Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 747/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4 i ust. 5b
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: Starszy asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Inne z dnia [...] [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

W dniu [...]. A. M. złożył do Inne wniosek o umorzenie należności z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie ma możliwości spłaty zobowiązań ze względu na trudne warunki materialne. Ponadto oświadczył, że wraz z żoną jest na emeryturze, a z jego emerytury dokonywane są potrącenia. Dodał, że jest po udarze

i leczy się neurologicznie, ponadto wraz z żoną leczy się na nadciśnienie.

Decyzją z dnia [...]. Inne odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek: na ubezpieczenie społeczne za okres od maja do czerwca 2004r., od czerwca 2005r. do lipca 2012r., od października 2012r. do lutego 2013r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia w łącznej kwocie 77.082,43 zł; na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia do lipca 2004r., od czerwca 2005r. do lipca 2012r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia

w łącznej kwocie 30.691,65 zł oraz na Fundusz Pracy za okres od czerwca do grudnia 2005r., od stycznia 2007r. do maja 2009r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia w łącznej kwocie 2.969,42 zł.

Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Zakładu z dnia [...]. Wskutek wniesionej skargi decyzja ta została uchylona przez Wojewódzki Sad Administracyjny w B.. W wyroku z dnia 28 lutego 2018r. sygn. akt I SA/Bd 62/18 tut. Sąd stwierdził, że wydanie decyzji w oparciu o art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: "u.s.u.s."), musi być poprzedzone prawidłowym ustaleniem okresów, za które należności nie uległy przedawnieniu i wysokości tychże zaległości. W ocenie Sądu

w niniejszej sprawie takich ustaleń nie dokonano. Istnieją przy tym wątpliwości co do istnienia zaległości, o których umorzenie wnioskował skarżący.

Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...]. Inne utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...].

W odniesieniu do kwestii przedawnienia organ przedstawił obowiązujące w tym zakresie przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmiany w tych przepisach. Następnie organ w odniesieniu do poszczególnych zaległości wskazał na okoliczności powodujące brak przedawnienia należności składkowych.

Następnie organ, przedstawiając stan sprawy podał, że skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie wykonywania instalacji elektrycznych. W trakcie wykonywania tej działalności nie opłacał składek na ubezpieczenia. Zaległości na koncie zobowiązanego zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym. Organ wskazał, że w trakcie ponownie podjętego postępowania skarżący w piśmie z dnia [...]. powołał się na przedawnienie składek oraz zwrócił uwagę na swoją przewlekłą chorobę i związaną z tym konieczność opieki, którą musi nad nim sprawować żona. Jednocześnie dostarczył kopię karty informacyjnej z [...]. z Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego im. L. Rydygiera w T., zgodnie z którą przebył operację udrożnienia tętnicy szyjnej wewnętrznej lewej z uwagi na jej krytyczne (90%) zwężenie.

Przedstawiając sytuację skarżącego organ wskazał, że pobiera on emeryturę w kwocie 1.007,51 zł miesięcznie netto (po uwzględnieniu potrąceń egzekucyjnych

w kwocie 430,87 zł miesięcznie). Poza tym posiada dochód z tytułu wynajmu

w wysokości około 400 zł miesięcznie. Nie korzysta z pomocy społecznej ani innych form pomocy i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która osiąga dochód

w wysokości 857 zł miesięcznie netto. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawca ponosi miesięczne wydatki na: opłaty eksploatacyjne - 700-800 zł, koszty związane

z leczeniem - 100 zł. Poza tym poinformował, że posiada zobowiązanie w Urzędzie Skarbowym, które jest spłacane po 418 zł w formie potrąceń ze świadczenia emerytalnego. Organ ustalił, że skarżący nie posiada żadnych nieruchomości ani ruchomości.

Dalej organ przywołał regulacje pozwalające na umorzenie należności

z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności określone w art. 28 u.s.u.s., wymienił przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przesłanki takie nie zachodzą.

Ponadto, rozstrzygając o odmowie umorzenia należności, organ rozpatrzył sytuację strony pod kątem spełnienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., dających możliwość umorzenia zadłużenia z tytułu składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności oraz w wydanym na podstawie tego przepisu Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365), zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Organ wskazał, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w stosunku do strony zastosowania, ponieważ nie prowadzi ona już działalności gospodarczej.

