Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 507/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 352 poz 9 art. 3 ust. 1-7, art. 6 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji UE nr 1408/2013 z 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej  do pomocy de minimis w sektorze rolnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w gospodarstwie rolnym w 2017 r. , po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego z dnia 17 lutego 2020 r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz D. W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

D. W. (dalej: "Strona", "Skarżący") wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w P. z [...] lutego 2020 r. nr [...] [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w gospodarstwie rolnym w 2017 r., po wznowieniu postępowania.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym.

Strona [...] października 2017 r. wystąpiła z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł szkody w uprawach rolnych, lasach lub budynkach służących do prowadzenia przez niego działalności rolniczej, spowodowane wystąpieniem w sierpniu 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego lub gradu. We wniosku Strona zawnioskowała o udzielenie pomocy finansowej do powierzchni [...] ha upraw rolnych zgodnie z wykazem działek załączonym do wniosku. Oświadczyła, że w roku bieżącym oraz w ciągu 2 lat podatkowych (obrotowych) go poprzedzających otrzymała pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie lub inną pomoc de minimis o łącznej wartości brutto [...] zł, co odpowiada kwocie [...]euro.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu P. z siedzibą w P. decyzją z [...] grudnia 2017 r. nr [...] przyznał Stronie pomoc finansową w części o wartości brutto [...] zł stanowiącej równowartość [...] euro oraz odmówił pomocy finansowej w pozostałej

części objętej wnioskiem. Decyzja została doręczona Stronie [...] grudnia 2017 r.

i stała się ostateczna.

Postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że wydając decyzję z [...] grudnia 2017 r. nie posiadał wiedzy o uzyskanej przez Stronę [...] października 2017 r., na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy

z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych, pomocy publicznej o wartości [...] zł stanowiącej równowartość [...] euro, która stanowiła pomoc de minimis w rolnictwie.

Decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] organ I instancji uchylił w całości ww. decyzję ostateczną z [...] grudnia 2017 r. oraz odmówił Stronie przyznania pomocy finansowej o wartości brutto [...] zł stanowiącej równowartość [...] euro.

Organ odwoławczy decyzją z [...] października 2019 r. nr [...] uchylił ww. decyzję. Uznał, że przy jej wydaniu organ naruszył art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", poprzez błędne oznaczenie strony postępowania, tj. wskazując jako adresata decyzji J. W. zamiast D. W..

W toku ponownego rozpoznawania sprawy organ I instancji zobowiązał Stronę do złożenia dokumentów i innych dowodów potwierdzających udzielenie pomocy de minimis w roku 2017 lub 2018 na kwotę [...]euro. W tym zakresie wskazał na akt notarialny potwierdzający kupno nieruchomości w październiku 2017 r. i zaświadczenie o udzielonej pomocy de minimis o wartości [...] euro. Strona ww. dokumenty złożyła w siedzibie organu I instancji.

Decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] organ I instancji ponownie uchylił decyzję z [...] grudnia 2017 r. (decyzję ostateczną) i odmówił przyznania pomocy finansowej o wartości brutto [...] zł stanowiącej równowartość [...] euro.

Pismem z [...] listopada 2019 r. Strona działając przez pełnomocnika zawodowego wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...] ponownie uchylił decyzję organu I instancji, uznając rozstrzygnięcie za wewnętrznie sprzeczne, bowiem kwota wyrażona w jednostce monetarnej polski złoty w wysokości [...] zł nie odpowiadała kwocie wyrażonej w jednostce monetarnej euro w wysokości [...] euro. Podkreślił, że w sprawie wystąpiły wątpliwości, czy organ I instancji odmówił Stronie udzielenia pomocy finansowej w wysokości [...] zł odpowiadającej kwocie [...]euro, czy też w wysokości [...] zł, co stanowi [...] euro. Zdaniem organu odwoławczego, określenie w decyzji nieprawidłowej kwoty w zakresie, której organ odmawia prawa do pomocy finansowej, stanowi poważną wadę tej decyzji.

Uwzględniając zalecenia organu odwoławczego, decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] organ I instancji kolejny raz uchylił decyzję ostateczną z [...] grudnia 2017 r. i odmówił przyznania pomocy finansowej o wartości brutto [...] zł stanowiącej równowartość [...] euro. W uzasadnieniu stwierdził, że: kwota pomocy w euro wynikająca z wnioskowanej powierzchni upraw to [...] euro; kwota pomocy w złotówkach wynikająca z wnioskowanej powierzchni upraw to [...] zł; kwota wypłaconej pomocy de minimis w euro to [...] euro; kwota wypłaconej pomocy de minimis w złotówkach to [...] złotych. Organ wyjaśnił, że [...] lutego 2018 r. uzyskał informację o udzieleniu małżonkom [...] w dniu [...] października 2017 r. pomocy de minimis o wartości [...] zł stanowiącej równowartość [...] euro. Na podstawie materiału dowodowego sprawy obejmującego ww. okoliczność stwierdził, że łączna kwota udzielonej Stronie pomocy w roku 2017 oraz w ciągu 2 lat go poprzedzających wyniosła [...] euro i przekroczyła przewidziany przepisami prawa limit, tj. [...] euro.

W odwołaniu z [...] marca 2020 r. Strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie:

- art. 7 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia przez organ w toku postępowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. nieuwzględnienia powodów dla jakich oraz zakresu w jakim świadomie Strona korzystała z pomocy de minimis, przy całkowitym braku poszanowania przez organ interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, w tym samej Strony;

- art. 7a k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 408/2013

z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o finansowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym poprzez odejście od obowiązku interpretowania wątpliwości co do treści normy prawa nakładającej na Stronę obowiązek zwrotu świadczenia, a tym samym rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść Strony;

- art. 7b k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ podjęcia jakichkolwiek czynności w tym współdziałania w toku postępowania z organami krajowej administracji skarbowej w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, a nadto działanie z brakiem poszanowania słusznego interesu Strony;

- art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;

- art. 11 k.pa. poprzez zaniechanie pomimo ciążącego na organie obowiązku wyjaśnienia Stronie zasadności przesłanek, którymi organy administracji kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu i poprzestaniu przez organ na wskazaniu, iż zaszły okoliczności skutkujące wznowieniem postępowania;

- art. 77 k.p.a. poprzez zebranie przez organ materiału dowodowego w sposób wybiórczy oraz nierozpatrzenie całości materiału dowodowego.

Po rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy decyzją z [...] maja 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ wyjaśnił że podstawowym aktem określającym zasady udzielenia pomocy publicznej de minimis w rolnictwie jest Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE. L 2013 Nr 352, str. 9)

– dalej: "rozporządzenie nr 1408/2013". Wskazał także, że 19 marca 2019 r. weszło w życie Rozporządzenie Komisji (UE) nr 2019/316 z dnia 21 lutego 2019 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym

(Dz. Urz. UE. L 2019 Nr 51I, str. 1) – dalej: "rozporządzenie nr 2019/316",

a które to zwiększyło limit całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu w okresie trzech lat podatkowych. Wobec tego, że rozporządzenie nr 2019/316 nie zawiera przepisów przejściowych, oraz z uwagi na regułę tempus regit actum, organ odwoławczy uznał, że w sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia nr 1408/2013 w brzmieniu obowiązującym w 2017 r.

Organ odwoławczy przywołując art. 3 rozporządzenia nr 1408/2013 stwierdził, że brak jest możliwości przyznania pomocy publicznej w przypadku przekroczenia limitu pomocy de minimis nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tych limitów. Beneficjent pomocy nie może zatem przekroczyć limitu przysługującego w okresie trzech lat kalendarzowych.

Organ odwoławczy wskazał również na art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniach w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 708), w zakresie obowiązków wnioskodawcy dotyczących załączników i informacji niezbędnych przy składaniu wniosku o pomoc finansową. Stwierdził, że badając, czy całkowita kwota pomocy de minimis przyznana przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie przekracza 15.000 euro w okresie trzech lat podatkowych, należy wziąć pod uwagę rok, w którym beneficjent ubiega

się o przyznanie pomocy oraz dwa kolejne lata poprzedzające ten rok.

Uwzględniając całokształt sprawy uznał, że w sprawie zasadne było uchylenie decyzji ostatecznej z [...] grudnia 2017 r., z uwagi na wystąpienie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okoliczność faktyczną w postaci przekroczenia przez Stronę limitu pomocy de minimis (wynoszącego 15.000 euro w okresie trzech lat podatkowych), organ I instancji ustalił na podstawie nowego dowodu, tj. informacji, że [...] października 2017 r. przyznano Stronie pomoc publiczną o wartości brutto [...] zł, stanowiącej równowartość

[...] euro. Dowód ten istniał w dniu wydawania decyzji (tj. [...] grudnia 2017 r.),

ale nie był znany organowi. Do dnia wydania decyzji Strona otrzymała łącznie

[...] euro z tytułu pomocy de minimis (za rok 2015 – [...] euro, za rok 2016 – [...] euro, za rok 2017 – [...] euro). Natomiast [...] grudnia 2017 r. przyznano Stronie pomoc w kwocie [...]euro. Stąd łącznie pomoc de minimis wyniosła [...] euro ([...] euro + [...] euro) i przekroczyła dopuszczalny limit o [...] euro.

Organ odwoławczy uznał, że postępowanie zostało przez organ I instancji przeprowadzone prawidłowo. Przy rozstrzyganiu zastosowano przepisy prawne obowiązujące w dacie czynności podjętej z woli Strony, tj. rozporządzenie nr 1408/2013, w brzmieniu obowiązującym w roku 2017.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów,

w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie przepisów:

- art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie w toku postępowania podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. powodów dla jakich i w jakim zakresie świadomie Skarżący korzystał z pomocy de minimis, przy całkowitym braku poszanowania przez organ administracji interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, w tym samego Skarżącego, przede wszystkim pominięciu, iż pomoc udzielana była faktycznie gospodarstwu rolnemu;

- art. 7a k.p.a. poprzez odejście od obowiązku interpretowania wątpliwości,

co do treści normy prawnej nakładającej na Skarżącego obowiązek zwrotu świadczenia, a tym samym rozstrzyganie wątpliwości na niekorzyść Skarżącego, w sytuacji gdy nie miał on możliwości dokonania weryfikacji na jakim poziome w danym okresie skorzystał z pomocy de minimis;

- art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013 w brzmieniu określonym na czas rozstrzygania w sprawie polegające na zastosowaniu przepisów odnośnie stanu faktycznego, co do którego sam akt prawny nakazuje stosowanie innych przepisów,

- art. 6 ust. 3 rozporządzenia nr 1408/2013 poprzez odejście od obowiązku interpretowania wątpliwości, co do treści normy prawnej nakładającej na Skarżącego obowiązek zwrotu świadczenia, a tym samym rozstrzyganie wątpliwości na niekorzyść strony, jak też poprzez odejście od obowiązku interpretowania wątpliwości co do treści normy prawnej nakładającej na Skarżącego obowiązek zwrotu świadczenia, a tym samym rozstrzyganie wątpliwości na niekorzyść strony, w sytuacji gdy Skarżący, nie skorzystał z pomocy de mimimis wynikającej z treści aktu notarialnego, gdyż złożył oświadczenie wobec właściwego Urzędu Skarbowego co do gotowości uiszczenia kwoty podatku od czynności cywilnoprawnych;

- art. 7b k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ administracji współdziałania w toku postępowania z organami krajowej administracji skarbowej w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, tym bardziej, iż zwolnienie od podatku od czynności cywilnoprawnych wobec rolnika nabywcy gruntów rolnych ma charakter obowiązkowy;

- zaniechanie w toku postępowania podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. powodów dla jakich Skarżący i w jakim zakresie świadomie korzystał z pomocy de minimis, przy całkowitym braku poszanowania przez organ administracji interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli w tym samego Skarżącego, przede wszystkim pominięciu, iż pomoc udzielana była faktycznie gospodarstwu rolnemu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem.

Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi

art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a."

lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji

(art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę według kryterium legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W badanej sprawie zasadniczy spór sprowadzał się do tego, czy przekroczenie górnego limitu krajowego pomocy de minimis przewidzianego przez państwo członkowskie dla jednego producenta rolnego w okresie trzech lat podatkowych, winno skutkować całkowitą odmową przyznania pomocy finansowej objętej wnioskiem

z [...] października 2017 r., czy jedynie odmową przyznania pomocy finansowej w kwocie przekraczającej limit wynoszący 15.000 euro.

Zdaniem Skarżącego, winien on otrzymać wnioskowaną pomoc do wysokości limitu, tj. do kwoty 15.000 euro, czyli z uwzględnieniem kwot wcześniej otrzymanych, z pominięciem jedynie kwoty przekraczającej limit. W niniejszej sprawie limit został przekroczony o kwotę [...]zł, stanowiącą równowartość [...] euro, w związku

z tym odmowa udzielenia pomocy finansowej winna dotyczyć jedynie tej kwoty.

Organy stanęły jednak na stanowisku, że uzasadniona jest odmowa przyznania pomocy finansowej odpowiadającej całej wnioskowanej w dniu [...] października 2017 r. kwocie brutto [...] zł stanowiącej równowartość [...] euro. Stwierdziły bowiem, że do [...] grudnia 2017 r. Skarżący otrzymał łącznie [...] euro z tytułu pomocy de minimis (za rok 2015 – [...] euro, za rok 2016 – [...] euro, za rok 2017 – [...] euro), a następnie na podstawie decyzji ostatecznej pomoc finansową w kwocie [...]euro. Stąd doszło do przekroczenia przez Skarżącego limitu o kwotę o [...] euro. W tych okolicznościach uzasadniona jest odmowa przyznania całej wnioskowanej pomocy finansowej.

Przechodząc do prawnej oceny sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnej. Zasadę tę ustanawia art. 16 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić

tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja organu I instancji z [...] grudnia 2017 r. była decyzją ostateczną, kończącą sprawę o przyznanie Skarżącemu pomocy finansowej. Została ona doręczona Skarżącemu i nie zostało od niej wniesione odwołanie.

Przesłanki wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną określa art. 145 k.p.a. W niniejszej sprawie organ oparł wznowienie postępowania na art. 145 pkt 5 k.p.a., tj. wyjściu na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Było to spowodowane otrzymaniem [...] lutego 2018 r. nieznanej w dacie wydania decyzji z [...] grudnia 2017 r. informacji, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. udzielił małżonkom [...]

w dniu [...] października 2017 r. pomocy publicznej w ramach pomocy de minimis w rolnictwie, o wartości [...] zł stanowiącej równowartość [...] euro.

Wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli decyzja ta została wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną

z wad określonych w art. 145 § 1 k.p.a.

Wskazać należy, że podniesiona w niniejszej sprawie kwestia sporna stanowiła już przedmiot rozważań sądów administracyjnych. Analizę przepisów prawa stanowiących podstawę odmowy przyznania pomocy finansowej, w przypadku przekroczenia limitu pomocy de minimis przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 21 stycznia 2020 r. sygn. akt II FSK 456/18, z 7 lipca 2020 r.

sygn. akt II FSK 930/20 oraz z 2 września 2020 r. o sygn. akt II FSK 1423/18,

a także m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyrokach

z 8 października 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 468/20, z 7 października 2020 r. sygn. akt

I SA/Sz 467/20 i z 21 października 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 573/20 (orzeczenia są dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela poglądy wyrażone w powołanych wyżej orzeczeniach.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 1408/2013 (w brzmieniu obowiązującym w grudniu 2017 r.) uważa się, że środki pomocy nie spełniają wszystkich kryteriów określonych w art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

z dnia 25 marca 1957 r. (Dz. U. z 2004 r., nr 90, poz. 864[2]) - dalej: "TFUE" i dlatego są zwolnione z wymogu zgłoszenia przewidzianego w art. 108 ust. 3 TFUE, jeżeli spełniają warunki określone w niniejszym rozporządzeniu. Stosownie do art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1408/2013, całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie mogła przekroczyć 15.000 euro w okresie trzech lat podatkowych. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 1408/2013 łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w załączniku I. Pomoc de minimis uznaje

się za przyznaną w dniu, w którym uzyskuje się prawo otrzymania takiej pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym, niezależnie od terminu wypłacenia pomocy de minimis temu przedsiębiorstwu (art. 3 ust. 4 rozporządzenia nr 1408/2013).

Zgodnie z art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013, jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis pułap określony w ust. 2 lub górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, zostałby przekroczony, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia.

Na podstawie art. 6 ust. 3 rozporządzenia nr 1408/2013, państwo członkowskie przyznaje nową pomoc de minimis zgodnie z niniejszym rozporządzeniem dopiero po upewnieniu się, że nie podniesie ona całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej danemu przedsiębiorstwu do poziomu przekraczającego pułap określony w art. 3 ust. 2 i górny limit krajowy, o którym mowa w art. 3 ust. 3, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym rozporządzeniu są przestrzegane.

Wskazać należy, że pomoc de minimis, będąca wsparciem finansowym, ze swej definicji nie niesie ryzyka zakłócenia konkurencji na rynku unijnym i nie podlega procedurze notyfikacji. Pomoc ta przyznana jednemu beneficjentowi w okresie 3 lat kalendarzowych nie może przekroczyć ustalonego limitu.

Stosownie do art. 3 ust. 5 rozporządzenia nr 1408/2013, pułap określony

w ust. 2 oraz górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, stosuje się bez względu na formę i cel pomocy de minimis, a także bez względu na to, czy pomoc przyznana przez państwo członkowskie jest w całości lub częściowo finansowana z zasobów Unii. Okres trzech lat podatkowych ustala się przez odniesienie do lat obrotowych stosowanych przez przedsiębiorstwo w danym państwie członkowskim. Ponadto okres ten, stosownie do pkt 8 preambuły tego rozporządzenia, należy oceniać w sposób ciągły, co znaczy, że dla każdego przypadku nowej pomocy de minimis należy uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego

roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych. Ważnym też zastrzeżeniem przy dokonywaniu wykładni celowościowej przyjętych przez prawodawcę unijnego mechanizmów limitujących pomoc de minimis jest treść

pkt 13 tejże preambuły, w której wyrażono potrzebę maksymalnego ograniczenia ryzyka przyznania pomocy ponad przyjęte limity. Otóż podstawową dyrektywą w jej przyznawaniu ma być przejrzystość, równe traktowanie i możliwość skutecznego monitorowania – "pomoc przejrzysta". Służyć ma też temu domniemanie, "[...] że tak długo, jak dokładna kwota pomocy jest nieznana lub jeszcze nieznana, państwo członkowskie musi przyjąć, że kwota ta jest równa maksymalnemu poziomowi, aby zagwarantować, że połączenie kilku środków pomocy nie przekroczy pułapu ustanowionego w niniejszym rozporządzeniu, oraz zastosować zasady dotyczące kumulacji pomocy".

W ocenie Sądu, wielkość przyznanej pomocy producentowi rolnemu nie mogła doprowadzić do przekroczenia przysługującego mu trzyletniego limitu kwotowego wynoszącego 15.000 euro. Tym samym dopuszczalne było przyznanie Skarżącemu pomocy finansowej, która będzie mieściła się w tym limicie, przy czym organ winien uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych, gdyż zasadniczym celem rozporządzenia nr 1408/2013 jest zakaz przyznawania przez państwo pomocy ponad określoną w nim kwotę. Zarówno z art. 3 ust. 2, jak również z art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013 wynika, że górny pułap przyznanej pomocy nie może przekraczać określonej wysokości. Jest to jedyna przeszkoda w uzyskaniu pomocy de minimis. Prawodawca unijny używa bowiem sformułowań "całkowita kwota pomocy" (art. 3 ust. 2) oraz "pułap określony w ust. 2" (art. 3 ust. 7), podając jednocześnie,

że nie mogą one przekroczyć określonej kwoty. Zdaniem Sądu, przemawia to za uznaniem, że w przepisach tych mowa jest o faktycznie mającej być przyznanej pomocy, nie zaś pomocy jaka byłaby możliwa do przyznania.

Za takim rozumieniem omawianej regulacji przemawia także wykładnia historyczna regulacji pomocy de minimis w rolnictwie. W poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. Urz. UE.L Nr 337, str. 35 ze zm.), wyraźnie wskazano, że jeżeli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu (art. 3 ust. 2). Obecnie obowiązujące rozporządzenie nr 1408/2013, zastrzeżenia takiego nie wprowadza. Jest to zasadnicza i wyraźna różnica pomiędzy regulacjami poprzednio i obecnie obowiązującego rozporządzenia. Z powyższego wyprowadzić należy wniosek, że gdyby zamiarem prawodawcy unijnego było zakazanie udzielania pomocy de minimis w przypadku, gdy cała kwota możliwego zwolnienia podatkowego przekracza wartości określone w rozporządzeniu nr 1408/2013, to kwestię tę wyraźnie by uregulował, jak uczynił to w rozporządzeniu nr 1535/2007.

Nie można zatem zasadnie twierdzić, że rozporządzenie nr 1408/2013 wprowadza zakaz udzielania pomocy de minimis do części konkretnego środka pomocy, lecz wymaga ono jedynie, aby pomoc nie przekraczała wartości 15.000 euro.

Sąd zauważa, że również organ I instancji zastosował taką właśnie wykładnię ww. przepisów w decyzji z [...] grudnia 2017 r., w której przyznał Skarżącemu wnioskowaną pomoc do wysokości limitu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1408/2013 i odmówił pomocy w pozostałej części. Dopiero w decyzji

wydanej po wznowieniu postępowania, organ I instancji przedstawił inne rozumienie wskazanych przepisów.

W ocenie Sądu, powyższe inne rozumienie tych przepisów wprowadziłoby niesprawiedliwe traktowanie producentów rolnych, znajdujących się w podobnej sytuacji. Intencją zaś ustawodawcy unijnego było to aby każdy z podmiotów miał prawo do otrzymania pomocy de minimis w wysokości do jednego, określonego pułapu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien kierować się wykładnią ww. przepisów zaprezentowaną przez Sąd.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje obu instancji.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego w łącznej kwocie [...]zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 209 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. w zw. z § 14 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2005 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Zasądzona kwota obejmuje: uiszczony wpis stały od skargi w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego Skarżącego w kwocie [...]zł z tytułu zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowym, a także koszty uiszczonej opłaty skarbowej w wysokości [...] zł.