Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 914/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2019-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 18 ust. 4a i b, art. 92 , art. 87, art. 4 pkt 11
journal: Dz.U. 2019 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania M.J. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12000 złotych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 4 pkt 11 i 22, art. 5b ust. 1, art. 11 ust. 3, art. 18 ust. 4a, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 58) zwanej dalej utd oraz lp. 1.1 i 2.11 załącznika nr 3 do utd, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podał, że podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące naruszenia:

- wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a utd, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b utd oraz

- wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji.

Główny Inspektor wskazał, że 17 maja 2019 r. w Kielcach miała miejsce kontrola drogowa pojazdu marki AUDI, którym kierował M.J. wykonując przewóz we własnym imieniu. Pojazdem wykonywano okazjonalny przewóz osób. Ustalenia z kontroli zostały zawarte w protokole. Podczas kontroli drogowej kierowca okazał kopię licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielonej [...] sp. z o.o. w organizacji. Jak wynika z protokołu kontroli, kierujący w chwili zatrzymania do kontroli przewoził pasażerów. Usługa przewozu została zamówiona za pomocą aplikacji Bolt.

Z przesłuchania jednego z pasażerów wynikało, że wraz z kolegą potrzebował przemieścić się z ulicy Żytniej na Aleję Na Stadion, w związku z czym zamówił pojazd, którym wykonywane są zarobkowe przewozy osób. Pojazd został zamówiony za pośrednictwem aplikacji Bolt. Instalując aplikację Bolt świadek musiał podać swoje dane osobowe oraz numer karty kredytowej. Po zamówieniu usługi świadek otrzymał informacje o imieniu kierowcy i numerze rejestracyjnym pojazdu. Świadek zeznał, że w aplikacji pojawiła się szacunkowa kwota za usługę w wysokości 5,32 zł i taka kwota po wykonaniu usługi została pobrana z jego karty płatniczej.

W trakcie kontroli przesłuchano M.J. w charakterze strony. Z jego zeznań wynikało, że opłata za przejazd została wniesiona do Bolt, z którego partnerem skarżący się rozlicza, ale nie pamięta jego nazwy. Nie zawierał z klientem umowy i nie wydawał mu potwierdzenia uiszczenia opłaty, ponieważ robi to Bolt. Z zeznań strony wynikało, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie zawierał umowy z Bolt, natomiast zawarł z partnerem Bolt, [...] sp. z o.o., umowę o dzieło. Do odwołania skarżący załączył kopie: umowy serwisowej, umowy powierzenia przetwarzania danych osobowych i umowy najmu samochodu osobowego. Wszystkie trzy umowy zostały zawarte przez skarżącego 7 maja 2019 r. z [...] sp. z o.o. Z umowy serwisowej wynikało, że [...] sp. z o.o. zobowiązała się wobec strony do zapewnienia jej zdalnych usług dostępu do platform Uber i Bolt, przez co należy rozumieć "przesył środków finansowych zarobionych przez Usługobiorcę na platformie Taxify/Bolt" (§ 1 ust. 1 umowy).

Zdaniem organu odwoławczego z całokształtu materiału dowodowego, wynika, że omawiany przewóz był przewozem zarobkowym podlegającym pod utd. W toku postępowania strona nie przedłożyła dowodu na posiadanie uprawnienia do wykonywania transportu drogowego osób ani dokumentów potwierdzających współpracę z podmiotem, w imieniu którego wykonywała przewóz z dnia kontroli.

W ocenie organu odwoławczego bezspornym jest, że wykonawcą przewozu z dnia kontroli była strona. Wskazuje na to fakt nieprzedłożenia, mimo wezwania organu, dowodów na okoliczność wykonywania przewozu z dnia kontroli w imieniu innego podmiotu. Skarżący przesłał w załączeniu do odwołania kopie umowy serwisowej, umowy powierzenia przetwarzania danych osobowych i umowy najmu samochodu osobowego zawartych przez stronę z [...] sp. z o.o., z których wynikało jedynie, że strona oddaje pojazd do używania spółce i otrzymuje od niej z tego tytułu wynagrodzenie, którego wysokość nie została w umowie określona. Strona nie przedłożyła żadnego dowodu na wykonywanie przewozu z dnia kontroli w imieniu [...] sp. z o.o. (umowa współpracy, zlecenia, etc.). Dlatego należało uznać, że wykonawcą przewozu z dnia kontroli był skarżący.

Cytując treść art. 774 Kodeksu cywilnego, organ II instancji zauważył, że bezspornym jest, że przewóz miał charakter odpłatny. Opłata za usługę została pobrana za pośrednictwem aplikacji Bolt, usługę przewozu osób zamówioną przez pasażera za pośrednictwem aplikacji Bolt zrealizował skarżący. Organ dodał, że Bolt to aplikacja służąca wyłącznie do zamawiania usług przewozu osób i inkasowania bezgotówkowo opłaty za przejazd. Korzystający z aplikacji Bolt kierowcy, realizując zamówione za jej pośrednictwem zlecenia na przewozy osób, pełnią rolę wykonawców przewozu. Analiza przedłożonych przez stronę umów zawartych z [...] sp. z o.o. wykazała, że strona korzysta z pośrednictwa w przekazywaniu płatności od Bolt. Z okazanej umowy serwisowej wynika, że spółka ta zobowiązała się wyłącznie do dokonywania rozliczeń pomiędzy stroną a podmiotami obsługującymi platformę Bolt. Z tych względów organ przyjął, że strona w dniu kontroli wykonywała przewóz okazjonalny w ramach transportu drogowego osób. Wbrew przekonaniu strony przewóz okazjonalny nie oznacza przewozu wykonywanego "przy nadarzającej się okazji". Częstotliwość realizacji przewozów okazjonalnych nie ma wpływu na uznanie, że przewóz spełnia przesłanki przewozu okazjonalnego. Bezspornym również jest, że skarżący pełnił rolę wykonawcy przewozu, a nie tylko kierowcy, więc nałożenie kary pieniężnej było zasadne.

Organ odwoławczy podał, że nawet nieprowadzenie zarejestrowanej, legalnej działalności gospodarczej nie wyłącza odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz okazjonalny za popełnione naruszenia (zob. wyrok NSA z 20 stycznia 2009 roku sygn. II GSK 670/08). Organ również zaznaczył, że kontrolowany pojazd nie spełniał kryterium konstrukcyjnego przewidzianego dla pojazdów przeznaczonych do wykonywania przewozów okazjonalnych osób, gdyż nie był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób wraz z kierowcą. Był to pojazd przeznaczony do przewozu 5 osób wraz z kierowcą. Nadto nie zostały spełnione przesłanki z art. 18 ust. 4b utd, które muszą być spełnione łącznie. Wynika to z faktu zamówienia usługi przewozu za pośrednictwem aplikacji Bolt, która wyłącza możliwość zawarcia przed realizacją przewozu umowy z pasażerem. Zatem organ I instancji prawidłowo nałożył na stronę karę pieniężną.

Główny Inspektor stwierdził, że w niniejszej sprawie nie stosuje się art. 189f § 1 kpa z uwagi na normę kolizyjną określoną w art. 189a § 2 pkt 2 kpa, która stanowi, że w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych dotyczących m.in. odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVa Kpa w tym zakresie nie stosuje się. W przypadku decyzji administracyjnych o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 92a utd w związku z art. 93 ust. 1 utd okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione są w art. 92c ust. 1 pkt 1, a w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku - także w art. 92b ust. 1 utd.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, M.J. zarzucił naruszenie prawa materialnego:

1. art. 5b utd w związku z lp. 1.1. załącznika nr 3 do utd, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji art. 4 pkt 1 utd (czynności skarżącego nie nosiły znamion wykonywania działalności gospodarczej);

2. art. 4 pkt 11 i 18 ust. 4a i b utd w związku z lp. 2.11. załącznika nr 3 do udt, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy okoliczności sprawy świadczą o tym, że wykonany przewóz nie był przewozem okazjonalnym;

3. art. 18 ust. 4b pkt 1 lit. c utd, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy - Bolt B.V.;

4. art. 92a ust. 1 i 6 utd w związku z lp. 1.1. i 2.11 załącznika nr 3 do utd, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy skarżący nie świadczył przewozu drogowego.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego.

W uzasadnieniu skargi jej autor cytując art. 4 pkt 1 i art. 5b utd podał, że aby uznać, że skarżący wykonywał krajowy transport drogowy bez wymaganej licencji, należy w pierwszej kolejności ustalić, czy czynności przez niego podejmowane mieściły się w definicji krajowego transportu drogowego - art. 4 pkt 1. Wykonywanie krajowego transportu drogowego zakłada świadczenie odpłatnie usługi przewozu osób lub rzeczy w ramach wykonywania działalności gospodarczej (organ wydając zaskarżoną decyzję nie tylko nie ustalił, czy formalnie skarżący posiada status przedsiębiorcy, ale również nie wykazał, aby czynności przez niego wykonywane posiadały cechy prowadzenia działalności gospodarczej). Do konstytutywnych cech świadczących o prowadzeniu działalności gospodarczej należy jej zarobkowy charakter. O zarobkowym charakterze danej działalności gospodarczej możemy mówić, gdy celem jej prowadzenia jest osiągnięcie określonego dochodu, a więc nadwyżki przychodów nad poniesionymi kosztami.

Mając powyższe na uwadze wnoszący skargę podkreślił, że skarżący nie tylko nie posiadał statutu przedsiębiorcy, ale również wykonywane przez niego czynności stwierdzone protokołem kontroli nie miały cech wykonywania działalności gospodarczej. Skarżący nie otrzymał wynagrodzenia za swoje czynności od pasażera w kwocie i w sposób podany przez niego. Przejazd samochodem skarżącego możliwy był dzięki skorzystaniu przez pasażera przez platformę internetową Bolt. Dzięki tej aplikacji możliwe jest skojarzenie kierowcy, który jedzie na określonej trasie z osobą trzecią, która chciałaby na tej trasie zostać przewieziona. Zapłata za taki przejazd odbywa się na rzecz platformy internetowej Bolt (nie zaś na rzecz kierowcy) za możliwość skojarzenia kierowcy i pasażera. Na wysokość tej zapłaty w żaden sposób nie ma wpływu stanowisko samego kierowcy. Ponadto zgodnie z regulaminem świadczenia usług przez platformę internetową Bolt - karta płatnicza pasażera jest automatycznie obciążana po zakończonym przejeździe. Dzieję się to jednak nie na rzecz kierującego, ale na rzecz Bolt B.V.

Zdaniem skarżącego, nie sposób mówić o wykonywaniu działalności gospodarczej w sytuacji, w której dokonał on jednorazowego przewozu. Skarżący zakwestionował również, że 17 maja 2019 r. wykonywał transport drogowy oraz przewóz okazjonalny.

Dalej skarżący, podając definicję przewozu okazjonalnego (art. 4 pkt 11 utd) stwierdził, że w judykaturze trafnie wywiedziono, że skoro "jedyna definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 utd jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, stanowiąc jedynie, że przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego", uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" w prawie unijnym (wyrok NSA z 20 września 2007 r., I OSK 1361/06).

Przywołując unormowania unijne i krajowe, autor skargi uznał, że skarżący nie wykonywał przewozu okazjonalnego, gdyż immanentną cechą tego rodzaju przewozu, jest okoliczność, że przewóz grupy pasażerów następuję z inicjatywy kierującego lub pasażera. W okolicznościach niniejszej sprawy to nie skarżący zainicjował przejazd. Przewóz ten był możliwy dzięki skorzystaniu przez pasażera z aplikacji internetowej kojarzącej kierujących i pasażerów. Zjawisko to jest zbliżone do tzw. carsharingu (carpoolingu), natomiast z pewnością nie mieści się w pojęciu przewozu okazjonalnego.