Odnosząc się do przesłanki o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia pozwalającej na umorzenie należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która

w przypadku konieczności opłacenia przez stronę zadłużenia, pozbawiałaby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych organ uznał, że sytuacja materialna skarżącego uniemożliwia mu jednorazową spłatę zadłużenia. Wskazano, że łączny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy, które prowadzi z żoną to kwota około 2.265 zł miesięcznie. Natomiast łączna wysokość wydatków to około

800-900 zł miesięcznie. W związku z tym Zakład nie dał wiary, że sytuacja finansowa strony nie pozwala na spłacenie zaległości wobec ZUS. Organ podkreślił, że przepis zawarty w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia mówi o braku możliwości zaspokojenia "niezbędnych potrzeb", nie zaś o braku możliwości życia na "godnym poziomie", jak ujął to skarżący w skardze. Zdaniem organu sytuacja majątkowa skarżącego, która wynika ze złożonych przez niego dokumentów, nie stanowi zagrożenia dalszej egzystencji jego rodziny. Nie przedstawił on dowodów, które świadczyłyby o tym, że spłata zaległości spowodowałaby, że popadłby w niedostatek. W konsekwencji, w ocenie Zakładu,

w sprawie nie zaistniała okoliczność umorzenia, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W związku z powyższym organ w sytuacji wnioskodawcy dostrzegł możliwość podjęcia przez niego próby spłaty zadłużenia w dłuższym okresie, w ratach, które nie stanowiłyby zbytniego obciążenia dla jego budżetu domowego.

Odnosząc się do sytuacji zdrowotnej skarżącego organ stwierdził, że wykazane przez niego problemy zdrowotne nie uniemożliwiają uzyskiwania dochodu. Obecnie pobiera on emeryturę, a świadczenie to jest wypłacane niezależnie od stanu zdrowia. Przesłanka zawarta w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków jego rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu. Skarżący nie wykazał również konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Nie przedstawił bowiem żadnych dokumentów w tym zakresie. W związku z tym w ocenie organu w przypadku skarżącego nie ma zastosowania przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

W skardze strona zarzuciła, że wydane rozstrzygnięcie pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi przepisami dotyczącymi przedawnienia oraz jej sytuacją materialną. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że po odliczeniu kosztów dla dwuosobowej rodziny pozostaje kwota ok. 1.300 zł. Nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że jest ona wystarczająca do tego by spłacać zadłużenie względem ZUS. Odnosząc się do kwestii przedawnienia skarżący wskazał, że organ powołuje się na upomnienia z lat

2004-2009, podczas gdy postępowanie egzekucyjne zostało umorzone przez organ egzekucyjny ze względu na brak majątku. Poza tym, zdaniem skarżącego, upomnienie nie przerywa biegu terminu przedawnienia.

Skarżący nie zgodził się również z naliczeniem składek na ubezpieczenie społeczne od czerwca 2005r. do lipca 2012r. wskazując, że działalność gospodarcza była zawieszona od 01 stycznia 2006r. do 12 października 2006r. Zdaniem strony składki uległy przedawnieniu. W związku z podniesionymi zarzutami skarżący wniósł

o umorzenie prowadzonego wobec niego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego

z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.

Przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie jest kwestia umorzenia składek:

- na ubezpieczenie społeczne za okres od maja 2004 do czerwca 2004 r., od czerwca 2005 r. do lipca 2012 r. oraz od października 2012 r. do lutego 2013 r.;

- na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2004r. do lipca 2004 r. oraz od czerwca 2005 r. do lipca 2012 r.;

- na Fundusz Pracy za okres od czerwca 2005 r. do grudnia 2005 r. oraz od stycznia 2007 r. do maja 2009 r.

