Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 25/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: § 3 pkt 3, § 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1061
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start"
article: art. 187a ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 998
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska -Tylewicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia "Dobry Start" uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza P. z dnia [...] sierpnia 2020r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...], Burmistrz P. odmówił M. B. przyznania prawa do świadczenia "Dobry start" na dziecko – M. S., działając na podstawie art. 187a ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2018 r. poz. 998) oraz § 3 ust. 1 i ust. 6, § 4 ust. 1 pkt 1, § 8 ust. 2 pkt 1, § 8 ust. 3 pkt 1, § 10 ust. 3, § 10 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji świadczenia "Dobry Start" (Dz.U. z 2018 r. poz. 1061).

W uzasadnieniu decyzji Burmistrz P. (zwany dalej także "Burmistrzem" lub "organem I instancji") wskazał, że M. B. (zwana dalej także "wnioskodawczynią" lub "skarżącą") wniosła w dniu [...] sierpnia 2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia "Dobry start" na dziecko – M. S.. Do wniosku załączono postanowienie Sądu Rejonowego w S. II Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt III Nsm [...], o powierzeniu M. i J. B. na czas trwania postępowania bieżącej pieczy nad małoletnią M. S., przyznając im prawo do podejmowania decyzji w sprawach edukacji małoletniej. Burmistrz wyjaśnił, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry Start" (Dz.U. z 2018, poz. 1061 ze zm., zwanym dalej także "rozporządzeniem Rady Ministrów"), świadczenie to przysługuje: rodzicom, opiekunom faktycznym, opiekunom prawnym, rodzinom zastępczym, osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka, dyrektorom placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyrektorom regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych - raz w roku na dziecko. Również § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów wskazuje, że ustalenie prawa do świadczenia "Dobry start" oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego, opiekuna prawnego, rodziny zastępczej osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektora placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyrektora regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych albo dyrektora domu pomocy społecznej albo osoby uczącej się. Tymczasem M. B. nie jest ani matką małoletniej M. S., ani jej opiekunem faktycznym. Wnioskodawczyni nie przedstawiła również orzeczenia sądu opiekuńczego o ustanowieniu jej opiekunem prawnym małoletniej, na podstawie art. 94 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Mając powyższe na uwadze Burmistrz P. uznał, że wnioskodawczyni nie należy do kręgu osób, na rzecz których można ustalić prawo do świadczenia "Dobry start", co skutkowało odmową przyznania świadczenia.

Pismem z dnia [...] września 2020 r. M. B. wniosła odwołanie od powyższej decyzji Burmistrza, szczegółowo opisując sytuację swojej rodziny, konieczność zaopiekowania się dziećmi siostry, długość oczekiwania na rozstrzygnięcia sądów i urzędów, co komplikuje sytuację dzieci znajdujących się pod opieką jej i męża. Jednocześnie M. B. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie wnioskowanego świadczenia dla dobra dziecka – M. S..

Pismem z dnia [...] września 2020 r. Rzecznik Praw Dziecka (zwany dalej także "Rzecznikiem") zgłosił udział w sprawie, podnosząc, iż nie zgadza się z argumentacją zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Rzecznik podkreślił, iż we wszystkich sprawach dotyczących praw dziecka pojęcie "dobra dziecka" jest kluczowe i powinno stanowić podstawę wykładni przepisów. W związku z tym zarzucono organowi I instancji dokonanie błędnej wykładni art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez niewłaściwe uznanie, że skarżąca nie jest podmiotem uprawnionym do uzyskania wnioskowanego w sprawie świadczenia. Rzecznik zwrócił uwagę, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka, co znajduje podstawę zarówno w Konstytucji RP, jak i w Konwencji o Prawach Dziecka, przy czym jednocześnie zauważył, iż ustawa wśród osób uprawnionych do otrzymywania świadczenia nie wymienia osób sprawujących faktyczną opiekę nad dzieckiem, mimo że osoby te realizują wszystkie formy związane z wychowaniem i utrzymaniem dzieci w zastępstwie ich rodziców. W związku z tym Rzecznik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Decyzją z dnia [...] października 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej także "Kolegium"), działając na podstawie art. 127 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.) oraz § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji świadczenia "Dobry Start", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza P. z dnia [...] sierpnia 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium zwróciło uwagę na § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start", zgodnie z którym świadczenie to przysługuje rodzicom, opiekunom faktycznym, opiekunom prawnym, rodzinom zastępczym, osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka, dyrektorom placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyrektorom regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych - raz w roku na dziecko. Jak wskazało Kolegium, obok wskazanych powyżej osób, rozporządzenie Rady Ministrów daje możliwość przyznania świadczenia Dobry start tylko osobom uczącym się, które występują we własnym imieniu o przyznanie im tego świadczenia.

