Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 637/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 89, art. 129, art. 141, art. 23a
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 24
journal: Dz.U. 1999 nr 83 poz 930
law: Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy.
article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
article: art. 1 pkt 27
journal: Dz.U. 2011 nr 134 poz 779
law: Ustawa z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi H spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gie poza kasynem gry I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej H spółki z o.o. kwotę 2 817 (dwa tysiące osiemset siedemnaście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2015 roku nr [...], którą to decyzją, powołując się na art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), dalej w skrócie o.p., art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1404 ze zm.), art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.), dalej w skrócie u.g.h., po rozpatrzeniu odwołania H Spółki z o.o. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] kwietnia 2015r. nr [...], w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry na automatach "[...]" nr [...] oraz "[...]" nr [...] w kwocie 24.000 zł utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia:

W dniu [...] maja 2014 r. funkcjonariusze Referatu Dozoru Urzędu Celnego

podczas wykonywania obowiązków służbowych, dokonali sprawdzenia przestrzegania przepisów u.g.h. w kontroli w MARKECIE prowadzonym przez T.M., Firma H ul. [...], ujawniając automaty do gier: "[...]" nr urządzenia [...] oraz "[...]" nr urządzenia [...]. Dokonano oględzin znajdujących się w ww. lokalu urządzeń poprzez przeprowadzenie eksperymentu procesowego. Na tę okoliczność sporządzono protokół oględzin automatów. Zabezpieczono również kopię umowy dzierżawy z dnia [...] maja 2013 r. zawartą pomiędzy Firmą H T.M. a H Spółką z o.o.. Z dokumentów pozyskanych w trakcie kontroli nie wynikało również, by ww. Spółka jako właściciel automatu posiadała zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa.

Mając na uwadze ustalenia kontroli, Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry na wskazanych wyżej urządzeniach.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, Naczelnik Urzędu Celnego

decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. wymierzył Spółce z o.o. H karę pieniężną za urządzanie gier poza kasynem gry na opisanych wyżej automatach w kwocie 24.000,00 zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia, obok art. 207 § 1 o.p. organ podał art. 6 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. pkt 2 , art. 90 ust. 1 i 2, art. 91 u.g.h.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

- naruszenie przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 oraz art. 91 ustawy

w związku z art 6 i 14 u.g.h. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wobec wymierzenia kary za urządzanie gier poza kasynem, polegające na bezpodstawnym wymierzeniu Skarżącej kary pieniężnej mimo braku notyfikacji projektu tej ustawy wymaganego przez art. 8 ust. 1 oraz art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r., ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej dyrektywą Rady 2006/96/WE z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz.U.UE.L.98.204.37 ze zm.) i konsekwencji zastosowanie przepisów technicznych, które wobec braku notyfikacji są bezskuteczne i nie mogą być podstawą wymierzenia kar wobec jednostek w świetle orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., a tym samym prowadzenie postępowania w sposób budzący wątpliwości strony tj. z naruszeniem art. 121 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej;

- naruszenie przepisu art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 89 u.g.h. i art. 24 i art. 107 § 1 k.k.s. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na niekonstytucyjnym przepisie art. 89 u.g.h. zakładającym wymierzenie finansowej kary pieniężnej w stosunku do tych samych osób i za identycznie zdefiniowany czyn, zagrożony grzywną pieniężną czyn penalizowany na gruncie art. 107 § 1 w związku z art. 24 k.k.s.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie,

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 roku nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Spór w niniejszej sprawie zdaniem organu sprowadza się zasadniczo do konieczności rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy dwóch kwestii. Po pierwsze na ustaleniu, czy gra na ww. urządzeniu jest grą na automacie w rozumieniu art. 2 ust. 5 u.g.h.. Po drugie, czy nałożenie spornej kary pieniężnej było zasadne.

Dokonując wykładni normy art. 2 ust. 5 u.g.h. organ stwierdził, iż stanowi ona uzupełnienie definicji gry na automatach, zawartej w art. 2 ust. 3 tej ustawy. Stosownie do art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości, z kolei w myśl art. 2 ust.5 tej ustawy, grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.

Ustalenia poczynione przez funkcjonariuszy urzędu celnego pozwalają na stwierdzenie, że na automatach prowadzi się gry o wygrane pieniężne i automat bezpośrednio je realizuje. Na układ znaków na prezentowanych grach grający nie mają żadnego wpływu i zależy od przypadku co uzasadnia przyjęcie, że gry na tym automacie są grami losowymi. Organ przedstawił również wynik ekspertyz sporządzonych w dniu [...] grudnia 2013 roku oraz [...] marca 2015 roku przez biegłego sądowego R.R., która została sporządzona po uprzednim dokonaniu oględzin spornych automatów i przeprowadzeniu na jednym z nich gier testowych. Ustalenia biegłego sądowego w zakresie stanu technicznego i sposobu działania spornego automatu są spójne z ustaleniami funkcjonariuszy urzędu celnego wskazanymi w protokole z oględzin i przeprowadzonej gry kontrolnej. Tym samym należy uznać, iż sporny automat jest automatem do gry w rozumieniu art. 2 ust. 5 u.g.h.

Uznając, że u.g.h. nie definiuje pojęcia "charakteru losowego", Dyrektor Izby Celnej podzielił w tym zakresie pogląd wywiedziony przez Sąd Najwyższy w wyroku sygn. akt V KK 420/11 z dnia 7 maja 2012 r., iż w rozumieniu art. 2 ust. 5 u.g.h. gra "ma charakter losowy", jeśli jej wynik jest nieprzewidywalny dla grającego.

W tym kontekście, w ocenie Dyrektora Izby Celnej w przedmiotowej sprawie wbrew twierdzeniu strony uznać należało, że gra na spornych automatach ma "charakter losowy", a nie "zręcznościowy", ponieważ wygrana punktowa nie zależy od umiejętności (wrodzonych lub nabytych) uczestnika gry, jego predyspozycji fizycznych lub intelektualnych, skoro po uruchomieniu przez grającego przyciskiem "START" nie ma on już wpływu na ustawienie się bębnów w odpowiedniej konfiguracji.

