Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1014/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 240  par. 1 pkt 11 w zw. z art. 241  par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Dnia 4 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2016 roku sprawy ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie kary z tytułu urządzania gier hazardowych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia "[...]" wymierzył J. F. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z tytułu urządzania gier na automacie A, poza kasynem gry, tj. w lokalu A mieszczącym się w budynku A przy ul. A w A. Powyższa decyzja została skutecznie doręczona w dniu 22 czerwca 2015 r. Strona nie złożyła od niej odwołania i z dniem 6 lipca 2015 r. stała się ona ostateczna.

Wnioskiem z dnia 17 września 2015 r., złożonym na podstawie art. 240 § 1 pkt 11

w zw. z art. 241 § 2 pkt 2 O.p., skarżąca wystąpiła o wznowienie postępowania

zakończonego ww. decyzją ostateczną. Uzasadniając wniosek strona powołała się na orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt C-98/14 w sprawie Berlington Hungary Tanácsadó és Szolgáltató kft i in. przeciw Magyar Állam opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej dnia 17 sierpnia 2015 r. Wskazane orzeczenie TSUE zostało wydane po rozpoznaniu sprawy w ramach sporu pomiędzy spółkami hazardowymi, a państwem węgierskim o naprawę szkód

poniesionych w wyniku stosowania niezgodnych z prawem unijnym ustaw krajowych

w zakresie użytkowania automatów do gier. W ocenie skarżącej, orzeczenie to ma

wpływ na treść decyzji ostatecznej z dnia 16 czerwca 2015 r., gdyż przepisy ustawy

o grach hazardowych (w szczególności art. 14 ust. 1 u.g.h.), są przepisami

technicznymi w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE. Zdaniem skarżącej TSUE wskazał, że

krajowe przepisy zakazujące użytkowania automatów do gier poza kasynami, stanowią

"przepisy techniczne" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, których projekty

powinny być przedmiotem powiadomienia przewidzianego w art. 8 ust. 1 akapit

pierwszy tej dyrektywy. Skarżąca stwierdziła, że powołany wyrok TSUE ma istotny

wpływ na treść ww. rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Celnego w Elblągu, bowiem

TSUE w sposób kategoryczny i jednoznaczny, odwołując się również do wyroku z dnia

19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 Fortuna i in.,

zapadłego na kanwie badania polskiej ustawy hazardowej, przesądził charakter

techniczny zakazu użytkowania automatów do gier poza kasynami. Uwzględnienie

orzecznictwa TSUE prowadzi do implikacji, że nienotyfikowany zakaz urządzania gier na

automatach poza kasynami jest bezskuteczny, a tym samym bezskuteczne jest również

nakładanie kar pieniężnych jako akcesoryjne do powołanego zakazu. W ocenie

skarżącej organ podatkowy, uwzględniając stanowisko TSUE, winien wydać

rozstrzygnięcie o innej treści.

Naczelnik Urzędu Celnego w dniu 8 października 2015 r., na wniosek

strony, wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia "[...]".

Następnie Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia "[...]", odmówił uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia "[...]", stwierdzając, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy nie doprowadziło do stwierdzenia istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 O.p. Organ podatkowy w toku postępowania wznowieniowego ustalił, że kwestionowana decyzja ostateczna została wydana po przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu w związku z ustaleniami funkcjonariuszy Urzędu Celnego, dokonanymi w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 3 września 2014r. w lokalu A, mieszczącym się w budynku Aprzy ul. A oraz na podstawie dokumentacji zgromadzonej w postępowaniu przygotowawczym nr "[...]", prowadzonym przez Referat Dochodzeniowo-Śledczy ww. Urzędu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca w ww. lokalu urządzała gry na automacie A, tj. poza kasynem gry, tym samym doszło do naruszenia przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych.

Strona odwołała się od decyzji o odmowie uchylenia ww. decyzji ostatecznej.

Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt C-98/14 w sprawie Berlington Hungary Tanácsadó és Szolgáltató kft i in. przeciw Magyar Állam, opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej dnia 17 sierpnia 2015 r. - nie ma wpływu na kształt decyzji ostatecznej, której zmiany domaga się strona.

