Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 234/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 1, art. 176, art. 183 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 4 pkt 2, art. 4 pkt 11, art. 4 pkt 22, art. 18 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2200
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 88 art. 1 ust. 1-3, art. 2 pkt 1 i 4, art. 5 ust. 3 i 4, art. 12 ust. 1
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do  międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Tekst mający znaczenie dla  EOG).
article: art. 12 ust. 3, art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 39 poz 443
law: Ustawa z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych.
journal: M.P. 2001 nr 46 poz 743 art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1-5, art. 4, art. 13 ust. 1 i 2
law: Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białoruś o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzona w  Mińsku dnia 20 maja 1992 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 listopada 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 447/18 w sprawie ze skargi T.D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T.D. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 20 listopada 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 447/18 oddalił skargę T.D. (dalej: skarżący, przedsiębiorca, przewoźnik) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej: Dyrektor IAS, DIAS, organ odwoławczy) z [...] czerwca 2018 r.,

Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego osób bez wymaganego zezwolenia.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] listopada 2017 r. na drogowym przejściu granicznym w Terespolu w kierunku wyjazdowym z Polski do odprawy granicznej stawił się skarżący, kierujący autobusem marki VOLVO B12 o nr rej. [...]. Przeprowadzono wówczas kontrolę drogową dotyczącą przestrzegania przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1907 z późn. zm., dalej: u.t.d.). Przedsiębiorca okazał funkcjonariuszowi urzędu celno-skarbowego wymagane dokumenty, za wyjątkiem zezwolenia na wykonywanie okazjonalnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym. Na formularzu jazdy zaznaczono opcję 4C "Przewozy bez pasażerów "tam" i wszyscy pasażerowie są zabierani w tym samym miejscu i przewożeni do państwa, w którym przewoźnik ma swoją siedzibę". W pkt 5 trasa i dzienne etapy wpisano datę [...] listopada 2017 r. ze wskazaną trasą przejazdu z miejscowości Biała Podlaska do miejscowości Brześć, bez pasażerów.

Z przeprowadzonej kontroli sporządzono tego samego dnia protokół kontroli drogowej, podpisany przez skarżącego bez zastrzeżeń.

Komendant Główny Straży Granicznej poinformował Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej: Naczelnik LUCS), że w dniu [...] listopada 2017 r., przedsiębiorca w drodze powrotnej z Białorusi, przekroczył granicę Polski z jednym pasażerem, który przekroczył granicę Polski z Białorusią w tym samym dniu, samochodem ciężarowym marki DAF.

W tej sytuacji Naczelnik LUCS decyzją z [...] marca 2018 r., na podstawie: art. 1 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 lit. a, art. 4 ust. 11, art. 18 ust. 2, art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1 i ust. 6, art. 93 ust. 1-2, art. 94 ust. 2-3 art. 92 ust. 1 i ust. 6 u.t.d. (Dz. U. z 2017, poz. 2200 z póź. zm.) w zw. z lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d., nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez wymaganego ważnego zezwolenia.

Organ przyjął, że [...] listopada 2018 r. skarżący wjechał bez pasażerów na teren Białorusi. Tego samego dnia w drodze powrotnej do Polski zgłosił do odprawy granicznej jednego pasażera, którego wcześniej nie przewoził. Skarżący nie spełniał warunków zwolnienia od wymogu posiadania zezwolenia, określonych w art. 4 lit. b umowy między Rządem Rzeczpospolitej Polskiej, a Rządem Republiki Białoruś o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzonej w Mińsku dnia 20 maja 1992 r. (M. P. z 2001 r. Nr 46, poz. 743; dalej: Umowa). Nie stwierdził również możliwości zastosowania przesłanek z art. 92c u.t.d., zwalniających przewoźnika z odpowiedzialności za naruszenie ustawy o transporcie drogowym.

Po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy DIAS utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Dyrektor IAS stwierdził, że przewoźnik posiadający licencję dotyczącą międzynarodowego autobusowego i autokarowego zarobkowego przewozu osób wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy osób pustym autobusem zarejestrowanym w Polsce w celu zabrania grupy osób z terytorium Białorusi do Polski. Potwierdzała to książka formularzy jazdy INTERBUS nr [...] łącznie z formularzem jazdy nr 12, wystawionym zgodnie z wzorem określonym w załączniku nr 3 do Umowy w sprawie międzynarodowych okazjonalnych przewozów pasażerów autokarami i autobusami (Umowa INTERBUS), sporządzona w Brukseli dnia 11 grudnia 2000 r. (Dz.U.UE.L.2002.321.13, zm. Dz.U.UE.L.2012.8.38; dalej: umowa INTERBUS), przedłożone w dniu kontroli. Dyrektor IAS zwrócił uwagę, iż formularz jazdy nr 12 nie zawierał w polach 4C1-C3 wpisanych wymaganych informacji uzupełniających, pozwalających na zaklasyfikowanie przewozu jako spełniającego warunki zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia, określone w art. 6 pkt 3 lit. a-c umowy INTERBUS.

