji sądów administracyjnych nie mieści się czynność organu polegająca na wystąpieniu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwrot (poprzez potrącenie ze świadczenia pobieranego z ZUS) łącznej kwoty [...] zł tytułem nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego w okresie od [...] grudnia 2011 r. do [...] kwietnia 2019 r. na rzecz H.L..

Wskazane pismo nie jest bowiem aktem (decyzją, postanowieniem) lub czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. W szczególności nie jest ono aktem lub czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Powołane w tym przepisie czynności cechują się bowiem tym, że mimo, iż nie stanowią decyzji lub postanowienia mają one charakter publicznoprawny i są podejmowane w sprawach indywidualnych. Muszą więc dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa i mieć charakter władczy. Kontrola sądu administracyjnego dotyczy bowiem tylko konkretnej formy działalności organu administracji publicznej lub jego bezczynności w konkretnej zindywidualizowanej sprawie, a nie całokształtu jego działalności, czy bezczynności.

Kwestionowane przez skarżącego pismo wystosowane zostało na podstawie

art. 16 ust. 6, 7 i 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2134). Zgodnie z ww. przepisami zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego (ust. 6). Osobie, której przyznano dodatek pielęgnacyjny za okres, za który wypłacono zasiłek pielęgnacyjny, Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub inny organ emerytalny lub rentowy, który przyznał dodatek pielęgnacyjny, wypłaca emeryturę lub rentę pomniejszoną o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconego za ten okres zasiłku pielęgnacyjnego

i przekazuje tę kwotę na rachunek bankowy organu właściwego (ust. 7). Przekazanie kwoty odpowiadającej wysokości zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w ust. 7, uznaje się za zwrot świadczeń nienależnie pobranych (ust. 8).

Zauważyć jednak należy, że dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu

w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma jej przedmiot, nie zaś tryb, w jakim organ wystosował ww. pismo. Z cytowanych wyżej przepisów wyraźnie wynika, że to Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub inny organ emerytalny lub rentowy, który przyznał dodatek pielęgnacyjny, wypłaca emeryturę lub rentę pomniejszoną o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconego za ten okres zasiłku pielęgnacyjnego

i przekazuje tę kwotę na rachunek bankowy organu właściwego.

Co do zasady sądem właściwym rzeczowo do rozpatrywania spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych jest sąd powszechny. W myśl bowiem art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. z 2019 r., poz. 1460 ze zm.) sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 tego Kodeksu powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów.

Natomiast kompetencje sądów administracyjnych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ustawodawca ograniczył do spraw określonych w art. 83

ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.). Do wymienionych w tym przepisie spraw należą decyzje przyznające świadczenie w drodze wyjątku i decyzje odmawiające przyznania takiego świadczenia, decyzje w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz decyzje w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, by zaskarżona przez skarżącego czynność podlegała kognicji sądu administracyjnego.

Należy zauważyć, że zaskarżona czynność organu (tj. wystąpienie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o dokonanie zwrotu wypłaconej kwoty), była konsekwencją otrzymania w dniu [...] kwietnia 2019 r. od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informacji o tym, iż H.L. od [...] grudnia 2011 r. pobiera dodatek pielęgnacyjny.

W tej sytuacji Prezydent jedynie poinformował Zakład Ubezpieczeń Społecznych o konieczności potrącenia ze świadczenia pobieranego z ZUS-u, świadczenia nienależnie pobranego w wysokości [...] zł. Samo zaś potrącenie następuje

z mocy prawa, tj. na mocy art. 16 ust. 7 u.o.ś.r.

Zaznaczyć też należy, że Prezydent decyzją z [...] lipca 2019 r., uchylił własną decyzję z [...] października 2008 r. przyznającą H.L. zasiłek pielęgnacyjny.

Skoro zatem świadczenie - z którego potrącona ma zostać kwota pobranego zasiłku pielęgnacyjnego - należy do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, zaś sprawy ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych są rozstrzygane

w drodze decyzji zaskarżalnej do sądu powszechnego (art. 83 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), to tym samym wszelkie kwestie dotyczące roszczeń z tego tytułu podlegają kognicji tego sądu.

