Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 55/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Skarżony organ: Dyrektor Szkoły
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 września 2020 r. sprawy ze skargi T. R. na bezczynność Dyrektora Szkoły [...] w W. C. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Szkoły [...] w W. C. do załatwienia pkt 3 wniosku T. R. z [...] lutego 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Dyrektora Szkoły [...] w W. C. do załatwienia pkt 1 i 2 wniosku T. R. z [...] lutego 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej; 3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu ww. wniosku; 4. stwierdza, że ww. bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 5. zasądza od Dyrektora Szkoły [...] w W. C. na rzecz skarżącego T. R. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] marca 2020 r. T. R. (dalej też jako "Wnioskodawca" lub "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły [...] S. W. w W. C. (zwanego też dalej "Dyrektorem Szkoły" lub "Organem") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zarzuciwszy Organowi naruszenie art. 61 ust. 1 i 4 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429; dalej w skrócie "u.d.i.p.") przez nieudostępnienie żądanej informacji publicznej w przewidzianym ustawą terminie, autor skargi wniósł o:

i) zobowiązanie Dyrektora Szkoły do rozpatrzenia wniosku Skarżącego z [...] lutego 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej;

ii) stwierdzenie, że Dyrektor Szkoły dopuścił się bezczynności;

iii) zasądzenie od Dyrektora Szkoły na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły, A. P., pismem z [...] marca 2020 r., wniosła o oddalenie skargi w całości i nieobciążanie Organu kosztami postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyjaśniła, że w dniu [...] marca 2020 r. T. R. skierował skargę (data wpływu: [...] marca 2020 r.) na bezczynność Dyrektora Szkoły w przedmiocie nie udostępnienia informacji publicznej – statutu placówki, protokołu z ostatniego posiedzenia rady pedagogicznej oraz wysokości średniego wynagrodzenia miesięcznego brutto dyrektora szkoły za I-XII 2019 r. Jednocześnie Dyrektor Szkoły poinformowała, że w dniu [...] marca 2020 r. Wnioskodawcy została udzielona odpowiedź drogą elektroniczną.

Na wezwanie Sądu, Dyrektor Szkoły przesłała przy piśmie z [...] lipca 2020 r. wydruki korespondencji mejlowej pomiędzy Organem a Wnioskodawcą, obrazujące sposób załatwienia wniosku z [...] lutego 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg wyszczególnionych w tym przepisie, w tym skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 8 i 9.

W przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, z jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością.

W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" (bierności) podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu. W takim przypadku sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną i czy rzeczywiście wnioskodawca mógł skutecznie domagać się jej udostępnienia. Należy jeszcze podkreślić, że aby można było uznać, iż nie zachodzi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej (także takiej, której organ nie posiada), podmiot zobowiązany do jej udzielenia w formie uregulowanej ustawą o dostępie do informacji publicznej powinien wypowiedzieć się w tym przedmiocie. Tylko w takim przypadku uwolni się od zarzutu bezczynności w sprawie. Identycznie powinien postąpić w sytuacji, gdy posiada żądane informacje, lecz z uwagi na ograniczenia dostępu nie może ich udostępnić (zob. wyrok NSA z 17.04.2013 r., I OSK 3109/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").

W myśl art. 21 in principio ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429, z późn. zm.; w skrócie "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jednakże, zgodnie z utrwaloną od lat linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej (czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.) ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, CBOSA). Przyjmuje się, że zasady tej nie zmieniło wprowadzenie z dniem 01 czerwca 2017 r. do art. 37 k.p.a. (a w związku z tym także do art. 52 § 2 p.p.s.a.) nowego środka zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji, w postaci ponaglenia (w miejsce dotychczas stosowanego w takich przypadkach zażalenia albo wezwania do usunięcia naruszenia prawa).

Do skarg na bezczynność – także w zakresie udostępnienia informacji publicznej – nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 11.05.2011 r., I OSK 716/11; z 26.05.2011 r., I OSK 857/11 – CBOSA). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. wyrok NSA z 29.04.2011 r., I FSK 249/10, CBOSA; por. też wyrok WSA z 27.10.2011 r., II SAB/Po 60/11, CBOSA). Trafność takiej wykładni potwierdza obecnie przepis art. 53 § 2b ab initio p.p.s.a., dodany z dniem 01 czerwca 2017 r.

Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania.

Przedmiotem tej skargi uczyniono bezczynność Dyrektora Szkoły w udostępnieniu Skarżącemu informacji w zakresie przedstawionym w jego wniosku wysłanym mejlem w dniu [...] lutego 2020 r. – tj. bezczynność w udostępnieniu statutu Szkoły, protokołu z ostatniego posiedzenia Rady Pedagogicznej oraz wysokości średniego całkowitego wynagrodzenia miesięcznego brutto Dyrektora Szkoły w okresie od stycznia do grudnia 2019 r.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niezbędne jest udzielenie na wstępie odpowiedzi na dwa pytania: po pierwsze, czy Dyrektor Szkoły jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej, a po drugie, czy taką informację (publiczną) stanowią żądane przez Skarżącego dokumenty oraz dane. Twierdząca odpowiedź na oba pytania nie była prima facie przedmiotem sporu pomiędzy stronami, jednak Sąd był zobligowany te kwestie rozważyć z urzędu.

Katalog podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej określa art. 4 u.d.i.p., w świetle którego są nimi władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W świetle tego przepisu dyrektorzy szkół są powszechnie uznawani w orzecznictwie sądowym za podmioty obowiązane od udostępnienia informacji publicznej, czy to jako "organy władzy publicznej" w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (w znaczeniu funkcjonalnym – zwłaszcza z uwagi na posiadane przez dyrektorów szkół kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach uczniów), czy też jako "podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym" (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Przy tym wynikający z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązek udostępniania informacji publicznej spoczywa zarówno na dyrektorach szkół publicznych (por. wyrok NSA z 25.04.2012 r., I OSK 248/12, CBOSA, a także wyroki WSA: z 08.11.2011 r., II SA/Po 656/11; z 16.02.2016 r., II SA/Kr 1573/15; z 07.11.2017 r., II SAB/Ol 64/17; z 16.08.2018 r., II SAB/Go 39/18 – CBOSA), jak i niepublicznych (por. wyroki NSA: z 01.12.2011 r., I OSK 1630/11; z 28.01.2014 r., I OSK 2076/13 – CBOSA), gdyż wszystkie te szkoły wykonują zadania publiczne w dziedzinie edukacji i zwykle też dysponują majątkiem publicznym (choćby w postaci publicznych subwencji/dotacji).

Wobec tego Dyrektor Szkoły jest bez wątpienia podmiotem obowiązanym do udzielania informacji publicznych, będących w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Kwestia ta, jak to już wskazana, nie była przedmiotem sporu pomiędzy stronami.

Podobnie poza sporem, jak się wydaje, pozostaje również kwestia kwalifikacji prawnej żądanej informacji. Organ w odpowiedzi na skargę nie kwestionował bowiem, że mamy w tym przypadku do czynienia z informacją publiczną. Mimo to Sąd był zobligowany z urzędu zweryfikować także status prawny żądanych informacji.

Rozważając ten aspekt sprawy, wypada wyjść od stwierdzenia, że prawo dostępu do informacji publicznej wynika wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która w – przywołanym w skardze – art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP). Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP).

Tryb udzielania informacji, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji, określają ustawy (art. 61 ust. 4 ab initio Konstytucji RP). Rudymentarnym aktem prawnym regulującym tę problematykę jest ustawa o dostępie do informacji publicznej, która normuje podstawowe zasady oraz tryby udostępniania tego rodzaju informacji. Jednocześnie ustawa ta wprowadziła swoistą definicję legalną "informacji publicznej", przez którą, zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., należy rozumieć "każdą informację o sprawach publicznych". Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, w którym znalazły się m.in. informacje o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o: a) statusie prawnym lub formie prawnej, b) organizacji, c) przedmiocie działalności i kompetencjach, d) organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, e) strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5, f) majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p.).

W doktrynie zasadnie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28–29).

W świetle dotychczasowych uwag żądany przez Wnioskodawcę statut szkoły oraz pozostałe dokumenty i dane, o których mowa w jego wniosku z [...] lutego 2020 r., w tym wynagrodzenie dyrektora szkoły (zwłaszcza jeśli jest finansowane ze środków publicznych), stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, jako że mieszczą się w szczególności w zakresie informacji określonych w art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność kognicja sądu administracyjnego ogranicza się do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub czynności i czy dokonał tego w zakreślonym przez ustawodawcę terminie. W postępowaniu tym sąd nie bada natomiast sprawy pod kątem merytorycznym i nie ocenia przyczyn niepodjęcia przez organ czynności lub aktu, do którego był zobowiązany na mocy odpowiednich przepisów prawa materialnego – jest to badane przez sąd dopiero w przypadku wytoczenia skargi na określone rozstrzygnięcie organu. Wyrok uwzględniający skargę na bezczynność nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności (zob. wyrok NSA z 15.12.2011 r., I OSK 1721/11, CBOSA).

Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej przyjmuje się, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Natomiast powiadomienie o tym, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, następuje w formie "zwykłego" pisma. Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział natomiast w takich przypadkach, gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia, bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania (zob. art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) – tj. gdy istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), bądź przeszkody do jej udostępnienia w określony sposób lub w określonej formie (zob. art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).

W świetle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że, jak wynika z akt sprawy:

- Skarżący wysłał przedmiotowy wniosek o udostępnienie informacji publicznej za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu [...] lutego 2020 r. z adresu e-mali: tymon.radzik@ccwe.pl, na wskazany na stronie internetowej Szkoły (https://spskwolka.edu.pl/kontakt/) adres do kontaktu: szkola@spskwolka.edu.pl;

- wniosek obejmował żądanie przesłania na adres e-mail Wnioskodawcy: "1) statutu szkoły, 2) protokołu z ostatniego posiedzenia rady pedagogicznej – z wyłączeniem danych chronionych na podstawie art. 5 udip (anonimizacja, 3) wysokości średniego całkowitego wynagrodzenia miesięcznego brutto dyrektora szkoły w okresie styczeń - grudzień 2019".

- odpowiedź na ten wniosek Dyrektor Szkoły wysłała mejlem z [...] marca 2020 r., przy którym przekazała wersję elektroniczną statutu Szkoły oraz skan ostatniego posiedzenia rady pedagogicznej. Ponadto wyjaśniła, że: "Co do prośby o udostępnienie średniego całkowitego wynagrodzenia miesięcznego brutto dyrektora zwrócę się w tej kwestii do inspektora danych osobowych, aby wypowiedział się na temat możliwości udostępniania żądanych danych";

- w mejlu z [...] marca 2020 r. Skarżący, dziękując za przesłane informacje, wskazał: "Celem pełnej realizacji wniosku, proszę o niezwłoczne dosłanie informacji, o które wnosiłem w pkt 3 wniosku z dn. [...] lutego 2020 r., a także przesłanie wersji protokołu uwidaczniającej tożsamość protokolanta oraz listy obecności, będącej załącznikiem do protokołu, lub ew. zakończenie sprawy w trybie przewidzianym w art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie od informacji publicznej, celem umożliwienia sądowo-administracyjnej kontroli stanowiska faktyczno-prawnego Dyrektora Szkoły";

- w odpowiedzi na powyższe Dyrektor Szkoły przesłała przy mejlu z [...] marca 2020 r. skan wnioskowanego protokołu. Jednocześnie poinformowała Wnioskodawcę, że: "o informacje o zarobkach dyrektora szkoły proszę zwrócić się do organu prowadzącego szkołę Adres [...] ul. [...] [...]". Ponadto poinformowała, że w związku z obecną sytuacją spowodowaną koronawirusem załatwianie spraw i wniosków może ulec wydłużeniu.

W świetle twierdzeń zawartych w skardze i w odpowiedzi na skargę oraz w późniejszej korespondencji mejlowej stron, której wydruk został załączony do pisma procesowego Dyrektora Szkoły z [...] lipca 2020 r., przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy Organ dopuścił się bezczynności w sprawie udostępnienia informacji publicznej, której dotyczył wniosek z [...] lutego 2020 r.

W związku z tym należy zauważyć, że skoro Skarżący wysłał w dniu [...] lutego 2020 r. wniosek o informację publiczną – na adres poczty elektronicznej Szkoły, oficjalnie podany na jej stronie internetowej (https://spskwolka.edu.pl, zakładka "Kontakt") – to uznać należy, że wniosek ten wpłynął do podmiotu zobowiązanego do jego załatwienia w tym samym dniu, gdyż w przypadku prawidłowo działającej poczty elektronicznej zasadniczo dzień wysłania wiadomości jest zarazem dniem, w którym znajduje się ona w poczcie elektronicznej adresata (por. postanowienie NSA z 03.11.2015 r., I OSK 1940/15, CBOSA). W niniejszej sprawie kwestia ta jawi się jako niesporna.

Zatem podstawowy, czternastodniowy termin do udzielenia żądanej informacji (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) upływał z dniem [...] marca 2020 r. (7 marca 2020 r. przypadał w sobotę – por. art. 57 § 4 k.p.a.). Skarga na bezczynność została wniesiona przed upływem tego terminu, w dniu [...] marca 2020 r. (data stempla pocztowego), co w niniejszej sprawie nie ma jednak istotnego znaczenia, gdyż Dyrektor Szkoły do dnia wpływu przedmiotowej skargi na bezczynność (10 marca 2020 r.) nie udzieliła odpowiedzi na ww. wniosek. Uczyniła to dopiero, i to jedynie częściowo, w dniach [...] marca 2020 r. oraz [...] marca 2020 r., przy czym uprzednio nie skorzystała z możliwości wydłużenia terminu udostępnienia informacji publicznej, jaką przewiduje art. 13 ust. 2 u.d.i.p. W konsekwencji, w świetle zalegających w aktach sprawy wydruków wiadomości mejlowych wymienionych pomiędzy stronami, należy uznać, że wniosek Skarżącego w zakresie:

- pkt 1 (udostępnienie statutu Szkoły) – został załatwiony w dniu [...] marca 2020 r., a więc 3 dni po ustawowym terminie;

- pkt 2 (udostępnienie protokołu z posiedzenia Rady Pedagogicznej) – został załatwiony w dniu [...] marca 2020 r., a więc 11 dni po ustawowym terminie;

- pkt 3 (udostępnienie danych dotyczących średniego całkowitego wynagrodzenia miesięcznego brutto Dyrektora Szkoły w okresie I–XII 2019 r.) – nie został dotychczas załatwiony w sposób należyty.

Wprawdzie Dyrektor Szkoły w mejlu z [...] marca 2020 r. wskazała Wnioskodawcy, by zwrócił się o tę informację do organu prowadzącego Szkołę (podając zarazem jego dokładny adres) – który to organ, co niewątpliwe, może być w konkretnym przypadku organem właściwym do udostępniania informacji publicznej dotyczącej prowadzonej przez siebie szkoły (por. np. wyrok NSA z 01.12.2011 r., I OSK 1630/11, CBOSA) – jednak w żaden sposób nie wyjaśniła, dlaczego sama tej informacji nie udostępniła. W szczególności nie wskazała, czy żądanej informacji nie posiada (por. art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), czy może nie jest w stanie zweryfikować jej publicznego / niepublicznego charakteru (bo np. nie zna źródeł finansowania dyrektorskiego wynagrodzenia), czy może z innych jeszcze powodów.

