Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 214/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 214/19 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 kwietnia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Grażyna Firek, WSA Inga Gołowska (spr.), Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r., sprawy ze skargi K. Z. – S., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 8 stycznia 2018 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 10 sierpnia 2018 r.


UZASADNIENIE

I.

Zaskarżoną decyzją z 8 stycznia 2019r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.-B. po rozpoznaniu wniosku K. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z 10 sierpnia 2018r. znak sprawy [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł, działając na podstawie art. 138§1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 2096 dalej-k.p.a.) w zw z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 1778 dalej-u.s.u.s.)-utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z 10 sierpnia 2018r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 14 czerwca 2018r. do organu wpłynął wniosek skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek, umotywowany trudną sytuacją materialną, która pogorszyła się od 2002r. kiedy skarżąca została sama z dwójką niepełnoletnich dzieci. Mąż nie utrzymywał kontaktów z rodziną żadnych kontaktów, nie płacił alimentów, nie partycypował w kosztach utrzymania. Z powodu leczonej depresji działalność gospodarcza skarżącej przestała przynosić zysk. Nie orzeczono rozwodu ani separacji bowiem skarżąca nie miał środków by pokryć koszty sądowe. Działalność została zakończona 15 kwietnia 2017r. Od 1 października 2017r. pobiera świadczenie emerytalne. Po spłaceniu rachunków pozostaje skarżącej kwota [...]zł na wyżywienie i lekarstwa. Od grudnia 2017r. do czerwca 2018r. pracowała na [...] etatu z wynagrodzeniem [...] zł netto. Po zajęciu świadczeń nie będzie w stanie utrzymać się ponieważ mieszka sama a nie posiada żadnych oszczędności ani środków materialnych.

Decyzją z 8 stycznia 2019r. organ podtrzymał decyzję z 10 sierpnia 2018r. w której odmówiono umorzenia należności z tytułu składek wskazując, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s., skarżąca nie wykazała zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną oraz zdrowotną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego, nie wykazała aby powstanie zadłużenia było następstwem jakiegoś szczególnego zdarzenia.

W pisemnych motywach zaskarżonej decyzji podniesiono, że dokonano rozpoznania sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącej, rodzaju, okresu i wysokości należności oraz przyczyn powstania zaległości w oparciu o dokumenty: oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, umowę o pracę, PIT-37 za 2017r., postanowienie Prezydenta Miasta K. z 27 października 2017r. o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym opłacanym w formie karty podatkowej, decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o rozłożeniu na raty zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego opłacanego w formie karty podatkowej, rozliczenie energii elektrycznej, gazu, zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego, faktury z aptek, informacje z Wydziału Ksiąg Wieczystych, decyzje Prezydenta Miasta K. o przyznaniu zasiłku celowego na zakup żywności, na czynsz.

Organ przypomniał treść art.28 u.s.u.s. i zaznaczył, że Dyrektor Oddziału ZUS wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącej, zajął rachunki bankowe ale nie doprowadziło to do wyegzekwowania należności. Aktualnie prowadzona egzekucja ze świadczenia emerytalnego jest skuteczna. Skarżąca posiada dwie nieruchomości gruntowe w gminie Ł. D. na których ZUD dokonał wpisów na kwoty: [...] zł i [...] zł. ( ZUS dokonał wpisów hipoteki przymusowej 16 lipca 2009r., 20 kwietnia 2010r., 16 listopada 2016r. i 14 marca 2017r. zabezpieczając zaległości składkowe). Organy skarbowe nie stwierdziły braku majątku z którego można prowadzić egzekucję. Nie zachodzi więc przesłanka całkowitej nieściągalności.

Analizując treść rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, ustalono, że skarżąca ma świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł, potrącenia w kwocie [...]zł do wypłaty pozostaje [...] zł, pracuje i jest zatrudnia w oparciu o umowę o pracę. Średniomiesięczny dochód wyniósł [...] zł brutto ( [...] zł netto). Gospodarstwo prowadzi samodzielnie, wydatki miesięczne wynoszą [...] zł, opłaty eksploatacyjne [...] zł, koszty leczenia [...] zł, inne wydatki [...] zł. Posiada zobowiązania w wysokości [...] zł.

