Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 783/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 235
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: Art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz ( spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Hanna Knysiak-Molczyk Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 marca 2014r. nr [ ] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 13 marca 2014 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2013 r., nr [...], znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego, wymienionej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn.zm.) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Jako podstawę prawną powyższej decyzji wskazano: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r. poz. 267), w związku z art. 5 punkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 z poźn. zm.), § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.), w związku z § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1367).

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Postępowanie prowadzone było po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 640/12. Wyrokiem Sądu zostały uchylone decyzje organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej pierwszej i drugiej instancji o braku podstaw do stwierdzenia u M. M. choroby zawodowej: przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEVi) poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń - wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869).

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że postępowanie w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej u M. M. zostało wszczęte przed dniem 3 września 2002 r., a zatem powinno być prowadzone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 poz. 294 z późn. zm.).

Stosując się do wyroku Sądu Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję nr [...] z dnia [...] 2013 r., znak: [...] w oparciu o przedmiotowe przepisy, na podstawie całości zgromadzonej dokumentacji dotyczącej choroby zawodowej M. M. w tym:

- orzeczenia lekarskiego wydanego przez Zespół Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych z dnia 9 lutego 1995 r., znak: [...] - o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: brak niewydolnego narządu oddechowego,

- orzeczenia lekarskiego z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Szpital Kliniczny z dnia 15 listopada 1995 r. o braku podstaw do rozpoznania zawodowego przewlekłego zapalenia oskrzeli,

- orzeczenia lekarskiego wydanego przez Ośrodek Medycyny Pracy z dnia 25 lutego 2000 r., znak: [...] - o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pkt 4,

- orzeczenia lekarskiego wydanego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, z dnia 19 lipca 2000 r. nr rejestru [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia oskrzeli,

- wyjaśnień z Ośrodka Medycyny Pracy zawartych w pismach z dnia 24 lipca 2013 r., znak: [...] oraz z dnia 14 października 2013r., znak: [...],

- wyjaśnień z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego zawartych w pismach z dnia 14 maja 2013 r., znak: [...] oraz z dnia 26 września 2013 r., znak: [...].

Po zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym i przytoczoną w odwołaniu argumentacją Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził co następuje:

M. M. zatrudniony był w następujących zakładach pracy:

- od dnia 2 listopada 1967 r. do dnia 31 lipca 1979 r. w Przedsiębiorstwie Robót Inżynieryjno-Budowlano-Przemysłowych "A" w K,

- od dnia 1 sierpnia 1979 r. do dnia 23 grudnia 1982 r. w Przedsiębiorstwie Montażowym "B" w S, w tym od dnia 27 kwietnia 1981 r. do dnia 20 września 1982 r. na budowie eksportowej,

- od dnia 24 grudnia 1982 r. do dnia 31 grudnia 1991 r. w Kombinacie Budownictwa Komunalnego, na budowie eksportowej,

- od dnia 3 stycznia 1992 r. do dnia 15 kwietnia 1992 r. w Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym "C" sp. z o.o. w T, na budowie eksportowej,

- od dnia 16 kwietnia 1992 r. do dnia 29 lipca 1992 r., w PHZ D w W, na budowie eksportowej,

- od dnia 3 sierpnia 1992 r. do dnia 31 marca 1993 r. w "E" sp. z o.o. w G, na budowie eksportowej,

- od dnia 18 kwietnia 1993 r. do dnia 31 grudnia 1994 r. w Zakładzie Usług Remontowo-Budowlanych i Sanitarnych Eksport-Import "F" w B, na budowie eksportowej.

Od dnia 1 stycznia 1995 r. do dnia 31 lipca 1996 r. M. M. przebywał na rencie, a następnie zatrudniony był:

- od dnia 1 sierpnia 1996 r. do dnia 30 maja 1997 r. w Zakładzie Remontowo-Budowlanym E. L. w B., na stanowisku ślusarz-konserwator (1/2 etatu),

- od dnia 31 maja 1997 r. do dnia 7 maja 2002 r. w Przedsiębiorstwie Budowlano-Handlowo-Transportowym "E. L." w B., na stanowisku ślusarz konserwator.

Na stanowisku ślusarza-konserwatora M. M. nie wykonywał czynności spawalniczych, nie pozostawał w ekspozycji na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę chorób zawodowych.

W prowadzonym postępowaniu administracyjnym ustalono, że M. M. przez 27 lat pracował w zawodzie spawacza. W czasie wykonywanej pracy zawodowej narażony był na działanie: pyłów przemysłowych, dymów spawalniczych zawierających: związki żelaza, manganu, chromu, kobaltu, niklu, wolframu, tlenek węgla, tlenki azotu, fluorki oraz promieniowanie podczerwone i nadfioletowe. Brak jest wyników pomiarów stężeń i natężeń czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy na stanowiskach, na których pracował M. M. Brak badań środowiskowych nie dowodzi braku narażenia pracownika na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia i nie może negatywnie oddziaływać na sytuację prawną pracownika. W związku z powyższym, Powiatowy Inspektor Sanitarny przyjął z wysokim prawdopodobieństwem, że M. M. pracował w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia zarówno chemiczne występujące w dymach spawalniczych (drażniące i alergizujące) jak i fizyczne (promieniowanie podczerwone i nadfioletowe) w tym również pyły przemysłowe. Narażenie na wymienione wyżej szkodliwe czynniki środowiska pracy ustało w 1994 r.

Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał w dniu [...] 2013 r. decyzję nr [...], znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u pana M. M. choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego - wymienionej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. - sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.).

Od przedmiotowej decyzji M. M. wniósł odwołanie.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny po zapoznaniu się z całością dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie uznał, że decyzja organu pierwszej instancji jest merytoryczne uzasadniona.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. (Dz.U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869) w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz na podstawie przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Przed wydaniem przedmiotowej decyzji Powiatowy Inspektor Sanitarny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w sprawie. Zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartymi w wyroku z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt: III SA/Kr 640/12 organ pierwszej instancji prowadził postępowanie i wydał decyzję w sprawie choroby zawodowej u M. M. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.).

Odnośnie do pozostałych zarzutów zawartych w wyroku Sądu organ pierwszej instancji dwukrotnie zwracał się z prośbą o wyjaśnienie do jednostek orzekających, tj. Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania ustalono, że choroba zawodowa - przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEVi) poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń - opisana w poz. 5 wykazu chorób zawodowych, zamieszczonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. nie jest odpowiednikiem choroby - przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego - opisanej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych z 1983 r.

Obie jednostki orzekające w tej sprawie, po ponownej analizie całego materiału dowodowego, nie znalazły podstaw medycznych do rozpoznania u M. M. choroby zawodowej określonej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych z 1983 r., jak również w oparciu o przepisy z 2009 r. w doniesieniu do poz. 5 wykazu chorób zawodowych. Zarówno Ośrodek Medycyny Pracy jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego podtrzymują stanowisko wyrażone w dotychczas wydawanych orzeczeniach lekarskich o braku podstaw do rozpoznania u M. M. choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia oskrzeli.

M. M. zarzucił w odwołaniu, że Powiatowy Inspektor Sanitarny, decyzję nr [...], znak: [...], z dnia [...] 2013 r. wydał bezprawnie, "łamiąc zapisy Kodeksu Pracy, Kodeksu Cywilnego, Kodeksu Karnego i innych". Organ podkreślił, że najistotniejszym wskazaniem zawartym w wyroku Sądu z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt: III SA/Kr 640/12 było ustalenie, czy rozpoznana u M. M. choroba opisana w poz. 5 wykazu chorób zawodowych z 2009 r. odpowiada opisowi choroby z poz. 4 wykazu chorób zawodowych z 1983 r. Sąd uznał, że jeżeli "stwierdzone u pana M. M. schorzenie odpowiada schorzeniu określonemu w wykazie chorób zawodowych z 1983 r., to istnieje prawne domniemanie wystąpienia u niego choroby zawodowej pod postacią "przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego". W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że choroba opisana w poz. 5 wykazu chorób zawodowych z 2009 r. nie jest odpowiednikiem choroby opisanej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych z 1983 r. zatem nie ma podstaw, zarówno medycznych jak i prawnych, do stwierdzenia u M. M. choroby zawodowej określonej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Powiatowy Inspektor Sanitarny zastosował się również do pozostałych wskazań Sądu, co zostało wskazane w niniejszej decyzji.

Ponadto w odpowiedzi na zarzuty odwołującego się wskazano, że w aktach sprawy znajduje się jedynie pismo Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 15 stycznia 1996 r. skierowane do IMP Klinika Chorób Zawodowych z prośbą o wykonanie u M. M. badań konsultacyjnych i zajęcie stanowiska w sprawie prowadzonej w postępowaniu odwoławczym przez ten organ, dotyczącej choroby zawodowej wymienionej w poz. 3 wykazu chorób zawodowych z 1983 r. Pismo to świadczy o dołożeniu wszelkiej staranności organu pierwszej instancji, w celu znalezienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u M. M. Instytut Medycyny Pracy w opinii wyrażonej w piśmie z dnia 1 marca 1996 r. poinformował, że nie znalazł uzasadnienia do badania pana M. M. W aktach sprawy znajdują się również orzeczenia lekarskie wydane na wniosek Ośrodka Medycyny Pracy przez Instytut Medycyny Pracy, a dotyczące innych jednostek chorobowych - wymienionych w poz. 1; 3/1; 3/4 i 11 wykazu chorób zawodowych z 2009 r. - prowadzonych odrębnym postępowaniem administracyjnym.

Podnoszone przez M. M. uwagi zawarte w odwołaniu w ocenie Inspektora nie wnoszą nowych, istotnych i nie wyjaśnianych wcześniej informacji mogących mieć wpływ na merytoryczną zmianę decyzji organu pierwszej instancji.

Podsumowując organ wskazał, że realizując zalecenia Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie, Powiatowy Inspektor Sanitarny prowadził przedmiotowe postępowanie w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.). Ponadto, kilkakrotnie zwracał się do jednostek orzeczniczych o wyjaśnienia i uzupełnienie orzeczeń lekarskich w celu ich weryfikacji w odniesieniu do rozporządzenia z 1983 r. Obie jednostki orzekające w tej sprawie, po ponownej analizie całego materiału dowodowego, nie znalazły podstaw medycznych do rozpoznania u M. M. choroby zawodowej określonej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych z 1983 r., jak również w oparciu o przepisy z 2009 r. w doniesieniu do poz. 5 wykazu chorób zawodowych. Zarówno Ośrodek Medycyny Pracy jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego podtrzymują stanowisko wyrażone w dotychczas wydawanych orzeczeniach lekarskich o braku podstaw do rozpoznania u M. M. choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia oskrzeli.

Odmawiając stwierdzenia u M. M. choroby zawodowej opisanej pod postacią - przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego, organ uznał, że orzeczenia lekarskie i uzupełniające opinie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wydane przez jednostki właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych są jednoznaczne i nie budzą wątpliwości.

Skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 marca 2014 r., znak: [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. M.

Skarżący wniósł o uznanie zaskarżonej decyzji za nieprawidłową i o jej uchylenie, a także przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z zakreśleniem terminu jednego miesiąca do wydania decyzji przez organ.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej, prowadzonym po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt: III SA/Kr 640/12 przez organa Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie zostały uwzględnione wskazówki Sądu zawarte w tym wyroku i ponownie - pomimo przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - skarżącemu odmówiono prawa do ustalenia choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia oskrzeli, przy jednoczesnym występowaniu niewydolności narządu oddechowego.

Skarżący podnosi również, że w prowadzonym postępowaniu ponownie oparto się jedynie na ustaleniach medycznych, uznając je za jednoznaczne i nie budzące wątpliwości, przy czym nie uwzględniono wskazówki Sądu (str. 16 wyroku), że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym a nie medycznym, co oznacza, że lekarze orzecznicy nie orzekają w kwestii uznania danej choroby za chorobę zawodową, lecz stwierdzają jedynie stan chorobowy i jego przyczynę. Natomiast kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje inspektor sanitarny, uwzględniając zagrożenie występujące w miejscu pracy. W tym kontekście uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niepełne, bowiem zostało oparte jedynie na ocenie wypowiedzi lekarskich.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie w związku z czym organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270) Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, nie będąc jednocześnie – z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W świetle art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym".

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej należy mieć na uwadze ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w zapadłym w granicach tej sprawy prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 28 listopada 2012 r., III SA/Kr 640/12. Treść tego wyroku w znacznym stopniu determinuje stanowisko dotyczące istoty problemu w niniejszej sprawie, który zasadniczo sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy stwierdzony stan chorobowy skarżącego jest chorobą zawodową określoną w poz. 4 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., II GSK 2101/11, LEX nr 1277944). Artykuł 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych wcześniej w orzeczeniu. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu lub czynności. Rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I GSK 1591/11, LEX nr 1339558; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 kwietnia 2013 r., II SA/Ol 1350/12, LEX nr 1316805; wyrok NSA z dnia 7 lutego 2013 r., II OSK 1865/11, LEX nr 1293568).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 28 listopada 2012 r., III SA/Kr 640/12 wyraził następujące oceny prawne:

- skarżący pracując jako spawacz był narażony na działanie pyłów przemysłowych, dymów spawalniczych zawierających żelazo i jego związki, mangan i jego związki, chrom i jego związki, kobalt i jego związki, nikiel i jego związki, wolfram i jego związki, tlenek węgla, tlenki azotu, fluorki oraz promieniowania podczerwonego i nadfioletowego, czyli był narażony na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę chorób zawodowych. Fakt, że zakłady pracy nie dokonywały pomiarów stężeń i natężeń czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy na stanowiskach, na których skarżący pracował jest bez znaczenia i tym bardziej uprawnia do uznania za wykonywanie pracy przez pracownika w narażeniu zawodowym;

- należy przyjąć, że postępowanie w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego zostało wszczęte przed dniem 3 września 2002 r., a zatem powinno być prowadzone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.), które nie zawiera okresu, w jakim - od chwili ustania narażenia - stwierdzone schorzenie może być uznane za chorobę zawodową, a w poz. 4 wykazu chorób zawodowych rozporządzenie to ustala jako chorobę zawodową: "Przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego";

- choroba zawodowa jest pojęciem prawnym, a nie medycznym. Lekarze orzecznicy nie orzekają więc w kwestii uznania danej choroby za chorobę zawodową, lecz stwierdzają jedynie stan chorobowy i jego przyczyny. Natomiast kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje inspektor sanitarny, uwzględniając zagrożenie występujące w miejscu pracy, zagrożenie narażające na dane schorzenie;

- w sytuacji, gdy pracownik, tak jak w niniejszej sprawie skarżący był narażony na działanie "substancji toksycznych, aerozoli drażniących", co jest niewątpliwym, to istnieje prawne domniemanie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a pracą w warunkach zagrażających zdrowiu pracownika;

- w zależności od stanu prawnego, pod rządem którego prowadzone jest postępowanie w sprawie ustalenia choroby zawodowej, różne rodzaje przewlekłego zapalenia oskrzeli będą uznane za chorobę zawodową;

- w przypadku stwierdzenia u skarżącego choroby wskazanej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia z 1983 r. choroba ta będzie chorobą zawodową niezależnie od tego, w jakim czasie od chwili ustania narażenia zawodowego będzie rozpoznana;

- jeśli więc pracownik zatrudniony jest przez pracodawcę w warunkach niehigienicznych, zagrażających jego zdrowiu, w tym wypadku w warunkach narażenia na działanie substancji toksycznych, aerozoli drażniących, a następnie zostanie stwierdzona u niego choroba mogąca być wywołaną przez te warunki - w tym przypadku - zgodnie z poz. 4 załącznika do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r., to zasadą jest przyjęcie (przez domniemanie związku przyczynowego) powstania tej choroby w wyniku istniejących niehigienicznych warunków pracy, czyli zasadą jest przyjęcie przez organy administracyjne istnienia związku przyczynowego między wieloletnią pracą skarżącego w warunkach narażenia na działanie substancji toksycznych, aerozoli drażniących a stwierdzonym przez lekarzy orzeczników przewlekłym zapaleniem oskrzeli wraz z niewydolnością narządu oddechowego. Takie prawne domniemanie może być jedynie jednoznacznie wykluczone konkretnym dowodem, a nie przypuszczeniem;

- o ile stwierdzone u skarżącego schorzenie opisane w wykazie z 2009 r. odpowiada schorzeniu określonemu w wykazie chorób z 1983 r., to w sytuacji skarżącego istnieje prawne domniemanie wystąpienia u niego choroby zawodowej pod nazwą "Przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego";

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 28 listopada 2012 r., III SA/Kr 640/12 zawarł również następujące wskazania co do dalszego postępowania:

- w związku z tym, że organy obu instancji nie wyjaśniły, czy i w jaki sposób jest możliwy znaczny spadek wyników badań FEV1 z 73% do 32% w ciągu niespełna i dlaczego bardziej miarodajnym wynikiem jest wynik badań z października 1995 r. - FEV1 73% niż wynik badań z 9 kwietnia 1996 r. - FEV1 32%, obowiązkiem organów było wyjaśnienie, czy na dzień 31 grudnia 1995 r. można byłoby wykluczyć wynik FEV1 poniżej 60%, a to wobec wyniku 73% w październiku 1995 r. i spadku do 32% w dniu 9 kwietnia 1996 r., o ile w ogóle tak duży spadek mógłby w ogóle i w przypadku skarżącego zaistnieć bez uznania za wątpliwy któryś z ujawnionych powyższych wyników;

- jest rzeczą organów administracyjnych w ponownie przeprowadzonym postępowaniu ustalenie, czy rozpoznana choroba zawodowa: "Przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń" odpowiada opisowi choroby z poz. 4 wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. ustalonej jako: "Przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego";

- organy są zobowiązane prowadzić postępowanie w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. i całościowo stosować ten akt prawny.

W konsekwencji powyższego wiążącego organy i Sąd w niniejszej sprawie stanowiska należy stwierdzić, że inspektor sanitarny zobowiązany został do dokonania kwalifikacji stwierdzonego przez lekarzy stanu chorobowego skarżącego jako choroby zawodowej określonej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) "Przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego", przy czym w przypadku stwierdzenia, że schorzenie skarżącego opisane w wykazie z 2009 r. odpowiada schorzeniu określonemu w poz. 4 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia z 1983 r., istnieje prawne domniemanie wystąpienia u niego choroby zawodowej pod nazwą "Przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego".

W powyższym zakresie ustalenia stanu faktycznego poczynione muszą być zgodnie z przepisami prawa procesowego. W myśli art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), wyrażającego między innymi zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody. Stosownie do art. 80 k.p.a., organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, czemu należy dać wyraz w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 K.p.a.). Przy czym, według art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

W związku z tak określonymi obowiązkami organu Powiatowy Inspektor Sanitarny pismem z dnia 10 maja 2013 r. wystąpił do Ośrodka Medycyny Pracy i do Instytutu Pracy i Zdrowia Środowiskowego o wyjaśnienie z medycznego punktu widzenia wątpliwości, na jakie wskazał WSA w Krakowie w wyroku z dnia 28 listopada 2012 r., III SA/Kr 640/12.

Instytut Pracy i Zdrowia Środowiskowego pismem z dnia 14 maja 2013 r. wyjaśnił, że skarżący był czterokrotnie badany w Instytucie, a obserwacje kliniczne z 1995 r. i z 2000 r. przeprowadzone zostały w kierunku przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego, w konsekwencji czego orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania tej choroby zawodowej zostały wydane w oparciu o obowiązujące wówczas rozporządzenie z 1983 r. Również podczas badań w 2003 r. nie stwierdzono u skarżącego cech niewydolności oddechowej i wentylacyjnej, a zatem dostrzeżony u pacjenta podczas obserwacji klinicznej w 2007 r. stan czynnościowy układu oddechowego z lekarskiego punktu widzenia nie jest skutkiem narażenia zawodowego zakończonego w 1994 r. Instytut wyjaśnił również, że możliwa jest duża zmienność wyników spirometrycznych w zależności od doświadczenia spirografisty, nastawienia i współpracy ze strony osoby badanej, wpływu stosowanych leków. Rozstrzygające są zatem badania lekarskie i ocena specjalistyczna przeprowadzona w jednostce orzekającej o chorobach zawodowych, które są do tego powołane i weryfikują inne badania lekarskie czy rozpoznania związane z podejrzeniem choroby zawodowej. Stwierdzono w konkluzji, że brak podstaw do rozpoznania u M. M. choroby zawodowej – przewlekłego zapalenia oskrzeli zarówno w oparciu o przepisy prawne z 1983 r., jak i z 2009 r. Stanowisko powyższe Instytut podtrzymał w piśmie z dnia 26 września 2013 r.

Również Ośrodka Medycyny Pracy w piśmie z dnia 24 lipca 2013 r. stwierdził, że choroba opisana w punkcie 5 wykazu chorób zawodowych załącznika do rozporządzenia z 2009 r. nie odpowiada opisowi choroby z punktu 4 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 1983 r., a rozpoznana u M. M. choroba odpowiada chorobie figurującej w wykazie chorób zawodowych z 2009 r. Wyjaśniono również powody możliwości uzyskania różnych wyników badań spirometrycznych wskazując na okoliczności analogiczne podnoszone w piśmie Instytutu Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Stwierdzono też, że przewlekła obturacyjna choroba płuc "spełnia warunek pracy w narażeniu na działanie substancji toksycznych i aerosoli drażniących wskazanych w przepisach z 1983 w punkcie 4 wykazu chorób zawodowych, chociaż w odniesieniu do innego schorzenia – przewlekłego zapalenia oskrzeli". Powyższe stwierdzenie – w związku z prezentowanym w toku postępowania administracyjnego stanowiskiem skarżącego upatrującego potwierdzenia w tym stwierdzeniu spełniania przez niego przesłanek choroby zawodowej z 1983 r. - Ośrodek Medycyny Pracy sprecyzował w piśmie z dnia 14 października 2013 r. podkreślając, że brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej zarówno według przepisów z 1983 r., jak i przepisów z 2009 r.

Organy oceniając powyższe stanowiska, jak i całokształt dokumentacji medycznej sprawy szczegółowo opisanej w zaskarżonej decyzji jako wzajemnie jednoznaczne i nie budzące wątpliwości, doszły do przekonania o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej wskazując dodatkowo na regulacje rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.), zgodnie z którym jednym z warunków koniecznych do stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej figurującej w załączniku do tego rozporządzenia przez właściwą placówkę służby zdrowia (§ 7 - § 9). W ocenie Sądu tak uargumentowane stanowisko organów jest prawidłowe. Organy uwzględniły stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Krakowie z dnia 28 listopada 2012 r., III SA/Kr 640/12, przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w kierunku wskazanym przez Sąd występując o stanowisko do kompetentnych instytucji, tj. do Ośrodka Medycyny Pracy i do Instytutu Pracy i Zdrowia Środowiskowego i oceniły stanowisko tych jednostek. W kontekście argumentacji zaprezentowanej przez Ośrodek Medycyny Pracy i Instytut Pracy i Zdrowia Środowiskowego z jednoczesnym odniesieniem do wyników badań skarżącego znajdujących się w aktach sprawy, ocenie organów nie można zarzucić dowolności, co w konsekwencji przemawia za zgodnością zaskarżonej decyzji z przepisami prawa procesowego i materialnego. W świetle nie budzącej wątpliwości ostatecznej treści uzyskanych stanowisk (wątpliwości organ wyjaśniał w toku postępowania dwukrotnie występując o zajęcie stanowiska przez Ośrodek Medycyny Pracy i Instytut Pracy i Zdrowia Środowiskowego) szczegółowo zaprezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie można przyjąć, że dokonana przez organ ocena tych stanowisk jest niepełna.

Dodatkowo należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie w prawomocnym wyroku z dnia 10 września 1996 r., II SA/Kr 671/96 oddalającym skargę M. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 1996 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej stwierdził zgodność z prawem stanowiska organu opierającego się na badaniach przeprowadzonych przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia 15 listopada 1995 r., które wykazały brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – zawodowego przewlekłego zapalenia oskrzeli.

Z powyższych powodów skargę, jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.