Podkreślenia wymaga, że sprawa ta była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 28 lutego 2018 r., I SA/Bd 62/18 uchylił zaskarżoną decyzję. W wyroku tym stwierdzono, że jeżeli przedmiotem niniejszego postępowania są należności z tytułu składek za okresy m.in. z lat 2004-2005, to obowiązkiem organu było ustalenie i wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji, czy należności nie wygasły na skutek upływu terminu przedawnienia, ewentualnie czy zaistniały okoliczności, które miały wpływ na bieg terminu przedawnienia. W uzasadnieniu decyzji brak było w tym zakresie jakiegokolwiek wywodu. Jeżeli doszłoby do przedawnienia części zaległości

z tytułu składek, to w takiej części postępowanie przed organem podlegałoby umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W konsekwencji zobowiązano organ do odniesienia się do tego zagadnienia poprzez wykazanie, które składki na skutek konkretnie jakich czynności nie uległy przedawnieniu i włączenia do akt sprawy dokumenty potwierdzające te okoliczności. Sąd nie przesądził, czy doszło do przedawnienia należności składkowych, czy nie miało ono miejsca. Stwierdził wyłącznie, że kwestia ta wymaga rozważenia. Jednocześnie Sąd stwierdził, że z uwagi na fakt, że kwestia przedawnienia jest powodem uchylenia zaskarżonej decyzji, przedwczesna jest ostateczna kontrola prawidłowości zbadania przez organ istnienia przesłanek umorzenia należności w świetle sytuacji, w której znajduje się skarżący.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W świetle tego przepisu ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.

Ponownie rozpatrując sprawę ZUS, odnosząc się do kwestii przedawnienia stwierdził, że w odniesieniu do części składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia z uwagi na doręczenie skarżącemu upomnień, o których mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."). Jednocześnie organ wskazał na zakończenie toczących się postępowań egzekucyjnych wskutek wydania przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. postanowień o umorzeniu postępowań egzekucyjnych (pierwsza grupa należności składkowych).

Dalej organ stwierdził, że w odniesieniu do części składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu, z uwagi na złożony przez skarżącego wniosek z dnia [...] r. o umorzenie należności składkowych na podstawie ustawy z dnia

[...] r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolnicza działalność. Organ zauważył, że postępowanie

w związku z tym wnioskiem zostało zakończone decyzją z dnia [...] r.

o odmowie umorzenia należności, która to decyzja stała się prawomocna z dniem

[...] r. (druga grupa należności składkowych).

Ponadto organ wskazał, że nie przedawniają się niektóre składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne, z uwagi na prowadzone postępowania egzekucyjne wszczęte na podstawie kilkunastu decyzji wydanych przez ZUS za wskazane w nich okresy składkowe oraz upomnień z dnia 12 października

2010 r. (trzecia grupa należności składkowych).

W zakresie przepisów prawnych mających w powyższej kwestii zastosowanie organ stwierdził, że początkowo art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, iż należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. został zmieniony ustawą z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2002r., Nr 241, poz. 2074). Zgodnie z tym przepisem, obowiązującym od 1 stycznia 2003r., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się one wymagalne. Następnie z dniem 1 stycznia 2012r. został zmieniony przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. przez określenie

5-letniego terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli

i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011r. Nr 232, poz. 1378) do przedawnienia należności

z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed 1 stycznia 2012r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 1 stycznia 2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (art. 27 ust. 2 tej ustawy). Jednocześnie organ zauważył, że w przepisie art. 24 przewidziano zdarzenia, które mają wpływ na bieg terminu przedawnienia, tj. układ ratalny, zawieszenie, przerwanie biegu terminu przedawnienia, podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania świadczenia (art. 24 ust. 5, 5a, 5b, 5c).

Trzeba jednak zauważyć, że zgodnie z zasadą wynikającą z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011r., do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., stosownie do którego, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem

1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 czerwca 2013 r., III AUa 1656/12).

W świetle powyższych regulacji wybór odpowiednio terminu przedawnienia

5-letniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.) lub 10-letniego (liczonego od dnia wymagalności składki), zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej. Organ nie wskazał, do których należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. stosuje 5-letni termin przedawnienia, a do których 10 –letni termin.

W odniesieniu do pierwszej i drugiej grupy należności składkowych organ stwierdził, że nie ulegają one przedawnieniu, z uwagi na zawieszeniu biegu tego terminu. W tym względzie należy zauważyć, że w myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

(w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004 r. do chwili obecnej) bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei zgodnie z art. 1 ust. 15 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolnicza działalność, bieg terminu przedawnienia należności, o których mowa w ust. 1, 6, 10 i 12 ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji,

o której mowa w ust. 13.

