Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2140/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała, Sędziowie NSA Joanna Kabat-Rembelska, Rafał Batorowicz (spr.), Protokolant Joanna Warzeszkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 351/04 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 9 stycznia 2004 r. [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 marca 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 351/04 oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 9 stycznia 2004 r. Nr 14 [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu wyroku podano między innymi, że na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 30 czerwca 2000 r. według dokumentu SAD nr [...], Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci leków, przyjmując jego deklarowaną wartość celną w wysokości odpowiadającej cenie transakcyjnej wynikającej z przedstawionych przy zgłoszeniu celnym faktur handlowych wystawionych przez eksportera - [...] z siedzibą w Szwajcarii.

W związku z wynikami przeprowadzonej kontroli postimportowej, Naczelnik Urzędu Celnego IV w Warszawie decyzją z dnia 16 kwietnia 2003 r. nr [...] uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części wartości celnej towaru oraz wymiaru cła i orzekając w tym zakresie określił wartość celną w skorygowanej (obniżonej) wysokości, uwzględniającej udzielony importerowi przez eksportera rabat obniżający zafakturowaną należność eksportera. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z dnia 9 stycznia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji.

Oddalając skargę spółki na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż prawo organów celnych do upoważniania funkcjonariuszy celnych i pracowników kierowanej jednostki do załatwiania spraw w imieniu organu, w tym do podpisywania decyzji i postanowień wydawanych w postępowaniu celnym, wynika z przepisu art. 143 Ordynacji podatkowej już od dnia 1 stycznia 1998r., a więc od dnia, gdy zgodnie z treścią przepisu art. 262 Kodeksu celnego "do postępowania w sprawach celnych stosuje się przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 i Nr 160, poz. 1083), z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego". Żaden przepis Kodeksu celnego nie wyłączał ani nie zmieniał zasad stosowania przed organami celnymi przepisu art. 143 Ordynacji podatkowej. Zmiana powołanego przepisu z dniem 1 września 2003 r., dokonana art. 20 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych [...] (Dz. U. Nr 137, poz. 1302), a polegająca na uzupełnieniu jego treści o uprawnienie dla organów celnych do upoważniania funkcjonariuszy celnych i pracowników do załatwiania spraw w imieniu tych organów, skierowana została do organów celnych jako organów podatkowych. Z dniem 1 września 2003 r. organy celne stały się - w zakresie przewidzianym powołaną wyżej ustawą - organem podatkowym, stąd zaszła konieczność zmiany przepisu art. 143 Ordynacji podatkowej, mocą którego organ celny może upoważniać podległych funkcjonariuszy celnych i pracowników do podpisywania decyzji także w sprawach podatkowych. Przepis art. 262 Kodeksu celnego, jako dotyczący wyłącznie postępowania w sprawach celnych, w sprawach podatkowych nie mógł stanowić takiej podstawy. Brak powołania przepisu art. 143 Ordynacji podatkowej w decyzjach upoważniających pracowników jednostki do podpisywania rozstrzygnięć wydawanych w toku postępowania administracyjnego, nie skutkuje uznaniem takich decyzji jako wydanych bez podstawy prawnej, skoro taka podstawa istnieje.

Zdaniem Sądu, chybiony był również zarzut naruszenia przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, stanowiącego że decyzja korygująca zgłoszenie celne w trybie art. 65 § 4 tej ustawy nie może być wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Decyzja organu celnego pierwszej instancji korygująca zgłoszenie celne z 30 czerwca 2000 r. wydana została 16 kwietnia 2003 r. i doręczona importerowi 23 kwietnia 2003 r., a więc z zachowaniem powyższego trzyletniego terminu. Natomiast decyzja organu odwoławczego z 9 stycznia 2004 r. była wyrazem instancyjnej kontroli legalności decyzji organu pierwszej instancji i utrzymując tę decyzję w mocy nie zawierała rozstrzygnięcia korygującego elementy zgłoszenia celnego ponad korektę organu pierwszej instancji. W konsekwencji jej wydanie nie podlegało czasowemu ograniczeniu przewidzianemu w art. 65 § 5 Kodeksu celnego.

