Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1353/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 2b
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 16 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.
article: art. 18 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art. 140, art. 337
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2010 r. przy udziale – sprawy ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98, poz. 634 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...] nr [...] przyznającą p. R.O., po potrąceniu kwoty sankcji w wysokości [...] zł. płatność ONW na rok 2008 w łącznej wysokości [...] zł..

W uzasadnieniu ustalił, że ubiegając się o płatności z tytułu ONW Pan R.O. złożył dnia [...] do Biura Powiatowego ARiMR w M. wniosek o przyznanie płatności na rok 2008 wraz z załącznikami graficznymi, ze szkicem działek rolnych objętych wnioskiem. We wniosku zadeklarował do płatności działki rolne oznaczone odpowiednio symbolami A,B,C, D,E,F,G,H,I,J,K,L,M,N,0 z grupą upraw ONW o łącznej powierzchni [...]ha, zlokalizowane na działkach ewidencyjnych [...] obręb: Ż., [...] obręb: C., [...], [...] obręb: J., [...] obręb: S., [...] obręb: Z.; gmina Ż., powiat: [...], które, zgodnie z Wykazem obszarów ONW stanowiących załącznik do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej ramach działania Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2007r. Nr 68, poz. 448 ze zm.) - zlokalizowane są w obrębie Strefy ze specyficznymi utrudnieniami, z tym że działki nr [...] i nr [...] obręb: Ż. nie znajdują się w zasięgu obszarów ONW, stąd łączna powierzchnia deklarowana kwalifikująca się do płatności ONW na rok 2008 wynosi [...]ha.

Dalej przypomniał, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2007r. Nr 68, poz. 448 ze zm.) - wsparcie z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach ONW może otrzymać producent rolny zarejestrowany w systemie ewidencji producentów, prowadzący działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym w całości lub w części w granicach ONW. Płatność przyznaje się tylko do działek rolnych zlokalizowanych w granicach ONW i wtedy, gdy łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych położonych na ONW, na których prowadzona jest działalność rolnicza wynosi co najmniej 1 ha, a wnioskodawca zobowiąże się do prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnie z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, przez pięć lat od daty otrzymania pierwszej płatności z tytułu ONW będzie prowadził działalność rolniczą na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał pierwszą płatność i wreszcie udostępni osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstęp na teren swojego gospodarstwa.

[...] wpłynęły do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. pisma R.O. wraz z załącznikami postaci umowy dzierżawy z [...] wraz z aneksem oraz kopie pism skierowanych do p. R.H. z dnia: [...], [...], [...], z dnia [...] i z [...], w których wnioskodawca wnosił o przywrócenie mu płatności na 2008 r. do działek [...] i [...] położonych faktycznie w obrębie Ż., a nie jak omyłkowo wskazano we wniosku w obrębie J., dla których zastosowano w [...] r. podczas kontroli na miejscu - kod błędu DR10. Wyjaśnia jednocześnie, iż na przedmiotowych działkach podjął działania uprawowe, posiewając w roku [...] poplon, a w roku kolejnym [...] zasiewając na nich zboża jare. Pan O. podkreśla, iż to on sam przyszedł poinformować o nieprawidłowościach na działkach zaistniałych po kontroli, za co został surowo ukarany odmową płatności dla wymienionych działek. Jednocześnie domagał się, aby nie wypłacano dopłat do działek nr [...] i [...] p. H., nie dysponującemu tytułem prawnym do spornych działek. Z załączników wynikało, że p. O. pisał do p. R.H. każdego roku począwszy od [...] by opuścił działki [...] i [...], bowiem działki te należą do niego na podstawie umowy dzierżawy z [...] zawartej z AWRSP w O.

Następne ustalił, że w toku kontroli administracyjnej w dniu [...] przeprowadzonej na kolejnym etapie obsługi sprawy z wykorzystaniem Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli stwierdzono błędy. Otóż:

suma powierzchni działek rolnych, powierzchni niezgłaszanej oraz zalesionej deklarowanych na działce ewidencyjnej [...] , [...] jest większa od sumarycznej powierzchni dopuszczalnych typów użytków (uprawnionych do uzyskania jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej) występujących na tej działce ewidencyjnej; identyfikatory działek rolnych zadeklarowanych na niepoprawnej działce ewidencyjnej: D, D1 oraz N, N1;

suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działce ewidencyjnej [...] i [...] we wszystkich wnioskach złożonych przez Producentów ubiegających się o dopłaty, jest większa od całkowitej powierzchni tej działki ewidencyjnej wynikającej z ewidencji gruntów; identyfikatory działek rolnych zadeklarowanych na niepoprawnej działce ewidencyjnej O;

Dlatego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. na podstawie art. 50 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) zobowiązał Wnioskodawcę w wezwaniu z [...] do złożenia wyjaśnień w przedmiocie wskazanych nieprawidłowości. Podkreślił przy tym, iż jeden z w/w błędów stanowi tzw. "konflikt kontroli krzyżowej", który wynika z faktu zadeklarowania w tym samym roku gospodarczym tej samej powierzchni w obrębie tej samej działki ewidencyjnej. W przedmiotowej sprawie działki [...] i [...] zadeklarowane zostały do płatności przez dwóch Producentów - p. R.O. i p. R.H. Obaj zostali wezwani do wyjaśnień.

W odpowiedzi na powyższe Pan R.O. raz jeszcze powołał się na umowę dzierżawy łączącą go z Agencją Nieruchomości Rolnych w O. oraz fakt opłacania czynszu dzierżawnego i utrudniony dostęp do uprawy tych działek, ze względu na bezprawne użytkowanie działek przez p. R.H., który czerpie z nich korzyści. z ARiMR. Nadto z załączonych do oświadczenia dokumentów - p. H. użytkował sporne działki podnajęte od p. S.N., która również, w wyniku błędu Agencji Nieruchomości Rolnych w O. była dzierżawcą spornych działek [...] i [...]. Ta umowa została wypowiedziana przez wydzierżawiającego, a S.N. wezwano do wydania działek do dnia [...] ze względu na konieczność wyeliminowania z obiegu prawnego dwóch umów dzierżawy na ten sam grunt w tym samym okresie, a nadto z uwagi na fakt złamania warunków umowy poprzez poddzierżawienie gruntów osobie postronnej.

W toku postępowania R.O. podtrzymał swoją pierwotną deklarację dot. powierzchni działek ujętych we wniosku o płatności na rok 2008. Podtrzymał również deklarowanie do płatności działek objętych konfliktem krzyżowym ([...] i [...]) informując, iż posiada tytuł prawny i dokonał zabiegów pielęgnacyjnych. Dodatkowo załączył kserokopie wypisu z rejestru gruntów. Także R.H. w oświadczeniu z [...] podtrzymał swoje żądanie przyznania mu dopłat do spornych działek ewidencyjnych [...] i [...], informując, iż uprawia je od [...]. Załączył również oświadczenie p. S.N., informujące, że wyraziła ustną zgodę na uprawę spornych działek przez p. H. jeszcze w [...]. W [...] roku zgodziła się na pobieranie przez niego dopłat, a w roku [...] wyraziła zgodę na pobieranie także dopłat z tytułu programu rolno-środowiskowego.

Z uwagi na ujawniony spór organ I instancji przeprowadził [...] rozprawę administracyjną. W jego ocenie z zeznań składanych przez Strony postępowania oraz świadków wynika jednoznacznie, że działki objęte sporem są własnością ANR O/O., które zostały wydzierżawione w wyniku błędu ANR dwóm rolnikom jednocześnie: - p. R.O. dnia [...]; - p. S.N. dnia [...]. Natomiast w 2008 r. sporne działki pozostawały w użytkowaniu i posiadaniu przez p. R.H., na podstawie ustnej zgody p. S.N. i przy braku zgody i wiedzy p. R.O.

W oparciu o wyjaśnienia R.H., który zeznał m. in że sporne działki użytkował od [...] r. oczyścił je z kamieni, nie płacił sam czynszu, ale na podstawie ustnej umowy przekazywał p. N. zboże. Od [...] r. otrzymywał dopłaty. O istnieniu drugiej umowy dzierżawy dowiedział się od R.O. w [...], z jego pisma, jedynego, jakie otrzymał. W [...] roku jesienią zasiany był rzepak ozimy na jednej działce, tej mniejszej, na drugiej większej było zasiane w 2008r. żyto jare.

Z pozostałych informacji wynika, że p. H. nadal zamierza kontynuować działalność rolniczą na spornych działkach, ze względu na fakt, że ma rozpoczęty program rolno- środowiskowy i związane z nim zobowiązanie. Pozostaje również w kontakcie z ANR, co do możliwości uznania go jako bezumownego dzierżawcę gruntu na działkach [...] i [...] i pozostania płatnikiem czynszu dzierżawnego, w związku z zobowiązaniami przed ARiMR.

Natomiast z wyjaśnień R.O., jak ustalił organ, wynikało, że do dnia rozprawy nie zostały mu wydane sporne działki. O istnieniu drugiego dzierżawcy dowiedział się wiosną [...] r., kiedy chciał rozpocząć na nich uprawy. Słupki graniczne zostały usunięte. Zeznał on także, że "po wydzierżawieniu działki były jednokrotnie stalerzowane, do momentu dopóki p. H. nie wszedł na działki. Przez pierwsze trzy łata działki były stalerzowane, a przez kolejne lata nie były uprawiane, ponieważ nie potrzebowałem tyle zboża (...); w 2008r. zgłosiłem je do płatności - obszarowych i ONW (ugorowanie), działki w 2008r. były zaorane w sierpniu przez mnie". Stwierdził także, że wysłał do p. H. kilka pism w sprawie opuszczenia działek, jednak potwierdzenie posiada tylko dla jednego pisma z [...].

W oparciu o te wyjaśnienia organ I instancji ustalił, że sporne działki [...] i [...] po zawarciu na nie umowy dzierżawy były jednokrotnie stałerzowane przez p. R.O., który następnie zaprzestał zabiegów agrotechnicznych z chwilą, gdy rozpoczął ich uprawę p. R.H. w roku [...], które je karczował i równał na nich teren, po czym rolniczo uprawiał. Na działki te R.H. składał wnioski do ARiMR o płatności bezpośrednie od roku [...], a także ONW i rolno-środowiskowe. W 2008 r. wg własnego oświadczenia na jednej z działek zasiał żyto jare, a na drugiej rzepak ozimy. Te fakty poparte zostały zeznaniami świadków; D.Ż., Z.N., S.G. Pan R.O. uprawiał inne działki, niż te, które są przedmiotem niniejszego postępowania. Wiosną [...] dopowiedział się o tym, że na sporne działki jest inny dzierżawca, pomimo tego złożył wniosek o płatności bezpośrednie i płatności z tytułu ONW na rok 2008, chociaż działki zaorał dopiero w [...]. Okoliczności powyższe wynikają z własnych oświadczeń Strony, poparte zeznaniami świadków: B.O. i S.P. Pan R.H. uprawiał sporne działki (rzepak ozimy, żyto jare), posiadał je we władaniu, dysponował nimi według własnego uznania, zgłosił działki do płatności, w tym płatności rolno- środowiskowych, podjął na nich wieloletnie zobowiązania. Argumenty tego użytkownika przyjęła Agencja Nieruchomości Rolnych – Oddział Terenowy w O. obciążając go opłatą za bezumowne użytkowanie od dnia [...]. Po dokonaniu analizy wszystkich dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, w tym szczególnie stanu faktycznego ustalonego podczas rozprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. stwierdził, iż Pan R.O. nie był w posiadaniu działek [...] i [...] obręb J. w rozpatrywanym okresie 2008 r., nie użytkował ich rolniczo zarówno składając wniosek wiosną na rok 2008 r, jak i w okresie następnym. Działki, zaorał dopiero w [...] (po zbiorze plonów przez p. H.) , w związku z czym nie przyznał do nich prawa płatności ONW. W sprawie Pana R.O. stwierdzona została w toku kontroli jeszcze jedna nieprawidłowość, dotycząca działek ewidencyjnych [...] i [...] obręb: Ż. Działki te obarczone zostały kodem błędu DR 10 - który oznacza, iż cała działka rolna, zlokalizowana na danej działce ewidencyjnej nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r. Zgodnie z art. 143b oraz 143c Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/2003, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE)nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (WEG) nr 2358/71 oraz (WE) nr 2529/2001 (Dz.U. L 270 z 21 października 2003r., str. 1 z późn. zm; Dz. Urz UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3 t.40, str. 269, z późn. zm.) który stanowi - "obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r., niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie oraz, jeśli jest to właściwe, jest dostosowany zgodnie z obiektywnymi kryteriami określonymi przez to nowe Państwo Członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję" oraz wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe tak jak zostały ustalone przez Komisję dla jej celów statystycznych";

Na podstawie przytoczonego przepisu działki obarczone kodem DR 10 nie mogą stanowić przedmiotu postępowania oraz przedmiotu płatności bezpośrednich. Mogą być natomiast wnioskowane do płatności ONW, co uczynił Pan O. Jednakże z uwagi na zlokalizowanie działek ewidencyjnych [...] i [...] obręb: Ż. powiat: [...], tzn. poza obszarem ONW – mogły być na nie przyznane płatności ONW. Dlatego Kierownik Biura Powiatowego w M. rozstrzygając sprawę przyznaną płatność w ramach Strefy ze specyficznymi utrudnieniami w wysokości [...]zł a więc pomniejszoną o sankcję w kwocie [...]zł z tytułu zadeklarowania za dużej powierzchni i w związku z wykluczeniem działek obarczonych konfliktem kontroli krzyżowych.

W odwołaniu R.O. domagał się uchylenia decyzji, przyznania mu płatności w pełnej wysokości z uwzględnieniem płatności na sporne działki. Zarzucił organowi I instancji braku odpowiedzi na jego pismo- interwencję z dnia [...], łamanie prawa polegające na wypłacaniu Panu H. dopłat do działek [...] i [...], pomimo jego pism informujących o bezprawnym użytkowaniu spornych działek przez Pana H. i posiadanej przez niego ważnej umowy dzierżawy. Zarzucił ponadto organowi I instancji, że celowo przedłużał postępowanie, znając jak trudną sytuację finansową ma odwołujący, o czym informował w piśmie z dnia [...].

Organ odwoławczy po ponownym rozpoznaniu sprawy na wstępie powtórzył treść przepisów przytoczonych już przez organ I instancji, zwrócił na wstępie uwagę na to, że przedmiotem wniosku o płatności ONW na rok 2008 i jednocześnie przedmiotem postępowania organu ARiMR winien być stan faktyczny użytkowanych gruntów rolnych objętych wnioskiem - zarówno, co do powierzchni użytkowanej rolniczo, rodzaju uprawy, jak również utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Dlatego zauważył, że producent rolny - składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w sekcji VIII "OŚWIADCZENIA I ZOBOWIĄZANIA" (pod odpowiedzialnością karna art. 297 §1 Kodeksu karnego), w punkcie 12 przedmiotowego wniosku - czytelnym podpisem potwierdza prawdziwość podanych danych oraz oświadcza, iż znane mu są zasady przyznawania płatności do gruntów rolnych.

Agencja prowadząc postępowanie w sprawie o przyznanie płatności - weryfikuje spełnienie warunków, umożliwiających ich uzyskanie. Stwierdzenie w trakcie postępowania nieprawidłowości w zakresie rodzaju uprawy, wielkości powierzchni, kultury rolnej, stanu i prawa posiadania - skutkuje wykluczeniem powierzchni obarczonych błędem, co niewątpliwie wpływa na wielkość pozytywnie zweryfikowanej powierzchni i wysokość płatności. Stwierdzenie nieprawidłowości stanowi zawyżenie deklaracji Producenta, a wykluczenie zawyżonych powierzchni odbywa się z zastosowaniem przepisów prawa unijnego. W szczególności w oparciu o art. 16 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (DZ. Urz. UE L 368 z 23.12.2006r., str. 74), art. 51 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004r., str. 18, z późn. zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3 t. 44, str. 243, z późn. zm.). Przyznał także, że organ I instancji nie udzielił R.O. odpowiedzi na jego pismo z [...], co wprawdzie nie było zgodne z zasadami postępowania, lecz nie miało wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do kwestii przeprowadzenia ponownej kontroli na miejscu podniesionej jeszcze w piśmie z [...] piśmie, wskazać należy, iż organ I instancji nie zakwestionował prawdziwości twierdzeń Strony o tym, iż działki [...] i [...] obarczone kodem DR 10 - poddane zostały uprawie i aktualnie prowadzona jest na nich działalność rolnicza. Jednak nie spełniały one warunków do przyznania płatności bowiem można je przyznać tylko temu producentowi, który spełnia łącznie warunki ustawowe określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2007r. Nr 68, poz. 448 ze zm.) , natomiast prywatne uzgodnienia pomiędzy stronami konfliktu kontroli krzyżowej w zakresie jego rozwiązania nie są przedmiotem prowadzonego postępowania

Podkreślił, że jedną z obligatoryjnych przesłanek uzyskania płatności do danego gruntu rolnego jest jego posiadanie i użytkowanie w roku, w którym składany jest wniosek.

Dokonując analizy prawnej pojęcia "posiadania" wskazał, że zostało zdefiniowane w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) jako stan faktyczny, związany z wykonywaniem władztwa nad rzeczą wraz z wolą wykonywania uprawnienia dla siebie. Za posiadacza rzeczy uważa się tego, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny) jak i tego, kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy określone władztwo nad rzeczą może być wyrazem wykonywania prawa, a także może być władztwo, które nie jest związane z prawem (...) Posiadanie nie jest tylko i wyłącznie władztwem nad rzeczą, ale także pewnym podejściem (odpowiedni stosunek psychiczny) do posiadanej rzeczy. Jeżeli nie ma tych dwóch elementów, tj. faktycznego władania i odpowiedniego stosunku psychicznego do rzeczy, to nie można mówić o posiadaniu w rozumieniu art. 336 Kc.

Dlatego fakt posiadania przez p. O. umowy dzierżawy spornych działek nie miał decydującego znaczenia dla przyznania płatności, gdyż zgodnie z przytoczonymi przepisami, płatność należy się osobie będącej posiadaczem działek, w rozumieniu szeroko pojętej interpretacji kodeksu cywilnego. Dokonanie jednej czynności w roku 2008 - zaoranie pola w [...] - nie upoważnia ARiMR do uznania iż Pan O. był w posiadaniu i użytkowaniu działki [...] i [...] w rozpatrywanym okresie, za który przyznawana jest płatność ONW.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, iż bezsporną jest okoliczność nie wypełnienia wszystkich obligatoryjnych przesłanek ustawowych przez p. R.O., w następstwie czego płatność ONW za rok 2008 do spornego gruntu nie przysługuje. Zaakcentował także, że zadaniem ARiMR nie jest rozstrzyganie sporu pomiędzy wnioskodawcami, a jedynie ustalenie, któremu z nich przysługuje płatność. Należy wskazać, iż ARiMR jako agencja płatnicza, przyznaje dopłaty zgodnie z obowiązującymi przepisami, bez rozstrzygania stanów prawnych i własnościowych, wybiegających ponad wiążące procedury, przepisy.

W odniesieniu do pozostałych zarzutów zawartych w treści pisma odwoławczego, organ odwoławczy uznaje je za bezzasadne i nie wnoszące nowych dowodów ani okoliczności, które skutkowałyby wpływem na podjęte dotychczas rozstrzygnięcie organu I instancji. W świetle przeprowadzonej analizy dokumentacji sprawy Pana R.O. zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie.

W skardze skierowanej do sądu administracyjnego R.O. domagał się uchylenia decyzji organu odwoławczego jako wydanej z naruszeniem prawa i umorzenia postępowania. Podobnie jak w pismach składanych w toku postępowania i odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący podnosił, że to jemu przysługuje tytuł prawny do spornych działek nr [...] i [...], wynikający z zawartej jeszcze w [...]r z Agencją Nieruchomości Rolnych umowy dzierżawy. Nastąpiło to po wygraniu ustnego przetargu, którego uczestnikiem był. R.H. Zatem wiedział on o osobie dzierżawcy Zaś gdy skarżący w [...] r. chciał rozpocząć prace polowe, miał utrudniony dostęp do gruntu, który już był uprawiany przez p. H. Jego bezprawne działania nie powinny być premiowane przyznawaniem mu płatności.

Przyznał także, że dopiero w [...] r. dowiedział się o drugim dzierżawcy, jednak jego zdaniem ta druga umowa była nieważna i w końcu została przez wydzierżawiającego wypowiedziana. Tylko skarżący jest jedynym prawnym posiadaczem spornych działek.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji i Restrukturyzacji Rolnictwa w C. wniósł o jej oddalenie, zauważając na wstępie, że nie zawiera ona żadnych nowych zarzutów o tych podnoszonych w toku całego postępowania. Dlatego na poparcie swojego stanowiska powtórzył argumentację przytoczoną już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z [...] skarżący powtórzył swoje zarzuty zgłoszone już w skardze. Dodatkowo stwierdził, iż organ odwoławczy bezpodstawnie odmówił mu zajęcia stanowiska w kwestii rozstrzygnięcia konfliktu, do kogo należą sporne działki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zasadnie organy obu instancji zauważyły, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2007r. Nr 68, poz. 448 ze zm.) - wsparcie z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach, płatność ONW może otrzymać producent rolny zarejestrowany w systemie ewidencji producentów, prowadzący działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym w całości lub w części w granicach ONW. Płatność przyznaje się tylko do działek rolnych zlokalizowanych w granicach ONW i wtedy, gdy łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych położonych na ONW, na których prowadzona jest działalność rolnicza wynosi co najmniej 1 ha, a wnioskodawca zobowiąże się do prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnie z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, przez pięć lat od daty otrzymania pierwszej płatności z tytułu ONW będzie prowadził działalność rolniczą na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał pierwszą płatność i wreszcie udostępni osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstęp na teren swojego gospodarstwa.

W świetle art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) gospodarstwo rolne oznacza wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 23 września 2003 r. Zgodnie z tym ostatnim przepisem "gospodarstwo" oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego Państwa Członkowskiego.

Z kolei, jeżeli chodzi o pojęcie działki rolnej, to w myśl art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji (...) pojęcie to oznacza działkę w rozumieniu art. 2 pkt 1a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha.

Według tego ostatniego przepisu "działka rolna" oznacza zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna jest ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania.

W świetle powyższych definicji gospodarstwa rolnego oraz działki rolnej nie ulega wątpliwości, iż działki rolne lub ich części, o jakich mowa w § 6 rozporządzenia cytowanego już rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r., mogą obejmować całość gospodarstwa lub jego część, a będzie to uzależnione od tego czy jedną grupę upraw rolnik prowadzi na całym obszarze gospodarstwa rolnego, czy też tylko na jego części. Podkreślić przy tym należy, że wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania był oddzielnym zgłoszeniem dotyczącym użytkowania tylko tego obszaru, a zatem niezbędnym warunkiem uzyskania z tego tytułu płatności było przekazanie wszystkich działek położonych na tym obszarze.

W dniu 1 maja 2004 r. Polska przystąpiła do Unii Europejskiej i jako jej członek zobowiązała się do wprowadzenia na swoje terytorium zasad obowiązujących w pozostałych państwach członkowskich. Jednym z celów Unii jest prowadzenie tzw. Wspólnej Polityki Rolnej, określonej w art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64, poz. 427 ze zm. ) w art. 18 w ust. 1 i 2 stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu.

Jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę.

Na gruncie wyżej przytoczonych przepisów należy przyjąć, że posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych (tak: wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1524/05, LEX nr 203727). Ustawodawca, ustalając dopłaty bezpośrednie do gruntów lub pomoc, miał na względzie wprowadzenie dodatkowych środków pieniężnych, które wyrównywałyby stopniowo szanse gospodarstw wiejskich. Takie rozumienie posiadania połączonego z faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych, wiąże się z celem tych dopłat, czyli dofinansowaniem do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 sierpnia 2007r. sygn. akt II GSK 122/07 (Baza LEX 368187).

Przepisy prawa nie przewidują również, by płatność została przyznana posiadaczowi nieruchomości w znaczeniu przepisów Kodeksu cywilnego, który faktycznie jej nie użytkuje, a nie jej użytkownikowi w sytuacji, gdy użytkownik korzysta z nieruchomości wbrew woli właściciela. Jeśli na skutek bezprawnego użytkowania nieruchomości przez inną osobę właściciel nieruchomości ponosi szkodę np. w postaci utraty możliwości uzyskania płatności bezpośredniej, to przysługuje mu z tego tytułu roszczenie o odszkodowanie, które może być dochodzone w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Przepisy prawa cywilnego tak materialnego, jak i procesowego zawierają szereg regulacji prawnych umożliwiających właścicielom lub prawnym posiadaczom nieruchomości ochronę ich praw, a najprostszą i najszybszą forma ochrony tych praw jest powództwo o ochronę naruszonego posiadania. W przypadku sporu o to, kto jest prawnym posiadaczem rzeczy, a więc i nieruchomości właściwym organem do jego rozstrzygnięcia, jako sporu cywilnoprawnego, jest sąd powszechny, a nie organ administracji publicznej. Dlatego zarzut skarżącego, ze organ odwoławczy nie rozstrzygnął sporu o posiadanie działek nr [...] i [...] nie mógł odnieść skutku.

Podkreślić jednak w tym miejscu trzeba, że na gruncie obowiązującego stanu prawnego, tak jak posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne, tak - w drodze analogii do art. 337 k.c. - posiadacz zależny nie traci swego posiadania w wyniku oddania rzeczy innej osobie w dalsze posiadanie zależne. Z realizacją przez określoną osobę posiadania (samoistnego, zależnego) wiąże się nierozerwalnie , jak wyżej wskazano, ochrona posesoryjna takiej osoby. Zwrócić także należy uwagę na fakt, iż zgodnie z art. 336 k.c. istotą posiadania samoistnego jest faktyczne władztwo nad rzeczą wykonywane w takich granicach, w jakich uprawniony jest czynić to jej właściciel, a które wyznacza art. 140 k.c. Koniecznej przesłanki posiadania nie stanowi efektywne w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy, wystarczające jest, aby dany podmiot znajdował się w takiej sytuacji, która potencjalnie pozwala mu na takie korzystanie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2008 r. sygn. akt IV CSK 529/07 LEX376397).

Na gruncie rozpoznawanej sprawy organy obu instancji prawidłowo ustaliły, wbrew zarzutom skarżącego, stan faktyczny sprawy, w tym m. in. istnienie dwóch umów dzierżawy dotyczących tych samych działek i tego samego okresu dzierżawy, fakt faktycznego prowadzenia działalności rolniczej na spornych działkach w okresie od [...] do [...] roku przez R.H. Sam skarżący przyznał ten fakt na rozprawie administracyjnej, a nawet na rozprawie w sądzie. Faktyczną uprawą dzierżawionych przez siebie działek zainteresował się dopiero w [...]. Skutecznie nie zanegował ustaleń organów, iż w [...] r. R.H. wykonał zabiegi agrotechniczne, posiał zboże i go zebrał w tym samym roku, zaś skarżący zaorał działki dopiero w [...] po zebraniu plonów przez tego pierwszego. Sąd podziela ustalenia faktyczne dokonane przez organy w niniejszej sprawie i przyjmuje je za własne.

W związku z tym zauważyć należy, że ani ustawa o płatnościach bezpośrednich, ani przepisy unijne nie precyzują, jaki okres posiadania działek rolnych, spełniających określone wymogi, uprawnia do przyznania płatności. Kierując się tym, iż płatności są przyznawane w relacji do danego roku kalendarzowego należy przyjmować, iż stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa, działek rolnych w dobrej kulturze rolnej, w odniesieniu do programu rolno-środowiskowego skarżącego polegającej na ugorowaniu spornych działek, powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. Oznacza to, że na prawo do płatności za dany rok kalendarzowy nie ma wpływu ustanie posiadania w następnym roku kalendarzowym, przed wydaniem przez organ decyzji w sprawie(vide: wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 559/08). Wreszcie elementy stanu faktycznego sprawy, które są obligatoryjnie zgłaszane przez producenta rolnego będą mogły wpływać na wynik sprawy, jeżeli zostały zgłoszone do końca roku kalendarzowego, którego dotyczył wniosek o płatności ONW wniesionego w trybie wspomnianego już rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (...). Dlatego wszczęcie przez skarżącego postępowania przed sądem powszechnym przeciwko R.H. zakończonego prawomocnym wyrokiem wykonanym przymusowo w [...] r., w wyniku których to działań skarżący wszedł w posiadanie spornych działek nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy dotyczącej płatności na 2008 r., bowiem przesądzający dla wyniku rozpatrywanej sprawy był stan faktyczny istniejący w 2008 r.

Zasadnie w oparciu o art. 16 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (DZ. Urz. UE L 368 z 23.12.2006r., str. 74), art. 51 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004r., str. 18, z późn. zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3 t. 44, str. 243, z późn. zm) zastosowano wobec skarżącego sankcję w postaci obniżenia kwoty przyznanej płatności ONW. O istnieniu dwóch umów dzierżawy skarżący, co sam przyznał, wiedział od [...] r., o tym, że sporne działki uprawia R.H. wiedział na pewno od [...] roku. Do [...] r. nie podejmował żadnych działań zmierzających do odzyskania faktycznego posiadania działek nr [...] i [...]. Jak przyznał, nie uprawiał ich, bo nie potrzebował tyle zboża. Co najmniej tolerował istniejący wówczas stan posiadania. Składając wniosek w maju 2008 r. o przyznanie płatności wiedział, że nadal faktycznie nie posiada spornych działek. Zatem nie można mu przypisać braku winy w błędnym zadeklarowaniu we wniosku spornych działek. Nadto po otrzymaniu wezwania do złożenia pierwszych wyjaśnień skarżący, w świetle art. 22 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, po przeprowadzeniu kontroli nie mógł już skutecznie wycofać nieprawidłowo zadeklarowanych działek nr [...] i [...], które nie leżały na obszarze zakwalifikowanym do płatności ONW. Poza tym wszelkie zmiany we wniosku o przyznanie pomocy, w świetle art. 15 powołanego Rozporządzenia mogły być zgłaszane do 31 maja stosownego roku kalendarzowego. Skarżący tego nie uczynił.

Nie sposób zgodzić się także z zarzutem skarżącego, że organy niedostatecznie wyjaśniły sprawę, nie wyjaśniły swojego stanowiska. Z treści wezwań kierowanych do skarżącego jasno wynikało, co budzi wątpliwości organów, co skarżący ma wyjaśnić, jakie czynności wykonano – vide np. wezwanie z [...].

Odmienna od zapatrywań skarżącego ocena faktów nie oznacza jeszcze naruszenia prawa. Organ odwoławczy w swojej decyzji dokładnie ustalił stan faktyczny, omówił przepisy prawa które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę, jako niezasadną, oddalono.