Kolegium zauważyło, że M. B. ubiega się o to świadczenie na rzecz M. S., nie będąc matką M. S., jednak zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lipca 2020 r. na czas trwania postępowania z wniosku W. S. i D. S. o umieszczenie małoletniej M. S. w rodzinie zastępczej, Sąd powierzył bieżącą pieczę nad małoletnią M. S. M. B. i J. B., przyznając im prawo do podejmowania decyzji w sprawach edukacji małoletniej.

Zdaniem Kolegium, państwo B. nie spełniają warunków do przyznania im świadczenia "Dobry start" na rzecz M. S., gdyż nie są ani rodzicami, ani opiekunami faktycznymi. Kolegium wskazało, że zgodnie z definicją opiekuna faktycznego, jest to osoba, która faktycznie opiekuje się dzieckiem, jeżeli jednak wystąpiła o jego przysposobienie. Państwo B. nie są też opiekunami prawnymi ani rodziną zastępczą. Nie znajdują się też wśród pozostałych wymienionych w przepisie osób, które mają prawo do pobrania na rzecz dziecka świadczenia Dobry start. Kolegium podkreśliło, że katalog podmiotów uprawnionych do ubiegania się o świadczenie Dobry start ma charakter zamknięty, co oznacza, że do świadczenia mają prawo tylko osoby w nim wymienione.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych przez Rzecznika Praw Dziecka, Kolegium stwierdziło, iż ma obowiązek stosowania obowiązującego prawa. W ramach tego obowiązku należy stosować wprost te normy, które zostały sformułowane w przepisach w sposób jednoznaczny, a poddać interpretacji te z nich, których nie budzące wątpliwości odczytanie nie jest możliwe. Oznacza to, że proces ustalania treści normy prawnej kończy się, gdy wykładnia językowa pozwala na ustalenie treści normy prawnej (clara non sunt interpretanda). Taka właśnie sytuacja - jasnego, jednoznacznego sformułowania art. 4 ustawy ma miejsce w przedmiotowej sprawie. W ocenie Kolegium, zaproponowana przez Rzecznika interpretacja przedmiotowego przepisu prowadzi w swej istocie do wykreowania nowej normy prawnej (wskazania nowej grupy osób uprawnionych do uzyskiwania przedmiotowego świadczenia), tj. normy, której ustawodawca nie przewidział. Działanie takie jest przekroczeniem zakresu czynności i uprawnień odnoszących się do dokonywania wykładni przepisu. Dostrzegając ułomność omawianej regulacji oraz jej niewątpliwie negatywne skutki dla dzieci oraz osób przyjmujących je pod swój dach, Kolegium wskazało, że rozwiązania tej sytuacji należy szukać w działaniach ustawodawcy, a nie podmiotu mającego kompetencję jedynie do stosowania prawa.

Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. M. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r., nr [...], zaskarżając ją w całości.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła kontekst sprawy, uwypuklając przyczyny dla których M. S. aktualnie zamieszkuje wraz z nią oraz jej mężem. Podkreśliła, że M. S., podobnie do trójki jej rodzeństwa, pozostaje pod faktyczną opieką M. B. i jej męża. Skarżąca poinformowała o tym, że wraz z mężem posiadają odpowiednie zaświadczenia kwalifikacyjne jako rodzina zastępcza. Zdaniem skarżącej, jej aktualnym priorytetem życiowym jest dbanie o dobro dziecka – M. S. i nie ma podstaw do tego, aby dziecko znajdujące się w pieczy było traktowane inaczej co do umożliwienia mu skorzystania ze świadczenia "Dobry start". Skarżąca oświadczyła, że ponosi koszty utrzymania M. S., także związane z rozpoczynającym się rokiem szkolnym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Organ podtrzymał dotychczasowe swoje stanowisko i argumentację.

Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. udział w sprawie zgłosił Rzecznik Praw Dziecka, działając na podstawie art. 8 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 141). Zaskarżonej decyzji Rzecznik zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie wyrażonych w tych przepisach podstawowych zasad postępowania administracyjnego;

2. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego - § 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w zw. z art. 72 ust. 1 zd. 1, art. 72 ust 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zw. z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczypospolita Polską dnia 30 kwietnia 1991 r., polegające na uznaniu, że osobie sprawującej pieczę bieżącą nad dzieckiem na mocy prawomocnego postanowienia Sądu rodzinnego nie przysługuje świadczenie "Dobry start".

Sformułowano za tym wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu stanowiska Rzecznik wskazał, że nie zgadza się z argumentacją organu odwoławczego i stoi na stanowisku, że prawo dziecka do godziwych warunków socjalnych powinno zostać odpowiednio zabezpieczone. Zdaniem Rzecznika, organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów i niewłaściwe uznał, że skarżąca nie jest podmiotem uprawnionym i w konsekwencji pozbawił ją prawa do świadczenia "Dobry start", podczas gdy małoletnie dziecko - M. S., pozostaje pod wyłączną pieczą skarżącej, która to od sierpnia 2019 r. ponosi ciężar związany z utrzymaniem małoletniej i jej trojga rodzeństwa, sprawuje nad dziećmi wyłączną opiekę, bez jakiegokolwiek wsparcia ze strony ich rodziców. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, zdaniem Rzecznika, organy administracji błędnie ograniczyły się do wykładni literalnej § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia, pomijając rezultat wykładni celowościowej.

Rzecznik podniósł, że kluczowa dla rozpoznania niniejszej sprawy pozostaje okoliczność, czy prawidłowo uznano, że sprawowanie przez skarżącą pieczy bieżącej nad dzieckiem uzasadniać mogło odmowę przyznania jej świadczenia "Dobry start". Rzecznik celu tego świadczenia upatruje w treści uchwały Rady Ministrów nr 80 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu "Dobry start", z której wynika, iż program ten został ustanowiony w celu wsparcia rodzin z dziećmi w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego. Świadczenie to ma zatem na celu częściowe pokrycie tych wydatków na utrzymanie dziecka, które związane są z realizacją obowiązku szkolnego. Rzecznik wskazał za tym, że cel powyższego świadczenia winien mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to bowiem służy zaspokojeniu potrzeb dziecka związanych z realizacją przez nie obowiązku szkolnego, dbałości o jego dobro i ochronę i skierowane jest do podmiotów, które opiekę nad dzieckiem sprawują i ponoszą wydatki związane z rozpoczęciem roku szkolnego. Nie budzi więc wątpliwości, że dobro dziecka, jako dobro nadrzędne, powinno być brane pod uwagę podczas stosowania każdego przepisu prawa mającego związek z sytuacją dziecka.

Zdaniem Rzecznika, ustawodawca wyznaczając krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia "Dobry start" nie przewidział sytuacji, w których dziecko zostało umieszczone na mocy orzeczenia sądowego w pieczy bieżącej i faktyczna opieka nad dzieckiem jest sprawowana, jednak wniosek o przysposobienie nie został złożony. Taka sytuacja zachodzi właśnie w niniejszej sprawie. W realiach niniejszej sprawy, zdaniem Rzecznika, nie ulega wątpliwości, że sprawując pieczę bieżącą skarżąca wypełnia wszelkie obowiązki związane z wychowaniem i utrzymaniem dziecka w zastępstwie jego rodziców. Jednak ze względu na to, że nie wystąpiła z wnioskiem o przysposobienie, to na gruncie § 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów nie może być uznana za osobę sprawującą faktyczną opiekę nad dzieckiem. Tym samym pozbawiona została możliwości uzyskania przynajmniej częściowego pokrycia wydatków na jego utrzymanie, mimo że obowiązek zaspokajania potrzeb dziecka wynika wprost z orzeczenia sądowego. W ten sposób w niedostateczny sposób chronione są prawa jednostki, sprawującej pieczę bieżącą nad dzieckiem, ale przede wszystkim prawa dzieci, na rzecz których świadczenie jest przewidziane, prowadząc do ich nierównego traktowania. W tym kontekście Rzecznik zwrócił uwagę na normy konstytucyjne i konwencyjne, w szczególności art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka. Reasumując R. D. wywiódł, że M. B., sprawująca pieczę bieżącą do dnia [...] grudnia 2020 r. nad małoletnią M. S., jest podmiotem uprawnionym do wystąpienia z żądaniem przyznania świadczenia "D. start" na rok szkolny [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną zgodnie z przedstawionymi wyżej zasadami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza P. z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...], o odmowie przyznania M. B. prawa do świadczenia "Dobry start" na dziecko – M. S..

Materialnoprawną podstawę orzekania przez organy administracji publicznej stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz.U. z 2018 r., poz. 1061), wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 187a ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 998).

Stosownie do § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" świadczenie na dobry start przysługuje rodzicom, opiekunom faktycznym, opiekunom prawnym, rodzinom zastępczym, osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka, dyrektorom placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyrektorom regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych.

Jak wynika z uchwały Rady Ministrów nr 80 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu "Dobry start" (M.P. z 2018 r., poz. 514), program ten został ustanowiony w celu wsparcia rodzin z dziećmi w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego. Świadczenie to ma zatem na celu częściowe pokrycie tych wydatków na utrzymanie dziecka, które związane są z realizacją obowiązku szkolnego. Charakter i cel tego świadczenia winny mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Skierowane jest zaś do podmiotów, które sprawują opiekę nad dzieckiem.

W realiach niniejszej sprawy osobą taką jest skarżąca i jej mąż - M. B. i J. B., którym postanowieniem Sądu Rejonowego w S. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt III Nsm [...], na czas trwania postępowania powierzono bieżącą pieczę nad małoletnią M. S., przyznając im prawo do podejmowania decyzji w sprawach edukacji małoletniej.

Jednocześnie brak podstaw do tego, aby uznać skarżącą za opiekuna prawnego M. S.. Nie została ona również ustanowiona rodziną zastępczą. Tym samym regulacje oddziału 2a rozdziału II ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, dotyczące pieczy zastępczej, nie mogą mieć w tej sprawie zastosowania.

Sprawowanie bieżącej pieczy nie zostało też objęte przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, które przewidują umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej, na podstawie orzeczenia sądu (art. 35 ust. 1), w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców (art. 32 ust. 1). Piecza zastępcza, w myśl art. 34 ust. 1 tej ustawy, jest sprawowana w formie rodzinnej (rodziny zastępcze oraz rodzinne domy dziecka - art. 39 ust. 1) i instytucjonalnej (placówki opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej, interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - art. 93 ust. 1). Na gruncie niniejszej sprawy oczywiste jest, że skarżąca nie realizuje żadnej z przewidzianych tą ustawą form pieczy zastępczej. Nie budzi natomiast wątpliwości, że sprawując pieczę bieżącą skarżąca wraz z mężem wypełniali wszelkie obowiązki związane z wychowaniem i utrzymaniem dziecka w zastępstwie jego rodziców. Sąd zauważa także, że z oświadczeń skarżącej wynika, że wraz z mężem legitymują się aktualnie odpowiednimi zaświadczeniami kwalifikacyjnymi jako rodzina zastępcza.