Dokonując analizy wskazanych przepisów należy zauważyć, że na gruncie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. - zarówno w orzecznictwie sądowym jak i w literaturze przedmiotu – przyjmuje się, że przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, rozumienie się upomnienie wymienione w art. 15 § 1 u.p.e.a. W myśl tego ostatniego przepisu egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z treści tego przepisu wynika, że co do zasady postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia ww. upomnienia. Wobec tego upomnienie to należy uznać za obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja skutecznie nie może być wszczęta i prowadzona. Jest więc ono pierwszą i do tego konieczną czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, skoro bez doręczenia upomnienia wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie byłoby możliwe. Czynność ta mieści się zatem w dyspozycji art. 24 ust. 5b u.s.u.s., innymi słowy doręczenie takiego upomnienia zawiesza bieg terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 25 lutego 2013 r.,

III AUa 1025/12; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 lipca 2011 r., I SA/Po 829/10; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 lipca 2016 r., I SA/Sz 637/16; wyrok WSA w Bydgoszczy

z dnia 20 marca 2018 r., I SA/Bd 132/18; M. Bartoszewska (w:) Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, pod red. J. Wantoch-Rekowskiego, Lex 2015, Komentarz do art. 24). Podkreślenia wymaga, że także w odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że pierwszą czynnością zmierzająca do wyegzekwowania zaległych składek jest upomnienie. W judykaturze przyjmuje się także, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia powoduje doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, czy zawiadomienie

o zajęciu składnika majątkowego (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 lipca 2017 r.,

I SA/Gd 737/17).

W odniesieniu do pierwszej grupy należności składkowych organ wskazał, że termin ich przedawnienia uległ zawieszeniu, ponieważ skarżącemu doręczono upomnienia, o których mowa w 15 § 1 u.p.e.a., ale – jak wynika z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. - zawieszenie następuje tylko do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W zaskarżonej decyzji wprawdzie wskazano, że postępowania egzekucyjne zostały zakończone, z uwagi na wydanie przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego

w T. postanowień z dnia 30 kwietnia 2013 r. i z dnia 17 maja 2013 r. o umorzeniu postępowań egzekucyjnych, jednak analiza tych postanowień nie pozwala stwierdzić, że obejmują one składki, o których umorzenie występował skarżący.

W postanowieniach tych bowiem nie wskazano okresów składkowych, których one dotyczą, a jedynie wymieniono numery tytułów wykonawczych. Kwestia ta wymaga zbadania. Zbadanie tej kwestii jest istotne także z tego względu, że skarżący twierdzi, iż nie jest możliwe, aby w niektórych przypadkach postępowania egzekucyjne trwały aż

9 lat. Ponownie rozpatrując sprawę organ załączy do akt tytuły wykonawcze

o numerach wskazanych w postanowieniach o umorzeniu postępowań egzekucyjnych, obejmujących składki będące przedmiotem niniejszego postępowania.

Należy także zauważyć, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia powoduje, że w terminie przedawnienia nie uwzględnia się okresu, w którym bieg terminu przedawnienia był zawieszony, ale uwzględnia się okres przedawnienia, który poprzedzał ten okres, jak i okres przedawnienia jaki pozostał po ustaniu terminu zawieszenia. Na przykład w zaskarżonej decyzji organ wskazał, że składki na ubezpieczenie społeczne za czerwiec 2005 r. nie uległy przedawnieniu, ponieważ termin ich przedawnienia uległ zawieszeniu na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolnicza działalność - w czasie od złożenia przez skarżącego wniosku z dnia [...] r. o umorzenie należności składkowych do dnia uprawomocnienie się decyzji z dnia [...] r. o odmowie umorzenia należności, tj. do dnia [...] r. (druga grupa należności składkowych). Przyjmując, że termin przedawnienia składki za czerwiec 2005 r. nastąpiłby – jeżeli zastosować 10-letni terminu przedawnienia - w lipcu 2015 r., uwzględnić należy okres biegu terminu przedawnienia przed złożeniem powyższego wniosku (ponad 9 lat)

i okres pozostały - do upływu terminu przedawnienia - po uprawomocnieniu się decyzji z dnia [...] r. (niecały rok). W odniesieniu do składki na ubezpieczenie za maj 2004 r. termin przedawnienia mijałby w czerwcu 2014 r., a zatem jeszcze przed złożeniem wskazanego wniosku. W rezultacie organ powinien jeszcze raz ustalić, czy terminy przedawnienia powyższych składek na dzień wydania decyzji przez organ odwoławczy uległy przedawnieniu. W taki sam sposób organ powinien zweryfikować terminy przedawnienia pozostałych składek i wyjaśnić, czy zawieszenie biegu terminu przedawnienia z wymienionej wyżej przyczyny spowodowało, że składki te - jak twierdzi organ - przedawniły się.