W przyjętym przez organ celny zgłoszeniu celnym wartość celna przedmiotu importu zadeklarowana została w wysokości odpowiadającej wartości (cenie) transakcyjnej określonej w fakturach handlowych eksportera, przedstawionych przy tym zgłoszeniu. Podczas przeprowadzanej w siedzibie importującej spółki kontroli celnej, ujawniono m.in. umowę dystrybucji i dostaw, zawartą w dniu 1 maja 2000 r. pomiędzy eksporterem farmaceutyków - [...] (dostawca) a importerem [...]Sp. z o.o. (nabywca). Ponadto ujawniono notę kredytową z dnia 19 października 2000 r., wystawioną przez eksportera, według której skarżąca otrzymywała przewidziany kontraktem rabat w kwocie z niej wynikającej.

Istotną w sprawie była, zdaniem Sądu I instancji, kwestia prawnego charakteru przewidzianych ujawnioną umową rabatów, tzn. czy stanowiły one upust obniżający cenę towaru podaną w zgłoszeniu celnym i wynikającą z dołączonych do niego faktur handlowych, czy - jak twierdzi skarżąca - wsparcie finansowe, premię za sprzedaż dokonaną na terenie kraju. Za niezbędną dla dokonania prawidłowej oceny charakteru upustów Sąd uznał analizę uregulowań zawartych w umowie dystrybucji i dostaw oraz ocenę sposobu realizacji jej postanowień. Realizacja omawianej umowy w zakresie rabatów dokonywana była przez wystawienie noty kredytowej eksportera. Z treści ujawnionej noty kredytowej wynika, iż eksporter udzielił skarżącej rabatu/zniżki ("discount") w wysokości 27,5 % wartości importowanych leków.

Sąd I instancji uznał za bezpodstawne twierdzenia skarżącej, że rabat wyszczególniony na ujawnionej nocie kredytowej stanowił tylko wsparcie finansowe dla działalności dystrybucyjnej spółki na rynku polskim przez partnera zagranicznego, skoro powołany na tę okoliczność pkt 6. 1 umowy nie mówi o usługach dystrybucyjnych, lecz wyłącznie o prawie do rabatu. Rabat ten miał być udzielony, gdy wartość zakupionych przez spółkę w danym okresie (maj i czerwiec 2000 r.) produktów przekroczy wartość zakupów ustaloną w rocznym planie zakupów dla wymienionego okresu. Udzielany przez eksportera rabat był zatem, zdaniem Sądu, upustem cenowym związanym z faktem nabycia przez skarżącą leków u eksportera i nie można przyjąć, iż taka premia była "oderwana" od zakupu leków od eksportera i nie pozostawała bez wpływu na wartość - cenę tego zakupu. Jego wysokość procentowa została w kontrakcie z góry ustalona i spółka od początku wiedziała, że taki rabat otrzyma. Mimo to strona nie poinformowała organów celnych o możliwości otrzymania rabatów oraz nie okazała noty kredytowej, potwierdzającej udzielenie rabatu, po jej otrzymaniu od kontrahenta zagranicznego.

Kontrakt odnoszący się do transakcji między importerem a eksporterem określał warunki i wielkość udzielania rabatu w stosunku do pierwotnej ceny sprzedaży, a więc wskazywał na sposób kształtowania ostatecznej ceny. Okoliczność, że w umowie tej uzależniono świadczenie nazwane rabatem od zaistnienia określonych przesłanek (przekroczenia określonego progu) nie wpływa na zmianę oceny tego rabatu jako czynnika kształtującego cenę ostateczną, który został zrealizowany na podstawie noty kredytowej wystawionej faktycznie przez eksportera.

Powyższą ocenę potwierdza analiza treści art. 23 i art. 85 Kodeksu celnego, zgodnie z którymi wartością celną towaru jest jego wartość transakcyjna, a więc cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, nawet jeśli jej ostateczne ustalenie nastąpiło po dniu zgłoszenia celnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że przewidziany umową dystrybucji i dostaw rabat był czynnikiem kształtującym wartość (cenę) transakcyjną towaru, ustaloną w wysokości ceny wynikającej z faktury eksportera przedstawionej przy zgłoszeniu celnym, pomniejszonej o 27,5 % i rozliczony w odniesieniu do wartości towarów objętych zgłoszeniami celnymi dokonanymi w danym okresie, którego dotyczyła nota kredytowa i tak określona wartość (cena) transakcyjna - stanowiła wartość celną towaru. Korekta (obniżenie) wartości celnej dokonana przez organy celne na podstawie art. 65 § 4 pkt 2 lit. c była zatem, zdaniem Sądu I instancji, zasadna.

Sąd uznał za bezpodstawny zarzut zastosowania przez organ nieprawidłowej metody alokacji wsparcia wynikającego z noty kredytowej. Zdaniem strony skarżącej prawidłowe wyliczenie rabatu powinno polegać na przyporządkowaniu kwoty wsparcia do wartości poszczególnych faktur stanowiących podstawę do obliczenia wartości wsparcia oraz winno być zgodne z rzeczywistym wsparciem. Sposób wyliczenia zastosowany przez organy celne jest, w ocenie strony, przyczyną różnic wartości rabatów wyliczonych przez organy celne i faktycznie otrzymywanych przez spółkę. Skarżąca przyznaje jednak, że "w niektórych sprawach, jak przedmiotowa, kwota alokacji przypadkiem zgadza się z rzeczywistym zamiarem stron Umowy, tj. z przyznaniem Spółce rabatu w wysokości 27,5 %". Zastosowanie metody wyliczeń należało zatem, zdaniem Sądu, uznać za kwestią techniczną. Skoro nie miało to wpływu na wysokość uwzględnionego przez organy celne rabatu, rozstrzygnięcia w tym zakresie nie można uznać za nieprawidłowe.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 85 § 1 Kodeksu celnego oraz powołanego pisma Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 16 lipca 2001 r. wskazującego, że w sytuacji kiedy importer uzyskał notę kredytową po odprawie celnej (tak jak to miało miejsce w przypadku spółki) nie może ona stanowić podstawy zmiany przyjętej wcześniej, zgodnie z tym artykułem, wartości celnej, Sąd wskazał, że pismo to odnosi się do rabatów, które nie są ujawnione na fakturach handlowych dołączonych do zgłoszenia celnego, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W ocenie spółki pismo to ma charakter wykładni generalnej stosowania przepisów celnych i jest wytyczną wskazującą na sposób rozstrzygania analogicznych spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zgodził się ze skarżącą w tym zakresie, że pismo Prezesa GUC jest wytyczną, wskazówką dla organu, w jaki sposób może on rozstrzygać sprawy o podobnym stanie faktycznym, a nie źródłem obowiązującego prawa, które organ jest obowiązany stosować.

Sąd uznał również za bezpodstawny zarzut skarżącej w przedmiocie naruszenia przez organy celne art. 21 Kodeksu celnego. Skarżąca podkreśliła, iż decyzja organu celnego nie zmierzała do ustalenia kwoty wynikającej z długu celnego, jako że w zgłoszeniu do deklarowanego towaru miała zastosowanie stawka "0", a dla towaru z taką stawką kwota długu celnego, niezależnie od wartości celnej, będzie miała wartość zerową. Ustalenie wartości celnej przez organ celny nastąpiło zatem dla innego celu niż wskazany w powołanym przepisie (tj. ustalenie kwoty długu celnego). Organ celny słusznie podkreślił, że zadaniem organów celnych jest prawidłowe ustalenie wartości celnej. W sytuacji, gdy wartość celna towaru w zgłoszeniu celnym została ustalona w sposób nieprawidłowy, organ celny jest zobowiązany do dokonania jej korekty. Nie ma przy tym znaczenia, czy ustalenie prawidłowej wartości celnej jest dokonywane dla potrzeb wymiaru cła i podatków, czy tylko dla celów podatkowych, gdyż na organie celnym spoczywa obowiązek, zgodnie z przepisami Kodeksu celnego, obliczenia wartości celnej w prawidłowej wysokości w każdym przypadku.

