Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 438/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 113 par. 1, art. 183 par. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 72 ust. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o adwokaturze.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędziowie NSA Jan Bała Andrzej Kuba (spr.) Protokolant Grażyna Zboralska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 23 października 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 571/06 w sprawie ze skargi M. B. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2005 r. nr bez numeru w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów oddalono skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 23 października 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 571/06 oddalił skargę M. B. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2005 r., utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w B.-B. z dnia [...] września 2005 r. w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów.

Okręgowa Rada Adwokacka w B.-B. w dniu [...] września 2005 r., w oparciu o prawomocne orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu z adwokatury, na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) podjęła uchwałę o skreśleniu M. B. z listy adwokatów. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało tę uchwałę w mocy. W uzasadnieniu podkreślono, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż fakt prawomocnego wydalenia M. B. z adwokatury w wyniku postępowania dyscyplinarnego powoduje konieczność skreślenia go z listy adwokatów, natomiast argumenty, na które strona powołała się w odwołaniu nie mogą skutecznie podważyć zasadności zaskarżonej uchwały. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wskazało jednocześnie w uzasadnieniu swojej uchwały na dostrzeżoną nieprawidłowość odnośnie nienadania biegu odwołaniu M. B. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w B.-B. z dnia [...] czerwca 2003 r., skreślającej go z listy adwokatów w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 3 czerwca 2003 r., orzekającym wobec niego karę dodatkową zakazu wykonywania zawodu adwokata na okres dwóch lat. Organ II instancji stwierdził jednak, że przebieg postępowania dyscyplinarnego i treść zaskarżonej uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w B.-B. z dnia [...] września 2005 r. "konsumuje" niejako skutki poprzedniej uchwały z dnia [...] czerwca 2003 r. i dlatego rozpoznanie odwołania skarżącego na tym etapie postępowania należy uznać za zbędne.

Oddalając skargę M. B. na powyższą uchwałę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy orzeczeniem Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w W. z dnia 20 września 2003 r. orzeczona została wobec skarżącego M. B. kara dyscyplinarna wydalenia z adwokatury. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 29 stycznia 2005 r., a Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2005 r. oddalił kasację obrońcy skarżącego od tego orzeczenia jako oczywiście bezzasadną. Okręgowa Rada Adwokacka w B.-B. była w tej sytuacji zobligowana, w świetle art. 72 ust. 1 pkt 8 p.o.a., do podjęcia uchwały o skreśleniu skarżącego z listy adwokatów, a Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej rozpoznając odwołanie od tej uchwały, nie miało podstaw do zakwestionowania tego rozstrzygnięcia. Sąd podkreślił, że organy samorządu adwokackiego w postępowaniu o skreślenie skarżącego z listy adwokatów były związane orzeczeniem sądu dyscyplinarnego i nie były uprawnione do ponownej oceny oraz weryfikacji ustaleń postępowania dyscyplinarnego. Zarzuty dotyczące przebiegu postępowania dyscyplinarnego, podniesione przez skarżącego w odwołaniu oraz w skardze, nie mogły więc być przedmiotem oceny ani Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, ani Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu.

Przedmiotem kontroli nie była też uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w B.-B. z dnia [...] czerwca 2003 r. o skreśleniu M. B. z listy adwokatów, podjęta na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 7 p.o.a. w związku z orzeczeniem w stosunku do M. B. przez Sąd Okręgowy w K. (wyrokiem z dnia 3 czerwca 2003 r.) kary dodatkowej zakazu wykonywania zawodu adwokata przez okres dwóch lat. W postępowaniu tym do chwili obecnej nie został wyczerpany administracyjny tok instancji, gdyż Okręgowa Rada Adwokacka w B.-B. nie nadała biegu odwołaniu wniesionemu przez M. B. od tej uchwały. Sąd nie podzielił stanowiska zaprezentowanego w tej kwestii w uzasadnieniu uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2005 r., że nieprawidłowość ta została "skonsumowana" dalszym przebiegiem postępowania dyscyplinarnego w stosunku do skarżącego oraz kolejną uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w B.-B. z dnia [...] września 2005 r. o skreśleniu go z listy adwokatów. W ocenie Sądu odwołaniu wniesionemu przez skarżącego w tamtej sprawie powinien zostać nadany prawidłowy bieg, natomiast Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej rozpoznając to odwołanie i podejmując rozstrzygnięcie w sprawie powinno wziąć pod uwagę okoliczności, istotne dla tego rozstrzygnięcia, które zaistniały już po wydaniu przez Okręgową Rady Adwokackiej w B.-B. uchwały z dnia [...] czerwca 2003 r. Podniesione w skardze zarzuty w tym zakresie nie podważają jednak ustaleń, na jakich oparte zostało zaskarżone rozstrzygnięcie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2005 r. i nie miały wpływu na prawidłowość tego rozstrzygnięcia.

