Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1538/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 39 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: Art. 7, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Sylwia Piwowarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na przerobienie instalacji elektrycznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy odmówił przyznania A. G. pomocy finansowej na przerobienie instalacji elektrycznej - na podstawie art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 3, ust. 4, art. 8, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), dalej "u.p.s.", § 1, § 2, § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 823), art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "K.p.a.".

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] odmówił A. G. pomocy finansowej na przerobienie instalacji elektrycznej, o którą zwróciła się we wniosku z dnia 6 lutego 2014 r.

Organ uznał, że: strona korzysta z pomocy ze środków społecznych od 2001 r., również w bieżącym roku jest objęta regularną pomocą, pomoc, którą otrzymała na zakup żywności na m-c luty, marzec i kwiecień 2014 r. odciąży budżet rodziny i umożliwi wygospodarować środki na wymianę instalacji, pomocy nie można traktować jako źródła dochodu, czy też formy utrzymania. Ustawodawca w art. 3 ust. 1 u.p.s. wskazał bowiem, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Od decyzji A. G. złożyła odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu SKO podniosło brak dostatecznego wyjaśnienia okoliczności sprawy w zakresie: sytuacji zdrowotnej skarżącej i jej córki, ustalenia kosztów leczenia, ustalenia zagrożenia pożarowego w związku z możliwością przepalenia instalacji elektrycznej, oszacowania ewentualnego kosztu naprawy instalacji elektrycznej, oceny możliwości skarżącej w sfinansowaniu naprawy instalacji elektrycznej, wyjaśnienia stanu prawnego domu, możliwości partycypacji pozostałych współwłaścicieli w naprawie instalacji elektrycznej.

Pracownik socjalny ponownie przeprowadził wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącej. Sytuacja rodzinna nie uległa zmianie. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 16-letnią córką. Jest zarejestrowana w PUP bez prawa do zasiłku, oferty pracy nie otrzymała. Poszukuje pracy także we własnym zakresie. Nie wykazuje żadnych dochodów z pracy dorywczej, posiada wykształcenie średnie - technik administracji. Po ukończeniu szkoły nie była nigdy zatrudniona w żadnym zakładzie pracy.

Sytuacja zdrowotna członków rodziny jest niekorzystna. Córka pozostaje w stałym leczeniu Kliniki z powodu schorzeń urologicznych oraz endokrynologicznych. Z powodu schorzeń wymaga stosowania odpowiedniej diety żywieniowej, nie może uczestniczyć w zbiorowym żywieniu. Córka pozostaje również pod kontrolą Centrum Sercowo - Naczyniowego. Z wykonanych badań w 2013 r. wynika, że córka ma zmiany zwyrodnieniowe - dyskopatyczne kręgosłupa. Obecnie ma zaleconą również operację prawego kolana. W grudniu 2013 r. córka stawała na komisji lekarskiej Zespołu d/s Orzeczenia o Stopniu Niepełnosprawności, otrzymała decyzję odmowną. Skarżąca odwołała się od decyzji. Wojewódzki Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skarżąca również pozostaje w leczeniu farmakologicznym. Przedstawiła skierowanie do Kliniki Okulistycznej, gdzie ma ustalony termin na 30.10.2014 r. W miesiącu kwietniu na swoje leczenie nie poniosła żadnych kosztów. Wydatki na leczenie córki wyniosły 523 zł.

Źródło utrzymania rodziny stanowią alimenty (350 zł), zasiłek rodzinny (106 zł), zasiłek okresowy (450 zł). Łącznie dochód rodziny ustalony zgodnie z zasadami art. 8 u.p.s. wynosi 906 zł.

Skarżąca z córką zamieszkuje w domu rodzinnym, którego jest współwłaścicielką w ¼, pozostałe ¾ części domu należą do siostry. Rodzina zajmuje suteryny domu. Na parterze zamieszkuje siostra skarżącej z córką. Piętro domu jest w stanie surowym, pozostaje puste. Podatek od nieruchomości reguluje wspólnie z siostrą. Dom ma ogrzewanie centralne węglowe. W zakupie opału partycypuje siostra. Skarżąca posiada odrębny licznik na wodę. Licznik energii elektrycznej jest wspólny. Należność za zużycie prądu powinna płacić aneksem na połowę z siostrą. Z uwagi na trudną sytuację finansową skarżąca od kilku miesięcy nie dokłada się do opłaty. Ponadto pomoc na ten cel otrzymuje siostra.

Wydatki poniesione w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku wyniosły łącznie 854 zł w tym: leczenie córki 523 zł (za konsultację ortopedyczną 200 zł, leczenie stomatologiczne 215 zł, dojazdy do K 108 zł), PZU 71 zł, śmieci 70 zł (zaległość za 4 m-ce), podatek 60 zł (I kwartał), butla gaz 60 zł, wydatki szkolne 70 zł. Skarżąca nie uregulowała należności: opłata wody 166,79 zł.

Podstawową zasadę udzielania pomocy społecznej formułuje art. 8 ust. 1 u.p.s., prawo do świadczeń przysługuje osobom, które nie mają żadnych źródeł utrzymania lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza ustawowego dochodu określonego w ustawie oraz w razie zaistnienia co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy.

Z akt sprawy wynika, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 453 zł, kryterium dochodowe na osobę w rodzinie kwalifikujące do pomocy na podstawie przepisów ustawy to kwota 456 zł. Występuje bezrobocie, bezradność.

Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że skarżąca spełnia warunek kryterium dochodowego do przyznania pomocy na zgłaszaną potrzebę. Jednak pomimo tego odmówiono przyznania pomocy z przeznaczeniem na sfinansowanie kosztów przerobieniu instalacji elektrycznej w całości wraz z licznikiem, materiałami i wykonaniem przerobienia instalacji.

W dziale I u.p.s. zawarte są przepisy ogólne przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z przepisami ogólnymi działu I ustawy zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka następuje poprzez przyznawanie świadczeń odpowiednich do okoliczności uzasadniających udzielenia pomocy (art. 3 ust. 3), z uwzględnieniem celów i możliwości pomocy społecznej (art. 3 ust. 4). Oznacza, to że samo spełnienie warunku kryterium dochodowego nie stanowi podstawy do przyznania pomocy a organ jest zobowiązany indywidualnie rozpoznać okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia bądź jego odmowę. Przepis ten należy także rozpatrywać w powiązaniu z art. 1 K.p.a. Stanowi on, że w toku postępowania wyjaśniającego organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Z kolei zgodnie z art. 39 u.p.s. zasiłek celowy jest świadczeniem na zaspokojenie oznaczonej potrzeby osoby ubiegającej się o pomoc, którą ustawodawca nazywa niezbędną potrzebą bytową. Zgodnie z tym przepisem w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Skarżąca utrzymuje, że w części domu, którym zamieszkuje konieczna jest wymiana instalacji elektrycznej z powodu zagrożenia życia. W podaniu o pomoc z dnia 6 lutego br. jak również w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu 18 lutego 2014 r. skarżąca nie podnosiła kwestii zagrożenia życia z powodu niesprawnej instalacji elektrycznej. Przeprowadzenie remontu instalacji uzasadniała potrzebą rozdzielenia liczników energii na dwa oddzielne mieszkania, ponieważ uważa, że zużywa mniej prądu niż siostra. Kwestia zagrożenia życia z powodu instalacji została podniesiona dopiero w odwołaniu od decyzji nr [...].

W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy stosownie do zalecenia Kolegium skarżąca została zobowiązana do dostarczenia ekspertyzy potwierdzającej występowanie zagrożenia pożarowego. Informacja ta została przedstawiona na kosztorysie związanym z rozdziałem instalacji, wykonaniem zasilania, przeglądem i wymianą instalacji w suterenie, w której zamieszkuje wraz z córką. Wynika z niej, że "aktualna instalacja nie spełnia wymogów stanu technicznego i stan izolacji przewodów grozi porażeniem i pożarem". Skarżąca przedstawiła kosztorys. Łączny koszt prac oszacowano na kwotę 4 600 zł. Oświadczyła również, że poniosła dodatkowy koszt za wycenę w wysokości 250 zł.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie jest w stanie w żadnym stopniu sfinansować kosztu naprawy instalacji elektrycznej i montażu licznika energii elektrycznej. Oświadczyła, że jest osobą bezrobotną, chorą, samotnie wychowującą 16-letnią córkę wymagającą stałego leczenia. Siostra ww., która jest współwłaścicielką domu w ¾ części również oświadczyła, że nie sfinansuje kosztu remontu instalacji w części zamieszkiwanej przez skarżącą. Jednocześnie oświadczyła, że pokryje koszty remontu instalacji w swojej części domu, ponieważ taki remont jest potrzebny aby siostra mogła naprawić instalację.

W art. 39 ust. 2 u.p.s. wymienione są cele, na jakie może być przyznany zasiłek celowy. Wyliczenie to ma charakter przykładowy a w kwestii przyznania pomocy na remont ustawodawca wyraźnie wskazuje na charakter tego remontu używając określenia "drobne remonty". W opinii organu w przypadku skarżącej remont nie ma charakteru "drobnego". Przemawia za tym rozmiar i koszt napraw. Trudno bowiem kwotę 4 600 zł uznać za drobną podobnie jak za drobny remont nie może być uznany wykazany w kosztorysie zakres prac. Dlatego w opinii organu wnioskowana kwota wsparcia nie może być udzielona z uwagi na przekroczenie ustawowo określonego zakresu i przeznaczenia pomocy.

Organ dostrzega, ze w sytuacji kiedy stan instalacji stwarza zagrożenie pożarowe pomoc na jej remont można uznać za niezbędną potrzebę. Dlatego organ rozważył możliwość dofinansowania planowanego remontu. Jednak z uwagi na fakt, że żaden z właścicieli domu nie ma możliwości finansowych na przerobienie instalacji i nie zadeklarował żadnej kwoty w złożonych oświadczeniach, organ uznał, że brak jest podstaw do przyznania dofinansowania. W art. 2 ust. 1 u.p.s. ustawodawca zapisał bowiem, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

W sytuacji kiedy rodzina nie jest w stanie w znacznej części dofinansować remontu przyznanie pomocy ze środków publicznych nie ma uzasadnienia, ponieważ założony cel nie zostanie osiągnięty.

Istotne w sprawie jest także, że zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Plan finansowy na 2014 r. na realizację zadań z zakresu pomocy społecznej w formie zasiłków celowych na dzień 13 czerwiec br. wynosi 205 079 zł. Dotychczas pomocy udzielono 203 osobom na łączną kwotę 75054 zł. Średnia wysokość zasiłku celowego dla osób spełniających warunek kryterium dochodowego wynosi -171 zł, osoby korzystały średnio z 2 zasiłków.

Jak wynika z powyższego kwota zasiłku celowego o jaką ubiega się skarżąca tj. 4 600 zł jest bardzo nieproporcjonalna do średniej kwoty zasiłku celowego wypłacanego w OPS w I półroczu 2014 r. Jednocześnie organ wyjaśnił, że środki, które pozostają w dyspozycji są niezbędne na realizację pomocy w bieżącym roku. Biorąc pod uwagę liczbę osób ubiegających się o pomoc, organ musi ograniczać rozmiar pomocy aby zabezpieczać środki na pomoc na kolejne miesiące, w szczególności dla osób nie posiadających żadnego dochodu. W drugiej połowie roku znaczna część pomocy przeznaczana jest na zakup opału (zasiłki celowe, pomoc w naturze).

Nie ulega wątpliwości, że OPS stara się w stosunku do skarżącej jej potrzeby niezbędne zaspokajać, przyznając zasiłki celowe, okresowe. Ww. otrzymuje regularne comiesięczne wsparcie finansowe ze środków pomocy społecznej i zabezpieczenia rodzinnego. Skarżąca nie czyni żadnych starań aby pozyskać jakiekolwiek dochody w ramach własnej aktywności. Łączna wartość udzielonej pomocy w okresie od grudnia 2001 r. do 31 maja 2014 r. wynosi 53.953,85 zł.

Ponadto po rozpatrzeniu wniosku z dnia 4 czerwca 2014 r. przyznano pomoc w formie: zasiłku okresowego od 1.06.2014 r. - 31.08.2014 r. w kwocie 450 zł miesięcznie, zasiłek celowy w ramach programu rządowego "pomoc państwa w zakresie dożywiania" na m-c lipiec i sierpień w wysokości 139, 5 zł miesięcznie.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

W opinii organu, skarżąca oczekuje zaspokojenia wszystkich jej potrzeb, a tymczasem przerzucanie przez skarżącą na OPS obowiązku ponoszenia wszystkich swoich wydatków nie znajduje uzasadnienia w u.p.s. Pomocy z OPS nie można, bowiem traktować jako źródła dochodu czy też formy utrzymania.

A. G. wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Zaznaczyła, iż Ośrodek Pomocy Społecznej nie zrobił nic aby jej pomóc, choć instalacja uległa zniszczeniu już w 2010 r. podczas nawałnic. Skarżąca podniosła, że obecny stan instalacji zagraża pożarem, a także ogranicza jej codzienne funkcjonowanie. Przedstawiła swoją ciężką sytuację finansową. Dodała też, że mimo pomocy z OPS nie wystarcza jej na bieżące opłaty oraz wydatki związane z leczeniem i życiem. Podniosła, że podejmowała wszystkie kursy i prace porządkowe, na które skierował ją OPS, ponosząc ich negatywne skutki zdrowotne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 lipca 2014 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji - na podstawie art. 2, art. 3, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 106 ust. 1 u.p.s., § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał treść art. 2 ust. 1, art. 3, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 106 ust. 1, art. 39, art. 8 u.p.s. Zasadę przyznawania pomocy społecznej dla osób w rodzinie formułuje art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s., na gruncie którego prawo do świadczeń przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł (§ 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, oraz przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15 u.p.s.

Bezspornie skarżąca nie przekracza kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Jednak organ postanowił odmówić przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu instalacji elektrycznej. Organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Niewątpliwie skarżąca znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, zarówno ona, jak i jej córka mają problemy zdrowotne, a w domu, w którym mieszkają powinna zostać wymieniona instalacja elektryczna, ale powyższe okoliczności nie stanowią automatycznie podstawy do przyznania zasiłku celowego. Według organu odwoławczego, podjęcie rozstrzygnięcia w oparciu o przesłanki przedstawione w zakwestionowanej decyzji nie przekracza granic swobodnego uznania zakreślonych organowi administracji w u.p.s. Decyzja organu I instancji zapadła po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania administracyjnego, w trakcie którego ustalono sytuację finansową, mieszkaniową i zdrowotną skarżącej i jej córki.

Organ uwypuklił, że wykorzystując instytucję zasiłku celowego nie można żądać od organów pomocy społecznej zaspokajania potrzeb osób potrzebujących w sposób ciągły we wszelkich sferach (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Po 393/12, LEX nr 1222393). Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują określonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może udzielać świadczeń w wysokości oczekiwanej przez wszystkie osoby ubiegające się o pomoc. Tymczasem skarżąca stale korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej, który w miarę uzyskanych funduszy stara się zaspakajać jej podstawowe potrzeby.

Organ odwoławczy wskazał, że w pełni podziela stanowisko organu I instancji, że w art. 39 ust. 2 u.p.s. ustawodawca przewidział pomoc na "drobne remonty i naprawy", a zakresu prac wskazanego przez skarżącą nie sposób uznać za "drobny remont" ("drobną naprawę"). Koszt naprawy rzeczonej instalacji elektrycznej został wyceniony na 4 600 zł. Kwota ta nie mieści się w granicach i możliwościach Ośrodka Pomocy Społecznej. Z kolei przyznanie zasiłku celowego w mniejszej wysokości nie znajduje uzasadnienia, gdyż skarżąca nie posiada środków, które umożliwiłyby jej jakiekolwiek dofinansowanie remontu, a zatem w przypadku udzielenia częściowej pomocy, cel nie zostanie osiągnięty – instalacja nie zostanie naprawiona.

Organ odwoławczy podkreślił, że instytucja pomocy społecznej ma charakter jedynie pomocniczy, natomiast skarżąca sama powinna wykazać się aktywnością zmierzającą do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej.

A. G. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, opisując swoją ciężką sytuację finansową i rodzinną.

Podkreśliła, że obecny stan instalacji zagraża pożarem. Podniosła, że jej siostra będąca współwłaścicielką domu wychowuje samotnie niepełnosprawną od urodzenia córkę, która od roku leczy się na nowotwór złośliwy. Mimo to siostra zadeklarowała, że pokryje koszty związane z naprawą instalacji elektrycznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a.

Nie ulega żadnej wątpliwości, że możliwość przyznania zasiłku celowego z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. i jego wysokość zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę. Powyższe oznacza, iż organ orzekając w konkretnej sprawie może więc, a nie musi przyznać wnioskowaną pomoc, oceniając sytuację wnioskodawcy, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania. Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji.

Rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 K.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 K.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 K.p.a.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omawianym zakresie Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Mimo tego, że ustawodawca nie zdefiniował w u.p.s. pojęcia "niezbędnej potrzeby bytowej", to jednak w art. 39 ust. 2 zawarł przykładowe, a więc nie wyczerpujące, wyliczenie tego typu potrzeb, co stanowić może wskazówkę do interpretacji tego pojęcia. W przepisie tym wymienione są potrzeby: zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, kosztów pogrzebu, które są uzasadnione podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumujące się jednorazowo. Chodzi przede wszystkim o potrzeby, bez których zaspokojenia powstaje niebezpieczeństwo zagrożenia życia i zdrowia osoby (żywność, leki, leczenie, opał, odzież). W ten kanon wpisują się również potrzeby w postaci drobnych remontów i napraw, jednak chodzi tu tylko o takie naprawy i remonty, które zabezpieczają byt, a nie które podnoszą jakość życia.

W ocenie Sądu w tak rozumiany zakres pojęcia "niezbędna potrzeba bytowa" w sposób jednoznaczny wpisuje się potrzeba w postaci remontu instalacji elektrycznej w domu w którym mieszka skarżąca, skoro stan instalacji stwarza zagrożenie pożarowe, co słusznie zauważyły organy. Należy też przypomnieć, że z przedłożonego przez skarżącą na żądanie organów kosztorysu remontu wynikało, iż "aktualna instalacja nie spełnia wymogów stanu technicznego i stan izolacji przewodów grozi porażeniem i pożarem".

Jak wskazują zasady doświadczenia życiowego i zasady logiki, taka sytuacja stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia osób w tym domu przebywających i ta okoliczność winna stanowić podstawową determinantę przy rozważaniach dotyczących zasadności przyznania wnioskowanego świadczenia. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji jak i decyzji ja poprzedzającej organy obu instancji nie dostrzegły właściwego znaczenia tej okoliczności, odmawiając przyznania zasiłku.

Pominięcie znaczenia tej okoliczności w żaden sposób nie uzasadniało odwoływanie się przez organy do tego, że remont nie ma charakteru "drobnego" skoro wynosić ma kwotę 4 600 zł, ponieważ z samej istoty pojęcie to ma charakter relatywny – względny. Podobnie należało ocenić odwoływanie się do możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej, czy też średniej wysokość przyznawanych zasiłków celowych oraz do tego, że pomocy nie można traktować jako źródła dochodu, czy też formy utrzymania.

Zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona. Zatem tylko w tak wyznaczonych granicach muszą i mogą realizować cele powierzone im w u.p.s. Z uwagi zaś na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych są upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń, które to świadczenia - wobec postępującej pauperyzacji części społeczeństwa - muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia.

Jednakże ustawodawca nie uzależnił wysokości zasiłku celowego od średniej wysokość przyznawanych zasiłków celowych, a pozostawił to uznaniu organom pomoc społeczna świadczących w odniesieniu do konkretnych okoliczności w jakiej znajduje się osoba oczekująca takiej pomocy. Niewątpliwie to czy polityka jaką w zakresie pomocy społecznej prowadzi gmina, jest adekwatna, do istniejących na jej obszarze potrzeb i czy w celu jej realizacji wykorzystuje wszystkie prawnie dostępne jej możliwości, choćby pozyskując na ten cel dofinansowanie w formie dotacji celowych nie podlega ocenie sądu rozpoznającego skargę w sprawie, której granice wyznaczyła decyzja administracyjna odmawiając przyznania jednostce pomocy społecznej. Ocenie takiej podlega jednak stanowisko organów odwołujące się w decyzji do możliwości finansowych czy też średniej wysokość przyznawanych zasiłków celowych.

W przepisach art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. ustanowiono zasady indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania świadczeń, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy. Zasada fakultatywności polega na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie.

To wskazuje na możliwość określania różnej wysokości przyznawanych zasiłków celowych w zależności od konkretnej sytuacji, czego organy nie dostrzegły.

Należy przypomnieć, że skarżąca ubiega się wprawdzie o sfinansowanie całości wydatku na remont instalacji oraz montaż licznika energii elektrycznej. Koszt prac oszacowano na kwotę około 4 600 zł. Jednakże jak wynikało z dokonanych ustaleń, skarżąca z córką zamieszkuje w domu rodzinnym, którego jest współwłaścicielką w ¼, pozostałe ¾ części domu należą do siostry. Nie sposób, zatem było podzielić stanowiska organów, że skoro żaden z właścicieli domu nie ma możliwości finansowych na przerobienie instalacji, brak jest podstaw do przyznania dofinansowania, ponieważ założony cel nie zostanie osiągnięty, zwłaszcza w świetle podniesionej wprawdzie dopiero w skardze okoliczności, że siostra zadeklarowała, że pokryje koszty związane z naprawą instalacji elektrycznej.

Podobnie należy ocenić argumentację organów dotyczącą niekwestionowanej ciężkiej sytuacji materialnej i osobistej skarżącej, brak jakichkolwiek dochodów oraz w obecnej sytuacji, brak możliwości uzyskania tych dochodów w powiązaniu z dotychczas uzyskiwanymi świadczenia z pomocy społecznej.

Powyższe zdaniem Sądu, daje podstawę do oceny, że decyzje te wbrew stanowisku wyrażonemu przez organ odwoławczy, zostały wydane z przekroczeniem granic swobodnego uznania.

Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c P.p.s.a.– orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy uwzględnią oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.