W odniesieniu do należności składkowych wymienionych w trzeciej grupie organ wprawdzie nie wskazał kiedy zostały doręczone skarżącemu upomnienia nr [...] i 29387-29388 dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne

i zdrowotne za okres od listopada 2009 r. do grudnia 2009 r. i za luty 2010 r., jednakże z akt sprawy wynika, że nastąpiło to w dniu [...] r. (k. 102 akt adm.). Organ nie wyjaśnił jednak, czy w stosunku do tych składek nastąpiło zakończenie postępowań egzekucyjnych, a jeśli tak - to kiedy. Bez tej informacji i załączenia dokumentów potwierdzających ewentualne zakończenie postępowań egzekucyjnych nie jest możliwe ustalenie, czy powyższe składki uległy przedawnieniu. W tej grupie organ wymienił również część należności, które nie przedawniły się z uwagi na prowadzone postępowania egzekucyjne wszczęte na podstawie wyszczególnionych decyzji. Nie wiadomo jednak na jakiej podstawie organ uznał, że należności wynikające z tych decyzji nie uległy przedawnieniu. Organ w tym zakresie nie wskazał, ani nie załączył do akt sprawy żadnych, np. upomnień czy tytułów wykonawczych wraz z dowodami ich doręczeń. Nie wskazano też żadnego przepisu prawnego, który uzasadniałby to stanowisko. Ponownie rozpatrując sprawę organ wyjaśni na podstawie jakich przepisów prawnych uznaje, że składki za okresy wskazane w wyszczególnionych decyzjach nie przedawniły się i załączy dokumenty potwierdzające tę okoliczność.

Ponadto z zaskarżonej decyzji nie wynika, czy uległy przedawnieniu składki na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 2006 r. do grudnia 2006 r. Wprawdzie w skardze zobowiązany zauważył, że w okresie od

1 stycznia 2006 r. do 12 października 2006 r. zawiesił działalność gospodarczą,

a w odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że okres ten nie był brany pod uwagę przy określaniu wysokości zaległości z tytułu składek, jednakże organ nie wyjaśnił, czy przedawnieniu uległy składki za pozostałą część października, listopad i grudzień

2006 r.

W konsekwencji stwierdzić należy, że organ nie wyjaśnił w wyczerpujący sposób kwestii przedawnienia należności składkowych. Jeżeli doszłoby do przedawnienia części zaległości z tytułu składek, to w takiej części postępowanie przed organem podlegałoby umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

W powyższym zakresie organ odwoławczy naruszył art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ nie rozpatrzył bowiem w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego, wskutek czego została naruszona także zasada swobodnej oceny dowodów. Uzasadnienie zaskarżonej postanowienia nie zawiera też należytego wyjaśnienia zarówno faktycznego, jak i prawnego w powyższym zakresie, co narusza art. 107 § 3 k.p.a. Niewątpliwie doszło też do naruszenia art. 153 p.p.s.a., ponieważ organ nie wyjaśnił w pełni, czy należności składkowe uległy przedawnieniu do czego był zobowiązany na podstawie wymienionego wyżej wyroku z dnia 28 lutego 2018 r.,

I SA/Bd 62/18. Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na uwadze wskazania

i zalecenia Sądu zawarte w niniejszym wyroku.

Z uwagi na to, że kwestia przedawnienia jest powodem uchylenia zaskarżonej decyzji, przedwczesna jest ostateczna kontrola prawidłowości zbadania przez organ istnienia przesłanek umorzenia należności w świetle sytuacji, w której znajduje się skarżący.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

s. H. Adamczewska-Wasilewicz s. L. Kleczkowski s. M. Łent