Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 263/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 82 ust. 5
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 8 ust. 6 pkt 4, art. 6 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 2, art. 22, art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 23 października 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1149/12 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1149/12, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę J. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2012 r., stwierdzającą objęcie skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie od dnia 1 marca 2008 r. do nadal.

Sąd I instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu ustalenia faktyczne i stanowisko organów orzekających w sprawie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w D. zwrócił się do Narodowego Funduszu Zdrowia o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego J. K. (dalej: skarżący) z tytułu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie od dnia 1 marca 2008 r. do chwili obecnej, wskazując, że z dokumentów złożonych przez spółkę "P." Sp. z o.o. wynika, że skarżący będący wspólnikiem ww. jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie zgłosił się do żadnych ubezpieczeń. [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił, że "P." Sp. z o.o. z siedzibą w Z. od dnia [...] lutego 2008 r. figuruje pod numerem [...] w rejestrze prowadzonym przez Sąd Rejonowy we W., a skarżący posiada w niej status wspólnika i jest jej jedynym reprezentantem (prezesem zarządu).

W związku z powyższymi ustaleniami Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., wydaną na podstawie art. 109 ust. 1 i 3, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U. 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) ustalił, że skarżący podlegał od dnia 1 marca 2008 r. do nadal obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Organ wskazał, że na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c/ ustawy o świadczeniach osoba spełniająca warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, wykonująca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Obowiązek ten, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, ze zm., dalej: u.s.u.s.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu, podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia jej wykonywania do dnia zaprzestania wykonywania. Organ wskazał, że zgodnie z art. 82 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach – do rodzajów działalności zalicza się między innymi działalność gospodarczą prowadzoną w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia 27 marca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając zarówno ustalenia faktyczne, jak i ocenę prawną zaistniałego stanu rzeczy. Organ stwierdził, że wyjaśnienia skarżącego o nieprowadzeniu działalności gospodarczej stoją w sprzeczności z informacjami przekazanymi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w D., Urząd Skarbowy w Z. oraz zawartymi w Krajowym Rejestrze Sądowym, zgodnie z którymi "P." Sp. z o.o. z siedzibą w Z., faktycznie wykonuje pozarolniczą działalność gospodarczą wykazując zarówno przychody i koszty jej prowadzenia. Podkreślił, że w Krajowym Rejestrze Sądowym brak jest wpisów świadczących o likwidacji lub rozwiązaniu ww. spółki.

Organ wyjaśnił ponadto, że posiadanie przez skarżącego statusu pracownika w okresie od 6 kwietnia 2005 r. do 19 czerwca 2009 r. oraz od dnia 1 sierpnia 2008 r. nie wyłączyło podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie dopatrzył się w działaniu organów naruszeń prawa procesowego bądź materialnego. Sąd wskazał, że z art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. wprost wynika, że bycie wspólnikiem jednoosobowej sp. z o.o. oznacza, iż osoba ta (skarżący) jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą i z tego tytułu podlegającą ubezpieczeniu. Nie można zatem wyłączać stosowania tego przepisu w odniesieniu do skarżącego z tego powodu, że nie jest on wpisany jako przedsiębiorca do Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej. Skoro skarżący jest jednoosobowym wspólnikiem funkcjonującej sp. z o.o. i nie dokonał zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, jako jednoosobowy wspólnik spółki, to organy zasadnie uznały, że skarżący podlega ustalonemu w decyzji obowiązkowi.

Sąd wskazał ponadto, że przepis art. 82 ust. 5 ustawy o świadczeniach wskazuje, iż za działalność pozarolniczą w rozumieniu tej ustawy uznaje się działalność gospodarczą prowadzoną w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

W ocenie Sądu organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz w sposób prawidłowy przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) i dokonały wszechstronnej oceny materiału dowodowego, uzasadniając decyzje w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji złożył J. K., zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie – na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. nieuwzględnienie art. 2, art. 22 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 4 i art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) przy wykładni przepisów art. 8 ust. 6 pkt 4 oraz art. 6 ust. 1 pkt 5 u.s.u.s. w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 82 ust. 5 ustawy o świadczeniach.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że Sąd nie odniósł się do zarzutu, iż wykładni przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych przyjmujących, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, należy dokonać w korelacji z przepisami art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (aktualnie również z art. 4 tejże ustawy). Mając na uwadze hierarchiczne reguły wykładni oraz systemowe dyrektywy wykładni, wyinterpretowywanie normy prawnej dotyczącej podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością winno odbywać się z uwzględnieniem norm prawnych zawartych w przepisach art. 2, art. 22 i art. 32 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła. Wynik postępowania kasacyjnego jest zatem rezultatem oceny zarzutów zgłoszonych w rozpoznawanym środku odwoławczym.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił sąd, uzasadnienie zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wskazanie, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta wyłącznie na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., przy czym autor skargi kasacyjnej podaje, że do naruszenia przepisów prawa materialnego doszło zarówno w postaci błędnej wykładni, jak i niewłaściwego zastosowania. Konstrukcja postawionego zarzutu wskazuje, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 8 ust. 6 pkt 4 oraz art. 6 ust. 1 pkt 5 u.s.u.s. w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 82 ust. 5 ustawy o świadczeniach, bowiem dokonując wykładni powyższych przepisów Sąd I instancji nie uwzględnił art. 2, art. 22 i art. 32 Konstytucji RP oraz art. 4 i art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Rozwijając powyższy zarzut w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wyraził stanowisko, że osobą prowadzącą działalność gospodarczą jest wyłącznie Spółka z o.o. "P.", a nie J. K., będący jedynie zaangażowanym finansowo jako inwestor prywatny w osobę prawną. Dlatego przepisy, z których organ wywodzi podleganie skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego stoją w sprzeczności z przepisami art. 6 (obecnie art. 4) ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i przede wszystkim z art. 2, art. 22 i art. 32 Konstytucji RP. W dalszej części wywodu autor skargi kasacyjnej wskazał, że zasada wolności i równości gospodarczej wyrażona w art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej połączona jest normatywnie z zasadą równości prawnej podmiotów, która to zasada odwołuje się do konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP).

Dokonując oceny przedstawionego zarzutu należy wskazać, że stosownie do art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s., za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się między innymi wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Powołany przepis jest jasny i wynika z niego, iż fakt pozostawania wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oznacza, że osoba ta jest prowadzącą pozarolniczą działalność. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że J. K. jest wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "P.". W tej sytuacji, wobec regulacji zawartej w powołanym wyżej przepisie, oczywisty jest wniosek podlegania J. K. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie nie podziela poglądu strony skarżącej, że wykładnia powołanych w zarzucie skargi kasacyjnej jako naruszonych przez Sąd I instancji przepisów powinna uwzględniać art. 6 (obecnie art. 4) ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W punkcie wyjścia zaznaczyć należy, że powołany przepis określa, kto w rozumieniu tej ustawy jest przedsiębiorcą, stanowiąc, że przedsiębiorcą w rozumieniu tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębne ustawy przyznają zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Twierdzenie autora skargi kasacyjnej, że to spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "P." w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jest przedsiębiorcą, jest prawdziwe ale nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s., zawierającej własną definicję, "przez osobę prowadzącą działalność pozarolniczą" rozumieć należy wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zatem to nie przedsiębiorca podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu lecz wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Niezrozumiała jest argumentacja autora skargi kasacyjnej odwołująca się do konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP), ponieważ nie wyjaśnia na czym polegało w niniejszej sprawie nierówne traktowanie wręcz dyskryminacja "podmiotów podobnych". Wprawdzie autor skargi kasacyjnej twierdzi, że wykładnia przepisów dotyczących podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego prowadzi do nierównego traktowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, ponieważ spółki jednoosobowe zobowiązane są do wyższych świadczeń z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego niż spółki, w których jest dwóch lub więcej udziałowców. Jednakże argument ten jest kompletnie chybiony w niniejszej sprawie, ponieważ, jak podkreślił Sąd I instancji, przedmiotem zaskarżonej decyzji jest wyłącznie ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ze wskazanego tytułu. Natomiast odrębnym zagadnieniem jest kwestia ustalenia, wymierzenia i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, które należy do właściwości organów ubezpieczenia społecznego.

Skarga kasacyjna z wymienionych powodów podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.