Zwrócić również należy uwagę na okoliczność, że ust. 7 i 8 dodano do art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych dopiero ustawą z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych

(Dz.U. z 2015 r., poz. 1302). W uzasadnieniu do rządowego projektu ww. ustawy (Druk nr 3584) wskazano, że: "zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej na podstawie art. 75 ustawy

z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych do dodatku pielęgnacyjnego. Takie rozwiązanie wynika z faktu, że oba świadczenia, zarówno zasiłek pielęgnacyjny, jak i dodatek pielęgnacyjny, spełniają podobny cel. Dodatek pielęgnacyjny ma za zadanie zabezpieczyć środki do życia osobie uprawnionej do emerytury lub renty, która została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat. Nie została jednak przewidziana specjalna procedura dochodzenia kwot nadpłaconych świadczeń, w przypadku gdy przyznany zostanie, za ten sam okres, dodatek pielęgnacyjny, co często ma miejsce w sytuacji, gdy organ rentowy z mocą wsteczną przyznaje rentę lub emeryturę wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. W powyższym zakresie, zastosowanie mają obecnie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, które przewidują egzekucję administracyjną nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. W związku z powyższym, obecny stan prawny wymaga uzupełnienia o procedurę zwrotu, przez organ wypłacający dodatek pielęgnacyjny, kwoty odpowiadającej nadpłaconemu zasiłkowi pielęgnacyjnemu w przypadku, gdy organ rentowy przyzna za ten sam okres dodatek pielęgnacyjny. W celu uproszczenia procedury dochodzenia ww. kwoty proponuje się wprowadzenie rozwiązania na wzór obecnie funkcjonującego w art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, z późn.zm.). Przepis ten stanowi, że osobie, której przyznano emeryturę i rentę za okres, za który wypłacono zasiłek stały lub zasiłek okresowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz inne organy rentowe, które przyznały emeryturę i rentę, wypłacają to świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i przekazują te kwoty na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej. Wprowadzenie zaproponowanego rozwiązania pozwoli w efektywny sposób wyegzekwować kwotę nadpłaconego zasiłku pielęgnacyjnego, przede wszystkim z uwagi na możliwość pominięcia procedur związanych z ewentualną egzekucją administracyjną. Po wprowadzeniu proponowanych zmian organy emerytalno-rentowe, które przyznały dodatek pielęgnacyjny do emerytury lub renty, dokonywać będą pomniejszenia emerytury lub renty o kwoty zasiłku pielęgnacyjnego, i w konsekwencji zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego za ten sam okres, za który przyznano dodatek (na rachunek bankowy właściwego organu)".

W tej sytuacji nie sposób pominąć, że zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem sądowo-administracyjnym dotyczącym art. 99 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, potrącenie dokonywane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub inne organy rentowe następuje z mocy prawa, nie zaś na podstawie wydanej w tym celu decyzji administracyjnej. Wskazany przepis, mając bezwzględnie obowiązujący charakter, obliguje Zakład Ubezpieczeń Społecznych do dokonania takiego potrącenia. Obowiązek ten jest konsekwencją przyjętej przez ustawodawcę tzw. zasady pomocniczości, w świetle której świadczenia z pomocy społecznej nie powinny wyprzedzać świadczeń z ubezpieczenia społecznego (vide m.in. wyrok NSA z 11 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 1942/10, wyrok WSA w Bydgoszczy z 4 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1281/17, czy wyrok WSA w Lublinie z 27 maja 2014 r. sygn. akt

II SA/Lu 1024/13; https://cbois.nsa.gov.pl).

Podobna sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, w której pismo (czynność) Prezydenta z [...] kwietnia 2019 r. miało na celu jedynie poinformowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o konieczności dokonania zwrotu kwoty [...] zł, zaś samo potrącenie następuje z mocy prawa, tj. art. 16 ust. 7 u.o.ś.r.

Mając powyższe na uwadze należało uznać, że kwestia wypłaty emerytury o kwotę pomniejszoną o wypłacony uprawnionemu zasiłek pielęgnacyjny, nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Tak zakreślony przedmiot postępowania nie mieści się bowiem w katalogu aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 i 2a p.p.s.a. oraz brak przepisów szczególnych, które przewidują sądową kontrolę zgodnie z art. 3

§ 3 p.p.s.a. Wobec tego czynność (pismo) Prezydenta polegająca na wystąpieniu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwrot kwoty [...] zł nie mieści się w katalogu aktów i czynności, o których mowa w powołanym wyżej art. 3 p.p.s.a., a tym samym nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Z tego względu skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.