Wobec uznania spornych urządzeń za automaty do gry w rozumieniu u.g.h. i bezspornego jego użytkowania poza kasynem gry bez wymaganego zezwolenia zaistniała przesłanka do nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł w trybie art. 89 tej ustawy. Dyrektor Izby Celnej uznał zatem prawidłowość decyzji organu I instancji, w związku z czym brak było podstaw do zmiany tej decyzji i koniecznym stało się utrzymanie jej w mocy.

Odpowiadając na zarzut naruszenia przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 oraz art. 91 w związku z art. 6 i 14 u.g.h. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wobec wymierzenia kary za urządzanie gier poza kasynem, polegające na bezpodstawnym wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej mimo braku notyfikacji projektu tej ustawy wymaganego przez art. 8 ust. 1 oraz art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE i konsekwencji zastosowanie przepisów technicznych, które wobec braku notyfikacji są bezskuteczne i nie mogą być podstawą wymierzenia kar wobec jednostek w świetle orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., a tym samym prowadzenie postępowania w sposób budzący wątpliwości strony tj. z naruszeniem art. 121 § 1 i 2 o.p., organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż nie uchwalono dotychczas żadnego innego przepisu prawnego, który uchylałby przepisy ustawy hazardowej. Dopóki taki przepis prawny nie zostanie uchwalony, to ustawa ta nadal obowiązuje i posiada moc prawną w polskim systemie prawnym. To, że przepisy przedmiotowej ustawy bezpośrednio dotyczą strony i jej działalności w charakterze zakazów, nie może oznaczać, iż jest on nieskuteczny i nie obowiązuje. Prawidłowość powyższego stanowiska wynika wprost ze stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawionego Trybunałowi Konstytucyjnemu w zapytaniu prawnym zawartym w postanowieniu z dnia 15 stycznia 2014 r., w sprawie sygn. akt II GSK 686/13 (dotyczącym konstytucyjności przepisów art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych), w którym sąd stwierdził, że w przypadku uchylenia się Trybunału Konstytucyjnego od orzeczenia w sprawie, koniecznym będzie uznanie spornych przepisów za obowiązujące, tj. w tym zapytaniu prawnym w części 3.5 jego uzasadnienia NSA stoi na stanowisku, że stwierdzenie przez sąd, iż przepis ustawy nie został – wbrew obowiązkowi wynikającemu z prawa UE – notyfikowany przez Komisję Europejską, nie upoważnia automatycznie do odmowy zastosowania takiego przepisu na podstawie art. 91 ust. 3 Konstytucji. Ponadto w przypadku gdyby Trybunał Konstytucyjny nie wydał wyroku w niniejszej sprawie, mogłoby to doprowadzić NSA do uznania, że mimo niedopełnienia obowiązku notyfikacji nie ma podstaw do odmowy stosowania tych przepisów. Dodatkowo w przypadku przepisów prawnych, których konstytucyjność jest kwestionowana, do momentu wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia, przepisy te korzystają z domniemania zgodności z Konstytucją. Skoro zatem przed Trybunałem Konstytucyjnym nie toczy się takowe postępowanie w zakresie przepisów będących podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, ani też nie zapadł wyrok derogujący przepisy ustawy o grach hazardowych, to organ pierwszej instancji musiał je zastosować, co czyni powyższy zarzut bezprzedmiotowym.

Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny w dniu 11 marca 2015 r. po rozpoznaniu połączonego ww. pytania prawnego NSA i pytania Sądu Rejonowego w Gdańsku dotyczącego naruszenia konstytucyjnego trybu ustawodawczego przez brak notyfikacji Komisji Europejskiej u.g.h. oraz ograniczenie swobody działalności gospodarczej w zakresie organizowania gier na automatach wyłącznie w kasynach gry, wyrokiem sygn. akt P 4/14 (Dz.U. z 2015 r. poz. 369) orzekł, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. są zgodne z: a) art.2 i art. 7 w związku z art. 9, b) art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 konstytucji.

Ponadto w zakresie notyfikacji Trybunał Konstytucyjny uznał, że notyfikacja , o której mowa dyrektywie 98/34/WE, implementowana do polskiego porządku prawnego rozporządzeniem w sprawie notyfikacji, nie stanowi elementu konstytucyjnego trybu ustawodawczego. W ocenie Dyrektora Izby Celnej inne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, niż oczekiwała strona nie może również stanowić podstawy do formułowania zarzutu naruszenia art. 121 § 1 i 2 o.p.

Z kolei odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 89 u.g.h. i art. 24 i art. 107 § 1 k.k.s. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na niekonstytucyjnym przepisie art. 89 u.g.h. zakładającym wymierzenie finansowej kary pieniężnej w stosunku do tych samych osób i za identycznie zdefiniowany czyn, zagrożony grzywną pieniężną czyn penalizowany na gruncie art. 107 § 1 w związku z art. 24 k.k.s., Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż w przedmiotowym postępowaniu podmiotem jest osoba prawna. Postępowanie zatem nie jest prowadzone przeciwko osobie fizycznej, stąd też nie może w nim występować przedstawiony w pytaniu prawnym problem kumulacji odpowiedzialności administracyjnej i karnoskarbowej osoby fizycznej. Stąd nie mogło w nim dojść do naruszenia ww. przepisów, co automatycznie czyni powyższy zarzut bezprzedmiotowym.

Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] kwietnia 2015 roku w całości, ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W złożonej skardze podniesiono następujące zarzuty:

a) naruszenie przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust 1 i 2 oraz art. 91 w związku z art. 14 ust. 1 u.g.h. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym wymierzeniu kary pieniężnej mimo braku notyfikacji w Komisji Europejskiej projektu tej ustawy wymaganej przez art. 8 ust. 1 oraz art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE i w konsekwencji na zastosowaniu w stosunku do Skarżącej sankcji za urządzanie gier na automatach poza kasynami gry, w sytuacji gdy przepis sankcjonowany z art. 14 ust. 1 u.g.h., w świetle orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 został wiążąco uznany za przepis techniczny, który wobec braku notyfikacji jest bezskuteczny i nie może być podstawą wymierzania kar wobec jednostek w oparciu o przepis sankcjonujący z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.;

b) naruszenie art. 122 § 1 w związku z art. 187 § 1 o.p. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez pominięcie przez organ w swoich ustaleniach istotnej okoliczności tj. rozważenia uznania podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia za przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE i skutków płynących z takiego zakwalifikowania tych przepisów, przy uwzględnieniu sprzężenia normy sankcjonowanej wyrażonej w art. 14 u.g.h. oraz normy sankcjonującej wyrażonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a tym samym prowadzenia postępowania w sposób budzący wątpliwości strony tj. z naruszeniem art. 121 §1 o.p.;

c) naruszenie przepisu art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 89 u.g.h., art. 24 i art. 107 § 1 k.k.s. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na niekonstytucyjnym przepisie art. 89 u.g.h. zakładającym wymierzenie finansowej kary pieniężnej w stosunku do tych samych osób i za identycznie zdefiniowany czyn zagrożony grzywną pieniężną, penalizowany na gruncie art. 107 § 1 w związku z art. 24 k.k.s.;

d) naruszenie art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 32 ust. 1 pkt. 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. 2009 r. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) poprzez oparcie ustaleń m.in. na protokole z eksperymentu, odtworzenia możliwości gry, pomimo braku dowodów na okoliczność zgodności tego eksperymentu z powołanym wyżej przepisem.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie zakończonej zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2015 roku nr [...], w przedmiocie wymierzenia Spółce kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Wbrew bowiem twierdzeniom Spółki w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszeń przepisów postępowania, w szczególności wymienionych w skardze, a jedynie do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych do rozstrzygnięcia sprawy do niewłaściwej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do konkretnej normy prawa materialnego zawartej w art. 89 u.g.h. Rozstrzygnięcie sporu zaistniałego w sprawie zależy przede wszystkich od ustalenia, czy kontrolowane urządzenia, umożliwiały grę na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h. Według postanowień art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Natomiast według unormowania zawartego w art. 2 ust. 2 tej ustawy grami na automatach są także oprócz określonych w art. 2 ust. 3 ustawy gry na urządzeniach mechanicznych, elektronicznych lub elektrycznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Zgromadzony przez organy celne materiał dowodowy zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że gry na badanych urządzeniach są grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. Wskazują na to zarówno ustalenia poczynione przez funkcjonariuszy urzędu celnego w trakcie oględzin spornych urządzeń i wykonanej w trakcie tych oględzin w ramach eksperymentu gry kontrolnej, jak i ustalenia i wnioski zawarte w opinii biegłego sądowego z dziedziny informatyki, telekomunikacji i automatów do gier R.R.. Strona skarżąca nie zakwestionowała skutecznie powyższych ustaleń, ani też nie przedstawiła dowodów pozwalających je podważyć.

Po stwierdzeniu, że gra na badanych urządzeniach jest grą na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych należy przejść do oceny działania organów celnych w zakresie zastosowanych unormowań dotyczących nałożenia kary pieniężnej na stronę skarżąca.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry, przy czym urządzanie gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. W świetle zaś art. 23a ust. 1 i 2 u.g.h. automaty i urządzenia do gier, z wyjątkiem terminali w kolekturach gier liczbowych służących wyłącznie do urządzania gier liczbowych, mogą być eksploatowane przez podmioty posiadające koncesję lub zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier losowych lub gier na automatach oraz przez podmioty wykonujące monopol państwa, po ich zarejestrowaniu przez naczelnika urzędu celnego. Rejestracja automatu lub urządzenia do gier oznacza dopuszczenie go do eksploatacji. W kontrolowanej sprawie niesporne jest, że Spółka nie legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry. Z akt sprawy nie wynika także aby ujawniony w lokalu automat posiadał wymaganą przez art. 23a ust. 1 u.g.h. rejestrację. Stwierdzenie tych okoliczności zasadnym czyni zatem wymierzenie Spółce kary pieniężnej w oparciu o art. 89 u.g.h. Nieprzestrzeganie bowiem powyższych przepisów przy urządzaniu gier na automatach jest deliktem administracyjnym określonym w art. 89 u.g.h., sankcjonowanym właśnie taką karą. Przywołane unormowanie trzeba uzupełnić przepisem art. 141 u.g.h., który stanowi rodzaj kontratypu w katalogu czynów objętych karą pieniężną. Wyklucza on bowiem stosowanie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. – a więc kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry – do 1) gier na automatach w salonach gier na automatach 2) gier na automatach o niskich wygranych w punktach gier na automatach o niskich wygranych – jeżeli są one organizowane zgodnie z art. 129-140 u.g.h.

Przyjęte w art. 141 u.g.h. rozwiązanie jest oczywiste, skoro ustawodawca uznał za uzasadnione pozostawienie w obrocie prawnym zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, do czasu ich wygaśnięcia, tak by podmioty dysponujące jeszcze takimi zezwoleniami mogły wykorzystać cały okres ich obowiązywania. Jeżeli u.g.h. zalegalizowała działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach do czasu wygaśnięcia zezwoleń wydanych przed dniem 1 stycznia 2010 r., przeto prawodawca nie mógł pozostawić bez rozstrzygnięcia kwestii ewentualnej kary za "urządzanie gier na automatach poza kasynem gry", wszak prowadzący działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach byliby objęci hipotezą sformułowaną w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.g.h., karze pieniężnej podlega: 1) urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry; 2) urządzający gry na automatach poza kasynem gry; 3) uczestnik w grze hazardowej urządzanej bez koncesji lub zezwolenia.

W ocenie Sądu, mając na uwadze ustalenia dotychczas poczynione w trakcie postępowania wyjaśniającego, organy obu instancji dokonały jednak nieprawidłowej kwalifikacji deliktu popełnionego przez Spółkę do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. (urządzanie gier na automacie poza kasynem gry, m.in. z uwagi na brak ustaleń związanych z ustaleniem posiadania przez spółkę koncesji, zezwolenia, czy dokonania rejestracji automatu lub urządzenia) zamiast do art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. (urządzanie gier hazardowych m.in. bez koncesji lub bez wymaganej rejestracji automatu). Dla prawidłowego odkodowania znaczenia norm zawartych w art. 89 ust. 1 u.g.h. nie jest bowiem wystarczająca jedynie wykładnia gramatyczna (językowa). Opisane w art. 89 u.g.h. delikty administracyjne dotyczą różnych etapów urządzania gier na automatach. Jak już podano, w świetle art. 6 ust. 1 u.g.h. i art. 23a ust. 1 u.g.h., działalność m.in. w zakresie gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry, a warunkiem dopuszczenia do eksploatacji automatu do gier jest jego uprzednia rejestracja przez naczelnika urzędu celnego. Czynności związane z uzyskaniem stosownej koncesji i wymaganej rejestracji automatu niewątpliwie poprzedzają rozpoczęcie działalności gospodarczej w tym zakresie i warunkują jej legalność. To zaś oznacza, że podmiot, który nie legitymuje się tymi dokumentami działa nielegalnie i podlega karze pieniężnej, która wynosi 100% przychodu uzyskanego z urządzanej nielegalnie gry (art. 89 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.). Skoro nielegalne działanie podmiotu usankcjonowane zostało w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., to przyjąć należy, że kara za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., dotyczy urządzającego te gry legalnie, lecz z naruszeniem warunków prowadzenia działalności w tym zakresie. Za konstatacją taką przemawia także ustalenie w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. kary za delikt opisany w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w wysokości 12.000 zł. od każdego automatu, która umożliwia, podmiotowi urządzającemu grę na automacie poza kasynem gry, zachowanie przychodu z tej gry ponad kwotę kary. Nie sposób przyjąć aby podmiot działający nielegalnie mógł być premiowany w ten sposób. Jednakowe traktowanie tych podmiotów pozostawałoby także w sprzeczności z zasadą równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Stwierdzone przez Sąd uchybienie przepisom prawa materialnego, przez niewłaściwą kwalifikację deliktu do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. zamiast do art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., ma wpływ na wynik spawy, gdyż konieczne jest ustalenie innej wysokości kary, którą nie jest kara pieniężna w wysokości 12.000 zł określona w art. 89 ust. 2 pkt 2, a kara pieniężna w wysokości 100% przychodu uzyskanego z przychodu gry wynikająca z art. 89 ust. 2 pkt 1 ustawy o grach hazardowych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, oprócz uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w niniejszym uzasadnieniu, organy przeprowadzą więc stosowne czynności dowodowe, które pozwolą na ustalenie wysokości tej kary z uwzględnieniem regulacji art. 89 ust. 2 pkt 1 u.g.h. Organ winien dokonać ustaleń związanych z posiadaniem czy też nie przez skarżącą spółkę koncesji lub zezwolenia związanych z prowadzeniem gier o których mowa w art. 6 ustawy o grach hazardowych co jest niezbędną przesłanką do przyjęcia odpowiedniej kwalifikacji czynu przez spółkę związanego z prowadzeniem gier na automatach

W świetle powyższej oceny prawnej nie mogą odnieść zamierzonego skutku argumenty Spółki podniesione w uzasadnienia twierdzenia o bezskuteczności art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. wobec braku notyfikacji projektu u.g.h. Spółka opiera bowiem to twierdzenie na sprzężeniu normy sankcjonowanej (wyrażonej w art. 14 ust. 1 u.g.h.) oraz normy sankcjonującej (wyrażonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.). Taka relacja nie występuje natomiast między art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. Delikt administracyjny, opisany w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., nie ma bowiem powiązania z art. 14 ust. 1 u.g.h., gdyż obejmuje katalog czynów niepozostających w związku z nakazami lub zakazami ujętymi w art. 14 ust. 1, a więc z miejscem urządzania gier, lecz dotyczy urządzania gier hazardowych bez stosownego upoważnienia, jak też bez zarejestrowania automatu lub urządzenia (wyrok WSA we Wrocławiu z 19 sierpnia 2015 r., III SA/Wr 113/15, www.orzecznia.nsa.gov.pl). Dostrzec należy i to, że karze pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., podlega urządzający gry hazardowe bez: 1) koncesji; 2) zezwolenia; 3) dokonania zgłoszenia; 4) wymaganej rejestracji automatu do gry; 5) wymaganej rejestracji urządzenia do gry. Pierwsze trzy delikty administracyjne nawiązują do unormowań zawartych w art. 6 ust. 1, 2, 3 w zw. z art. 7 u.g.h., dwa pozostałe zaś do postanowień art. 23a u.g.h. Każdy zaś z wymienionych w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. czynów (działań lub zaniechań) powoduje powstanie odpowiedzialności administracyjnej w postaci kary pieniężnej, przy czym w każdym przypadku wynosi ona 100 % przychodu uzyskanego z urządzanej gry (art. 89 ust. 2 pkt 1 u.g.h.). Konstatacja ta ma doniosłe znaczenie w kontrolowanej sprawie.

W projekcie u.g.h., który nie został przedstawiony notyfikacji w Komisji Europejskiej, art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. stanowił, że karze podlega "urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia". Katalog podmiotów podlegających karom pieniężnym na podstawie tego przepisu został następnie rozszerzony, na mocy art. 1 pkt 27 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 134, poz. 779), o "urządzających gry hazardowe bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry". Jak wynika z uzasadnienia projektu powołanej ustawy, została ona poddana notyfikacji Komisji Europejskiej w dniu 16 września 2010 r. pod numerem 2010/0622/PL (druk sejmowy nr 3860/ VI kadencja, www.sejm.gov.pl). Oznacza to, że nawet przy przyjęciu poglądu o bezskuteczności przepisów u.g.h. nienotyfikowanych w Komisji Europejskiej, w okolicznościach niniejszej sprawy istnieje skuteczny przepis u.g.h., stanowiący podstawę do wymierzenia Spółce kary pieniężnej. Takim przepisem jest art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. w brzmieniu "karze podlega urządzający gry hazardowe bez wymaganej rejestracji automatu". Jak już bowiem podano, przepis ten, w takim brzmieniu, był notyfikowany Komisji Europejskiej i może stanowić samodzielną podstawę ukarania.

Przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. pozostaję jak wyżej już wskazano w związku z art. 6 ust. 1 u.g.h. Odnośnie charakteru, pozostającego z nim w związku przepisu art. 6 ust. 1 u.g.h., podzielić należy pogląd wyrażony m.in. w wyroku NSA z dnia 17 września 2015 roku w sprawie II GSK 17/15 ( baza orzeczeń nsa.gov..pl) – w zakresie zawartej w nim oceny o braku "techniczności" tego przepisu i niemożności traktowania go na równi z przepisem art. 14 ust. 1 u.g.h., któremu TSUE w wyroku z dnia 19 lipca 2012 roku przypisał bezpośrednio charakter techniczny. Z art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE wynika, że pojęcie "przepis techniczny" obejmuje trzy kategorie przepisów tj. specyfikacje techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 3 dyrektywy, "inne wymagania" zdefiniowane w art. 1 pkt 4 dyrektywy oraz zakaz produkcji, przewozu, wprowadzania do obrotu i użytkowania produktu, wskazane w art. 1 pkt 11 dyrektywy. Analizując uzasadnienie wyroku TSUE w zakresie rozumienia pojęcia "przepis techniczny, NSA w powołanym orzeczeniu uznał, że przepis art. 6 ust. 1 u.g.h. nie kwalifikuje się do żadnej z tych trzech kategorii przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34, ponieważ nie dotyczy produktów (automatów do gier) w taki sposób, że mogłyby wpłynąć istotnie na ich właściwości lub sprzedaż (inne wymagania) lub wprowadza zakazy, które wiążą się z trzecią, wyżej wymienioną kategorią przepisów technicznych. Oczywiście przepis art. 6 ust. 1 u.g.h nie może być również uznany za specyfikację techniczną (pierwsza kategoria przepisów technicznych). Zezwolenia i koncesje są uznawane za formy podmiotowej reglamentacji w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej. Pełnią funkcję wstępnej kontroli spełnienia przez podmiot gospodarczy prawem przewidzianych warunków prowadzenia działalności gospodarczej w określonej dziedzinie, objętej koncesjonowaniem. Takie właśnie znaczenie ma art. 6 ust. 1 ustawy, ponieważ nie zawiera żadnych ograniczeń albo warunków dotyczących strony przedmiotowej koncesjonowanej działalności. Stanowi tylko tyle, że działalność m.in. w zakresie gier na automatach może prowadzić podmiot, który posiada koncesję na prowadzenie kasyna. Natomiast nie ma w nim żadnych odniesień dotyczących urządzeń do prowadzenia gier. W szczególności art. 6 ust. 1 ustawy nie przesądza o tym, że posiadacz takiej koncesji może urządzać gry na automatach wyłącznie w kasynie gry. Dlatego też, zdaniem Naczelnego sądu Administracyjnego istnieje dość istotna różnica treściowa i "jakościowa" pomiędzy art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h. Przepisy te zawierają dwie odrębne normy prawne, ustanawiające dwa różne zakazy, powiązane w art. 98 ust. 1 i 2 u.g.h. z dwoma różnymi deliktami administracyjnymi. Jednocześnie wskazał, że pogląd, iż art. 6 ust. 1 u.g.h nie dotyczy produktów (automatów do gier) i dlatego nie ma charakteru przepisu technicznego w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/We znajduje wsparcie w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ( np. wyrok w sprawie CIA Security SA;C-194/94; wyrok w sprawie Lindberga C-267/03; w sprawie van der Burg C-278/99), w których wskazuje się, że nie mają charakteru technicznego przepisy krajowe określające warunki niezbędne do prowadzenia określonej działalności czy ustanawiające warunki zakładania przedsiębiorstw, poddające wykonywanie określonej działalności zawodowej uprzedniemu uzyskaniu zezwolenia.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy stwierdzić, że są one bezzasadne.

Nie można zgodzić się z deprecjonowaniem przez stronę środka dowodowego w postaci eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych. Zbiór środków dowodowych pozostających na gruncie ustawy Ordynacja podatkowa w dyspozycji organów celnych uzupełniła ustawa z dnia 20 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), dopuszczając w art. 32 ust. 1 pkt 13 możliwość "przeprowadzenia w uzasadnionych przypadkach w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu". Jest to więc instrument procesowy możliwy do zastosowania jak każdy inny dozwolony przez prawo. Wyniki takiego eksperymentu podlegają ocenie na tych samych zasadach jak inne dowody, z tym że ma on bez wątpienia charakter dowodu bezpośredniego. Bezpośredni eksperyment przeprowadzony na kontrolowanym urządzeniu może niejednokrotnie znacznie lepiej odzwierciedlić stan automatu, jego cechy i możliwości prowadzenia na nim gier o charakterze losowym, a nie np. zręcznościowym, aniżeli opinia sporządzona wyłącznie na podstawie dokumentacji charakteryzującej urządzenie (opis producenta), bez równoczesnego stwierdzenia na konkretnym automacie, jak opisane cechy urządzenia mają się do jego rzeczywistego funkcjonowania w konkretnych okolicznościach i w jaki sposób jest faktycznie (nie teoretycznie) wykorzystywany.

Praktyka urządzania takich gier oraz wydawane w tych sprawach decyzje administracyjne i orzeczenia sądów administracyjnych potwierdziły występowanie w tym zakresie w niemałej skali zjawisk społecznie niepożądanych, co przejawiało się faktycznym urządzaniem gier o wyższych wygranych z wykorzystaniem automatów zarejestrowanych do gier o niskich wygranych. Badane sprawy wykazały, że przedsiębiorcy prowadzący taką działalność wykorzystywali fakt, że wśród używanych automatów znajdowały się takie, które były dostosowane zarówno do gier do niskich (zdefiniowanych w ustawie), jak i do wyższych wygranych. Innym czynnikiem umożliwiającym obejście unormowań dotyczących gier o niskich wygranych okazała się możliwość używania automatu zarejestrowanego do gier o niskich wygranych do faktycznego wykorzystania takiego automatu w grach dających wyższe wygrane.

Wobec zasygnalizowanych zjawisk właśnie eksperyment funkcjonariuszy celnych, oddający stan automatu i jego funkcjonowanie "tu i teraz", może nieraz lepiej odzwierciedlać także charakter możliwej do urządzania na nim gry, aniżeli w przypadku, gdy termin przeprowadzenia kontroli czy też oceny automatu znany był wcześniej. Nie można podzielić stanowiska strony skarżącej o niewystąpieniu w rozpoznawanej sprawie "uzasadnionego przypadku", który – według art. 32 ust. 1 pkt 32 ustawy o Służbie Celnej – umożliwia funkcjonariuszom celnym sięgnięcie po eksperyment, doświadczenie lub odtworzenie gry na automacie. Jeżeli bowiem w obowiązującym stanie prawnym funkcjonariusze celni stwierdzają organizowanie gry na automacie znajdującym się w lokalu niespełniającym ustawowych warunków urządzania gier hazardowych, a przy tym organizujący taką grę nie legitymuje się – wydanym pod rządem przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych – zezwoleniem umożliwiającym urządzanie gier na automatach o niskich wygranych, to splot takich okoliczności stanowi dostateczne uzasadnienie, by zbadać rodzaj urządzenia, jego funkcjonowanie a także ewentualne wykorzystanie do organizowania gier, o których mowa w art. 2 ust. 3 lub art. 2 ust. 5 u.g.h. W przeciwnym wypadku kontrole tego rodzaju byłyby iluzoryczne. Z tych racji nie mógł się ostać zarzut skargi o "nielegalnych" czynnościach procesowych organu. Przy tym wszystkim także materiał dowodowy nie wskazuje, by strona skarżąca podjęła próbę podważenia wyników uzyskanych podczas eksperymentu na kontrolowanym urządzeniu.

Sąd nie dopatrzył się również podstaw do uwzględnienia zarzutu dotyczącego naruszenie przepisu art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 89 u.g.h., art. 24 i art. 107 § 1 k.k.s. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na niekonstytucyjnym przepisie art. 89 u.g.h. zakładającym wymierzenie finansowej kary pieniężnej w stosunku do tych samych osób i za identycznie zdefiniowany czyn zagrożony grzywną pieniężną, penalizowany na gruncie art. 107 § 1 w związku z art. 24 k.k.s.

W przedmiotowym postępowaniu jego podmiotem, na któremu wymierzono grzywnę w oparciu o art. 89 u.g.h. jest skarżąca spółka. W zakresie postępowania karno skarbowego spółka nie może popełnić przestępstwa lub wykroczenia . Może je popełnić jedynie osoba fizyczna. Co prawda przepisy k.k.s. dopuszczają możliwość nałożenia na osobę prawną, w tym spółkę , jak i również na jednostki nie posiadające osobowości prawnej odpowiedzialność za grzywnę nałożoną na inny podmiot na podstawie art. 24 ustawy z dnia 10 września 1999 roku Kodeks karny skarbowy (Dz.U z 1999r., nr 83, poz. 930), jednak ewentualna odpowiedzialność spółki następuje dopiero w przypadku gdy spółka odniosła lub mogła odnieść z przestępstwa sprawy korzyść majątkową, a grzywny nie jest w stanie uiścić skazany. Spółka jako osoba prawna będzie zatem odpowiadać posiłkowo, co oznacza, że nie ponosi ona odpowiedzialności karnej skarbowej w sposób bezpośredni. Odpowiedzialność na podstawie art. 24 § 1 ma charakter jedynie posiłkowy. Realizowana jest niejako dopiero w "trzeciej kolejności" – przede wszystkim grzywnę powinien uiścić sam skazany, jeżeli to nie nastąpi, należy grzywnę ściągnąć z jego majątku w drodze egzekucji, dopiero wówczas gdy okaże się to niemożliwe, grzywna może obciążyć odpowiedzialnego posiłkowo. Stąd też nie występuje wbrew twierdzeniom strony skarżącej problem kumulacji odpowiedzialności administracyjnej i karnoskarbowej osoby fizycznej.

Mimo niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, Sąd uwzględniając regulację art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę organy winny uwzględnić wskazaną w niniejszym uzasadnieniu interpretację przepisu art. 89 u.g.h. i poczynić wskazane ustalenia celem dokonanie prawidłowej kwalifikacji czynu przypisanego spółce w związku z naruszeniem u.g.h., przy jednoczesnym uwzględnieniu rozważań Sądu dotyczących ustalenia wysokości kary pieniężnej.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., mając na względzie wysokość uiszczonego przez Spółkę wpisu, wynagrodzenie pełnomocnika Spółki, będącego radcą prawnym, ustalone zgodnie z § 6 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) oraz wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa.


ZDANIE ODRĘBNE

Zdanie odrębne S. WSA Krzysztofa Dziedzica do uzasadnienia wyroku z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Go 637/15

Na podstawie art. 137 § 2 zdanie ostatnie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zgłaszam zdanie odrębne do uzasadnienia wyroku z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Go 637/15.

Zdanie odrębne uzasadniam następująco:

Nie zgadzam się z tym fragmentem uzasadnienia wyroku, w którym stwierdzono, że organy obu instancji dokonały nieprawidłowej kwalifikacji deliktu popełnionego przez spółkę do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h zamiast do art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., gdyż " Czynności związane z uzyskaniem stosownej koncesji i wymaganej rejestracji automatu niewątpliwie poprzedzają rozpoczęcie działalności gospodarczej w tym zakresie i warunkują jej legalność. To zaś oznacza, że podmiot, który nie legitymuje się tymi dokumentami działa nielegalnie i podlega karze pieniężnej, która wynosi 100% przychodu uzyskanego z urządzanej nielegalnie gry (art. 89 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.). Skoro nielegalne działanie podmiotu usankcjonowane zostało w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., to przyjąć należy, że kara za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., dotyczy urządzającego te gry legalnie, lecz z naruszeniem warunków prowadzenia działalności w tym zakresie."

Powyższa wykładnia przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie znajduje moim zdaniem oparcia w brzmieniu tego przepisu, ani też w innych przepisach ustawy

o grach hazardowych.

Użycie w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. zwrotu "urządzający gry na automatach", bez dalszej indywidualizacji wskazuje, iż podmiotem, o którym mowa w tym przepisie jest każdy, kto urządza gry na automatach "poza kasynem gry", a nie tylko niektóre podmioty urządzające takie gry.

Jedyne wyłączenie stosowania kary określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. zostało przewidziane w art. 141 u.g.h., gdzie jednoznacznie postanowiono, że nie stosuje się art. 89 ust. 1 pkt 2 do tych podmiotów, które "zgodnie z art. 129-140" organizują gry "na automatach w salonach gier na automatach" (art. 141 pkt 1)

i gry "na automatach o niskich wygranych w punktach gier na automatach o niskich wygranych"(art. 141 pkt 2). To wyłączenie wynika stąd, że mimo sformułowanej w art. 14 ust. 1 u.g.h. zasady urządzania gier na automatach wyłącznie w kasynach gry,

w art. 129 ust. 1 u.g.h. postanowiono, że działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Skoro więc ustawa o grach hazardowych zalegalizowała działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych

w salonach gier na automatach do czasu wygaśnięcia zezwoleń wydanych przed dniem 1 stycznia 2010 r., to ponieważ art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. odnosi się do wszystkich podmiotów urządzających gry poza kasynem, prawodawca musiał wyraźnie wyłączyć jego stosowanie do prowadzących działalność na podstawie tych zezwoleń.

Oprócz cytowanego przepisu art. 141 u.g.h. nie ma w ustawie o grach hazardowych żadnego innego przepisu, który wyłączałby z kręgu podmiotów, na które można nałożyć karę przewidzianą w art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. jeszcze jakieś inne aniżeli określone w art. 141 u.g.h. podmioty, np. te które dysponują koncesją na prowadzenie kasyna gry.

Należy zauważyć, iż to, że kara określona w art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. dotyczy także podmiotów nie mających koncesji na prowadzenie kasyna gry, nie budziło wątpliwości Trybunału Konstytucyjnego orzekającego w wyroku z dnia 21 października 2015 r. (P 32/12) o możliwości nałożenia na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. kary na osobę fizyczną, a więc podmiot, który w myśl przepisów ustawy o grach hazardowych w ogóle nie jest uprawniony do uzyskania koncesji na prowadzenie kasyna gry. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał wskazał, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. statuuje tylko jedną, obiektywną przesłankę wymierzenia kary pieniężnej, tj. urządzanie gry na automatach poza kasynem gry. Trybunał odwołał się w tym zakresie do trafnego w jego ocenie stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który w wyroku z 6 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 26 871/11 (Lex nr 1138371) stwierdził, że karze pieniężnej za urządzenie gry na automatach poza kasynem gry podlegać będzie zarówno podmiot legitymujący się koncesją lub zezwoleniem, jak i ten, kto dokumentem takim nie dysponuje. Istotne staje się wyłącznie ustalenie, że gra na automacie została urządzona poza kasynem gry.

Także w mojej ocenie przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest jasny i nie budzi żadnych wątpliwości, że odnosi się on do wszystkich podmiotów urządzających gry na automatach poza kasynem, za wyjątkiem tych określonych w art. 141 u.g.h. Twierdzenie, że jeszcze inne aniżeli wymienione w art. 141 u.g.h. podmioty nie podlegają karze wymierzanej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. oraz określanie cech takich podmiotów np. działające legalnie czy posiadające koncesję na prowadzenie kasyna gry, narusza w mojej ocenie zasadę zakazu wykładni prawotwórczej. Żadna wykładnia nie może prowadzić do skutków oczywiście sprzecznych z wyraźnym brzmieniem przepisu (contra legem), czy też prowadzić do odmowy zastosowania przepisu w brzmieniu ustalonym przez ustawodawcę poprzez wykreowanie nowej, niewynikającej z gramatycznego brzmienia przepisu, normy prawnej. Stosowanie prawa nie powinno wypełniać istniejących instytucji zupełnie nowymi treściami wbrew jasno zadeklarowanej woli

i intencji ustawodawcy (por. np. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 20 lutego 2014r.,

I OSK 2997/13, LEX nr 1494732)

W sytuacji, gdy wykładnia językowa nie budzi żadnych wątpliwości stosowanie innych reguł wykładni prawa nie znajduje uzasadnienia, albowiem zgodnie z regułą clara non sunt interpretanda nie istnieje potrzeba wykładania przepisu jasnego

i oczywistego w swej treści. Niemniej jednak nie przekonuje mnie zawarte

w uzasadnieniu wyroku odwołujące się do wykładni celowościowej stwierdzenie,

iż za konstatacją, że kara z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. może być nakładana tylko na podmioty działające legalnie przemawia "ustalenie w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. kary za delikt opisany w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w wysokości 12.000 zł. od każdego automatu, która umożliwia, podmiotowi urządzającemu grę na automacie poza kasynem gry, zachowanie przychodu z tej gry ponad kwotę kary. Nie sposób przyjąć aby podmiot działający nielegalnie mógł być premiowany w ten sposób. Jednakowe traktowanie tych podmiotów pozostawałoby także w sprzeczności z zasadą równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP."

Otóż nie może być mowy o żadnym premiowaniu podmiotów karanych na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., gdyż karę w wysokości 12 000 zł winien zapłacić każdy podmiot urządzający grę na automatach poza kasynem.

Z naruszeniem zasady równości wobec prawa mielibyśmy do czynienia właśnie wówczas gdyby tę karę za naruszenie określonego zakazu (urządzania gier na automatach poza kasynem) miały płacić nie wszystkie podmioty naruszające ten zakaz, lecz tylko niektóre z nich.

Należy zauważyć, że zróżnicowanie wysokości kar określonych w art. 89 u.g.h. wynika z tego, że jak wskazano w piśmie Rady Ministrów z 16 października 2015 r. złożonym w toku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

w sprawie P 32/12 - celem kary pieniężnej określonej w tym przepisie nie jest represja, odpłata za popełniony czyn, ale restytucja niepobranych opłat i podatku

od gier.