Od razu należy w tym miejscu zaznaczyć, że wprawdzie powiadomienie wnioskodawcy o stwierdzeniu nieposiadania żądanej informacji nie wymaga formy decyzji, lecz jest dokonywane "zwykłym" pismem, ale jednocześnie w tym piśmie należy takie twierdzenie uwiarygodnić, poprzez przytoczenie bliższych danych pozwalających na ocenę rzetelności oświadczenia, iż żądane dokumenty nie znajdują się w posiadaniu adresata wniosku (por.: I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 105; wyrok WSA z 05.09.2013 r., IV SAB/Po 61/13, CBOSA). Gdyby bowiem uznać, że samo takie twierdzenie zwalnia adresata wniosku od zarzutu bezczynności, to osoba składająca ów wniosek zostałaby w istocie pozbawiona jakiejkolwiek ochrony (por. wyrok NSA z 24.11.2009 r., I OSK 851/09, CBOSA).

W kontrolowanej sprawie dla uznania wniosku z 22 lutego 2020 r. za w pełni załatwiony w zakresie jego pkt 3, zabrakło co najmniej wyjaśnienia, dlaczego Organ, do którego wniosek skierowano, nie mógł udostępnić żądanych w tym punkcie danych. W tym więc zakresie Dyrektor Szkoły nadal pozostaje w bezczynności.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Natomiast w sytuacji, gdy – tak jak w rozpoznawanej sprawie w odniesieniu do pkt 1 i 2 wniosku z [...] lutego 2020 r. – zarzucany stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, to postępowanie sądowoadministracyjne w części obejmującej zobowiązanie do dokonania czynności (tu: udzielenia informacji publicznej) – o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26.11.2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63).

Nie zwalnia to jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi – przewidzianych obecnie w art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. – tj. orzeczenia w kwestii dopuszczenia się przez organ bezczynności oraz oceny jej charakteru: rażącego albo nierażącego (por. wydane jeszcze na gruncie stanu prawnego obowiązującego przed 15 sierpnia 2015 r., ale nadal aktualne: postanowienie NSA z 26.07.2012 r., II OSK 1360/12; wyrok NSA z 15.01.2013 r., II OSK 2390/12 – CBOSA).

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Dyrektora Szkoły do załatwienia pkt 3 wniosku Skarżącego z [...] lutego 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej (pkt 1 sentencji wyroku), natomiast na mocy art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Organu do załatwienia punktów 1 i 2 tego wniosku (pkt 2 sentencji wyroku).

Jednocześnie, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że organ dopuścił się zarzucanej bezczynności (pkt 3 sentencji wyroku).

Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 4 sentencji wyroku).

Sąd wziął przy tym bowiem pod uwagę, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21.06.2012 r., I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe". Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27.03.2013 r., II OSK 468/13; a także wyroki WSA: z 10.04.2014 r., II SAB/Wr 14/14; z 11.10.2013 r., II SAB/Po 69/13; z 11.03.2015 r., IV SAB/Po 19/15 – CBOSA).

W niniejszej sprawie taka sytuacja, zdaniem Sądu, nie wystąpiła. Formułując tę ocenę Sąd miał na względzie przede wszystkim fakt, że jeszcze przed rozpoznaniem i rozstrzygnięciem sprawy przez Sąd stan bezczynności Organu w zakresie pkt 1 i 2 wniosku ustał w związku z udostępnieniem Skarżącemu przez Dyrektora Szkoły żądanych dokumentów (statutu Szkoły i protokołu z posiedzenia Rady Pedagogicznej), i to ze stosunkowo niewielkim przekroczeniem ustawowego, 14-dniowego terminu. Natomiast wniosek w zakresie pkt 3 nie został wprawdzie dotychczas załatwiony w sposób należyty (pełny), ale – w ocenie Sądu – wynika to raczej z nieświadomości Organu, iż odpowiedź udzielona w tym zakresie w mejlu z [...] marca 2020 r. nie może być uznana za wystarczającą (jest co najmniej niepełna), aniżeli ze złej woli lub celowej obstrukcji Organu. Wszystko to prowadzi do wniosku, że stwierdzona bezczynność Organu nie ma charakteru rażącego.

O kosztach postępowania (pkt 5 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu od skargi, w wysokości [...] zł.