Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 189/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie: Sędzia WSA (del.) Tomasz Judecki (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2022 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 26 stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej D. M. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej jako: "Kolegium") decyzją z dnia 26 stycznia 2022 r. ([...]), po rozpatrzeniu odwołania D. M. (dalej jako: "strona", "skarżąca") utrzymało w mocy, wydaną z upoważnienia Burmistrza D., decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w D. (dalej jako: "organ I instancji") z dnia 18 listopada 2021 r. ([...]), odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na M. M.

Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2022 r. strona złożyła do Ośrodka Pomocy Społecznej w D. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką M. M.

Do wniosku strona załączyła m. in.: orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 9 kwietnia 1998 r. o stopniu niepełnosprawności zaliczające jej córkę od urodzenia, na stałe, do znacznego stopnia niepełnosprawności, ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dołączyła również decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 marca 2021 r. o waloryzacji jej emerytury, z której wynika, że od dnia 1 marca 2021 r. wysokość wypłacanego świadczenia wynosi 1 098,56 zł miesięcznie.

W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 14 września 2021 r. ustalono m. in., że M. M. ma zespół Downa. W związku z tym opiekę sprawuje nad nią strona, przez cały dzień i codziennie.

Pismem z dnia 14 września 2021 r. organ I instancji poinformował stronę m. in., że "warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest dostarczenie w terminie 30 dni od daty odebrania niniejszego pisma, decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury".

Strona w piśmie z dnia 14 października 2021 r. wyraziła obawę co do tego, czy organ I instancji wyda decyzję pozytywną skoro nie zapewnił strony, że w przypadku zawieszenia prawa do emerytury przyzna jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wyraziła gotowość zawieszenia prawa do emerytury jeśli organ zapewni szybkie przejście do systemu świadczeń rodzinnych. Wskazała, że nie może sobie pozwolić na pozostanie bez jakichkolwiek środków do życia przez dłuższy czas.

W odpowiedzi organ I instancji pismem z dnia 25 października 2021 r. poinformował stronę m. in., że ma ona ustalone prawo do emerytury. Zapowiedział, że wyda decyzję odmawiającą przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku jeśli strona nie dostarczy dokumentów lub oświadczeń, które mogłyby spowodować wydanie innego rozstrzygnięcia.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 18 listopada 2021 r. organ I instancji odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką. Organ pierwszej instancji wskazał na załączone do wniosku orzeczenie o niepełnosprawności córki oraz wskazał, że wywiad środowiskowy potwierdził, że wymaga ona długotrwałej opieki i pomocy innych osób, że choruje na zespół Downa i jest częściowo ubezwłasnowolniona.

Ponadto przytoczył m. in. treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Wskazał, że pismem z dnia 14 września 2021 r. poinformował stronę: "że osoba która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń". Wskazał, że skoro strona ma prawo do emerytury to nie przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i z tego powodu wydał decyzję odmowną.

W odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucając decyzji błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Strona wskazała, że korzysta z przysługującej jej emerytury, ponieważ dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiły jej skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem kwestia jej wyboru, ale sytuacja wymuszona okolicznościami. Z treści oświadczenia złożonego przez stronę wynika jednoznacznie intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego.

Kolegium opisaną na wstępie decyzją z dnia 26 stycznia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium zauważyło, że organ pierwszej instancji zasadnie odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stwierdziło, że jeżeli strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych; że stronie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne dopiero z chwilą zawieszenia prawa do świadczenia emerytalnego. Oceniło też, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że strona sprawuje opieką nad córką, a opieka sprawowana jest codziennie we wszystkie dni tygodnia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji administracyjnej organu pierwszej instancji oraz o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną wykładnię, polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem strony, zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury, gdy uprawniony przy zbiegu uprawnień do tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do emerytury. Zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne stałoby w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP).

W skardze strona wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wyraziło zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 - dalej jako: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Stosownie z kolei do art. 145 § 1 pkt 2-3 p.p.s.a., uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, sąd stwierdza ich nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2) albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach. Jednocześnie w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, sąd umarza to postępowanie (art. 145 § 3 p.p.s.a.). W przypadku braku wskazanych uchybień, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (dotyczy interpretacji przepisów prawa podatkowego wydanych w indywidualnych sprawach).

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji Kolegium wykazała, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja administracyjna Kolegium narusza normy prawa procesowego w stopniu skutkującym jej uchyleniem.

Materialnoprawną podstawę orzekania w kontrolowanej sprawie przez Kolegium stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm. - dalej jako: "u.ś.r.").

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis ten formułuje trzy pozytywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj.: stopień znacznej niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (1), pozostawanie opiekuna i osoby niepełnosprawnej w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym (2) oraz ustalenie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) przez opiekuna, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym, której zakres wyklucza aktywność zawodową opiekuna (3).

W niniejszej sprawie Kolegium ustaliło bezspornie, na podstawie zebranego materiału dowodowego, że córka skarżącej ma orzeczony stopień znacznej niepełnosprawności oraz, że skarżąca należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do opieki nad niepełnosprawną córką i tym samym jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium nie odniosło się do spełnienia przez skarżącą trzeciej przesłanki: sprawowania opieki nad niepełnosprawną, której zakres i rozmiar uniemożliwia podjęcie zatrudnienia lub zmusza do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej). Przytoczyło za wywiadem środowiskowym bezsporne ustalenie, że skarżąca sprawuje opieką nad córką, a opieka sprawowana jest codziennie we wszystkie dni tygodnia. Z uzasadnienia decyzji administracyjnej Kolegium nie wynika jednak, czy opieka ta – w ocenie Kolegium – uniemożliwia skarżącej aktywność zarobkową i zawodową.

Przepisy u.ś.r. nie zawierają definicji sprawowania opieki. Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece, w jej rozumieniu, musi ona być stała lub długoterminowa. Według treści tej regulacji opieka powinna być sprawowana w taki sposób, który uniemożliwia wykonywanie przez opiekuna pracy zarobkowej. Przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli znaczny stopień zaangażowania w pomoc osobie najbliższej, uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia pracy zarobkowej.

W ocenie Sądu to konkretne okoliczności opieki determinują spełnienie pozytywnej przesłanki przyznania świadczenia w postaci istnienia przeszkody w podjęciu przez skarżącą aktywności zarobkowej i zawodowej. Dlatego w każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, publik. CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy, należy wskazać, że w uzasadnieniu faktycznym decyzji administracyjnej Kolegium nie zamieszczono analizy zakresu czynności opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną córką, który uniemożliwia – w ocenie Kolegium - podjęcie zatrudnienia lub zmusza do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej). W żadnej części jej uzasadnienia Kolegium nie ustaliło i nie rozważyło jednoznacznie, czy to znaczny stopień zaangażowania w opiekę nad niepełnosprawną córką jest przeszkodą w podjęciu przez skarżącą aktywności zarobkowej i zawodowej.

Stanowiło to naruszenie przez Kolegium zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.), której istotą jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, a jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody, których wyjaśnienie zamieszcza się w uzasadnieniu decyzji odpowiadającej wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a.

Jednocześnie lektura utrzymanej w mocy decyzji administracyjnej organu I instancji wskazuje, że także i on nie ustalił i nie rozważył, czy skarżąca sprawuje nad córką opiekę uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia lub zmuszającą do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), a jedyną przeszkodą w przyznaniu tego prawa jest niezawieszone prawo do emerytury. Przedstawienia przez organ I instancji takiego właśnie jednoznacznego stanowiska domagała się skarżąca w piśmie z dnia 14 października 2021 r., słusznie obawiając się zawieszenia prawa do emerytury bez uprzedniego, jednoznacznego potwierdzenia ze strony organu I instancji, że spełnienia wszystkie pozytywne warunki przyznania prawa. Ta wadliwość postępowania przed organem I instancji była w istocie przedmiotem zarzutu odwołania, w którym skarżąca wyraźnie wskazała, że jej intencją był właśnie wybór świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego (emerytury).

Jest niesporne, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalno–rentowe, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Kolegium przyjęło prawidłową wykładnię prawa materialnego. Opowiedziało się za stanowiskiem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W kontrolowanej sprawie skarżąca w momencie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miała ustalone prawo do emerytury wypłacanej jej w wysokości aktualnie 1 098,56 zł miesięcznie, tj. w wysokości niższej niż świadczenie pielęgnacyjne, które na dzień złożenia wniosku przysługiwało w kwocie 1971 zł miesięcznie. Mogła więc i wyraziła wolę dokonania wyboru świadczenia.

Skarżącej powinna być zatem udzielona przez Kolegium, zgodnie z art. 9 i art. 79a K.p.a., informacja o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Kolegium nie udzieliło skarżącej takiej informacji. Naruszyło tym samym obowiązek informowania wynikający z art. 9 i art. 79a K.p.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W realiach badanej sprawy tylko organ I instancji, o wspomnianej wyżej możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, poinformował skarżącą pismami z dnia 14 września i 25 października 2021 r. W pierwszym piśmie zastrzegł, że: "warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest dostarczenie w terminie 30 dni od daty odebrania niniejszego pisma, decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury". W piśmie dnia 25 października 2021 r. zapowiedział, że wyda decyzję odmawiającą przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku jeśli strona nie dostarczy dokumentów lub oświadczeń, które mogłyby spowodować wydanie innego rozstrzygnięcia. W żadnym, z tych pism, w szczególności w piśmie z dnia 14 września 2021 r., organ I instancji nie poinformował jednak skarżącą, że jest osobą, która "spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego" i jeśli chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń. W piśmie nie zapewnił, że zawieszenie prawa do emerytury spowoduje - w jej przypadku - wydanie decyzji pozytywnej, czyli dopuścił możliwość wydania każdej decyzji w tym odmownej.

Biorąc pod uwagę fakt, że dla opiekunów pobierających emerytury złożenie wniosku o ich zawieszenie i wstrzymanie wypłaty wiązać się może z obawą pozostania przez pewien okres bez środków do życia (wznowienie wypłaty zgodnie z art. 135 ust. 1 u.e.r.f.u.s. następuje nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty) bądź z obawą, czy świadczenie w ogóle zostanie przyznane, na organach administracji publicznej, przed wezwaniem do złożenia wymaganej decyzji o wstrzymaniu wypłaty ciąży obowiązek ustalenia, czy w realiach danej sprawy wezwanie takie jest celowe. Organ musi więc w pierwszej kolejności ustalić, że wnioskodawca poza tylko wykazaniem okoliczności związanej z prawem do emerytury spełnia wszystkie pozytywne przesłanki przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Informacja o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty powinna być udzielona wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury lub renty (podobnie NSA w wyroku z dnia 8 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 729/21, publ. CBOSA).

W toku postępowania administracyjnego skarżąca wyraziła gotowość wystąpienia z wnioskiem o zawieszenie prawa do emerytury jeśli wnioskowane świadczenie zostanie jej szybko przyznane, powołując się przy tym na obawę utraty środków do życia. Wskazać przy tym należy, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji własnej nie stwierdził, że skarżąca spełnia wszystkie pozytywne przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w szczególności, że sprawowana opieka uniemożliwia podjęcie zatrudnienia lub zmusza do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej). Nie można więc wymagać od strony, aby ta w postępowaniu przed Kolegium zawiesiła prawo do emerytury niejako z "góry" w sytuacji gdy nie ma pewności, że otrzyma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

W realiach niniejszej sprawy Kolegium, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, zaniechało poinformowania skarżącej, czy spełnia ona pozytywne przesłanki ustawowe wymagane dla przyznania przedmiotowego świadczenia i czy jedyną przeszkodą jest brak decyzji zawieszającej pobieranie emerytury, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd zauważył, że w rozpoznawanej sprawie Kolegium jednoznacznie ustaliło spełnienie dwóch z trzech określonych w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj: stopień znacznej niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz o pozostawanie skarżącej i jej córki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. W żadnej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji administracyjnej Kolegium nie ustaliło i nie rozważyło jednoznacznie, czy i jakie konkretne czynności opieki sprawowanej nad córką są przeszkodą w podjęciu przez skarżącą aktywności zarobkowej i zawodowej.

Nie można tracić z pola widzenia tego, że ostatecznie świadczenie pielęgnacyjne skierowanie jest do osób aktywnych zawodowo, bowiem stanowić ma surogat wynagrodzenia. Zasadniczą przesłanką jego otrzymania jest rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) przez wnioskodawcę z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Z zatrudnienia mogą bowiem zrezygnować lub nie podejmować zatrudnienia tylko osoby które są lub mogą być aktywne zawodowo. Oznacza to, że nie każda osoba, która znalazła się w takiej sytuacji życiowej, że musi opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny może dokonać wyboru, o którym mowa była powyżej. Inaczej mówiąc musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (z innej pracy zarobkowej), czy jego niepodejmowaniem, a opieką nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odnosi się to także i do emeryta ubiegającego się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W rozpoznawanej sprawie Kolegium skupiło się na okoliczności, że skarżąca posiada prawo do emerytury. Nie ustaliło i nie rozważyło, czy skarżąca, opiekując się niepełnosprawną córką, była zmuszona z tego powodu nie podejmować zatrudnienia (innej pracy zarobkowej). Pozostaje więc do wyjaśnienia kwestia, czy niepodejmowanie zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) miało związek przyczynowy z opieką. Nie wyjaśniając tej kwestii Kolegium naruszyło tym samym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu powyższe przesądza, że Kolegium przedwcześnie uznało, że sama okoliczność posiadania prawa do emerytury przez skarżącą pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium obowiązane będzie do ustalenia i rozważenia, czy w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów skarżącej służy uprawnienie, którego się domaga. W niniejszej sprawie, zadaniem organu rozpatrującego tę sprawę ponownie będzie zatem dokonanie wszechstronnych ustaleń i ocen pozwalających na zweryfikowanie tego, czy skarżąca spełnia wszystkie pozytywne przesłanki, by uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad córką. Dopiero zaś po ustaleniu, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku, i jedyną przeszkodą w tym zakresie będzie okoliczność pobierania emerytury przez skarżącą, Kolegium poinformuje o tym skarżącą oraz pouczy, że o ile doprowadzi ona do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie przyznanie żądanego świadczenia.

Z tych względów, mając na uwadze opisane uchybienia przepisom postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium.

O kosztach orzeczono jak w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. uwzględniając poniesione przez stronę skarżącą koszty celowe w postaci wynagrodzenie należnemu profesjonalnemu pełnomocnikowi według stawek minimalnych, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.) (480 zł).

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.