Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 359/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16 pkt 69, art. 271 ust. 4 pkt 1 i ust. 6, art. 273 ust. 6, art. 200 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
article: art. 7a par. 1, art. 8 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 6
journal: Dz.U. 2017 poz 2502
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne
article: par. 2 pkt 3, par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 1715
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu

SENTENCJA

Dnia 10 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2019 roku sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za odprowadzanie do rzeki wód opadowych i drenażowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Ł. na rzecz strony skarżącej A Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 207 (dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. AK.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Ł., działając na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 4, art. 14 ust. 2 i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566 i 2180), powołanej dalej jako: "u.p.w.", oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017, poz. 1257 ze zm.), powołanej dalej jako: "k.p.a.", określił A S.A. z siedzibą w W. przy ul. A 74 za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 26,00 zł za odprowadzanie do rzeki G.w km 9+240 i 9+260 jej biegu wód opadowych i drenażowych z odwodnienia podtorza szlaku kolejowego G. Ż. na odcinku od km 37.200 do 38.504 linii kolejowej w miejscowości S., gm. J.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Ł. wskazał, że w dniu 24 stycznia 2019 r. na podstawie przepisu art. 271 ust. 1 pkt 3 u.p.w. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarządu Zlewni w Ł. ustalił, w formie informacji rocznej, A S.A. z siedzibą w W. za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 26,00 zł za odprowadzanie do rzeki G. w km 9+240 i 9+260 jej biegu wód opadowych i drenażowych z odwodnienia podtorza szlaku kolejowego G. Ż. na odcinku od km 37.200 do 38.504 linii kolejowej w miejscowości S., gm. J. Jednocześnie w informacji tej wskazano, że opłatę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w czterech kwartalnych ratach płatnych w następujących terminach: 1. za I kwartał - w terminie 14 dni od daty doręczenia informacji rocznej (art. 47 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 800) w związku z art. 300 ust. 1 u.p.w. w wysokości 6,50 zł; 2. za II kwartał - w terminie jak wyżej - w wysokości 6,50 zł; 3. za III kwartał - w terminie jak wyżej - w wysokości 6,50 zł; 4. za IV kwartał - w terminie jak wyżej - w wysokości 6,50 zł.

W dniu 27 lutego 2019 r. A S.A. złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty ustaloną w informacji rocznej oraz terminami uiszczenia opłaty określonymi w tejże informacji. Wnosząca reklamację podniosła, że wbrew stanowisku wyrażonemu w informacji rocznej z dnia 24 stycznia 2019 r. brak jest podstaw do zastosowania ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz. 800), powoływanej dalej jako: "Ordynacja podatkowa". Dodała przy tym, że jakkolwiek art. 300 ust. 1 u.p.w. wskazuje na odpowiednie stosowanie do ponoszenia opłat za usługi wodne przepisów działu III Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują m.in. Wodom Polskim, tym niemniej brak jest podstaw do twierdzenia, aby powstało zobowiązanie podatkowe. Dalej Spółka wskazała na treść art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej, z którego wynika, że zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania lub doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa, podatek wskazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, chyba że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, albo powstałego zobowiązania nie wykazano. Powstanie zobowiązania z mocy prawa oznacza, że powstaje ono bez wezwania podatkowego i bez konieczności wydawania decyzji, czyli we właściwej wysokości, w określonym terminie i na rachunek właściwego organu, co wiążę się z techniką somoobliczania (samowymiaru) podatku.

Mając na uwadze powyższe, A S.A. stwierdziła, że przepisy Prawa wodnego odstąpiły od mechanizmu "samoopodatkowania" na rzecz ustalenia wysokości opłaty przez Wody Polskie i przekazania jej w formie informacji rocznej podmiotom zobowiązanym. Zdaniem Spółki, zachodzi również brak podstaw do uznania informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za usługi wodne za decyzję administracyjną ustalającą wysokość zobowiązania (o której mowa m.in. w art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej). Ustawodawca posługuje się wyraźnym rozróżnieniem, wskazując, że opłatę ustalają w formie informacji Wody Polskie. Dopiero zgodnie z art. 273 ust. 6 u.p.w., w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich określa wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji.

Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Ł. nie uznał powyższej reklamacji i wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...].

