Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 516/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2007-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 16
journal: Dz.U. 1989 nr 58 poz 348
law: Obwieszczenie Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 20 października 1989 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 9
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 71
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.),, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Tuz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 października 2007r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze

po rozpatrzeniu wniosku M. M. o ponowne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej znak: [...] z dnia [...] i utrzymanej przez nią decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej znak: [...] z dnia [...], orzekającej

o przejęciu na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania parceli nr [...]

o pow. 17 ha 5604 m² uregulowanej w KW nr [..]

i parceli nr [..] o pow. 5 ha 6782 m² uregulowanej w KW nr [...] pod nazwą "K. Ł.", położonych w Ł. gm. M., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa decyzją z dnia [...] wydaną w trybie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży nieruchomości rolnych oraz o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego / Dz. U. Nr 17 poz. 71/ orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania dwóch parceli położonych w Ł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [..] odmówiło stwierdzenia nieważności tych decyzji, uznając, iż zostały spełnione przesłanki z art. 9 ustawy

z 12.03.1958r. bowiem Państwo objęło we władanie obie parcele przed dniem wejścia w życie ustawy i w dacie podjęcia badanych decyzji nieruchomość pozostawała w użytkowaniu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "M". na podstawie umowy z dnia 22 marca 1955r.

o zagospodarowaniu odłogów, stąd decyzje o przejęciu na własność Państwa były zgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] uchylił tę decyzję z uwagi na prowadzenie postępowania administracyjnego bez udziału spadkobierców R. M. Rozpatrując ponownie wniosek M. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ustaleniu, że działka, której właścicielem był zmarły R. M., znajduje się poza terenem przejętym decyzjami z 1962r., decyzją z dnia [...] odmówiło stwierdzenia nieważności tych decyzji, uznając, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające takie rozstrzygnięcie.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. M. zarzucił "pobieżne rozpoznanie sprawy w okresie przed wejściem w życie dekretu

z dnia 9 .02.1953r. / Dz. U. Nr 11 poz. 40/ i jego realizacji w sprawie aż do uchylenia; wykreślenie z rozpoznania posiłkującego do sprawy dekretu z dn. 18.04.1955 / Dz. U. Nr 18 poz. 107/ i ustawy z dn. 13.07.1957 / Dz. U. Nr 39 poz. 173/ uchylającej dekret z dn.9.02.1953;" oraz niewłaściwe zinterpretowanie ustawy z dnia 12.03.1958r. i odnoszącej się do niej uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20.02.1991r. dotyczącej wcześniej art. 9

a później art. 16 ustawy z dnia 12.03.1958r. "z wyjątkiem określonego w art. 16 ust.2"; nierozpoznanie i nieprzeanalizowanie wartości dowodowej oraz historycznej ksiąg wieczystych KW [...] i [...], świadczących o ówczesnym stanie własności i użytkowaniu nieruchomości oraz "wykorzystywanie do oceny stanu prawnego w sprawie nierzetelnych wypowiedzi niektórych instytucji, niezgodnych z ówczesnym stanem rzeczy".

Odnosząc się do zarzutu pobieżnego zbadania sprawy Kolegium ustaliło, że J. M. na podstawie umowy cesji z dnia 20 lipca 1933r. nabyła na własność pochodzącą z parcelowanego majątku Ł. nieruchomość nr [..], a na podstawie umowy cesji z dnia 15 maja 1936r. nieruchomość nr [..]. W latach 1933-1944 gospodarowała na tych gruntach osobiście. Majątek w czasie wojny uległ całkowitemu zniszczeniu w związku

z czym po jej zakończeniu J. M. przekazała nieruchomości

w dzierżawę rolnikowi J. R. a po jego śmierci w 1949r.

w administrowanie Gminnej Radzie Narodowej w M.