Przewoźnik nie przedstawił także dokumentacji towarzyszącej, potwierdzającej wykonywanie przewozu okazjonalnego mieszczącego się w kategoriach 4C1-4C3. Pojazd kierowany przez przedsiębiorcę bowiem wyjeżdżał z terytorium Polski bez pasażerów, po znajdującą się na terytorium Białorusi grupę pasażerów, których wcześniej przewoźnik nie zawoził i nie zawierał z nimi umowy przewozu. Przewóz ten nie spełniał też warunków wymienionych w art. 6 umowy INTERBUS. Przewozy okazjonalne inne niż określone w powłanym przepisie podlegały obowiązkowi zezwolenia (art. 7 ust. 1). Powołując się na przepisy umowy INTERBUS, w tym jej art. 25 DIAS wyjaśnił, że przepisy zwalniające od obowiązku posiadania zezwolenia zawarte w istniejących dwustronnych umowach pomiędzy Państwami Członkowskimi Wspólnoty Europejskiej oraz innymi Umawiającymi się Stronami dotyczące przewozów okazjonalnych wspomnianych w art. 7 mogą zostać utrzymane i odnowione.

Taką umową regulującą zasady wykonywania międzynarodowych przewozów osób i rzeczy pomiędzy terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, a terytorium Republiki Białorusi jest Umowa między Rządem Rzeczpospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białoruś o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzona w Mińsku dnia 20 maja 1992 r. Umowa ta została zatwierdzona 14 grudnia 1992 r. przez Radę Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej, która wydała oświadczenie z dnia 26 września 2001 r. i ogłoszona w Monitorze Polskim z dnia 19 grudnia 2001 r. (M.P. z 2001 r. Nr 46, poz. 744), zgodnie z Konwencją Wiedeńską o prawie traktatów (Dz. U. z 1990r. Nr 74, poz. 439; dalej: Konwencja Wiedeńska) i stanowi źródło powszechnie obowiązującego prawa.

Dyrektor IAS wyjaśnił, że art. 4 Umowy dotyczy przewozów, rozpoczynających się na terytorium państwa Umawiającej się strony, na którym pojazd został zarejestrowany, przy czym ostatni przejazd powinien zakończyć się na terytorium państwa Umawiającej się strony, na którym pojazd został zarejestrowany. Organ wyjaśnił następnie, że przewóz odpowiadający warunkom z art. 4 lit. a) Umowy nastąpi wówczas, gdy pojazd przewiezie tę samą grupę podróżnych na całej trasie bez wymiany lub pozostawienia podróżnych w trakcie podróży. Natomiast wypełnienie art. 4 lit. b) Umowy nastąpiłoby wówczas, gdy przejazd z podróżnymi odbywałby się w jednym kierunku (przejazd rozpoczęty z pasażerami z kraju zarejestrowania pojazdu), a w kierunku przeciwnym następiłby przejazd pojazdu w stanie próżnym (powrót do kraju rejestracji pojazdu bez pasażerów) i na odwrót czyli - przejazd rozpoczęty z kraju rejestracji pojazdu bez pasażerów w celu odebrania ich z terytorium państwa umawiającej się strony, a w kierunku przeciwnym odbywałby się przejazd pojazdu zarejestrowanego w kraju rejestracji z pasażerami w celu zakończenia przejazdu.

Okoliczność, że przewoźnik [...] listopada 2017 r. wyjeżdżając autobusem bez pasażerów z Polski po pasażera do Brześcia, rozpoczął przewóz, zaś w drodze powrotnej do Polski w tym samym dniu, zgłosił do odprawy granicznej jedną osobę, która nie była wcześniej zawożona, świadczyła, że przewóz ten nie spełniał warunków określonych w art. 4 lit. b) Umowy. Skarżący nie spełniał warunków zwolnienia od wymogu posiadania zezwolenia na wykonywanie przewozów okazjonalnych. Również przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. - w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz.U.UE.L.2009.300.88; dalej: rozporządzenie 1073/2009), jako mające zastosowanie do przewozu osób na terytorium Unii Europejskiej (art. 1 ust. 3 tego rozporządzenia) nie mogły skutkować zwolnieniem skarżącego z obowiązku posiadania zezwolenia na przewozy okazjonalne.

Dyrektor IAS stwierdził, że kara pieniężna została nałożona zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. i l.p. 3.1. zał. nr 3 do u.t.d. Nie zaistniały również przesłanki zwolnienia skarżącego z odpowiedzialności za powstałe naruszenia stosowne do art. 92c u.t.d.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie opisanym wyżej wyrokiem oddalił skargę przedsiębiorcy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.).

Sąd I instancji odwołał się do art. 18 ust. 2 u.t.d. zobowiązującego do posiadania zezwolenia przy wykonywaniu przewozów wahadłowych i okazjonalnych w międzynarodowym transporcie drogowym wykraczającym poza obszar państw członkowskich Unii Europejskiej Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, z wyjątkami określonymi w ust. 3. Zezwolenie to, zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d., kierowca musi posiadać przy sobie i okazywać podczas wykonywania międzynarodowego przewozu wahadłowego lub okazjonalnego (por. art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.t.d.).

Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. w związku z lp. 3.1 zał. nr 3 do u.t.d. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, brak wymaganego zezwolenia skutkuje nałożeniem na wykonującego przewóz drogowy kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł.

Przytaczając treść art. 4 pkt 2 u.t.d. definiującego międzynarodowy transport drogowy, Sąd przyjął, że ustalono bezspornie, iż w dniu [...] listopada 2017 r. skarżący wykonywał międzynarodowy transport drogowy, który nosił cechy przewozu okazjonalnego z art. 4 pkt 11 u.t.d. (przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego).

Sąd I instancji podzielił stanowisko DIAS, że wykonywanie przez skarżącego międzynarodowego przewozu okazjonalnego w ustalonych w sprawie okolicznościach faktycznych wymagało uzyskania i posiadania przez wykonującego przejazd oraz okazania na żądanie organu kontrolującego stosownego zezwolenia. Obowiązek uzyskania zezwolenia w kontrolowanym przypadku nie został wyłączony postanowieniami Umowy, jej art. 3. Jedynie w okolicznościach określonych w art. 4 Umowy przewozy okazjonalne mogą odbywać się bez zezwolenia, tj.: pojazd przewozi tę samą grupę podróżnych na całej trasie bez wymiany lub pozostawienia podróżnych w trakcie podróży (lit. a), przejazd z podróżnymi odbywa się w jednym kierunku, a w kierunku przeciwnym następuje przejazd autobusu w stanie próżnym i na odwrót (lit. b).

Zatem dla skorzystania ze zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia na przejazd okazjonalny w okolicznościach niniejszej sprawy norma punktu b) art. 4 Umowy musiałaby zostać wypełniona w całości. Przejazd musiałby odbywać się w sposób ściśle opisany w punkcie art. 4 b) Umowy, wedle którego przejazd z podróżnymi odbywa się w jednym kierunku, a w kierunku przeciwnym następuje przejazd autobusu w stanie próżnym i na odwrót. Użyty w tym przepisie zwrot "i na odwrót" został prawidłowo odczytany przez organ, jako wskazujący na niejako dwa etapy, w jakich dopiero następuje wypełnienie normy art. 4 lit. b) umowy. Mianowicie przewóz rozpoczyna się od przejazdu z podróżnymi w jednym kierunku (przejazd rozpoczęty z pasażerami z kraju zarejestrowania pojazdu), a po ich zawiezieniu do miejsca docelowego powrotny przejazd pojazdu do kraju rejestracji pojazdu odbędzie się bez podróżnych (w stanie próżnym) – i na odwrót czyli – rozpoczęcie przejazdu pojazdu nastąpi bez podróżnych (w stanie próżnym) w celu odebrania ich z terytorium drugiej Umawiającej się Strony, na które przewoźnik uprzednio zawiózł tę grupę podróżnych, a w kierunku przeciwnym nastąpi przejazd autobusu z podróżnymi.

Sąd przyjął, że kontrolowany pojazd [...] listopada 2017 r. wyjeżdżał z Polski bez pasażerów. W drodze powrotnej do Polski, w tym samym dniu do odprawy granicznej zgłoszono podróżnego, którego przewoźnik wcześniej nie zawoził. Warunki określone w art. 4 lit. b) Umowy nie zostały więc spełnione. Dyrektor IAS uznał, że przewóz nie spełniał warunków zwolnienia od wymogu posiadania zezwolenia na wykonywanie przewozów okazjonalnych. Natomiast w trakcie kontroli w dniu [...] listopada 2017, r. kierowca pojazdu nie posiadał ważnego w dniu kontroli zezwolenia na wykonywanie okazjonalnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym. Okazał wówczas wypis [...] z licencji z [...] marca 2016 r. na wykonywanie międzynarodowego autobusowego i autokarowego przewozu osób. Z treści licencji wynikało, że skarżący jest uprawniony do wykonywania międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego osób na terytorium Wspólnoty zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu 1073/2009 oraz zgodnie z postanowieniami ogólnymi tejże licencji.

Jak zauważył WSA, stosownie do art. 1 ust. 1-3 rozporządzenia 1073/2009 akt ten ma zastosowanie do międzynarodowego autobusowego i autokarowego przewozu osób na terytorium Wspólnoty przez przewoźników zarobkowych lub pracujących na potrzeby własne, mających siedzibę w państwie członkowskim zgodnie z jego ustawodawstwem, przy użyciu pojazdów zarejestrowanych w tym państwie członkowskim. Wyłączenia przewidziano w art. 1 ust. 2 i 3 tego aktu.

Sąd I instancji zauważył, że w sprawie wyłączenie stosowania przepisów rozporządzenia 1073/2009 wynikało właśnie z jego art. 1 ust. 2. Przewóz wykonywany przez skarżącego miał miejsce z państwa trzeciego i nie została zawarta stosowna umowa pomiędzy Wspólnotą, a Białorusią, regulująca takie przewozy. W tej sytuacji stosownie do art. 1 ust. 3 rozporządzenia 1073/2009, okazjonalny międzynarodowy przewóz osób wykonywany przez przewoźnika polskiego, tj. mającego swoją siedzibę w kraju członkowskim, z terytorium państwa trzeciego – w niniejszej sprawie z terytorium Białorusi – na terytorium państwa członkowskiego, czyli do Polski, podlega uregulowaniom zawartym w postanowieniach umowy dwustronnej zawartej pomiędzy Polską, a Białorusią. Odnosząc więc te uregulowania do zarzutów skarżącego o naruszeniu przez organy art 1 ust. 1, ust. 2, art. 2 pkt 1 lit. c), pkt 4, art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1073/2009 Sąd stwierdził, że nie mogą zasługiwać na uwzględnienie i stanowią błędną interpretację powołanych przepisów.

Brak więc ważnego zezwolenia na wykonywanie okazjonalnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym, w opinii WSA, upoważniał DIAS do stwierdzenia naruszenia art. 18 ust. 2 u.t.d. i nałożenia na skarżącego na podstawie u.t.d. kary pieniężnej.

W ocenie Sądu I instancji orany oparły się na wyczerpującym, prawidłowo zebranym w sprawie, wszechstronnie rozważonym i ocenionym materiale dowodowym.

Sąd I instancji nie podzielił zarzutu nieobowiązywania Umowy. Skarżący pominął, że zgodnie ze zwyczajem międzynarodowym, który następnie został potwierdzony przez art. 11 Konwencji Wiedeńskiej, zgoda państwa na związanie się umową międzynarodową może być wyrażona przez podpisanie, wymianę dokumentów stanowiących tę umowę, ratyfikację, przyjęcie, zatwierdzenie lub przystąpienie albo w jakikolwiek inny uzgodniony sposób. Zatem ze względu na tryb zawierania można rozróżnić umowy zawierane w trybie złożonym, które wymagają ratyfikacji lub zatwierdzenia i umowy zawierane w trybie prostym (bez ratyfikacji lub zatwierdzenia). Umowa międzynarodowa wchodzi w życie w trybie i dniu przewidzianym w tej umowie lub uzgodnionym przez państwa negocjujące (art. 24 Konwencji Wiedeńskiej). Umowa została zatwierdzona w trybie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. - o umowach międzynarodowych (Dz. U. z 2000 r., Nr 39 poz. 443) poprzez Oświadczenie Rządowe z dnia 26 września 2001 r. - w sprawie zatwierdzenia Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białoruś o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzonej w Mińsku dnia 20 maja 1992 r. (M.P. z 2001 r., Nr .46, poz. 744) i ogłoszona zgodnie z art. 18 ust. 3 tej ustawy w dniu 19 grudnia 2001 r. (M.P. z 2001 r. Nr 46, poz.743). Oznacza to, że akty prawne ogłoszone stanowią część porządku prawnego i należy respektować przepisy prawne nimi objęte.

Przedsiębiorca nie podzielił stanowiska WSA i wystąpił ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sadu Administracyjnego. Wyrok zaskarżył w całości; zrzekł się rozprawy. Orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 4 Umowy przez wadliwe jego zastosowanie, będące wynikiem wadliwego uznania przez Sąd I instancji, iż przepis ten dotyczy udzielania przez władze polskie zezwoleń na przewozy okazjonalne, wskazane w art. 18 ust. 2 u.t.d., podczas gdy chodzi tu o obowiązek uzyskiwania zezwoleń białoruskich na wykonywanie takich przewozów (zezwoleń zagranicznych w rozumieniu art. 4 pkt 19 u.t.d.);

- [w konsekwencji] art. 1 ust. 3 rozporządzenia 1073/2009 poprzez jego wadliwe zastosowanie i wykładnię polegającą na uznaniu, że Umowa reguluje zasady udzielania zezwoleń na przewozy przez władze polskie na rzecz polskich przewoźników drogowych;

- art. 18 ust. 2 i 3 u.t.d. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a to wobec sprzeczności tej normy z art. 1 ust. 1 i ust. 2 art. 2 pkt 1 lit c) i pkt 4, art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1073/2009, zgodnie z którymi to przepisami wspólnotowymi wykonywanie przewozów okazjonalnych nie wymaga zezwolenia, a tym zarzucił naruszenie ww. przepisów prawa wspólnotowego poprzez odmowę ich zastosowania i niewłaściwą wykładnię;

- l.p. 3.1 załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez jego wadliwe zastosowanie, w sytuacji gdy przewóz nie wymagał zezwolenia na przewozy okazjonalne.

W oparciu o wyżej przedstawione zarzuty skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie decyzji wydanych w sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego za obie instancje, uwzględniwszy wydatek na opłatę skarbową oraz opłatę za sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.

Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosił o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Nie zajął stanowiska co do oświadczenia skarżącego o zrzeczeniu się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, na podstawie podniesionych przez skarżącego zarzutów kasacyjnych (art. 183 § 1 zd. pierwsze), uznając jednocześnie, że nie zachodzą przesłanki z § 2 art. 183 p.p.s.a. nieważności postępowania, które należałoby uwzględnić z urzędu. Skarżący kasacyjnie zażądał rozpoznania tego środka odwoławczego na posiedzeniu niejawnym, a strona przeciwna – Dyrektor IAS w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej nie zajął stanowiska (nie zażądał więc skutecznie przeprowadzenia rozprawy - art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a).

Przechodząc do rozpoznania skargi kasacyjnej przewoźnika, nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Jak już podniesiono, w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., wobec niestwierdzenia przesłanek z § 2 tego art. p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej, ograniczając się do zbadania, czy wyrok WSA uchybia przepisom wskazanym w tejże skardze w ramach podstaw z art. 174 p.p.s.a. Stosownie do ostatniego z powołanych przepisów skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1); naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Dodać należy, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać, m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Z przepisów art. 183 § 1 i art. 176 p.p.s.a. wynika związanie podstawami skargi kasacyjnej, czyli wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu (art. 174 p.p.s.a.) prawa materialnego, czy też procesowego i w tym ostatnim przypadku wykazania, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Określają te uregulowania zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Z uwagi na związanie granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Nie może też doprecyzowywać podstaw kasacyjnych ani domyślać się intencji strony co do zamiaru postawienia konkretnych zarzutów.

Powołanie się w skardze kasacyjnej tylko na zarzuty naruszenia prawa materialnego sprawia, że Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości badania prawidłowości ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy przyjętych w zaskarżonym wyroku. Dla oceny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego miarodajny był stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

Należy w tej sytuacji przypomnieć, że organy ustaliły, a WSA przyjął, że skarżący [...] listopada 2017 r. wykonywał międzynarodowy transport drogowy autobusem, a w jego ramach przewóz okazjonalny osób (bezsporne) z Polski na Białoruś bez pasażerów (z Bielska Podlaskiego do Brześcia), a z powrotem z jednym pasażerem. Pasażer wcześniej w tym samym dniu przekroczył granicę Polski z Białorusią samochodem ciężarowym. Przewoźnik nie posiadał zezwolenia na wykonywanie przewozów okazjonalnych osób w międzynarodowym transporcie drogowym. Kontrola drogowa została przeprowadzona na przejściu granicznym, na terytorium RP, gdy skarżący wyjeżdżał z Polski.

Sporne pozostawało, czy w opisanych okolicznościach przedsiębiorca powinien był posiadać i okazać podczas kontroli drogowej ważne zezwolenie na wykonywanie przewozów okazjonalnych osób w międzynarodowym transporcie drogowym.

Organy celne i za nimi Sąd I instancji przyjęły, że przedsiębiorca powinien był legitymować się zezwoleniem na wykonywanie przewozów okazjonalnych osób w międzynarodowym transporcie drogowym.

Skarżący jest polskim przewoźnikiem, więc zasad wykonywania przezeń przewozów okazjonalnych osób międzynarodowym transporcie należy najpierw poszukiwać w ustawie o transporcie drogowym, jak uczyniły to organy i WSA.

W myśl art. 4 pkt 2 u.t.d. międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei, zgodnie z art. 4 pkt 11 u.t.d. przewóz okazjonalny oznacza przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.

Powołane regulacje nie były kwestionowane przez skarżącego.

Organy i WSA stanęły na stanowisku, że wykonywanie przewozów wahadłowych i okazjonalnych w międzynarodowym transporcie drogowym wykraczających poza obszar państw członkowskich Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia wydanego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Oparły się na art. 18 ust. 2 u.t.d. Stanowisko to jest zasadne. Wyjątki, w których nie wymaga zezwolenia wykonywanie przewozu okazjonalnego zostały ujęte w art. 18 ust. 3 u.t.d. Następuje to wówczas, gdy:

1) tym samym pojazdem samochodowym na całej trasie przejazdu przewozi się tę samą grupę osób i dowozi się ją do miejsca początkowego albo

2) polega on na przewozie osób do miejsca docelowego, natomiast jazda powrotna jest jazdą bez osób (podróżnych), albo

3) polega on na jeździe bez osób do miejsca docelowego i odebraniu oraz przewiezieniu do miejsca początkowego grupy osób, która przez tego samego przewoźnika drogowego została przewieziona na zasadzie określonej w pkt 2.

Sporne było czy powołane zapisy art. 18 ust. 2 i 3 u.t.d. miały zastosowanie w niniejszej sprawie.

Skarżący uważał, że w okolicznościach sprawy przepisy art. 18 ust. 2 i 3 u.t.d. powinny być tak interpretowane, że są wyłączone ze stosowania z uwagi na uregulowania art. 1 ust. 1 i 2, art. 2 pkt 1 lit. c i pkt 4, art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1073/2009, nawet przy uwzględnieniu zapisów art. 1 ust. 3 rozporządzenia 1073/2009 oraz Umowy (łącznie powołane zarzuty z tiret pierwsze, drugie i trzecie petitum skargi kasacyjnej).

Przed oceną zastosowania powołanych przepisów przez Sąd I instancji, należy zauważyć, że w art. 4 pkt 22 u.t.d. zdefiniowano, że przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz m.in. z rozporządzenia 1073/2009 (lit. f). Powołane rozporządzenie ma bezpośrednie zastosowanie nie tylko z tej racji, że ma rangę rozporządzenia, ale i przez wskazanie go w akcie ustawowym.

Zatem, w przypadku ustalenia, że przewóz osób wykonywany autobusem ma charakter międzynarodowy (co było bezsporne), należy odwołać się do rozporządzenia 1073/2009. Akt ten w art. 1 określa zakres zastosowania. Według jego ust. 1 rozporządzenie 1073/2009 ma zastosowanie do międzynarodowego autobusowego i autokarowego przewozu osób na terytorium Wspólnoty przez przewoźników zarobkowych lub pracujących na potrzeby własne, mających siedzibę w państwie członkowskim zgodnie z jego ustawodawstwem, przy użyciu pojazdów zarejestrowanych w tym państwie członkowskim, które nadają się, ze względu na swoją konstrukcję i wyposażenie, do przewozu więcej niż dziewięciu osób, włączając kierowcę, i które są do tego celu przeznaczone, oraz do ruchu tych pojazdów pustych w związku z takim przewozem.

Oznacza to, że rozporządzenie powinno mieć zastosowanie do wszystkich międzynarodowych przewozów autobusowych bądź autokarowych osób na terytorium Wspólnoty (tak też motyw 3 Preambuły do tego rozporządzenia). Chodzi bowiem o zapewnienie spójnych ram prawnych dla międzynarodowego autobusowego i autokarowego przewozu osób na terytorium Wspólnoty.

Natomiast w przypadku przewozu z państwa członkowskiego do państwa trzeciego i w odwrotnym kierunku niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do części przejazdu na terytorium dowolnego państwa członkowskiego, przez które odbywa się tranzyt. Rozporządzenie nie ma zastosowania do tej części przejazdu na terytorium państwa członkowskiego, na którym zabrano lub na które dowieziono pasażerów, jeśli nie została zawarta niezbędna umowa między Wspólnotą a zainteresowanym państwem trzecim (art. 1 ust. 2 rozporządzenia 1073/2009). Do czasu zawarcia umów, o których mowa w ust. 2, niniejsze rozporządzenie nie ma wpływu na postanowienia umów dwustronnych zawartych przez państwa członkowskie z tymi państwami trzecimi, dotyczące przewozu z państwa członkowskiego do państwa trzeciego i w odwrotnym kierunku (ust. 3 art. 1 cyt. aktu).

Według powołanych przepisów, jak słusznie wywnioskowały organy celne i WSA, rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozu z państw członkowskich do państw trzecich, przynajmniej tej części, na której odbywał się przewóz okazjonalny (jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, gdyż Białoruś nie jest członkiem Wspólnoty). Pogląd organów i Sądu I instancji znajduje uzasadnienie także w motywie 3 Preambuły do rozporządzenia 1073/2009, w myśl którego "przewóz z państw członkowskich do państw trzecich nadal w szerokim zakresie regulują umowy dwustronne pomiędzy państwami członkowskimi a tymi państwami trzecimi. Dlatego niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do tej części przejazdu na terytorium państwa członkowskiego, na którym zabrano lub na które dowieziono pasażerów, jeśli nie zostały zawarte niezbędne umowy pomiędzy Wspólnotą a zainteresowanymi państwami trzecimi. Powinno ono jednak mieć zastosowanie na terytorium państwa członkowskiego, przez które odbywa się tranzyt.".

Skarżący nie przedstawił przekonywających argumentów o wyłączeniu regulacji art. 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1073/2009 w realiach niniejszej sprawy (przewóz między Polską i Białorusią i na odcinku Polski, na którym skarżący wykonywał przejazd). Z uregulowań tych wynika, że w omawianym przypadku nie ma zastosowania rozporządzenie 1073/2009 i jeżeli została zawarta umowa dwustronna między państwem członkowskim i państwem trzecim, to ma zastosowanie, chyba że została zawarta umowa między Wspólnotą a państwem trzecim. W kontrolowanej sprawie nie ma umowy między Wspólnotą a Białorusią, a jest dwustronna Umowa między Rzeczpospolitą Polską a Białorusią.

W świetle powyższego do przejazdu w dniu [...] listopada 2016 r. miała zastosowanie Umowa, wbrew temu, co podnosił skarżący. Stanowisko organów i WSA, nie tylko, że nie pozostawało w kolizji z prawem unijnym, ale nie mogło być inne, skoro w takiej sytuacji, jak w niniejszej sprawie, rozporządzenie 1073/2009 nakazuje stosowanie umów dwustronnych.

Co do mocy obowiązującej Umowy w świetle uregulowań krajowych, należy podnieść, że ww. Umowa została przyjęta przez Polskę i ogłoszona w Monitorze Polskim dnia 19 grudnia 2001 r. Nr 46, poz. 743. Stosownie do treści art. 12 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych (Dz. U. Nr 39, poz. 443 z późn. zm.), związanie Rzeczypospolitej Polskiej umową międzynarodową wymaga zgody wyrażonej w drodze ratyfikacji, przez zatwierdzenie (przez Radę Ministrów - art. 12 ust. 3), ale też może nastąpić w drodze podpisania, wymiany not lub w inny sposób dopuszczony przez prawo międzynarodowe. W oświadczeniu rządowym z dnia 21 września 2001 r. (M. P. z 2001 r. Nr 46, poz. 744) podano, że doszło do zatwierdzenia ww. Umowy przez Radę Ministrów RP w dniu 14 grudnia 1992 r. Opisane ogłoszenie Umowy znajduje także oparcie w art. 88 ust. 3 Konstytucji RP, stanowiącego, że umowy międzynarodowe ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie są ogłaszane w trybie wymaganym dla ustaw, zaś zasady ogłaszania innych umów międzynarodowych określa ustawa. Powyższe oznacza, ze Umowa stanowi źródło powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej i stanowi część krajowego porządku prawnego oraz podlega bezpośredniemu stosowaniu (por. wyrok NSA z 15 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 1371/16, Lex nr 2462832).

Wobec tego nie można podzielić poglądu skarżącego, że Umowa ta nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego, a tym samym nie miała zastosowania w niniejszej sprawie do skarżącego. Potwierdza to stanowisko także art. 1 ust. 1 Umowy regulujący zakres zastosowania i mówiący, że postanowienia niniejszej Umowy mają zastosowanie do przewozów podróżnych i ładunków, pochodzących z lub przeznaczonych na terytorium jednej Umawiającej się Strony, w tranzycie przez to terytorium oraz między państwem trzecim a terytorium drugiej Umawiającej się Strony i na odwrót, wykonywanych pojazdami zarejestrowanymi na terytorium jednej z Umawiających się Stron.

Niezasadny więc okazał się zarzut sformułowany w tiret drugie petitum skargi kasacyjnej.

Co do szczegółowych uregulowań Umowy, istotnych w sprawie, z jej art. 3 wynika, że zezwolenia wymagają regularne przewozy podróżnych (ust. 1 i 2, zawierający definicję regularnego przewozu podróżnych) oraz przewóz wahadłowy (ust. 5). Przewozy podróżnych, które nie wymagają uprzedniego uzyskania zezwolenia właściwych władz Umawiających się Stron określa art. 4 Umowy. Przepis ten wyłącza spod obowiązku uzyskiwania omawianych zezwoleń przewozy podróżnych autobusami, inne niż przewozy regularne, jednocześnie odbywane pod warunkiem, że: pojazd przewozi tę samą grupę podróżnych na całej trasie bez wymiany lub pozostawienia podróżnych w trakcie podróży (lit. a), przejazd z podróżnymi odbywa się w jednym kierunku, a w kierunku przeciwnym następuje przejazd autobusu w stanie próżnym i na odwrót (lit. b).

Zatem art. 4 Umowy reguluje wyjątki nie wymagające uzyskania zezwolenia.

I w ten sposób został odczytany przez Sąd I instancji.

Kwestię wydawania zezwoleń reguluje art. 3 ust. 3 Umowy. Mówi, że właściwa władza każdej Umawiającej się Strony wydaje zezwolenia na część przewozu wykonywaną na jej terytorium. Zapis ten potwierdza stanowisko nie tylko WSA, ale i skarżącego, że obowiązuje zasada, że na część przewozu osób wykonywanego na terytorium Polski zezwolenia wydają polskie organy (według art. 18 ust. 2, art. 25 u.t.d. – GITD), a na część przewozu przypadającą na terytorium Białorusi – właściwy organ tego kraju. Są to zezwolenia zagraniczne, o których mowa w art. 4 pkt 19 u.t.d.

Natomiast kwestie wykonania regulacji z art. 3 ust. 3 Umowy doprecyzowuje ust. 4 art. 3 tego aktu, że właściwe władze Umawiających się Stron określają w protokole wykonawczym do umowy sposoby i warunki wydawania zezwoleń oraz ich wykorzystywania.

Przepisy ust. 3 ust. 3 i ust. 4 Umowy nie były podważane przez przewoźnika. Dopełnieniem tych regulacji jest unormowanie art. 18 ust. 2 u.t.d. Dlatego ten ostatni przepis został prawidłowo zastosowany przez organy i WSA. Tym samym zarzut ujęty w tiret pierwsze petitum skargi kasacyjnej okazał się niezasadny.

Nadmienić należy, że ocenie podlegał cały przejazd i skarżący nie przedstawił żadnego zezwolenia na przewóz podróżnych.

Skarżący w zarzutach próbował wykazać, że art. 4 Umowy odnosi się do zezwoleń od organów Białorusi i nie dotyczy zezwoleń udzielanych przez polskie władze w trybie art. 18 ust. 2 ostatnie zdanie u.t.d. (dla polskich przewoźników). Z kolei zezwolenie GITD nie jest wymagane w przypadkach określonych w ust. 3. Natomiast wyjątki określone w ust. 3 art. 18 u.t.d. są sprzeczne z zapisami rozporządzenia 1073/2009: art. 1 ust. 1 i ust. 2, art. 2 pkt 1 lit. c i pkt 4, art. 5 ust. 3 i dlatego w rezultacie nie powinny być stosowane uregulowania art. 18 ust. 2 i 3 u.t.d., a regulacje rozporządzenia 1073/2009 nie wymagające, zdaniem skarżącego, zezwolenia na przejazd, który wykonywał [...] listopada 2017 r., a wyłącznie licencji wspólnotowej, którą posiadał.

Należy także podkreślić, że Umowa nie wyłącza w żaden sposób stosowania przepisów Państwa Członkowskiego do przewozów międzynarodowych między Polską i Białorusią, wykonywanych na terytorium tego Państwa przez przewoźników tego Państwa. Przepis art. 13 ust. 1 Umowy nakazuje, aby przewoźnicy jednej Umawiającej się Strony, jak również załogi pojazdów przestrzegały podczas swojego pobytu na terytorium drugiej Umawiającej się Strony przepisów prawnych obowiązujących na tym terytorium, dotyczących w szczególności przewozów i ruchu drogowego. Zagadnienia nieuregulowane w niniejszej Umowie bądź w innych konwencjach międzynarodowych, których stronami są Umawiające się Strony, będą załatwiane zgodnie z ustawodawstwem wewnętrznym każdej z Umawiających się Stron (art. 13 ust. 2 Umowy).

W opisanych okolicznościach prawidłowa była ocena przewozu wykonywanego w dniu [...] listopada 2017 r. przez skarżącego w kontekście przepisów u.t.d., szczególnie art. 18 ust. 2 i 3 tego aktu. Przedsiębiorca nie podważał ustaleń, że jego przewóz nie spełniał wymogów z art. 18 ust. 3 u.t.d., wyłączających uzyskanie zezwolenia (Nie wymaga zezwolenia wykonywanie przewozu okazjonalnego, jeżeli: tym samym pojazdem samochodowym na całej trasie przejazdu przewozi się tę samą grupę osób i dowozi się ją do miejsca początkowego- pkt 1 albo polega on na przewozie osób do miejsca docelowego, natomiast jazda powrotna jest jazdą bez osób (podróżnych),pkt 2, albo polega on na jeździe bez osób do miejsca docelowego i odebraniu oraz przewiezieniu do miejsca początkowego grupy osób, która przez tego samego przewoźnika drogowego została przewieziona na zasadzie określonej w pkt 2 – pkt 3).

Przewoźnik kwestionował zastosowanie art. 18 ust. 2 i 3 u.t.d. z uwagi na sprzeczność art. 18 ust. 3 u.t.d. z uregulowaniami rozporządzenia 1073/2009 definiującymi usługi okazjonalne.

Skarżący nie zwrócił uwagi, że w art. 2 pkt 4 omawianego rozporządzenia definiującym "usługi okazjonalne", nie uczyniono tego tylko w sposób negatywny, jak w art. 4 pkt 11 u.t.d. (przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego), ale także pozytywnie. Określono je jako usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych (według pkt 2 "usługi regularne" oznaczają usługi polegające na przewozie osób w określonych odstępach czasu i na określonych trasach, przy czym pasażerowie są zabierani z określonych z góry przystanków i dowożeni na z góry określone przystanki), w tym szczególnych usług regularnych (według pkt 3 "szczególne usługi regularne" oznaczają usługi regularne bez względu na to, przez kogo są organizowane, które polegają na przewozie określonych kategorii pasażerów z wyłączeniem innych pasażerów), oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika.

Ponadto dla właściwego zdefiniowania usług okazjonalnych na użytek rozporządzenia 1073/2009 należało także uwzględnić definicję przewozu międzynarodowego, gdyż tego rodzaju przewozów, i tylko w zakresie usług autokarowych i autobusowych osób dotyczy rozporządzenie 1073/2009. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 1 cytowanego rozporządzenia "przewóz międzynarodowy" oznacza: przejazd pojazdu, w przypadku gdy miejsce odjazdu i miejsce docelowe znajdują się w dwóch różnych państwach członkowskich, z tranzytem lub bez tranzytu przez co najmniej jedno państwo członkowskie lub państwo trzecie (lit. a); przejazd pojazdu, w przypadku gdy miejsce odjazdu i miejsce docelowe znajdują się w tym samym państwie członkowskim, obejmujący zabieranie lub dowożenie pasażerów w innym państwie członkowskim lub państwie trzecim (lit. b); przejazd pojazdu z jednego państwa członkowskiego do państwa trzeciego lub w odwrotnym kierunku, z tranzytem lub bez tranzytu przez co najmniej jedno państwo członkowskie lub państwo trzecie (lit. c); lub przejazd pojazdu między państwami trzecimi z tranzytem przez co najmniej jedno państwo członkowskie (lit. d).

Łączne odczytanie powyższych definicji i zapisu art. 5 ust. 4 dyrektywy 1073/2009 (puste przejazdy pojazdów w związku z transportem, o którym mowa w ust. 2 akapit trzeci i ust. 3 akapit pierwszy, również nie wymagają zezwolenia) pozwala na określenie zakresu usług okazjonalnych według tego aktu. Doprecyzowuje tę definicję załącznik I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 361/2014 z dnia 9 kwietnia 2014 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 w odniesieniu do dokumentów dotyczących międzynarodowego autokarowego i autobusowego przewozu osób oraz uchylające rozporządzenie Komisji (WE) nr 2121/98 (Dz. Urz. UE L poz. 107, s. 39), obejmujący "Formularz przejazdu (...) Międzynarodowe usługi okazjonalne i przewóz kabotażowy w formie usług okazjonalnych". W świetle tych uregulowań definicja usługi okazjonalnej nie jest szersza od definicji przewozu okazjonalnego z u.t.d. Skarżący kasacyjnie bowiem w zasadzie opierał swoje stanowisko tylko na zdaniu pierwszym art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1073.2009 "Świadczenie usług okazjonalnych nie wymaga zezwolenia zgodnie z rozdziałem III.", pomijając inne zapisy tego rozporządzenia, włącznie z tym, że art. 5 ust. 3 składa się z kilku akapitów, m.in. drugiego stanowiącego, że organizacja usług równoległych lub tymczasowych porównywalnych z istniejącymi usługami regularnymi oraz skierowanych do tych samych osób wymaga jednak zezwolenia zgodnie z procedurą określoną w rozdziale III.

Dopiero do tak zakreślonej definicji usług okazjonalnych należy zastosować art. 5 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia 1073/2009 i tylko w takim przypadku są wykonywane na podstawie formularza przejazdu (art. 12 ust. 1 rozporządzenia 1073/2009).

Zatem zarzut sformułowany w tiret trzecie petitum skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadny.

W konsekwencji przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych osób (w okolicznościach niniejszej sprawy), jedynie w okolicznościach wyszczególnionych w art. 4 Umowy, art. 18 ust. 3 u.t.d. (zgodnych z rozwiązaniami rozporządzenia 1073/2009) nie jest wymagane zezwolenie. W pozostałych przypadkach, oprócz licencji wymagane jest zezwolenie. Przedstawione stanowisko, jak wykazano, nie jest pozbawione podstawy prawnej, jak sugeruje skarżący. Sąd kasacyjny nie odnosił się do uregulowań Umowy Interbus, gdyż WSA nie stosował tych przepisów, a skarżący nie podnosił zarzutów dotyczących tego aktu.

Wobec tego, skoro oceniany przez organy i WSA przewóz był przewozem okazjonalnym wykonywanym w międzynarodowym transporcie drogowym osób, do którego ma zastosowanie art. 18 ust. 2 u.t.d. i nie podlegającym wyłączeniom z art. 18 ust. 3 u.t.d. (przewoźnik powinien legitymować się podczas kontroli ważnym zezwoleniem), organy prawidłowo uznały, co potwierdził Sąd I instancji, że skutkował on naruszeniem uregulowanym w lp.3.1 załącznika nr 3 do u.t.d. – wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia, sankcjonowane karą 10.000 zł.

Wobec tego i zarzut ujęty w tiret czwarte petitum skargi kasacyjnej należało uznać za nieusprawiedliwiony.

Z powyższych względów uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, na mocy art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając od skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 1350 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną i nie prowadził sprawy w postępowaniu przed WSA.