Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 59/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 108 par. 1, art. 115 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 31
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 28, art. 29
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 59/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 maja 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2010r., sprawy ze skargi A. K., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 18 listopada 2009 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz, Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych;, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 maja 2009 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił A.K. umorzenia należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień 28 października 2008 r., w łącznej kwocie 21.622,57 zł oraz należności za pracowników w części finansowanej przez płatnika z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień 28 października 2008 r., w łącznej kwocie 24.427,95 zł.

Ponadto organ ZUS na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych, w łącznej kwocie 7.092,33 zł W uzasadnieniu rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania organ rentowy zaznaczył, że z mocy art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych składki te nie podlegają umorzeniu w trybie art. 28 i 29 cytowanej ustawy, a zatem brak jest przedmiotu postępowania w tym znaczeniu, że nie istnieją należności, do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 i art. 29 tej ustawy.

Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu 28 października 2008 r. do ZUS wpłynął wniosek A.K. o umorzenie należności z tytułu składek za okres od maja 2000 do marca 2001 r., uzupełniony następnie pismem z dnia 25 listopada 2008 r. Strona stwierdziła, iż w chwili obecnej ani też w najbliższej przyszłości nie ma żadnych możliwości na uregulowanie powstałych zaległości. A.K. podał, iż jest żonaty, żona nie pracuje zarobkowo i jest w ciąży, a na utrzymaniu mają trzyletnie dziecko. Strona pracuje jako pracownik fizyczny w spółce cywilnej "Z" M.G., D.G. w K., za wynagrodzeniem ok. 1.000 zł miesięcznie netto. W utrzymaniu rodziny pomaga mu teść, będący w podeszłym wieku, sam pobierający emeryturę w wysokości 1.038 zł miesięczne. Zobowiązany nie ma żadnego majątku większej wartości. Jego wynagrodzenie oraz pomoc teścia starczają na najskromniejsze pokrycie podstawowych kosztów utrzymania rodziny.

Ponadto strona opisała okoliczności, w jakich powstały przedmiotowe zaległości, był mianowicie wspólnikiem wraz z K. O., lecz wykonywał jedynie prace fizyczne bez wynagrodzenia, a jego młody wiek i brak doświadczenia nie przygotowały go do prowadzenia działalności gospodarczej. K. O. okazał się oszustem, który został skazany prawomocnie na karę pozbawienia wolności, podczas odbywania której popełnił samobójstwo. Sama spółka poniosła stratę, a jej majątek ruchomy został przez K. O. wyprzedany. Zobowiązany nie otrzymał żadnych pieniędzy z tego tytułu.

W toku postępowania ustalono, że A.K. i K.O. prowadzili działalność w zakresie usług budowlanych w ramach spółki cywilnej "A" od marca 2000 do marca 2001 r. W spółce tej K.O. posiadał 40% udziałów, a A.K. 60%. W okresie swej działalności zatrudniali pracowników. Zaległości powstały z tytułu składek zarówno samych wspólników prowadzących działalność gospodarczą, jak też i pracowników. Wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej nastąpiło w dniu 8 października 2001 r. (decyzja Prezydenta Miasta z 1 października 2004 r.). Do tej pory w związku z przedmiotowymi zaległościami nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ustalono nadto, iż K.O. zmarł w dniu 15 stycznia 2006 r. W Sądzie Rejonowym nie prowadzono postępowania spadkowego po zmarłym. Pod ostatnim adresem zamieszkania nikogo nie zastano, a zawiadomienie pozostało bez odpowiedzi.

Odnośnie do sytuacji rodzinnej strony ustalono, że A.K. zamieszkuje wraz z rodziną, w domu będącym własnością teścia zobowiązanego, który zgodnie z oświadczeniem strony pomaga im w utrzymaniu. Żona zobowiązanego aktualnie nie pracuje, ani nie jest zarejestrowana jako bezrobotna. Małżeństwo posiada dwójkę dzieci – czteroletniego syna oraz kilkumiesięczną córkę. A.K. jest zatrudniony od września 2005 r. w firmie "Z" spółka cywilna na umowę o pracę. Według raportu ZUS jego wynagrodzenie brutto wynosiło za marzec 1.496 zł, za kwiecień 2009 r. – 1.428 zł. Według wspólnego zeznania podatkowego PIT-37 za 2007 r. dochód małżonków K. wyniósł 11.050,83 zł. Wnioskodawca nie korzystał z pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Zgodnie z oświadczeniem zobowiązanego nie posiada on rachunku bankowego, wartościowych ruchomości ani nie jest właścicielem nieruchomości. Na podstawie danych z rejestru gruntów stwierdzono, iż strona nie jest właścicielem, współwłaścicielem ani użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Zgodnie z przedłożoną decyzją z dnia 29 grudnia 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył stronie w całości zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych związane z działalnością spółki cywilnej "A", w łącznej kwocie 32.803,80 zł. Rodzina zobowiązanego nie korzysta z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej.

Zobowiązany nie przedłożył natomiast żadnych zaświadczeń czy rachunków odnośnie do ponoszonych przez niego wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego.

W tak ustalonym przez organ ZUS stanie faktycznym sprawy w/w decyzją z dnia 21 maja 2009 r. odmówiono stronie umorzenia wskazanych wyżej zaległości z tytułu składek. Organ rentowy uznał bowiem, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.) ani też przesłanki o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365).

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że wobec wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki świadczące o całkowitej nieściągalności – określone w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż A. K. jest zatrudniony na umowę o pracę i uzyskuje stałe wynagrodzenie, a zatem ZUS ma możliwość przymusowego wyegzekwowania zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia przez zastosowanie jednego ze środków egzekucyjnych wymienionych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zajęcie wynagrodzenia za pracę). Dodano przy tym, iż na Zakładzie spoczywa ustawowy obowiązek wykorzystania wszelkich możliwych środków przymusowego ich dochodzenia. Płatnik zaś odpowiada za nie całym swoim majątkiem, nie tylko teraźniejszym, ale również przyszłym, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność ta obejmuje zarówno majątek odrębny płatnika jak i wspólny płatnika i jego małżonka. Podkreślono również, że należności z tytułu składek są uprzywilejowane i podlegają, co do zasady, zaspokojeniu przed innymi wierzytelnościami. Publicznoprawny ich charakter oznacza, iż podejmując decyzję w przedmiocie umorzenia organ musi konfrontować interes dłużnika z interesem ogólnospołecznym.

Organ rentowy nie dopatrzył się także występowania w sprawie przesłanek umorzenia, o których mowa w § 3 cyt. rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Podkreślił, iż umorzenie to jest możliwe w sytuacjach szczególnie trudnych, zwłaszcza zaś wówczas, gdy spłata składek pozbawiłaby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. To ostatnie pojęcie nie jest sprecyzowane, lecz należy je odnieść do konkretnej indywidualnej sytuacji – przy tym, zdaniem organu, nie chodzi tutaj o uciążliwość, trudność w zapłacie, lecz o egzystencjalną ruinę. Zatem odmawiając umorzenia na podstawie powołanego rozporządzenia Zakład wziął pod uwagę, iż zobowiązany ma stałą pracę, zamieszkuje wraz z rodziną w domu teścia, który im pomaga. Natomiast po stronie wydatków zobowiązany nie wykazał, będąc do tego wezwany, w jakiej wysokości i na co je ponosi. Ponadto rodzina nie korzysta z pomocy społecznej ani innych przewidzianych prawem form pomocy państwa dla osób w trudnej sytuacji życiowej, nie posiada także zobowiązań podatkowych, ani innych długów. Zatem, w ocenie organu, z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby potrzeby materialno-bytowe rodziny nie były zaspokajane. Ponadto wskazano, że organ podatkowy umorzył zobowiązanemu zaległości podatkowe związane z funkcjonowaniem jego byłej spółki, co musiało wpłynąć na poprawę sytuacji materialnej rodziny zobowiązanego.

Ponadto organ ZUS stwierdził, iż okoliczności, w jakich doszło do powstania zaległości (oszustwo wspólnika) nie mogą mieć wpływu na umorzenie, a działalność gospodarcza związana jest z ryzykiem ekonomicznym, które ciąży na płatniku.

Natomiast w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez płatnika, jak również odsetek za zwłokę od składek za pracowników w części finansowanej przez samych ubezpieczonych (zgodnie z art. 24 ust. 9 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odsetki za zwłokę w całości finansuje płatnik składek), możliwość umorzenia istnieje jedynie w przypadku całkowitej nieściągalności, a nie ma do nich zastosowania zastrzeżenie z art. 28 ust. 3a powołanej ustawy. Wykazano, iż w przypadku strony całkowita nieściągalność nie zachodzi.

Pismem z dnia 27 maja 2009 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazała, że jej sytuacja uniemożliwia zapłacenie zaległych składek, ponieważ w przeliczeniu na członka rodziny ich dochód wynosi 250 zł na osobę miesięcznie. Odnośnie do pomocy teścia A. K.i oświadczył, iż pomaga on utrzymać porządek, opiekuje się czteromiesięczną córką, gdy żona musi wyjść, mieszkają w jego domu, natomiast nie udziela im wsparcia finansowego. Jest wdowcem, zamieszkuje "z tymczasową partnerką życiową", prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Zobowiązany podkreślił, że jego obecna sytuacja finansowa jest tragiczna, a po zlikwidowanej spółce nie pozostał żaden majątek, wręcz poniósł on straty.

A.K. podniósł nadto, że byłby w stanie spłacić swoje własne zadłużenie, gdyby umorzono mu pozostałe zaległości, do których należą także składki za wspólnika, który popełnił samobójstwo.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 18 listopada 2009 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia 21 maja 2009 r.

W toku postępowania zobowiązany pismem z dnia 22 lipca 2009 r. przedstawił swoją sytuację materialną, w tym szczegółowy plan wydatków ponoszonych na utrzymanie rodziny, przedkładając w załączeniu rachunki za media, harmonogramy spłaty zaciągniętych kredytów, zeznanie podatkowe PIT-37 za 2008 r.

Organ ZUS ustalił, iż aktualne wynagrodzenie strony w tym czasie wynosiło 1.360 zł brutto za sierpień oraz 1.496 zł brutto za wrzesień 2009 r. Zestawione ze sobą zeznania w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-37 wykazały: za 2007 r. dochód A.K. – 12.810 zł, jego żony – 1.004 zł, za 2008 r. dochód zobowiązanego – 23.252,01 zł, a jego żony – 0 zł. Miesięczne koszty utrzymania udokumentowano rachunkami: za gaz ok. - 120 zł, za wodę ok. - 30 zł, za energię elektryczną w zależności od miesiąca – ok. 23 zł oraz kolejne prognozy po 155,92 zł. W swoim piśmie strona oświadczyła, że zwracają teściowi wydatki za media, które oszacowano w skali roku: za energię elektryczną 1.199,19 zł, za gaz 509,09 zł, za wodę 182,44 zł, podatek od nieruchomości – 340 zł. W przeliczeniu na miesiąc kwota wydatków tych wynosi 185,89 zł. Ponadto małżonkowie K. mają dwie zaciągnięte pożyczki, których raty wynoszą 279,05 zł oraz 221,73 zł miesięcznie, a sam zobowiązany posiada kartę kredytową, z zadłużeniem na dzień 20 lipca 2009 r. w kwocie 2.300 zł.

W tym stanie faktycznym sprawy organ ZUS odmówił A.K. umorzenia zaległości składkowych, podtrzymując ocenę stanu faktycznego oraz argumentację prawną zawartą w decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu stwierdzono m.in., iż dostrzegając trudną sytuację finansową zobowiązanego nie można z góry stwierdzić, iż egzekucja byłaby bezskuteczna, zatem nie zachodzą przesłanki decydujące o całkowitej nieściągalności. Odnośnie do przesłanek określonych w § 3 cyt. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stwierdzono, iż również te przesłanki nie zostały spełnione. Umorzenie zaległości składkowych jest tu przewidziane dla sytuacji szczególnie drastycznych, a taka w sprawie nie zachodzi. Wnioskodawca bowiem pracuje, jeden z wykazanych kredytów został już spłacony, przedłożone faktury za media wskazują, że rachunki są opłacane na bieżąco, a zatem potrzeby rodziny są zaspakajane. Ponadto ocenie podlega nie tylko sytuacja finansowa, majątkowa, bytowa z chwili powstania zadłużenia, oraz z chwili rozpatrywania wniosku, ale również należy uwzględnić szanse na powodzenie, perspektywy na przyszłość, prognozę sytuacji materialno-bytowej. Okoliczności te stanowią ramy prawne, w jakich obowiązany jest się poruszać organ ZUS i nie zależą od jego dobrej bądź złej woli osób działających w jego imieniu. Przesłanka przewlekłej choroby również nie wchodzi w rachubę w przedmiotowej sytuacji.

Organ wyjaśnił również stronie, że do należności składkowych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, ze zm.). Zgodnie z art. 115 tej ustawy wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki. Istota odpowiedzialności solidarnej polega na tym, iż nie jest ona zależna od wkładów poszczególnych wspólników, nie wygasa z chwilą śmierci jednego z nich bądź z chwilą likwidacji spółki.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. K. wskazał, iż według decyzji z dnia 18 listopada 2009 r. łączna kwota należności składkowych wobec ZUS wynosi 53.142,85 zł. W tych okolicznościach Prezes ZUS stwierdził, iż sytuacja majątkowa skarżącego nie jest taka zła, by zagrażała zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych. Tymczasem, jak wynika to obliczeń skarżącego, po uregulowaniu miesięcznych należności (rachunków, rat pożyczek) dochód na jednego członka rodziny to ok. 100 zł miesięcznie. W tym stanie sprawy konieczność spłaty zaległości byłaby dla skarżącego całkowitą katastrofą dla niego i rodziny, zagrażając wręcz jego egzystencji w długim okresie czasu. Ponadto brak umorzenia tych należności będzie miał wpływ na rozwój i perspektywy życiowe jego dzieci.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, podnosząc te same argumenty merytoryczne co w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż podnoszone w jej treści.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. nr 163, poz. 1016).

Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze, a także okoliczność, że zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego.

