Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 289/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 września 2020 r. sprawy ze skargi (....) na decyzję SKO z dnia (...) 2020 r., nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Prezydenta (...) z dnia (...) 2019 r., nr (....)


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], Prezydent G. odmówił E. D. (skarżącej) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad babcią – H. T., legitymującą się orzeczeniem lekarskim o zaliczeniu jej do pierwszej grupy inwalidów na stałe. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, zacytowawszy treść art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 – dalej "u.ś.r."), organ wskazał, że z załączonego do wniosku orzeczenia lekarskiego nie wynika, by inwalidztwo osoby wymagającej opieki powstało przed ukończeniem 18, względnie 25 roku życia, co stanowi przeszkodę dla przyznania świadczenia zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ wyjaśnił, że na rozstrzygnięcie nie miał wpływu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, albowiem jego skutkiem nie było ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenie, ani też wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów osób dorosłych niepełnosprawnych, jeżeli ich niepełnosprawność nie powstała w okresie dzieciństwa.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że zły stan zdrowia babci nie pozwala jej na samodzielną egzystencję, skarżąca zaś od lat sprawuje nad nią opiekę, która uniemożliwia jej podjęcie pracy zarobkowej.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze zleciło organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w sprawie. Organ odwoławczy, zacytowawszy art. 17 ust. 1a u.ś.r., wskazał, że należy uzupełnić ustalenia w zakresie tego, czy są osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, czyli osoby w pierwszej kolejności obciążone obowiązkiem alimentacyjnym wobec niepełnosprawnej H. T..

W oświadczeniu z dnia [...] grudnia 2019 r., skierowanym do MOPS w G., skarżąca wyjaśniła, że osobą spokrewnioną w pierwszym stopniu z wymagającą opieki jest jej córka, matka skarżącej, B. B.. Skarżąca wskazała, że ww. nie jest w stanie sprawować opieki nad babcią, albowiem sama jest osobą schorowaną, cierpi na reumatoidalne zapalenie stawów, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, chorobę wieńcową. Podniosła, że ze względu na swój stan zdrowia matka skarżącej (córka H. T.) postanowiła umieścić wymagającą opieki w Domu Pomocy Społecznej, na co skarżąca, jako wnuczka, nie mogła pozwolić. Wskazała, że matka skarżącej nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Do oświadczenia załączono zaświadczenie lekarskie o systematycznym leczeniu B. B. z powodu chorób przewlekłych.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przytoczeniu treści art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r., organ wskazał, że osobą spokrewnioną w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest matka skarżącej, dlatego brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia skarżącej, będącej osobą spokrewnioną w stopniu drugim. Organ odniósł się nadto do kwestii stanowiącej podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia przez organ I instancji, wskazując, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 38/13 nie jest przesłanką odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego fakt, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W skardze na powyższą decyzję E. D. zarzuciła organowi błędną interpretację art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i nieprawidłowe odniesienie jego dyspozycji do stanu faktycznego sprawy, polegające na uznaniu, że skarżąca nie jest osobą faktycznie sprawującą opiekę nad niepełnosprawną H. T. i w konsekwencji pozbawienie jej prawa do wnioskowanego świadczenia w sytuacji, gdy sprawuje ona tę opiekę bez wsparcia matki. Zarzuciła nadto naruszenie art. 6, 7, 8, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez nienależyte ustalenie stanu faktycznego sprawy i nierozpoznanie całości materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ odwoławczy nieprawidłowo przyjął inną podstawę prawną odmowy przyznania świadczenia wobec tej przyjętej przez organ I instancji. Podkreśliła, że jej matka, a córka osoby wymagającej opieki, sama jest osobą schorowaną i potrzebującą pomocy. Nadmieniła, że przedstawione przez nią zaświadczenie lekarskie potwierdzające okoliczność systematycznego leczenia się B. B. z powodu chorób przewlekłych, jest lakoniczne i nie pokazuje istoty problemu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na okoliczności, że wnuczka (skarżąca) osoby wymagającej opieki nie jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad babcią, w sytuacji, gdy żyje osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z niepełnosprawną, tj. jej córka, nielegitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (matka skarżącej). Skarżąca, kwestionując stanowisko organu, podniosła, iż córka niepełnosprawnej w stopniu znacznym, ze względu na swój stan zdrowia oraz sytuację życiową - pomimo faktu, że nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie jest w stanie samodzielnie wykonywać opieki nad matką (babcią skarżącej).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu (pkt 1) opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt 3) a także innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jak wynika z akt sprawy, do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z dnia [...] października 2019 r. (k. 1 akt adm.) załączono orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w G. z dnia [...] marca 1989 r. zaliczające H. T. do pierwszej grupy inwalidów i stwierdzające, że jest ona osobą wymagającą opieki innych osób. Zgodnie z art. 3 pkt 21 lit. d) u.ś.r. przez znaczny stopień niepełnosprawności rozumie się m.in. posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów. Przedstawione przez skarżącą orzeczenie jest zatem orzeczeniem, o którym mowa w art. 17 ust. 1 in fine u.ś.r.

W odniesieniu do podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca wprowadził w art. 17 ust. 1a u.ś.r. tego rodzaju ograniczenie w przyznaniu im przedmiotowego świadczenia, że osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Literalne brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 1 u.ś.r. wskazuje, że osoby inne niż spokrewnione w stopniu pierwszym z osobą wymagającą opieki mogą uzyskać świadczenie pielęgnacyjne wówczas, kiedy rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie jest kwestionowane w sprawie, że warunek ten nie został spełniony, bowiem niepełnosprawna ma córkę, która jednak nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wbrew twierdzeniu SKO nie jest to jednak dostateczny powód do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, kiedy kwestionowana jest zdolność córki nielegitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności do faktycznej możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawną znacznie matką, i kiedy tak powstała kwestia sporna w sprawie nie została w jakikolwiek sposób wyjaśniona przez organy.

Sąd podziela bowiem stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, które zwraca uwagę, że w konkretnych indywidualnych stanach faktycznych, w związku z tak istotną i wrażliwą materią jak zapewnienie koniecznej opieki niepełnosprawnej w stopniu znacznym osobie spokrewnionej, mogą wystąpić szczególne i wyjątkowe sytuacje, wymagające szerszego uwzględnienia wykładni systemowej i celowościowej cytowanych przepisów, w zgodnie z przepisami Konstytucji RP. Przykładowo nie można bowiem wykluczyć, że obiektywnie i w sposób jednoznacznie widoczny, zaistnieje taka sytuacja, że krewny osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym wymagającej stałej opieki, mimo że dotychczas nie dysponował orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub równoważnym, znajdzie się w takim stanie, który jakkolwiek formalnie niestwierdzony, to jednak faktycznie odpowiada takiemu stanowi zdrowia, który wyklucza możliwość sprawowania przez niego opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym, przez co zaistnieje niezwłoczna potrzeba rezygnacji z zatrudnienie innej osoby spokrewnionej w celu sprawowania opieki. Nadto w niektórych sytuacjach z oczywistych i naturalnych względów, np. bardzo zaawansowany wiek, stan zdrowia, pobyt w domu opieki, wymagać może uwzględnienia w procesie wykładni komentowanych przepisów, zgodnie z celem i zamiarem ustawodawcy, a jednocześnie z poszanowaniem dla wartości konstytucyjnych.

Sama tylko językowa wykładnia powyższych przepisów nie jest wystarczająca, a na względzie należy jeszcze mieć cel zawartych w tych przepisach regulacji, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom rzeczywiście sprawującym opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. W orzecznictwie tym zwraca się uwagę, że skoro w art. 17 ust. 4 u.ś.r. ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2086 – dalej "k.r.o."), to nie można pominąć treści art. 132 tej ustawy. Zgodnie tym przepisem obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Mając na uwadze treść art. 132 k.r.o. należy wyprowadzić wniosek, że wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji tylko osób spokrewnionych w pierwszym stopniu i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP, a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, o których mowa w art. 18 Konstytucji RP (vide: wyroki NSA z 5 listopada 2015 r. I OSK 1062/14, z 13 listopada 2015 r. I OSK 1286/14, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 października 2019 r. II SA/Po 657/19 – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wynikającego z art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. ograniczenia nie można stosować w sposób rygorystyczny w takiej sytuacji, kiedy preferowany przez prawodawcę opiekun ze względów obiektywnych, a więc niezależnych od niego, nie jest w stanie opieki sprawować. Jasnym jest zatem, że w sytuacji, gdy osoba preferowana przez ustawodawcę sama cierpi na przewlekłe schorzenia wpływające na jej zdolności motoryczne lub psychiczne, jej możliwości sprawowania skutecznej opieki nad osobą tego wymagającą są co najmniej ograniczone. W realiach niniejszej sprawy skarżąca - na wezwanie organu I instancji przeprowadzającego uzupełniające postępowanie dowodowe - podniosła okoliczność złego stanu zdrowia osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu z niepełnosprawną, wymieniając szereg chorób, na które osoba ta cierpi przewlekle, a nadto przedstawiła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] grudnia 2019 r., wydane przez lekarza chorób wewnętrznych i medycyny pracy, w którym stwierdza się systematyczne leczenie B. B. z powodu chorób przewlekłych. Powyższe wskazuje na to, że istnieją poważne wątpliwości co do możliwości sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawną matką. Nawet zatem jeżeli osoba w pierwszej kolejności uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji (co winno zostać poświadczone odpowiednim orzeczeniem) to nie jest wykluczone, że nie jest ona w stanie sprawować opieki nad osobą niepełnosprawną w sposób dostateczny albo tak efektywny, w jaki robi to jej córka (skarżąca wnuczka niepełnosprawnej).

Wszystkie te kwestie wymagają skrupulatnego zbadania w postępowaniu dowodowym, dopiero bowiem ich przesądzenie da podstawę do (jak się okazało - przedwczesnego w kontrolowanym postępowaniu) rozstrzygnięcia, czy matka skarżącej jest osobą, która w pierwszej kolejności winna sprawować skuteczną opiekę nad niepełnosprawną matką (babcią skarżącej). Nie można bowiem wykluczyć, że zachodzi możliwość wykazania jej obiektywnego i oczywistego braku zdolności do sprawowania opieki nad niepełnosprawną, zaś oceny niemożności sprawowania opieki można dokonać kierując się zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. Tym bardziej, że w wypadku wątpliwości co do okoliczności wskazanych we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustawodawca przewidział możliwość, a nawet konieczność wyjaśnienia ich chociażby w drodze właściwego wywiadu środowiskowego (art. 23 ust. 4aa u.ś.r.), który winien opisać, jaki jest rozmiar koniecznej i świadczonej babci skarżącej opieki. Jej specyfikę i ciężar organ winien odnieść do możliwości podołania tej opiece przez córkę niepełnosprawnej. Oczywistym jest, że organy nie mają narzędzi do ustalenia i wypowiadania się w sposób szczegółowy o stanie zdrowia matki skarżącej i wpływu tego stanu na możliwość sprawowania opieki nad niepełnosprawną, zwłaszcza w sytuacjach, w których nie sposób wyciągnąć właściwych wniosków bez specjalistycznej wiedzy medycznej. Nie dotyczy to jednak okoliczności, które bez jakichkolwiek wątpliwości wskazują na faktyczną niemożność sprawowania opieki. Fakt, że nie w każdym wypadku, organy mogą powziąć pewność, że występuje właśnie taka obiektywna niemożność sprawowania omawianej opieki, nie może jednak usprawiedliwiać zaniechania przez nie próby dokonania ustaleń w omawianym zakresie i przedstawienia ich wyników w uzasadnieniu decyzji.

Zauważyć również należy, że oprócz przesłanki podmiotowej oraz przesłanki legitymowania się przez osobę niepełnosprawną orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, art. 17 ust. 1 u.ś.r. wprost stanowi, że chodzi tu o sytuację rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki. Niezbędne jest zatem w tym zakresie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego co do tego, czy osoba wymagająca opieki jest uzależniona od całodniowej obecności i opieki osoby wnioskującej o przedmiotowe świadczenie, i dlatego wnioskująca zmuszona jest zrezygnować zatrudnienia lub pracy zarobkowej, by opiekę taką sprawować. Ustalić należy, czy w gospodarstwie domowym nie pozostają inne osoby, które ww. opiekę wykonują wespół z osobą uprawnioną do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, jak kształtuje się stosunek okresów opieki wykonywanej osobiście przez wnioskującego do opieki wykonywanej pomocniczo przez inne osoby, i przede wszystkim, czy okoliczności te uzasadniają twierdzenie, że wnioskodawczyni zmuszona jest zaniechać podjęcia zatrudnienia (lub z niego zrezygnować), co aktualizowałoby w związku z tym obowiązek państwa do zrekompensowania tego stanu rzeczy w drodze przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie można bowiem zapominać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest wypłacane za samą opiekę, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku osób zobowiązanych alimentacyjnie, ale za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Jak zauważono, ewentualne wątpliwości w powyższym zakresie powinny skłonić organ do skorzystania z instrumentu procesowego w postaci rodzinnego wywiadu środowiskowego, stosownie bowiem do art. 23 ust. 4aa u.ś.r. jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej lub wymienionych w tym przepisie innych podmiotów, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. 1507, 1622, 1690 i 1818), w celu weryfikacji tych wątpliwości. Pamiętać przy tym należy, że o ile wywiad środowiskowy jest zasadniczym instrumentem procesowym służącym usunięciu istniejących wątpliwości co do zakresu sprawowanej opieki, to organy dysponują również możliwością pozyskania innych dowodów, w myśl reguły wyrażonej w art. 75 § 1 k.p.a., takich jak np. oświadczenia osób bliskich lub sąsiadów.

W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje nie zostały poprzedzone wystarczającymi wyjaśnieniami we wskazanym wyżej zakresie, dlatego też należało je uznać za przedwczesne. Dopiero bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może stanowić podstawę podjęcia decyzji. Wynika to ze słusznie wskazanych w skardze unormowań k.p.a. zobowiązujących organ administracji publicznej do wszelkich czynności koniecznych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji do jej załatwienia (art. 7 k.p.a.), do całościowej oceny wszystkich zebranych dowodów (art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) i do wyczerpującego przedstawienia w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia podstawy faktycznej i prawnej tego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.). Organ odwoławczy, dysponując uzupełnionym materiałem dowodowym, nie zweryfikował twierdzeń skarżącej w spornym zakresie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i co naruszyło ww. przepisy.

Zaniechanie wyjaśnień w zakresie ustalenia faktycznej sytuacji rodzinnej skarżącej, w tym przede wszystkim możliwości sprawowania przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu (córkę niepełnosprawnej) opieki nad matką (babcią skarżącej), spowodowało, że wydane w sprawie decyzje nie mogły się ostać w obrocie prawnym. Dlatego Sąd uchylił je na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Wskazania co do ponownie prowadzonego postępowania organu wynikają wprost z niniejszego uzasadnienia.