Ponadto, uznany został za chybiony zarzut naruszenia postanowień art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 68 i art. 69 Układu Europejskiego stanowiących o dostosowaniu ustawodawstwa krajowego, m.in. w zakresie prawa celnego, do ustawodawstwa Wspólnoty. Unormowania Kodeksu celnego, stanowiące w niniejszej sprawie materialnoprawną podstawę oceny rozstrzygnięć organów celnych, opierają się na rozwiązaniach przyjętych w Porozumieniu w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu 1994 (zał. do Dz. U. z 1995 r. Nr 98, poz. 483), które zostały recypowane do Kodeksu celnego. Oparte na przepisach tej ustawy rozstrzygnięcia nie mogą więc naruszać prawa Wspólnoty ani też konstytucyjnych zasad praworządności i sprawiedliwości (art. 7 i art. 2 Konstytucji RP).

Sąd I instancji odmówił ponadto zasadności także zarzutowi naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych, w tym w szczególności załącznika nr 6 do rozporządzenia, dotyczącego sposobu wypełniania pola 45 dokumentu SAD. Faktura nie jest - wbrew twierdzeniom skarżącej - jedynym dokumentem służącym do ustalenia wartości celnej. Przepisy § 206 rozporządzenia określają jedynie przykładowo dokumenty, jakie należy dołączyć do zgłoszenia celnego. Zgłaszający powinien przedstawić i ujawnić wszystkie dokumenty i informacje odnoszące się do importowanego towaru, niezbędne do przeprowadzenia procedury celnej, w tym do prawidłowego ustalenia jego wartości celnej. Skarżąca była zatem zobowiązana zarówno do ujawnienia umowy dotyczącej premii finansowych, jak i do uwzględnienia rabatu przy ustaleniu wartości celnej towaru. Treść § 209 ust. 1 rozporządzenia wskazuje też na bezzasadność wywodów skarżącej, wiążącej obowiązek podania w dokumencie SAD (pole 45) informacji o udzielonym rabacie wyłącznie z rabatem, który został uwidoczniony w fakturze. Stwierdzenia te oderwano od obowiązku prawidłowego sporządzenia faktury, to znaczy zamieszczenia w niej wszelkich elementów kształtujących cenę towaru. Nie można zatem skutecznie powoływać się na treść faktury, która zawierała dane niepełne i przez to nie mogła być miarodajna dla ustalenia faktycznej, całkowitej płatności za towar.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się również po stronie organów celnych naruszenia przepisów postępowania. Decyzje wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego i wyczerpująco rozpatrzonego materiału dowodowego, stanowiącego podstawę do ustalenia właściwego stanu faktycznego. Oceny tej nie podważa nie ustosunkowanie się przez organ celny do wniosku skarżącej z 15 maja 2002 r. o zawieszenie postępowania celnego i wystąpienie do Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej o wydanie opinii w przedmiocie wpływu rabatów postimportowych na wartość celną towaru - jako zagadnienia wstępnego, albowiem nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) może prowadzić do uwzględnienia skargi. Sąd podkreślił, iż przedmiot wnioskowanej opinii, wbrew stanowisku skarżącej, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego.

W skardze kasacyjnej spółka [...] wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 21 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż przepis ten może dla innych celów, niż w nim wskazano;

- art. 21 Kodeksu celnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w wyniku dokonania jego błędnej wykładni;

- art. 23 § 1 § 9 w związku z art. 65 § 3, 85 § 1 oraz art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż wartość celna towaru w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego stanowiąca podstawę dla określenia wymagalnych należności celnych powinna być zmniejszona o wartość rabatów przyznanych po dniu przyjęcia zgłoszenia celnego;

- art. 64 Kodeksu celnego i wydanego na jego podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 104, poz. 1193) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, iż zgłoszenie celne oraz dokumenty dołączone do niego były niekompletne;

- art. 65 § 4 Kodeksu celnego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż nakłada on na Spółkę obowiązek wystąpienia o korektę wartości w przypadku otrzymania rabatu postimportowego;

- art. 65 § 4 Kodeksu celnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w wyniku dokonania jego błędnej wykładni;

- art. 65 § 5 Kodeksu celnego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej może zostać wydana po upływie trzech lat od dnia dokonania przez Spółkę zgłoszenia celnego;

- art. 65 § 5 Kodeksu celnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w wyniku dokonania jego błędnej wykładni;