Ponieważ podmiot prowadzący zgodnie z art. 129 ust. 1 u.g.h. poza kasynem działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w oparciu

o zezwolenie wydane przed dniem 1 stycznia 2010r. na podstawie obowiązujących wówczas przepisów płaci, zgodnie z art. 139 ust. 1 u.g.h., podatek w formie zryczałtowanej w wysokości 2000 zł miesięcznie od każdego automatu, to logiczne jest ustalenie kary za urządzanie gier na automatach poza kasynem przez inne podmioty, nie płacące podatku, także w wysokości zryczałtowanej – 12000 zł (równowartość 6-miesięcznego podatku). Natomiast bardziej dotkliwa kara stanowiąca równowartość uzyskanego z urządzanej gry przychodu nakładana jest na podmioty naruszające zakaz urządzania gier hazardowych bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry, gdyż jak wynika z powołanego wyżej pisma Rady Ministrów legalne prowadzenie kasyna wymaga poniesienia znacznych opłat (złożenie zabezpieczenia finansowego w wysokości 1 200 000 zł - art. 63 ust. 1 pkt 1 oraz wniesienie opłaty za uzyskanie koncesji, w 2014 r. - 12 113 621,60 zł - art. 69 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 70 u.g.h.).

W związku z powyższym nie sposób twierdzić, że względy natury celowościowej przemawiają za tym aby niektóre podmioty urządzające gry na automatach poza kasynem i nie płacące z tego tytułu podatku, nie płaciły kary

w wysokości zryczałtowanej 12 000 zł, skoro kara ta została przewidziana właśnie

w takiej wysokości jako zastępcze wykonanie obowiązku podatkowego.

Konkludując tę część rozważań należy stwierdzić, że prawidłowa wykładnia przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust.2 pkt 2 u.g.h. prowadzi do wniosku, że przepis ten może mieć zastosowanie do skarżącej spółki, która jak wynika z materiału dowodowego, nie jest podmiotem wymienionym w art. 141 u.g.h.

Mimo wskazanych wyżej zastrzeżeń do treści uzasadnienia wyroku zgadzam się z samym wyrokiem albowiem w mojej ocenie należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu

I instancji z uwagi na wadliwe powołanie podstawy prawnej zaskarżonej decyzji

i decyzji organu I instancji, co stanowiło naruszenie art. 107 § 1 i § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i co uniemożliwiło sądowi ocenę prawidłowości zastosowania wobec skarżącej spółki kary administracyjnej.

Mianowicie w zaskarżonej decyzji powołano przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., stanowiący, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry, zaś w decyzji organu I instancji obok przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. powołano przepis art. 6 ust. 1 u.g.h., który stanowi, że działalność w zakresie urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry. Ani w zaskarżonej decyzji ani w decyzji organu I instancji nie powołano jako podstawy prawnej art. 14 ust. 1 u.g.h., z którego wynika zakaz urządzania gier (m.in. na automatach) poza kasynem gry.

Tymczasem przepisy art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1ustawy o grach hazardowych zawierają dwie odrębne normy prawne, ustanawiające dwa różne nakazy - zakazy, powiązane w art. 89 ust 1 pkt 1 i 2 tej ustawy z dwoma różnymi deliktami administracyjnymi, zagrożonymi dwoma różnymi karami administracyjnymi. Wobec powołania przez organy jako podstawy nałożenia kary art. 89 ust. 1 pkt 2

i jednocześnie art. 6 ust. 1u.g.h., nie wiadomo czy skarżącą spółkę ukarano za złamanie nakazu uzyskania koncesji (na co wskazuje powołany przez organ

I instancji art. 6 ust. 1 u.g.h.) czy też za złamanie zakazu urządzania gier na automatach poza kasynem gry (na co wskazuje powołany przez organy art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.).

Kara administracyjna jest zawsze konsekwencją zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Decyzja nakładająca karę nie może budzić żadnych wątpliwości interpretacyjnych co do tego za jaki stan niezgodny z prawem podmiot został ukarany. Podkreślić trzeba, że sąd administracyjny na skutek zaskarżenia decyzji organu administracji publicznej ma jedynie skontrolować (ocenić) legalność zaskarżonej decyzji. Nie jest natomiast rolą sądu administracyjnego "zastępowanie" organu w jego obowiązkach i rozstrzyganie za organ sprawy (por. np. uzasadnienie wyroku NSA z 8 lutego 2012 r. sygn. akt II GSK 1544/10, LEX nr 1121143)

Powyższe oznacza, iż w przypadku, gdy zaskarżona jest decyzja organu

o nałożeniu kary administracyjnej za określony delikt, to sąd na skutek zaskarżenia takiej decyzji nie może wskazywać, że kara powinna zostać nałożona za inny delikt (np. za naruszenia nakazu uzyskania koncesji, a nie zakazu urządzania gier na automatach poza kasynem gry). Zawsze może to rodzić wątpliwości co do naruszenia zakazu reformationis in peius wyrażonego w art. 134 § 2 p.p.s.a., co ma szczególne znaczenie przy zróżnicowaniu kar za poszczególne delikty, jak to ma miejsce w przypadku kar określonych w art. 89 u.g.h. Również gdy nie jest jasne za jaki delikt została nałożona kara, a tak jest moim zdaniem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, sąd nie może zastępować organu wskazując, za który delikt kara powinna być nałożona. W mojej ocenie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wskazywanie przez sąd, że kara powinna być nałożona na skarżącą spółkę za złamanie nakazu uzyskania koncesji (ustanowionego w art. 6 ust. 1 u.g.h.) czy też za złamanie zakazu urządzania gier na automatach poza kasynem gry (ustanowionego w art. 14 u.g.h.), stanowiłoby niedopuszczalne rozstrzyganie sprawy za organ. Dlatego też moim zdaniem, gdy nie jasne za złamanie którego zakazu-nakazu została ukarana skarżąca spółka, przedwczesna jest też ocena czy powołane wyżej przepisy ustawy o grach hazardowych mogą mieć zastosowanie w stosunku do skarżącej spółki w kontekście ich technicznego charakteru w rozumieniu dyrektywy w rozumieniu 98/34/WE i braku notyfikacji, a tym samym odniesienie się do zarzutów zawartych w punktach 1 i 2 skargi.

Jednocześnie zaznaczam, iż całkowicie podzielam zawartą w uzasadnieniu wyroku oceną jako nieuzasadnionych zarzutów sformułowanych w punktach 3 i 4 skargi.

Mając na uwadze powyższe, uznałem za stosowne wyrazić odrębny pogląd odnośnie uzasadnienia wyroku.