W sprawie nie jest sporne, że w dacie wejścia w życie ustawy tj. w dniu 5 kwietnia 1958r. przedmiotowa nieruchomość była we władaniu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "M". J. M. przekazała grunty w użytkowanie Gminnej Radzie Narodowej w 1949r. co wynika zarówno z akt sprawy jak i twierdzeń M. M. zawartych w jego korespondencji z urzędami. Dlatego też podniesiony zarzut, iż sprawa została zbadana pobieżnie wydaje się być nieuzasadniony. Okoliczność przekazania już w 1949 r. Gminie M. majątku w administrowanie potwierdza znajdujący się w aktach sprawy list ówczesnego sekretarza Gminnej Rady Narodowej w M. J. W. z dnia 8 lutego 1966r. skierowany do M. M. Podobny wniosek można wysnuć z pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 8 kwietnia 1960r. skierowanego do Zespołu Adwokackiego Nr 8 w K: "Ob. M. zgłosiła się w 1949r. do zarządu gminy M. i złożyła deklarację w przedmiocie oddania nieruchomości gruntowej na Skarb Państwa/.../. Na tej podstawie oraz w zawiązku z tym, że na terenie gmin nie mogły i nie mogą zresztą istnieć grunty niezagospodarowane, względnie niedostatecznie zagospodarowane, Zarząd Gminy w M. początkowo wydzierżawiał rolnikom pozostawione do jego dyspozycji gospodarstwo, a następnie – z chwilą powstania w 1953r. Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej – przekazał omawiany obiekt tejże spółdzielni w zarząd i bezpłatne użytkowanie". Wnioskodawca w swojej korespondencji wielokrotnie wskazywał rok 1949 jako rok, w którym jego matka, nie mogąc samodzielnie gospodarować i nie mając po temu środków, przekazała grunty położone w Ł. w administrowanie Gminnej Radzie Narodowej w M. W piśmie dnia 7 kwietnia 1962r, będącym odwołaniem od decyzji z dnia [...] M. M. pisał; "W r. 1949 zmarł dzierżawca J. R. /.../ w związku z tym matka zawarła jesienią tego roku umowę dzierżawną z władzami Zarządu Gminy M.". Organ przytoczył także fragmenty innych pism i wskazał, że dowody te pozwoliły na bezsporne ustalenie daty, w której doszło do objęcia przez Państwo nieruchomości położonej w Ł., obejmującej parcelę nr [...] i [...]. Odnoszą się do kolejnego zarzutu organ wskazał, że podstawą wydanych w 1962r. decyzji stanowił przepis art. 9 ustawy z 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Zgodnie z nim nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi

i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, za wyjątkiem służebności gruntowych. Art. 9 ust. 2 wyłączał spod przejęcia przez Państwo grunty wymienione w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o uchyleniu dekretu

z dnia 9 lutego 1953r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych oraz gruntów objętych we władanie Państwa na podstawie przepisów dekretu

z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Mając na uwadze, że nieruchomość na 4 lata przed wejściem w życie dekretu z 9 lutego 1953r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, została przejęta przez Gminną Radę Narodową w M., nie znajduje oparcia podnoszony argument, iż przejęta nieruchomość znalazła się we władaniu Państwa na podstawie przepisów tego dekretu i że w związku z tym art. 9 ust. 1 nie mógł mieć zastosowania. Przepis, na podstawie którego doszło do przejęcia nieruchomości był przedmiotem wykładni Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 1991r. / Dz. U. nr 20 poz.88/ przyjmującej, że stanowił on podstawę dla przejęcia przez Państwo nieruchomości rolnej niezależnie od przyczyn, dla których właściciele nieruchomości utracili nad nią władztwo oraz bez względu na to, czy przed wejściem w życie, to jest 5 kwietnia 1958r., dawali wyraz swojej woli odzyskania nieruchomości bądź z przyczyn niezależnych od siebie nie mieli możliwości dochodzenia swoich praw. Trybunał wskazał, że

o przejęciu na własność Państwa nieruchomości na podstawie tego przepisu decydowały wyłącznie przesłanki wymienione w tym przepisie, a mianowicie:

- objęcie nieruchomości we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 5 kwietnia 1958r. oraz