Na powyższe rozstrzygnięcie J. F. wywiodła skargę, wnosząc o uchylenie decyzji zapadłych w obydwu instancjach, ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez jego zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, w sytuacji gdy orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (sygnatura sprawy C-98/14) z dnia 11 czerwca 2015 r., przesądzające o technicznym charakterze przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych ma wpływ na treść wydanej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd administracyjny w Olsztynie zważył , co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami

a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zaś art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku postępowania administracyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Podnieść należy, że w myśl art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r. poz. 613 ze zm., dalej jako: O.p.) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanej decyzji. Natomiast stosownie do art. 240 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 8 lub 11 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca odpowiednio od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

W niniejszej sprawie organ odmówił uchylenia w trybie wznowieniowym ostatecznej decyzji wymierzającej – na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 612 ze zm., dalej jako: u.g.h.) – kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry, uznając, że orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11

czerwca 2015 r., sygn. akt C-98/14 w sprawie Berlington Hungary Tanácsadó és Szolgáltató kft i in. przeciw Magyar Állam, opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii

Europejskiej dnia 17 sierpnia 2015 r. - nie ma wpływu na kształt decyzji ostatecznej,

której zmiany domaga się strona.

Stanowisko organu jest zasadne. Wyrok TSUE, wskazany jako podstawa do wznowienia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry, dotyczy nowelizacji węgierskiej ustawy o grach losowych z 2011r. Uzasadniając orzeczenie z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt C-98/14 TSUE wskazał, że znaczne podniesienie podatku od automatów do gier (do kwoty, która właściwie zawsze oznaczałaby stratę dla przedsiębiorcy), stanowi przeszkodę w swobodnym świadczeniu usług, która jest zagwarantowana przez art. 56 TFUE. Tak więc wspomniane podwyższenie podatków wywierałoby skutek podobny do skutku zakazania użytkowania automatów do gier poza kasynami, które zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stanowi przeszkodę w swobodnym świadczeniu usług.

Ponadto słusznie podniósł organ, że w rzeczonym wyroku TSUE stwierdził, że "przepisy krajowe, takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, które, nie przewidując okresu przejściowego, pięciokrotnie podwyższają kwotę zryczałtowanego podatku podlegającego zapłacie od użytkowania automatów do gier w salonach gier, a ponadto ustanawiają podatek proporcjonalny podlegający zapłacie od tej samej działalności, stanowią ograniczenie swobodnego świadczenia usług, zagwarantowanego w art. 56 TFUE w zakresie, w jakim mogą wstrzymać, ograniczyć lub uczynić mniej atrakcyjnym swobodne świadczenie usług polegające na użytkowaniu automatów do gier w salonach gier, czego ustalenie należy do sądu krajowego."

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, ma rację organ II instancji twierdząc, że wyrok TSUE nie może być bezpośrednio wykorzystywany dla

wyciągania ostatecznych konkluzji co do statusu przepisów polskiej ustawy o grach

hazardowych. Zatem nie ma on również wpływu na ocenę materiału dowodowego

zebranego uprzednio w postępowaniu podatkowym toczącym się w sprawie

wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W analizowanym orzeczeniu TSUE odniósł się bowiem jedynie do przepisów ustawy

węgierskiej, która zawierała zasadniczo odmienne uregulowania prawne dotyczące rynku gier na automatach, w stosunku do polskiej ustawy o grach hazardowych, która

w odróżnieniu od analizowanych węgierskich przepisów, zawiera przepisy przejściowe

pozwalające m. in. na kontynuację działalności na podstawie posiadanych zezwoleń do

czasu ich wygaśnięcia, wg przepisów dotychczasowych. Brak przepisów przejściowych

stanowił zasadniczy przedmiot zarzutów TSUE w stosunku do analizowanej ustawy

węgierskiej w zakresie gier hazardowych.

Dodatkowo wskazać należy, że skarżąca nie legitymowała się zezwoleniem na prowadzenie działalności polegającej na urządzaniu gier na automacie poza kasynem gry. Tym bardziej przywołany wyrok TSUE nie może mieć żadnego znaczenia w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]".

Podnieść w tym miejscu należy również, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 (dostępna w CBOSA) orzekł, że: 1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

W uzasadnieniu tej uchwały NSA - analizując orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE - wyjaśnił, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h nie jest przepisem technicznym, w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, gdyż przepis ten ustanawia sankcję za działania niezgodne z prawem, zaś ocena tej niezgodności jest dokonywana na podstawie innych wzorców normatywnych. O możliwości zastosowania, bądź konieczności odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h decydują bowiem okoliczności konkretnej sprawy

i zestawienie, w jakim przepis ten występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do ustalonego stanu faktycznego, co oznacza, że zasadniczo może stanowić on podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych. Według NSA, dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. oraz stosowalności tego przepisu w sprawach

o nałożenie kary pieniężnej, nie ma również znaczenia techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy oraz okoliczność nieprzekazania projektu tego przepisu Komisji Europejskiej, zgodnie z art. 8 ust. 1 tej dyrektywy.

W sytuacji, gdy art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. penalizuje urządzanie gier na automatach

w sposób niezgodny z prawem, a z art. 14 ust. 1 tej ustawy wynika, że urządzanie gier na automatach jest dozwolone w kasynach gry, co wymaga spełnienia szeregu szczegółowych warunków określonych ustawą ściśle reglamentującą tego rodzaju działalność, to za oczywiste uznać należy, że z punktu widzenia stosowania albo odmowy stosowania tego przepisu, ustaleniem faktycznym o wiodącym i prawnie relewantnym znaczeniu jest ustalenie odnoszące się do następującej okoliczności. Mianowicie, czy podmiot prowadzący działalność regulowaną ustawą o grach hazardowych w ogóle poddał się działaniu zasad określonych tą ustawą - w tym zwłaszcza zasad określonych w jej

art. 14 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 - czy też przeciwnie, zasady te zignorował w ten sposób, że na przykład działalność tę prowadził pomimo, że ani zezwolenia, ani koncesji na prowadzenie gry nigdy nie posiadał, ani też nie ubiegał się o nie. W zakresie odnoszącym się zarówno do dokonywania ustalenia faktycznego, jak i jego oceny z punktu widzenia stosowania albo odmowy stosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., o czym przesądzają okoliczności konkretnej sprawy oraz zestawienie, w jakim ten przepis występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do konkretnie ustalonego stanu faktycznego, nie ma miejsca na żadną dowolność. Zwłaszcza zaś taką, która miałaby polegać na dokonywaniu oceny spełnienia (wstępnych) warunków stosowania (stosowalności) przywołanego przepisu prawa, nie tyle przez uprawniony do tego organ, co przez samych zainteresowanych, w szczególności zaś przez tych, którzy podejmując działalność regulowaną ustawą o grach hazardowych w zakresie urządzania gier na automatach, sposobu urządzania tych gier nawet nie konfrontowali - w przedstawionym powyżej i pozytywnym tego słowa znaczeniu - z treścią zawartych w tej ustawie unormowań w zakresie, w jakim określają one zasady organizowania i urządzania gier na automatach, ograniczając się w tym względzie do postawy, że prowadzenie tej działalności poprzez ignorowanie określonych ustawą zasad "legitymizuje" stanowisko TS zawarte

w pkt 25 wyroku w sprawach połączonych C- 213/11, C- 214/11 i C- 217/11 oraz budowany na tej podstawie wniosek o niestosowalności art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. NSA stwierdził, że na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., penalizowane jest zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków, od spełnienia których w ogóle uzależnione jest rozpoczęcie, a następnie prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach. Natomiast odnosząc się do ustalenia podmiotu, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność administracyjna za popełnienie deliktu polegającego na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry, wskazano, że w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. ustawodawca operuje pojęciem "urządzającego gry". Tego rodzaju zabieg służący identyfikacji sprawcy naruszenia prowadzi do wniosku, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której przecież - jak to wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. - nie może uzyskać, ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne,

o koncesję taką mogą się ubiegać. Wynika z tego, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach.

W świetle ww. uchwały nie ulega wątpliwości, że bezzasadne są argumenty skarżącej zmierzające do wykazania, że pierwotna decyzja została wydana na podstawie przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE, które jako niepoddane procedurze notyfikacji, określonej w tej Dyrektywie, nie mogą być stosowane. Nie narusza też zasad wynikających z powołanych w skardze orzeczeń TSUE.

Niezależnie od powyższego przywołana uchwała NSA została podjęta już po wyroku TSUE z dnia 11 czerwca 2015 r. w sprawie o sygnaturze akt C-98/14, a w treści uchwały Naczelny Sąd Administracyjny odwoływał się także do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W związku zatem z brakiem podstaw wznowieniowych umożliwiających wzruszenie kwestionowanej decyzji, stwierdzić należy, że organy podjęły prawidłowe decyzje, odmawiając uchylenia kwestionowanego rozstrzygnięcia.

W tym stanie sprawy, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.