Odnośnie naruszeń przepisów postępowania, autor skargi zarzucił, że organ II instancji nie odniósł się do zarzutów odwołania dotyczących konieczności zweryfikowania, czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy, czy też konieczności wyjaśnienia zasad działalności aplikacji o nazwie Bolt.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. 2019.2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019.2325) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, t.j. czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, to jest decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] orzekającą o nałożeniu na M.J. karę pieniężną w łącznej wysokości 12.000 zł za stwierdzone naruszenia przepisów transportu drogowego, o których mowa w l.p. 1.1. oraz l.p. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, stanowiły przepisy tej właśnie ustawy z dnia 6 września 2001 r. (tekst jedn. Dz.U. 2019.58) – dalej: u.t.d. W ocenie Sądu organy administracji publicznej zasadnie i w oparciu o prawidłowo ustalony stan fatyczny oraz zgromadzony materiał dowodowy wywiodły, że skarżący wykonywał w dniu 17 maja 2019 r. transport drogowy bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, jak również bez wymaganej licencji, który stanowił równocześnie przewóz okazjonalny, tj. przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego, pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., przy czym nie miały do skarżącego zastosowania wyjątki od sankcji przewidzianej w przepisie zawartym pod l.p. 2.11 in fine załącznika nr 3 do u.t.d., gdyż zrealizowany przez niego w dniu 17 maja 2019 r. przewóz, nie spełniał łącznie warunków przewidzianych w art. 18 ust. 4b u.t.d.

Należy również wyjaśnić, że zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 12 000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 12.000 zł (art. 92a ust. 3 u.t.d.). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1)popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2)popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10

- załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.). W myśl lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d., karą pieniężną w wysokości 12.000 zł sankcjonuje się wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Natomiast według lp. 2.11 ww. załącznika, za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b, nakładana jest kara pieniężna w wysokości 8.000 zł.

Z przytoczonych przepisów, a zwłaszcza z art. 92a ust. 3 u.t.d. wynika więc, że w istocie wystarczające dla utrzymania w mocy decyzji organu I instancji było stwierdzenie naruszenia przez skarżącego warunku, o jakim mowa pod l.p. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d., skoro za przewidziane w tym przepisie naruszenie nakładana jest kara w wysokości górnej granicy sumy kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej.

Powyżej powołana ustawa o transporcie drogowym określa zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego, międzynarodowego transportu drogowego, niezarobkowego krajowego przewozu drogowego, niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego, zasady działania Inspekcji Transportu Drogowego i odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem i innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, zasady i tryb wyznaczania dworców, w których jest udzielana pomoc osobom niepełnosprawnym i zasady ochrony praw pasażerów ( art. 1 ust. 1 i 2 ). Zgodnie z regulacją art. 4 pkt 11 u.t.d., przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W myśl art. 18 ust. 4 a przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.

Jak stanowi art. 18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza się przewóz okazjonalny: 1.pojazdami zabytkowymi;

2. samochodami osobowymi:

a. prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,

b. na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa,

c. po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przez rozpoczęciem przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa

- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.

W myśl art. 5 ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2 wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21.10.2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE. Natomiast co do warunków podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób, kwestie te określa przepis art. 5b ust. 1 u.t.d. stanowiąc, że ich podjęcie i wykonywanie: 1. samochodem osobowym, 2. pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3. taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i 2 jak i licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką udziela się przedsiębiorcy po spełnieniu określonych wymagań wskazanych w art. 5c i art. 6 u.t.d.

Zgodnie z art. 87 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4 , jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku (...), a ponadto wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji, a wykonując przewóz drogowy osób, przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych, o których mowa w art. 18 w ust. 4b w pkt 2, kopię umowy na realizowany przewóz.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że skoro jedyna definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 u.t.d., jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" przez przepisy prawa wspólnotowego, gdzie jak wynika z §2 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającym rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 (Dz.U.UE.L.2009.300. 8", zwanym dalej: rozporządzeniem Nr 1073/2009), za usługi okazjonalne uznaje "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika". Wskazać ponadto należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach dotyczących transportu drogowego sformułowanie ""przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako "odnoszący się do określonej okazji – okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej" (Słownik języka polskiego, pod redakcją prof. dr Mieczysława Szymczaka, t. II, Warszawa 1998, s. 499). W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1361/06, publ. Lex nr 384423).

