Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 730/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 1 pkt 2, art. 129 ust. 2 pkt 1  i 2.
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2012 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny [...] oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2009 r. E. sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej powoływana jako: skarżąca lub zgłaszająca) wniosła do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej o udzielenie prawa ochronnego na słowny znak towarowy Elektrownia Północ przeznaczonego do oznaczania następujących towarów i usług: energia elektryczna, biomasa, węgiel kamienny, węgiel brunatny, węgiel drzewny, paliwa i materiały oświetleniowe (kl. 4); druki, materiały szkoleniowe i instruktażowe (z wyjątkiem przyrządów), czasopisma, broszury, książki, publikacje w wersji papierowej i w wersji elektronicznej, w tym także on-line (kl. 16); przesył, dystrybucja i obrót energią elektryczną (kl. 39); obróbka materiałów, wytwarzanie energii, wytwarzanie energii elektrycznej, wytwarzanie energii elektrycznej z paliw kopalnych, wytwarzanie energii elektrycznej z biomasy (kl. 40); działalność wydawnicza (kl. 41).

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. wydaną na podstawie art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (pwp) – Dz. U. z 2003 r., Nr 119 poz. 1117 ze zm.) Urząd Patentowy RP odmówił udzielenia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy wobec stwierdzenia braku zdolności odróżniającej zgłoszonego oznaczenia.

Organ wskazał, że zgłoszone oznaczenie słowne "ELEKTROWNIA PÓŁNOC" nie posiada żadnej grafiki i przeznaczone do oznaczania towarów i usług, które są określone w funkcji obiektu przemysłowego pod nazwą ELEKTROWNIA. Stwierdził, że elektrownia ma za zadanie wytworzyć energię elektryczną - przetwarzając m.in. biomasę, węgiel kamienny, węgiel brunatny, węgiel drzewny, paliwa i materiały oświetleniowe do procesu produkcyjnego. Przesyłanie, dystrybucja i obrót energią również leży w kompetencjach każdej elektrowni na świecie. Działalność wydawnicza jest działalnością wspomagającą pracę elektrowni. Wymienione towary i usługi są przeznaczone dla oznaczania przedmiotowego znaku towarowego.

Podzielając pogląd zgłaszającej, że oznaczenie Północ jednoznacznie nie wskazuje położenia elektrowni na północy Polski organ stwierdził, że nie mniej jednak słowo "Północ" w tym znaku pełni funkcję opisową - ale na pewno nie pełni funkcji odróżniającej. Zdaniem organu w przedmiotowym znaku wysuniętym na pierwszy plan jest oznaczenie ELEKTROWNIA, które jak wyżej zostało określone pełni tylko i wyłącznie swoją funkcję produkcyjną i usługową dla ludności, dla przemysłu itp.

Urząd Patentowy RP zaakcentował, iż opisowe oznaczenie ELEKTROWNIA PÓŁNOC nie zawiera natomiast informacji o pochodzeniu tak oznaczonych towarów i usług z jednego i tego samego źródła /od tego samego przedsiębiorcy/. Oznaczenia opisowe i ogólnoinformacyjne i wskazujące na rodzaj działalności należą się każdemu podmiotowi gospodarczemu działającemu na terenie całej Polski. Dlatego też nie można udzielać prawa ochronnego dla takiego wyrażenia tylko dla jednego podmiotu, gdyż takie oznaczenie nie może pełnić funkcji oznaczenia pochodzenia towaru czy usługi od konkretnego przedsiębiorcy. Na rynku istnieje wiele podmiotów mających w swojej nazwie przedsiębiorstwa określenie "ELEKTROWNIA" i które również /w założeniu/ chciałyby korzystać z praw wyłącznych na takie określenie.

Wskazując, że funkcją znaku towarowego jest jego abstrakcyjność, która powodować będzie kojarzenie oznaczenia z konkretnym producentem czy usługodawcą, organ podniósł, że jeżeli oznaczenie nie posiada takiej abstrakcyjności, nie będzie również spełniona przesłanka jednoznacznego określenia źródła pochodzenia.

W ocenie Urzędu Patentowego RP, z punktu widzenia istnienia oznaczenia pod nazwą "ELEKTROWNIA PÓŁNOC" na rynku należy również odnieść się do uwzględnienia interesów konkurentów wyrażających się w swobodzie wykorzystywania oznaczeń opisowych, do których przedmiotowe należy. Udzielenie wyłączności na tego rodzaju określenie tylko jednemu podmiotowi gospodarczemu mogłoby szkodzić wolnej konkurencji i powodować niepotrzebne ograniczenia w dostępie do takiego rodzaju określeń innym podmiotom gospodarczym prowadzącym działalność w podobnym zakresie i mających siedzibę pod tym samym adresem.

Ponadto organ wskazał, że w znakach słownych forma przedstawieniowa oznaczenia praktycznie nie istnieje zatem samo słowo musi być na tyle silnie odróżniające, aby nie budzić jakichkolwiek wątpliwości, że znak jest w stanie odróżniać towary jednego przedsiębiorstwa od towarów tego samego rodzaju innych podmiotów gospodarczych. Innymi słowy mówiąc, znak towarowy musi budzić jednoznaczne skojarzenia odbiorców co do pochodzenia towarów czy usług. Należy bowiem pamiętać, iż znak towarowy jest wystarczająco odróżniający wówczas, gdy w przeciętnych warunkach obrotu gospodarczego oznaczenie jest kojarzone przez przeciętnego, średnio rozważnego odbiorcę z konkretnym podmiotem gospodarczym.

Reasumując, organ stwierdził, iż oznaczenie "ELEKTROWNIA PÓŁNOC" nie jest na tyle dystynktywne, aby zdolne było identyfikować towary i świadczone usługi tylko z jednym przedsiębiorcą.

Organ odniósł się także do podanych przez zgłaszającego przykładów rejestracji znaków towarowych wskazując, że każda sprawa w przedmiocie rejestracji znaku towarowego jest oceniana indywidualnie, w konkretnych uwarunkowaniach i odniesieniach.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgłaszająca spółka podniosła, że nie dokonano dokładnego zbadania stanu faktycznego oraz że nie została precyzyjnie wskazana podstawa prawna wydanej decyzji. Wskazano również na brak całościowej analizy omawianego znaku jak i wykazu towarów i usług, do oznaczania których przeznaczono analizowane oznaczenie. Podniesiono także, iż Urząd Patentowy w sposób niepełny odniósł się do argumentów ujętych w piśmie z dnia 31 stycznia 2011 r. Podniesiono, że argument organu, ujęty w zaskarżonej decyzji, dotyczący opisowego charakteru elementu "północ" nie został poparty żadnymi badaniami i taki odbiór tego elementu jest nietrafny.

Skarżąca nie podzieliła również stanowiska Urzędu Patentowego dotyczącego braku formy przedstawieniowej w znakach słownych albowiem, w ocenie strony, występuje tutaj zarówno warstwa wizualna, fonetyczna jak i znaczeniowa.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku, decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Urząd Patentowy RP utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję.

Odwołując się do treści art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust. 2 pkt 2 pwp wskazał, że nie ma dostatecznych znamion odróżniających oznaczenie, które składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przeznaczenia.

Analizując zgłoszone oznaczenie wskazał, że zbudowane jest ono z dwóch elementów słownych "elektrownia" i "północ". Z językowego punktu widzenia jest to prawidłowe i zrozumiałe dla Polaka zestawienie słów niosących ze sobą czytelną informację. Słowa te mają w języku polskim określone znaczenie. Cytując za Encyklopedią PWN stwierdził, że elektrownia to zakład przemysłowy, wytwarzający energię elektryczną z różnych form energii pierwotnej. Natomiast słowo "północ" odnosi się do strony świata czy też innymi słowy ujmując kierunku geograficznego. Pojęcia te są zrozumiałe dla przeciętnego polskiego odbiorcy i ich dogłębna analiza w tej sytuacji nie jest konieczna. Zdaniem organu, określenie Elektrownia Północ rozpatrywane jako całość odbierane będzie przez potencjalnych odbiorców, jako informacja o rodzaju towarów i usług oraz ich umiejscowieniu geograficznym na północy Polski.

Urząd Patentowy zaakcentował, że oceny dostatecznych znamion odróżniających dokonuje się zawsze przy uwzględnieniu towarów i usług, do oznaczania których przeznaczony jest dany znak, biorąc pod uwagę krąg przeciętnych odbiorców znaku towarowego. Według Urzędu, przedmiotowe oznaczenie jest przeznaczone dla szerokiego kręgu odbiorców. Odbiorcami energii elektrycznej i innych towarów i usług związanych z działalnością elektrowni są zarówno przeciętni konsumenci w postaci np. gospodarstw domowych, jak też profesjonaliści reprezentowani np. przez wszelkiego rodzaju zakłady przemysłowe.

Mając na uwadze tak szeroki krąg odbiorców oraz powszechną wiedzę odbiorców na temat działalności zakładów przemysłowych jakimi są elektrownie należy spodziewać się, że odbiorca nie będzie miał najmniejszych trudności z powiązaniem towarów sygnowanych przez oznaczenie "Elektrownia Północ" z szeroko pojętym przedmiotem działalności elektrowni. Odnosi się to zarówno do takich towarów i usług, będących filarem głównej działalności każdej elektrowni, jak: energia elektryczna, biomasa, węgiel kamienny, węgiel brunatny, węgiel drzewny, paliwa i materiały oświetleniowe (kl. 4), przesył, dystrybucja i obrót energią elektryczną (kl. 39), obróbka materiałów, wytwarzanie energii, wytwarzanie energii elektrycznej, wytwarzanie energii elektrycznej z paliw kopalnych, wytwarzanie energii elektrycznej z biomasy (kl. 40) jak i pozostałych wskazanych towarów i usług tj.: druki, materiały szkoleniowe i instruktażowe (z wyjątkiem przyrządów), czasopisma, broszury, książki, publikacje w wersji papierowej i w wersji elektronicznej, w tym także on-line (kl. 16), działalność wydawnicza (kl. 41).

Zdaniem organu, takie powiązanie wskazanych towarów i usług z działalnością elektrowni będzie oparte na ogólnej wiedzy odbiorcy i jego doświadczeniu życiowym. Zapewne przeciętny, racjonalnie rozumujący odbiorca mając styczność z zakładem przemysłowym oznaczonym jako "Elektrownia Północ" będzie spodziewał się uzyskania towarów i usług związanych z elektrownią, czyli zakładem, którego głównym celem jest wytworzenie energii elektrycznej ze źródeł energii pierwotnej, następnie obrót i dystrybucja wytworzonej już energii elektrycznej. Oczywiście w całym tym procesie energetycznym, który ma swój początek tam gdzie pojawia się biomasa, węgiel kamienny oraz inne paliwa a kończy się w momencie dostawy wytworzonej energii do odbiorcy końcowego, występuje szereg innych półśrodków niezbędnych do osiągnięcia założonego celu czyli do zaopatrzenia w energię elektryczną odbiorców. Takimi środkami mającymi pomóc w realizacji powyższego celu są towary i usługi wskazane w wykazie omawianego znaku towarowego, takie jak: druki, materiały szkoleniowe i instruktażowe (z wyjątkiem przyrządów), czasopisma, broszury, książki, publikacje w wersji papierowej i w wersji elektronicznej, w tym także on-line (kl. 16), działalność wydawnicza (kl. 41). To właśnie przy pomocy tego rodzaju towarów i usług zakład produkujący energię elektryczną jest w stanie dotrzeć do dostawców paliw, które to niezbędne są do wytworzenia energii w procesie technologicznym. Przy pomocy tych samych towarów i usług wskazanych powyżej i związanych z działalnością wydawniczą, wytwórca energii będzie mógł dotrzeć do swoich odbiorców. Innymi słowy będzie mógł przedstawić im swoją ofertę, udostępnić wszelkiego rodzaju druki jak np. materiały informacyjne i szkoleniowe czy też inne materiały drukowane niezbędne w obrocie handlowym.

Zgłaszający, jako zapewne nowoczesny i samowystarczalny zakład produkcyjny będzie starał się we własnym zakresie pokryć zapotrzebowanie na towary i usługi związane z działalnością wydawniczą.

Organ wskazał, że działania wielu zakładów przemysłowych zmierzające do uniezależnienia się od zewnętrznych dostawców towarów i usług nie są w obecnym okresie rozwoju gospodarczego niczym nadzwyczajnym i nie powinny budzić najmniejszego zdziwienia. Samowystarczalność, jako dążenie do zaspokojenia podstawowych potrzeb przedsiębiorstw we własnym zakresie niesie ze sobą wymierne skutki takie jak możliwość uniknięcia narzucania cen przez firmy zewnętrzne oraz zapewnienie ciągłości dostaw towarów i usług, a zatem pozwala funkcjonować efektywniej bez ponoszenia dodatkowych kosztów.

Urząd Patentowy stwierdził również, iż w opinii Zgłaszającego działalność wydawnicza nie pełni roli wspomagającej względem usług i towarów związanych z przemysłem energetycznym, jednak w świetle powyższych faktów informacja, że zakład produkujący energię elektryczną wnosi o ochronę w zakresie towarów i usług związanych z działalnością wydawniczą nie jest niczym zaskakującym. Bowiem zgłaszający stara się o ochronę nie tylko w zakresie swojej głównej działalności ale również w zakresie innych towarów i usług, które pomimo tego, że pełnią funkcję wspomagającą to są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Organ podkreślił, iż potencjalny odbiorca towarów i usług sektora energetycznego jest świadomy, że przedsiębiorstwa energetyczne poza swoją podstawową działalnością, jaką jest wytwarzanie energii, świadczą także szereg usług uzupełniających, mających na celu zwiększenie efektywności zakładów i skuteczniejsze dotarcie do klientów. Tym samym znak Elektrownia Północ, także w odniesieniu do towarów i usług z klasy 16 i 41 nie będzie odbierany jako oznaczenie fantazyjne, lecz jako znak o charakterze opisowym.

Odpowiadając na zarzut braku całościowej analizy podczas badania przez Urząd wyjaśnił, że element "północ" w znaku towarowym Elektrownia Północ ma charakter wyłącznie opisowy i nie zmienia odbioru tego oznaczenia jako oznaczenia spełniającego przesłanki odmowy wskazane w art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 pwp.

Odbiór przez przeciętnego polskiego odbiorcę, elementu "północ", jako części znaku towarowego mającej wyłącznie charakter opisowy niewątpliwie jest słuszny. Element ten posiada charakter opisowy, ponieważ wskazuje orientacyjne położenie geograficzne obiektu jakim jest elektrownia. Potwierdzenia takiego sposobu odbioru omawianego elementu można doszukać się chociażby na stronie internetowej zgłaszającego (www.[...].pl), gdzie w zakładce "O [...]" widnieją informujące o lokalizacji przedmiotowej elektrowni oraz celach jakie będą osiągnięte właśnie przez wybranie takiej lokalizacji. Nie jest to lokalizacja przypadkowa i wybranie północnej części kraju było zamierzone i podyktowane warunkami gospodarczymi. Czytamy tam, że "obiekt (...) zwiększy stabilność całego systemu elektroenergetycznego w Polsce, w tym stabilność zaopatrzenia w energię Polski północnej" i dalej "Lokalizacja E. będzie także zgodna z uchwalonym w 2009 roku planem zagospodarowania przestrzennego województwa pomorskiego, który przewiduje m.in.: "rozbudowę istniejących źródeł i budowę dużej elektrowni węglowej (...) spełniającej wymogi ochrony środowiska (...). Rozpatrywana jest lokalizacja w rejonie dolnej W. między T. a południową granicą województwa oraz w G. w rejonie [...]". Z dalszych informacji dostępnych na stronie dowiadujemy się, że przedmiotowa elektrownia będzie usytuowana w gminie P. w pobliżu miejscowości R. Z przedstawionych informacji w jasny sposób wynika, że element przedmiotowego znaku towarowego jakim jest słowo "północ" przekazuje informację o położeniu geograficznym tj. o lokalizacji w północnej części kraju. Zdaniem organu, w tak nakreślonej sytuacji faktycznej elementowi "północ" nie można przypisać żadnych cech fantazyjności czy też cech twórczych a jedynie dostrzegalny jest tutaj charakter opisowy. Zatem ujmując omawiany znak towarowy "Elektrownia Północ" w sposób całościowy należy bezsprzecznie stwierdzić, że w standardowych warunkach obrotu gospodarczego przeciętny konsument będzie odbierał przedmiotowy znak towarowy, jako oznaczenie niosące informację, że ma on do czynienia z towarami bądź usługami związanymi bezpośrednio z zakładem przemysłowym wytwarzającym energię elektryczną który jest usytuowany w północnej części Polski.

Odnosząc się do argumentu zgłaszającego, w którym wskazuje on, że "Elektrownia Północ" to nazwa zgłaszającego Urząd wskazał, że wykazanie tego faktu nie jest przesłanką decydującą o udzieleniu ochrony na dany znak towarowy. W opinii Urzędu prawo do nazwy przedsiębiorstwa nie oznacza automatycznego uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy. Aby zgłoszone oznaczenie mogło zostać zarejestrowane musi spełniać wymagania stawiane przez ustawę Prawo własności przemysłowej.

Biorąc pod uwagę, że zgłoszone oznaczenie "Elektrownia Północ" jest znakiem słownym, organ zgodził się z argumentacją pełnomocnika zgłaszającego, iż w myśl obowiązującego orzecznictwa również znaki towarowe słowne legitymują się kształtem graficznym, który może wywierać wrażenie wizualne.

Niemniej jednak fakt graficznej przedstawialności znaku towarowego "Elektrownia Północ" nie może stanowić argumentu przemawiającego za uznaniem, iż oznaczenie to posiada dostateczne znamiona odróżniające. Strona wizualna znaku towarowego słownego jest bowiem tego rodzaju, że nie przedstawia żadnego charakterystycznego elementu graficznego, który pozwoliłby potencjalnym odbiorcom na zindywidualizowanie pochodzenia towarów i usług. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem znaki słowne składają się wyłącznie z liter, słów lub kombinacji słów w zwykłej czcionce, bez specjalnych elementów graficznych. Ochrona tych znaków wynikająca z rejestracji rozciąga się na przedstawione w zgłoszeniu słowa, a nie na szczególne graficzne aspekty, które ten znak być może będzie zawierać (Wyrok T-353/04 Sądu pierwszej instancji z dnia 13 lutego 2007 r. w sprawie znaku "CURON").

Nawiązując do przytoczonych przez zgłaszającego przykładowych rejestracji znaków towarowych, organ ponownie wyjaśnił, że każde zgłoszone oznaczenie rozpatrywane jest indywidualnie i w poprzednich sprawach Urząd udzielając prawa ochronnego mógł kierować się dodatkowymi okolicznościami, które zadecydowały o udzieleniu prawa (np. wykazano wtórną zdolność odróżniającą). Dodatkowo Urząd Patentowy RP przywołał stanowisko Sądu I instancji WE, które podziela, a mianowicie: "stosowanie zasady równego traktowania powinno ustąpić zasadzie legalizmu, zgodnie z którą nikt nie może powołać się, w celu podtrzymywania swoich racji, wyłącznie na fakt działania korzystnego dla innej osoby" (wyrok SPI z dnia 8 lipca 2004 r., sygn. T - 289/02, "TELEPHARMACY SOLUTIONS", pkt 59) oraz "zdolność rejestracyjna znaku powinna być oceniana na podstawie przepisów prawa, rozumianych w sposób w jaki zinterpretował je sąd, nie zaś na podstawie dotychczasowej praktyki Urzędu" (wyrok SPI z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. T - 127/02, znak "ECA", pkt 71).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję spółka E., reprezentowana przez rzecznika patentowego decyzji tej zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności przepisów art. 6, 7, 8, 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 kpa w związku z art. 252 pwp, poprzez brak całościowej oceny stanu faktycznego sprawy oraz wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o dowolnie poczynione i błędne ustalenia faktyczne oraz prawne, a także brak należytego uzasadnienia faktycznego decyzji poprzez przyjęcie wadliwych ustaleń faktycznych polegających na uznaniu, iż oznaczenie nie posiada zdolności odróżniającej oraz poprzez nie przeprowadzenie oceny relacji pomiędzy oznaczeniem a towarami i usługami, do których oznaczania ma być przeznaczony;

- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 129 ust. 1 pkt 2 oraz art. 129 ust. 2 pkt 1-2 p.w.p., które miało wpływ na wynik sprawy w zakresie zastosowania powyższych przepisów do całego wykazu towarów i usług objętych zgłoszeniem znaku towarowego Elektrownia Północ do ochrony.

Wnosząc o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2011 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania rozwinęła w uzasadnieniu skargi podniesione w niej zarzuty.

Skarżąca ponownie zaakcentowała, że Urząd Patentowy RP udzielił szeregu praw ochronnych na znaki towarowe zawierające słowo "północ" lub słowo "południe" w kombinacji z innymi wyrazami. W ocenie Skarżącej, Urząd Patentowy RP powinien dokonać bardziej precyzyjnego zbadania zasadności wniosku o udzielenie prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy. Brak takiego badania i uzasadnienia w zaskarżonych decyzjach uzasadnia zarzut naruszenia przepisów postępowania. Zdaniem strony, orzecznictwo organu może podlegać zmianom, o ile organ wykaże, że są ku temu uzasadnione przyczyny. Nieuzasadniona zmienność poglądu organu stanowi bowiem naruszenie art. 8 k.p.a.,

Skarżąca zarzuciła, że powołując się na tezy oraz rozstrzygnięcia zawarte w orzeczeniach SPI, Urząd Patentowy RP arbitralnie uznał, że mają one również zastosowanie do zgłoszonego znaku towarowego "Elektrownia Północ" [...]. Niewątpliwie wzmiankowane orzeczenia SPI mogą stanowić pewną wskazówkę interpretacyjną, ale w żadnym razie nie mogą być podstawą uzasadnienia zaskarżonej decyzji, gdyż nie wiążą Urzędu Patentowego RP w niniejszej sprawie.

Skarżąca podkreśliła, że Urząd Patentowy RP posługuje się kilkukrotnie m.in. spekulatywnymi stwierdzeniami "należy spodziewać się" czy nieprecyzyjnymi określeniami typu "szeroko pojętym przedmiotem działalności" (por. str. 3 i 4 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). W opinii Skarżącej, tak hipotetycznie przyjęte ustalenia faktyczne Urzędu Patentowego RP w zaskarżanej decyzji, zostały poczynione z naruszeniem przez ten organ powoływanych wyżej przepisów procedury administracyjnej (k.p.a.), nakładających na organ obowiązek wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

W kwestii naruszenia prawa materialnego – art. 129 ust. 1 pkt 2 pwp stwierdziła, że w jej ocenie, Urząd Patentowy RP błędnie zastosował w niniejszej sprawie normę zawartą w art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p., przyjmując, że oznaczenie słowne "Elektrownia Północ" w kontekście towarów w klasie 16 lub usług w klasie 41, a także wybranych towarów zawartych w pozostałych zgłoszonych klasach, pozbawione jest dostatecznych znamion odróżniających. Zdaniem skarżącej, Urząd Patentowy RP w poczynionych ustaleniach faktycznych nie dokonał jakiejkolwiek analizy in concereto posiadania, bądź nie posiadania znamion odróżniających ww. oznaczenia w odniesieniu do każdego ze zgłoszonych towarów czy usług, co skutkowało uznaniem, iż oznaczenie to nie ma dostatecznych znamion odróżniających. Urząd Patentowy RP bardzo lapidarnie i bez odpowiednich dowodów ocenił, że zgłoszone towary i usługi jednoznacznie kojarzone są z działalnością przedsiębiorstwa zajmującego się produkcją energii.

Urząd Patentowy RP nie wskazał, jakie konkretnie cechy towarów i usług, zwłaszcza w obrębie klasy 16 lub 41, opisuje znak "Elektrownia Północ". W związku z powyższym nie zostały w sposób dostateczny zindywidualizowane przesłanki odmowy, a w konsekwencji nie ma możliwości zbadania czy ogólna ocena, co do całości zgłoszonych towarów, została dokonana przez Urząd Patentowy RP w sposób prawidłowy.

Dodatkowo ocenie prawnej na gruncie przepisu art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. podlega sporny znak towarowy, jako integralna całość i nie jest dopuszczalne wyodrębnianie z niego jakichkolwiek elementów w celu dokonywania oceny oderwanej od całościowego kontekstu tego oznaczenia, jak zostało to dokonane przez Urząd Patentowy RP w niniejszej sprawie (por. str. 5 zaskarżonej decyzji), co zaowocowało stwierdzeniem przez Urząd Patentowy RP braku znamion odróżniających.

Zgodnie z utrwaloną praktyką i orzecznictwem w prawie polskim i zagranicznym przyjmuje się zasadę udzielania prawa ochronnego na znak towarowy będący oznaczeniem przedsiębiorstwa (firma). Tylko w wyjątkowych sytuacjach, w przypadku niedystynktywności takiego oznaczenia, jako nazwy przedsiębiorstwa, Urząd Patentowy RP może odmówić udzielenia prawa ochronnego, jednakże, sytuacja taka obwarowana jest wyraźnym brzmieniem przepisu art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p., który nakłada na Urząd Patentowy RP obowiązek ustalenia niedystynktywności określonego oznaczenia w stosunku do każdego ze zgłoszonych towarów lub usług (por. W. Włodarczyk, Zdolność odróżniająca znaku towarowego, Oficyna Wydawnicza Verba, Lublin 2001, str 83 i nast.).

Odnośnie naruszenia art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 pwp skarżąca stwierdza, że niewłaściwe zastosowanie przez organ normy prawa materialnego zawartej w tym przepisie polega na wadliwym uznaniu, że ustalony stan faktyczny odpowiada hipotezie tej normy prawnej.

Wyłączenie od rejestracji znaków kwalifikowanych jako opisowe nie oznacza pozbawienia zdolności rejestracyjnej każdego znaku, który zawiera elementy opisujące towar, jego cechy lub właściwości.

Opisowy charakter znaku wyraża się tym, że jedyną i bezpośrednio przekazywaną informacją jest ta, która wskazuje na cechę towaru. Nie mają natomiast opisowego charakteru te znaki, które dopiero drogą pośredniego wnioskowania mogą stanowić oznaczanie takich cech. W opinii Skarżącej tezę o pośrednim opisowym charakterze znaku towarowego przedstawił nawet sam Urząd Patentowy RP w toku swojego rozumowania przyjętym w przedmiotowej sprawie (str. 4 i 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).

Urząd Patentowy RP w swojej decyzji nie wykazał ani nie uzasadnił dokładnie, że oznaczenie "Elektrownia Północ" w sposób bezpośredni i jedyny przekazuje informację o cechach towarów takich jak druki, materiały szkoleniowe i instruktażowe (z wyjątkiem przyrządów), czasopisma, broszury, książki, publikacje w wersji papierowej i w wersji elektronicznej, w tym także on-line, lub o cechach usługach wydawniczych. W opinii Skarżącej, oznaczenie "Elektrownia Północ" w żadnym wypadku nie informuje konkretnie i bezpośrednio o cechach towarów lub usług, dla których został zgłoszony ten znak.

Ponadto, w ocenie skarżącej, całkowicie nie do zaakceptowania jest sformułowanie Urzędu Patentowego RP, iż działalność wydawnicza jest działalnością wspomagającą pracę elektrowni. Na tej zasadzie usługi lekarza dentysty także byłyby zawsze wspomagające, bo zawsze może działać przyzakładowa przychodnia, a produkcja czekoladek byłaby wsparciem działalności podstawowej. Każda działalność mogłaby być zawsze uznawana za wspomagającą, co sprawiałoby, że jakiekolwiek zastrzeganie wykazu towarów/usług byłoby całkowicie pozbawione sensu i stawiałoby pod znakiem zapytania przedmiotową ochronę znaków towarowych.

W opinii Skarżącej, Urząd Patentowy RP nie wykazał konkretnie i w oparciu o dokładne zbadanie sprawy, w tym przedstawionego materiału dowodowego, dlaczego większość towarów i usług objętych zgłoszeniem dokonany przez Skarżącą w niniejszej sprawie, nie może być prowadzona pod nazwą "Elektrownia Północ". Urząd Patentowy RP nie wskazał, który z członów ww. oznaczenia jest opisowy bądź wskazujący na rodzaj i przeznaczenie poszczególnych usług, a już na pewno nie uczynił tego w stosunku do przedmiotowego oznaczenia stosowanego, jako całość - m.in. dla usług wydawniczych, nie określił co jest opisowe i w jakim stopniu m.in. dla książek i publikacji, co definiuje rodzaj i przeznaczenie w przypadku materiałów oświetleniowych czy obróbki materiałów. Urząd Patentowy RP podszedł do oceny oznaczenia "Elektrownia Północ" w niniejszej sprawie w sposób szablonowy, nie oceniając na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została w pełni udowodniona, a jedynie opierając się na argumentacji, którą w warunkach potocznych można uznać za zdroworozsądkową i intuicyjną.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Kontrolą sądowoadministracyjną objęta jest decyzja Urzędu Patentowego RP o odmowie udzielenia prawa ochronnego na słowny znak towarowy ELEKTROWNIA PÓŁNOC zgłoszony w dniu [...] grudnia 2009 r. przez E. sp. z o.o. z siedzibą w [...], ze względu na brak zdolności odróżniającej spornego oznaczenia w odniesieniu do wszystkich towarów i usług, które zostały wskazane w wykazie towarów i usług znaku zgłoszonego. A zatem został stwierdzony brak cech odróżniających w odniesieniu do takich towarów i usług jak: energia elektryczna, biomasa, węgiel kamienny, węgiel brunatny, węgiel drzewny, paliwa i materiały oświetleniowe (kl. 4); druki, materiały szkoleniowe i instruktażowe (z wyjątkiem przyrządów), czasopisma, broszury, książki, publikacje w wersji papierowej i w wersji elektronicznej, w tym także on-line (kl. 16); przesył, dystrybucja i obrót energią elektryczną (kl. 39); obróbka materiałów, wytwarzanie energii, wytwarzanie energii elektrycznej, wytwarzanie energii elektrycznej z paliw kopalnych, wytwarzanie energii elektrycznej z biomasy (kl. 40); działalność wydawnicza (kl. 41).

Jako podstawę odmowy wskazano art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 pwp.

Przepis art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. stanowi, że nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, które nie mają dostatecznych znamion odróżniających.

Stosownie do art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p., nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, które nie nadają się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostały zgłoszone oraz składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności lub innym podobnym oznaczeniom nie dającym wystarczających podstaw odróżniających pochodzenie towaru.

Zdaniem organu, zgłoszone oznaczenie rozpatrywane jako całość odbierane będzie przez potencjalnych odbiorców, jako informacja o rodzaju towarów i usług oraz ich umiejscowieniu geograficznym na północy Polski.

Wbrew twierdzeniom skarżącej Urząd Patentowy dokonał analizy dostatecznych znamion odróżniających znaku w odniesieniu do wszystkich zgłoszonych towarów, wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności sprawy.

Brak zdolności odróżniającej uznaje się za bezwzględną przeszkodę rejestracji tym niemniej znaki pozbawione tej zdolności mogą ją nabyć w rezultacie używania (v. art. 130 pwp).

Jednakże to na zgłaszającym spoczywał obowiązek powołania się w toku niniejszego postępowania administracyjnego na tę okoliczność i wykazania, że w dacie zgłoszenia do rejestracji oznaczenie Elektrownia Północ posiadało wtórną zdolność odróżniającą.

Tego w rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka nie uczyniła, stąd zarzut, że organ nie rozpatrywał sprawy w aspekcie nabycia przez zgłoszone oznaczenie wtórnej zdolności odróżniającej nie jest zasadne.

Zgłoszone oznaczenie jest oznaczeniem słownym.

W przypadku znaku słownego ważna jest jego warstwa fonetyczna i znaczeniowa. Mogą to być słowa posiadające odniesienia w rzeczywistości (desygnaty) lub słowa fantazyjne. W znakach takich nie jest chroniona ich forma przedstawieniowa. W stosunku do znaków słownych kryteria udzielania prawa ochronnego są surowsze niż w przypadku zgłoszonych znaków kombinowanych. Zgłoszone oznaczenie "Elektrownia Północ" pozbawione jest jakichkolwiek elementów odróżniających. Składa się wyłącznie z liter w kolorze czarnym, bez jakiejkolwiek szaty graficznej tj. fantazyjnych elementów, oryginalnej czcionki etc.

Dlatego należy zgodzić się z organem, że strona wizualna spornego znaku jest tego rodzaju, że nie przedstawia żadnego charakterystycznego elementu graficznego, który pozwoliłby potencjalnym klientom (odbiorcom) na zindywidualizowanie pochodzenia towarów i usług.

Nie wymaga szerszego wywodu stwierdzenie, że przy ocenie zdolności odróżniającej oznaczenia zasadnicze znaczenie powinna mieć opinia docelowych odbiorców określonego towaru lub usługi. Docelowym kręgiem odbiorców mogą być – w zależności od towaru lub usługi – zarówno konsumenci jak i końcowi odbiorcy będący profesjonalistami (v. np. wyrok Sądu z 5 marca 2003 r. w sprawie T-237/01 Alcon Inc. v. OHIM – dr Robert Winzer Pharma).

Z taką też sytuacją mamy do czynienia na gruncie rozpatrywanego przypadku. Niewątpliwie bowiem odbiorcami energii elektrycznej i innych usług związanych z działalnością elektrowni są odbiorcy indywidualni (przeciętni konsumenci) jak też profesjonaliści (zakłady przemysłowe). Stąd też należy zgodzić się z organem, że przedmiotowe oznaczenie jest przeznaczone dla szerokiego kręgu odbiorców.

Zdaniem Sądu, Urząd Patentowy trafnie uznał, że słowny znak towarowy "Elektrownia Północ" nie ma zdolności odróżniającej względem towarów i usług dla których został zgłoszony.

W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko organu, że zestawienie słów "elektrownia" i "północ" niesie dla Polaka czytelną informację i jako całość odbierane będzie jako informacja o rodzaju towarów oraz ich umiejscowieniu geograficznym na północy Polski.

Zdaniem skarżącej, zgłoszone oznaczenie nie jest – jako takie – powiązane z rozpatrywanymi usługami i towarami. Strona zarzuca, że ustalenie semantycznego związku między oznaczeniem Elektrownia Północ z jednej strony a takimi towarami jak: druki, materiały szkoleniowe i instruktażowe (z wyjątkiem przyrządów), czasopisma, broszury, książki, publikacje w wersji papierowej i w wersji elektronicznej, w tym także on-line, lub o cechach usługach wydawniczych jest ostatecznie możliwe dopiero po przeprowadzeniu dedukcyjnego rozumowania intelektualnego, podczas gdy opisowy charakter znaku wyraża się w tym, że jedyną i bezpośrednio przekazywaną informacją jest ta, która wskazuje na cechę towaru.

Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że ustalony przez Urząd Patentowy związek między zgłoszonym do rejestracji oznaczeniem a rozpatrywanymi towarami i usługami jest wystarczająco konkretny i bezpośredni, by wykazać, że oznaczenie to pozwala właściwemu kręgowi odbiorców natychmiast określić te towary i usługi oraz, że tym samym posiada charakter opisowy.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem opisowy charakter oznaczenia, podobnie jak jego charakter odróżniający należy oceniać po pierwsze w odniesieniu do towarów i usług dla których wnosi się o jego rejestrację, po drugie w odniesieniu do sposobu postrzegania go przez właściwy krąg odbiorców.

W niniejszej sprawie skarżąca nie kwestionuje dokonanej przez organ oceny zgodnie z którą na właściwy krąg odbiorców składają się zarówno przeciętni konsumenci jak i profesjonaliści wywodzący się z ogółu odbiorców polskojęzycznych.

Dla takich odbiorców określenie Elektrownia Północ rozpatrywane jako całość pozwala na intuicyjne, natychmiastowe, bez głębszej refleksji ustanowienie bezpośredniego i konkretnego związku towarów sygnowanych przez to oznaczenie z przedmiotem działalności elektrowni.

Drobiazgowe odniesienie się przez organ w zaskarżonej decyzji do powyższej kwestii czyni zbędnym powtarzanie w tym miejscu zasadnej argumentacji Urzędu Patentowego.

Wbrew twierdzeniom skarżącej, Urząd Patentowy dokonał oceny w zakresie wszystkich towarów i usług dla których przedmiotowy znak miał być zarejestrowany.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że oceny opisowego charakteru oznaczenia można dokonać jedynie, z jednej strony, w stosunku do danych towarów lub usług, z drugiej strony, w odniesieniu do sposobu pojmowania go przez właściwy krąg odbiorców. Z powyższych obowiązków organ wywiązał się prawidłowo, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Odpierając zarzut naruszenia art. 8 kpa w zw. z art. 32 Konstytucji RP należy wskazać, że nawet jeśli Urząd dopuścił wcześniej rejestrację znaków towarowych dla towarów i usług, z którymi znaki te wykazują ściślejsze związki niż te łączące zgłoszone (niniejsze) oznaczenie z towarami i usługami dla których wniesiono o sporną rejestrację to ocenę zaskarżonej decyzji nie można opierać na tym fakcie. Zgodność z prawem zaskarżonego w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięcia Urzędu Patentowego RP należy oceniać wyłącznie przez pryzmat obowiązujących przepisów, a nie na podstawie (wcześniejszej) praktyki decyzyjnej organu patentowego.

Gdy chodzi o argument skarżącej, że "Elektrownia Północ" to nazwa zgłaszającego należy wskazać, że oznaczenie przedsiębiorstwa (firma) nie ma na celu odróżniania towarów lub usług. W istocie firma ma za zadanie określać (identyfikować) spółkę (przedsiębiorstwo).

Należy zatem zgodzić się z organem, że prawo do nazwy nie jest samoistną przesłanką decydującą o udzieleniu ochrony na dany znak towarowy.

Inną kwestią, pozostającą poza granicami niniejszej sprawy jest regulacja szczególna, bezpośrednio rozstrzygająca kolizję pomiędzy nazwą, pod którą osoba taka (podmiot) prowadzi działalność gospodarczą, a zarejestrowanym znakiem towarowym (v. art. 158 p.w.p.).

Niezasadny jest również zarzut skarżącej, że podstawą uzasadnienia zaskarżonej były powołanej w decyzji orzeczenia SPI.

Organ odwołał się do wzmiankowanych orzeczeń na poparcie swojego stanowiska w określonej kwestii. W żadnym razie nie może być to poczytywane za naruszenie obowiązujących przepisów.

Przeciwnie, czerpanie z dorobku doktryny i orzecznictwa przy rozpatrywaniu spraw z zakresu m.in. prawa własności przemysłowej świadczy o wnikliwości organu patentowego w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy administracyjnej.

Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ppsa, jako że nie miała usprawiedliwionych podstaw.