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 listopada 2008 r. odmówiono umorzenia byłemu wspólnikowi zlikwidowanej już spółki cywilnej "A" należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jako zaległości spółki cywilnej obciążających także wspólników tej spółki.

Tymczasem, z art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.), mającego - z mocy art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.) - odpowiednie zastosowanie do należności z tytułu składek wynika, że wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości składkowe spółki i wspólników, wynikające z działalności spółki. Powyższe zasady z pewnymi modyfikacjami stosuje się również do byłych wspólników spółki na mocy § 2 cytowanego art.115 Ordynacji podatkowej, co wydaje się oczywiste wobec ustania bytu prawnego samej spółki, a więc pierwotnego dłużnika.

Oznacza to, iż byli wspólnicy spółki cywilnej ponoszą solidarną i osobistą odpowiedzialność za zobowiązania składkowe spółki. Ustalenie tej odpowiedzialności, zgodnie art. 108 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, wymaga jednak wydania stosownej decyzji, w której określa się również wysokość zobowiązania każdego ze wspólników. Dopóki zatem nie zostanie wydana decyzja ustalająca zobowiązanie wspólników, jako osób trzecich wobec spółki, z tytułu należności składkowych, organ właściwy w sprawach z zakresu tych należności nie może podejmować jakichkolwiek działań wobec majątku tych osób, w szczególności nie może prowadzić egzekucji tych należności z majątku wspólników (art. 108 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa). Przed wydaniem omawianej decyzji, nie jest więc możliwe również rozważanie dopuszczalności umorzenia wspólnikowi spółki cywilnej należności składkowych spółki, skoro nie nastąpiło jeszcze prawnie wiążące ustalenie jego odpowiedzialności z tego tytułu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2007, sygn. akt V SA/Wa 1594/07, LEX nr 484951).

Z akt rozpatrywanej sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji o odmowie umorzenia zaległości składkowych wobec skarżącego A. K. - jako byłego wspólnika spółki cywilnej "A" - wydana została decyzja na podstawie art. 108 § 1 i art. 115 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ustalająca zobowiązanie składkowe i jego wysokość wobec byłego wspólnika. Na wezwanie Sądu pełnomocnik organu przedłożył jedynie decyzję z dnia 9 maja 2008 r. wydaną na podstawie art. 81 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczącą stwierdzenia podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w okresie od 1 maja 2000 r. do 31 sierpnia 2000 r. Powyższa decyzja nie może zastąpić orzeczenia wydanego w trybie art. 115 Ordynacji podatkowej, a nadto dotyczy okresu od maja do sierpnia 2000 r. nie obejmuje zaś stycznia, lutego i marca 2001 r., a również tego okresu dotyczył wniosek skarżącego.

Na okoliczność możliwości przeniesienia odpowiedzialności spółki cywilnej "A" z tytułu zaległości składkowych na jej wspólników, powołano się w uzasadnieniu decyzji wydanej w drugiej instancji o odmowie umorzenia zaległości składkowych, co jednak nie zastępuje samej decyzji o ustaleniu zobowiązania z tego tytułu wobec wspólnika spółki. Oznacza to, że organy orzekające w niniejszej sprawie, nie mogły rozpatrywać wniosku skarżącego o umorzenie wobec niego - jako wspólnika spółki cywilnej "A" - zaległości składkowych tej spółki, bez uprzedniego ustalenia w drodze decyzji, iż skarżący zobowiązany jest do ponoszenia osobistej odpowiedzialności z tego tytułu za spółkę. Zdaniem Sądu decyzja taka powinna poprzedzać wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia składek pracowniczych w części finansowanej przez płatnika. Prezes Zakładu nie wyjaśnił również czy zasadnym byłoby uprzednie wydanie decyzji przenoszącej odpowiedzialność w odniesieniu do zaległości skarżącego jako wspólnika spółki cywilnej, przy czym organ winien mieć na uwadze przepisy dotyczące instytucji przedawnienia do wydania decyzji z art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej.

W konsekwencji stwierdzonej wadliwości, Sąd nie mógł ocenić zaskarżonej decyzji w jej materialnoprawnym zakresie, ponieważ wniosek skarżącego o umorzenie wobec niego zaległości składkowych spółki cywilnej będzie wymagał ponownego rozpatrzenia, z uwzględnieniem aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego, jeżeli zostanie wobec niego wydana decyzja ustalająca osobistą odpowiedzialność za zaległości składkowe spółki, jako wobec byłego wspólnika tej spółki.

Z tych wszystkich względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego wyżej wskazane w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzec, jak w sentencji. Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzji poprzedzającej zaskarżoną decyzję, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga.

Sąd zaniechał orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że skarżący występował w sprawie osobiście, bez profesjonalnego pełnomocnika, a z mocy art. 239 pkt 1lit. e Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwolniona była z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w niniejszej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych.