Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 465/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 1 ust. 1, par. 10
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz - Frymus WSA Maciej Dybowski WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 01 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi Kopalni Węgla Brunatnego [...] SA w K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/M.Dybowski


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Koninie w dniu [...] października 2003r wydał decyzję nr [...], w której na podstawie art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14.03.1985r o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (j.t. Dz.U. z 1998r. nr 90 poz. 575 zw zm.) oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294) w zw. z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (D.U. nr 132, poz. 1115) i art. 104 kpa stwierdził u J.K. brak podstaw do przyjęcia schorzenia za chorobę zawodową narządu słuchu.

J.K. odwołał się od tej decyzji, twierdząc, że jest ona krzywdząca.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu decyzją z dnia [...] grudnia 2003r, nr [...], utrzymał jednak w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przytoczył argumenty zawarte w poprzedniej decyzji. Nadto podniesiono, że stanowisko Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wyrażone w opinii z dnia 15.09.2003r zostało poparte wynikami kompleksowych badań audiologicznych przeprowadzonych z zastosowaniem metod obiektywnej oceny słuchu. IMP w Ł. jako jednostka orzecznicza drugiego szczebla wyjaśniła wątpliwości związane z lokalizacją uszkodzenia w obrębie narządu słuchu u J.K., nie potwierdzając cech uszkodzenia ślimaka, co jest niezbędnym kryterium przy rozpoznawaniu zawodowego uszkodzenia słuchu. Organ państwowej inspekcji sanitarnej jest związany rozpoznaniem chorobowym zawartym w orzeczeniu jednostki upoważnionej i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Mimo potwierdzonego narażenia zawodowego na hałas ponadnormatywny w latach 1973 - 1982 wobec braku rozpoznania jednostki zawartej w wykazie chorób zawodowych organ orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W wyniku skargi wniesionej przez J.K. na decyzję organu odwoławczego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 28 czerwca 2006r. sygn. akt IV SA/Po 272/06 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Koninie z [...] października 2003 nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W myśl § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do tegoż rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Do stwierdzenia istnienia takiej choroby niezbędne jest zatem łączne wystąpienie dwóch przesłanek - lekarskie rozpoznanie choroby umieszczonej w wykazie chorób zawodowych oraz określony związek przyczynowy choroby objętej wykazem z warunkami wykonywanej pracy. Właściwy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej na podstawie orzeczenia wydanego przez placówkę służby zdrowia upoważnioną (zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia) do rozpoznania takiej choroby oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. W ocenie Sądu orzeczenia lekarskie stanowiące podstawę wydania decyzji organów obu instancji nie spełniały wymogów opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Zdaniem Sądu, orzeczenie lekarskie placówki medycznej pierwszego stopnia – [...] Centrum Medycyny Pracy w P. z dnia [...] sierpnia 2002 r. nie spełniało w ogóle wymagań stawianym orzeczeniom lekarskim, gdyż organ medyczny ograniczył się w jego uzasadnieniu do lakonicznego stwierdzenia, że u J.K. stwierdzono obustronny ubytek słuchu typu odbiorczego, a stwierdzone zmiany nie wykazują związku z warunkami pracy w KWB w okresie zatrudnienia w latach 1971-2001 oraz wskazania, że dochodzenia epidemiologiczne z dnia 30 marca 2001 r. i dnia 16 stycznia 2002 r. nie potwierdzają narażenia na hałas powyżej NDN. Z kolei orzeczenia lekarskie z dnia [...] lipca 2003 r. i z dnia [...] września 2003 r. wydane przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. zawierały lakoniczne stwierdzenia o braku związku przyczynowego między ubytkiem słuchu u skarżącego a warunkami pracy. Przytoczone orzeczenia nie wskazują, dlaczego stwierdzony obustronny odbiorczy ubytek słuchu nie jest typowy dla zmian wywołanych działaniem hałasu. Nie zawierają także wyjaśnienia, czym został wywołany ubytek słuchu u skarżącego. A jest to kwestia istotna dla przekonywającego wyjaśnienia sprawy, zważywszy na fakt, że skarżący narażony był na pracę w hałasie przez 30 lat. Rzeczą organów orzekających w niniejszej sprawie było wezwanie lekarzy wydających opisane orzeczenie do jego uzupełnienia przez wyjaśnienie, czy praca w narażeniu na czynnik szkodliwy, jakim był hałas, spowodowała obustronny odbiorczy ubytek słuchu, czy też wyłączną i jedyną przyczyną uszkodzenia słuchu były zjawiska niezwiązane ze środowiskiem pracy. Zasadne w ocenie Sądu zatem było wskazanie dlaczego stwierdzony ubytek słuchu nie jest typowy dla zmian wywołanych działaniem hałasu. Niezrozumiała jest bowiem odmowa uznania choroby zawodowej na tej podstawie, że pomimo zdiagnozowania obustronnego odbiorczego ubytku słuchu, stwierdza się pozazawodowy charakter przyczyn tego uszkodzenia.

Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie Kopalnia Węgla Brunatnego "K." w K. S. A. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2007r. sygn. akt II OSK 1613/06 oddalił skargę kasacyjną .

W związku z powyższym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Koninie w dniu [...] października 2007r. wydał decyzję nr [...], w której stwierdził u J.K. chorobę zawodową – uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu wymienioną w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. W trakcie postępowania administracyjnego ustalono, iż J.K. zatrudniony był w Kopalni Węgla Brunatnego "K." S.A. od 16.01.1971 r. do 31.03.2002 r. na stanowisku ślusarza w:

* Oddziale KUM-3 od 16.01.1971 r. do 28.02.1973 r.,

* Oddziale MTK od 01.03.1973 r. do 28.02.1982 r.,

- Oddziale MTL od 01.03.1982 r. do 31.03.2002r.

W okresie zatrudnienia w Oddziale MTK J.K. zatrudniony był w hałasie o poziomie od 80dB(A) do l07dB(A), a od 01.03.1982 r. do 31.03.2002r. pracował

w narażeniu na hałas o poziomie równoważnym od 69 do 87 dB(A). J.K. badany był w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. gdzie rozpoznano

uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu i orzeczeniem lekarskim Nr [...] z dnia [...].09.2007r. orzeczono o rozpoznaniu choroby zawodowej.

W uzasadnieniu podano, że przeprowadzone kompleksowe badania audiologiczne

zweryfikowane audiometrią obiektywną (tymanometria, ABR) z uwzględnieniem audiometrii słownej wykazały obustronne odbiorcze upośledzenie słuchu typu ślimakowego o wielkości UP - 47,3 dB; uk- 50,7 dB (dodatni objaw wyrównania głośności, ubytek dyskryminacji w audiometrii mowy) obliczony jako średnia arytmetyczna w częstotliwościach 1,2,4 kHz dla każdego ucha oddzielnie, po uprzednim odjęciu poprawek dla fizjologicznych ubytków słuchu związanych z wiekiem. Wielkość i charakter stwierdzonego ubytku słuchu spełniają warunki wymaganego kryterium do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Po zweryfikowaniu danych dotyczących przebiegu pracy zawodowej oraz wielkości ekspozycji na hałas, stwierdzono iż nie można wykluczyć wpływu warunków pracy na powstanie

ubytku słuchu u J.K.. Mając więc na względzie fakt, iż stwierdzone u J.K. schorzenie jest przyczynowo związane z warunkami pracy i jest wymienione w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych orzeczono u J.K. chorobę zawodową.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Kopalnia Węgla Brunatnego "K." w K. S. A. zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie § 10 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych poprzez zakończenie postępowania mimo sprzecznych orzeczeń i braku istotnych wyników dochodzenia epidemiologicznego. Ponadto strona wnosząca odwołanie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i 77 Kpa poprzez nie wyjaśnienie i ustalenie w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu od zaprzestania pracy do wydania zaskarżonej decyzji oraz naruszenie art. 84 § 1 Kpa. Zdaniem Kopalni Węgla Brunatnego "K." w K. S.A. organ pierwszej instancji nie zastosował się również do zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego określonych w wyroku z dnia 3 kwietnia 2007r, sygn. akt II OSK 1613/06, z którego wynika, że orzeczenie lekarskie jest w istocie opinią w rozumieniu art. 84 § 1 Kpa i - jak każdy dowód - powinno być przez organ wszechstronnie ocenione. Innymi słowy, nie może być ono przez organ administracji przyjmowane bezkrytycznie. Jeżeli zatem taka opinia jest lakoniczna, nie zawiera dostatecznego uzasadnienia i wywołuje określone wątpliwości, to organ ma obowiązek wezwania właściwej jednostki do jej uzupełnienia bądź zasięgnąć opinii innej odpowiedniej placówki służby zdrowia w celu usunięcia zaistniałych wątpliwości. Zdaniem strony wnoszącej odwołanie w powyższej sprawie zarówno poprzednie orzeczenia lekarskie jak i ostatnie z [...].09.2007r. są ze sobą sprzeczne i nie zawierają właściwego i dostatecznego uzasadnienia. Orzeczenia te zawierają jedynie lakoniczne stwierdzenia i nie wyjaśniają dlaczego przy poprzednim badaniu niedosłuch był uznany za niezwiązany z chorobą zawodową, a obecnie ten sam Instytut Medycyny Pracy w Ł. stwierdza, że jest to choroba zawodowa, mimo że żadne inne dowody nie zostały przedstawione i przeprowadzone. Kopalnia Węgla Brunatnego "K." w K. S.A. powołując się na treść uzasadnienia wyroku NSA i przywołując jeden z zarzutów skargi kasacyjnej, iż przekroczenia hałasu dotyczą jedynie chwilowych sytuacji, natomiast w odniesieniu do 8-godzinnego dnia pracy hałas wynosił 78.2 dB(A) i był niższy od NDN, stwierdziła że sprawa nie została należycie wyjaśniona w zakresie wskazanym miedzy innymi w § 1 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych. Organ I instancji nie ustalił także różnicy pomiędzy ubytkami słuchu po zaprzestaniu pracy w KWB "K." w K. S.A. a obecnymi wynikami dotyczącymi ubytku słuchu u J.K. i nie wyciągnął z tego nasuwających się wniosków.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu decyzją z dnia [...] lipca 2008r, nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego wystąpił do Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K. z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie. WCMP w P. Ośrodek w K. po przeprowadzeniu ponownych badań audiologicznych w dniu [...].03.2008r. zweryfikowanych audiometrią obiektywną wydało w dniu [...].04.2008r. orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu u J.K. choroby zawodowej. W wyniku przeprowadzonych badań zdiagnozowało u J.K. obustronne upośledzenie słuchu typu ślimakowego o wielkości UL-66 dB, UP-58 dB (dodatni objaw wyrównania głośności) obliczony jako średnia arytmetyczna w częstotliwościach 1,2,4 kHz dla każdego ucha oddzielnie, po uprzednim odjęciu poprawek dla fizjologicznych ubytków słuchu związanych z wiekiem. WCMP w P. Ośrodek w K. wyjaśniło również, iż w związku z weryfikacją oceny narażenia zawodowego przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. z wyrażonej w orzeczeniu z dnia [...].09.2007r., nie można wykluczyć wpływu warunków pracy J.K. na powstanie ubytku słuchu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu odnosząc się do zarzutów dotyczących orzeczenia lekarskiego IMP w Ł. z dnia [...].09.2007r. nr [...] stwierdził, iż zawiera ono obszerne i właściwie umotywowane uzasadnienie. IMP w Ł. w ww. orzeczeniu lekarskim wyjaśnia dlaczego wielkość i charakter stwierdzonego ubytku słuchu spełniają warunki wymaganego kryterium do rozpoznania choroby zawodowej, podaje dokładne parametry stwierdzonego ubytku słuchu dla każdego ucha oddzielnie oraz wyjaśnia jakimi metodami diagnostycznymi posłużono się w procesie orzekania o chorobie zawodowej u osoby poddanej badaniu. IMP w Ł. wyjaśnia ponadto dlaczego w orzeczeniu z dnia [...].09.2007r. nr [...] dokonał zmiany stanowiska zawartego uprzednio w orzeczeniu z dnia [...].07.2003r. nr [...]. Wobec powyższego, w ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. orzeczenie lekarskie IMP w Ł. należy uznać za spełniające wymogi opinii biegłego. Nie znajdują zatem uzasadnienia zarzuty skarżącego, iż ww. orzeczenie lekarskie zawiera jedynie lakoniczne stwierdzenia i nie wyjaśnia dlaczego przy poprzednim badaniu niedosłuch był uznany za niezwiązany z chorobą zawodową. Organ odwoławczy ustosunkowując do zarzutów wnoszącego odwołanie, iż przekroczenia hałasu dotyczą jedynie chwilowych sytuacji, natomiast w odniesieniu do 8-godzinnego dnia pracy hałas wynosił 78.2 dB (A) i był niższy od NDN, powołał się na wyniki pomiarów hałasu w poszczególnych okresach zatrudnienia J.K. W okresie zatrudnienia w Oddziale MTK ww. zatrudniony był w hałasie o poziomie od 80 dB(A) do 107 dB(A) a od 01.03.1982r. do 31.03.2002r. pracował w narażeniu na hałas o poziomie równoważnym od 69 do 87 dB(A). Ponadto - jak wynika z relacji samego zainteresowanego - w latach od 1971 do 1982 pracował na remontach spycharek typu Det-250. W trakcie odpalania silników i rozruchu tych maszyn były przekraczane wszelkie normy hałasu. Z medycznego punktu widzenia hałas o natężeniu powyżej 80 dB w miarę wydłużania ekspozycji jest szkodliwy dla narządu słuchu, szczególnie u osób wrażliwych osobniczo. Ponadto organ odwoławczy powołał się przy tym na utrwalone już w orzecznictwie NSA i SN stanowisko, że istnienie związku przyczynowego między schorzeniem a warunkami pracy nie zawsze może być pewne; wystarczające jest w tym względzie wykazanie wysokiego (przeważającego) prawdopodobieństwa (orzecz. SN III PZP 85/86-OSNCP 1989r. nr9, poz.l09).