Wśród uprawnionych do ubiegania się o świadczenie na "Dobry start" w przepisach rozporządzenia wskazano osoby sprawujące faktyczną opiekę nad dzieckiem, ale jedynie te, które wystąpiły z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka (art. 3 pkt 3). Prawodawca nie przewidział natomiast, że mogą zaistnieć sytuacje, w których dziecko zostało umieszczone na mocy orzeczenia sądowego w pieczy bieżącej, jednak wniosek o przysposobienie – jak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy - nie zostanie przez te osoby złożony. Tym samym pozbawiono opiekuna dziecka, nad którym jest sprawowana piecza bieżąca, możliwości uzyskania przynajmniej częściowego pokrycia wydatków na jego utrzymanie, mimo że obowiązek zaspokajania potrzeb dziecka wynika z orzeczenia sądowego. Uznać więc należy, że przepisy rozporządzenia w sposób niedostateczny chronią nie tylko prawa jednostki, jaką jest rzeczywisty opiekun dziecka, sprawujący nad nim bieżącą pieczę i to na mocy rozstrzygnięcia sądu rodzinnego, ale przede wszystkim nie chronią praw dzieci, na rzecz których świadczenie jest przewidziane, prowadząc do nierównego traktowania dzieci. W tej sytuacji, poszukując ochrony interesów dzieci, a przy tym i ich opiekuna sprawującego pieczę bieżącą, należy odnieść się bezpośrednio do zasad konstytucyjnych i przepisów Konwencji o Prawach Dziecka.

Konstytucję Rzeczpospolitej Polskiej, jako najwyższe prawo w strukturze źródeł prawa, należy stosować bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (na co wskazuje jej art. 8), także w sferze praw i wolności jednostki (prof. Janusz Trzciński, "Bezpośrednie stosowanie zasad naczelnych Konstytucji przez sądy administracyjne, wykład). W art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 Konstytucji RP zapisano, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. Ustawa zasadnicza nie ogranicza się więc do zapewnienia dziecku ochrony, ale wprowadza też prawo do żądania od organów władzy publicznej opieki i pomocy. Pomoc władz publicznych jest szczególnie niezbędna w przypadku dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej, stąd art. 72 ust. 2 nakłada na władze tego rodzaju obowiązek (patrz: Wiesław Skrzydło, Komentarz do art. 72 Konstytucji RP, LEX).

Zgodnie z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526), dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. Regulacja ta oznacza, że uchwalone przez Sejm i Senat ustawy muszą być z nią zgodne. Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy (art. 9 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP). We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka (art. 3 ust. 1 Konwencji).

Skoro Państwo systemowo wspiera rodziny w wychowywaniu i utrzymaniu dzieci, to osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której Państwo (mocą orzeczenia sądowego) powierzyło bieżącą pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem, ma prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka na takich samych zasadach, jak rodzice wychowujące własne dzieci. Zgodnie bowiem z Konwencją o Prawach Dziecka, formą sprawowania bieżącej pieczy nad dzieckiem, nad którym nie sprawują pieczy jego rodzice, jest tzw. piecza alternatywna wobec rodzicielskiej, a Państwo, zgodnie ze swym prawem wewnętrznym, powinno zapewnić takiemu dziecku opiekę zastępczą (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 567/17, LEX nr 2358370 oraz WSA w Warszawie z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 421/14, LEX nr 1510896). Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że z postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt [...], wynika, że skarżącej M. B. i J. B. przyznano prawo do podejmowania decyzji w sprawach edukacji małoletniej, co w sprawowanej przez nich pieczy bieżącej wskazuje na powiązanie jej wykonywania z celami programu "Dobry start", które, jak już wskazano powyżej dotyczą wsparcia rodzin z dziećmi w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że wynikające z § 4 w zw. z § 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. ograniczenia w dostępności do świadczenia "Dobry start" dla osoby sprawującej pieczę bieżącą nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu rodzinnego, nie tylko godzą w interes dziecka, chroniony ustawą zasadniczą i umową międzynarodową, ale i pozwalają na uznanie zastosowanego przepisu rozporządzenia za dyskryminujący, w konsekwencji konieczne stało się wywiedzenie uprawnienia do świadczenia wprost z postanowień Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Konwencji o Prawach Dziecka, co uwzględnią organy administracji publicznej rozpoznając ponownie sprawę.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela kształtującą się w tym zakresie linię orzeczniczą (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 96/19, prawomocny; wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 58/20, prawomocny; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 31 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 559/19, prawomocny; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 427/20, prawomocny; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 04 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Po 1950/20, prawomocny – wszystkie wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza P. z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...]

Rozpatrując ponownie sprawę organy zastosują wykładnię przedstawioną wyżej.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na które została skierowana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2021 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem [...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów."