Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1725/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia NSA : Irena Kamińska Sędzia NSA: Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. N., A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 1937/03 w sprawie ze skargi J. N., A. S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 1937/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalił skargę J. N. i A. S. na decyzję Wojewody Małopolskiego, z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu nieruchomości.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

Decyzją z dnia [...] marca 2003 r., nr [...], Starosta Krakowski, na podstawie art. 136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz.543 ze zm.)., po rozpatrzeniu wniosku J. N., orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...], położonej w M., gm. W., w granicach wywłaszczonej parceli gruntowej 1.kat. [...], o pow. [...] ha, na rzecz J. N. i A. S. Organ pierwszej instancji ustalił, że przedmiotem żądania jest parcela gruntowa, która stanowiła własność A. J. Nieruchomość ta została wywłaszczona decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie, z dnia [...] października 1969 r., na rzecz budownictwa. Za nieruchomość tę ustalono na rzecz właściciela odszkodowanie w kwocie [...] zł. Spadek po A. J. nabyły: żona F. J. oraz córki: J. N. i A. S. po 1/3 części. Spadek po F. J. nabyły córki: J. N. i A. S. po 1/2 części. Wywłaszczona parcela 1. kat. [...] b. gm. kat. M., stanowi w aktualnym operacie ewidencji gruntów część działki nr [...], o pow. [...] ha, poł. w M., gm. W., która mocą umowy z dnia [...] kwietnia 2001 r. (akt notarialny Rep. A Nr [...]) stała się własnością [...] Giełdy Rolniczo-Ogrodniczej "[...]" S.A. z siedzibą w K. Starosta stwierdził, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości, nawet zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli jej właścicielem w czasie rozpatrywania wniosku o zwrot nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Organ stwierdził, że dodatkowa okolicznością przemawiająca za odmowa zwrotu są ustalenia dotyczące oceny zbędności nieruchomości dla celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu dokonane w innych analogicznych sprawach dotyczących zwrotu nieruchomości z terenu byłej gminy katastralnej M.. Parcela 1. kat. [...], jak również nieruchomości sąsiednie, została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa, jako niezbędna na cele budownictwa, zgodnie z decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] sierpnia 1965 r. Decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] ustalała lokalizację szczegółowa magazynów na terenie położonym w M. W trakcie postępowania administracyjnego nie odnaleziono załącznika graficznego do decyzji o lokalizacji, bądź planu realizacyjnego. Zgromadzono natomiast materiał dowodowy pochodzący z okresu poprzedzającego wywłaszczenie i po zakończeniu wywłaszczenia. Z materiałów tych wynika, że teren tzw. "[...]" przeznaczono pod urządzenie obiektu wojskowego – placu ćwiczeń, odtworzonego przez władze miasta Krakowa, w zamian za zlikwidowany obiekt i plac ćwiczeń "[...]", w związku z realizacją na jego terenie wielorodzinnego budownictwa mieszkaniowego. Organ pierwszej instancji ustalił, że dla terenu przeznaczonego do zagospodarowania jako plac ćwiczeń wydano dwie decyzje o lokalizacji szczegółowej: nr [...], z dnia [...] kwietnia 1965 r., ustalająca lokalizację szczegółową terenów wojskowych na terenie tzw. "[...]" i nr [...], z dnia [...] sierpnia 1965 r., ustalająca lokalizację szczegółową magazynów na terenie położonym w M. Nie udało się odnaleźć załącznika graficznego do decyzji nr [...]. Natomiast analiza załącznika graficznego do decyzji nr [...] wykazała, że opracowaniem objęty był także teren parceli 1. kat. [...] b. gm. kat. M. i sąsiednich. Parcela ta przeznaczona została wraz z wieloma sąsiednimi nieruchomościami pod urządzenie placu ćwiczeń – zabezpieczającego proces szkolenia wojsk garnizonu Kraków. Przeprowadzone przez organ oględziny wykazały, że teren w rejonie, w którym znajduje się parcela 1. kat. [...] jest porośnięty trawą, chwastami, drzewami i krzewami samosiejkami. W pobliżu znajdują się trzy niskie budynki betonowe, typu strzelnica, stanowiska strzelnicze wraz z makietą otoczone wałem ziemnym, rowy strzelnicze, a także zasieki wykonane z betonowych podkładów wbitych w ziemię (trzy rzędy). Organ stwierdził, że sposób zagospodarowania i wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości należy ocenić w odniesieniu do całego kompleksu szkoleniowego "[...]". W skład ośrodka szkolenia wojsk wchodzi bowiem również teren niezabudowany, służący szkoleniu wojsk, polegającym m.in. na prowadzeniu ćwiczeń spadochronowych, jeździe samochodami ciężarowo-terenowymi i gąsienicowymi oraz ćwiczeniach strzeleckich. Bez obszaru służącego ćwiczeniom obiekt poligonowy nie mógłby spełniać swej funkcji. Istnienie takiego terenu jest zatem niezbędne do prawidłowego funkcjonowania celu wywłaszczenia – placu ćwiczeń zabezpieczającego proces szkolenia wojsk. Brak obiektów usytuowanych bezpośrednio na terenie parceli 1. kat. [...] nie może więc świadczyć o jej zbędności dla celu wywłaszczenia.

W odwołaniu J. N. i A. S. zarzuciły, że nieruchomość została zbyta [...] Giełdy Rolniczo-Ogrodniczej "[...]" S.A., w trakcie postępowania o zwrot nieruchomości. Podniosły, że powoływana podstawa wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa na cele budownictwa nie została zrealizowana. Nie istnieją nawet plany realizacyjne takiej inwestycji. Urządzenie potem placu ćwiczeń, czy też zamiar, także nie został zrealizowany.

Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...], Wojewoda Małopolski orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że wywłaszczona nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przytaczając treść przepisów art. 136 ust.3 oraz art. 137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stwierdził, że w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został w decyzji określony w sposób ogólnikowy, ocena celu wywłaszczenia powinna być dokonana na podstawie analizy dokumentacji wywłaszczeniowej. Wojewoda ocenił, że organ pierwszej instancji przeprowadził w w/w zakresie staranne postępowanie wyjaśniające oraz dokonał analizy celu i w rezultacie dokonał oceny, że nie zaistniały przewidziane w art. 137 przesłanki zbędności tej nieruchomości, uzasadniające zwrot na podstawie art. 136 ust.3 ustawy. Organ odwoławczy zaaprobował ustalenia, według których teren spornej działki wszedł w skład placu ćwiczeń. Nadto ustalił, że decyzja lokalizacyjna nr [...] została zmieniona na mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie Nr [...], z dnia [...] kwietnia 1969 r., a więc przed okoniem wywłaszczenia. Zmiana ta polegała na stwierdzeniu, że całość terenu położonego w granicach objętych decyzjami lokalizacyjnymi nr [...] i nr [...] będzie użytkowana przez Wojsko Polskie, zamiast przez Dyrekcję Inwestycji Miejskich I w Krakowie. Zdaniem Wojewody, cel określony w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] października 1969 r. jako "budownictwo" należy zatem odczytywać, mając na uwadze treść decyzji lokalizacyjnej nr [...], po jej zmianie dokonanej decyzją nr [...]. Celem wywłaszczenia parceli było więc urządzenie obiektu wojskowego – placu ćwiczeń dla potrzeb Wojska Polskiego. Akceptując ustalenia i ocenę organu pierwszej instancji, Wojewoda stwierdził, że cel ten został zrealizowany. Organ odwoławczy odnotował, iż ustawa o gospodarce nieruchomościami nie określa skutków naruszenia zakazu określonego w art. 136 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W postępowaniu administracyjnym organ nie jest natomiast, według Wojewody, władny badać zgodności z prawem umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła osobiście J. N. oraz została wniesiona skarga pełnomocnika w imieniu J. N. i A. S. Skarżące zarzuciły naruszenie przepisów art. 136 ust.2 oraz art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wniosły o uchylenie decyzji obu instancji. Wywodziły, że nie został zrealizowany, precyzyjnie określony w decyzji cel wywłaszczenia – budownictwo. Nie został także zrealizowany wyinterpretowany przez organy cel wywłaszczenia w postaci potrzeb Wojska polskiego. Na parceli nie zostały wzniesione nigdy jakiekolwiek budowle, czy to cywilne, czy wojskowe. Powtórzyły zarzut, że nieruchomość została zbyta ponad rok po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. J. N. zarzuciła, że organy pominęły art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ustawodawca ustalił w art. 6 zamknięty katalog celów publicznych, Starosta przyznaje zaś, że wywłaszczenia dokonano na urządzanie obiektów wojskowych. Zbywając zaś nieruchomość podmiotowi prywatnemu jednoznacznie stwierdzono o zbędności nieruchomości na cele wskazane w decyzji o wywłaszczeniu. Skarżąca argumentowała, że zbędność na cel określony w wywłaszczeniu ustala się także na podstawie kryterium prawnego – ustaniu podstawy prawnej rozpoczęcia realizacji inwestycji. Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji traciła moc, jeżeli w terminie 3 lat inwestor nie wystąpił o pozwolenie na budowę. Wywłaszczenie nastąpiło zaś w 1969 r. przy braku ważnej decyzji lokalizacyjnej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skargę rozpoznał, w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Sąd pierwszej instancji ocenił, że organy administracyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie, podejmując wszelkie działania w celu zgromadzenia materiału dowodowego, na jego podstawie poczyniły wnikliwe ustalenia faktyczne, nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji, wskazujących na podstawie jakich dowodów organy dokonały ustaleń faktycznych, a także z jakich przyczyn zgromadzone dokumenty zostały obdarzone przymiotem wiarygodności. Sad podzielił stanowisko organów, według którego, i ile nie został precyzyjnie określony w decyzji cel wywłaszczenia, to należało dokonać ustaleń w oparciu o całokształt dokumentacji związanej z wywłaszczeniem. Za prawidłowe Sąd uznał ustalenie, w oparciu także o załącznik graficzny do decyzji nr [...] i decyzję nr [...], że celem wywłaszczenia nieruchomości było urządzenie obiektu wojskowego – placu ćwiczeń na potrzeby Wojska Polskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się z poglądem, że sposób zagospodarowania i wykorzystania działki nie może być analizowany w oderwaniu od zagospodarowania i wykorzystania całości obiektu, jakim jest poligon "[...]". Okoliczność, że dawna parcela 1. kat. [...] nie została zabudowana nie świadczy o jej zbędności na cel wywłaszczenia, skoro miała być używana w stanie niezmienionym, jako obszar służący do ćwiczeń, bez którego ośrodek szkolenia wojskowego nie mógłby prawidłowo funkcjonować. Sąd pierwszej instancji ocenił, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Nie budzi zastrzeżeń zastosowanie i wykładnia art. 136 ust.3 i art. 137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że zmiana sposobu wykorzystania nieruchomości po zrealizowaniu celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu i rozporządzenie nią na rzecz innego podmiotu nie daje podstawy do uznania zbędności na cel wywłaszczenia. Okoliczność zaś, że decyzje o ustaleniu lokalizacji utraciły moc, mogła mieć, w świetle art. 137 ust.1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, znaczenie tylko wówczas, gdyby jednocześnie nie miało miejsca osiągnięcie celu wywłaszczenia. Sąd stwierdził także, iż nie było rzeczą organów administracji oceniać, jakie skutki na płaszczyźnie prawa cywilnego wywiera zbycie wywłaszczonej nieruchomości wbrew zakazowi wyrażonemu w art. 136 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami – naruszenie tego przepisu pozostaje bez wpływu na możliwość zwrotu nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu pominięcia przez organy administracji katalogu celów publicznych, wymienionych w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż organy administracji orzekające w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości były obowiązane badać zaistnienie przesłanek z art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które nie odsyłają do definicji celu publicznego. Na tym etapie nie możliwości kwestionowania ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu, dla której wydania istotne było na jaki cel wywłaszczenie się odbywa (art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości – Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz.94).

Skargę kasacyjną wniosły A. S. i J. N.. Zaskarżyły wyrok w całości oraz wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Jako podstawę kasacyjną wskazały naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niezastosowanie, a mianowicie:

- art. 136 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez stwierdzenie, iż cel na który nieruchomość została wywłaszczona został osiągnięty, a wydane decyzje są prawidłowe albowiem cel wywłaszczenia był realizowany nawet po sprzedaży tej nieruchomości z naruszeniem prawa w dniu [...] marca 2000 r.,

- art. 136 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez stwierdzenie prawidłowości zaskarżonych decyzji w sytuacji, gdy już w dniu [...] marca 2000 r. Starosta Krakowski posiadał informację i brał udział w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, z wniosku spadkobierców poprzedniego właściciela A. J. i na zasadzie tegoż art., jako organ uprawniony winien był poinformować następców prawnych A. J. o możliwości zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu oraz właściwy organ winien zawiadomić poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o takim zamiarze,

- art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy wywłaszczona nieruchomość, w skład której weszła parcela A. J., została zbyta w dniu [...] kwietnia 2001 r. na rzecz [...] Giełdy Rolno-Ogrodniczej "[...]", w trakcie już trwającego od [...] marca 2000 r. postępowania o jej zwrot. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżące powtórzyły zarzuty wyartykułowane w podstawach kasacyjnych. Podniosły, że w chwili wniosku o zwrot nieruchomości parcela nie była wykorzystywana przez MON, czy Agencję Mienia Wojskowego albowiem poligon, który funkcjonował w tym miejscu przez wiele lat, został zlikwidowany. Zarzuciły pominięcie ustaleń dotyczących należnego skarżącym odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Nie ustalił, czy odszkodowanie zostało wypłacone. Wreszcie skarżące stwierdziły, iż po dokonaniu rozporządzenia mieniem wywłaszczonym na rzecz innego podmiotu trudno jest mówić o zwrocie nieruchomości, jednakże obowiązek odszkodowawczy Skarbu Państwa pozostał niezrealizowany, a w związku z czynnościami organów Skarbu Państwa skarżące poniosły wydatna stratę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę kasacyjna nie jest usprawiedliwiona.

Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., w niniejszej sprawie nie zostały stwierdzone.

Przed szczegółową analizą podstaw kasacyjnych stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok nie narusza norm prawa materialnego zawartych w przepisach art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (w dacie wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz.543 ze zm. – następnie: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603 ze zm.). Skarżące nie zgłosiły zarzutu naruszenia przepisów postępowania. W sytuacji, gdy skarżący nie zgłosił podstawy kasacji w postaci naruszenia przepisów postępowania przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie sposób przyjąć, że skutecznie zakwestionował ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego. Zarzuty skargi kasacyjnej rozpatrywać można zatem tylko z niekwestionowaną tezą o prawidłowym ustaleniu, iż wywłaszczenie nastąpiło na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej oraz w decyzji lokalizacyjnej Nr [...], po jej zmianie decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie, Nr [...], z dnia [...] kwietnia 1969 r. Przy braku podstawy proceduralnej kasacji za prawidłową uznać trzeba także ocenę materiału dowodowego w zakresie rozpoczęcia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia przed upływem 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna oraz zrealizowania celu wywłaszczenia przed upływem 10 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Podniesione w podstawach skargi kasacyjnej zarzuty błędnej wykładni i niezastosowania prawa materialnego mogą być zatem rozpatrywane w odniesieniu do stanu faktycznego, w którym celem wywłaszczenia była realizacja obiektu wojskowego – placu ćwiczeń dla potrzeb Wojska Polskiego i przy ustaleniu, że cel został zrealizowany. Abstrahując zaś od braku podstawy kasacyjnej w zakresie ustaleń faktycznych odnotować można, iż aprobata Sądu pierwszej instancji dla ustaleń faktycznych organów administracji wynikała z przywołanych przez Sąd, a przeprowadzonych w trakcie postępowania administracyjnego dowodów: decyzji wywłaszczeniowej, decyzji lokalizacyjnej Nr [...], decyzji zmieniającej Nr [...], decyzji lokalizacyjnej Nr [...], załącznika graficznego do decyzji Nr [...]. Sąd pierwszej instancji nie zakwestionował także wyników przeprowadzonych w postępowaniu administracyjnym innych dowodów, jakkolwiek nie określił ich szczegółowo. Chodzi o pozostałą dokumentację wywłaszczeniową oraz o dowód z oględzin nieruchomości. W zakresie tej pozostałej dokumentacji mieści się przecież aprobata dla wszelkich przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów z dokumentów, a należy do nich również dokumentacja pochodząca z lat 1971 – 1972, rozliczająca wykonanie zadania inwestycyjnego pod nazwą obiekty zamienne M.-P., związanego z potrzebami wojskowego placu ćwiczeń. Nadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadził obszerną i dogłębną analizę zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z normami art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Zaakcentować warto trafność oceny Sądu o konieczności uwzględnienia, przy ustalaniu celu wywłaszczenia, całokształtu dokumentacji wywłaszczeniowej (por. Tadeusz Woś "Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, s. 210; Eugeniusz Mzyk [w:] G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2008, s. 492-493). Powtórzyć raz jeszcze przyjdzie, iż w tej sytuacji nie jest możliwe, przy konstrukcji skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżące, kwestionowanie ustaleń faktycznych w zakresie celu wywłaszczenia i jego zrealizowania.

Odnosząc się do wyartykułowanych podstaw skargi kasacyjnej zauważyć należy przede wszystkim, że zarzuty sformułowane zostały w sposób nieprecyzyjny. Wykładnia prawa dokonywana jest w odniesieniu do abstrakcyjnej normy prawnej. Ustalona w drodze wykładni treść przepisu prawnego podlega następnie subsumpcji. Tymczasem w podstawie kasacji, zawierającej zarzut błędnej wykładni i niezastosowania art. 136 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie doprecyzowano, na czym polega błąd Sądu w interpretacji tej normy, a nadto, dlaczego skarżące uważają, że przepis ten nie został zastosowany, chociaż w ocenie skarżących był interpretowany przez Sąd. Wreszcie sformułowanie tej podstawy może być rozumiane jako utożsamienie stosowania prawa z dokonywaniem ustaleń faktycznych. Taka konstrukcja podstawy kasacyjnej jest wadliwa i nie wymaga merytorycznego odniesienia się. Niezależnie od tego, w tym miejscu rozważań możliwe jest spostrzeżenie o trafności takiej wykładni normy art. 136 ust.1 w związku z art. 137 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, z której wynika, iż o ile cel wywłaszczenia został osiągnięty, to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości, mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia (por. T. Woś, op. cit. s. 221). Pogląd ten, jak zauważył Sąd pierwszej instancji, był wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie, zarówno na tle art. 69 ust.1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz.127 ze zm.), jak i w stanie prawnym po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. m.in. wyrok NSA z dnia 6 września 1994 r., sygn. akt IV SA 1041/93, ONSA 1996/2/61; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 2 marca 2004 r., sygn. akt 461/03 i SA/Bk 1443/03, niepublikowane, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 173689 i 173693; wyrok NSA z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 180/07, niepublikowany, treść [w:] Baza Orzeczeń NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 136 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez jego błędna wykładnię i niezastostosowanie, odnotować należy, iż stanowisko Sądu pierwszej instancji było prawidłowe. Obowiązek organu, wskazany w dyspozycji art. 136 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, powstaje gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Jak wynika zaś z powyższych uwag, taka sytuacja nie miała miejsca. Cel wywłaszczenia był zrealizowany wiele lat przed zbyciem nieruchomości. W związku z omawianą podstawą skargi kasacyjnej wyraźnie podkreślić trzeba, iż będący przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji stan faktyczny i prawny nie polegał na zmianie celu wywłaszczenia po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Uwaga ta jest wskazana o tyle, że w odniesieniu do terenów na których zrealizowano plac ćwiczeń dla Wojska Polskiego przeprowadzono więcej postępowań administracyjnych o zwrot nieruchomości oraz zapadły w tym zakresie orzeczenia sądów administracyjnych. Zbieżne oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczące terenów położonych w pobliżu nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, przedstawione w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 491/07 i z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1054/07, nie pozostają w opozycji do niniejszej sprawy. W sprawach tych ustalono, że doszło do zmiany celu wywłaszczenia po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej. Stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy jest natomiast porównywalny ze sprawami zakończonymi wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 180/07 oraz z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1503/07, w których także przedmiotem sporu były, położone w pobliżu, tereny wywłaszczone pod plac ćwiczeń dla Wojska Polskiego.

Nie jest zasadny, wyartykułowany w kolejnej podstawie kasacji, zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie przepisu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten zawiera kilka jednostek redakcyjnych i już z powodu niewskazania naruszonego ustępu i punktu nie można merytorycznie odnieść się do tej podstawy kasacji (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 421/04, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 146732). Niezależnie od tego stwierdzić należy, iż zarzut niezastosowania art. 137 jest o tyle nieusprawiedliwiony, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny stosował normy zawarte w przepisach art. 137 ust.1 pkt 1 i 2 oraz ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosowanie to polegało na sprawdzeniu, czy ustalony stan faktyczny mieści się w którejkolwiek z hipotez norm art. 137 ust.1 pkt 1 i 2 oraz ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Negatywny wynik tak przeprowadzonej weryfikacji skutkował oceną, iż wywłaszczona nieruchomość nie może być uznana za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Istota zarzutu omawianej podstawy skargi kasacyjnej nie polegała zaś na tym, że Sąd wadliwie przypisał, prawidłowo ustalonemu stanowi faktycznemu, normę prawa materialnego, ale na tym, iż normy materialnej, wywiedzionej a contrario z art. 137 nie należało stosować, gdyż została spełniona faktyczna przesłanka jednej z hipotez, bliżej nieokreślonej, art. 137. Taki zarzut niezastosowania prawa materialnego nie jest skuteczny (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt FSK 568/04, ONSA i wsa 2005/4/67). W ustalonym stanie faktycznym, niezakwestionowanym podstawą kasacyjną z art. 174 pkt 2 P.p.s.a., prawidłowa była ocena organów administracyjnych o braku możliwości uznania zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W rezultacie ocena Sądu pierwszej instancji, weryfikującego akt administracyjny oparty o art. 136 ust.3 w związku z art. 137 ust.1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, sprowadzająca się do stanowiska o prawidłowości zastosowania przepisu, jest zgodna z prawem i nie można jej zarzucić naruszenia prawa materialnego, poprzez niezastosowanie przepisu art. 137. Reasumując: nie doszło do naruszenia norm prawa materialnego, skoro Sąd ocenił, że stosownie do art. 137 nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a co za tym idzie nie została spełniona przesłanka zwrotu nieruchomości określona w art. 136 ust.3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W nawiązaniu do stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, dotyczących niezrealizowania obowiązku odszkodowawczego przez Skarb Państwa oraz poniesienia przez skarżące strat w związku z czynnościami organów Skarbu Państwa można jedynie odnotować, że kwestie te nie tylko nie przystają do zgłoszonych podstaw skargi kasacyjnej, ale nawet nie były przedmiotem postępowania administracyjnego kontrolowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.