Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1378/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 12 ust. 3 pkt 2, par 12 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. D. i S. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Po 466/19 w sprawie ze skargi E. L. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 18 kwietnia 2019 r. nr IR-IV.7721.24.2019.6 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 7 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Po 466/19, wskutek skargi E. L. (dalej skarżąca), uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 18 kwietnia 2019 r. nr IR-IV.7721.24.2019.6 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Kościańskiego z dnia 31 grudnia 2018 r. nr 1050/18 (znak ABŚ.6740.40.2.17/18).

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Starosta Kościański decyzją z dnia 3 lipca 2009 r., nr 470 (znak ABŚ-7351-23/30/2009, na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1996 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.; dalej zwanej ustawą), zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. D. i S. D. (dalej jako inwestorzy) pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i zbiornika bezodpływowego na działce [...] w [...]. Projekt przewidywał budowę budynku w odległości 3 m od granicy z działką [...] oraz w granicy z działką [...]. W ścianie skierowanej w kierunku działki [...] przewidziano okna.

Wojewoda Wielkopolski, po rozpoznaniu wniosku skarżącej, decyzją z dnia 10 sierpnia 2012 r., znak IR-IV.7840.34.2012.8 stwierdził nieważność pozwolenia z dnia 3 lipca 2009 r. uznając, że budynek został zaprojektowany z rażącym naruszeniem § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690, ze zm.; dalej rozporządzenie). Podał, że ścianę od strony działki [...] wybudowano w granicy, jednakże budynek przylega do budynku na działce sąsiedniej tylko w niewielkiej części, a powinien się z nim stykać na całej powierzchni ściany.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 15 listopada 2012 r., znak DOA/ORZ/7110/1282/12 uchylił wskazaną wyżej decyzję, a sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 10/13 oddalił wniesioną przez skarżącą skargę na tę decyzję przychylając się do stanowiska GINB, że nie można twierdzić o oczywistym (rażącym) naruszeniu prawa w sytuacji, gdy regulacja prawna budzi wątpliwości interpretacyjne, jak jest to w przypadku § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w brzmieniu na datę pozwolenia na budowę z 3 lipca 2009 r.

Po powtórnym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 14 listopada 2013 r., znak IR-IV.7840.34.2012.8 ponownie stwierdził nieważność decyzji z dnia 3 lipca 2009 r., a Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 7 stycznia 2014 r., znak DOA/ORZ/7110/1500/13/14 utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Jego zdaniem doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego, który przewiduje ścianę z otworami okiennymi w odległości 3 m od granicy działki inwestorów z działką [...]. Inwestorzy wnieśli skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który prawomocnym wyrokiem z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 509/14 oddalił skargę.

Starosta Kościański decyzją z dnia 31 grudnia 2018 r., nr 1050/18 (znak ABŚ.6740.40.2.17/18), na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 i art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy zatwierdził przedłożony przez inwestorów nowy projekt budowlany i udzielił im pozwolenia na budowę. Stwierdził za stanowiskiem Wojewody, że w dacie 15 czerwca 2009 r. nie obowiązywał wymóg przylegania budynku w granicy całą powierzchnią ściany z budynkiem na działce sąsiedniej, co potwierdził Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego i zaakceptował Sąd w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 509/14. Podkreślił, że położenie budynku od strony działki [...] zostało w projekcie skorygowane, w tym poprawiono położenie obiektu w trakcie jego realizacji.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 18 kwietnia 2019 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm., dalej k.p.a.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w zasadniczej części, uchylając pozwolenie w zakresie szczelnego zbiornika bezodpływowego.

W uzasadnieniu stwierdził, że stosownie do § 330 rozporządzenia należało stosować jego przepisy w stanie obowiązującym na dzień 3 lipca 2009 r. Jednocześnie uznał, że wedle interpretacji, jaką zaprezentował w sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 10/13, z § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w ówczesnym brzmieniu nie wynika wymóg, aby budynek nowoprojektowany musiał przylegać całą swoją powierzchnią do istniejącej ściany budynku na działce sąsiedniej. Uzasadniając natomiast uchylenie części decyzji podał, że z projektu zagospodarowania terenu wynika, iż w drodze (działka [...]) znajduje się kanalizacja sanitarna ks250, do której inwestorzy obowiązani są podłączyć budynek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę wniesioną na tę decyzję zaznaczył na wstępie, że zasadniczym punktem spornym w sprawie okazała się kwestia dopuszczalności położenia budynku inwestorów w granicy z działką [...] należącą do skarżącej, jako że budynek bezspornie częścią tylko swojej granicznej ściany przylega do ściany budynku gospodarczego na działce sąsiedniej.

Następnie Sąd sprecyzował stan prawny, który należy przyjąć za punkt wyjścia do rozważań, nie zgadzając się w tej kwestii zarówno z organem, jak i skarżącą. Uwzględnił, że mamy do czynienia ze sprawą wszczętą wnioskiem z dnia 15 czerwca 2009 r. zaznaczając, że aby stosować przepisy obowiązujące przed 8 lipca 2009 r. należałoby zweryfikować, czy sprawa nadal dotyczy wniosku "opracowanego na podstawie dotychczasowych przepisów". Zdaniem Sądu ta ostatnia przesłanka nie jest spełniona. W tym zakresie podał, że pierwotny wniosek inwestorów opierał się na projekcie autorstwa inż. M. G. Tym czasem w piśmie z dnia 3 października 2018 r. domagali się co prawda kontynuowania dawnego postępowania zainicjowanego w 2009 r., jednak przedstawili do zatwierdzenia nowy, zupełnie inny projekt autorstwa mgr inż. J. Z., mgr. inż. K. P. oraz mgr inż. M. P. Oznacza to, że mamy do czynienia z dokumentacją projektową współcześnie opracowywaną (23 lipca 2018 r.), więc - w ocenie Sądu - nie można już za pośrednictwem § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 14 listopada 2017 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. poz. 2285) odwoływać się do poprzedniej regulacji § 2 pkt 1 Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2009 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 56, poz. 461) i w ten sposób próbować uzasadnić stosowanie do niniejszej sprawy przepisów obowiązujących rozporządzenia przed 8 lipca 2009 r.

Sąd stwierdził, że do sprawy znajdą zastosowanie przepisy rozporządzenia w brzmieniu nadanym przez rozporządzenie nowelizujące z dnia 12 marca 2009 r., jako że mimo wszczęcia postępowania 15 czerwca 2009 r. nie została spełniona przesłanka stosowania przepisów dotychczasowych wyrażająca się w oparciu sprawy o dokumentacje opracowaną przed 8 lipca 2009 r.

Przytoczył § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia według ustalonego brzmienia i uznał, że obecnie zatwierdzony projekt budowlany nie spełnia wymogów z powyższego przepisu, gdyż budynek inwestorów styka się ze ścianą budynku gospodarczego skarżącej tylko w niewielkiej części. W ocenie Sądu nawet gdyby przyjąć, że w sprawie powinien - jak twierdzi organ - mieć zastosowanie § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w brzmieniu sprzed 8 lipca 2009 r., to i tak w jego świetle nie można zaakceptować projektu przedłożonego przez inwestorów. Zauważył, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze stanem faktycznym, w którym ściana nowopowstającego budynku zasadniczo przylega do ściany budynku istniejącego na działce sąsiedniej nieznacznie stosunkowo tylko wykraczając poza obszar przylegania. Zdaniem Sądu jest to istotne, gdyż to takie właśnie stany faktyczne, wedle analizy spraw sądowych, były zaczynem do wyrażania niekiedy w orzecznictwie - wedle stanu prawnego sprzed 8 lipca 2009 r. - poglądów akceptujących lokalizację budynku w granicy, mimo że wielkość jego ściany powierzchniowo wykraczała poza ścianę istniejąca na działce sąsiedniej, do której powinna przylegać.

Sąd argumentował, że zabudowa projektowana przez skarżących w zdecydowanej większości powierzchni ściany w granicy działki [...] nie przylega do budynku skarżącej, co widać na mapach, a także na fotografiach znajdujących się w aktach sprawy. W ocenie Sądu w takim stanie faktycznym trudno nawet stosując rozporządzenie z powołaniem na zasadę prawa do zabudowy uzasadnić korzystne dla inwestorów rozstrzygnięcie, jako że projektowana zabudowa jawi się bardziej jako tworząca nową zabudowę w granicy, a nie zasadniczo jako architektonicznie przylegająca do istniejącego budynku sąsiada.

Sąd skonstatował zatem, że do oceny sprawy powinien znaleźć zastosowanie § 12 rozporządzenia według stanu prawnego obowiązującego od 8 lipca 2009 r. (ze względu na fakt, że wniosek złożono co prawda w czerwcu 2009 r., jednak dokumentację projektową przedstawioną do zatwierdzenia opracowano w 2018 r.), a według tego stanu prawnego jednoznacznie "sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną" może być uznane za możliwe "jeżeli będzie on przylegał całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce lub do ściany budynku projektowanego". Zdaniem Sądu organy architektoniczno-budowlane akceptując projekt budowlany z 2018 r. przedłożony przez inwestorów naruszyły rozporządzenia w opisanym zakresie.

Na koniec Sąd odniósł się do pozostałych twierdzeń skarżącej oraz inwestorów, a także zwrócił uwagę na nieprawidłowości w przedłożonym przez nich projekcie budowlanym i w efekcie uchylił obie decyzje organów na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; dalej zwanej p.p.s.a.).

Inwestorzy wnieśli skargę kasacyjną od tego wyroku, zaskarżając to orzeczenie w całości. Zarzucili w niej naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez błędna wykładnie, a konsekwencji niezastosowanie § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym do 8 lipca 2009 r. (data złożenia wniosku i wydania pierwszej decyzji) oraz § 12 ust. 3 rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2018 r. (data wydania zaskarżonej decyzji);

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a poprzez błędną wykładnię § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym przed 8 lipca 2009 r. polegająca na przyjęciu, że przesłanka zastosowania tego przepisu jest aby budynek budowany w granicy przylegał całą powierzchnią ściany do ściany budynku już istniejącego w granicy, a tym samym aby wysokość ściany budynku budowanego odpowiadała wysokości ściany budynku istniejącego w granicy, podczas gdy przepis ten nie przewiduje żadnych ograniczeń co do powierzchni, jaką powinny do siebie przylegać budynek istniejący w granicy oraz budynek do niego dobudowywany

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a poprzez błędne zastosowanie § 2 ust. 1 rozporządzenia w brzmieniu nadanym przez rozporządzenie nowelizujące z dnia 12 marca 2009 r.

W oparciu o powołane podstawy kasacyjne pełnomocnik inwestorów wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na decyzję Wojewody Wielkopolskiego, a także zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniósł także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Skarżąca w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie od inwestorów na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, wobec spełnienia warunków wynikających z treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.).

Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują wymienione w powołanych przepisach przesłanki, stąd Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej.

Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasługiwała ona na uwzględnienie.

Skarżący kasacyjnie w oparciu o prawomocną decyzję udzielającą pozwolenia na budowę zrealizowali budynek mieszkalny w stanie surowym. Następnie decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego, poprzez stwierdzenie jej nieważności. Przy czym podstawą stwierdzenia nieważności nie była kwestia, która jest aktualnie sporna tj. czy możliwe było zrealizowanie budynku w granicy z inną działką, w sytuacji gdy nowy budynek nie przylega całą ścianą do budynku zlokalizowanego na sąsiedniej działce. W tym zakresie w postępowaniu nieważnościowym stwierdzono, że nie ma rażącego naruszenia prawa z uwagi na występującą rozbieżność orzeczniczą. W tej sytuacji organy architektoniczno-budowlane uznały za dopuszczalne zlokalizowanie ściany budynku garażu w granicy działki. Natomiast Sąd I instancji stwierdził, że należy zastosować taką wykładnię § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia, która uniemożliwia realizację ściany nowego budynku w granicy działki wykraczającą poza ścianę budynku na sąsiedniej działce.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można karać inwestora za wykonanie budynku w zgodzie z udzielonym pozwoleniem na budowę, tylko dlatego, że doszło do jego eliminacji z obrotu prawnego na skutek błędów projektanta oraz organu zatwierdzającego projekt budowlany. W sytuacji gdy inwestorzy przedłożyli ponownie projekt budowalny, w którym usunęli błędy będące podstawą stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę, to w stosunku do pozostałych rozwiązań w zakresie lokalizacji obiektu budowlanego, jeżeli była możliwa wykładnia przepisów korzystna dla inwestorów, to należało taką przyjąć. Stąd stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie jest błędne.

Zasadnie natomiast Sąd I instancji przyjął, że w sprawie zastosowanie mają przepisy intertemporalne zawarte w nowelizacjach rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Stosowanie do § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 14 listopada 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych (...) "dla zamierzenia budowlanego, wobec którego przez dniem wejścia w życie rozporządzenia(...) został złożony wniosek o pozwolenie na budowę (...) - stosuje się przepisy dotychczasowe" zatem wykluczone jest w stosunku do spornej inwestycji zastosowanie przepisów rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Z kolei zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych (...) przepisów tego rozporządzenia nie stosuje się "jeżeli przed dniem jego wejścia w życie (...) został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów". W ocenie Sądu I instancji ponieważ wniosek o pozwolenie na budowę zawierał nowy projekt sporządzony przez innego projektanta, to stanowił opracowanie na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów, stąd powołany przepis tego rozporządzenia nie znajdował w sprawie zastosowania.

Stanowisko takie należało jednak uznać za nieprawidłowe. Mając bowiem na uwadze, że nie jest sporne, iż wniosek o pozwolenie na budowę został złożony przed dniem wejścia w życie znowelizowanych przepisów przyjąć należało, że zastosowanie znajdą przepisy, które obowiązywały do 2009 r. tj. w czasie gdy złożono pierwotny wniosek o pozwolenie na budowę. Także z przedłożonego przez inwestorów projektu budowlanego, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji wynika, że do jego opracowania zastawano przepisy rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym do 2009 r. Nadto projekt ten został opracowany w oparciu o ustalone wcześniej warunki zabudowy. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje fakt, że został on sporządzony przez innych projektantów zwłaszcza, że zestawienie obu projektów wskazuje, iż są one tożsame w treści, za wyjątkiem rozwiązań, które nie znalazły akceptacji w toku postępowania nieważnościowego i były przyczyną stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Tym samym, jeżeli zakończono budowę, ale po tym fakcie stwierdzono nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę, właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej jest obowiązany rozpatrzyć pierwotny wniosek o pozwolenie na budowę (będący podstawą wydania decyzji, która jednak później została wyeliminowana z obrotu prawnego) i wydać (albo odmówić wydania) pozwolenie na budowę (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 256/11, LEX nr 1083640).

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również stanowiska Sądu I instancji, który wskazuje na brak możliwości zatwierdzenia przedłożonego przez inwestorów projektu budowlanego w oparciu przepisy rozporządzenia obowiązujące do 2009 r. Otóż, zgodnie z § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...), jeżeli na sąsiedniej działce istnieje budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku, dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy tej granicy, przylegającej do istniejącej ściany, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Nie ulega wątpliwości, iż z literalnego brzmienia powołanego przepisu nie wynika wprost, co należy rozumieć pod pojęciem "przylegania do istniejącej ściany". Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, iż w myśl § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia dopuszczalne jest sytuowanie ściany bez otworów okiennych lub drzwiowych, jedynie jeśli ma ona przylegać całą swoją powierzchnią do istniejącej ściany budynku na sąsiedniej działce. Powyższy pogląd, na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy, nie zasługuje jednak na akceptację. Nie ulega wątpliwości, iż w pierwotnym brzmieniu § 12 (wówczas ust. 6 pkt 2 lit. a) rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...) zezwalał na usytuowanie budynku ścianą zewnętrzną bez otworów bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, jeżeli na sąsiedniej działce istniał już budynek ze ścianą usytuowaną bezpośrednio przy tej granicy, a wznoszony budynek będzie przylegał do istniejącego całą długością swojej ściany. Na mocy postanowienia § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 kwietnia 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 109, poz. 1156) § 12 rozporządzenia zmienianego uzyskał brzmienie, w świetle którego brak było wymogu przylegania ściany wznoszonego budynku całą swoją długością. Następnie, na mocy kolejnego rozporządzenia zmieniającego z dnia 12 marca 2009 r. (Dz. U. Nr 56, poz. 461), po części przywrócony został wymóg przylegania ściany budynku projektowanego całą jej powierzchnią do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce. Analiza przepisów obowiązujących na przestrzeni lat daje zatem podstawy do twierdzenia, iż wymogi dotyczące sytuowania budynku bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią dotyczące przylegania do ściany budynku istniejącego ulegały zmianie. Poza sporem musi natomiast pozostać fakt, iż w okresie od dnia 27 maja 2004 r. do dnia 8 lipca 2009 r. nie wynikał z nich warunek przylegania ściany projektowanej do już istniejącej na działce sąsiedniej całą długością, czy też całą powierzchnią. Zakładając racjonalność dokonywanych zmian w obowiązujących przepisach, za niedopuszczalną należy uznać taką wykładnię przepisów, skutkiem której zmiana przepisów nie powodowałaby zmiany w sposobie ich stosowania. Odwołując się do wykładni historycznej, nie sposób uznać, iż pominięcie wymogu przylegania ściany na całej długości nie stanowiło zabiegu celowego prawodawcy, lecz jedynie przypadek czy przeoczenie (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2009 r. sygn. akt II OSK 1744/08, LEX nr 571938 oraz wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 960/09, LEX nr 649107).

Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd autora skargi kasacyjnej, iż rozporządzenie w sprawie warunków technicznych (...) w okresie od dnia 27 maja 2004 r. do dnia 8 lipca 2009 r. nie wprowadzało wymogu, aby ściana wznoszonego obiektu przylegała do obiektu istniejącego na działce sąsiedniej całą swą długością. Reasumując należy uznać, iż Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...), gdyż przepis ten w brzmieniu, jakie znajdowało zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, nie wprowadzał wymogu przylegania ściany projektowanego budynku całą długością bądź powierzchnią do ściany już istniejącego obiektu.

W okolicznościach niniejszej sprawy niezasadnie Sąd I instancji przyjął, za uzasadniony zarzut skargi, że organy wydając kwestionowane decyzji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, który pozwolił na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Nie można również zgodzić się z twierdzeniem, że przedłożony przez inwestorów projekt budowlany został nieprawidłowo sporządzony, o czym ma świadczyć zapis na jego stronie tytułowej wskazujący, że dotyczy on robót budowlanych niezbędnych dla dokończenia rozpoczętej inwestycji. Już tylko pobieżna analiza projektu wskazuje, że obejmuje on całość inwestycji w tym robót, które zostały już wykonane.

Prawidłowe natomiast jest stanowisko Sądu I instancji w zakresie dotyczącym pozostałych zarzutów skargi wniesionej przez E. L. Stwierdzenie nieważności decyzji udzielającej inwestorom pozwolenia na budowę nie powoduje automatycznie nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy dla projektowanej inwestycji. Także zainicjowanie postępowania nieważnościowego w stosunku do decyzji o warunkach zabudowy nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Jednocześnie na mocy art. 207 § 1 w zw. z art. 206 i art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości, mając na względzie sytuację życiową i majątkową skarżącej w pierwszej instancji, której przyznano prawo pomocy, a także z uwagi na fakt, że powodem uchylenia zaskarżonego wyroku było wadliwe stanowisko Sądu pierwszej instancji. Natomiast w zakresie orzeczenia o kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu właściwy pozostaje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.