Zestawienie dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych z definicją "przewozu okazjonalnego" wywiedzioną na podstawie powołanych wyżej przepisów art. 4 pkt 11 u.t.d. oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia Nr 1073/2009 pozwalało uznać, że skarżący wykonywał w dniu 17 maja 2019 r. odpłatny przewóz okazjonalny osób zainicjowany przez zleceniodawcę, czyli w okolicznościach sprawy klienta – pasażera, bez jednoczesnego dopełnienia wszystkich wymagań określonych przepisami prawa. Ustalony bowiem w tym zakresie przez organ stan faktyczny nie budzi wątpliwości Sądu. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w chwili przeprowadzenia kontroli drogowej M.J. wykonywał odpłatny przewóz pasażera D. S., którego przewoził z ulicy Żytniej na Aleję Na Stadion w Kielcach. Przewóz wykonywany był samochodem marki Audi, nr rej. [...], posiadającym 5 miejsc siedzących łącznie z kierowcą. Skarżący korzystał z samochodu własnego, który jednak wynajął spółce z ograniczoną odpowiedzialnością [...] z siedzibą w W. na podstawie umowy najmu z 7 maja 2019 r. (k. 12 akt administracyjnych). Ze spółką tą zawarł umowę o dzieło, której jednak nie przedłożył. Pasażer zamówił kurs za pomocą aplikacji Bolt. Aby zamówić kurs pasażer musiał zarejestrować swoje dane i dane swojej karty kredytowej. Skarżący na telefon otrzymał zlecenie przyjazdu na Żytnią i po upewnieniu się, że jest to osoba, która zamówiła przejazd, wykonał przewóz na Aleję Na Stadion. Po przybyciu na miejsce pasażer wysiadł, a skarżący zaznaczył w aplikacji koniec przewozu. Opłata za przejazd odbyła się automatycznie, drogą elektroniczną z karty kredytowej pasażera została automatycznie pobrana przez aplikację Bolt kwota 5,32 zł. Jak wynika przy tym z umowy serwisowej z dnia 7 maja 2019 r. zawartej pomiędzy [...] spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. z M. J., wskazana spółka [...] będąca partnerem TAXIFY/BOLT, miała świadczyć na rzecz M.J., zdalne usługi dostępu do platformy TAXIFY/BOLT, przez co rozumiany był przesył środków finansowych zarobionych przez usługobiorcę M.J. na platformie TAXIFY/BOLT, przy czym wynagrodzenie usługodawcy miało być pobierane poprzez pomniejszanie przysługujących usługobiorcy kwot, przypisanych mu na platformie TAXIFY/BOLT, które to kwoty miały być przekazywane przez usługodawcę przelewem na rachunek usługobiorcy w ciągu 48 godzin od momentu, kiedy wpłyną na konto bankowe usługodawcy (§ 1, 3 i 4 umowy serwisowej – k. 11 akt administracyjnych). Wskazane zapisy, a także zeznania złożone przez skarżącego dowodziły bezspornie, że przewóz dokonany przez skarżącego w dniu 17 maja 2019 r. miał charakter odpłatny. Skarżący nie posiadał przy tym licencji na wykonywanie transportu drogowego osób ani zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Okazał do kontroli drogowej tylko dowód osobisty, prawo jazdy, dowód rejestracyjny z polisą OC oraz odpis licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielonej w dniu 19 lipca 2018 r. [...] Sp. z o.o. w organizacji (k. 52 akt administracyjnych).

Okoliczności powyższe nie są sporne lub wynikają w sposób nie budzący wątpliwości ze zgromadzonych przez organ dowodów: protokołu z przesłuchania M.J., świadków – pasażerów D. S. i podróżującego z nim w dacie kontroli jego kolegi K.F.B., protokołu kontroli drogowej z dnia 17 maja 2019 r., złożonych przez odwołującego się wspomnianych wyżej umów najmu, serwisowej i powierzenia przetwarzania danych osobowych, odpisu licencji, wydruków Bolt dotyczących przedmiotowego, kontrolowanego przewozu (k. 63-72 akt administracyjnych). Nie było przez skarżącego kwestionowane natomiast, że nie posiadał licencji wymaganej do podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób:

1) samochodem osobowym,

2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą,

3) taksówką. Skarżący uważał bowiem, że nie zostało ustalone, aby podejmował i wykonywał działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób, co dopiero, stosownie do treści art. 4 pkt 1 i 5b u.t.d. wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Ponadto skarżący zarzucał, że brak było w sprawie przesłanek do uznania, że wykonywane przez niego czynności nosiły znamiona przewozu okazjonalnego, a nawet w razie uznania tych czynności za przewóz okazjonalny, stosowanie u.t.d. było wyłączone ze względu na fakt, że zapłata za przejazd była określona z góry i została uregulowana w formie bezgotówkowej na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest BOLT B.V.

Odnosząc się do takich zarzutów należy podzielić wykładnię przepisów u.t.d. dotyczących przewozu osób bez licencji, w sytuacji prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów regulujących zasady wykonywania działalności gospodarczej.

Wykonywanie transportu drogowego stanowi rodzaj działalności gospodarczej reglamentowanej, a w Rozdziale 2 ustawy o transporcie drogowym określono "Zasady podejmowania i wykonywania transportu drogowego", z których wynika, że wykonywanie tego transportu w określonych w przepisach zakresach wymaga zezwolenia lub licencji. Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, chodzi tutaj o faktyczne wykonywanie działalności odpowiadającej definicji transportu drogowego wynikającej z art. 4 utd. W wyroku z 20 stycznia 2009 r. o sygn. akt II GSK 670/08, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "z przepisów art. 4 pkt 1 - 3, art. 5 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z 2001 r. o transporcie drogowym nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i jej ewidencjonowaniu. Gdyby taka była wola ustawodawcy, nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji w praktyce byłoby niemożliwe, gdyż jedną z podstawowych cech działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego jest właśnie prowadzenie jej na podstawie licencji. Wykonywanie transportu drogowego podlegającego sankcji traktowane być musi jako działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej." Pogląd ten zachowuje, zdaniem Sądu aktualność (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 2019 r.; II GSK 701/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 grudnia 2019 r., II SA/Bk 715/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 listopada 2019 r. II SA/Ol 544/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 października 2019 r., III SA/Gd 501/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2017 r., VIII SA/Wa 384/17). Odnosząc się do uzasadnienia omawianego zarzutu skargi należy zauważyć, że zaprezentowanym tam tezom zaprzeczają ustalenia dokonane w toku postępowania, w tym oparte na wyjaśnieniach samego skarżącego. Twierdzenie zawarte w uzasadnieniu skargi, że M.J. dokonał tylko jednorazowego przewozu, co ma świadczyć o braku wymaganej dla przyjęcia prowadzenia działalności gospodarczej cechy: "niekrótkiego jej prowadzenia", ciągłości i powtarzalności dokonywanych czynności, kłóci się z przyznaniem przez niego istotnych faktów. W czasie przesłuchania w dniu 17 maja 2019 r. stwierdził on, że z aplikacji Bolt korzystał 13, 15 i 17 maja 2019 r., wykonując w tym czasie łącznie około 10 kursów, płatność za wykonywane kursy otrzymywał zbiorczo raz w tygodniu przelewem od partnera Bolta. Z zawartych przez skarżącego i przedstawionych przez niego umów wynika, że umowę serwisową, na podstawie której wykonywał kursy, zawarł w dniu 7 maja 2019 r. na czas nieokreślony. Takie fakty świadczą wyraźnie o tym, że już stwierdzone w sprawie, wykonywane przez skarżącego przewozy, miały charakter odpłatny, powtarzalny, ciągły i "niekrótki", a to, że nie trwały dłużej wynikło tylko z faktu wykrycia prowadzonej przez skarżącego działalności w wyniku kontroli z dnia 17 maja 2019 r., a nie z braku po jego stronie zamiaru prowadzenia takiej działalności przez czas niekreślony, jak to uzgodniono w wiążących skarżącego umowach z 7 maja 2019 r. Fakt niepobierania przez skarżącego zapłaty za świadczone usługi bezpośrednio od klientów – pasażerów, nie świadczy o nieodpłatności tej działalności, skoro wynagrodzenie za nie miał otrzymywać przelewem na swój rachunek bankowy w ciągu 48 godzin od momentu, kiedy wpłyną na konto bankowe usługodawcy, co zapisano w § 3 i 4 zawartej przez skarżącego umowy serwisowej z 7 maja 2019 r. Twierdzenie w uzasadnieniu skargi, "że zapłata za przejazdy dokonywane przez skarżącego odbywała się na rzecz platformy internetowej Bolt (nie zaś na rzecz kierowcy!) za możliwość skojarzenia kierowcy i pasażera" pomija oczywisty fakt, że pasażerowie nie płacili "za możliwość skojarzenia kierowcy i pasażera", ale za przejazd, do którego by nie dochodziło, gdyby nie motywowana chęcią zysku wola skarżącego wyrażone w zawartej umowie.

Nie zmienia oceny sprawy fakt, że licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym uzyskała spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] z siedzibą w W., która udostępniła jej kopię skarżącemu. W tym zakresie należy zauważyć, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2017 r., C- 434/15, artykuł 56 TFUE w związku z art. 58 ust. 1 TFUE, a także art. 2 ust. 2 lit. d dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznymi i art. 1 pkt 2 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej dyrektywą 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r., do którego odsyła art. 2 lit. a dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym), należy interpretować w ten sposób, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami, a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE. Tego rodzaju usługę należy zatem wyłączyć z zakresu zastosowania art. 56 TFUE, dyrektywy 2006/123 i dyrektywy 2000/31. Powyższy wyrok potwierdził prawidłowość oceny charakteru wykonywanej usługi przez skarżącego, jako usługi transportowej. Skoro TSUE potraktował podmiot świadczący usługi w zakresie pośrednictwa, jako wykonującego w części usługę transportową, to oczywistym jest, że skarżący jako realizator drugiej części takiej usługi, polegającej na przewozie pasażera, również wykonywał usługę transportową. Ponieważ wykonywanie takiej usługi świadczy o podjęciu i wykonywaniu krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób noszącego - jak to wyżej wyjaśniono - znamiona działalności gospodarczej, konieczne było uzyskanie przez skarżącego odpowiedniej licencji, której nie posiadał. Jej brak natomiast świadczy o tym, że wykonując transport drogowy bez wymaganej licencji, naruszył on ogólne zasady i warunki wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i przewozów na potrzeby własne określone pod l.p. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d.

Należy dodać, że konieczność uzyskania licencji przez kierowcę wykonującego bezpośrednio usługę przewozową i będącego osobą prowadzącą działalność gospodarczą, uzasadniona jest dodatkowo tym, że również taka osoba musi legitymować się cechami określonymi w art. 5c ust. 1 pkt 1, 3, 4 i 5 u.t.d. weryfikowanymi w toku postępowania poprzedzającego otrzymanie licencji.

Należy podzielić pogląd organu, że o fakcie nie wykonywania przez skarżącego przedmiotowego przewozu w imieniu [...] spółki z o. o. z siedzibą w W., czy też jeszcze innego podmiotu świadczy to, że mimo obciążającego go ciężaru udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych, o jakich mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d. oraz mimo wezwania ze strony organu, nie przedłożył on żadnych dowodów na taką okoliczność.

Sąd podziela również zapatrywania organów dotyczące zakwalifikowania skontrolowanego przewozu jako przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego z art.18 ust. 4a u.t.d. oraz równocześnie braku możliwości zakwalifikowania go jako przewozu okazjonalnego o którym mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d.

Wynikające z treści art. 18 ust. 3, ust. 4a, 4b i 5 u.t.d. ograniczenia dotyczące możliwości swobodnego wykonywania przewozu okazjonalnego samochodami osobowymi przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu 7 i mniej osób, mają na celu odróżnienie tego typu przewozów od mającej osobną regulację w ustawie o transporcie drogowym, powszechnie znanej na całym świecie i cieszącej się uznaną marką, wyspecjalizowanej działalności w zakresie przewozu osób taksówką, która przez istnienie szczegółowych i rygorystycznych wymogów świadczenia takich usług zapewnia pewność, bezpieczeństwo i wysoki ich standard, z korzyścią dla pasażerów. Brak takich ograniczeń mógłby w praktyce prowadzić do istotnego ograniczenia wykonywania przewozu osób taksówkami, na rzecz innych form przewozu osób, niespełniających wspomnianych wyżej rygorystycznych wymogów służących interesowi pasażerów. Nieracjonalne i sprzeczne z intencją ustawodawcy wprowadzającego wskazane kryteria wykonywania przewozów taksówkami oraz dopuszczającego wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodami osobowymi niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a wyłącznie po spełnieniu kumulatywnych warunków określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. a, b i c u.t.d., byłoby w tej sytuacji takie rozumienie tych przepisów, które wyłączałoby spod działania przepisu sankcyjnego znajdującego się pod l.p. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu okazjonalnego w warunkach analogicznych do tych, jakie są spełniane przy wykonywaniu przewozu osób taksówkami, wyłącznie z powodu braku jasnej definicji takiego przewozu okazjonalnego w przepisach u.t.d. Definicję takiego okazjonalnego przewozu należy, zdaniem Sądu wywieść z treści art. 18 ust. 4b u.t.d., przy spełnieniu oczywiście negatywnych przesłanek znajdujących się w ustawowej definicji takiego przewozu z art. 3 pkt 11 u.t.d. Skoro bowiem art. 18 ust. 4b u.t.d. stanowi, że dopuszcza się przewóz okazjonalny samochodami osobowymi przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu do 7 osób pod warunkiem łącznego spełnienia wymogów z art. 18 ust. 4b u.t.d., to przewóz niespełniający któregoś z tych warunków, ale spełniający pozostałe, również musi być traktowany jako przewóz okazjonalny. Pomocne jest również sięgnięcie po kryteria charakteryzujące przewóz okazjonalny w prawie unijnym. W szczególności w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającym rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 (Dz.U.UE.L2009.300. 88, zwanym dalej: rozporządzeniem Nr 1073/2009), za usługi okazjonalne uznaje się "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika" (§ 2 pkt 4 rozporządzenia Nr 1073/2009). Wskazać ponadto należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach dotyczących transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako "odnoszący się do określonej okazji - okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej" (Słownik języka polskiego, pod redakcją prof. dr Mieczysława Szymczaka, t. II, Warszawa 1998, s. 499). W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1361/06, publ. Lex nr 384423).

Zestawienie ustalonych w sprawie okoliczności z przesłankami dającymi się wyprowadzić z art. 4 pkt 11 u.t.d. i § 2 pkt 4 rozporządzenia Nr 1073/2009 pozwalało uznać, że skarżący wykonywał odpłatny przewóz okazjonalny osób w rozumieniu tych unormowań, ponieważ za podmiot, który zainicjował przedmiotowy przewóz należy uznać zlecającego jego wykonanie pasażera. Równocześnie nie może być wątpliwości, że przewóz ten nie spełnił wszystkich wymagań określonych przepisami prawa. Skarżący powoływał się tu na spełnienie warunku z art. 18 ust. 4b pkt 2 lit c u.t.d. dotyczącego zapłaty za przewóz zapominając, że przepis ten, dla przyjęcia dopuszczalności wykonywania przewozu okazjonalnego, a w konsekwencji wyłączenia możliwości ukarania z l.p. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d., wymaga łącznego spełnienia wszystkich warunków przewidzianych w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d. Tymczasem nie było, zdanie Sądu w sprawie wątpliwości co do tego, że przedmiotowy przewóz nie odbył się na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, czego wymaga art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b u.t.d.

Ze względu na przedstawioną wyżej wykładnię przepisów prawa materialnego, nie były zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Zmierzały one bowiem do wykazania uchybień w zakresie dokonania ustaleń, które albo nie miały dla sprawy znaczenia (wyjaśnienie, w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem), albo nie mogły podważyć tych ustaleń (kwestia rozumienia statusu skarżącego jako przedsiębiorcy, czy przyznana kwestia uzyskania płatności za przedmiotowy przejazd przez skarżącego, choć nie bezpośrednio od pasażera).

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.