Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1754/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6c ust. 2,
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity
article: art. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 200 poz 1682
law: Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym.
article: art. 133 par. 1, art. 247 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Paweł Jurczyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] stycznia 2012 roku nr [...], 2) określa, że decyzje, których nieważność stwierdzono w pkt 1, nie mogą być wykonane w całości.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy W. (zwany dalej "Wójtem") decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...], wydaną w formie nakazu płatniczego, ustalił wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r., za grunty: użytki rolne o pow. 0,23 ha fizycznego oraz las o pow. 2,26 ha fizycznego, w kwocie 93 zł, stanowiące współwłasność. Jako adresat decyzji wskazany został J. B., jako współwłaściciel przedmiotu opodatkowania, natomiast decyzję doręczono jednemu z pozostałych 12 współwłaścicieli wskazanych w decyzji, tj. J. J. (zwanemu dalej "Skarżącym").

W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący zarzucił fałszowanie dokumentacji podatkowej przez pracowników Urzędu Gminy W.. Według Skarżącego w decyzji wskazuje się odmienny skład współwłaścicieli niż współwłaściciele figurujący na dokumencie wydanym przez Wydział Geodezji Starostwa Powiatowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. uchyliło w całości decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Decyzja została skierowana do Skarżącego oraz do J. B.

SKO na wstępie odwołało się do art. 6c ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, ze zm.) oraz art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. z 2002 r. nr 200, poz. 1682, ze zm.).

Według SKO, ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów z dnia 6 marca 2012 r. wynikało, iż określona w decyzji Wójta powierzchnia gruntów nie jest zgodna z powierzchnią wykazaną w tym rejestrze, a ponadto oprócz wykazanych w decyzji Wójta współwłaścicieli w rejestrze figuruje również Skarb Państwa - Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w W. W ocenie SKO, stosownie do art. 6a ust. 10 ustawy o podatku rolnym, osoby fizyczne powinny złożyć deklaracje oraz opłacić podatek na zasadach obowiązujących osoby prawne. Zdaniem SKO rozstrzygnięcie sprawy wymagało więc uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, a następnie ustalenia wysokość zobowiązania podatkowego na 2012 r. z uwzględnieniem wskazań zawartych w decyzji SKO.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący podkreślił, że chodzi mu przede wszystkim o kwestię własności przedmiotowych działek i powód, dla którego dokumenty w tej kwestii były, w jego opinii, fałszowane. Skarżący oświadczył, że A. J., wskazany jako jeden z współwłaścicieli, nie żyje od 25 lat. Stwierdził, że cała własność po rodzicach decyzją Sądu w Siedlcach została przekazana na niego, a w Urzędzie Gminy W. znajdują się wszystkie niezbędne dokumenty. Zarzucił również, że w decyzji Wójta nie wymieniono numerów posiadanych przez niego działek (tj. nr 98, i nr 104/1).

W odpowiedzi na skargę SKO, wnosząc o oddalenie skargi, odwołało się do art. 3 ustawy o podatku leśnym i stwierdziło, że dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej, zatem nie było podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie, choć z zupełnie innego powodu, niż w niej podniesione. Wobec wady, jaką w wydanych w sprawie decyzjach Sąd stwierdził z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi, rozpatrywanie tych zarzutów stało się bezprzedmiotowe.

Jak wynika z zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji, jako strony stosunku prawno - podatkowego uznane zostało 13 współwłaścicieli lasu i użytków rolnych. Decyzja Wójta, jak i zaskarżona decyzja SKO, została natomiast wystawiona na jednego z tych współwłaścicieli, J. B. Dane tych współwłaścicieli, oraz w ogóle pogląd, że przedmiot opodatkowania pozostaje we współwłasności tych kilkunastu osób fizycznych, Organy przyjęły na podstawie danych z ewidencji gruntów. Wójt skierował decyzję tylko do Skarżącego J. J. (w aktach brakuje jakichkolwiek innych zwrotnych potwierdzeń odbioru oraz danych, które wskazywałyby choćby na próbę doręczenia decyzji Wójta innemu współwłaścicielowi), zaś SKO – do Skarżącego oraz J. B. Na wystawienie decyzji (nakazu zapłaty) na tylko jednego współwłaściciela oraz skierowanie decyzji tylko do niego zezwala art. 6c ust. 2 ustawy o podatku rolnym. Przepis ten nie zmienia jednak podstawowej i uniwersalnej w postępowaniu podatkowym zasady, że stroną i adresatem decyzji może być tylko osoba żyjąca. Z akt podatkowych wynika natomiast, że J. B. zmarł (adnotacja poczyniona na odwrotnej stronie koperty zawierającej decyzję SKO skierowanej do J. B.).

Skierowanie decyzji do osoby, która zmarła przed jej doręczeniem, a tym bardziej, przed wszczęciem postępowania, musi być uznane za rażące naruszenie prawa, tj. art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej. Byt prawny osoby fizycznej, jej zdolność prawna i zdolność procesowa za gruncie Ordynacji podatkowej, ustają z chwilą śmierci tej osoby. O ile Organy nie wiedziały o śmierci J. B., to obiektywnie i tak nie mógł on być stroną postępowania, zaś decyzja wystawiona na niego rażąco narusza wskazany przepis Ordynacji. Na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji jest więc nieważna. Z tego powodu nieważna jest także decyzja SKO, która, choć kasacyjna, w istocie powiela ten zasadniczy błąd Organu I instancji, gdyż stroną czyni osobę zmarłą.

Do powyższego wniosku, że J. B. nie żyje i nie żył w dacie wszczęcia postępowania podatkowego (zmarł w 2004 r.), Sąd doszedł w oparciu o wskazaną wyżej adnotację na kopercie, ale przede wszystkim na podstawie skróconego aktu zgonu, o który wystąpił do właściwego urzędu stanu cywilnego (k. 36 akt sądowych), i na podstawie art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z urzędu przeprowadził dowód z tego dokumentu. Analogicznie Sąd ustalił i przeprowadził dowód z aktu zgonu innej osoby uznanej w postępowaniu podatkowym za stronę, tj. A. J. (zmarł w 1981 r., vide akt zgonu – k. 31 akt sądowych). Z kolei z adnotacji poczynionych przez doręczających przesyłki do innych współwłaścicieli, których Sąd uznał za uczestników postępowania, wynika, że nie żyją też J. O., L. J., A. S., A. A. i A. K.

Jak wynika z odpowiedzi SKO na skargę, Organ ten powołał się na art. 3 ustawy o podatku leśnym, według którego podstawą opodatkowania jest powierzchnia lasu wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. Otóż trzeba podkreślić, że w świetle tego przepisu, ale też w związku z art. 31 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, wiążące dla postępowania podatkowego są jedynie przedmiotowe elementy ewidencji, tj. powierzchnia gruntu i jego kwalifikacja. Ze wspomnianych przepisów nie można jednak wyprowadzać poglądu, że pomimo licznych zmian w zakresie podmiotowym, wynikających np. ze śmierci poprzednich właścicieli i dziedziczenia przez ich spadkobierców, organ podatkowy ignorować może fakt, że właścicielem gruntu jest ktoś inny, niż wskazuje na to nieaktualna ewidencja, i że stroną postępowania i adresatem decyzji może być osoba zmarła. Taki pogląd skutkować musiałby zasadniczymi wątpliwościami co do możliwości egzekucji decyzji, ale też nie można go pogodzić z jednoznacznym brzmieniem art. 133 § 1 Ordynacji.

Ze stanowiska Skarżącego, najwyraźniej wyrażonego ostatnio w piśmie z dnia 15 lutego 2013 r., wynikało oczekiwanie, że rozpoznając skargę Sąd "...wyda postanowienie o własności tych dwuch działek lasu.". Sąd powtarza zatem, że wobec stwierdzenia nieważności wydanych decyzji nie mógł merytorycznie analizować tych decyzji. Niezależnie od tego wskazać jednak należy, że postępowanie w sprawie skargi na decyzję podatkową nie służy ustalaniu stosunków własnościowych pomiędzy współwłaścicielami przedmiotu opodatkowania.

W dalszym postępowaniu, dla wydania prawidłowej decyzji niezbędne będzie ustalenie prawidłowego kręgu stron postępowania podatkowego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy W. Odnośnie do wstrzymania wykonania decyzji podstawą wyroku był art. 152 tej ustawy procesowej.

Sąd nie orzekł o zasądzeniu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, tj. wpisu od skargi (w kontekście wysokości ustalonego zobowiązania podatkowego, tj. 93 zł., są to koszty znaczące, gdyż wyniosły 200 zł), bowiem pomimo prawidłowego pouczenia Skarżącego o uprawnieniu żądania zwrotu kosztów, takie żądanie nie zostało zgłoszone. Zasądzenie kosztów postępowania nie może natomiast nastąpić z urzędu, tj. bez wniosku strony skarżącej.