Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 98/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2013-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi H. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej H. L. kwotę 257 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2011, Nr [...] (sprostowaną następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w zakresie daty wydania decyzji tj. w miejsce daty "[...] listopada 2011 r." wpisano "[...] listopada 2012 r.") Samorządowe Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO) po rozpatrzeniu odwołania H. L. od wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w sprawie odstąpienia od ustalenia H. L. opłaty za pobyt dziecka J. L. w instytucjonalnej pieczy zastępczej w części do równowartości kwoty 40% dochodu H. L. oraz ustalenia opłat z tego tytułu w wysokości 1401,52 zł za okres od 10 maja 2012 r. do 31 maja 2012 r., w wysokości 1974,87 zł miesięcznie za okres od 1 czerwca 2012 r. do 31 marca 2013 r. oraz zobowiązania do zapłaty należności za miesiące maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2012 r. w łącznej wysokości 7 326,13 zł, w terminie do dnia 30 września 2012 r., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy powołał art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 193 ust. 1, art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2011 r. Nr 149, poz. 887 ze zm. - zwana dalej "ustawą") oraz § 7 ust. 5 pkt 4 oraz ust. 7 uchwały Rady Miasta [...] z dnia 26 stycznia 2012 r. Nr XXXVI/500/2012 określającej szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej (Dz.Urz. Województwa [...] z 2012 r. poz. 473 – zwana dalej "uchwałą z dnia 26 stycznia 2012 r.").

Z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia decyzji wynika, że po wszczęciu z urzędu i przeprowadzeniu postępowania działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] Kierownik Działu Pomocy Instytucjonalnej i Pieczy Zastępczej decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] odstąpił od ustalenia H. L. opłaty za pobyt dziecka J. L. w instytucjonalnej pieczy zastępczej w części do równowartości kwoty 40% dochodu H. L. i jednocześnie ustalił opłatę z tego tytułu w wysokości 1 401,52 zł za okres od 10 maja 2012 r. do 31 maja 2012 r., w wysokości 1 974,87 zł miesięcznie ze okres od 1 czerwca 2012 r. do 31 marca 2013 r. oraz zobowiązał do zapłaty należności za pobyt dziecka w placówce za miesiące maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2012 r. w łącznej wysokości 7 326,13 zł, w terminie do dnia 30 września 2012 r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] – Sądu Rodzinnego z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt [...] i skierowaniem Prezydenta Miasta [...] z dnia 16 maja 2012 r., znak: [...] małoletni J. L. z dniem 10 maja 2012 r. został umieszczony w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Powołując się na art. 193 ust. 1 pkt 2 i art. 193 ust. 6 ustawy organ podał, że obowiązani do ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w takiej placówce są rodzice, również ci którzy pozbawieni są władzy rodzicielskiej albo którym władza rodzicielska została zawieszona lub ograniczona. Organ wskazał, że na podstawie złożonego przez H. L. wniosku, oświadczenia o stanie majątkowym oraz przedłożonych dokumentów wyliczono dochód przypadający na jedna osobę w gospodarstwie domowym, który wyniósł 2 468,58 zł. Wysokość dochodu uprawnia do odstąpienia od ustalenia opłaty do równowartości 40 % tej opłaty. Końcowo organ zaznaczył, że wydana decyzja jest decyzją częściową i wydana zostanie odrębna decyzja w stosunku do drugiego ze zobowiązanych.

Odwołanie od tej decyzji złożyła H. L. nie wskazując kierunku jej weryfikacji oraz nie podnosząc zarzutów względem rozstrzygnięcia.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2011, Nr [...] (sprostowaną następnie postanowieniem SKO z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w zakresie daty wydania decyzji tj. w miejsce daty "[...] listopada 2011 r." wpisano "[...] listopada 2012 r.") Samorządowe Kolegium Odwoławczego uchyliło zaskarżoną decyzję w całości a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu SKO podało, że małoletni J. L. – syn H. L. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] – Sądu Rodzinnego z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt [...] i wydanego w jego wykonaniu skierowania Prezydenta Miasta [...] z dnia 16 maja 2012 r., znak: [...] został umieszczony z dniem 10 maja 2012 r. w placówce opiekuńczo-wychowawczej tj. Pogotowiu Opiekuńczym [...]. Placówka ta, zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy stanowi formę sprawowania instytucjonalnej pieczy zastępczej nad małoletnim.

Powołując się na art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy SKO podało, że za pobyt dziecka

w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka

w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Dalej SKO powołując się na art. 193 ust. 3 i 1 ustawy (winno być art. 196 ust. 3 i 4 – uwaga Sądu) podało, że średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej są ustalane przez starostę, a w przypadku regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych oraz interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych przez marszałka województwa, i ogłaszane odpowiednio przez starostę lub marszałka województwa w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca danego roku. Ogłoszenie to, stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Przepisy art. 60 ust. 3-5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej stosuje się odpowiednio. Natomiast z art. 194 ustawy wynika, że opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (ust. 1). Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. (ust. 2). Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. (ust. 3).

SKO wskazało, że organ I instancji zaskarżoną decyzją odstąpił od ustalenia H. L. opłaty za pobyt syna w ośrodku opiekuńczo – wychowawczym, gdyż

w jego ocenie zachodzą okoliczności określone w § 7 ust. 5 pkt 4 uchwały z dnia 26 stycznia 2012 r. Przepis ten stanowi, że odstąpienie od ustalenia w całości lub części opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej następuje w części – do równowartości kwoty 40% dochodu osoby zobowiązanej – w przypadku uzyskiwania miesięcznego dochodu na osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym zobowiązanego w wysokości większej niż 150%, a nieprzekraczajacej 200% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym roku kalendarzowym.

SKO podało, że z brzmienia tego przepisu wynika, że określa on kwotę o jaką opłata należna do zapłaty przez rodziców dziecka umieszczonego w ośrodku opiekuńczo-wychowawczym, wskazana w art. 193 ust. 1 ustawy, winna być obniżona na skutek częściowego odstąpienia od ustalenia przedmiotowej opłaty. Natomiast organ I instancji kwotę stanowiącą równowartość dochodu H. L., tj. 1 974,87 (4937,18 x 40%) uznał za wysokość miesięcznej opłaty należnej do uiszczenia przez zobowiązaną, co stoi w oczywistej sprzeczności z literalnym brzmieniem art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy i § 7 ust. 5 pkt 4 uchwały z dnia 26 stycznia 2012 r.

SKO wytknęło brak odwołania się przez organ I instancji do wysokości średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie dziecka w Pogotowiu Opiekuńczym

[...] (ogłaszanych w trybie art. 193 ust. 3 – winno być 196 ust. 3 ustawy). Organ odwoławczy podał, że prawidłowe ustalenie opłaty wymagało w pierwszej kolejności ustalenia wysokości średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie dziecka w ww. placówce, następnie pomniejszenie wysokości tych wydatków o kwotę

1974,87 zł, stanowiącą 40% dochodu H. L. W granicach nieprzekraczających wysokości tej kwoty organ na podstawie § 7 ust. 5 pkt 4 uchwały z dnia 26 stycznia 2012 r. mógł częściowo odstąpić od ustalenia opłaty. Kolegium wskazało, że wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie abstrahuje od wysokości średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej i odnosi się wyłącznie do wysokości dochodu uzyskiwanego przez zobowiązaną.

Ponadto SKO wskazało na brak podstaw prawnych do ustalenia w zaskarżonej decyzji terminu zapłaty przez H. L. opłat za pobyt małoletniego w placówce w okresie od maja do sierpnia 2012 r. (na dzień 30 września 2012 r.). Przepisy ustawy nie dają organowi podstaw do określenia terminu w którym ma nastąpić realizacja tego obowiązku. Oznacza to, że jego wykonanie winno nastąpić w dacie ustalenia wysokości opłat decyzją ostateczną. Ewentualne niewykonanie obowiązku podlega zaś egzekucji w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skargę na opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła H. L. i wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 193 ust. 1 pkt 2 i art. 194 ust. 1 i 3 ustawy w zw. z § 7 ust. 5 pkt 4 uchwały z dnia 26 stycznia 2012 r. poprzez błędną ich wykładnię, tj. brak ustalenia w przyjętym stanie faktycznym, że § 7 ust. 5 pkt 4 ww. uchwały określa zasady odstąpienia od opłaty o której mowa w art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez wskazanie do jakiej wysokości następuje odstąpienie. Zarzuciła błędne ustalenia, że ww. przepis uchwały określa kwotę do której wysokości organ może odstąpić od ustalenia odpłatności.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności, w tym" brak oceny wpływu nieprzebywania małoletniego J. L. w okresie lipca i sierpnia 2012 r. w Pogotowiu Opiekuńczym [...], podczas gdy w tym czasie przebywał pod opieką rodziców".

W uzasadnieniu wskazała, że ponowne rozstrzygnięcie organu I instancji, zgodnie z wytycznymi SKO zawartymi w decyzji, byłoby bardziej dotkliwe. Odpłatność jako rodzica biologicznego wyniosłaby miesięcznie nie mniej niż 4250,93 zł.

Wbrew twierdzeniom SKO zapis § 7 ust. 5 pkt 4 uchwały z dnia 26 stycznia

2012 r. nie wskazuje kwoty o jaką opłata winna być obniżona lecz wskazuje, że chodzi o odstąpienie od ustalenia opłaty w wysokości każdorazowej nadwyżki ponad wysokość 40% dochodu osoby zobowiązanej do pełnego kosztu średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie dziecka w Pogotowiu Opiekuńczym [...]. Takie rozumienie przepisów wynika z wykładni systemowej i celowościowej. Skarżąca zwróciła uwagę, że § 7 ust. 5 uchwały z dnia 26 stycznia 2012 r. wprowadza metodę określania zasad odstępowania od opłaty. Im niższy dochód osoby zobowiązanej tym ulga większa. W dalszej części skarżąca zwróciła uwagę na błędne zrozumienie oraz błędną i nieprawidłową interpretację przez organy obu instancji zapisów zawartych w § 7 ust. 5 uchwały z dnia 26 stycznia 2012 r. Końcowo zaznaczyła, że przed wydaniem decyzji przez organ I instancji ustnie zgłaszała, że w miesiącu lipcu i sierpniu 2012 r. jej syn nie przebywał w placówce opiekuńczo-wychowawczej, zatem rodzice biologiczni nie powinni zostać obciążeni opłatą za pobyt syna w tej placówce w tym okresie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na zarzuty skargi wskazało, że mimo wadliwości zapisów uchwały Rady Miasta [...] z dnia 26 stycznia 2012 r. stanowi ona akt prawa miejscowego, wiążący organy i wymagający stosowania. Nie jest rzeczą organu odwoławczego dokonywanie oceny zgodności z prawem zapisu § 7 ust. 5 cyt. uchwały, lecz jej zastosowanie, zgodnie z literalnym brzmieniem, bez odwoływania się do wykładni celowościowej lub systemowej. Zdaniem Kolegium wadliwe sformułowanie treści § 7 ust. 5 skutkuje wnioskami trudnymi do zaakceptowania. Literalne brzmienie tego przepisu w istocie prowadzi do konstatacji, że im niższe dochody uzyskuje osoba zobowiązana tym niższy jest zakres zwolnienia od uiszczenia opłaty (i konieczność uiszczenia jej w wyższej wysokości). Kolegium podało, że z § 7 ust. 5 uchwały z dnia 26 stycznia 2012 r. wynika, że odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej (a zatem rezygnacja z ustalenia tej opłaty) może – w zależności od dochodu na osobę w rodzinie – nastąpić w całości (wówczas osoba zobowiązana nie uiszcza opłaty w ogóle), albo w części (osoba zobowiązana uiszcza opłatę w wysokości niższej niż ustalona zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy). W okolicznościach sprawy (z uwagi na wysokość miesięcznego dochodu na osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie wnioskodawczyni) w grę wchodziło częściowe odstąpienie od ponoszenia opłaty za pobyt syna J. L. w Pogotowiu Opiekuńczym [...]. Stosownie do literalnego brzmienia § 7 ust. 5 pkt 4 uchwały z 26 stycznia 2012 r. odstąpienie to (rezygnacja z ustalenia opłaty) mogło nastąpić do równowartości kwoty 40% dochodu H. L. tj. do kwoty 1978,87 zł. Kwota ta stanowi maksymalna wartość o jaką należy obniżyć całą należną opłatę. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania Kolegium zwróciło uwagę, że okoliczność przebywania syna skarżącej poza placówką opiekuńczo-wychowawczą w miesiącu lipcu i sierpniu, nie wynikała z akt sprawy i nie była podnoszona w odwołaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje;

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżony akt (tu decyzja) w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwaną dalej "P.p.s.a.".

Rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Nadrzędnym bowiem obowiązkiem sądu administracyjnego jest – przez wydanie orzeczenia – stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt (lub czynność) organu administracji publicznej niezgodny z prawem (zob. wyrok NSA z dnia 11.01.2007 r., I OSK 275/06, LEX nr 293171).

Oceniając zaskarżoną decyzję w omówionym zakresie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, zasadniczo z przyczyn, które należało uwzględnić z urzędu.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze z powołaniem się na art. 138 § 2 K.p.a. uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. ([...]), którą wymieniony ostatnio organ odstąpił od ustalenia H. L. opłaty za pobyt dziecka J. L. w instytucjonalnej pieczy zastępczej w części do równowartości kwoty 40 % dochodu H. L. oraz ustalił opłatę z tego tytułu w wysokości 1401,52 zł za okres od 10 do 31 maja 2012 r., w wysokości 1974,87 zł miesięcznie za okres od 1 czerwca 2012 r. do 31 marca 2013 r. oraz zobowiązał ją do zapłaty należności za miesiące maj – sierpień 2012 r. w łącznej wysokości 7 326,13 zł w terminie do 30 kwietnia 2012 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wspomniany wyżej art. 138 § 2 K.p.a. stanowi: "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy".

Przede wszystkim należy zauważyć, że wskazany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. cyt. wyżej art. 138 § 2 K.p.a., nie został w tej decyzji przywołany, co stanowi zaniedbanie obowiązków wynikających z art. 107 § 1 i 3 K.p.a. (do obowiązkowych elementów decyzji administracyjnej należy uzasadnienie, które składa się z uzasadnienia faktycznego i prawnego). Wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji uchybia także obowiązkowi proceduralnemu z art. 11 K.p.a., który ustanawia zasadę przekonywania o słuszności przesłanek działania, a wyrażającą się w wyjaśnieniu stronie w jakim zakresie żądanie jej jest zgodne z prawem, a w jakim wykracza poza prawo. Skoro więc organ odwoławczy orzekł stosownie do przepisu art. 138 § 2 K.p.a., to miał obowiązek przytoczyć treść tegoż przepisu i przekonywująco wyjaśnić, że w warunkach rozpoznawanej sprawy i kontrolowanej przez siebie decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] sierpnia 2012 r., zasadnym było podjęcie decyzji, jaką właśnie wydano w drugiej instancji.

Wspomniany wyżej przepis nie pozostawia wątpliwości odnośnie rodzaju uchybień przepisów, jakich musiałby dopuścić się organ I instancji, a także jakiego rodzaju kwestie pozostają do wyjaśnienia, aby możliwe było skorzystanie z dyspozycji art. 138 § 2 K.p.a. Przepis ten przewiduje w swej treści tzw. decyzję kasacyjną połączoną z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dodać nadto należy, a czego nie uczynił organ odwoławczy, że stosownie do przepisu art. 136 K.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w spawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Z kolei w myśl art. 7 K.p.a. (wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej) w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Powyższa zasada w zestawieniu z normą prawną przepisu art. 138 K.p.a. (określającego kompetencje orzecznicze organu odwoławczego) oznacza, że decyzję przewidzianą w § 2 cyt. wyżej art. 138 K.p.a. należy traktować jako wyjątek od nakazu załatwienia sprawy w drugiej instancji przede wszystkim poprzez wydanie decyzji merytorycznej (czyli przy zastosowaniu wykładni zwężającej).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przyczyną podjęcia decyzji w myśl art. 138 § 2 K.p.a. było zakwestionowanie w decyzji wydanej w pierwszej instancji odstąpienia od ustalenia skarżącej opłaty za pobyt dziecka J. L. w instytucjonalnej pieczy zastępczej w części do równowartości 40 % dochodu skarżącej, wobec spełnienia przesłanki określonej w § 7 ust. 5 pkt 4 uchwały Rady Miasta [...] z dnia 26 stycznia 2012 r. określającej szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. [...] z 2012 r., Nr 473).

Przepis powyższy stanowi: "Odstąpienie od ustalenia w całości lub w części opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej następuje: w części – do równowartości kwoty 40 % dochodu osoby zobowiązanej – w przypadku uzyskiwania miesięcznego dochodu na osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym zobowiązanego w wysokości wyższej niż 150 % a nie przekraczającej 200 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym roku kalendarzowym".

W ocenie organu odwoławczego punktem wyjścia dla ustalenia wysokości opłaty należnej do uiszczenia przez skarżącą H. L. winno być odwołanie się do wysokości średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie dziecka w Pogotowiu Opiekuńczym [...] (ogłaszanych przez Prezydenta Miasta [...] w trybie art. 196 ust. 3 ustawy z dnia 9.06.2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zstępczej), czego nie uczynił organ I instancji (w konsekwencji jego rozstrzygnięcie abstrahuje od wysokości średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej i odnosi się wyłącznie do wysokości dochodu uzyskiwanego przez skarżącą). Organ odwoławczy równocześnie podkreślił, iż prawidłowe ustalenie opłaty wymagało w pierwszej kolejności ustalenia wysokości średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie dziecka w w/w placówce, w dalszej zaś – pomniejszenia wysokości tych wydatków o kwotę 1974,87 zł, stanowiącą 40 % dochodu skarżącej (i w granicach wysokości tej kwoty organ orzekający w pierwszej instancji mógł, na podstawie cyt. wyżej § 7 ust. 5 pkt 4 uchwały Rady Miasta [...], częściowo odstąpić od ustalenia opłaty). W zaleceniach przy ponownym rozpatrywaniu sprawy nakazano ustalić (i udokumentować) wysokość miesięcznych kosztów utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej, w której ono przebywa, następnie ponownie ustalić wysokość opłaty za pobyt dziecka w tej placówce, stosując postanowienia uchwały Rady Miasta [...] wspomnianej wyżej "w sposób zgodny z ich literalnym brzmieniem", co należy szczegółowo opisać w uzasadnieniu wydawanej decyzji.

W ocenie Sądu, motywy podjęcia zaskarżonej decyzji nie pozwalają na akceptację skorzystania przy jej podejmowaniu przez SKO z dyspozycji art. 138 § 2 K.p.a. W szczególności organ odwoławczy nie wskazał jakim przepisom o postępowaniu uchybił organ I instancji. Nie zostało także wyjaśnione, dlaczego nie było możliwe wyjaśnienie kwestii mającej istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a więc w istocie ustalenie wysokości średnich miesięcznych kosztów utrzymania dziecka skarżącej w Pogotowiu Opiekuńczym [...] (art. 193 ust. 1 pkt 2 i art. 196 ust. 3 ustawy z dnia 9.06.2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej) w trybie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego przewidzianego normą prawną art. 136 K.p.a. Nie wyjaśniono z jakich przyczyn, dopatrując się wadliwości decyzji pierwszoinstancyjnej, przy czym źródłem tej wadliwości nie są przepisy o postępowaniu, a w istocie przepisy prawa materialnego (ustawy w/w i uchwały Rady Miasta [...] z dnia 26.01.2012 r.) organ odwoławczy nie skorzystał z dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i nie uchylił decyzji wydanej w pierwszej instancji z jednoczesnym orzeczeniem co do istoty sprawy. Zdaniem Sadu, zakwestionowanie nadto przez organ odwoławczy podstawy prawnej do ustalenia w decyzji pierwszoinstancyjnej terminu zapłaty przez skarżącą opłat za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej (na 30.09.2012 r.) – w rzeczywistości brak takiej podstawy – nie jest argumentem mającym uzasadniać zastosowanie trybu z art. 138 § 2 K.p.a. (omówionego wcześniej).

Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, iż zaskarżona decyzja zapadła przy wadliwym zastosowaniu art. 138 § 2 K.p.a., a więc naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200, 205 § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.