Kopalnia Węgla Brunatnego "K." w K. S. A. kwestionując powyższe rozstrzygnięcie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której podniesiono zarzuty tożsame z tymi, które zawarte były w odwołaniu. Skarżący wskazał również na naruszenie dyspozycji art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa) poprzez nie wykonanie wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2007r. sygn. akt II OSK 1613/06 w odniesieniu do obowiązku zbadania, czy przekroczenia hałasu dotyczyły jedynie chwilowych sytuacji. Kopalnia Węgla Brunatnego "K." w K. S. A. w skardze zwróciła również uwagę na istotne różnice zawarte w orzeczeniach będących podstawą rozstrzygnięcia kwestii wystąpienia u J.K. choroby zawodowej. Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K. po ponownych badaniach audiologicznych w dniu [...].03.2008r. rozpoznało niedosłuch o wielkości: ucho prawe – 58 dB, ucho lewe – 66 dB. Natomiast z orzeczenia z dnia [...].09.2007r. wydanego przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. wynika, że przeprowadzone badania audiologiczne wykazały niedosłuch o wielkości; ucho prawe – 47,3 dB, ucho lewe – 50,7 dB. Mimo znacznej różnicy pomiędzy wynikami badań wynoszącymi odpowiednio: ucho prawe 10 dB, ucho lewe 15,3 dB organ II instancji uznał jedno i drugie orzeczenie za prawidłowe i nie wyciągnął z tego nasuwających się wniosków.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 153 ppsa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z powyższego wynika, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane oraz poza zakres postępowania administracyjnego, w którym wydane zostało zaskarżone rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego objęte jest przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 1999r. sygn akt SA 527/97, LEX 47275). Z treści powołanego przepisu w jednoznaczny sposób wynika obowiązek organu orzekającego w sprawie podporządkowania się wyrażonej w orzeczeniu sądu ocenie prawnej jak i wytycznym sądu co do dalszego postępowania w sprawie. Ocena prawna może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999r. sygn. IV SA 1177/97, LEX 47301). Oceną prawną wyrażoną w wyroku związany jest też sąd, ilekroć dana sprawa będzie rozpoznawana przez sąd, jeżeli nie ulegną zmianie przepisy (wyrok SN z dnia 25 lutego 1998r., sygn. akt III RN 130/97, OSNA i US 1999, nr 1, poz. 2).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając w wyroku z dnia 3 kwietnia 2007r. sygn. akt II OSK 1613/06, iż Sąd pierwszej instancji właściwie zinterpretował i zastosował zakwestionowany przepis §1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych, w pełni zaakceptował pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 28 czerwca 2006r. sygn. akt IV SA/Po 272/06 , w którym powołując się orzecznictwo stwierdzono, że uszkodzenie narządu słuchu może nastąpić również w razie nieprzekroczenia dopuszczalnych norm natężenia hałasu. W uzasadnieniu podkreślono także, że jeżeli pojawią się wątpliwości, czy w konkretnym przypadku choroba mogła powstać z innych przyczyn niż zatrudnienie, to takie wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę.

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983r. nr 65 poz. 294 ze zm.) rozpoznawanie chorób zawodowych leży w gestii upoważnionych do tego jednostek organizacyjnych służby zdrowia, przy czym orzeczenia te w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej. Z tych też powodów, rolą organów prowadzących postępowanie w sprawie choroby zawodowej było przeprowadzenie postępowania pod kątem ustaleń co do związku przyczynowego pomiędzy postawioną diagnozą i wskazaniem konkretnego schorzenia, a działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy i zebrania dowodów o których mowa w art. 75 kpa. Powyższego należało dokonać zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2007r. sygn. akt II OSK 1613/06 oddalającego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 czerwca 2006r. sygn. akt IV SA/Po 272/06.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organy pierwszej jak i drugiej instancji w pełni zastosowały się do powyższego obowiązku korzystając z orzeczeń lekarskich wydanych przez uprawnione jednostki służby zdrowia. Treść tych opinii ma o tyle istotne znaczenie, iż w trakcie postępowania w sprawie choroby zawodowej traktować je należy jak opinię biegłego będącą szczególnym środkiem dowodowym w rozumieniu art. 84 § 1 kpa (wyrok NSA z 5.11.1998 - I SA 1200/98), który podlega ocenie organu administracyjnego orzekającego w danej sprawie na zasadzie swobodnej oceny dowodów. Poprzez opinię biegły przedstawia swoje stanowisko co do udostępnionych mu dowodów, które to stanowisko formułuje dzięki posiadaniu wiadomości specjalnych oraz praktyki zawodowej. Opinia jest składową pozwalającą organowi na odniesienie się do twierdzeń stron o okolicznościach sprawy i pozwala na zgodną z zasadami postępowania oraz logiki i dialektyki ocenę faktów. Nie ulega zatem wątpliwości, że opinia biegłego charakteryzować się musi zarówno spójnością, jak też odpowiednią systematyką i jasnością zawartej w niej treści. Zasadniczą cechą opinii jest również jej weryfikowalność. Chodzi w szczególności o to, aby przez uzewnętrznienie mechanizmu rozumowania i technik stosowanych przez biegłego, można było skontrolować zasadność jego stanowiska. Kontrolę tę przeprowadza jednak decydent procesowy (organ I i II instancji). Przedstawione wymagania co do opinii biegłego nie są jedynie formalnością, gdyż umożliwiają przeprowadzenie oceny tego dowodu, w ramach której organ orzekający zobowiązany jest także ujawnić motywy i sposób odniesienia się do przeprowadzonego dowodu. Stąd zarówno opinia fragmentaryczna, jak i nazbyt hermetyczna, uniemożliwia swobodną ocenę tego dowodu lub czyni ją niepełną (ułomną). W ocenie Sądu orzeczenie lekarskie będące podstawą wydania zaskarżonych decyzji jak i jej ocena dokonana przez organy orzekające w sprawie spełnia warunki dotyczące dowodu z opinii biegłych.

Odnosząc się dalej do orzeczenia lekarskiego jako opinii w rozumieniu art. 84 §1 kpa stwierdzić należy, iż pomiędzy decydentem procesowym a biegłym istnieje podział ról – biegły jest pomocnikiem decydenta procesowego w zakresie dostarczania decydentowi wiadomości specjalnych, do biegłego nie należy jednak ustalanie stanu faktycznego ani rozstrzyganie zagadnień prawnych. W szczególności utrwalonym jest pogląd, że zagadnienie związku przyczynowego bądź przyczynienia się do powstania szkody, należą do kwestii prawnych (odpowiednio - wyrok SN z: 25.4.1997 - I CKN 60/97 - OSNC 11/97/173; 6.6.1997 - II CKN 213/97 - OSNC 1/98/5), tym bardziej, iż w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (odpowiednio wyroki SN z: 19.7.1984 - II PRN 9/84 - OSNC 4/85/53; 4.6.1998 - III RN 36/98 - OSNAP 6/99/192; 11.3.1999 - III RN 128/98 - OSNAP 24/99/771). Za chorobę zawodową uważa się bowiem choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy - §1 ust rozporządzenia RM z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych .

Mając na uwadze wskazany wyżej podział ról pomiędzy decydentem procesowym a biegłym, organ prowadzący postępowanie, korzystając z wiadomości specjalnych w pełni wykonał wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji wydano decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Nr [...] z dnia [...].09.2007r. Natomiast w trakcie postępowania odwoławczego organ II instancji oparł się na orzeczeniu Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K. z dnia [...] kwietnia 2008r. Z obu orzeczeń wydanych przez kwalifikowane jednostki służby zdrowia wynika w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości ubytek słuchu u osoby poddanej badaniu spełniający warunki wymaganego kryterium do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Obie niezależne od siebie jednostki wydające w sprawie orzeczenia lekarskie po zweryfikowaniu danych dotyczących przebiegu pracy zawodowej oraz wielkości ekspozycji na hałas, stwierdziły że nie można wykluczyć wpływu warunków pracy na powstanie ubytku słuchu u J.K. Instytut Medycyny Pracy w Ł. jak i Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K. rozpoznały więc u osoby oddanej badaniu chorobę zawodową narządu słuchu wymienioną w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych. Przy uwzględnieniu treści tych opinii oraz utrwalonego w orzecznictwie stanowiska, że istnienie związku przyczynowego między schorzeniem a warunkami pracy nie zawsze może być pewne i wystarczające jest w tym względzie wykazanie wysokiego (przeważającego) prawdopodobieństwa (por. orzecz. SN III PZP 85/86 – OSNCP 1989r. nr 9, poz. 109), stwierdzić należy, iż organ odwoławczy nie przeprowadzając pomiarów w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu od zaprzestania pracy do wydania zaskarżonej decyzji nie naruszył wskazanych przez skarżącą art. 7 i art. 77 kpa.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy wynikami badań audiologicznych wynoszącymi odpowiednio: ucho prawe 10 dB, ucho lewe 15,3 dB stwierdzić należy, iż już z treści orzeczenia lekarskiego nr [...] o rozpoznaniu u J.K. choroby zawodowej wynika, iż różnice w wielkości ubytku słuchu wynikają ze specyfiki badania audiometrycznego wymagającego współpracy z pacjentem. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze znalazło to swe odzwierciedlenie również w uzasadnieniu decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu. Organ odwoławczy wyjaśniając tą kwestię odwołał się również do literatury, z której wynika że powyżej 15 lat narażenia na hałas proces uszkodzenia słuchu - reguły ulega stabilizacji, a dalsze pogorszenie słuchu przebiega łagodnie, wzrastając powoli w miarę upływu lat życia podobnie do krzywej wzorcowej dla presbyacusis, czyli naturalnego ubytku słuchu postępującego wraz z wiekiem (Śliwińska-Kowalska M, Kotyło P, Fiszer M. Zawodowe uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem - patogeneza, diagnostyka i zapobieganie. Otolaryngologia, 2003, 2(4), 151-160). Powoduje to, iż podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia art. 84 §1 kpa uznać należy za bezzasadny.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.

/-/ E. Kręcichwost – Durchowska /-/ E. Makosz – Frymus /-/ M. Dybowski

Za nieobecnego Sędziego

NSA Ewę Makosz-Frymus

/-/M.Dybowski

.