W uzasadnieniu organ podniósł, że przedstawiając zasadność wniesionej reklamacji wnosząca reklamację odniosła się tylko do części wskazanych we wstępie pisma uchybień. Zdaniem organu, z treści pisma nie wynika, dlaczego podmiot nie zgadza się z wysokością naliczonej opłaty. Odnosząc się do pozostałych zarzutów organ zauważył, że treść art. 273 ust. 1 u.p.w., wskazuje wyraźnie, że podmiot zobowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty. Tym samym, podniesiony przez Spółkę zarzut dotyczący braku podstaw do zastosowania Ordynacji podatkowej nie może być przedmiotem złożonej reklamacji.

W dalszej kolejności, odwołując się uprzednio do treści art. 273 ust. 6 u.p.w., organ wskazał, że A S.A. korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...], znak: [...], udzielonego przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. na odprowadzanie do rzeki G. w km 9+240 i 9+260 jej biegu wód opadowych i drenażowych z odwodnienia podtorza szlaku kolejowego G. Ż. na odcinku od km 37.200 do 38.504 linii kolejowej w miejscowości S., gm. J. w ilości 104 m3/h, co zdaniem organu oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 u.p.w. obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne.

W ocenie Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wódy Polskie w Ł., zaistniała więc przesłanka do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r., która wynosi 26 zł, albowiem reklamacja nie została uwzględniona. Określenia wysokości opłaty stałej organ dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 4 pkt. 1 u.p.w. oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502). Z§ 6 tego rozporządzenia wynika, że jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych w formie opłaty stałej wynosi 2,50 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód z otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych.

Mając powyższe na uwadze, organ wskazał, że przedmiotowa opłata za odprowadzanie do rzeki G. w km 9+240 i 9+260 jej biegu wód opadowych i drenażowych z odwodnienia podtorza szlaku kolejowego G. Ż. na odcinku od km 37.200 do 38.504 linii kolejowej w miejscowości S., gm. J., została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 2,50 zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym w ilości 104 m3/h i wynoszącego po przeliczeniu 0,02888888 m3/s.

Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że art. 300 ust. 1 u.p.w. zawiera odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej jako: "Ordynacja podatkowa") do ponoszenia opłat za usługi wodne, uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. W myśl zaś art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności.

Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził, że niewniesiona w terminie do 27 lutego 2019 r. I, II, III i IV rata kwartalna przedmiotowej opłaty stałej za pobór wód podziemnych, stanowi zaległość podatkową w rozumieniu art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, od której, stosownie do art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej, naliczane są odsetki za zwłokę i która podlega obowiązkowi niezwłocznego jej uiszczenia na rachunek bankowy Wód Polskich, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji. Organ dodał przy tym, że odsetki za zwłokę nalicza podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne (art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej), od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności I, II, III i IV raty kwartalnej opłaty stałej za odprowadzanie do rzeki G. w km 9+240 i 9+260 jej biegu wód opadowych i drenażowych z odwodnienia podtorza szlaku kolejowego G. Ż. na odcinku od km 37.200 do 38.504 linii kolejowej w miejscowości S., gm. J. (art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej), które wpłacane są bez wezwania Wód Polskich (art. 55 § 1 Ordynacji podatkowej). Nadto organ wskazał, że bez wpływu na datę powstania wskazanej zaległości oraz datę, od której naliczane są odsetki za zwłokę pozostaje podany wyżej termin zapłaty wymienionej raty.

Na powyższą decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Ł. z dnia [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła Spółka A S.A. z siedzibą w W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucając naruszenie:

1. art. 271 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 6 u.p.w. polegające na uznaniu za dopuszczalne ustalenie wysokości opłaty stałej za rok 2018 w roku kolejnym oraz określenia jednego terminu płatności kolejnych rat kwartalnych, w sytuacji kiedy brak jest obiektywnych przeszkód uniemożliwiających określenie opłaty na początku roku, którego dotyczy opłata oraz w oczywistej sprzeczności z terminami płatności poszczególnych rat, co stanowi naruszenie zasady lojalności państwa wobec obywatela;

2. art. 21 § 3 w zw. z art. 47 § 1 w zw. z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art.300 ust. 1 u.p.w. polegające na błędnym przyjęciu, że nieuiszczone raty kwartalne opłaty stałej stanowią zaległość podatkową, w sytuacji kiedy informacja roczna nie stanowi źródła powstania zobowiązania podatkowego, a co za tym idzie, że podatek nie został zapłacony w terminie płatności.

Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik w pierwszej kolejności zaznaczył, iż opłata stała jest opłatą roczną, powinna być ustalana w danym roku kalendarzowym i w tym samym roku kalendarzowym w formie informacji powinna zostać przekazana do podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat. Opłata dotycząca okresu od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. powinna być zatem wystawiona w 2018 r. i wysłana do podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat najpóźniej w terminie do 31 marca 2018 r., aby podmiot ten mógł wywiązać się z obowiązku wynikającego z art. 271 ust. 6 u.p.w. W ocenie pełnomocnika, ustalenie wysokości opłaty stałej za rok miniony w roku kolejnym i akceptacja, wbrew art. 271 ust. 6 u.p.w., dopuszczalności terminu zapłaty wszystkich rat opłaty stałej określonego w odniesieniu do dnia doręczenia informacji kreuje możliwość nadużywania przez organ jego pozycji, albowiem w niniejszym przypadku opłata za IV kwartał 2018 r. stała się wymagalna w maju 2018 r.

W dalszej kolejności odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 21 § 3 w zw. z art. 47 § 1 w zw. z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 300 ust. 1 u.p.w. pełnomocnik powtórzył argumentację wskazaną w złożonej uprzednio reklamacji, przyjmując w konkluzji, że błędne jest twierdzenie jakoby nieuiszczone raty kwartalne opłaty stałej stanowiły zaległość podatkową, albowiem jej ustalenie nastąpiło dopiero w chwili doręczenia zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie pełnomocnik dodał, że brak decyzji, o której mowa w art. 273 ust. 6 u.p.w. lub jej niedoręczenie, skutkuje tym, że nie powstaje zobowiązanie, a jeżeli tak, to zgodnie z zasadami logiki nie można skutecznie twierdzić, że powstała zaległość podatkowa. Zaległość podatkowa powstaje dopiero wówczas, gdy podatnik nie zapłaci podatku w terminie 14 dni od doręczenia decyzji wymiarowej. W ocenie pełnomocnika skarżącej organ w sposób nieuprawniony uznał, co wynika z podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia, że decyzja wydana na skutek rozpatrzenia reklamacji (art. 273 ust. 6 u.p.w.) jest jednocześnie decyzją wymiarową, o której mowa w art. 271 ust. 7 u.p.w., wydawaną w sytuacji niewniesienia reklamacji i nieuiszczenia opłaty stałej, w konsekwencji czego za zasadne uznał naliczenie odsetek za zwłokę.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 10 września 2019 r. przedstawiciel i pełnomocnik skarżącej Spółki poparli skargę. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej złożył pismo z dnia 9 września 2019 r. zatytułowane "Załącznik do protokołu", w którym uzupełniająco podniósł zarzut naruszenia art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w. polegającego na niewłaściwej wykładni poprzez błędne przyjęcie, że "czas wyrażony w dniach" oznacza 365 dni, podczas gdy uzasadnionym z punktu widzenia logiki oraz zasad doświadczenia życiowego jest twierdzenie, iż opłata za odprowadzanie wód opadowych jako opłata za korzystanie ze środowiska (wód) związana jest z okresem faktycznego odprowadzania wód, a więc okresem występowania opadów. Motywując podniesiony zarzut pełnomocnik w ramach przywołanej argumentacji podreślił, że prawidłowa wykładnia powyższego przepisu, uwzględniająca art. 16 pkt 69 u.p.w., nakazuje przez "czas wyrażony w dniach" rozumieć czas, w którym wystąpiły opady atmosferyczne. Ponadto stanowisko organu utożsamiające "czas wyrażony w dniach" z 365 dniami pomija przepisy u.p.w. wskazujace wprost czasookres 1 roku, jako miarodajny dla hipotezy określonych norm prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Tytułem wstępu należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując w zakreślonych wyżej granicach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w sposób określony w powołanych przepisach.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm.) powołanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "u.p.w.". Zgodnie z art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w. wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód. Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę stałą na rachunek bankowy Wód Polskich w 4 równych ratach kwartalnych nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału (art. 271 ust. 6 u.p.w.).

W niniejszej sprawie, mimo iż w skardze nie podniesiono zarzutu dotyczącego nieprawidłowo obliczonej wysokości opłaty stałej za odprowadzanie do wód –przedmiotowych wód opadowych i drenażowych, podnosząc jednak w uzpełnieniu skargi zarzut naruszenia art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w., Sąd z uwagi na niezwiązanie granicami skargi uznał za zasadne odnieść się w pierwszej kolejności do kwestii prawidłowości zastosowanej przez organ wykładni tego przepisu, stanowiącego wszakże podstawę dla obliczenia wysokości wskazanej opłaty.

Z analizy orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że na tle wykładni przepisu art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w. rodzą się wątpliwości interpretacyjne, które skutkują ustalaniem różnych wysokości opłaty stałej. Przepis wskazuje na sposób ustalania wysokości opłaty stałej ustalając ją jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód. Zgodnie zaś z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za odprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych w formie opłaty stałej wynosi 2,50 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód z otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych.

O ile przy wyliczaniu wysokości opłaty nie budzi wątpliwości stawka jednostkowa wynikająca z powołanego rozporządzenia, to takie wątpliwości budzi już kwestia określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym parametru w postaci maksymalnej ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód, a nadto - wobec podniesionego zarzutu dotyczącego błędnego przyjęcia, że "czas wyrażony w dniach" oznacza 365 dni –rozważenia wymaga także kwestia prawidłowego określenia również i tego parametru.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że organ określając wysokość opłaty stałej za punkt odniesienia przyjął maksymalną wartość godzinową (Qmaxh – 104 m3/h) i – przeliczywszy ją na m3/s – uznał, że jest to wskaźnik, do którego odnosi się art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w. W ocenie Sądu, jest to stanowisko nieprawidłowe, bowiem dawałoby podstawę do przyjęcia, że Spółka może odprowadzać rocznie wodę w ilości będącej iloczynem liczby godzin składających się na 365 dni i maksymalnej godzinowej wartości, podczas gdy, jak wynika z pozwolenia wodnoprawnego Spółka nie może stale, przez cały czas "wykorzystywać" maksymalnej godzinowej wartości, bowiem przekroczy wartość średniodobową i maksymalną roczną.

Ustawodawca nie wskazał wprost w art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w., który ze wskaźników zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym (maksymalny godzinowy, średni dobowy czy maksymalny roczny) powinien zostać użyty w celu wyliczenia spornej opłaty. W ocenie Sądu, w sytuacji, w której zasadniczym elementem wpływającym na wysokość opłaty, jest maksymalna ilość odprowadzanej wody na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, a pozwolenie wodnoprawne określa różne wskaźniki, w tym maksymalny godzinowy, średniodobowy maksymalny roczny pobór wody, a przy tym opłata stała określana jest w wymiarze rocznym, to logiczną i znajdującą językowe uzasadnienie jest taka wykładnia art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w., zgodnie z którą dla ustalenia opłaty należy zastosować wskaźnik dotyczący zrzutu rocznego (Qmaxroczne). Ten właśnie wskaźnik odzwierciedla rzeczywistą dopuszczalną, a zatem legalną, ilość odprowadzanej wody w skali roku, której może dokonać strona skarżąca. Zastosowanie przez organ w zaskarżonej decyzji wskaźnika godzinowego doprowadziło zatem do wymierzenia opłaty w wysokości nieodzwierciedlającej kosztów rzeczywistego, a także dopuszczalnego i legalnego odprowadzania wód opadowych i drenażowych. Nie sposób nie zauważyć przy tym, że organ pominął zupełnie fakt, że w załączonym do akt sprawy pozwoleniu wodnoprawnym określony został parametr w postaci Qmax.s (52 dm3/s).

Powyższa okoliczność ma istotny wpływ na prawidłowość ustalenia wysokości spornej opłaty, podobnie jak wskazana w uzupełnieniu skargi kwestia prawidłowego ustalenia, co kryje się pod pojęciem "czas wyrażony w dniach", a zatem równie istotnego parametru branego pod uwagę przy obliczaniu spornej opłaty. W zaskarżonej decyzji zabrakło rozważań w tej kwestii. Organ nie umotywował w żaden sposób zajętego w tej mierze stanowiska, przyjmując bezrefleksyjnie, iż jest to okres 365 dni, pomimo tego że wykładnia, uwzględniająca art. 16 pkt 69 u.p.w., nakazuje przez "czas wyrażony w dniach" rozumieć czas, w którym wystąpiły opady atmosferyczne, na co trafnie uwagę zwrócił pełnomocnik skarżącej w złożonym na rozprawie załączniku do protokołu. Zdaniem Sądu, brak odniesienia się do tych kwestii w uzasadnieniu przyjętego w sprawie stanowiska skutkował wydaniem zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu uzasadniającym jej uchylenie w całości.

Obok wskazanych powyżej uchybień organu dotyczących ustalenia wysokości spornej opłaty w kontrolowanej sprawie, jak wynika z treści skargi, zasadnicze zastrzeżenia budzi jednak kwestia uznania przez organ za dopuszczalne ustalenie wysokości opłaty stałej za rok 2018 w roku kolejnym oraz określenia jednego terminu płatności kolejnych rat kwartalnych, w sytuacji kiedy brak jest obiektywnych przeszkód uniemożliwiających określenie opłaty na początku roku, którego dotyczy opłata oraz w oczywistej sprzeczności z terminami płatności poszczególnych rat, a wraz z nią kwestia przyjęcia przez organ, że nieuiszczone raty kwartalne opłaty stałej stanowią zaległość podatkową.

Dla rozstrzygnięcia powyższych kwestii kluczowe znaczenie ma art. 300 ust. 1 u.p.w., zgodnie z którym do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Dział III ustawy Ordynacja podatkowa normuje problematykę zobowiązań podatkowych. W myśl art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej, który ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, zobowiązania podatkowe powstają w dwojaki sposób: 1. z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, 2. z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Wskazać przy tym należy, że decyzja w przedmiocie zobowiązania podatkowego wydana w podatkowo-prawnym stanie faktycznym odpowiadającym zdarzeniu z punktu 1 cytowanego przepisu ma charakter deklaratoryjny. Potwierdza ona jedynie istnienie zobowiązania podatkowego powstałego z mocy prawa (vide np. art. 45 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1509). Charakterystyczny dla tego typu zobowiązań podatkowych jest obowiązek samoobliczenia podatku przez podatników. Z kolei decyzja wydana w warunkach przedstawionych w punkcie 2 jest zgoła odmienna. Przyjmuje się, że ma ona charakter konstytutywny, gdyż kreuje powstanie zobowiązania podatkowego. Zobowiązanie takie powstaje na skutek jej doręczenia, a nie na skutek zajścia określonego zdarzenia przewidzianego ustawą podatkową (vide np. decyzje ustalające wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości dla podatników będących osobami fizycznymi).

W ocenie Sądu, przedstawienie powyższego mechanizmu w niniejszych motywach jest o tyle ważne, że pozwala zaakcentować szereg różnic istotnych przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy. Wskazane wyżej odpowiednie zastosowanie Ordynacji podatkowej oznacza, że reguły w niej wyrażone winny być przestrzegane przez organy rozpatrujące kwestie opłat za usługi wodne.

Z tego względu organ orzekający w niniejszej sprawie powinien w pierwszej kolejności ustalić, jaki charakter ma decyzja ustalająca wysokość spornej opłaty. Jeśliby bowiem przyjąć, że ma ona charakter deklaratoryjny, zasadnym byłoby naliczanie odsetek od dnia następującego po dniu wymagalności roszczenia. Przykładowo w przypadku decyzji w sprawie przywołanego wyżej podatku dochodowego od osób fizycznych roszczenie staje się wymagalne z dniem 30 kwietnia roku następnego po roku, w którym powstał obowiązek podatkowy, co wprost wynika z art. 47 § 3 Ordynacji podatkowej, zaś odsetki stają się należne od dnia następnego.

Jeśliby zaś uznać, że decyzja ma charakter konstytutywny, trafne byłoby naliczanie odsetek po upływie 14 dni od daty doręczenia decyzji generującej zobowiązanie, co z kolei, wprost wynika z art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej.

W rozpoznawanej sprawie organ, zapewne mając na względzie art. 271 ust.1 u.p.w., uznał, że zobowiązanie powstało na skutek doręczenia informacji rocznej o wysokości opłat zawierając sposób obliczenia opłaty, aczkolwiek nie przeprowadził w tym zakresie żadnych rozważań. Zasadnicze wątpliwości budzi przyznanie informacji rocznej będącej przecież czynnością materialno-techniczną charakteru aktu władczego, na podstawie, którego nakłada się na strony obowiązki daninowe. Gdyby jednak nawet podzielić powyższe zapatrywanie organu, które zdaje się wynikać z treści ustawy Prawo wodne, nie sposób zgodzić się ze sposobem naliczania odsetek przyjętym przez organ. Następujące kwestie budzą bowiem zasadnicze zastrzeżenia.

Po pierwsze, jeśli odpowiednie zastosowanie w sprawie ma Ordynacja podatkowa, to należy zastanowić się, czy doręczenie informacji ustalającej wysokość opłaty powoduje powstanie zobowiązania, po upływie wymagalności którego należne stają się odsetki, o których mowa w art. 47 Ordynacji podatkowej. Jak bowiem wyżej wskazano, zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jedynie doręczenie decyzji, a nie jakiegokolwiek innego aktu, powoduje powstanie zobowiązania podatkowego, co ma zasadnicze znaczenie dla bytu odsetek i terminu płatności.

Po drugie, w przypadku gdyby organ, w toku ponowionego postępowania, uznał, że informacja taka ma charakter decyzji konstytuującej powstanie zobowiązania, definiując kwestię odsetek powinien postąpić w zgodzie z art. 47 § 2 Ordynacji podatowej, w myśl którego, jeżeli przepisy prawa podatkowego określają kalendarzowo terminy płatności podatku, zaliczki na podatek lub raty podatku, a decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego nie została doręczona co najmniej na 14 dni przed terminem płatności podatku, pierwszej zaliczki na podatek lub pierwszej raty podatku, obowiązuje termin określony w § 1. Przepis ten wskazuje termin płatności pierwszej, a w konsekwencji sposób liczenia odsetek w przypadku, gdy decyzja konstytuująca zobowiązanie została doręczona po upływie terminu płatności pierwszej raty. Zgodnie z art. 271 ust. 6 u.p.w. podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę stałą na rachunek bankowy Wód Polskich w 4 równych ratach kwartalnych nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału. Zważywszy na datę wydania zarówno informacji, jak i zaskarżonej decyzji dotyczących opłaty za rok 2018 (odpowiednio: 24 stycznia 2019 r. i 11 marca 2019 r.) przyjąć należy, że do opłaty stałej w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie cytowany wyżej art. 47 § 2 Ordynacji podatkowej.

Jednak zważyć także należy, że jak wskazano wyżej, cytowany art. 47 § 2 Ordynacji podatkowej ma zastosowanie jedynie do pierwszej raty opłaty. Zachodzi zatem pytanie, jaki jest termin płatności kolejnych rat oraz od jakiej daty należy liczyć odsetki należne od pozostałych rat opłaty, skoro zarówno informacja, jak i decyzja zostały wydane po upływie terminu płatności ostatniej z nich. W rozważanym kontekście uwagę zwraca także trafnie podniesiony w skardze zarzut, iż ustalanie wysokości opłaty stałej za rok 2018 w roku kolejnym pozbawia podmiot obowiązany do ponoszenia opłat możliwości uiszczenia opłat w terminie.

Organ nie dostrzegł żadnego z tych zagadnień, przyjmując bezpodstawnie (i powołując się błędnie na art. 47 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej), i zarazem wykorzystując swą niewątpliwie dominującą pozycję w rozważanym postępowaniu bez podania jakichkolwiek argumentów na poparcie takiej praktyki administracyjnej, że odsetki należą się (w zakresie wszystkich 4 rat) po upływie 14 dni od daty doręczenia informacji ("niewniesiona w terminie do 27.02.2019 r. I, II, II i IV rata kwartalna opłaty stałej za (...) odprowadzanie do rzeki G. (...) wód opadowych i drenażowych (...) stanowi zaległość podatkową w rozumieniu art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, od której, stosownie do art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej, naliczane są odsetki za zwłokę..." (vide: rozważania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji; na maginesie uwagę zwraca omyłkowe wskazanie w uzasadnieniu "oplaty stałej za pobór wód"). Wprawdzie nie zostało to wyrażone wprost, lecz jednoznacznie wynika, że niezapłacenie każdej z rat w terminie 14 dni od doręczenia informacji powoduje naliczanie odsetek. Przypomnieć zatem należy, że odsetki, zgodnie z art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej naliczane są od zaległości podatkowych. Z kolei w myśl art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności.

Jeśli więc art. 271 ust. 6 u.p.w. przewiduje płatność opłaty stałej w 4 równych ratach kwartalnych nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału, to wydając informację i decyzję za rok 2018 w dniach 24 stycznia 2019 r. i 11 marca 2019 r. nie można zasadnie żądać od podmiotu zobowiązanego zapłacenia drugiej i kolejnych rat w terminie 14 dni od doręczenia informacji. W tej dacie bowiem podmiot zobowiązany nie pozostaje w zwłoce w zapłacie drugiej i kolejnych rat opłaty, skoro wysokość opłaty podmiot ten poznał dopiero z dniem otrzymania informacji, to jest w styczniu roku następującego po roku, którego dotyczy opłata. W tym zakresie co najwyżej może mieć zastosowanie reguła wyrażona w powołanym wyżej art. 271 ust. 6 u.p.w., zgodnie z którym płatność ta powinna nastąpić nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału jednak roku 2019. Powyższa wykładnia wynika wprost z zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony wyrażonej w art. 7a § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu, przyjęcie odmiennej wykładni powołanej normy prowadzi do sytuacji, w której podmiot zobowiązany do ponoszenia przedmiotowych opłat pozbawiony jest możliwości ich uiszczenia w terminie z przyczyn leżących po stronie organu, gdyż to brak stosownego działania tego organu we właściwym czasie pozbawia go tej możliwości. Sąd przy tym krytycznie ocenia zaprezentowną w sprawie praktykę administracyjną niedającą podmiotowi ponoszącemu przedmiotową opłatę możliwości jej uiszczenia we właściwym terminie i konsekwencji obciążającą go koniecznością ponoszenia odsetek z tytułu zaległości. Takie działanie organu z pewnością nie służy pogłębianiu zaufania jednostki do organów państwa, w tym zwłaszcza organu prowadzącego postępowanie administracyjne, o którym mowa w art. 8 § 1 k.p.a., i jako takie nie może być akceptowane z punktu widzenia przyjętej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego. W konsekwencji uznać więc należy, że wydając kontrolowaną obecnie przez Sąd decyzję organ dopuścił się również naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik analizowanej sprawy.

Mając na uwadze zasygnalizowaną wyżej złożoność problematyki odpowiedniego stosowania przepisów Działu III Ordynacji podatkowej w kwestiach dotyczących opłat z tytułu usług wodnych uregulowanych w ustawie Prawo wodne należy zauważyć, że nie jest wykluczona i taka interpretacja przepisów ustawy Prawo wodne, z której wynika, że odsetki będą naliczane wyłącznie w sytuacji, gdy zobowiązanie do zapłaty opłaty stałej będzie wynikało z decyzji. Ustawa przewiduje dwa przypadki wydawania decyzji. Jeden z nich dotyczy sytuacji, w której podmiot zobowiązany nie zapłacił opłaty stałej ustalonej na podstawie informacji (art. 271 ust. 7). Drugi występuje, gdy podmiot zobowiązany kwestionuje w drodze reklamacji wysokość opłaty wskazanej w informacji (art. 273 ust. 6). Powyższe stanowisko doznaje wzmocnienia w treści zaskarżonej decyzji, z sentencji której w istocie nie wiadomo, czy organ podzielił stanowisko wyrażone w informacji o terminach płatności rat, a w konsekwencji odsetkach od zaległości, czy też poprzestał na wymierzeniu jednej opłaty rocznej za rok 2018 bez określania terminów płatności. Analogiczny pogląd w rozważanej materii zawarł Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 393/19. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni pogląd ten podzielił, dając temu wyraz w niniejszym uzasadnieniu.

Reasumując, należało stwierdzić, że w kontrolowanej sprawie doszło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego - art. 7a § 1 i art. 8 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co doprowadziło do naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 271 ust. 4 ust. 1 u.p.w. w sposób mający wpływ na wynik tej sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, stosownie do art. 153 p.p.s.a., zobowiązany będzie kierować się oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu wyroku, szczegółowo przy tym odnosząc się do argumentacji pełnomocnika skarżącej dotyczącego naruszenia art.271 ust. 4 pkt 1 u.p.w., zajęte zaś w sprawie stanowisko uzasadni zgodnie z regulacją art. 107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O zwrocie poniesionych przez skarżącą kosztów postępowania sądowego orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Zasądzona kwota obejmuje wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego (90 zł) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).

a.tp.