- pozostawanie tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie ich w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym

bez względu na okoliczności, w jakich doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo. Użyte w uchwale sformułowanie "bez względu na okoliczności, w jakich doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo" oznacza, że Trybunał nie przewidział żadnych wyjątków od zasad ustalonych w ustawie. Nie ma zatem, zdaniem Kolegium, potrzeby ustalania w jakich okolicznościach doszło do utraty władania nad nieruchomościami przez ich właścicieli i w jaki sposób Rolnicza Spółdzielnia objęła nieruchomość w użytkowanie, gdyż okoliczność ta nie miała znaczenia przy wydawaniu decyzji o przejęciu. Również dla oceny zgodności z prawem decyzji z 1962r nie mogą mieć znaczenia podjęte przez M. M. starania o zwrot nieruchomości. Odnosząc się do podnoszonej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestii analizy i wartość dowodowej ksiąg wieczystych Kolegium wskazało, że w sprawie, której przedmiotem jest badanie w trybie nadzwyczajnym wnioskowanych decyzji i ocena ich legalności, istotne znaczenie miał fakt utraty władania nieruchomością przez jej właścicielkę; własność J. M. była bezsporna i nie wymagała w tym zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

W skardze na tę decyzję M. M. zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, przez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium PRN i WRN

i przyjęcie, że nie zostały one wydanie z rażącym naruszeniem prawa; naruszenie art. 7, 77 i 107 § 3 kpa przez brak dostatecznego wskazania, na czym miałoby polegać władanie Skarbu Państwa w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, pominięcie tej części materiału dowodowego, która wskazywała, że J. M. zachowała samoistne, jak właściciel, władztwo nad rzeczą, że w 1949r. zawarła ona z Gminą jedynie cywilnoprawną umowę dzierżawy o korzystanie z jej nieruchomości w zamian za czynsz, że ponosiła wszelkie ciężary publiczne związane z utrzymaniem nieruchomości, spłacała obciążające ją hipotecznie kredyty. W związku z tak sprecyzowanymi zarzutami skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z [...] i utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Zdaniem skarżącego zastosowanie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958r. możliwe było jedynie w przypadku objęcia nieruchomości we władanie Skarbu Państwa, przy czym pod pojęciem władania rozumie się władanie typu właścicielskiego to jest samoistne. Tymczasem, jak to wynika z materiału,

o takim władaniu Skarbu Państwa nie może być mowy, skoro z cytowanego przez Kolegium listu sekretarza Gminnej Rady Narodowej w M. z dnia

[...] wynika, że w zamian za przekazanie gospodarstwa gminie oznaczony został czynsz. Treść tego listu świadczy jednoznacznie, że J. M. nie przekazała Gminie we władanie nieruchomości a jedynie zawarła cywilną umowę dzierżawy, której dowodzi ustalony umownie czynsz. J. M. jako wydzierżawiająca zachowała władztwo nad rzeczą i dlatego nie sposób się zgodzić z Kolegium, że przekazała je Gminie. Przemilczane przez organ fakty /z zaświadczeń Wydziału Finansowego Powiatowej Rady Narodowej z marca 1959r. i 29 maja 1959r. wynika, że J. M. nie zalega w opłacie podatków i innych zobowiązań podatkowych/ wskazują, że nadal w tym czasie traktowana jest ona jak właściciel i osoba władająca nieruchomością. Przemawia to za tym, że J. M. przed 5 kwietnia 1958r. nie utraciła władztwa nad nieruchomością a Skarb Państwa nie objął jej w samoistne posiadanie. Dlatego też przywołana w decyzji uchwała Trybunału Konstytucyjnego zdaniem skarżącego nie ma w sprawie zastosowania, podobnie jak i ustawa z 12 marca 1958r., którą interpretuje.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze

wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim na wstępie należy podkreślić, iż jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 16 kpa, jest zasada trwałości decyzji administracyjnej. Uchylenie lub zmiana decyzji, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko

w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Jedną z takich możliwości przewiduje art. 156 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji w ściśle w tym przepisie określonych sytuacjach. Przesłanki stwierdzenia nieważności zostały wymienione w sposób enumeratywny. Jedną z nich jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. M. M., który jest jedynym spadkobiercą zmarłej J. M. / której nieruchomość rolna została przejęta na własność Skarbu Państwa/ i który był jej pełnomocnikiem

w toczącym się w 1962r. postępowaniu, w swoim wniosku z dnia 16 sierpnia 2002r. domagał się stwierdzenia, że decyzja PPRN z dnia [...] i utrzymująca ją w mocy decyzja Prezydium WRN z dnia [...] zostały wydane z naruszeniem prawa. Jego zdaniem intencją ustawodawcy przy wydawaniu ustawy, na podstawie której doszło do wydania zaskarżonej decyzji, było uregulowanie stanów prawnych ziemi ornej po II wojnie światowej w taki sposób, by dotychczasowy właściciel, który zaniechał gospodarstwa, porzucił je i przestał się troszczyć o swoją własność, utracił ją dla możliwości lepszego wykorzystania gruntów przez innego gospodarza, gdy tymczasem w niniejszej sprawie J. M. nie wyzbyła się ziemi, nie porzuciła jej a ponadto przez cały czas wykonywała ona uprawnienia właścicielskie i nigdy nie wyrzekła się własności. We wniosku tym M. M. stwierdził, że " kryterium dla określenia czy właściciel zajmuje się swoją własnością było niedookreślone pojęcie władania państwa nad tymi ziemiami".

Otóż podkreślić należy, iż aby można było stwierdzić nieważność decyzji nie wystarcza samo naruszenie prawa ale konieczne jest ustalenie, że doszło do jego rażącego naruszenia. O rażącym naruszeniu prawa decydują zaś trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, skutki, które wywołuje decyzja. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki przepis, który nie wymaga stosowania wykładni prawa / por. m. in. wyrok

z uzasadnieniem NSA z dnia 9.02.2005r. OSK 1134/04 LEX nr 16571/. Podobnie w wyroku z dnia 9 lutego 2005r./ sygn. OSK 1134/04 LEX nr 165717/ NSA stwierdził, iż oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia

a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany wyłącznie w bezpośrednim rozumieniu, ta znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. W innym swoim wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż spór co do wykładni przepisu prawa materialnego nie może stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji,

a więc, że decyzja w sposób kwalifikowany została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa /II OSK 489/05 LEX nr 196694/. Również w doktrynie przyjmuje się, iż aby można było mówić o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 "stan prawny sprawy powinien być możliwy do ustalenia na podstawie treści przepisów prawnych bez takich rozbieżności wykładni, które mogą być usunięte tylko na zasadzie wyboru równorzędnych dla siebie rozwiązań prawnych, czyli konsekwencje prawne dla obowiązywania norm prawnych powinny być w nich wyrażone

w sposób dostatecznie precyzyjny dla praktyki ich stosowania w określeniu praw lub obowiązków stron postępowania administracyjnego"/ por. komentarz do art. 156 kpa B. Adamiak J. Borkowski wydawnictwo C.H.BECK Warszawa 2005r. str.738/.

Decyzje, których stwierdzenia nieważności domaga się M. M., orzekały o przejęciu nieruchomości, należącej do jego matki, na własność Państwa na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, w jego brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tych decyzji / Dz. U. Nr 17 za 1958r. poz. 71/. Po kolejnej nowelizacji objęte tym przepisem uregulowanie znalazło się w art. 16 ustawy / tekst jedn. Dz. U. Nr 58 za 1989r. poz. 348 ze zm./. Przepis ten, na co zwróciło uwagę w uzasadnieniu swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, był przedmiotem wykładni Trybunały Konstytucyjnego, który w swojej uchwale z dnia 20 lutego 1991r. / W 5/90 – Dz. U. Nr 20 poz. 88 z 1991r./ stwierdził m. in., iż w świetle art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych decydują wyłącznie przesłanki wymienione

w powołanym przepisie, a mianowicie:

1/ objęcie nieruchomości we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 5 kwietnia 1958r. oraz

2/ pozostawanie tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie ich w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym

- bez względu na okoliczności, w jakich doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo. Przejęciu na własność Państwa podlegają także te nieruchomości, których właściciele do dnia 5 kwietnia 1958r. dawali wyraz woli odzyskania swej nieruchomości bądź z przyczyn obiektywnych od siebie niezależnych nie mieli możliwości dochodzenia swoich praw.

Powyższa uchwała została podjęta w wyniku złożonego przez Rzecznika Praw Obywatelskich wniosku o ustalenie powszechnie obowiązującej wykładni tego przepisu. Z powyższego wynika, że po pierwsze, wykładnia tego przepisu budziła wątpliwości, w związku z czym, nawet, gdyby organy orzekły o przejęciu nieruchomości z naruszeniem tego przepisu, to nie można by przyjąć, iż to naruszenie miało charakter rażący, a po drugie

w ocenie Sądu brak jest także podstaw do uznania, iż w ogóle doszło do naruszenia art. 9 / obecnie 16/ ustawy z dnia 12 marca 1958r. W skardze M. M. podniósł, iż jego zdaniem tylko samoistne - właścicielskie władanie nieruchomością przez Skarb Państwa dawało podstawę do jej przejęcia na podstawie tego przepisu. Na rozprawie jego pełnomocnik na poparcie tego stanowiska powołał się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2001r. sygn. I SA 995/00., zgodnie

z którym władanie nieruchomością powinno być rozumiane jako posiadanie samoistne. Podnieść jednak należy, iż orzeczenie to zapadło na tle regulacji prawnej zamieszczonej w dekrecie z dnia 7 kwietnia 1948r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 / Dz. U. nr 20 poz. 138 ze zm./ tak więc nie ma w niniejszej sprawie bezpośredniego zastosowania. Poza tym na podkreślenie zasługuje to, iż

w art. 9 ust. 2 / 16 ust. 2/ ustawy z dnia 12 marca 1958r. wskazano, że przepis ust. 1 nie dotyczy gruntów wymienionych m. in. w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych / Dz. U. Nr 39 poz.1173/. W tym zaś przepisie / art. 2 ustawy z 13 lipca 1957r./ mowa jest o gruntach, które zostały na podstawie dekretu z dekretu przekazane w użytkowanie

/ zagospodarowanie/. Jeżeli ustawodawca, tak jak to zarzuca skarżący, przewidywałby zastosowanie art. 9 ust. 1 / obecnie 16 ust. 1/ ustawy z dnia 12 marca 1958r. tylko do nieruchomości znajdujących się w samoistnym posiadaniu Państwa, wówczas nie zachodziłaby potrzeba wyłączania stosowania tego przepisu do nieruchomości znajdujących się w użytkowaniu

/ a więc nie samoistnym posiadaniu/ Państwa na podstawie przepisów dekretu z 1953r. Okoliczność, iż oba akty prawne / to jest ustawa z dnia 12 marca 1958r., na podstawie której zostały wydane w 1962r. decyzje oraz dekret

z dnia 7 kwietnia 1948r., na tle którego zapadło powoływane przez skarżącego orzeczenie / posługują się pojęciem władania Państwa nie oznacza, iż w obu tych ustawach ustawodawca faktycznie tak samo rozumiał to pojęcie. Przykładowo wskazać należy, iż z kolei w wyroku z dnia 2 października 2003r. / I SA 1536/03 / NSA wskazał, że o władaniu, w rozumieniu przepisu art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną / Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zm./ nie przesądza istnienie stosunku cywilnoprawnego, lecz tego rodzaju władztwo nad mieniem, które daje władającemu możliwość samodzielnego korzystania

z państwowej nieruchomości zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki.

Pomijając powyższe uwagi to również Trybunał Konstytucyjny dokonując wykładni art. 16 ustawy z dnia 12 marca 1958r. wskazał, iż ma on zastosowanie do nieruchomości objętych we władanie Państwa bez względu na okoliczności, w jakich doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo.

W skardze M. M. powołuje się na list sekretarza Gminnej Rady Narodowej z 8 lutego 1966r., z którego ma wynikać, iż do objęcia nieruchomości przez Państwo czy też Gminę miało dojść na podstawie umowy cywilnej dzierżawy, której istnienia ma dowodzić ustalony czynsz. Pomijając, iż z dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny wykładni można by wnioskować, iż również objęcie nieruchomości na takiej podstawie /umowa cywilna/ nie stało na przeszkodzie zastosowaniu art. 16 ustawy z 12 marca 1958r. to przede wszystkim wskazać należy, iż badając ważność decyzji należy oceniać ją na tle okoliczności i dowodów istniejących w dacie jej wydania. Z porównania daty listu z datą decyzji, których stwierdzenia nieważności domaga się skarżący nie może budzić wątpliwości, iż tym dowodem organy w 1962r. nie dysponowały. Dysponowały natomiast m. in. pismem skarżącego z dnia 9 lipca 1961r., w którym stwierdzał on: "nie widząc innego rozwiązania, zmuszona opłacić zarówno podatki jak i raty długu Skarbu Państwa, matka przekazała gospodarstwo do dyspozycji PGRN w M. w formie bezpłatnej dzierżawy / bez płacenia czynszu dzierżawnego a pod warunkiem płacenia podatków/. Do 1952r. PGRN wydzierżawiał ziemię chłopom

a w 1953r. oddało gospodarstwo w użytkowanie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej" a także pismem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej

z 8 kwietnia 1960r. skierowanym do pełnomocnika J. M., z którego wynikało, iż J. M. w 1949r. zgłosiła się do zarządu gminy M.

i złożyła deklarację w przedmiocie oddania nieruchomości gruntowej na Skarb Państwa. Pismo to było najprawdopodobniej odpowiedzią na złożony przez J. M. w 1960r. pozew przeciwko Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. / a więc Skarbowi Państwa/ o zapłatę za użytkowanie przez "szereg lat przez stronę pozwaną" nieruchomości. W tym miejscu wskazać należy, iż bez względu na to, czy J. M. w 1949r. przekazała swoją nieruchomość Gminie jako jednostce samorządu terytorialnego czy też Państwu, wobec likwidacji ustawą z dnia 20 marca 1950r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej / Dz. U. Nr 14 poz. 130 ze zm./ związków samorządu terytorialnego i uregulowania zawartego w art. 32 tej ustawy / majątek dotychczasowych związków samorządu terytorialnego z mocy prawa staje się majątkiem Państwa/ ostatecznie przekazana przez nią w 1949r. nieruchomość znalazła się we władaniu Państwa, co uprawniało organy do podjęcia w 1962r. decyzji o przejęciu tej nieruchomości. Czynione po wejściu w życie ustawy z 12 marca 1958r. przez J. M. i działającego w jej imieniu M. M. czynności zmierzające do odzyskania nieruchomości / a to w związku z zamiarem jej sprzedaży, co wynika ze złożonych do akt sprawy o stwierdzenie nieważności dokumentów/ również nie stały na przeszkodzie do wydania takiej decyzji, o czym jednoznacznie w swojej uchwale wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny.

Reasumując, skoro przepis art. 9 / później art.16/, na podstawie którego zostały wydane decyzje, których stwierdzenia nieważności domaga się skarżący, budził swoją treścią wątpliwości w związku z czym wymagał dokonania wykładni a poza tym zawarte w jego ust. 2 uregulowanie świadczy o tym, iż władanie Państwa w rozumieniu tego przepisu nie musiało polegać na samoistnym posiadaniu a także uwzględniając, iż nieruchomość znalazła się we władaniu Państwa w 1949r. / bądź też najpóźniej w 1950r., gdyby przyjąć, iż najpierw nieruchomość tę objęła Gmina M. jako jednostka samorządu terytorialnego/, a więc przed wejściem w życie ustawy z 1953r.,

w związku z czym nie zachodziło wyłączenie z art. 9 ust. 2 / 16 ust. 2/,

i w dacie wejścia w życie ustawy pozostawała w użytkowaniu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej, prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż nie zachodzi podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Dlatego też skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U,. Nr 153 poz. 1270 ze zm./.