Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1018/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 p.p.s.a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w R. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy z dnia [...] marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2016 r., poz. 1387 ze zm.), art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L 1995.312.1), art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm.) oraz § 2 ust. 1, § 9 ust. 1 i 2, § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. Nr [...] z dnia [...].10.2016 r. w sprawie odmowy przyznania A. sp. z o.o. płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013.

Decyzja dotyczyła wniosku z [...].06.2015 r. A.-P. sp z o.o. m.in. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) z tytułu realizacji następujących pakietów/wariantów: pakietu 2 - "rolnictwo ekologiczne" w wariantach: 2.1 "uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania)" na powierzchni 95,05 ha użytków rolnych, 2.3 "trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) " na powierzchni 21,57 ha użytków zielonych i 2.5 "uprawy warzywne (dla których zakończono okres przestawiania)" na powierzchni 0,40 ha oraz pakietu 4 - "Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000" w wariancie 4.1 "ochrona siedlisk lęgowych ptaków" na powierzchni 5,69 ha.

Organ ustalił, że A.-P. sp. z o.o. znalazła się w łańcuchu wzajemnych powiązań osobowych, organizacyjnych, biznesowych i własnościowych świadczących o stworzeniu sztucznych warunków w celu osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań przepisów prawnych Unii Europejskiej, które to działania traktowane są jako obejście prawa.

Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr [...], bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A.-P. sp. z o.o., zarzucając jej naruszenie:

1) art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Nr 2988/95, poprzez zastosowanie przewidzianej w nim sankcji mimo braku zaistnienia przesłanek;

2) art. 60 rozporządzenia PE i Rady (UE) Nr 1306/2013, poprzez zastosowanie przewidzianej w nim sankcji mimo braku zaistnienia przesłanek;

3) § 2 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r., poprzez błędne ustalenia w zakresie stanu posiadania przez spółkę gospodarstwa rolnego, przy jednoczesnym zaniechaniu przeprowadzenia dowodów w postaci oględzin, przesłuchania świadków oraz strony, zaniechaniu rzeczywistego zbadania położenia przestrzennego deklarowanego gospodarstwa oraz nie znajdującym odzwierciedlenia w aktach sprawy przyjęciu tezy o niesamodzielności gospodarczej spółki;

4) art. 4 ust. 1, art. 36, 37 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, poprzez jego niezastosowanie mimo, że zarówno cele określone w art. 4, jak i przesłanki określone w art. 36 i 37 (poprawy konkurencyjności rolnictwa, rozwoju i innowacji, poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich, poprawy jakości życia) w pełni aktualizują się na gruncie niniejszej sprawy, co nakazywało uwzględnić wniosek spółki o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015;

5) art. 2 lit. a) rozporządzenia PE i Rady (WE) Nr 1166/2008, poprzez nie uznanie, że gospodarstwo rolne spółki jako wyodrębniona pod względem technicznym i ekonomicznym jednostka, posiadająca oddzielne kierownictwo i prowadząca działalność rolniczą, spełnia definicję wskazaną w w/w przepisie;

6) art. 18 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku i § 2 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r., poprzez ich niezastosowanie mimo spełnienia warunków do otrzymania płatności;

7) art. 7 w zw. z art. 77, 78 i 80 Kpa, poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy oraz poczynienie dowolnych ustaleń faktycznych;

8) art. 89 Kpa, poprzez brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej wobec niezbędności przesłuchania świadków, strony, pracowników na okoliczność celu powoływania spółek oraz kontroli administracyjnych wniosków składanych przez spółkę w poprzednich latach i prowadzeniu przez organ wyjaśnień w zakresie sztucznych warunków;

9) art. 107 § 3 Kpa, poprzez brak precyzyjnego odniesienia się co do wiarygodności dowodów i określenia ich mocy dowodowej;

10) art. 8 Kpa, poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, co uniemożliwiło dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności przez brak wskazania dlaczego organ uznał określone fakty za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

11) art. 10 kpa, poprzez pozbawienie strony możności wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji, w tym uniemożliwienie zapoznania się z aktami oraz błędne dopuszczenie dowodu w postaci protokołu kontroli w ramach EFPROW, czego implikacją było uniemożliwienie Stronie odniesienia się do zarzutów i ustaleń przedmiotowej kontroli ETO;

12) art. 79 oraz 68 Kpa, poprzez wadliwe przeprowadzenie dowodu z wizji lokalnej, nie zawiadomienie w terminie wynikającym z Kpa, wadliwe sporządzenie protokołu, w tym błędne dopuszczenie dowodu z protokołu;

13) art. 78 Kpa, poprzez odmowę dopuszczenia dowodów wymienionych w postanowieniu Nr [...] z dnia [...] października 2016 roku o niedopuszczeniu dowodu z przesłuchania świadków (Krzysztofa Mrugała, K. K.) oraz dowodu z przesłuchania członków zarządu.

Odwołująca się wniosła również o załączenie do akt sprawy dowodów w postaci dokumentów.

Po rozpoznaniu odwołania, przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...].07.2017r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...].10.2016 r.

Jak wskazał organ drugiej instancji, w przedmiotowej sprawie niesporne jest, że:

w 2004 r. T. K., posiadający nadany mu w 2004 r. numer identyfikacyjny producenta rolnego, zarejestrował w ewidencji producentów spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, tj. "K. " Sp. z o.o.;

w 2008 r. T. K. i M. H., jako posiadacze odrębnych numerów w ewidencji producentów nadanych osobom fizycznym, zarejestrowali w ewidencji producentów 4 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością tj.: R.-F. Sp. z o.o., W.-R. Sp. z o.o., S.-M. Sp. z o.o. i F.-R. Sp. z o.o.

w 2009 r. T. K. oraz M. H., jako posiadacze odrębnych numerów w ewidencji producentów nadanych osobom fizycznym, zarejestrowali w ewidencji producentów 13 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, tj.: A.-P. Sp. z o.o. (numer identyfikacyjny producenta rolnego: 0637374001, R. Sp. z o.o., R.-P. Sp. z o.o., R.-G. Sp. z o.o., R. Sp. z o.o., T.-R. Sp. z o.o., S.-P. Sp. z o.o., R.-F. Sp. z o.o., K.-P. Sp. z o.o., R.- O. Sp. z o.o., R.-A. Sp. z o.o., R.-T. Sp. z o.o. oraz W.-P. Sp. z o.o.

w 2010 r. T. K. oraz M. H., jako posiadacze odrębnych numerów w ewidencji producentów nadanych osobom fizycznym, zarejestrowali w ewidencji producentów 16 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, tj.: R.-J. Sp. z o.o., R.-D. Sp. z o.o., R.-T. Sp. z o.o., R.-C. Sp. z o.o., R.-P. Sp. z o.o., R.-S. Sp. z o.o., R.-S. Sp. z o.o., R.-Ó. Sp. z o.o., R.-D. Sp. z o.o., R.-D. Sp. z o.o., R.-P. Sp. z o.o., F.-P. Sp. z o.o., Z.-P. Sp. z o.o., T.-P. Sp. z o.o., M.-P. Sp. z o.o. oraz E.-P. Sp. z o.o.

w 2011 r. T. K. oraz M. H., jako posiadacze odrębnych numerów w ewidencji producentów nadanych osobom fizycznym, zarejestrowali w ewidencji producentów 5 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, tj.: R.-J. Sp. z o.o., R.-D. Sp. z o.o., R.-T. Sp. z o.o., R.-C. Sp. z o.o. oraz R.-P. Sp. z o.o.

Łącznie w okresie od 2004 r. do 2011 r. w/w osoby fizyczne, działające jako członkowie zarządu poszczególnych podmiotów, zarejestrowały w ewidencji producentów 39 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z danymi z Krajowego Rejestru Sądowego (stan na [...].04.2016 r.) udziałowcami w/w podmiotów byli wyłącznie: T. K., M. H. oraz utworzone przez nich spółki.

Spośród w/w 39 spółek wniosek o przyznanie płatności na rok [...] złożyło 29 spółek: R.-J. sp. z o.o., R. - P. sp. z o.o., F.-P. sp. z o.o., R.-D. sp. z o.o., R.-D. sp. z o.o., Z.-P. sp. z o.o., R.-S. sp. z o.o., K. sp. z o.o., R.-P. sp. z o.o., R.-Ó. sp. z o.o., T.-P. sp. z o.o., R.-T. sp. z o.o., T.-R. sp. z o.o., M.-P. sp. z o.o., W.-P. sp. z o.o., R.-T. sp. z o.o., R.-A. sp. z o.o., R.-F. sp. z o.o., W.-R. sp. z o.o., S.-M. sp. z o.o., R.-D. sp. z o.o., R.-O. sp. z o.o., A.-P. sp. z o.o.. R.-G. sp. z o.o., R.-P. sp. z o.o., R.-G. sp. z o.o., R.-P. sp. z o.o., R.-C. sp. z o.o. oraz F.-R. sp. z o.o.

W tym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 wystąpiło 11 spółek: R.-J. sp. z o.o., R. - P. sp. z o.o., A.-P. sp. z o.o., R.-D. sp. z o.o., R.-D. sp. z o.o., T.-P. sp. z o.o., R.-T. sp. z o.o., R.-D. Ssp. z o.o., F.-P. sp. z o.o., R.-P. Sp. z o.o., R.-C. Sp. z o.o.

Wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach PROW 2014-2020 złożyło 8 spółek: M.-P. Sp. o.o., W.-P. Sp. z o.o., R.-A. Sp. z o.o., R.-F. Sp. z o.o., W.-R. Sp. z o.o., S.-M. Sp. z o.o., R.-P. Sp. o.o., F.-R. Sp. z o.o.

Z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2015, w tym przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 wystąpili również T. K. oraz oddzielnie M. H..

Niesporny jest również fakt, że siedzibą wszystkich w/w spółek (zgodnie z danymi w ewidencji producentów) na dzień złożenia wniosków o przyznanie płatności na rok 2015 był R. C. , ul. [...].

Z akt sprawy wynika również, że na dzień złożenia wniosku we wszystkich w/w spółkach obowiązywała samodzielna reprezentacja przez członka zarządu, zaś zarząd spółek składał się z dwóch osób: T. K. i M. H., bądź z jednej osoby - T. K..

A.-P. sp. z o.o. wpisana została do KRS w dniu [...].09.2009, Jednoosobowy zarząd tworzył T. K. - prezes zarządu, natomiast udziałowcami byli "K." sp. z o.o. posiadająca 99 udziałów o łącznej wartości [...] zł i T. K. posiadający 1 udział o wartości [...] zł. Na podstawie danych KRS (stan na dzień [...] marca 2017 roku) w A.-P. sp. z o.o. zarząd sprawują T. K. i M. H., odpowiednio jako prezes zarządu oraz członek zarządu, zaś wspólnikami są "K." sp. z o.o. posiadająca 724 udziały oraz W.-R. sp. z o.o. posiadająca 1 170 udziałów.

A.-P. Sp. z o.o. pierwszy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich oraz płatności rolnośrodowiskowej złożyła w dniu [...] maja 2010 r., rozpoczynając pięcioleletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietów/wariantów: pakietu 2 - "rolnictwo ekologiczne" w wariantach: 2.2 "uprawy rolnicze (w okresie przestawiania)" na powierzchni 42,90 ha użytków rolnych, 2.4 "trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania)" na powierzchni 11,41 ha oraz w wariancie 3.1- Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 3,07 ha. A.-P. sp. z o.o. realizowała 5 letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe na gruntach stanowiących jej własność oraz dzierżawionych.

Jak wskazał organ odwoławczy, powodem wydania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzji o odmowie przyznania płatności było stworzenie sztucznych warunków dla uzyskania przedmiotowej płatności, polegające na utworzeniu wielu spółek, w tym A.-P. sp. z o.o., powiązanych ze sobą osobowo, organizacyjnie i ekonomicznie, w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na generalną klauzulę ustanowioną przez art. 60 rozporządzenia PE i Rady (UE) Nr [...] dnia [...] grudnia 2013 r., pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty celem uzyskania przez nie korzyści, wbrew intencjom ustawodawcy przez tworzenie sztucznych warunków .