W skardze kasacyjnej M. B. wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości oraz poprzedzającej go uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy adwokatów oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 113 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) w związku z art. 10 k.p.a. poprzez zamknięcie przez WSA rozprawy oraz wydanie wyroku, pomimo że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, a w szczególności pomimo niezapewnienia skarżącemu czynnego udziału w rozpoznawanej sprawie i nieprzesłuchanie go w toku całego postępowania dyscyplinarnego;

- zaaprobowanie rażącego niedopełnienia obowiązków spoczywających na organie Naczelnej Rady Adwokackiej z mocy art. 109 § 1 k.p.a., która nie doręczyła skarżącemu odpisu decyzji Prezydium NRA z dnia [...] listopada 2005 r.;

- skutkujące nieważnością postępowania pozbawienie skarżącego możności obrony swych praw poprzez nieprzesłuchanie go w toku całego postępowania.

W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że pozbawienie skarżącego możności obrony jego praw poprzez nieprzesłuchanie skarżącego w toku postępowania dyscyplinarnego skutkuje z mocy art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. nieważnością postępowania. Strona podniosła, że za ograniczeniem postępowania dowodowego w niniejszej sprawie nie może przemawiać fakt prawomocnego zakończenia postępowania dyscyplinarnego wydaleniem skarżącego z adwokatury, który obliguje okręgową radę adwokacką do pojęcia uchwały o skreśleniu z listy adwokata, w stosunku do którego zapadło takie orzeczenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu Sąd ten bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach w sposób enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że w sprawie niniejszej występuje przesłanka nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., która zachodzi w przypadku gdy strona została pozbawiona możności obrony swoich praw. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, taką okolicznością nie jest podnoszony przez skarżącego fakt nieprzesłuchania go w toku postępowania dyscyplinarnego.

Sprawa zawisła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. dotyczy prawidłowości bądź nieprawidłowości uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2005 r., utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w B.-B. z dnia [...] września 2005 r. o skreśleniu M. B. z listy adwokatów. Sąd I instancji badał zatem tę kwestię, nie dokonując kontroli postępowania dyscyplinarnego jako pozostającego poza granicami zawisłej przez tym Sądem sprawy oraz prawomocnie zakończonego.

Orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w W. z dnia 20 września 2003 r., orzekające wobec skarżącego karę dyscyplinarną wydalenia z adwokatury, jako prawomocne, nie może być kwestionowanie w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a prawidłowość postępowania w wyniku którego orzeczono wskazaną wyżej karę nie stanowiła przedmiotu badania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.. Wobec powyższego Sąd ten nie mógł naruszyć art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. poprzez niestwierdzenie nieważności postępowania dyscyplinarnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie nie występują również pozostałe przesłanki nieważności postępowania.

Przechodząc do zarzutów przedstawionych w petitum skargi kasacyjnej należy wskazać, że stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia przepisów postępowania mającego, w ocenie strony, istotny wpływ na wynik sprawy.

Objęte skargą kasacyjną zarzuty naruszenia prawa procesowego wskazują na uchybienie przepisowi art. 113 § 1 p.p.s.a., które sprowadza się do zaaprobowania przez Sąd I instancji nieprawidłowości w postępowaniu dowodowym, w szczególności poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy i niezapewnienie skarżącemu czynnego w niej udziału. Zarzut ten wiąże się ściśle ze wskazanym wyżej naruszeniem art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 8 p.o.a., na podstawie którego wydano uchwałę z dnia [...] września 2005 r., okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy w wypadku orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu z adwokatury. Przepis ten nie pozostawia organowi samorządu adwokackiego luzu decyzyjnego w tym zakresie. Sąd I instancji trafnie podkreślił, że organy samorządu adwokackiego w postępowaniu o skreślenie skarżącego z listy adwokatów były związane orzeczeniem sądu dyscyplinarnego i nie były uprawnione do ponownej oceny oraz weryfikacji ustaleń postępowania dyscyplinarnego. W konsekwencji Okręgowa Rada Adwokacka w B.-B. była zobligowana do podjęcia uchwały o skreśleniu skarżącego z listy adwokatów, a Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie miało podstaw do jej zakwestionowania. Podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczące przebiegu postępowania dyscyplinarnego nie mogły więc być przedmiotem oceny ani Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, ani Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Tym samym podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 113 § 1 p.p.s.a. należy uznać za bezpodstawny.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.