- art. 83 § 3 Kodeksu celnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż w przedmiotowym stanie faktycznym przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane i dokumenty przedstawione przez Spółkę;

- wyjaśnień dotyczących wartości celnej stanowiących załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz. U. Nr 80 poz. 908) poprzez nieuwzględnienie ich w rozstrzygnięciu sprawy;

- art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, dalej powoływana jako Konstytucja RP) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie;

- art. 68 i art. 69 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli w dniu 12 grudnia 1991 r. (zał. do Dz. U. z 1994 r., Nr 11, poz. 38, ze zm.) poprzez ich błędne zastosowanie.

Ponadto skarżąca podniosła zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd i instancji przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy w jej granicach na podstawie zebranego materiału dowodowego, wyciąganie błędnych wniosków z zebranego materiału dowodowego oraz nie uchylenie decyzji organów celnych na podstawie zebranego materiału w sprawie

a) co doprowadziło do legalizacji prowadzenia przez organy celne postępowania wbrew art. 120, 121 § 1, 122, 123 § 1, 124 i 127 Ordynacji podatkowej

b) co sankcjonuje decyzje Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie oraz Dyrektora Izby Celnej w Warszawie wydane przez osoby nieuprawnione do wydania i podpisania decyzji w imieniu organów I i II instancji, legalizując tym samym naruszenie przepisu art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej;

- art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji organów celnych na podstawie zebranego materiału w sprawie, co doprowadziło do legalizacji nie zastosowania się przez Dyrektora Izby Celnej do treści art. 233 § 1 pkt 2 lit a Ordynacji podatkowej;

- art. 47 § 1 w związku z art. 49 oraz 65 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do ich treści, co spowodowało, iż Spółka nie miała możliwości zapoznania się z dokumentami istotnymi dla rozstrzygnięcia sprawy, przekazywanymi do Sądu przez stronę przeciwną.

Powyższe zarzuty zostały uzasadnione przez skarżącą w obszernym i szczegółowym uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutów składających się na podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest dotyczących naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Gdyby druga z podstaw kasacyjnych okazała się usprawiedliwiona, to co do zasady zbędne byłoby rozpatrywanie zarzutów składających się na podstawę wymienioną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Formułując pierwszą grupę zarzutów naruszenia przepisów postępowania, strona skarżąca wymienia jako naruszone przepisy ustawy procesowej art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. Uchybienia w zakresie tych przepisów mają polegać na nierozpatrzeniu sprawy w jej granicach na podstawie zebranego materiału dowodowego, wyciągania błędnych wniosków z zebranego materiału dowodowego oraz nieuchyleniu decyzji organów celnych, co doprowadziło do pozostawienia w obrocie prawnym decyzji organów celnych wydanych z naruszeniem wymienionych szczegółowo przepisów Ordynacji podatkowej.

Przed przystąpieniem do omówienia poszczególnych zagadnień związanych z oceną zarzutów zawartych w tej grupie należy wyjaśnić, że nie mogą odnieść skutku zarzuty dotyczące nierozpoznania sprawy na podstawie zebranego materiału dowodowego i wyciągania błędnych wniosków z zebranego materiału dowodowego.

Z treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola polega na badaniu zgodności zaskarżonych aktów i czynności z prawem. Jak z tego wynika, nie jest zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych zbieranie i ocena materiału dowodowego oraz dokonywanie ustaleń faktycznych. Wyjątek od tej zasady wynika ze stosowania art. 106 § 3 p.p.s.a. pozwalającego na przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów w przypadkach, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Zasady zbierania, prowadzenia i oceny uzupełniających dowodów z dokumentów, a w konsekwencji dokonywania ustaleń faktycznych określają stosowane odpowiednio za pośrednictwem art. 106 § 5 p.p.s.a. przepisy kodeksu postępowania cywilnego. W ramach omawianego zarzutu nie wymienia się jednak ani art. 106 § 3 p.p.s.a., ani też przepisów k.p.c., w szczególności art. 233 § 1 dotyczącego oceny dowodów. Braku tego nie zastępuje wskazanie jako naruszonego art. 141 § 4 p.p.s.a., który to przepis nie jest źródłem obowiązku przestawienia oceny dowodów uzupełniających.

W świetle wymienionych dotąd zasad nie mógłby być uznany za skuteczny ogólny zarzut rozumiany jako dotyczący postępowania dowodowego prowadzonego przez organy celne, które nie stosują wskazywanych przepisów p.p.s.a. Wobec tego odnieść się należy do szczegółowych kwestii sprowadzających się do ewentualności braku należytego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do uchybień, jakich miały dopuścić się organy celne.

Nie można odmówić słuszności argumentacji strony skarżącej, która podnosi, że w postępowaniu przed organami celnymi doszło do naruszenia art. 121, art. 122 i art. 123 Ordynacji podatkowej skutkiem zaniechania rozpatrzenia wniosku o zawieszenie postępowania i wystąpienie do Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej o wydanie opinii w przedmiocie wpływu rabatów post importowych na wartość celną towarów. Złożony w toku postępowania celnego wniosek o zawieszenie postępowania bezwzględnie winien być rozpatrzony w formie postanowienia wydawanego na podstawie art. 201 § 2 Ordynacji podatkowej i to zarówno wtedy, gdy organ celny uwzględnia wniosek, jak i wtedy, gdy uznaje wniosek za niezasadny. Podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuchylenie przez sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji byłby zasadny tylko wtedy, gdyby sąd nie zastosował tego przepisu, mimo że naruszenie przez organy celne przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny obszernie i trafnie wyjaśnił, że wniosek o zawieszenie postępowania nie był zasadny, gdyż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji nie było uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W szczególności słusznie wskazano, że kompetencje organu ponadpaństwowego ujęte są w formy ustaleń, informacji i porad przy braku unormowania wskazującego na wyłączną kompetencję tego organu do wiążącego rozstrzygania wątpliwości z zakresu wartości celnej towarów. Stanowisko sądu, co do braku podstaw do zawieszenia postępowania nie zostało podważone ani w ramach samego zarzutu, ani w jego uzasadnieniu, ograniczającym się do wskazywania wadliwości postępowania polegającego na zaniechaniu ustosunkowania się do wniosku o zawieszenie. Niezależnie od tego Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że zaniechanie rozpatrzenia wniosku o zawieszenie postępowania celnego do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, w sytuacji gdy zagadnienie wstępne nie występuje, nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Kolejne zarzuty należące do omawianej grupy wiązały się z twierdzeniem, iż sąd pierwszej instancji w ogóle nie ustosunkował się do części argumentacji zawartej w skardze. Przed przystąpieniem do ich szczegółowego omawiania należy zaznaczyć, że brak ustosunkowania się przez wojewódzki sąd administracyjny do niektórych zarzutów zawartych w skardze sam przez się nie czyni zasadnym podnoszonego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Treść art. 57 § 1 pkt 3 i art. 134 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że przedstawione w kierowanej do wojewódzkiego sądu administracyjnego skardze naruszenia prawa nie wyznaczają zakresu badania sprawy przez sąd, który rozstrzyga w granicach sprawy bez związania zarzutami i wnioskami skargi. Art. 141 § 4 p.p.s.a. wymaga przedstawienia w uzasadnieniu wyroku zarzutów skargi i przedstawienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Jeżeli przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej w sposób wyczerpujący zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy, na ogół zbędne jest ustosunkowywanie się do tych argumentów zawartych w skardze, które pozostają bez związku z istotą zastosowanej podstawy prawnej.

Przedstawione założenie odnosi się w szczególności do zarzutów dotyczących konsekwencji przyjęcia przez organ odwoławczy, że zastosowanie znajdował art. 23 § 2 Kodeksu celnego. Abstrahując od kwestii czy organ odwoławczy rzeczywiście sformułował takie stanowisko i czy w związku z tym odnieść się należałoby do art. 23 § 7 i 8 Kodeksu celnego, jak twierdzi strona skarżąca, sąd pierwszej instancji wyczerpująco wyjaśnił materialnoprawne podstawy uzasadniające uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i ustalenia wartości celnej, jako wartości transakcyjnej ustalonej z uwzględnieniem udzielonych rabatów. Wobec tego zbędne było rozważanie innych jeszcze podstaw rozstrzygnięcia. Stanowisko sądu pierwszej instancji podlega natomiast kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w ramach oceny zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego. Podobne względy sprzeciwiają się uwzględnieniu argumentu powołania przez organ pierwszej instancji niewłaściwej, czy niepełnej podstawy prawnej i to tym bardziej, że ewentualne uchybienie w tym zakresie nie przesądza o tym, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 1983 r. sygn. I SA 1294/82; ONSA 1983 r. nr 1, poz. 5).