Aby można było mówić o sztucznych warunkach w myśl art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013, niezbędne jest istnienie dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie takich sztucznych warunków, wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść sprzeczną z tym celem. W związku z tym, należało ustalić, czy w sprawie doszło do wykreowania obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających realizację celu regulacji prawnych, przewidujących płatności (przesłanka obiektywna) oraz, czy istniejące wielorakie więzi pomiędzy kilkudziesięcioma podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności, świadczą o koordynacji tych działań, podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów i ich zmowie w dążeniu do uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek ubiegania się o płatności przez wiele gospodarstw o mniejszej powierzchni (przesłanka subiektywna).

Organ pierwszej instancji ustalił, że w sprawie występują obie przesłanki, co stanowi podstawę do stwierdzenia, że doszło do stworzenia sztucznych warunków. Element obiektywny polegał na stworzeniu przez te same osoby (T. K. i M. H.) wielu spółek wnioskujących o płatności rolnośrodowiskowe oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne do deklarowanych przez w/w osoby fizyczne działek rolnych o obszarach kwalifikujących je w przedziałach o wysokich stawkach płatności (w roku 2015 wnioskowało 19 spółek), co umożliwiło obejście zasady degresywności, zakazu łączenia pakietu 1 z pakietem 2 oraz zakazu realizacji jednocześnie programu rolnośrodowiskowego z programem rolno-środowiskowo-klimatycznym. Z kolei przeprowadzona analiza tworzenia spółek, analiza udziałowców, zarządów (reprezentantów), siedzib, deklarowanych działek i ich powierzchni, położenia użytkowanych nieruchomości rolnych, wymiany działek ewidencyjnych, struktury poszczególnych gospodarstw, zakupu usług rolniczych oraz zatrudniania pracowników, zdaniem organu I instancji, wykazała istnienie przesłanki subiektywnej. Powyższe ustalenia organ drugiej instancji uznał za prawidłowe.

Z analizy struktury własnościowej spółek, przeprowadzonej w oparciu o dane z KRS (stan na [...].04.2016 r.) wynika, że jako wspólnicy występują T. K., M. H. oraz zarejestrowane przez nich w ewidencji producentów ARiMR od roku 2004 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W żadnej spółce udziały nie zostały objęte przez inny podmiot czy osobę fizyczną. Z danych KRS na dzień [...].04.2016 r. wynika, że na 39 spółek z o.o. w 20 spółkach udziały bezpośrednio przysługiwały T. K., w 7 spółkach bezpośrednio M. H..

Zgodnie z danymi z KRS, do składania oświadczeń woli w zakresie praw i obowiązków majątkowych i niemajątkowych w imieniu 39 spółek uprawniony został każdy członek zarządu samodzielnie. Z uwagi na skład zarządu spółek w latach 2009-2014 (częściowo także 2015 rok), organ stwierdził, że podejmowanie w spółkach decyzji oraz zaciąganie zobowiązań związanych z prowadzeniem działalności rolniczej - skupione było w osobach T. K. oraz M. H.. Powyższe świadczy obiektywnie o występujących zależnościach w zakresie osobowym utworzonych spółek, a zarazem o możliwości koordynacji działań między spółkami. Tym samym nie można mówić o niezależnych, niepowiązanych spółkach, albowiem to T. K. przy udziale M. H. jest podmiotem konsolidującym, odpowiedzialnym za działania poszczególnych spółek. W świetle w/w powiązań, utworzone w latach 2009-2011 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w tym spółka A.-P. sp. z o.o. stanowią jeden organizm gospodarczy, zarządzany przez tę samą grupę osób, zaś odrębność utworzonych osób prawnych (spółek) ma jedynie charakter formalnoprawny. Kontrola nad powstałymi spółkami, sprawowana przez T. K. i M. H. wyraża się bezpośrednio w pełnionych funkcjach członków zarządu, zaś pośrednio w posiadanych udziałach. W ocenie organu odwoławczego zmiany w składzie zarządu niektórych spółek na przełomie 2015/2016 roku dokonane były na użytek niniejszego postępowania.

Organ wskazał, że również klasyfikacja kodów PKD (na podstawie wydruków KRS) świadczy, iż zawiązanie spółek kapitałowych w jednoznaczny sposób wskazuje na tożsamy zakres prowadzonej działalności (przedmiot przeważającej działalności przedsiębiorcy: 01, 11, Z, Uprawa zbóż, roślin strączkowych i roślin oleistych na nasiona, z wyłączeniem ryżu).

W ocenie organu odwoławczego, A.-P. sp. z o.o., wraz z pozostałymi spółkami, tworzy jednostki produkcyjne składające się na jedno gospodarstwo rolne zarządzane przez T. K. i M. H., którzy w dniu [...].11.2015 r. zawarli związek małżeński.

Zgodnie z ustaleniami dokonanymi przez organ pierwszej instancji, jak już podano, w roku 2015 na 39 spółek [...] złożyło wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013, zaś 8 o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Spośród 11 spółek ubiegających się o płatności rolnośrodowiskowe, 10 realizowało m.in. pakiet ekologiczny, zaś jedna pakiet rolnictwo zrównoważone. Łącznie spółki zadeklarowały w ramach wariantu 2.1 - 588,69 ha, wariantu 2.3 - 158,94 ha, wariantu 1.1 - 189,10 ha. Z kolei w ramach płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej 8 spółek wystąpiło o płatność w ramach wariantu 4.7 - 267,95 ha, w ramach wariantu 4.8 - 14,20 ha, w ramach wariantu 4.11- 40,80 ha, w ramach wariantu 5.4 - 15,10 ha oraz w ramach wariantu 5.4 - 15,10 ha.

T. K., jako osoba fizyczna, w roku 2015 również ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej m.in. z tytułu realizacji pakietu rolnictwo zrównoważone (315,90 ha). Z kolei M. H., jako osoba fizyczna, w roku 2015 ubiegała się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej m.in. w ramach wariantów 2.1 (44,88 ha), 2.3 (33,74 ha).

Jak zauważył organ, gdyby został złożony jeden wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, to z uwagi na konieczność stosowania modulacji w danych pakietach (1 i 2), wnioskujący otrzymałby płatność w dużo mniejszej wysokości, niż w sytuacji nie zastosowania modulacji. Jak wynika z wyliczeń organu I instancji, gdyby w 2015 r. został złożony jeden wniosek rolnośrodowiskowy w ramach rolnictwa zrównoważonego, płatność rolnośrodowiskowa mogłaby wynieść [...] zł (dla powierzchni gruntów ornych - 1097 ha, zgodnie z tabelą 3), natomiast w ramach rolnictwa ekologicznego dla upraw rolniczych po okresie przestawiania - [...] zł. Przy czym organ zaznaczył, że nie można jednocześnie realizować pakietu 1 i 2 oraz programu rolnośrodowiskowego oraz rolno-środowiskowo-klimatycznego. Tymczasem z akt sprawy wynika, iż wnioskowana suma płatności dla wszystkich wniosków złożonych na rok 2015 we wnioskach rolnośrodowiskowych i rolno-środowiskowo-klimatycznych na 2015 rok wyniosła [...] zł.

Spółki tworzone przez T. K. i M. H. występowały także o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i płatności ONW, które podlegają degresywności, czyli zmniejszaniu w zależności od powierzchni zgłaszanych gruntów.

Tworzenie spółek z o.o. następowało nie tylko w wyniku trwałego nabycia gruntów rolnych nie występujących w dotychczas istniejących spółkach (np. od Agencji Nieruchomości Rolnych), ale także z wyodrębnienia gruntów istniejących już spółek, prowadzących działalność rolniczą i realizujących programy rolnośrodowiskowe lub gruntów T. K. oraz M. H.

Ze zgromadzonych dowodów wynika zatem, że zarówno T. K. jak i M. H. tworzyli spółki kapitałowe, które następnie rozpoczęły bądź prowadzą produkcję rolną na gruntach rolnych stanowiących własność w/w osób fizycznych, ewentualnie innych spółek. Umowy dzierżawy formalnie były zawierane między odrębnymi podmiotami (spółkami z o.o. i osobami fizycznymi/prawnymi).

Organ wskazał, że oprócz podziałów spółek już istniejących dochodziło także do przekazywania gruntów między poszczególnymi spółkami oraz gospodarstwami T. K. oraz M. H.. W poszczególnych latach, od roku 2009 do 2015, te same działki ewidencyjne deklarowane były przez różne podmioty, przy czym niektóre działki ewidencyjne deklarowane były kolejno nawet przez trzy lub cztery podmioty: T. K., M. H. lub którąś ze spółek, w której w/w osoby były udziałowcami lub w których osoby te były prezesami lub członkami zarządu. Jako przykład organ wskazał na działkę nr [...], która była kolejno użytkowana przez następujące podmioty: T. K. - 2007, R.-F. sp. o.o. - 2008-2009, R.-G. sp. o.o. - 2009-2014, R. - S. sp. z o.o. - 2010-2012, R. - D. sp. z o.o. - 2015.

Zdaniem organu odwoławczego takie ukształtowanie posiadania gruntów rolnych miało na celu wykazanie prowadzenia przez poszczególne spółki działalności rolniczej, które następnie umożliwiało obejście regulacji przepisów obowiązujących rozporządzeń w zakresie przyjętych ograniczeń. Powyższe pozwoliło przyjąć, iż działania takie nosiły znamiona sztucznego wykreowania określonych elementów stanu faktycznego.

Organ zwrócił również uwagę na fakt, że spółki nie były tworzone z uwagi na geograficzne położenie gruntów rolnych. Poszczególne spółki deklarowały grunty położone nawet w trzech województwach, zaś w obrębie jednego województwa - w ramach jednego lub kilku powiatów. Jako przykład organ wskazał, że grunty w gminie G.,(oprócz M. H.), w roku 2015 zgłosiło 15 spółek. Organ dostrzegł również, że nierzadką sytuacją jest, gdy grunty rolne zlokalizowane na tej samej działce ewidencyjnej, zgłaszane są przez więcej niż jeden podmiot. Taki sposób rozproszenia gruntów w spółkach trudno, w ocenie organu uznać za działanie ekonomiczne, gdyż uniemożliwia on (przy założeniu samodzielności każdego z podmiotów) zoptymalizowanie zarządzania w zakresie działań agrotechnicznych na gruntach pod względem ich położenia geograficznego, co przede wszystkim prowadzi do zwiększenia kosztów działalności spółki. Zgłaszanie tych samych działek lub działek zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie, a więc mogących stanowić zorganizowaną całość, przez różne podmioty, w ocenie organu odwoławczego świadczy o sztucznym podziale, mającym na celu wyłącznie obejście obowiązujących przepisów prawa w zakresie płatności.

Nie bez znaczenia, w ocenie organu, jest również to, że mimo rozproszenia położenia gruntów deklarowanych przez spółki (grunty położone są na terenie trzech województw), siedzibą wszystkich spółek - na dzień złożenia wniosków w sprawie przyznania płatności na rok 2015 - był R. C., ul. [...].

Grunty rolne użytkowane przez A.-P. sp. z o.o. zlokalizowane były na terenie gmin R. C., R., S., B., B., G. I., B., F., L. , P., W., G., R., L. W., Ł. oraz D.- położonych w powiatach: g. , c. , k. b. , b. , e. , l. , o. oraz s. na terenie województw: kujawsko-pomorskiego, p. oraz warmińsko-mazurskiego.

Organ dostrzegł, że kilka spółek zmieniło siedzibę w trakcie trwania postępowania. Zdaniem organu, zmiana siedzib spółek, to działania pozorne i dokonane wyłącznie na użytek niniejszego postępowania. Miejsca zlokalizowanych siedzib spółek nie były bowiem w żaden sposób zindywidualizowane i przystosowane w pełnym zakresie do obsługi gospodarstwa rolnego.

Poszczególne spółki ponosiły ciężary związane z prowadzeniem produkcji rolnej, w tym koszty zakupu materiału siewnego, nawozów, środków ochrony roślin, oleju napędowego, podatku rolnego, przez cały okres prowadzenia produkcji rolnej. Odwołująca spółka również przedstawiła tego rodzaju dowody. Analiza dokumentacji w przedmiotowym zakresie potwierdziła występowanie powiązań ekonomicznych, o czym świadczą faktury VAT na zakup usług agrotechnicznych przez spółki od Gospodarstwa rolnego T. K. oraz Usługi dla Gospodarstw Rolnych M. H., czy też sprzedaż płodów rolnych oraz zwierząt gospodarskich między spółkami. Powyższe dowodzi, że tworzone spółki nie posiadały wystarczających środków produkcji (maszyn, urządzeń). A.-P. sp. z o.o., w ramach prac rolniczych związanych z uprawą gruntów, korzystała zarówno z usług świadczonych przez firmy T. K. i M. H.. Z akt sprawy wynika również, że spółki, w tym A.-P. sp. z o.o., zaopatrywały się w środki ochrony roślin oraz nawozy sztuczne w dużej mierze przez Biuro Handlowe "A.-B." sp. z o.o., zaś w przypadku zakupu oleju napędowego przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Transportowe "[...]" sp. z o.o. Powyższe świadczy o tym, że osoby zarządzające w/w spółkami, podejmując decyzję o wyborze dostawcy, np. oleju napędowego czy środków ochrony roślin, kierowały się kompleksowym zaopatrzeniem prowadzonej przez nich działalności rolniczej w szerokim znaczeniu, a więc bez podziału na poszczególne spółki. Ta zbieżność jest zdaniem organu odwoławczego nieprzypadkowa, gdyż zakup produktów czy usług dla wielu spółek od jednego podmiotu jest korzystniejszy finansowo.

Organ w toku postępowania dokonał również analizy zatrudnienia przez A.-P. sp. z o.o. oraz pozostałe spółki na przykładzie części pracowników, stwierdzając nieprzypadkową zbieżność osób, form, czasu i celu zatrudnienia, co stanowi kolejną obiektywną okoliczność, która świadczy o powiązaniach funkcjonalnych zachodzących między spółkami kierowanymi przez T. K. i M. H..

Analizując zarzuty zawarte w odwołaniu, organ drugiej instancji uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie.

W odniesieniu do zarzucanego naruszenia art. 4 ust. 3 Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 oraz art. 60 rozporządzenia PE i Rady (UE) Nr 1306/2013 organ wskazał, że odwołująca spółka odnosi się wyłącznie do celów prawa unijnego określonych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 roku, zupełnie pomijając cele prawa krajowego. Tymczasem odczytanie celów obowiązujących przepisów powinno uwzględniać nie tylko przepisy prawa unijnego, ale również przepisy prawa krajowego. W przypadku płatności rolnośrodowiskowych, przepisy rozporządzenia MRiRW z 26 lutego 2009 roku jak i rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 roku ustalają zasadę: mniejsza łączna powierzchnia działek deklarowanych do płatności - wyższa stawka płatności. Cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich zostały natomiast wskazane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 i są to: poprawa konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji; poprawa środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami oraz poprawa jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej.

Program rolnośrodowiskowy ma na celu poprawę środowiska rolnego i obszarów wiejskich poprzez przywracanie walorów lub utrzymanie cennych siedlisk przyrodniczych użytkowanych rolniczo, wsparcie terenów prowadzących produkcję ekologiczną w rolnictwie. Pomoc z tego tytułu dla rolników, w formie płatności rolnośrodowiskowej, stanowi rekompensatę utraconego dochodu, dodatkowo poniesionych kosztów transakcyjnych. Jest to pomoc wieloletnia, wypłacana corocznie, według określonego systemu, skierowana do mniejszych gospodarstw (do 100 ha), dlatego system płatności został skonstruowany degresywnie. Każde państwo członkowskie określa stawki płatności. Ustalanie górnych limitów środków przypadających na jedno gospodarstwo rolne ma na celu przeciwdziałanie nadmiernemu kumulowaniu środków w gospodarstwach wielkoobszarowych. Rolnictwo ekologiczne, z racji konieczności stosowania określonych metod uprawy, w warunkach polskich raczej dotyczy gospodarstw o areale nie przekraczającym 100 ha i inaczej na takiej wielkości powierzchni kształtuje się dochodowość oraz kosztowość. Z tej racji legislator krajowy wprowadził system preferujący gospodarstwa o mniejszej powierzchni. Wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Cel w postaci zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie jest jednym z podstawowych celów wspólnej polityki rolnej. Organ wskazał, że wystarczające jest stwierdzenie braku realizacji jednego z celów wsparcia.

Organ odwoławczy podzielił wnioski organu pierwszej instancji, że deklaracja do płatności większego obszaru, poprzez utworzenie większej ilości podmiotów, przynosi zauważalnie większą kwotę płatności. Zastosowanie stawek degresywnych w działaniach realizowanych w ramach PROW (pomoc ONW, program rolnośrodowiskowy) miało realizować cel PROW tj. zrównoważony rozwój tych obszarów poprzez udzielanie umiarkowanej wysokości wsparcia dużym podmiotom, wykorzystującym tzw. efekt skali, co z kolei ma na celu zmniejszanie rozwarstwienia społecznego, wyrównywania szans, przeciwdziałania marginalizacji i dyskryminacji. Tworzenie natomiast w sposób sztuczny wielu podmiotów zarządzanych przez jedną grupę osób fizycznych i podział większej powierzchni gospodarstwa, umożliwia ominięcie przepisów modulacyjnych i uzyskanie większej kwoty płatności, niż w przypadku gdyby o płatności ubiegał się jeden podmiot do całej powierzchni gospodarstwa. Takie działanie jest, w ocenie organu, niewątpliwie sprzeczne z celem systemu wsparcia, jakim jest zrównoważony rozwój obszarów wiejskich.

W rozpatrywanej sprawie dokonano niespornych ustaleń faktycznych w kwestii utworzenia przez T. K. oraz M. H. kilkudziesięciu spółek z o.o. ubiegających się o płatności rolnośrodowiskowe oraz rolno-środowiskowo-klimatyczne a także płatności ONW. Wykazano powiązania osobowo - kapitałowe z uwzględnieniem funkcji pełnionych przez w/w osoby oraz okoliczności umownego przenoszenia posiadania gruntów rolnych. Wskazane powyżej obiektywne okoliczności, w ocenie organu odwoławczego, zasadnie dowodzą, iż spółki z o.o. zostały zawiązane w celu podzielenia posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa bądź uniknięcia zwiększenia areału już posiadanego, celem obejścia przepisów ustanawiających limity oraz zakazy łączenia określonych pakietów.

Bez wpływu na wynik postępowania ma okoliczność, iż grunty rolne, co do których A.-P. sp. z o.o. wystąpiła o przyznanie płatności na rok 2015 są użytkowane przez stronę od chwili zakupu bądź zawarcia umowy dzierżawy, gdyż w istocie grunty będące w posiadaniu niezależnym wynoszą jedynie 20,25 ha, zaś dzierżawione od podmiotów powiązanych 140,21 ha. Podjęte zatem działania, polegające w szczególności na konstruowaniu zawieranych umów dzierżawy gruntów, miały na celu ustalenie maksymalnej powierzchni użytkowanego areału w taki sposób aby stworzyć warunki do otrzymania płatności (rolnośrodowiskowej) bez zastosowania stawek degresywnych.

Ustaleń w zakresie sprzeczności z celami prawodawstwa nie podważa realizowanie przez spółkę opracowanego przez doradcę rolnośrodowiskowego programu rolnośrodowiskowego, utrzymanie gruntów rolnych zgodnie z normami, ani też certyfikacja produkcji ekologicznej ze strony Jednostki Certyfikującej. Formalnie spółki, w tym A.-P. sp. z o.o., jako odrębne podmioty realizujące zobowiązania rolnośrodowiskowe, spełniają warunki przyznania płatności, gdyż każda ze spółek realizuje tylko jeden z wykluczających się pakietów. W/w okoliczności są wyrazem formalnego poszanowania warunków określonych w obowiązujących przepisach a właśnie element obiektywny charakteryzuje się tym, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych przepisach, cel realizowany przez te uregulowania nie zostaje osiągnięty. Istotą sztucznych warunków jest bowiem działanie polegające na obejściu prawa, a nie jego naruszeniu. Wbrew twierdzeniom strony odwołującej się, w rozpatrywanej sprawie doszło do wystąpienia przesłanki obiektywnej.

Strona nie przedstawiła zaś żadnych racjonalnych wyjaśnień, popartych obiektywnymi dowodami, że powołanie tak wielu spółek było spowodowane obiektywnymi okolicznościami, które uzasadniałyby stwierdzenie, że ubiegający się o płatność nie zamierzał wyłącznie uzyskać korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia.

Organ uznał za niewystarczające i nieprzekonujące okoliczności podanych przez pełnomocnika, że:

- A.-P. sp. z o.o. jako samodzielny a nie powiązany podmiot gospodarczy, prowadzi działalność rolniczą. Pełnomocnik argumentował, że o samodzielności spółki świadczy posiadanie rachunku bankowego, umowa z biurem rachunkowym, umowa z jednostką certyfikującą B. M. sp. z o.o., faktury VAT na zakup środków do produkcji rolnej oraz usług zewnętrznych, faktury sprzedaży płodów rolnych oraz zwierząt, faktury dotyczące obsługi prawnej, decyzje i deklaracje dotyczące podatku rolnego, własne środki pieniężne, jako podmiot niezależny. Spółka nie wymaga wsparcia finansowego ze strony innych podmiotów, nie korzysta z pożyczek podmiotów niefinansowych, w pełni realizuje produkcję rolną, prowadząc uprawy zgodnie z przyjętymi założeniami programów, w których uczestniczy

- siedziba A.-P. sp. z o.o., jak i pozostałych spółek, została określona ze względu na oszczędności i powszechnie stosowane w praktyce rynkowej oznaczanie biur i adresów ze względów praktyczno-finansowych,

- wyodrębnienie gospodarczo-finansowe i korporacyjne firmy nie uchybiało normom prawnym o charakterze szczególnym, odnoszącym się do definicji określonej w przepisach dotyczących producentów rolnych

- rozproszenie działek rolnych użytkowanych przez spółkę uzasadnione jest faktem występowania na tym terenie dużej ilości podzielonych gruntów, rozbitych w różnych miejscowościach

- zaufanie do profesjonalnego doradcy, który określał możliwości uzyskania płatności

-decyzja o założeniu spółek podyktowana była obawą przed niekorzystnymi skutkami ryzyka gospodarczego związanymi z branżą rolną oraz złym stanem zdrowia założyciela spółki

W ocenie organu odwoławczego powyższe wyjaśnienia, że poszczególne spółki są samodzielnymi i niezależnymi podmiotami, które nie wymagają wsparcia finansowego ze strony innych podmiotów, pozostają bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy, wobec ustalenia występowania więzi personalnych, ekonomicznych i organizacyjnych między T. K. i M. H. a utworzonymi przez nich spółkami.

Nie niweczy ustalenia o stworzeniu sztucznych warunków realizowanie programu rolnośrodowiskowego, wykorzystując ekologiczne metody uprawy, używając nawozów oraz środków ochrony roślin zgodnie z zaleceniami programu i tym samym wykonanie celu programu rolnośrodowiskowego — utrzymanie gruntów w dobrej kulturze.

Zdaniem organu, odwołująca spółka nie zakwestionowała skutecznie ustaleń organu pierwszej instancji stwierdzających istnienie powiązań o charakterze osobowym (członkowie zarządu), majątkowym (udziałowcy), ekonomicznym (wzajemna wymiana dóbr i usług, przekazywanie gruntów rolnych) i organizacyjnym (wspólna siedziba, korzystanie w przeważającej mierze z tych samych dostawców, pracowników). Powyższe pozwala na ustalenie istnienia zamierzonej koordynacji działań przez T. K. i M. H., polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności przez tworzone przez nich spółki w celu uzyskania korzyści wynikających z systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Korzyści te miały wynikać z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem wniosków przez kilkadziesiąt mniejszych podmiotów. Sens ekonomiczny utworzenia kilkudziesięciu powiązanych podmiotów, zawierał się wyłącznie w tym, aby zwiększyć rozmiar płatności przez obejście przepisów wprowadzających modulacje bądź degresywność płatności. Nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych obiektywnych okoliczności wskazujących na inne racjonalne uzasadnienie utworzenia kilkudziesięciu spółek, które dzieliły między siebie posiadane grunty. W szczególności, nie wykazano jakichkolwiek korzyści ekonomicznych, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilkudziesięciu podmiotów, nie mających wystarczających środków produkcji i zlecających wykonywanie prac polowych, co organ ustalił na przykładzie rachunku zysków i strat oraz uchwał zgromadzenia wspólników za poszczególne lata z okresu 2010 – 2015.

W ocenie organu, planując wydatki oraz inwestycje na kolejne lata Zarząd Spółki uwzględniał znaczące wpływy z tytułu dotacji, które stanowią największy udział w przychodach spółki. Tym samym decyzje w zakresie określania profilu produkcji spółki były nastawione w szczególności na otrzymanie jak najwyższej kwoty dotacji, w tym płatności rolnośrodowiskowej.

Organ zakwestionował twierdzenie, że udziałowcy pośredni oraz bezpośredni, mimo nie pobierania dywidend, nie uzyskują żadnych korzyści finansowych. Powyższemu dowodzą koszty poniesione przez A.-P. sp. z o.o. na rzecz T. K. oraz M. H. (bezpośrednio oraz pośrednio poprzez powiązane spółki kapitałowe) świadczących kompleksowe usługi w zakresie wykonywania zabiegów agrotechnicznych, obsługi zwierząt oraz otrzymujących czynsz dzierżawny, o czym świadczą faktury VAT.

Związek T. K. oraz M. H. i ich wpływ na działalność 39 podmiotów, w tym A.-P. sp. z o.o. pozwala na przyjęcie, że powstanie odwołującej spółki (oraz pozostałych podmiotów), to wynik celowego działania nastawionego wyłącznie na ominięcie obostrzeń wynikających z przepisów modulacyjnych, mających zastosowanie do płatności rolnośrodowiskowych.

Organ nie zgodził się z argumentem, że liczba założonych spółek podyktowana jest występowaniem "dużej ilości podzielonych gruntów rolnych". Rozproszenie gruntów w żaden sposób nie uniemożliwia prowadzenia jednego gospodarstwa rolnego, położonego w kilku województwach. Organ podniósł ponadto, że większość spółek nie posiada kompletnej infrastruktury technicznej oraz wyposażenia technicznego, umożliwiającego samodzielne prowadzenie produkcji. Odwołująca się spółka nie wykazała posiadania sprzętu rolniczego w zakresie wystarczającym do prowadzenia autonomicznej produkcji rolnej zaś wykonywane przez osoby fizyczne usługi agrotechniczne mają charakter kompleksowy. Przedstawione okoliczności w postaci posiadania rachunku bankowego, umowy na obsługę rachunkową, faktury VAT, deklaracje na podatek, umowa z jednostką certyfikującą nie dowodzą samodzielności i niezależności odwołującej się od pozostałych podmiotów zarządzanych przez T. K. i M. H..

Organ zwrócił uwagę, że w rozpatrywanej sprawie nie ma mowy o realizacji celu polegającego na wsparciu dochodu, gdyż wszystkie spółki T. K. i M. H. stanowią spójną i wzajemnie się uzupełniającą całość zorganizowaną ekonomicznie i technologicznie, więc uzyskują dodatkową korzyść w postaci efektu skali, przez co dotowanie takich gospodarstw także zwiększonymi płatnościami obszarowymi jest niezgodne z ideą zrównoważonego rozwoju.

W ocenie organu, okoliczności wskazywane przez T. K., takie jak obawa przed niekorzystnymi skutkami, jakie wiążą się z działalnością obarczoną dużym ryzykiem gospodarczym związanym z branżą rolną oraz złym stanem zdrowia, jak również skomplikowana sytuacja rodzinna i ewentualny konflikt spadkowy, pozostają bez znaczenia z punktu widzenia ustalenia istnienia elementu subiektywnego.

Jak wskazał organ, o samodzielności czy też niezależności spółki nie świadczy wpis do ewidencji producentów i nadany numer producenta rolnego.

W odniesieniu natomiast do pozytywnych decyzji Kierownika BP ARiMR w G. za lata poprzednie, organ odwoławczy wskazał, iż każdy wniosek o przyznanie płatności wszczyna nowe, odrębne postępowanie administracyjne, w ramach którego organ prowadzi od nowa postępowanie wyjaśniające i organ nie jest związany wynikami postępowań z lat poprzednich.

O tym, że spółki tworzą de facto jedno gospodarstwo decyduje fakt sprawowania zarządu bądź kontroli przez T. K. oraz M. H., którzy występują w spółkach jako udziałowcy (bezpośrednio lub pośrednio) oraz występują/występowali jako członkowie zarządu, co umożliwia decydowanie w sprawach działalności poszczególnych spółek. Również podnoszony argument wykorzystywania przez A.-P. Sp. z o.o. zasobów w postaci innych gruntów, niż te które wykorzystywane są przez pozostałe spółki, w sytuacji wspólnego zarządu, nie stanowi przesłanki stanowiącej o odrębności spółki.

Organ nie zgodził się również z zarzutami naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie stanowiła naruszenia przepisów, odmowa dopuszczenia dowodów odnoszących się do stanu zdrowia oraz stanu rodzinnego T. K., procesu likwidacyjnego Grupy Producenckiej [...] Z. sp. z o.o., działalności nierolniczej prowadzonej przez odwołującą spółkę, protokołów z kontroli na miejscu, przesłuchania T. K., M. H., K. K., K. M. oraz przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem reprezentantów spółki.

Dokumenty dotyczące stanu zdrowia oraz stanu rodzinnego dotyczą okoliczności nie mających znaczenia dla sprawy. Również protokoły z kontroli na miejscu nie mają znaczenia dla sprawy, gdyż dotyczyły one weryfikacji powierzchni działek rolnych czy też realizacji planu działalności rolnośrodowiskowej, a więc okoliczności, których organy ARiMR nie kwestionują. Nie miały również znaczenia dokumenty dotyczące likwidacji GP [...] Z. sp. z o.o., czy też dokumenty dotyczące działalności pozarolniczej odwołującej spółki. Z akt sprawy wynika, że T. K. jak i M. H. zostali przesłuchani przez organ pierwszej instancji, jak również złożyli do akt sprawy pisemne wyjaśnienia. Dodatkowe przesłuchanie tych osób, organ pierwszej instancji prawidłowo uznał za bezzasadne. Również świadkowie złożyli pisemne oświadczenia, które zostały włączone do akt sprawy.

W ocenie organu odwoławczego, nie było potrzeby przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, gdyż brak jest konieczności uzgodnienia interesów stron. Odnośnie do zarzutu nie wskazania skąd pochodzą i na ile wiarygodne są ortofotomapy oraz braku narzędzi do przedstawienia lokalizacji gruntów w sposób zaprezentowany w zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy podał, że na dane pochodzące ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli organ może powoływać się w swoich rozstrzygnięciach, a powyższe nie wymaga umożliwienia stronie wypowiedzenia się, co do tego rodzaju dowodów.

Odnośnie do zarzutu nieprawidłowego przeprowadzenia wizji lokalnej w siedzibach poszczególnych spółek, organ wskazał, że termin wizji został ustalony w rozmowie telefonicznej z pełnomocnikiem strony i mimo faktycznego niedochowania 7-dniowego terminu przewidzianego w Kpa, w wizji brali udział T. K. i M. H.. Protokół sporządzony z przeprowadzonej wizji został podpisany przez T. K. i M. H..

Z art. 7 i 77 Kpa nie wynika obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie.

Odnośnie do zarzutu zbyt późnego ujawnienia stronie dowodu z protokołu z kontroli Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, organ wskazał, że czas pomiędzy wydaniem postanowienia o dopuszczeniu tego dowodu i wydaniem decyzji pozwolił na zapoznanie się z tym raportem, jak również dawał możliwość ustosunkowania się do zawartych w nim stwierdzeń.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła A. A..

Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

• art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 549) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, iż warunki wymagane do uzyskania płatności PRŚ zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa i nałożenie przewidzianej w nim sankcji, pomimo braku zaistnienia przesłanek, podczas gdy A.-P. sp. z o.o. nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności PRŚ i realizowała jako samodzielny podmiot cele określone w artykule 4 i art. 36 lit a) pakt iv, art. 37 i art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 227 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.) oraz art. 27 i pkt 5.3.2.1.4 załącznika II do rozporządzenia Komisji WE nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i powinna otrzymać płatności PRŚ za rok 2015,

• art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ, iż A.-P. sp. z o.o. podjęła działania chcąc pozyskać korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, gdyż stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania tej korzyści, podczas gdy A.-P. sp. z o.o. nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności PRŚ i realizowała jako samodzielny podmiot cele określone w przepisach prawa wspólnotowego, a zatem powinna otrzymać płatności PRŚ za rok 2015,

• § 2 ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2013, poz. 361 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie, mimo że w okolicznościach sprawy zaktualizowały się wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki do przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy.

• art. 4 ust 1 lit a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęciu przez organ, iż A.-P. sp. z o.o. nie stanowi odrębnego podmiotu, który miałby status rolnika, podczas gdy A.-P. sp. z o.o. jest samodzielnym podmiotem prowadzącym działalność rolniczą jako spółka kapitałowa, płacącym podatki, posiadającym pracowników, odrębny zarząd, właściwy wyłącznie dla tej Spółki, posiadającym 160,46 ha gruntów rolnych w tym 20,25 ha na własność oraz 140,21 ha gruntów w dzierżawie , posiadającym odrębny majątek, własną siedzibę a zatem jest odrębnym podmiotem, który ma status rolnika w myśl niniejszych przepisów,

Skarżąca zarzuciła również naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

• Wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 21 ust 1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. 2016, poz. 1387, ze zm.) poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, odmowę dopuszczenia przeprowadzania istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia dowodów zawnioskowanych przez stronę, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych i błędnego rozstrzygnięcia w formie decyzji w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013.,

• Naruszenia art. 80 Kpa oraz 78 § 1 i 2 w zw. z art. 21 ust 1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. 2016, poz. 1387, z późn. zm.), poprzez poczynienie przez organ w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych, gdyż organ dopuścił w postępowaniu wyłącznie dowody, które potwierdzały jego z góry założoną tezę o stworzeniu sztucznych warunków przez stronę, zaś odmawiał dopuszczenia istotnych dowodów wnioskowanych przez stronę, które wskazywały na niewątpliwą odrębność podmiotu oraz wskazywały na genezę i cel - który nie był sprzeczny z prawem wspólnotowym -powstawania podmiotów na przestrzeni kilkunastu lat,

• Wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 89 § 1 i 2 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej, gdy niezbędne było przesłuchanie świadków, strony a także pracowników organu na okoliczność, celu powoływania spółek oraz kontroli administracyjnej wniosków składanych przez spółkę w poprzednich latach i prowadzeniu przez organ wyjaśnień w zakresie sztucznych warunków

• Wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 107 § 3 Kpa poprzez brak precyzyjnego odniesienia się, do wiarygodności dowodów i określenia ich mocy dowodowej, co doprowadziło w konsekwencji do dowolnej oceny dowodów przez organ,

• Naruszenia przepisów postępowania tj. art. 79 Kpa oraz 68 Kpa, mających istotny wpływ na błędne przeprowadzenie wizji lokalnej, poprzez wadliwe przeprowadzenie dowodu z "wizji lokalnej", nie zawiadomienie w terminie wynikającym z Kpa stron, które nie mogły się w sposób prawidłowy przygotować do przeprowadzenia wizji (m.in. zebrać i okazać wszystkich dokumentów, miejsc prowadzenia działalności gospodarczej, okazać kompletnego parku maszynowego) - a przez to diametralnie ograniczono prawa strony - wadliwe sporządzenie protokołu z czynności, w tym błędne dopuszczenie dowodu z protokołu.

Skarżąca zarzuciła ponadto organowi błędne dopuszczenie dowodu z protokołu kontroli w ramach EFPROW, z powodu nie zapoznania strony z tym protokołem, w czasie umożliwiającym stronie, w trybie przesłuchania, odniesienie się do zarzutów i ustaleń przedmiotowej kontroli.

Skarżąca podniosła, że aby było możliwe zastosowanie art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, organ prowadzący postępowanie musi dokonać prawidłowej wykładni tego przepisu oraz zgromadzić właściwie kompletny materiał dowodowy. W ocenie skarżącej, organ zastosował powyższy przepis błędnie. Przepisy ww. Rozporządzenia nie precyzują, na czym może polegać stworzenie sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo. Istotne w tym zakresie jest orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, zgodnie z którym, do zaistnienia sztucznych warunków do uzyskania nienależnych płatności konieczne jest wystąpienie łącznie dwóch przesłanek: zaistnienia obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków określonych w prawodawstwie unijnym, cel wskazany przez te przepisy nie został osiągnięty oraz wystąpienia elementu subiektywnego, tj. woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych przez sztuczne stworzenie wymaganych do jej uzyskania przesłanek wskazujące, że wnioskodawca zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. Jak wynika z orzecznictwa ETS, zakaz nadużyć jest bezprzedmiotowy wówczas, gdy dane transakcje mogą mieć inne uzasadnienie, aniżeli tylko osiągnięcie korzyści podatkowych. To do sądu krajowego, jak wskazywał ETS w swych orzeczeniach, należy sprawdzenie, zgodnie z regułami dowodowymi przewidzianymi w przepisach krajowych i bez naruszania skuteczności prawa unijnego, czy spełnione zostały przesłanki wystąpienia praktyki stanowiącej nadużycie. ETS dokonał również kompleksowej wykładni pojęcia "sztuczne warunki" w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.

Odnośnie elementu obiektywnego, ETS wskazał, że do sądu krajowego należy zbadanie i ewentualne wykazanie, czy wola obejścia ograniczeń dotyczących wielkości kwalifikujących się projektów oraz maksymalnej wysokości pomocy na beneficjenta skutkuje tym, że nie mogą zostać osiągnięte cele wsparcia. Jeśli zaś chodzi o istnienie elementu subiektywnego, to sąd krajowy powinien ustalić rzeczywistą treść i znaczenie spornego wniosku o finansowanie. Sąd krajowy może wziąć w tym przypadku pod uwagę okoliczności faktyczne, takie jak: więzi natury prawnej, ekonomicznej lub personalnej pomiędzy osobami zaangażowanymi w rozpatrywaną inwestycję. Zaistnienie subiektywnego elementu może zostać wzmocnione przez dowód zmowy, mającej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o wsparcie, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna lub personalna, pomiędzy tymi projektami. ETS podkreślił, że nie można odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie, niż tylko uzyskanie płatności w ramach pomocy wspólnotowej.

Skarżąca wskazała, że na gruncie przepisu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, aktualność zachowuje dokonana przez ETS wykładnia art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27.01.2011 r. Zgodnie z tą wykładnią, w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego.

Skarżąca spółka podkreśliła, że rozważając zaistnienie przesłanki obiektywnej organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę, iż wnioskodawca realizował swoje zamierzenia gospodarcze zgodnie z celami prawodawstwa unijnego.

Skarżąca wskazała cele działania wynikające z art. 4 i art. 36 lit a) pakt iv, art. 37 i art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 227 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.) oraz art. 27 i pkt 5.3.2.1.4 załącznika II do rozporządzenia Komisji WE nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368/15 z 23.12.2006r.), którymi są poprawa środowiska przyrodniczego i obszarów wiejskich, w szczególności przywracanie walorów lub utrzymanie stanu cennych siedlisk użytkowanych rolniczo oraz zachowanie różnorodności biologicznej na obszarach wiejskich, promowanie zrównoważonego systemu gospodarowania, odpowiednie użytkowanie gleb i ochrona wód i ochrona zagrożonych lokalnych ras zwierząt gospodarskich i lokalnych odmian roślin uprawnych – w efekcie czego działanie wpływa na utrzymanie żywotności obszarów wiejskich i na zachowanie różnorodności biologicznej.

Skarżąca podniosła, iż w ciągu 5 lat programu, spółka realizując cele programu wykonywała należycie wszystkie zalecenia programu rolnośrodowiskowego, co mogą potwierdzić wszystkie kontrole ARiMR. W ciągu tych lat, wykonując zalecenia programu rolnośrodowiskowego, spółka zmniejszyła zanieczyszczenie wód gruntowych a poprzez nie- rzek i Bałtyku. Poprzez uprawy gruntów przy użyciu środków chemicznych wg zaleceń przyczyniła się do redukcji zatrucia środowiska biologicznego, jak również mniejszego zatrucia środowiska dwutlenkiem węgla dla dobra całego społeczeństwa.

Spółka spełnia także wysoko postawione normy. Przyjęła na siebie wysokie wymagania szczegółowe i dba o ochronę środowiska naturalnego. Podjęła się nieprzerwanego użytkowania gruntów rolnych, utrzymania terenów wiejskich oraz utrzymania i wspierania zrównoważonych systemów rolniczych. Gospodarstwo spółki przechodziło wielokrotnie kontrole ARiMR w zakresie kwalifikowalności gruntów do PRŚ i kontrole te nie wskazywały istotnych uchybień. Kontrolerzy wykonujący kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu w swych raportach dotychczas nie wskazywali, iż mogło dojść do stworzenia sztucznych warunków.

Skarżąca zwróciła uwagę, że organ podnosił na marginesie kwestie składania wniosków o płatności z PROW tj. ONW czy płatności bezpośrednie, jednakże nie są one przedmiotem niniejszego indywidualnego postępowania w zakresie płatności PRŚ.

Skarżąca spółka, realizując cele programu, wykonywała należycie wszystkie zalecenia co do działań w zakresie płatności PRŚ. W ciągu tych wszystkich lat przyczyniła się do rozwoju gospodarczego kraju poprzez zatrudnienie pracowników, zlecenia innym podmiotom określonych prac np. biuro rachunkowe, obsługa prawna, płacenie podatków, zawieranie umów. Spółka przyczyniła się również do nieprzerwanego gospodarowania rolniczego na posiadanych gruntach a przez to ograniczyła wyludnianie się wsi.

Odnośnie wystąpienia elementu subiektywnego, tj. wyłącznej woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych przez sztuczne stworzenie warunków, skarżąca podniosła, że spółka prowadzi samodzielne gospodarstwo rolne od 2009 roku i nie powstała w celu stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności bezpośrednich.

Dowodzi tego okoliczność, że art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r., będący podstawą rozstrzygnięcia, stanowiący o odmowie przyznania płatności ONW w przypadku zaistnienia sztucznych warunków, obowiązuje dopiero od 1 stycznia 2014 roku.

W ocenie skarżącej, w ramach elementu subiektywnego należy wyjaśnić genezę i przyczynę tworzenia spółek m.in. rolnych, które były podmiotami zarządzanymi przez T. K. i M. H. za pomocą dowodów, które pozwalałyby na ocenę w przedmiocie ustalenia, czy cel ten wyrażał się wyłącznie zamiarem uzyskania korzyści sprzecznych z systemem wsparcia, czy też były inne racjonalne i ekonomicznie uzasadnione podstawy dla działania wielu podmiotów, jako odrębnych gospodarstw rolnych - osobnych podmiotów wyodrębnionych formalnie, funkcjonalnie i gospodarczo. Jak wskazała skarżąca, odrzucone dowody w postaci dokumentów wskazujących na sytuację zdrowotną oraz rodzinną T. K. oraz wnioski dowodowe (rozprawa administracyjna, przesłuchanie uzupełniające stron i przesłuchanie świadków) zmierzające do wyjaśnienia genezy i przyczyny tworzenia spółek stanowiłyby istotny materiał dowodowy, który przyczyniłby się do wyjaśnienia podstawy i celu tworzenia spółek. W ocenie skarżącej organ tamował postępowanie dowodowe inicjowane przez stronę.

Nieuprawniona jest, w ocenie skarżącej, teza organu pierwszej instancji jakoby zmiany w zarządach spółek były czynione na potrzeby prowadzonych postępowań. Zmiany były podyktowane pozytywnymi ocenami i wypłatami zaliczek, przez co T. K. był przeświadczony, że wobec pozostałych spółek zostaną wydane pozytywne decyzje. Skarżąca podniosła, że zmiany w składach zarządów następowały wyłącznie zgodnie z opisanym i udowodnionym planem prowadzenia działalności rolniczej, w sposób odrębny i niezależny przez każdą ze spółek utworzonych wcześniej.

Jak wskazała skarżąca, zrealizowanie wniosków dowodowych o przesłuchanie wskazanych w tych wnioskach osób oraz przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, w pełni wykazałoby, jakie przyczyny złożyły się na fakt ich uczestnictwa w wielu podmiotach gospodarczych, w tym prowadzących działalność rolniczą, a tym samym stanowią podstawę do dokonania ustalenia, czy cel ten wyrażał się wyłącznie zamiarem uzyskania korzyści sprzecznych z systemem wsparcia, czy też były inne racjonalne i ekonomicznie uzasadnione podstawy dla uczestnictwa wskazanych osób fizycznych w wielu podmiotach, jako odrębnych gospodarstwach rolnych - osobnych podmiotach, wyodrębnionych formalnie, funkcjonalnie i gospodarczo. Celem utworzenia spółek było przede wszystkim: przyszłościowe zlikwidowanie własnej działalności rolniczej z powodu znaczących problemów zdrowotnych, skomplikowana sytuacja rodzinna - problemy spadkowe - zabezpieczenie się przed wyprzedażą majątku przez spadkobierców, zmniejszenie ryzyka gospodarczego wobec zawieranych umów handlowych i umów kredytowych, zmniejszenie ryzyka pogodowego wobec ryzyka klęsk żywiołowych (wymarznięcia, grad, susze, nawalne deszcze i podtopienia), promowanie przez państwo gospodarstw rodzinnych do 300 hektarów, łatwiejsze zarządzanie strukturą zasiewów w mniejszym gospodarstwie, okoliczność, że mniejsze gospodarstwa potrzebują lżejszą i tańszą strukturę parku maszynowego, sprzęt rolniczy o mniejszej wadze (nie ugniata pola, nie tworzy podeszwy w polu a przez to nie niszczy struktury gleby, dobrze ją napowietrza, nie tworzy zastoisk wodnych, lepiej wytwarzana jest próchnica gleby, gdzie w [...] na wielu polach jest jej deficyt, nie degraduje się pola, nie niszczy melioracji - przepustów na rowach i drenaży polnych, sprzęt jest produkowany w [...], jest o wiele tańszy od zagranicznego) oraz łatwiejsze uzyskanie kredytu poprzez mniejsze ryzyko gospodarcze Banku kredytującego.

W ocenie skarżącej, w procesie funkcjonowania gospodarstw, jako odrębnych podmiotów - gospodarstw rolnych, ważne były przesłanki ukształtowania przedsiębiorstw rolnych: przesłanki istotne z punktu widzenia prowadzenia racjonalnej gospodarki rolnej na gospodarstwie rolnym usytuowanym w warunkach dużego zróżnicowania gleby i położenia upraw oraz wysokiego stopnia zmienności w pogodzie - na terenach województw kujawsko-pomorskiego, pomorskiego i warmińsko-mazurskiego, przejawiające się większymi możliwościami dostosowania zmian w uprawach na różnych glebach o różnych właściwościach w przypadku gospodarstwa o mniejszym areale upraw, przesłanki natury osobistej osób tworzących spółki prowadzące osobne gospodarstwa rolne -wynikające z sytuacji zdrowotnej oraz rodzinnej T. K.- oraz przesłanki natury finansowej i organizacyjnej, jak również funkcjonalnej, przejawiające się w powoływanym przez stronę aspekcie ograniczonego zakresu ryzyka gospodarczego gospodarstw prowadzonych w formie spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Jak wskazała skarżąca, wnioski dowodowe w tym zakresie odrzucane były przez organy obu instancji. Ważne dla oceny spodziewanych korzyści gospodarstwa rolnego jest zdaniem skarżącej również to, że banki promują łatwiejszy dostęp do kredytów dla podmiotów posiadających swój określony zasób majątku, a polisy ubezpieczeniowe są ustanawiane tylko dla tego podmiotu i gwarantują pokrycie strat w majątku danego gospodarstwa rolnego z tytułu utraty plonów.

W ocenie skarżącej, przerzucenie ciężaru dowodu na stronę nie powinno się opierać na negowaniu dowodów przedstawianych przez stronę. Skarżąca podniosła również, że oświadczenia stron nie mogą zastąpić takich dowodów, jak przesłuchanie, czy rozprawa administracyjna.

Skarżąca podniosła, że ARiMR weryfikując co roku wnioski składane przez spółkę, przeprowadzała kontrole, które zawsze były dla spółki pozytywne. W roku 2015 wypłacono również zaliczki w zakresie płatności bezpośrednich po kompleksowej kontroli administracyjnej i wydano decyzję o przyznaniu płatności PRŚ. W ramach korespondencji z ETO Rząd [...] (w tym Agencja) utrzymywały, iż w ramach ponownej weryfikacji nie dopatrzyły się sztucznych warunków w spółkach T. K..

Jak wynika z dalszej treści skargi, udziałowcy nie otrzymują dywidendy a cały zysk idzie na rozwój i inwestycje spółki. Jak wynika z ksiąg rachunkowych, dopłaty nie stanowią wyłącznych przychodów spółki, która zaciągała również kredyty i jako samodzielny podmiot była poddawana ocenie zdolności kredytowej przez niezależne instytucje finansowe.

Zarzut organu o nieracjonalności rozproszenia gruntów jest, w ocenie skarżącej chybiony, bowiem należy mieć na uwadze, że korporacyjne prowadzenie gospodarstwa poprzez oddzielenie majątku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, zapewnia niezależność podmiotu oraz możliwości ograniczenia ryzyka gospodarczego od różnych rodzajów ryzyk. Działki rozproszone zapewniają ograniczenie ryzyka utraty plonów dla danego podmiotu. Co do zarzutu dotyczącego prowadzenia upraw na jednej działce ewidencyjnej przez niektóre podmioty, skarżąca podniosła, że wynikało to ze stosowanych upraw.

Skarżąca zwróciła również uwagę, że nie jest możliwe złożenie jednego wniosku przez wszystkie podmioty ze względów formalno-prawnych.

Odnośnie kolejnego wynikającego ze skargi zarzutu, naruszenia art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr [...], skarżąca wskazała, że nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności PRŚ i realizowała, jako samodzielny podmiot cele określone w przepisach prawa wspólnotowego, a zatem powinna otrzymać płatności PRŚ za rok 2015.

Skarżąca wskazała, że przepisy rozporządzenia nr [...] nie precyzują, na czym może polegać stworzenie sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo. [...] przepisy krajowe nie precyzują norm unijnych w kwestii problematyki tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy. W ocenie skarżącej na gruncie powyższego zarzutu, aktualność zachowuje wywód dotyczący uzasadnienia do naruszenia klauzuli generalnej zawartej art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...].

Odnośnie zarzutu naruszenia § 2 ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2007-2013, skarżąca podniosła, że spółka spełniła wszystkie kryteria ażeby otrzymać płatności za rok 2015.

Skarżąca wskazała, że ma aktywny do chwili obecnej numer producenta rolnego nadany w 2009r., zgodnie z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów. Podniosła również, że jest samodzielnym podmiotem prawnym spełniającym definicję producenta rolnego, który posiada gospodarstwo rolne zgodnie z przepisami ustawy z dnia18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wskazując na definicję pojęcia "rolnik", skarżąca zwróciła uwagę, że jako posiadająca na własność ponad 160 ha gruntów własnych i dzierżawionych oraz odrębny majątek, jest samodzielną osobą prawną prowadzącą gospodarstwo rolne. Spółka A.-P. sp. z o.o. była posiadaczem gruntów własnych oraz dzierżawionych, a także była zarządzana przez odrębny organ (zarząd), który podejmował decyzje. Gospodarstwo rolne jest objęte ubezpieczeniem OC z tytułu prowadzenia działalności rolniczej - posiada polisę OC oraz polisę od ryzyka utraty plonów.

Spółka, jako odrębny podmiot, posiada odrębny rachunek bankowy. Umowa rachunku bankowego była zawarta od początku działalności spółki. Spółka od samego początku funkcjonowania ma zwartą umowę na obsługę księgową z Biurem Rachunkowym S. sc. i prowadzi odrębną księgowość. Ma też zapewnioną obsługę prawną.

Spółka, poprzez własne osoby zarządzające podejmuje decyzje o właściwych tylko sobie uprawach, które znajdują się na gruncie. Spółka posiada odrębny numer gospodarstwa nadany przez ARiMR. Dokonując samodzielnych transakcji na rynku, otrzymuje faktury VAT m.in. w zakresie zakupu środków produkcji. Również dokonując sprzedaży płodów rolnych, spółka wystawia faktury VAT jako samodzielny podmiot. W ramach swej działalności operacyjnej zaciąga kredyty i pożyczki, dokonuje również zapłaty podatków do Urzędu Skarbowego oraz podatków lokalnych do Urzędu Gminy. Składa ponadto oddzielne zeznania do US oraz ZUS. Spółka w ramach prowadzonej działalności zatrudnia pracowników, którzy otrzymują wynagrodzenia. Spółka składa rokrocznie sprawozdania wynikające z KSH do KRS. Spółka nigdy nie wypłacała dywidend, tylko i wyłącznie inwestowała w swój rozwój. Członkowie Zarządu nigdy nie pobierali wynagrodzenia za świadczone usługi. Spółka prowadzi gospodarstwo na własny rachunek i ryzyko gospodarcze, co jednoznacznie wskazuje na samodzielność organizacyjną, prawną i ekonomiczną spółki.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 4 ust 1 lit a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. skarżąca podniosła, że organ dokonał błędnej kwalifikacji, gdyż A.-P. sp. z o.o. jest samodzielnym podmiotem prowadzącym działalność rolniczą jako spółka kapitałowa, płacącym podatki, posiadającym pracowników, odrębny zarząd - właściwy wyłącznie dla tej spółki, posiadającym ponad 160 ha gruntów rolnych, posiadającym odrębny majątek, własną siedzibę a zatem jest odrębnym podmiotem, który ma status rolnika w myśl niniejszych przepisów.

Skarżąca postawiła organowi również zarzuty procesowe, zarzucając naruszenie naruszeniem art. 21 ust 1-3 ustawy z dnia [...] marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. 2016, poz. 1387, ze zm.), co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych i błędnego rozstrzygnięcia w formie decyzji odmawiającej płatności rolnośrodowiskowej. Skarżąca wskazała, że organ ograniczył inicjatywę dowodową strony, gdyż nie dopuścił do przeprowadzenia wnioskowanych dowodów oraz nie przeprowadził rozprawy administracyjnej.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 80 Kpa oraz 78 § 1 i 2 w zw. z art. art. 3 art. 21 ust 1-3 ustawy z dnia [...] marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, skarżąca podkreśliła, że niewyjaśniona została geneza i przyczyny tworzenia spółek m.in. rolnych, które były podmiotami zarządzanymi przez T. K. i M. H., za pomocą dowodów, które pozwalałyby na ocenę w przedmiocie ustalenia, czy cel ten wyrażał się wyłącznie zamiarem uzyskania korzyści sprzecznych z systemem wsparcia, czy też były inne racjonalne i ekonomicznie uzasadnione podstawy dla działania wielu podmiotów, jako odrębnych gospodarstw rolnych - osobnych podmiotów wyodrębnionych formalnie, funkcjonalnie i gospodarczo.

Zgodnie z treścią art. 79 kpa organ winien uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Odrzucone wnioski dowodowe mają istotne znaczenie dla sprawy, bowiem dowody te stanowią przedmiot oceny, czy spółka ubiegając się o płatność z systemu wsparcia zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu.

Przejawem wskazanych naruszeń organu były m.in. dołączenie do zaskarżonej decyzji map sporządzonych dla potrzeb decyzji i nie okazanie ich jako dowodu przed wydaniem decyzji, nadto ujawnienie protokołu kontroli EFPROW, który był dokumentem stanowiącym podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego dopiero po przesłuchaniu strony, sposób przeprowadzenia wizji lokalnej, odrzucenie dowodów istotnych dla strony.

Strona nie miała możliwości wypowiedzenia się w zakresie postanowienia o odrzuceniu dowodów, gdyż zostało ono wydane i przesłane wraz z zaskarżoną decyzją.

W ocenie skarżącej, organ dokonał dowolnej oceny dowodów, opierając się na niepełnym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie nie uwzględniając zarzutów zawartych w treści skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2015 określają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013r., poz. 361 ze zm.,) wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (jednolity tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 173).

Regulacje te odnoszą się do finansowania wydatków w ramach wspólnej polityki rolnej (WPR), w tym wydatków na rozwój obszarów wiejskich, określonych w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 1 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549; ze zm.)

W odniesieniu do szeregu pojęć użytych w ww. rozporządzeniu, w tym pojęcia "rolnik" czy "gospodarstwo rolne", mają zastosowanie definicje określone w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 608; zm.: Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 865, z 2014 r. Nr 181, str. 1, Nr 280, str. 1, Nr 281, str. 1 i Nr 367, str. 16, z 2015 r. Nr 135, str. 8, z 2016 r. Nr 28, str. 2 i str. 8 i Nr 130, str. 16 oraz z 2017 r. Nr 167, str. 1.

Rolnikiem w rozumieniu art. 4 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 jest osoba fizyczna lub prawna bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą.

Gospodarstwo rolne oznacza zaś wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego;

Prawodawstwo unijne zawiera też normy odnoszące się do przypadków obchodzenia prawa, wprowadzając sankcje w postaci przyznania płatności w zmniejszonym wymiarze, zwrotu przyznanej płatności oraz odmowy przyznania płatności. Normę, o której mowa w ostatnim z wymienionych przypadków zawiera art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 13 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania.

Zgodnie z treścią art. 60 rozp., bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Jest to norma konkretna, sankcjonująca określone okoliczności i z uwagi na jej usytuowanie w akcie stanowiącym rozporządzenie, ma ona bezpośrednie zastosowanie w prawodawstwie krajowym. Fakt, że akt ten nie zawiera definicji "stworzenia sztucznych warunków" nie uprawnia do twierdzenia, że stanowi jedynie klauzulę generalną. Klauzule generalne pełnią głównie rolę wskazówek interpretacyjnych natomiast ten przepis pełni funkcję normatywną i nadaje się do bezpośredniego stosowania. Przytoczony przepis stosuje się od dnia 1 stycznia 2014 r.

Według definicji zawartej w cytowanym już rozporządzeniu Parlamentu i Rady (UE) Nr 1307/2013 "sektorowe prawodawstwo rolne" o którym mowa w art. 60, to wszelkie mające zastosowanie akty przyjęte w ramach WPR na podstawie art. 43 TFUE, a także, w stosownych przypadkach, wszelkie akty delegowane lub wykonawcze przyjęte na podstawie takich aktów.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy zgromadzony materiał dowodowy stwarzał podstawy do przyjęcia, że doszło do stworzenia przez stronę skarżącą sztucznych warunków, o których mowa w artykule 60 rozp. nr 1306/2013, wyłącznie w celu uzyskania nienależnych w takiej sytuacji płatności, o które ubiegała się spółka.

W rozpoznawanej sprawie Spółka złożyła pierwszy wniosek o przyznanie płatności 17 maja 2010r., rozpoczynając 5 letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Odmowa zaś dotyczy wniosku o płatność na 2015r. z powołaniem się na klauzulę dotyczącą przypadków obchodzenia prawa.

Do rozkodowania zwrotu "stworzenie sztucznych warunków do uzyskania korzyści" pomocne jest odwołanie się do regulacji art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. WE L 25/8 z 28.01.2011) i wykładni tego przepisu dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości UE, gdyż idea tego przepisu odpowiada regulacji wyrażonej w art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013. Pozwala to na przyjęcie, że wykładnia ta stanowi punkt odniesienia do innych przepisów stanowiących o tworzeniu przez podmioty wnioskujące o pomoc finansową sztucznych warunków. W takich przypadkach implikuje to konieczność odmowy przyznawania płatności , gdyż stworzenie sztucznych warunków w celu obejścia przepisów prawa i otrzymania płatności ze środków finansowych UE pozostaje w sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym.

Trybunał Sprawiedliwości UE dokonał wykładni przepisu art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 w wyroku z dnia 12 września 2013r. sygn. akt C-434/12.

Aby można było mówić o sztucznych warunkach w myśl art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013, niezbędne jest istnienie dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść sprzeczną z tym celem.

Jak wskazywał ETS w przywołanym wyroku (C-434/12), w odniesieniu do elementu subiektywnego: "w tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na takich elementach jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami".

W ocenie organów doszło do stworzenia sztucznych warunków, w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia. Polegało to na powoływaniu kolejnych spółek prawa handlowego w celu osiągnięcia dodatkowych bądź wyższych płatności.

W ocenie sądu, organ prawidłowo ustalił, że w sprawie doszło do wystąpienia przesłanki subiektywnej i wykreowania obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających realizację celu regulacji prawnych, przewidzianych dla żądanych płatności (przesłanka obiektywna) tj. uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek zadeklarowania do dopłat wielu gospodarstw o mniejszej powierzchni. Przez stworzenie zaś bezpośrednich więzi pomiędzy kilkudziesięcioma podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności doszło do koordynacji działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów i ich zmowie w dążeniu do uzyskania korzyści.

Stworzenie wielu spółek przez te same osoby (T. K. i M. H.) wnioskujących o płatności rolnośrodowiskowe oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne do deklarowanych przez te osoby działek rolnych o obszarach kwalifikujących je w przedziałach o wysokich stawkach płatności (w roku 2015 wnioskowało 19 spółek), umożliwiało obejście zasady degresywności, zakazu łączenia pakietu 1 z pakietem 2 a także zakazu realizacji jednocześnie programu rolnośrodowiskowego z programem rolno-środowiskowo-klimatycznym. Tym samym została spełniona dyspozycja przesłanki obiektywnej, bowiem zasada degresywności i zakazu łączenia określonych płatności stanowiła cel obwiązującej regulacji.

Płatność rolnośrodowiskowa do każdego hektara jest uzależniona od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem (zasada degresywności). Zgodnie z przepisami rozporządzenia krajowego dotyczącego programu rolnośrodowiskowego nie można też jednocześnie realizować pakietu 2 - rolnictwo ekologiczne i pakietu 1 - rolnictwo zrównoważone. Ponadto pakiet 2 nie może być łączony z pakietem 8 - ochrona gleb i wód. Nadto w jednym gospodarstwie nie można realizować programu rolnośrodowiskowego oraz programu rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Gdyby został złożony jeden wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, a jest to możliwe w związku z obowiązującą definicją rolnika, cytowaną na wstępie, to z uwagi na konieczność stosowania modulacji w danych pakietach (1 i 2), wnioskujący otrzymałby płatność w dużo mniejszej wysokości, niż w sytuacji niezastosowania modulacji. Jak wynika z wyliczeń organu I instancji, gdyby w 2015 r. został złożony jeden wniosek rolnośrodowiskowy w ramach rolnictwa zrównoważonego, płatność rolnośrodowiskowa mogłaby wynieść [...] zł (dla powierzchni gruntów ornych - 1097 ha), natomiast w ramach rolnictwa ekologicznego dla upraw rolniczych po okresie przestawiania - [...] zł. Przy czym nie można jednocześnie realizować pakietu 1 i 2 oraz programu rolnośrodowiskowego oraz rolno-środowiskowo-klimatycznego. Tymczasem wnioskowana suma płatności dla wszystkich wniosków złożonych na rok 2015 we wnioskach rolnośrodowiskowych i rolno-środowiskowo-klimatycznych na 2015 roku wyniosła [...] zł. W tych warunkach działanie wnioskodawcy uniemożliwiało osiągnięcie celu wynikającego z sektorowego prawodawstwa rolnego.

Na gruncie zgromadzonego materiału dowodowego nie ulega wątpliwości że pomiędzy powołanymi kilkudziesięcioma spółkami istnieją powiązania organizacyjne, osobowe, ekonomiczne i funkcjonalne, co pozwala stwierdzić, iż podmioty te zostały utworzone w celu pobierania pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR. W uzasadnieniu decyzji organy szczegółowo opisały i przeanalizowały sieć powiązań podmiotowych.

Wykorzystanie utworzonych spółek, składu osobowego wspólników, sposobu reprezentacji członków zarządów, deklarowanych wariantów płatności oraz deklarowanych powierzchni, położenia użytkowanych nieruchomości rolnych, wymiany działek ewidencyjnych, struktury poszczególnych gospodarstw, zakupu usług rolniczych oraz zatrudniania pracowników pozwolił na ustalenie tym samym zrealizowania również przesłanki subiektywnej.

Jako wspólnicy występują wyłącznie: T. K., M. H. oraz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, zarejestrowane przez te podmioty w ewidencji producentów ARiMR od roku 2004. W żadnej spółce, jak ustalił organ, na podstawie KRS udziały nie zostały objęte przez inny podmiot gospodarczy, czy osobę fizyczną. Z KRS na dzień [...] kwietnia 2016 roku wynika, że na 39 spółek z o.o. w 20, udziały bezpośrednio przysługiwały T. K., zaś w 7 spółkach bezpośrednio M. H.. Wszystkie powołane i wymienione w uzasadnieniu decyzji spółki należą więc do tych samych osób fizycznych, a więc T. K. i M. H., którzy są wspólnikami tych spółek bezpośrednio lub pośrednio przez inne spółki, w których są wspólnikami. Mają oni tym samym skoordynowany wpływ na zarządzanie powołanymi podmiotami.

Skład zarządu spółek i sposób reprezentacji w latach 2009-2014 (częściowo także 2015 rok), umożliwiał T. K. oraz M. H. podejmowanie decyzji oraz zaciąganie zobowiązań związanych z prowadzeniem działalności rolniczej w odniesieniu do 39 spółek. Niewątpliwie więc stworzony układ własnościowy i zarządzający pozwalał na koordynację działań między spółkami. Słuszna w tych warunkach jest konstatacja organu, że w świetle istniejących powiązań, utworzone w latach 2009-2011 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w tym spółka A.-P. sp. z o.o. stanowią jeden organizm gospodarczy, zarządzany przez tę samą grupę osób, a odrębność utworzonych osób prawnych (spółek) ma jedynie charakter formalnoprawny ( z punktu widzenia przepisów prawa handlowego, każda spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest odrębnym podmiotem prawa, posiadając osobowość prawną). Ustalone wielorodzajowe powiązania dowodzą, że powoływano kolejne spółki w celu obejścia prawa polegającego na stworzeniu systemu optymalizującego wielkość i rodzaj płatności. To zaś wyklucza uznanie, że każda ze spółek prowadziła niezależną, autonomiczną działalność rolniczą. Utworzone przez te same podmioty -T. K. oraz M. H., kolejne spółki zmierzały wyłącznie do stworzenia sztucznych warunków do prowadzenia działalności nakierowanej na osiągnięcie korzyści.

W oczywisty sposób organ wykazał, że T. K. i M. H. byli podmiotami konsolidującym działania poszczególnych spółek, wykorzystywanych do ubiegania się o płatności, w sposób stanowiący sprzeniewierzenie się warunkom danego rodzaju płatności.

O świadczenia rolnośrodowiskowe może ubiegać się rolnik. Osoba prawna jaką jest spółka także może zostać uznana za rolnika w świetle definicji sformułowanej w art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr [...], gdy prowadzi samodzielnie gospodarstwo rolne a na nim działalność rolniczą. Niezależnie zaś od istniejącej swobody układania stosunków gospodarczych i wyboru formy prowadzenia działalności, jak wynika z definicji art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1307/2013, rolnikiem jest również grupa osób fizycznych lub prawnych, która zarządza gospodarstwem tj. wszystkimi jednostkami produkcyjnymi na terenie kraju. Aby ustalić kto jest rolnikiem- podmiot indywidualny czy zespół podmiotów, należy ocenić jak są realizowane funkcje zarządcze, jak jest zbudowane zaplecze techniczne i organizacyjne i jakie są zasady działania podmiotu czy grupy podmiotów. Zgodnie bowiem z definicją gospodarstwa (art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr [...]) należy brać pod uwagę wszystkie jednostki produkcyjne bez względu na ich położenie na terenie kraju. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżąca spółka A.-P. sp. z o.o. wraz z pozostałymi spółkami tworzyły jednostki produkcyjne składające się na sprawnie działający jeden organizm, zarządzany przez T. K. i M. H. (obecnie małżonków ).

Tworzenie spółek z o.o. następowało nie tylko w wyniku trwałego nabycia gruntów rolnych, nie występujących w dotychczas istniejących spółkach (np. od Agencji Nieruchomości Rolnych), ale również z wyodrębnienia gruntów istniejących już spółek, prowadzących działalność rolniczą i realizujących programy rolnośrodowiskowe lub gruntów T. K. oraz M. H..

T. K. jak i M. H. tworzyli spółki kapitałowe, które następnie rozpoczęły produkcję rolną na gruntach rolnych stanowiących własność tych osób fizycznych, ewentualnie innych spółek. Umowy dzierżawy formalnie były zawierane między odrębnymi podmiotami (spółkami z o.o. i osobami fizycznymi/osobami prawnymi). Biorąc jednak pod uwagę stosunki kapitałowe i zasady reprezentacji spółek dochodziło de facto do nawiązywania stosunków prawnych z samym sobą i silnych powiązań ekonomicznych między T. K./ M. H. oraz tworzonymi spółkami.

W ramach powołanych spółek oraz gospodarstw T. K. oraz M. H. dochodziło także do przekazywania gruntów. Jak przeanalizował organ, w poszczególnych latach, od roku 2009 do 2015, te same działki ewidencyjne deklarowane były przez różne podmioty, przy czym niektóre działki ewidencyjne deklarowane były kolejno nawet przez trzy lub cztery podmioty: T. K., M. H. lub którąś ze spółek, w której te osoby były udziałowcami lub w których osoby te były prezesami lub członkami zarządu. Tytułem przykładu organ wskazał, że działka nr [...] była użytkowana m.in. przez następujące podmioty: T. K. - 2007 (pow. 2,85 ha), R.-F. Sp. o.o. - 2008-2012 (pow. od 0,5 ha - 2,85 ha), "K." Sp. z o.o. - 2005-2008 (pow. od 2,85 ha do 139,99 ha), R. - D. Sp. z o.o. - 2014 - 2015 (pow. 0,57 ha), R.-O. Sp. z o.o. - 2009-2014 (pow. 41,04 ha).

Słusznie zatem organ uznał, że takie ukształtowanie stanu posiadania i użytkowania gruntów rolnych miało na celu wykazanie prowadzenia przez poszczególne spółki działalności rolniczej ale jednocześnie umożliwiało obejście przepisów- obowiązujących rozporządzeń- w zakresie przyjętych ograniczeń. To pozwala przyjąć, że działania takie nosiły znamiona sztucznego wykreowania określonych elementów stanu faktycznego i z całą pewnością spółki nie były tworzone z uwagi na geograficzne położenie gruntów rolnych, gdyż poszczególne spółki deklarowały grunty zlokalizowane w czterech województwach, zaś w ramach jednego województwa w ramach jednego lub kilku powiatów.

Spółki z o.o. zostały zawiązane w celu podzielenia posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa bądź uniknięcia zwiększenia areału już posiadanego przez istniejące podmioty, celem obejścia przepisów ustanawiających limity oraz zakazy łączenia określonych pakietów. Podjęte działania miały na celu ustalenie maksymalnej powierzchni użytkowanego areału w taki sposób aby stworzyć warunki do otrzymania płatności (rolnośrodowiskowej) bez zastosowania stawek degresywnych.

W opisane działania mające na celu obejście przepisów prawa wpisywały się też powiązania spółek o charakterze gospodarczy czy też infrastrukturalnym.

Jak ustalił organ, poszczególne spółki prowadziły rodzajowe zakupy i ponosiły rodzajowe ciężary związane z prowadzeniem produkcji rolnej, w tym koszty zakupu materiału siewnego, nawozów, środków ochrony roślin, oleju napędowego, co dokumentują faktury VAT na zakup towarów i usług agrotechnicznych. Tworzone podmioty gospodarcze np. A.-P. sp. z o.o. nie posiadały w pełni wystarczających środków produkcji (maszyn, urządzeń) umożliwiających prowadzenie autonomicznej produkcji rolnej. Z akt sprawy wynika również, że spółki, w tym A.-P. sp. z o.o. zaopatrywały się w środki ochrony roślin oraz nawozy sztuczne w dużej mierze przez BIURO HANDLOWE "A. - B." sp. z o.o., zaś w przypadku zakupu oleju napędowego przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Transportowe "[...]" sp. z o.o. Powyższe świadczy o tym, że osoby zarządzające w/w spółkami, podejmując decyzje handlowe kierowały się kompleksowym zaopatrzeniem a więc bez podziału na poszczególne spółki. Ta zbieżność, co słusznie zauważył organ jest nieprzypadkowa, gdyż zakup produktów czy usług dla wielu spółek od jednego podmiotu jest korzystniejszy finansowo. Niewątpliwie też funkcjonowanie pod jednym adresem pozwalało na lepszą koordynację działań i lepsze przystosowanie do obsługi gospodarstwa rolnego.

W tych warunkach trudno racjonalnie uzasadnić powoływanie kolejnych spółek w innym celu, niż na potrzeby uzyskania płatności. Pojedyncze podmioty nie posiadały, albo w niewystarczającym zakresie posiadały maszyny, urządzenia czy budynki służące do przechowywania urządzeń czy zbiorów. Jako podmioty gospodarczo niesamodzielne nie odpowiadały więc definicji rolnika. Funkcjonowały one wspólnie jako jeden organizm. Tworzenie kolejnych spółek zmierzało wyłącznie do stworzenia sztucznych i pozornych warunków do prowadzenia działalności rolniczej. Celem zaś było osiągnięcie korzyści.

W tych okolicznościach organ słusznie uznał, że płatności nie powinny być przyznane.

Ustaleń tych nie podważa realizowanie przez spółkę opracowanego przez doradcę rolnośrodowiskowego programu rolnośrodowiskowego, utrzymanie gruntów rolnych zgodnie z normami, certyfikacja produkcji ekologicznej ze strony Jednostki Certyfikującej, przyznanie wcześniejszych płatności. Organ nie twierdzi, że założeniem inicjatorów było wyłączenie realizacji przez poszczególne podmioty odrębnych zobowiązań rolnośrodowiskowych. Organ podkreślił, że każda ze spółek realizuje tylko jeden z wykluczających się pakietów, co jest wyrazem formalnego poszanowania warunków określonych w obowiązujących przepisach, ale pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych przepisach, zniweczony jest cel wynikający z odrębnych przepisów, co stanowi o obiektywnej przesłance stworzenia sztucznych warunków. Organ nie zarzucił skarżącej wprost naruszenia prawa. Istotą sztucznych warunków jest działanie polegające na obejściu prawa, a nie jego naruszeniu. Zarzut organu nie dotyczy też samego powołania nowych spółek, ale takiego ich wykorzystania i formy prowadzenia działalności rolniczej, która prowadzi do uzyskania płatności w wyższej, niż dopuszczalna kwota czy obchodzenia prawa w celu uzyskania płatności, której jako samodzielny podmiot nie można było uzyskać lub można było uzyskać w mniejszej wysokości. Takie działania nie mogą być uznane za pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących w m.in. programie rolnośrodowiskowym.

Istnienie powiązań o charakterze osobowym, majątkowym (udziałowcy), ekonomicznym (wzajemna wymiana dóbr i usług, przekazywanie gruntów rolnych) i organizacyjnym (wspólna siedziba, korzystanie w przeważającej mierze z tych samych dostawców, pracowników), jak słusznie podkreślił organ, pozwala na ustalenie istnienia zamierzonej koordynacji działań przez T. K. i M. H. polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności przez tworzone przez nich spółki w celu uzyskania korzyści wynikających z systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez zwiększenie rozmiaru płatności i obejście przepisów wprowadzających modulacje bądź degresywność płatności.

Organ słusznie uznał, że nie było żadnych obiektywnych okoliczności wskazujących na inne racjonalne uzasadnienie utworzenia przez T. K. oraz M. H. kilkudziesięciu spółek, które dzieliły między siebie posiadane grunty. W szczególności nie wykazano jakichkolwiek korzyści ekonomicznych, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilkudziesięciu podmiotów, nie mających wystarczających środków produkcji i zlecających wykonywanie prac polowych. Tym samym, podejmowane przez T. K. oraz M. H. decyzje w zakresie określania profilu produkcji reprezentowanej przez siebie spółki były nastawione w szczególności na otrzymanie jak najwyższej kwoty dotacji, w tym płatności rolnośrodowiskowej. Organ zobrazował to na przykładzie rachunku zysków i strat za poszczególne lata z okresu (2010 - 2015). Na podstawie rachunków zysków i strat ustalono, że otrzymywane przez spółkę dotacje (pozostałe przychody były w niewielkiej wysokości) wpływały na osiągany zysk. Planując wydatki oraz inwestycje na kolejne lata, zarząd spółki uwzględniał znaczące wpływy z tytułu dotacji, które stanowią największy udział w przychodach spółki. W tych okolicznościach przedstawione przez skarżącą okoliczności uzasadniające inne, niż nastawione na osiągnięcie maksymalnych wpływów z tytułu płatności powody powołania spółek i twierdzenia o ich autonomiczności w podejmowaniu przez każdą ze spółek niezależnych decyzji gospodarczych, było nieprzekonywujące. W żadnym razie nie przekonują względy zdrowotne, rodzinne czy spadkowe.

Zasadniczy cel powołania spółek oraz zasady ich działalności są sprzeczne z celem przepisów regulujących wspieranie rolników. Sposób funkcjonowania powołanych przez T. K. oraz M. H. 39 spółek to niewątpliwie wynik celowego działania nastawionego wyłącznie na ominięcie obostrzeń wynikających z przepisów modulacyjnych, mających zastosowanie do płatności rolnośrodowiskowych.

Podkreślany przez skarżącą i znajdujący oparcie w przepisach prawa handlowego cel działalności spółki, nakierowany na osiągnięcie zysku napotyka jednak na ograniczenia. Działanie dla optymalizacji zysku jest możliwe o ile nie narusza innych norm lub nie prowadzi do obejścia przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie granice działania zgodne z prawem zostały przekroczone nie tyle w związku z naruszeniem obowiązujących norm lecz ich obejściem.

Rozproszenie gruntów w żaden sposób nie uniemożliwiło prowadzenia jednego gospodarstwa rolnego, położonego w kilku województwach - w przypadku A.-P. sp. z o.o., w trzech województwach.

ARiMR jest zobowiązana do weryfikowania, czy nie doszło do stworzenia sztucznych warunków gdy producent rolny występuje o przyznanie określonego wsparcia finansowego.

Odczytanie celów obowiązujących przepisów powinno uwzględniać nie tylko przepisy prawa unijnego, ale również przepisy prawa krajowego. W przypadku płatności rolnośrodowiskowych przepisy rozporządzenia MRiRW z [...] lutego 2009 roku jak i rozporządzenia MRiRW z dnia 13marca 2013 roku ustalają zasadę: mniejsza łączna powierzchnia działek deklarowanych do płatności - wyższa stawka płatności (odpowiednio § 14 ust. 2 i § 20 ust. 1).

Oceniając zaskarżoną decyzję, Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów proceduralnych.

Zarzut obstrukcji procesowej, polegający na nie przeprowadzeniu dowodów składanych przez stronę, w tym przesłuchania świadków, przeprowadzenia rozprawy administracyjnej oraz uzupełniającego przesłuchania strony mógłby być zasadny o ile wpływałaby na wynik rozstrzygnięcia. Takiego wpływu nie było. Fakt, że organ odmówił dopuszczenia dowodów odnoszących się do stanu zdrowia oraz stanu rodzinnego T. K., procesu likwidacyjnego Grupy Producenckiej [...] Z. Sp. z o.o., działalności nierolniczej prowadzonej przez odwołującą spółkę, protokołów z kontroli na miejscu, dodatkowego przesłuchania T. K., M. H., K. K., K. M. oraz przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem reprezentantów spółki nie miał wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Dokumenty dotyczące stanu zdrowia oraz stanu rodzinnego dotyczą okoliczności nie mających znaczenia dla sprawy. W ramach badania elementu subiektywnego należało rozważyć, czy przez stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, ubiegający się o nią zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. Jak słusznie stwierdzono, kłopoty zdrowotne raczej prowadzą do ograniczenia działalności gospodarczej a nie do powoływania kolejnych spółek . Natomiast sprawy rodzinne (przewidywane konflikty) i spadkowe dotyczą zdarzeń przyszłych i niepewnych z punktu widzenia przesłanek art. 60.

Słusznie organ podkreślił, że protokoły z kontroli na miejscu w ocenie organu odwoławczego nie mają znaczenia dla sprawy, gdyż dotyczyły one weryfikacji powierzchni działek rolnych czy też realizacji planu działalności rolnośrodowiskowej, a więc okoliczności, których organy ARiMR nie kwestionują. Tym bardziej nie miały i nie mają znaczenia dokumenty dotyczące likwidacji GP [...] Z. Sp. z o.o., czy też dokumenty dotyczące działalności pozarolniczej odwołującej spółki.

T. K. jak i M. H. [...] maja 2016 r zostali przesłuchani przez organ I instancji, jak również złożyli do akt sprawy pisemne obszerne wyjaśnienia. Osoby te wskazały przyczyny i genezę zawiązywania spółek. Dodatkowe przesłuchanie na te same okoliczności tych osób, prawidłowo uznano za bezzasadne.

Odnośnie do braku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, słusznie organ odwoławczy wskazał, że nie wystąpiły okoliczności określone w art. 89 k.p.a. a ponadto wniosek o przeprowadzenie rozprawy został złożony już po przesłuchaniu T. K. i M. H., po przeprowadzeniu oględzin siedzib spółek oraz po zgromadzeniu wielu innych dowodów w odpowiedzi na kierowane do spółki wezwania do złożenia wyjaśnień oraz wydane postanowienia o dopuszczeniu dowodów.

Jak słusznie zaznaczył organ w tym postępowaniu nie stosuje się art. 81 Kpa, co oznacza, że można oprzeć rozstrzygnięcie na dowodach, co do których strona się nie wypowiedziała.

Ustosunkowując się do nieprawidłowego zdaniem strony przeprowadzenia wizji lokalnej w siedzibach poszczególnych spółek, organ odwoławczy słusznie wskazał, że zarzut jest niezasadny, choć faktycznie zawiadomienie o przeprowadzeniu wizji lokalnej doręczono w dniu [...] czerwca 2016 r., zaś wizja została przeprowadzona w dniu [...] czerwca 2016 r. a ponadto miała być [...] czerwca 2016 r. Tym samym nie został zachowany 7 - dniowy termin przewidziany w Kpa. W odniesieniu jednak do terminu [...] czerwca 2016 r., strona ani w dniu przeprowadzenia wizji lokalnej, ani w uwagach do protokołu z wizji lokalnej nie podnosiła, że powyższe narusza uprawnienia przysługujące stronie. Nie było też zarzutu, że powyższe doprowadziło do uniemożliwienia wzięcia udziału w wizji, czy też uniemożliwiło lub ograniczyło przygotowanie się do niej. Należy jednak podkreślić, że w wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2016 r. brali udział zarówno T. K. jak i M. H..

Zarzucono również zbyt późne ujawnienie stronie dowodu z protokołu z kontroli Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, lecz organ II instancji wyjaśnił, że Kierownik BP ARiMR w G., wydając decyzję w sprawie opierał się na całym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w którym raport ETO stanowił jedynie niewielki jego fragment w dodatku ograniczony zakresem kontroli. Odnosząc się do momentu, w którym nastąpiło włączenie raportu z ETO do materiału dowodowego organ odwoławczy wskazał, że postanowienie o dopuszczeniu tego dowodu zostało wydane w dniu [...] czerwca 2016 r., zaś decyzja została wydana w dniu [...] października 2016 r., a więc strona miała możliwość zapoznania się z tym raportem jak również możliwość ustosunkowania się do zawartych w nim stwierdzeń, tym bardziej, że w dniu [...] czerwca 2016 r. pełnomocnik strony własnoręcznie na oryginale zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami zebranymi w sprawie oświadczył, iż nie wnosi uwag, a także, iż w terminie 7 dni uzupełni treść materiału dowodowego.

W tych warunkach także ten zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustalenia organu znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym w sprawie. Ocena tego materiału jest prawidłowa i logiczna oraz nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów. Odmienne, subiektywne twierdzenia strony co do poszczególnych okoliczności faktycznych, pozostają w oczywistej sprzeczności z ustaleniami i wnioskami, jakie nasuwa analiza obiektywnych dowodów.

Skoro decyzja poddana sądowej weryfikacji odpowiada prawu, skarga podlegała oddaleniu, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a.