Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 896/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 81c ust. 2 w zw. z art. 81 c ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152, art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 12 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2014 roku sprawy ze skargi K. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...], znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do przedłożenia oceny technicznej robót budowlanych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...], znak: [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz skarżącej K. S. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...], znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpatrzeniu zażalenia K. S., uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...], znak: [...] i zobowiązał K. S., P. W., A. S., D. K., A. S. – K., do przedłożenia opracowanej przez osobę posiadającą uprawnienia w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, oceny technicznej robót budowalnych polegających na podwyższeniu trzech kominów z przewodami spalinowymi i wentylacyjnymi w południowej części wschodniej ściany wielorodzinnego budynku mieszkalnego przy ul. A 17 w Ł., usytuowanej w granicy z nieruchomością przy ul. A 19/21 w terminie do dnia 15 października 2014 r. Jednocześnie WINB stwierdził, że ocena techniczna winna zawierać protokół kominiarski w zakresie szczelności, drożności i prawidłowości ciągu przewodów kominowych, sporządzony przez mistrza kominiarskiego.

W toku postępowania administracyjnego ustalono, że pismem z dnia 7 lipca 2010 r. K. S. i P. W. zwrócili się do PINB w Ł. z wnioskiem o wydanie nakazu odbudowania kominów wyburzonych w drodze samowoli.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] umorzył postępowanie w sprawie "prawidłowości wykonania nadbudowy przewodów kominowych w części południowej ściany wschodniej budynku mieszkalnego wielorodzinnego" przy ul. A 17 w Ł.

Postanowieniem z dnia [...] [...]WINB stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez adwokata J. C. od wspomnianej decyzji organu I instancji.

Decyzją nr [...] z dnia [...] [...]WINB stwierdził z urzędu nieważność decyzji PINB z dnia [...] nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1, art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał R. B. wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych związanych z "przebudową polegającą na podwyższeniu trzech kominów spalinowych i wentylacyjnych w części południowej ściany wschodniej na budynku mieszkalnym wielorodzinnym" przy ul. A 17 w Ł. oraz nałożył obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia trzech egzemplarzy oceny technicznej ww. robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości postanowienie organu I instancji z dnia [...] nr [...] i umorzył w całości postępowanie pierwszej instancji.

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 749/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...].

Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., nakazał na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego R. B. zaniechanie dalszych robót budowlanych.

Decyzją z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję PINB z dnia [...] nr [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji w przedmiocie robót budowlanych związanych z podwyższeniem trzech kominów we wschodniej części budynku wielorodzinnego przy ul. A 17 w Ł.

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 931/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego obu instancji. Uzasadniając orzeczenie sąd wskazał, że "poza sporem pozostaje, iż R. B. dokonał wyburzenia istniejących i wzniesienia trzech nowych kominów" w 2009 r., nie legitymował się decyzją organu administracji architektoniczno-budowlanej, udzielającą pozwolenia na prowadzenie robót i nie miał zgody współwłaścicieli na ich wykonanie. Sąd stwierdził, że trafne jest stanowisko organu odwoławczego, iż wstrzymanie robót (...) było bezprzedmiotowe w związku z faktem, że roboty budowlane związane z wyburzeniem istniejących i wzniesieniem nowych kominów zostały faktycznie zakończone. Za prawidłową uznał konkluzję organów, iż inwestycja związana z ich realizacją, jakkolwiek funkcjonalnie powiązana z budową, prowadzoną na nieruchomości sąsiedniej, w znaczeniu prawnym jest zamierzeniem odrębnym od inwestycji realizowanej na nieruchomości sąsiedniej. Sąd podzielił także stanowisko organów nadzoru budowlanego, że wyburzenie istniejących i wzniesienie nowych kominów na budynku, niestanowiącym własności inwestora stanowi przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a ustawy Prawo budowlane. Podkreślił również, że w tej sytuacji konieczne było przeprowadzenie postępowania w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane, ponieważ przepis ten odnosi się do robót innych, niż określone w art. 48 ust. 1 i art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Jednakże zdaniem WSA niewystarczające było w tej sprawie poprzestanie na konkluzji, że wykonane w warunkach samowoli budowlanej roboty, odpowiadają przepisom techniczno-budowlanym oraz Polskiej Normie, przez co prowadzenie postępowania jest bezprzedmiotowe. W ocenie sądu nieuprawniona była konkluzja o prawidłowości ich wymurowania ponad dach, zwłaszcza w świetle zarzutów o nieprawidłowym posadowieniu na elementach nieprzystosowanych do utrzymania konstrukcji i braku dostępu do wylotu przewodów.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., zobligowany do ponownego rozpoznania sprawy w trybie art. 51 Prawa budowlanego, postanowieniem z dnia [...] zobowiązał na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, współwłaścicieli nieruchomości K. S., P. W., A. S., D. K. oraz A. S. – K. do przedłożenia w terminie do 30 września 2014 r. trzech egzemplarzy, "sporządzonej przez odpowiednio uprawnione osoby" oceny technicznej dotyczącej prawidłowości wykonania robot budowlanych związanych z przebudową polegającą na podwyższeniu trzech kominów spalinowych i wentylacyjnych w części południowej ściany wschodniej na budynku mieszkalnym wielorodzinnym na nieruchomości w Ł. przy ul. A 17.

