Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 187/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-09-20 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie - art.260 par.1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 246 par.1 pkt. 1 oraz 260
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 20 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 lipca 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu sprawy ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 11 lipca 2018 r.


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą na ww. decyzję, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata.

W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu ponieść w jakiejkolwiek części koszty postępowania sądowego. Na stronie ciążą kredyty i pożyczki, natomiast pracodawca pozostaje niejednokrotnie w zwłoce z zapłatą wynagrodzenia.

Skarżący zaznaczył, że wnosi o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata R. P., który reprezentował go już w toku dotychczasowych postępowań przed organami podatkowymi.

Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 61 m2 o wartości 360.000 zł. Z jego oświadczeń wynika, że nie posiada oszczędności, innych nieruchomości, rzeczy ruchomych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Skarżący oświadczył, że posiada udziały w spółkach: ,,A’’ Sp. z o.o. i ,,B’’ Sp. z o.o.

Na jedyny dochód miesięczny wnioskodawcy składa się wynagrodzenie w kwocie 4.658,93 zł.

Skarżący oszacował w sposób następujący swoje wydatki: rata kredytu mieszkaniowego (635 CHF); pożyczka ekspresowa (2.258 zł); czynsz za mieszkanie (513 zł); opłata za prąd (66,36 zł); opłata za gaz (43,33 zł).

Załącznikami do wniosku były: kserokopie druczków wskazujących na opłaty za media ponoszone przez skarżącego; zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach wnioskodawcy; wyciąg z jego rachunku bankowego w Banku ,,C’’ za okres od dnia 24 września 2017 r. do dnia 20 listopada 2017 r.; umowa kredytowa (kredyt hipoteczny nr [...]); umowa pożyczki ekspresowej nr [...]; odpis skrócony aktu małżeństwa oraz zaświadczenia o zameldowaniu skarżącego i jego żony.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 2 marca 2018 r., skarżący nadesłał pismo z dnia 26 marca 2018 r., w którym oświadczył, że de facto nie osiąga dochodów z udziałów w dwóch wymienionych na druku PPF spółkach (tj. ,,A’’ Sp. z o.o. i ,,B’’ Sp. z o.o.).

Z kolei wraz z pismem procesowym z dnia 27 marca 2018 r. skarżący nadesłał kserokopię swojego zeznania podatkowego PIT-37 za 2016 r.

Wraz z pismem przewodnim z dnia 4 maja 2018 r. wnioskodawca nadesłał oświadczenia o wypowiedzeniu umów (kredytowej i rachunku bankowego) w Banku ,,C’’ (z 5 i 6 kwietnia 2018 r.); zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w ,,D’’ i Banku ,,E’’ S.A. (z 25 stycznia 2018 r.); informacje z ,,D’’ o zajęciu egzekucyjnym konta skarżącego oraz informacje o zerowym saldzie i braku operacji w bieżącym roku na rachunkach skarżącego prowadzonych w Banku ,,C’’.

Z kolei w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 25 maja 2018 r. skarżący oświadczył (pismo z dnia 22 czerwca 2018 r.), że pełnomocnictwo dla adwokata R. P. zakończyło się na etapie postepowania podatkowego w drugiej instancji. Z uwagi na sytuację majątkową, skarżący nie umocował tego adwokata do sporządzenia skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne i do reprezentowania go w postepowaniu sądowym. Załącznikiem do pisma jest stosowne oświadczenie adwokata R. P. – potwierdzające powyższe oświadczenie skarżącego.

Rozpoznając wniosek skarżącego w niniejszej sprawie, referendarz sądowy uwzględnił również wezwanie referendarza sądowego w sprawie I SA/Gl 352/18 (pismo z dnia 4 czerwca 2018 r.). Dotyczy to w szczególności: nadesłania do akt aktualnych wyciągów z rachunków bankowych skarżącego (zarówno prywatnych, jak i obsługujących prowadzoną przez niego działalność gospodarczą); wykazanie dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę; udokumentowanie zbycia udziałów w firmie ,,F’’ Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej; nadesłania zaświadczenia z firmy ,,B’’ Sp. z o.o. oraz wykazanie ewentualnego rozwiązania zatrudnienia w ,,G’’ Sp. z o.o. Stronę wezwano także do wykazania aktualnych kosztów jej utrzymania.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 11 lipca 2018 roku odmówił skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że skarżący pominął i nie ujawnił wielu istotnych faktów dotyczących swego aktualnego stanu majątkowego co zdaniem referendarza sądowego uzasadnia nieuwzględnienie jego wniosku. Skarżący ukrył fakt prowadzenia firmy Przedsiębiorstwo ,,H’’ w B., nie ujawnił również istotnych okoliczności dotyczących spółek, których jest wspólnikiem, bądź członkiem zarządu. Brak jest aktualnych wyciągów z rachunków bankowych (np. z rachunku bankowego prowadzonego dla Przedsiębiorstwa ,,H’’ w B.). Referendarz sądowy zauważył, że niezależnie od zaciągniętych kredytów, wypowiedzeń umów kredytowych, czy też toczących się egzekucji, skarżący posiada inne źródła dochodów, z których może wygospodarować środki pieniężne i przeznaczyć je na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Ponadto, skarżący powinien również być w stanie ustanowić profesjonalnego pełnomocnika procesowego we własnym zakresie. Tym bardziej, że jest prezesem spółki, której wspólnikiem jest adwokat R. P.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem skarżący wniósł sprzeciw.

wskazał, że Spółki wymienione przez referendarza w treści orzeczenia są podmiotami które nie funkcjonują od dłuższego czasu, a mianowicie ,,F’’ sp. z o. o w upadłości likwidacyjnej, jest w upadłości likwidacyjnej i w związku z tym faktem orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia działalności gospodarczej i zasiadania w organach osób prawnych. Posiadanie udziałów w ww. podmiocie nie ma żadnej wartości majątkowej, albowiem w związku z postępowaniem upadłościowym nie ma żadnych szans na wypłatę dywidendy, zaś ,,B’’ sp. z o. o to podmiot niedziałający a z faktu posiadania w nim udziałów nie pobiera żadnych korzyści majątkowych. ,,A’’ sp. z o. o to z kolei, jak wyjaśnia skarżący podmiot w którym posiadał udziały a w 2012 roku dokonał ich sprzedaży w całości . Fakt ten nie został odnotowany przez ówczesny zarząd Spółki- D. C. Załączył akt notarialny - podpisany w czerwcu 2012 roku , z którego wynika fakt sprzedaży wszystkich udziałów. Innych dokumentów w tej sprawie nie posiada. Co do relacji z adwokatem R. P., uważa, iż fakt posiadania przez Pana mecenasa udziałów w Spółce w której ma udziały syn skarżącego nie jest równoznaczny z uzyskiwaniem dochodu.

Uważa, iż Sąd I instancji całkowicie pominął w swoich rozważaniach zgromadzone materiały a skoncentrował się na próbie wskazania jego nierzetelności. W chwili obecnej nie ma żadnych składników - w tym pieniędzy - pozwalających na zapłatę opłat oraz kosztów adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 – zwanej dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.).

Co do zasady w postępowaniu sądowoadministracyjnym strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a), a prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W przypadku osoby fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. w takim jak wnioskowany w niniejszej sprawie, może być przyznane gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z treści powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym. Należy bowiem podkreślić, że użyte w treści art. 246 p.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). Samo zaś zwolnienie strony od ponoszenia kosztów sądowych powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest przez nią rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.

W ocenie Sądu brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. W sprawie pozostaje bowiem nadal wiele niewyjaśnionych kwestii oraz sprzeczności, które uniemożliwiają uwzględnienie złożonego wniosku. Jednocześnie Sąd podziela wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko referendarza sądowego, że skarżący przedstawiając swoją aktualną sytuację finansową ograniczył się jedynie do podania informacji, które mogłyby sugerować jego trudną sytuację materialną. Nie należy, zdaniem Sądu tracić z pola widzenia, że skarżący nie przedstawił aktualnych wyciągów z rachunków bankowych. Skarżący, co należy podkreślić do tej kwestii w sprzeciwie w ogóle się nie odniósł. Nie odniósł się także do pełnionej przez skarżącego funkcji prezesa w ,,G’’ Sp. z o.o. w K., skarżący nie przedstawił dokumentacji wskazującej na ewentualne rozwiązanie tego stosunku zatrudnienia, ani zaświadczeń o wysokości dochodów z tego tytułu lub ich braku. Tymczasem z zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach z 8 stycznia 2018 r. wynika, że wnioskodawca uzyskiwał tam wynagrodzenie w kwocie 4.658,93 zł netto. Podobnie nie wyjaśnił kwestii współpracy skarżącego z ,,I’’ Sp. z o.o. w K., która – jak dokumentuje to wyciąg z rachunku bankowego skarżącego (oba wymienione wyżej dokumenty źródłowe znajdują się w aktach sprawy III SA/Gl 186/18) – jeszcze w październiku 2017 r. wypłacała na jego rzecz wynagrodzenie. Trzeba jeszcze w tym miejscu zauważyć, że skarżący oświadczył jedynie, iż w dalszym ciągu pozostaje w zarządzie spółki prawa handlowego lecz nie otrzymuje z tego tytułu żadnego wynagrodzenia, nie przedstawiając w tym zakresie żadnych dokumentów obrazującym przyczynę takiego stanu rzeczy, nawet tych pochodzących bezpośrednio ze spółki, do których – jako prezes jednoosobowego zarządu – ma na zasadzie art. 208 K.s.h. i art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2018 r., poz. 395) nieograniczony dostęp. Utrwalone jest natomiast stanowisko judykatury, w myśl którego jeśli strona bez ważnego powodu nie wykorzystała swoich możliwości w zakresie zgromadzenia tych środków, to przyjmuje się, iż jej stan majątkowy i jej dochody są takie, jakie mogłaby mieć przy użyciu w pełni swoich możliwości zarobkowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87, publ. OSNC 1988/7-8/103). Stanowisko to znajduje kontynuację w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (przykładowo w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 67/18).

W świetle powyższych uwag należy zauważyć, że strona ma obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności wpływających na ocenę jej możliwości płatniczych i sytuacji majątkowej. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożności uwzględnienia złożonego przez nią wniosku.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego nie została wyjaśniona i budzi wątpliwości a to oznacza, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki ustawowe skutkujące uwzględnieniem jego wniosku.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.