Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1351/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 pkt 12 lit. b), art. 76 ust. 1, art. 79 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 14 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ł. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 lutego 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1875/12 w sprawie ze skargi Ł. P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ł. P. na rzecz Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 4 lutego 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1875/12, oddalił skargę Ł. P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] października 2009 r. Ł. P. został wpisany na listę aplikantów adwokackich. Szkolenie na I roku aplikacji rozpoczął po złożeniu ślubowania w dniu 7 stycznia 2010 r.

Z kolokwium po I roku szkolenia aplikant w terminie głównym i poprawkowym uzyskał oceny niedostateczne. Zdaniem komisji egzaminacyjnych, aplikant wykazywał rażące braki, nie rozumiał istoty problemów prawnych zawartych w pytaniach i nawet nie podejmował próby ich rozwiązania.

Na wniosek aplikanta Okręgowa Rada Adwokacka w K. w dniu [...] marca 2011 r. podjęła uchwałę o wyrażeniu zgody na powtarzanie przez niego pierwszego roku szkoleniowego.

Po odbyciu ponownego szkolenia w ramach I roku aplikacji, aplikant otrzymał oceny niedostateczne z wszystkich trzech bloków tematycznych, zaś na kolokwium poprawkowym otrzymał dwie oceny niedostateczne, wykazując brak znajomości podstawowych pojęć z zakresu prawa karnego materialnego i procedury karnej oraz nieporadność w posługiwaniu się językiem prawniczym.

Okręgowa Rada Adwokacka wszczęła postępowanie w przedmiocie skreślenia Ł. P. z listy aplikantów, o czym zawiadomiła aplikanta i jego patrona, jednakże ani strona ani jej patron nie skorzystali z możliwości wypowiedzenia się w sprawie.

Uchwałą z dnia [...] marca 2012 r. Okręgowa Rada Adwokacka w K. skreśliła Ł. P. z listy aplikantów adwokackich.

Zdaniem organu I instancji, aplikant w toku dwóch lat szkolenia nie zdołał uzyskać kwalifikacji teoretycznych ani praktycznych pozwalających na pozytywne rokowania co do możliwości samodzielnego świadczenia w przyszłości pomocy prawnej. Uzyskane oceny wskazały na rażące braki w zakresie podstawowej wiedzy prawniczej u aplikanta. Organ I instancji podkreślił, że w toku czterech kolokwiów rocznych Ł. P. uzyskał, aż osiem ocen niedostatecznych, co potwierdza jego trwałą niekompetencję i niezdolność do nadrobienia niedostatków wiedzy i umiejętności.

Odwołanie od powyższej uchwały wniósł Ł. P.

Uchwałą z dnia [...] czerwca 2012 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy uchwałę wydaną przez organ I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika nieprzydatność Ł. P. do wykonywania zawodu adwokata. Organ podkreślił, że aplikant skorzystał z możliwości powtarzania roku szkoleniowego i pomimo dwukrotnego odbycia szkoleń teoretycznych i dwuletniej praktyki u patronki nie zdołał uzyskać pozytywnej oceny z zakresu prawa karnego materialnego czy procesowego. Wskazał, że z uzasadnień ocen negatywnych wynika rażąca niekompetencja aplikanta, nieopanowanie obowiązującego materiału oraz brak umiejętności posługiwania się językiem prawniczym.

Zdaniem Prezydium NRA, na ocenę nieprzydatności do zawodu adwokata nie mogą mieć decydującego znaczenia pozytywne opinie z okresu szkolenia w sądach i prokuraturze. W toku praktyk umiejętności i wiedza aplikanta nie są bowiem sprawdzane tak dogłębnie i kompleksowo, jak w czasie kolokwium.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) polegającego na podjęciu uchwały o skreśleniu aplikanta z przekroczeniem okresu 2 lat od rozpoczęcia przez niego aplikacji, organ II instancji przyznał, że w sensie kalendarzowym zapadła ona po upływie 2 lat, liczonych zarówno od daty wpisu na listę aplikantów, jak też ślubowania i rozpoczęcia szkolenia. Z uwagi na ratio legis art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze oraz treść § 22 Regulaminu aplikacji adwokackiej uchwała nie jest wadliwa. Wskazane regulacje prawne dają organom samorządu adwokackiego możliwość eliminowania w początkowym okresie aplikacji osób negatywnie rokujących w zawodzie. Okres ten obejmuje dwa pierwsze lata szkoleniowe, tj. pierwszy i drugi rok szkolenia. W ocenie organu, niezgodne z celem ustawy byłoby sprowadzanie pojęcia "pierwszych dwóch lat aplikacji" wyłącznie do lat kalendarzowych, bez względu na przebieg aplikacji. Sprzeczne z ustawą byłoby zatem założenie, że "dwa pierwsze lata aplikacji" upływają wraz z upływem lat kalendarzowych również w przypadku powtórzenia przez aplikanta I roku szkoleniowego. Zdaniem organu szkolenie Ł. P. nie wykroczyło poza pierwszy rok aplikacji, wobec czego nie rozpoczął on nawet drugiego roku aplikacji, nie mówiąc już o jego zakończeniu. Skarżący osiągnął jedynie status aplikanta I roku i nadal znajduje się w okresie objętym treścią art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze. Stanowisko takie znajduje wsparcie również w treści § 22 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, który wyłącza możliwość zaliczania do ustawowego okresu aplikacji roku zakończonego niezdanym kolokwium.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na powyższe rozstrzygnięcie wniósł Ł. P., domagając się uchylenia w całości uchwał obu instancji.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że zaskarżona uchwała, wbrew wymogom art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.), nie wskazuje podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Skarżący nie zgodził się z przyjętą przez organ interpretacją pojęcia "pierwszych dwóch lat aplikacji". Jego zdaniem pojęcie to należy interpretować wyłącznie literalnie przyjmując, że "pierwsze dwa lata aplikacji" to właśnie dwa pierwsze lata kalendarzowe odbywania aplikacji. Błędnym jest twierdzenie Prezydium NRA, że celem ustawodawcy było stworzenie organom możliwości eliminowania osób negatywnie rokujących w zawodzie w początkowym okresie aplikacji, obejmującym dwa pierwsze lata szkoleniowe, tj. pierwszy i drugi rok szkolenia, nie zaś w pierwszych dwóch latach aplikacji, rozumianych jako dwa lata kalendarzowe, bez względu na przebieg samej aplikacji.

Skarżący podkreślił, że treść § 22 ust. 3 in fine Regulaminu w sprawie odbywania aplikacji adwokackiej nie może modyfikować postanowień rangi ustawowej, przewidzianych w Prawie o adwokaturze, które nie zawierają regulacji pozwalających na pominięcie przy liczeniu czasu trwania aplikacji roku szkoleniowego, który był powtarzany.

Wnoszący skargę wskazał ponadto, że uchwała w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich ma charakter uznaniowy i wymaga wnikliwego i logicznego uzasadnienia. Zaskarżona uchwała nie czyni zadość powyższym wymogom, a stwierdzenie nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu zostało dokonane tylko w oparciu o negatywny wynik kolokwium rocznego. Organ jedynie marginalnie odniósł się do pozytywnych opinii z praktyk w sądach i w prokuraturze, z których skarżący uzyskał bardzo dobre i celujące oceny, a po pierwszym roku aplikacji uzyskał pozytywną ocenę od patrona, wysoko oceniającego jego możliwości i wystawiającego mu bardzo dobre oceny za poszczególne umiejętności.

Wyrokiem z dnia 4 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę.

Sąd I instancji podniósł, że art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze daje podstawę do rozważenia możliwości skreślenia aplikanta z listy aplikantów w sytuacji uznania jego nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Możliwość utraty statusu aplikanta ze względu na powyższą przesłankę wyłącza upływ terminu, o którym mowa w powołanym przepisie.

WSA stwierdził, że w myśl § 9 ust. 3 uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 listopada 2011 r. nr 55/2011 w sprawie Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej podstawą do stwierdzenia nieprzydatności aplikanta adwokackiego do wykonywania zawodu może być brak postępów w realizacji celów określonych w § 2 regulaminu oraz uchybienie obowiązkom wynikającym z § 5 ust. 1 regulaminu, przejawiające się albo negatywnym wynikiem sprawdzianu, negatywnym wynikiem kolokwium, jak też negatywną opinią patrona, negatywną opinią kierownika szkolenia o przebiegu aplikacji, uchybieniem obowiązkowi uczestnictwa w zajęciach oraz innymi okolicznościami, mającymi znaczenie dla oceny przydatności aplikanta do wykonywania zawodu.

Sąd I instancji wskazał, że z uwagi na to, iż przepis art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze daje kompetencję okręgowym radom adwokackim do wydania decyzji uznaniowej, WSA musiał skontrolować, czy rozstrzygnięcie samorządu adwokackiego nie nosiło cech dowolności, przekroczenia granic uznania administracyjnego i czy zostało należycie uzasadnione przy uwzględnieniu zarówno interesu strony, jak i interesu społecznego.

Wykonywanie zawodu adwokata polega na świadczeniu profesjonalnych usług prawnych wymagających posiadania bogatej i ugruntowanej wiedzy z zakresu różnych dziedzin prawa. Wyznacznikiem sposobu realizacji przez aplikanta obowiązku podnoszenia poziomu wiedzy zawodowej są oceny uzyskane z kolokwium z dziedziny prawa, które było przedmiotem zajęć seminaryjnych w okresie poprzedzającym kolokwium. Ocena z kolokwium ma też istotne znaczenie dla dalszego przebiegu aplikacji. Pozytywne oceny z kolokwium świadczą o celowości dalszego kształcenia i są warunkiem koniecznym decydującym o możliwości przystąpienia aplikanta do egzaminu końcowego. Negatywne oceny z kolokwium świadczą o braku postępów w toku aplikacji i stanowią przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata. Kryterium świadczącym o "nieprzydatności" aplikanta do wykonywania zawodu adwokata powinny być czynniki związane z brakiem znajomości prawa i odpowiednich umiejętności. W toku aplikacji powinno dochodzić do stosownej weryfikacji aplikantów w tym zakresie, czego formą są właśnie kolokwia.

Zdaniem Sądu I instancji, rozstrzygnięcia organów o skreśleniu skarżącego z listy aplikantów nie noszą znamion dowolności, ani nie przekraczają granic uznania administracyjnego, bowiem Ł. P. mimo powtórzenia pierwszego roku szkoleniowego aplikacji nie zaliczył kolokwium rocznego. Wystąpienie wymienionej w § 9 Regulaminu podstawy do stwierdzenia nieprzydatności aplikanta, w postaci negatywnego wyniku kolokwium, mogło w ocenie Sądu stanowić przesłankę skreślenia skarżącego z listy aplikantów w warunkach powtarzania przez niego szkolenia w ramach I roku aplikacji i czterokrotnej próby zaliczenia kolokwium rocznego kończącego I rok aplikacji.

Sąd podniósł, że zasadniczą formą weryfikacji wiedzy aplikanta są kolokwia przeprowadzane w toku aplikacji. W tej sytuacji czterokrotny negatywny wynik kolokwium mógł być uznany za okoliczność przesądzającą o skreśleniu skarżącego z listy aplikantów i to niezależnie od treści opinii o przebiegu jego aplikacji.

Za niezasadny WSA uznał również zarzut błędnej wykładni pojęcia "pierwszych dwóch lat aplikacji" i naruszenia art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze. Sąd podzielił pogląd Prezydium NRA, że przy wykładni okresu "pierwszych dwóch lat aplikacji" należy sięgnąć do wykładni celowościowej i systemowej. Celem przepisu art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze jest umożliwienie organom weryfikacji listy aplikantów w aspekcie ich postępów w nabywaniu umiejętności zawodowych w okresie dwóch pierwszych lat szkolenia. Zakończenie drugiego roku szkolenia jest ostatnim momentem, w którym organ może władczo przesądzić, że dana osoba źle rokuje na przyszłość w zawodzie adwokata. Z wykładni systemowej i celowościowej wynika, że w istocie chodzi w nim o okres zaliczenia szkolenia na drugim roku aplikacji, którego regulaminowym zakończeniem jest kolokwium roczne. Taką interpretację wspiera również, zdaniem Sądu, treść § 22 ust. 3 in fine Regulaminu, zgodnie z którym, w przypadku uzyskania przez aplikanta zgody na powtórzenie roku szkoleniowego nie zalicza się do ustawowego czasu trwania aplikacji roku szkoleniowego zakończonego negatywną oceną z poprawkowego kolokwium lub poprawkowego sprawdzianu. Sąd I instancji wskazał, że skarżący w dacie podejmowania przez organy kwestionowanych uchwał nie wykroczył poza pierwszy rok aplikacji, skutkiem czego rozstrzygnięcie w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów podjęte zostało w zakreślonym przez przepis art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze okresie pierwszych dwóch lat aplikacji.

W ocenie Sądu, uchybienie procesowe organu odwoławczego polegające na niewskazaniu konkretnej normy stanowiącej podstawę prawną wydanej uchwały (art. 107 § 1 k.p.a.), wobec zawartego i opartego na ustaleniach faktycznych uzasadnienia prawnego uznać należy za niemające istotnego wpływu na rozstrzygnięcie. WSA zauważył zaś, że podstawa prawna zawarta jest w uchwale Okręgowej Rady Adwokackiej w K. i nie ulega wątpliwości, że oba rozstrzygnięcia oparte są na art. 79 ust.2 Prawa o adwokaturze.

Sąd I instancji stwierdził, że organy samorządu adwokackiego nie dopuściły się obrazy przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80, i 107 § 1 i § 3 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Z zebranego i ocenionego materiału dowodowego wynika, że skarżący, odbywając dwukrotnie szkolenie na pierwszym roku aplikacji, otrzymał negatywne oceny z kolokwium rocznego i wykazał elementarne braki w wiedzy prawniczej oraz niezrozumienie istoty problemów prawnych występujących w pytaniach, co potwierdziła również negatywna opinia Przewodniczącej Komisji Szkolenia Aplikantów Okręgowej Rady Adwokackiej w K. Okoliczności te stanowiły zdaniem Sądu uzasadnioną podstawę do stwierdzenia przez organy nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata, skutkującej możliwością skreślenia go z listy aplikantów adwokackich.

II

Skargę kasacyjną złożył Ł. P.

Wyrok zaskarżył w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego, a to art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze, polegające na jego błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, poprzez przyjęcie, iż przewidzianego w art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze pojęcia "pierwszych dwóch lat aplikacji" nie można rozumieć jako pierwsze dwa lata kalendarzowe odbywania aplikacji oraz przyjęcie, iż negatywny wynik z kolokwium jest samoistną przesłanką do skreślenia z listy aplikantów;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo stwierdzenia przez WSA w W. naruszenia przez organ odwoławczy – Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej przepisu art. 107 § 1 k.p.a., polegające na niewskazaniu konkretnej normy stanowiącej podstawę prawną wydanej uchwały z dnia [...] czerwca 2012 r., znak: [...].

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że użyte w art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze pojecie "pierwszych dwóch lat aplikacji", należy interpretować wyłącznie literalnie, przyjmując, iż są to dwa pierwsze lata kalendarzowe odbywania aplikacji. Zdaniem kasatora, przyjęcie przez Sąd I instancji, iż § 22 ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji wspiera interpretację art. 79 ust. 2 powołanej ustawy prezentowaną przez organ odwoławczy, nie może być uznane za prawidłowe, bowiem prowadzić musiałoby do zaakceptowania modyfikacji postanowień rangi ustawowej.

Strona wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że WSA dopuścił się również naruszenia powołanego przepisu Prawa o adwokaturze wskutek błędnego zaaprobowania zastosowania tego przepisu w odniesieniu do osoby kasatora i przyjęcia, iż negatywny wynik z kolokwium jest przesłanką uzasadniającą stwierdzenie jego nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Sąd I instancji wadliwie zaaprobował także stanowisko Prezydium NRA, iż zasadniczą formą weryfikacji wiedzy aplikanta są kolokwia przeprowadzone w toku aplikacji.

Zdaniem kasatora, wymogu wskazania podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia nie spełnia omawianie tej podstawy w uzasadnieniu uchwały, jak również wskazanie na podstawę prawną w utrzymanej w mocy uchwale Okręgowej Rady Adwokackiej w K.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

Rozpatrując zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji prawa procesowego zauważyć należy, że organ II instancji naruszył prawo procesowe nie podając w uchwale podstawy procesowo-ustrojowej swego działania. Zważywszy jednak, że w uzasadnieniu uchwały organ podał i szczegółowo wyjaśnił materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia, należy uznać, iż wyżej opisane naruszenie nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy, co trafnie ocenił Sąd I instancji. Zatem Sąd ten nie naruszył prawa procesowego uznając, że wskazany brak nie może być podstawą uchylenia uchwały z uwagi na treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Pierwszy zarzut kasacyjny uznać więc trzeba za nieusprawiedliwiony, bowiem kasator nie wyjaśnił jaki wpływ na wynik sprawy miało powyższe uchybienie organu i dlaczego uważa, że Sąd I instancji naruszył prawo procesowe oddalając skargę w tej sytuacji.

Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 79 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, polegające na uznaniu, że w powołanym przepisie chodzi o lata aplikacji, nie zaś o lata kalendarzowe.

Pogląd zaprezentowany przez Sąd I instancji, iż użyte w powołanym przepisie określenie "w okresie dwóch pierwszych lat aplikacji" należy rozumieć, jako lata szkoleniowe a nie kalendarzowe, jest oczywiście trafny. Art. 79 ust. 2 zawarty jest w Dziale VII ustawy zatytułowanym "Aplikacja adwokacka". Dział ten zawiera szczegółowe uregulowania dotyczące naboru na aplikację oraz egzaminu adwokackiego. Gdy chodzi o przebieg aplikacji, omawiany Dział VII zawiera tylko jedno uregulowanie stanowiące, iż aplikacja adwokacka rozpoczyna się 1 stycznia każdego roku i trwa trzy lata. Zgodnie natomiast z art. 58 pkt 12 lit. b) ustawy, Naczelna Rada Adwokacka uchwala regulamin zawierający zasady odbywania aplikacji adwokackiej. Uchwalenie Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej odbywa się więc na podstawie upoważnienia ustawowego. Omawiany Regulamin zawarty w uchwale NRA nr 55/2011 z dnia 19 listopada 2011 r. zawiera kompletne uregulowanie problematyki związanej z przebiegiem aplikacji. Akt ten nie został zaskarżony przez Ministra Sprawiedliwości do Sądu Najwyższego, zatem jego zgodność z prawem nie została zakwestionowana. Brak podstaw do uznania, że powołany akt zawiera uregulowania wzajemnie ze sobą sprzeczne lub sprzeczne z ustawą.

Regulamin przewiduje sytuacje, które muszą skutkować przedłużeniem okresu od rozpoczęcia do zakończenia aplikacji ponad okres kalendarzowych trzech lat.

Dzieje się tak wtedy, kiedy aplikant korzysta z urlopu dziekańskiego udzielonego na podstawie § 7 Regulaminu lub powtarza rok na podstawie art. 22 ust. 3 Regulaminu. Przedłużenie okresu od rozpoczęcia do zakończenia aplikacji nie wpływa na fakt, że trwa ona zgodnie z ustawą trzy lata i są to zawsze lata "szkoleniowe", bowiem art. 76 ust. 1 ustawy należy rozumieć, jako przepis ustanawiający trzyletni okres programu szkolenia. Jeżeli zatem aplikant powtarza rok szkoleniowy, to trafne jest stanowisko, że rok powtórzony nie stanowi o przedłużeniu aplikacji o ten rok. Aplikant, który nie zaliczy powtórzonego roku aplikacji jest ciągle aplikantem po pierwszym roku aplikacji, mimo, że u niego ten pierwszy rok obejmował aż dwa lata kalendarzowe.

Pogląd odmienny powodowałby niemożliwą do zaakceptowania sytuację, że aplikant, który po powtórzeniu roku szkoleniowego ponownie nie zaliczył kolokwium nie mógłby być skreślony listy aplikantów z powodu upływu okresu 2 lat od rozpoczęcia aplikacji, a jednocześnie nie mógłby już ani powtórzyć roku szkolenia (bo powtórzenie możliwe jest jednokrotnie), ani otrzymać zaliczenia roku szkoleniowego, ani po upływie trzech lat od rozpoczęcia aplikacji, otrzymać zaświadczenia o odbyciu aplikacji z uwagi na niezaliczenie roku szkoleniowego.

W tym stanie rzeczy za trafną uznać należy wykładnię art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze przyjętą przez organy Samorządu i Sąd I instancji, iż w przepisie tym chodzi o lata szkoleniowe i aplikant może być skreślony z uwagi na nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata do czasu zakończenia drugiego roku szkoleniowego, bowiem do tego czasu trwają dwa pierwsze lata aplikacji. To jest właściwy okres, w którym organy adwokatury mogą ocenić przydatność aplikanta do wykonywania zawodu adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie niniejszej nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku z dnia 6 marca 2012 r. (II GSK 93/11), iż w omawianym przepisie chodzi o lata kalendarzowe.

Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za nieusprawiedliwiony także ostatni zarzut kasacyjny dotyczący wadliwości poglądu, iż negatywny wynik kolokwium stanowi samoistną przesłankę do skreślenia z listy aplikantów. Istotnie, pogląd, że negatywny wynik kolokwium stanowi samoistną i wystarczającą przesłankę do skreślenia z listy aplikantów jest zbyt ogólny i za daleko idący, ale poglądu takiego nie wyraził ani organ samorządu, ani Sąd I instancji na gruncie sprawy niniejszej, w której chodziło o skreślenie aplikanta, który po powtórzeniu roku ponownie nie zaliczył kolokwium.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przy ocenie przydatności do zawodu adwokata znaczenie zasadnicze ma wiedza aplikanta potwierdzona zaliczonymi kolokwiami. Brak tej wiedzy, potwierdzony niezaliczeniem powtarzanego roku, zasadniczo prowadzi do skreślenia z listy aplikantów.

Natomiast inne okoliczności wymienione w § 22 ust. 1 Regulaminu, które warunkują zaliczenie roku, tj. zaliczenia zajęć, zaświadczenia i opinie nie mogą zastąpić warunku podstawowego zaliczenia roku jakim jest zaliczenie kolokwiów. Gdy opinie o aplikancie są szczególnie pozytywne, powinny przemawiać za nieskreśleniem go z listy aplikantów mimo niezaliczenia kolokwium i wskazywać na zasadność powtarzania roku szkoleniowego. W tym aspekcie powinny być brane pod uwagę przy skreśleniu z listy aplikantów. Jednak, kiedy aplikant mimo powtórzenia roku nie nabył wymaganej wiedzy i nie zaliczył poprawkowych kolokwiów, nawet najlepsze opinie nie mogą przemawiać za nieskreśleniem go z listy aplikantów. Pozbawiona jakiegokolwiek uzasadnienia byłaby kontynuacja aplikacji, mimo stwierdzonego braku wiedzy, który już nie mógłby być uzupełniony i zweryfikowany z powodu wyczerpania trybu powtarzania roku i zdawania kolokwiów poprawkowych. Należy stwierdzić, że zawód adwokata wymaga przede wszystkim gruntownej wiedzy i niemożność jej nabycia w czasie aplikacji mimo powtarzania roku pozwala na ustalenie nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata, co musi skutkować skreśleniem z listy aplikantów. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej.

Mając na uwadze wywody powyższe należy uznać, że w okolicznościach sprawy omawiany zarzut kasacyjny jest nieusprawiedliwiony, a negatywny wynik kolokwium mógł stanowić samoistną przesłankę skreślenia z listy aplikantów.

Mając na względzie wywody powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty kasacyjne za nieusprawiedliwione i działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.