Prowadzona egzekucja nie pozbawiła skarżącą możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Korzystała z pomocy społecznej (zasiłków celowych na zakup żywności i opłacenia czynszu).

Organ podniósł, że skarżąca nie udowodniła, że brakuje jej środków finansowych na pokrycie leczenia np. nie dołączono niezrealizowanych recept albo dokumentów potwierdzających, iż nie może skorzystać z koniecznych badań lekarskich bądź zabiegów rehabilitacyjnych.

Sytuacja finansowa jest trudna ale nie nosi znamion ubóstwa. Skarżąca osiąga dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, pracuje na umowę o pracę. Stałe źródło dochodu zapewnia możliwość zaspokojenia niezbędnych potrzeb i spłaty zadłużenia w dłuższym okresie. Kłopoty zdrowotne nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności.

Zgromadzona dokumentacja dotycząca sytuacji materialno-bytowej nie potwierdza aby konieczność uregulowania zadłużenia z odsetkami w drodze układu ratalnego uniemożliwiała zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Jednocześnie nie kwestionuje się możliwego negatywnego wpływu obowiązku uregulowania zaległości z odsetkami na sytuację bytową zobowiązanej ale jest to niewystarczające do umorzenia.

Zadłużenie nie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych natomiast było wynikiem nieopłacenia w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenie społeczne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

II.

W skardze do Sądu na powyższą decyzję, skarżąca nie zgodziła się z treścią rozstrzygnięcia i przedłożyła dokumenty świadczące o jej sytuacji zdrowotnej i materialnej wnosząc o umorzenie zaległości.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 2188). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145§1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 1302; dalej-p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Stosownie do art. 134§1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącej z 14 czerwca 2018r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek.

Wniosek skarżącej inicjujący postępowanie w niniejszej sprawie podlegał rozpatrzeniu w oparciu o art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s., a także w kontekście art. 28 ust. 3 a tej ustawy oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Na mocy art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Warunek ten nie musi być spełniony jedynie w odniesieniu do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, w odniesieniu do których ustawodawca dopuszcza w uzasadnionych przypadkach możliwość umorzenia także pomimo braku całkowitej nieściągalności. "W przypadku wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonego, który był jednocześnie płatnikiem tych składek, organ stosuje art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i bada, czy zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności składek, a w przypadku stwierdzenia, że nie występuje całkowita nieściągalność, bada sprawę pod kątem istnienia przesłanek, czy zobowiązany wykazał, że opłacenie należności pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny" (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2013r., sygn. akt: II GSK 44/12).

Przesłanki stwierdzenia całkowitej nieściągalności wymienione są enumeratywnie w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Stanowi je m.in. sytuacja, gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności (pkt 3), stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję (pkt 5), a także stan, w którym oczywiste jest, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (pkt 6).

Skoro strona otrzymuje emeryturę i jest właścicielką dwóch nieruchomości na których ustanowiono hipotekę to zasadne jest stwierdzenie organu, że omawiane zaległości nie są całkowicie nieściągalne.

Stany faktyczne uzasadniające umorzenie należności, mimo niestwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, wskazane są przykładowo w §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Stanowi on, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przytoczona regulacja nie pozostawia wątpliwości, że zastosowanie uznania administracyjnego, w ramach którego organ może (ale nie jest zobowiązany) umorzyć zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia poprzedzone być musi szczegółowym przeanalizowaniem ujawnionych przez stronę danych dotyczących jej sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej. Treść przywołanego przepisu wskazuje jednocześnie, że ustalenia, czy uregulowanie zaległych należności z tytułu składek może pociągnąć dla skarżącego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki, czynione są w oparciu o materiał dowodowy oferowany przez wnioskodawcę. Skoro bowiem przepis stanowi wprost, że to zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek określonych w §3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., to znaczy, że w tym zakresie ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy (por. m.in. wyroki NSA: z 12 stycznia 2012r., sygn. akt: II GSK 1416/10, z 6 czerwca 2012r., sygn. akt: II GSK 685/11 oraz z 8 marca 2013r., sygn. akt: II GSK 2410/11).

W ocenie składu orzekającego zakwestionować należało dokonaną przez organ analizę sytuacji materialnej i osobistej skarżącej w kontekście rozporządzenia z 31 lipca 2003r.

Decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek - tak na podstawie art. 28 ust. 1, jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. - ma charakter uznaniowy, co nie oznacza jednak, że może być ona powzięta w sposób dowolny. Wiąże się to z podwyższonymi wymogami dla organów wydających rozstrzygnięcia w tym trybie (por. wyrok NSA z 16 listopada 2017r., sygn. akt: II GSK 2145/17). Wybór treści rozstrzygnięcia nie może być dowolny, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W przypadku stwierdzenia braku przesłanek w sprawie do umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, konieczne jest uzasadnienie takiego stanowiska, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty (por. wyrok NSA z 8 listopada 2017r., sygn. akt: II GSK 318/16).

Tymczasem w niniejszej sprawie organ stwierdził, że skarżąca nie udowodniła, że brakuje jej środków finansowych na pokrycie kosztów leczenie, nie dołączyła niezrealizowanych recept itp. Organ stwierdził nadto, że sytuacja skarżącej nie nosi znamion ubóstwa.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w sprawach zainicjowanych wnioskiem o umorzenie zaległości wobec ZUS, zwłaszcza u osób, które - tak jak skarżąca - zakończyły aktywność zawodową ze względu na wiek i stan zdrowia "nie chodzi o wykazanie potencjalnej możliwości uzyskania dochodu, ale o uprawdopodobnienie, że z danego źródła, w konkretnym okresie, osoba ta uzyska realnie środki pozwalające jej na spłatę zadłużenia. Ogólne i w sposób hipotetyczny wskazanie przesłanek podjęcia rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia, w oparciu o przesłankę z §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), nie może zostać uznane za uzasadnione" (por. m.in. wyrok WSA w Łodzi z 25 października 2016r., sygn. akt: III SA/Łd 588/16).

Rozpatrując wniosek skarżącej organ musi mieć także na uwadze, że "sytuacja, w której spłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy państwa (korzystanie z pomocy społecznej w tym zasiłków celowych w tym w szczególności na wyżywienie i opłacenie czynszu) nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest zgodna również z interesem publicznym" (por. m.in. wyrok WSA w Gliwicach z 28 października 2014r., sygn. akt: I SA/Gl 379/14).

Z normatywnej zasady, że należności z tytułu składek mogą być umarzane, wynika, iż obowiązkiem organu jest - niezależnie od tego czy podejmuje pozytywną albo negatywną decyzję w tym przedmiocie - dokładnie przeanalizować sytuację majątkową (finansową) oraz rodzinną strony oraz wyjaśnić na czym opiera się prognoza (założenie), że zaległe składki zostaną w przyszłości uregulowane (bądź nie). W sytuacji, kiedy organ odmawia umorzenia należności, to jego obowiązkiem jest wskazać wyraźnie, co jest podstawą prognozy, że należność będzie przez dłużnika uregulowana w dalszej lub bliższej perspektywie. Wyjaśnienia w tym zakresie są niezbędne, nie tylko z uwagi na konstrukcję art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ale również ze względu na wymagania stawiane przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (określone w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80).

W sytuacji gdy ustawodawca przewidział możliwość zastosowania umorzenia należności "w uzasadnionych przypadkach" oraz w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w §3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia, organ odmawiając zastosowania tych instytucji jest zobowiązany wykazać, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania jej w sposób szczególny. Organ nie przeprowadził analizy sytuacji materialnej skarżącej uwzględniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb, całkowicie odrywając się od istoty ubezpieczenia społecznego, a w szczególności jego funkcji ochronnej. Organ nie skonfrontował sytuacji materialnej skarżącej z wysokością zaległej należności i nie wskazał dochodów wnioskodawczyni, które - jego zdaniem - byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia, którego wniosek o umorzenie dotyczy. Organ nie porównał również miesięcznego dochodu wnioskodawczyni z jej miesięcznymi i podstawowymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie gospodarstwa domowego, a tym samym nie ustalił możliwości płatniczych zobowiązanej.

Sąd nie dopatrzył się w aktach administracyjnych sprawy materiału dowodowego, który wskazywałby na to, że organu brał on pod uwagę również to, czy spłata zadłużenia w dłuższym okresie czasu nie spowoduje sytuacji, iż po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych (wyżywienie, utrzymanie mieszkania, ubranie oraz inne).

Co istotne i co wymaga zaakcentowania, skarżąca korzystała z pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych na wyżywienie i opłacenie czynszu.

Przy ocenie decyzji ZUS należy zawsze brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika. NSA w wyroku z 20 marca 2007r. sygn. akt: II GSK 345/06 podkreślił, że "(...) gdy ustawodawca przewidział możliwość zastosowania umorzenia należności - w uzasadnionych wypadkach - organ odmawiając zastosowania tej instytucji zobowiązany był należycie wykazać, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowanie jej w sposób szczególny (...) Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy państwa, nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (...) norma prawna, która dopuszcza umorzenie należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wobec permanentnie niezadowalającego stanu finansów ubezpieczeń społecznych, nie znalazłaby w praktyce w ogóle zastosowania. Takie rozumienie byłoby natomiast sprzeczne ze społeczną funkcją omawianej instytucji prawnej".

Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ szczególny obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie rozważono możliwości uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, dając z nieznanych powodów prymat interesowi społecznemu. Podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej zobowiązanego, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanego. Należy przy tym wziąć pod uwagę, że od kwoty należności głównej naliczane są odsetki , co powoduje dalsze zwiększanie kwoty zobowiązania pomimo ewentualnego wdrożenia egzekucji. Należy przy tym rozważyć, czy sytuacja majątkowa skarżącej jego wiek i stan zdrowia w połączeniu z wysokością zadłużenia nie prowadzi do sytuacji gdy pomimo prowadzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązanie nie tylko nie będzie spłacone, ale będzie nadal narastać.

Nie negując uprawnienia organu orzekającego w sprawach umorzenia należności z tytułu składek do swobodnego wyboru rozstrzygnięcia, nie można tracić z pola widzenia faktu, iż wprawdzie w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), ocena ta nie może być jednak sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Nie wykazał, że szczegółowa analiza dochodów i wydatków skarżącej w odniesieniu do określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji, uzasadnia stanowisko organu.

Należy podkreślić, że przy rozważaniu przesłanek umorzenia zaległych składek trzeba zawsze oceniać, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego przy uwzględnieniu stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej. Przy ocenie zaistnienia omawianej przesłanki organ administracji powinien rozważyć zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni całkowite zadłużenie skarżącej z tytułu składek, przeprowadzi analizę dochodów i wydatków w gospodarstwie domowym skarżącej i uwzględni jej aktualny stan zdrowia w kontekście realnej możliwości spłaty zadłużenia. Uwzględni przy tym niedopuszczalność pozbawiania jednostek przez organy władzy publicznej możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb bytowych, gdyż narusza to konstytucyjną zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997r.; Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Następnie, w oparciu o całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ rozpatrzy wniosek strony na podstawie powołanych norm prawa materialnego, a wnioski przedstawi w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymagania art. 107§3 k.p.a.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, stwierdzić należy, że wyczerpana została przesłanka uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd jednocześnie odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania na zasadzie art. 200 p.p.s.a., z uwagi na treść art. 239§1 pkt 1 lit. e p.p.s.a. Przedmiotem skargi były działanie organu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, a zatem skarżąca nie miała obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a dodatkowo nie była reprezentowana w sprawie przez pełnomocnika.