W zażaleniu na powyższe postanowienie K. S. reprezentowana przez adwokata J. C. wniosła o jego uchylenie i umorzenie postępowania podnosząc zarzuty: naruszenia art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, poprzez brak podstaw faktycznych i prawnych do jego zastosowania; art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego, poprzez przyjęcie, że wykonane roboty budowane są przebudową, a nie budową w rozumieniu art. 3 pkt 6; naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 104, art. 105, art. 107 § 1 i 3 K.p.a.; pominięcie w materiale dowodowym ustaleń poczynionych przez Sąd Okręgowy w postanowieniu z dnia [...] sygn. akt [...]; nierozważenie słusznego interesu strony wynikającego w szczególności z ochrony prawa własności i swobody wykorzystania z nieruchomości.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 K.p.a. oraz art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409, z 2014 r., poz. 40), uchylił postanowienie organu I instancji i zobowiązał K. S., P. W., A. S., D. K., A. S. – K., do przedłożenia opracowanej przez osobę posiadającą uprawnienia w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, oceny technicznej robót budowalnych polegających na podwyższeniu trzech kominów z przewodami spalinowymi i wentylacyjnymi w południowej części wschodniej ściany wielorodzinnego budynku mieszkalnego przy ul. A 17 w Ł., usytuowanej w granicy z nieruchomością przy ul. A 19/21 w terminie do dnia 15 października 2014 r. Ocena techniczna winna zawierać protokół kominiarski w zakresie szczelności, drożności i prawidłowości ciągu przewodów kominowych, sporządzony przez mistrza kominiarskiego.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji stwierdził, że w tej sprawie był związany wytycznymi zawartymi w wyroku WSA w Łodzi z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 931/13. Jednocześnie zauważył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odnosząc się do zarzutów skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] wskazał, iż w toku postępowania naprawczego, kwestia prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie ma istotnego znaczenia. Ewentualne roszczenia właściciela wobec inwestora, nielegitymującego się stosownymi uprawnieniami, mają charakter cywilnoprawny i niewystarczające było oparcie się jedynie na dowodzie z oględzin oraz oświadczeniach kierownika budowy pod nadzorem, którego dopuszczono się samowoli budowlanej. Wobec powyższego WINB stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. prawidłowo uznał, że niezbędne jest zgromadzenie materiału dowodowego celem ustalenia podnoszonych przez sąd kwestii w tym, w szczególności prawidłowości wymurowania kominów ponad dach budynku na sąsiedniej nieruchomości (hotelu w budowie, która została wstrzymana), odnośnie do posadowienia, bezpieczeństwa konstrukcji i dostępu do wylotu przewodów zwłaszcza, że oświadczenia kierownika robót, dopuszczającego się samowoli zostały uznane za dowody niewystarczające czy nawet mało wiarygodne. Przywołując następnie brzmienie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane WINB stwierdził, że podstawową przesłanką nałożenia obowiązku, o którym mowa w tym przepisie byłoby, powstanie uzasadnionych wątpliwości, co do jakości robót budowlanych, wyrobów budowlanych bądź stanu technicznego budynku. W świetle przytoczonych wcześniej okoliczności, w tym przede wszystkim wątpliwości, co do właściwego posadowienia "podwyższonych kominów", bezpieczeństwa ich konstrukcji nieodzowne było zobowiązanie współwłaścicieli nieruchomości do przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych, ponieważ za stan budynku oddanego do użytkowania odpowiada zgodnie z treścią art. 61 Prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu, niezależnie od osób winnych czy przyczyniających się do wykonania robót budowlanych z naruszeniem przepisów, w tym samowolnie, to jest bez zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej. W ocenie [...]WINB uwzględniając wytyczne zawarte w wyroku zapadłym w przedmiotowej sprawie, nieuzasadnione byłoby zobowiązanie inwestora robót (właściciela sąsiedniej nieruchomości do przedłożenia oceny technicznej), który za samowolę jest odpowiedzialny. Ewentualne roszczenia właściciela wobec inwestora, nielegitymującego się stosownymi uprawnieniami, mają charakter cywilnoprawny. Dotyczy to również roszczeń odszkodowawczych z tytułu wydatków poniesionych na sporządzenie i dostarczenie oceny technicznej wykonanych samowolnie robót budowlanych. Zdaniem organu II instancji nie budzi wątpliwości fakt, że organ nadzoru budowlanego w trakcie czynności kontrolnych albo oględzin, nie jest w stanie samodzielnie ustalić tak istotnych dla sprawy okoliczności, jak prawidłowość posadowienia i bezpieczeństwo konstrukcji kominów. Dalej WINB zauważył, że art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego nie uprawnia do żądania - jak uczynił to organ I instancji - trzech lub większej ilości egzemplarzy oceny technicznej, tym bardziej że organ I instancji nie uzasadnił potrzeby żądania więcej niż jednego egzemplarza oceny technicznej. Z tego względu, jakkolwiek prawidłowo PINB uznał za niezbędne zobowiązanie współwłaścicieli do przedłożenia oceny technicznej robót budowlanych wykonanych na ich budynku, to bezpodstawnie organ I instancji zobowiązał do przedłożenia trzech egzemplarzy dokumentacji. Za wadliwe WINB uznał także nieprecyzyjne wskazanie, na obowiązek sporządzenia oceny przez osoby "odpowiednio" uprawnione bez konkretyzacji, jakie osoby winny ocenę sporządzić. Powyższy stan faktyczny i prawny uzasadniał więc uchylenie w całości postanowienia PINB i zobowiązanie właścicieli wielorodzinnego budynku mieszkalnego przy ul. A 17 w Ł. do przedstawienia oceny technicznej robót budowlanych polegających na podwyższeniu kominów przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, zawierającej protokół kominiarski sporządzony przez mistrza kominiarskiego w zakresie szczelności, drożności i prawidłowości ciągu przewodów kominowych.

Z uwagi na bieg postępowania zażaleniowego należało - według [...]WINB - wskazać nowy termin wykonania obowiązku, wyznaczając go na dzień 15 października 2014 r. Organ ustalając termin brał pod uwagę, czasochłonność sporządzenia dokumentacji oraz konieczność zgromadzenia materiału dowodowego przed tzw. sezonem grzewczym.

Odnosząc się zaś do zarzutu pominięcia ustaleń poczynionych przez Sąd Okręgowy w postanowieniu z dnia [...], sygn. akt [...] [...]WINB wyjaśnił, że stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. dla organów nadzoru budowlanego były wiążące ustalenia i wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżąca zaś w żaden sposób nie uzasadniła na czym polegały ustalenia Sądu Okręgowego i w jaki sposób miałyby one wpłynąć na treść rozstrzygnięć podejmowanych przez organy nadzoru budowlanego. W świetle art. 78 K.p.a. przedmiotem dowodzenia mogą być jedynie okoliczności mające znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu zgłoszonego w toku przeprowadzania dowodów, zwłaszcza że postępowanie nie zostało jeszcze zakończone. Postanowienie zobowiązuje do przedłożenia dokumentacji, która stanowić może podstawę do nałożenia obowiązków i zakończenia postępowania. Zatem nic nie stoi na przeszkodzie, by strona skarżąca kopię postanowienia Sądu Okręgowego do organu I instancji wniosła, albo wskazała okoliczności, które miałyby przemawiać za wystąpieniem o doręczenie kopii tego orzeczenia przez organ.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K. S. reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem wniosła o jego uchylenie zarzucając:

I. obrazę prawa materialnego przez:

1) naruszenie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1994 r. Prawo budowlane, przez nakazanie współwłaścicielom nieruchomości sporządzenia oceny technicznej samowoli budowlanej dokonanej na ich nieruchomości przez inwestora władającego nieruchomością sąsiadującą;

2) art. 5 ust. 1 pkt 8 ustawy Prawo budowlane, poprzez naruszenie ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich,

3) art. 144 Kodeksu cywilnego, przez dopuszczenie do sytuacji, w której właściciel nieruchomości przy ul. A 19/21 zakłócił korzystanie z nieruchomości sąsiedniej ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych podwyższając budynek ponad niezbędną wysokość i posadawiając go w granicy nieruchomości,

II. obrazę prawa procesowego, przez nie rozważenie słusznego interesu strony wynikającego w szczególności z ochrony prawa własności nieruchomości i swobody korzystania z nieruchomości, nie zachowanie zasad pogłębiania zaufania do organów administracji, w tym przede wszystkim pominięcie w postępowaniu dowodów, które przemawiały za pozytywnym załatwieniem sprawy oraz przez wadliwość uzasadnienia decyzji przedstawiającej niepełny stan faktyczny i nie wyjaśniającej należycie podstawy prawnej decyzji, w tym nie wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji podstaw prawnych w zakresie nakazania oceny technicznej robót bezprawnie dokonanych przez R. B. (art. 7, 8 i 11 K.p.a.).

Odpowiadając na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonego postanowienia.

Postanowieniem z dnia [...] sąd wstrzymał na wniosek skarżącej wykonanie zaskarżonego postanowienia.

Na rozprawie w dniu 12 grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę, zaś uczestnik postępowania P. W. przyłączył się do skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze m.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W tej sprawie sąd jak i organy nadzoru budowlanego obu instancji związane są w świetle brzmienia art. 153 p.p.s.a. oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 931/13, na mocy którego uchylone zostały decyzje organów obu instancji w przedmiocie nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych. W motywach rzeczonego wyroku sąd nie zgodził się z konkluzją organu, że wykonane w warunkach samowoli budowlanej roboty, odpowiadają przepisom techniczno – budowlanym oraz Polskiej Normie, przez co prowadzenie postępowania jest bezprzedmiotowe. Konstatacja ta oparta została na przeprowadzonych oględzinach (które ograniczyły się do wyliczenia ilości cegieł użytych do wzniesienia kominów), protokołach drożności przewodów kominowych w lokalach podłączonych do tychże kominów oraz oświadczenia kierownika budowy (którego brak w aktach sprawy) o prawidłowości ich wykonania. O ile więc uprawniona jest konkluzja, że przewody są drożne, o tyle prawidłowość ich wymurowania ponad dach, zwłaszcza w świetle zarzutów, podnoszonych przez skarżących (nieprawidłowe posadowienie na elementach nieprzystosowanych do utrzymania konstrukcji, brak dostępu do wylotu przewodów), budzi poważne wątpliwości. Okoliczności te nie zostały bowiem wyjaśnione w sposób należyty, zgodny z wymogami art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Za niewystarczające w tym zakresie sąd uznał również oparcie się na dowodzie z oględzin, w trakcie których, poza wyliczeniem ilości użytych cegieł, stwierdzono jedynie oblodzenie dachu, uniemożliwiające dokonanie dokładnych pomiarów i badań oraz oświadczeniach kierownika budowy, pod nadzorem którego dopuszczono się samowoli budowlanej. Zdaniem sądu prowadząc ponownie postępowanie organy powinny w sposób należyty i rzetelny zgromadzić niezbędny materiał dowodowy, wykorzystując w tym celu uprawnienia dowodowe, przewidziane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w ustawie Prawo budowlane.

Uwzględniając wytyczne zawarte w przywołanym wyżej orzeczeniu organy nadzoru budowlanego obu instancji prawidłowo oceniły, że w realiach tej sprawy zachodziła konieczność zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Przedłożona ocena techniczna wykonanych robót budowlanych powinna wyjaśnić przede wszystkim wątpliwości dotyczące prawidłowości wymurowania kominów ponad dach budynku na sąsiedniej nieruchomości (hotelu w budowie, która została wstrzymana), właściwego posadowienia "podwyższonych kominów", bezpieczeństwa ich konstrukcji oraz dostępu do wylotu przewodów, a następnie dać odpowiedź na pytanie, jakie ewentualnie czynności winny zostać podjęte celem ich legalizacji. Nałożenie obowiązku dostarczenia stosownej oceny technicznej lub ekspertyzy, które następuje w formie postanowienia, nie rozstrzyga sprawy co do istoty i nie kończy postępowania w sprawie, ale służy wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego, ma więc niewątpliwie charakter dowodowy. Trafnie również zauważył organ II instancji, że przepis art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia nie uprawnia organu I instancji do żądania większej ilości egzemplarzy oceny technicznej, a nadto, iż zachodziła w realiach tej sprawy potrzeba sprecyzowania osoby uprawnionej, która rzeczone opracowanie powinna przygotować.

W tej sprawie zasadniczą kwestią sporną pomiędzy stronami postępowania jest odpowiedź na pytanie, kto powinien być adresatem postanowienia wydanego w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.

Odpowiedź na tak sformułowane pytanie rozpocząć wypada od przywołania brzmienia art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego, w myśl którego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu zadań określonych przepisami Prawa budowlanego mogą żądać od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji lub udostępnienia dokumentów:

1) związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego;

2) świadczących o dopuszczeniu wyrobu budowlanego do obrotu albo jednostkowego zastosowania w obiekcie budowlanym (ust. 1).

W rozumieniu art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.

W wyroku z dnia 29 maja 2013 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 279/12 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który tutejszy sąd w pełni aprobuje, że w art. 81c ust. 1 tej ustawy Prawo budowlane wskazane zostały podmioty, na które organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek, o którym mowa w ust. 2 tego przepisu. Z faktu, że podmioty te zostały wymienione w określonej kolejności nie można jednak wywodzić twierdzenia, iż organ nadzoru budowlanego ustalając, na który z tych podmiotów ma być nałożony obowiązek musi brać pod uwagę tę kolejność. Użycie w art. 81c ust. 1 ustawy Prawo budowlane sformułowania "lub" oznacza, że ustawodawca formułując treść przepisu posłużył się alternatywą nierozłączną, co oznacza, iż dopuszczalny jest wybór między wskazanymi w przepisie i rezygnacja z pozostałych możliwości. Co więcej użycie przez ustawodawcę sformułowania "lub" oznacza, że organ administracji mógłby nałożyć obowiązek nie tylko na jeden z wymienionych w art. 81c ust. 1 ustawy Prawo budowlane na dwa podmioty a nawet na wszystkie wymienione w tym przepisie podmioty (Z. Ziembiński. Logika praktyczna. PWN, Warszawa 1990, str. 76) – (dostępny na stronie internetowej https://cbois.nsa.gov.pl).

Zdaniem sądu takie rozwiązanie uzasadnione jest faktem, że to nie ustawodawca, a organ prowadzący postępowanie administracyjne, znając jego szczegóły, dokona wyboru adresata rzeczonego postanowienia w sposób najbardziej właściwy, kierując się przy tym zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. Uczestnikami procesu budowlanego, których wymienia art. 81c ust. 1 Prawa budowanego są w myśl art. 17 tej ustawy inwestor; inspektor nadzoru inwestorskiego; projektant; kierownik budowy lub kierownik robót. Oznacza to, że w realiach konkretnej sprawy organ może nawet rozważyć możliwość nałożenia obowiązków przewidzianych w ust. 2 art. 81c także na inne pomioty aniżeli właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W tej sprawie bezspornym pozostaje, że inwestorem, a zarazem sprawcą samowoli budowlanej jest R. B., właściciel nieruchomości sąsiedniej przy ul. A 19/21 w Ł. Kwestia ta została przesądzona w prawomocnych orzeczeniach tutejszego sądu, w tym między innymi we wspomnianym wyżej wyroku z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 931/13.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowanym na tle brzmienia art. 52 ustawy Prawo budowlane, w świetle którego inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51 i związanej z tym problematyki dotyczącej prawidłowego określenia adresata decyzji nakazującej rozbiórkę lub też nakazującej wykonanie innych czynności określonych przepisami prawa ugruntowało się stanowisko, które skład orzekający w tej sprawie podziela, że w pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany. Będzie to miało miejsce w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 21 listopada 2001 r. sygn. akt SA/Rz 597/00 – Lex Polonica 354876, 23 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1234/08, 10 grudnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1933/08, wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: we Wrocławiu z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 58/13, w Olsztynie z dnia 21 października 2008 r. sygn. akt II SA/Ol 583/08, w Poznaniu z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Po 59/14 – dostępne na stronie internetowej https://cbois.nsa/gov.pl).

W okolicznościach faktycznych rozważanej sprawy sąd nie podzielił stanowiska organów obu instancji o konieczności nałożenia na współwłaścicieli budynku mieszkalnego przy ul. A 17 w Ł., w tym również na skarżącą obowiązku przedłożenia oceny technicznej. Takie działanie było zupełnie nieuzasadnione, a przynajmniej przedwczesne i świadczy o mającym istotnym wpływ na wynik sprawy naruszeniu art. 81c ust. 2 w zw. z ust. 1 Prawa budowlanego. W sytuacji, gdy osoba inwestora - sprawcy samowoli budowlanej jest znana organom nadzoru budowlanego obu instancji i kwestia ta, jak zostało to już podniesione, została przesądzona wyrokami tutejszego sądu, organy prowadząc postępowanie naprawcze w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane, powinny rozważyć możliwość nałożenia rzeczonego obowiązku na sprawcę samowoli R. B. Nałożenie obowiązku przedłożenia oceny technicznej na współwłaścicieli nieruchomości przy ul. A 17 w Ł. byłoby dla nich nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby na koszty i dolegliwą procedurę, stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i to on powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem oceny technicznej. W tym celu organ powinien w pierwszej kolejności zwrócić się z zapytaniem do współwłaścicieli nieruchomości przy ul. A 17 w Ł., czy wyrażają zgodę na wykonanie tejże oceny przez inwestora, a dopiero wówczas, gdy inwestor nie wyrazi zgody na wykonanie rzeczonej oceny, nałożyć ów obowiązek na współwłaścicieli. Nie ma bowiem przeszkód prawnych, ażeby obowiązek wynikający z art. 81c ust. 2 nałożyć na jeden, dwa, a nawet wszystkie podmioty wymienione w art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego. Błędna jest wreszcie argumentacja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego co do wyboru adresata zaskarżonego postanowienia, jakoby w tym względzie organ związany był wytycznymi zawartymi w wyroku tutejszego sądu z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 931/13. W uzasadnieniu rzeczonego wyroku – co niewątpliwie umknęło uwadze organów administracyjnych - sąd odnosząc się do zarzutów skargi wskazał tylko, że w toku postępowania naprawczego, kwestia prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie ma istotnego znaczenia. Wszelkie zaś ewentualne roszczenia właściciela wobec inwestora, nie legitymującego się stosownymi uprawnieniami, co trafnie podkreślono w zaskarżonej decyzji, mają charakter cywilnoprawny. Wobec powyższego w treści rzeczonego orzeczenia sąd nie przesądził wprost do kogo powinny być adresowane rozstrzygnięcia podejmowane w toku dalszego postępowania naprawczego, a w szczególności, kto winien być adresatem zaskarżonego postanowienia.

Z tych wszystkich powodów sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

Prowadząc ponownie postępowanie organy nadzoru budowlanego uwzględnią ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym orzeczeniu.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W punkcie drugim sentencji wyroku sąd w trybie art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto w punkcie trzecim sentencji wyroku kierując się regulacją art. 205 § 2 p.p.s.a.

A. P.