Nie można zaprzeczyć, że sąd pierwszej instancji nie ustosunkował się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 127 Ordynacji podatkowej sprowadzającego się do twierdzenia, że wynik postępowania celnego był przesądzony z uwagi na treść pisma Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 28 września 2001 r., dotyczącego wpływu udzielenia rabatów na wartość celną towarów w podobnych sprawach. Jeśli nawet jednak przyjąć, że sąd pierwszej instancji w tym przypadku naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., to uchybienie takie nie miałoby wpływu na wynik sprawy. Nie można bowiem przyjąć, by pismo nie zawierające nakazu określonego sposobu rozstrzygania w konkretnych sprawach względnie sformułowań jednoznacznie ograniczających swobodę orzekania organów celnych mogło być uznane za czynnik naruszający zasadę dwuinstancyjności, podobnie jak poglądy prawne sądów wyższej rangi nie stanowią instrumentów naruszających niezawisłość sądów rangi niższej i to mimo ich publikacji i cytowania w uzasadnieniach wyroków. Zatem niekonsekwentne jest stanowisko strony skarżącej, która zarzuca, że organy celne nie kierowały się stanowiskiem wyrażonym w innych pismach Prezesa Głównego Urzędu Ceł, w których inaczej interpretowano wpływ udzielenia rabatów na wartość celną towarów. Podnoszone okoliczności wskazują jedynie, że Prezes Głównego Urzędu Ceł wyrażał różne stanowiska w podobnych kwestiach, co sprzeciwiało się uznaniu przedstawionej wykładni za wiążącą organy celne.

Strona skarżąca szczególnie eksponuje i szeroko uzasadnia zarzut podpisania decyzji obu instancji przez osoby nieuprawnione.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej całkowicie pominięto argumentację sądu pierwszej instancji, który trafnie wykazał, że podstawą prawną uzasadniającą należycie możność upoważnienia funkcjonariusza celnego lub pracownika kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w imieniu organu celnego jest art. 143 § 1-2 Ordynacji podatkowej stosowany za pośrednictwem art. 262 kodeksu celnego. Trafnie przy tym sąd wywiódł, że odpowiednie stosowanie tego przepisu w postępowaniu celnym (art. 262 Kodeksu celnego) przemawia za tym, że bez istotnego znaczenia pozostają zmiany jego brzmienia z dniem 1 września 2003 r. zgodnie z nowelą publikowaną w Dz. U. Nr 137, poz. 1302.

Treść art. 143 Ordynacji podatkowej, podobnie jak art. 268a k.p.a., nie wskazuje, by upoważnienie, będące aktem woli organu administracji publicznej, stanowiło akt władczy z zakresu administracji publicznej, a w szczególności decyzję administracyjną. Stąd też upoważnienie, bliskie co do istoty ustanowieniu pełnomocnika czy przedstawiciela, nie wymaga powołania podstawy prawnej. Z tego też powodu chybiona jest argumentacja dotycząca powołania w dokumentach zawierających upoważnienie niewłaściwej podstawy prawnej, w szczególności zarządzenia Ministra Finansów wydanego na podstawie art. 284 § 4 Kodeksu celnego. Bez znaczenia w sprawie pozostaje okoliczność, iż pismo Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 3 września 2003 r., zawierające upoważnienie funkcjonariuszy celnych i pracowników Izby Celnej w Warszawie do załatwiania spraw, nazwano decyzją i wskazano podstawę prawną. Istotne jest jedynie to, że osoba pełniąca funkcję organu celnego wyraziła wolę upoważnienia innych osób do załatwiania spraw.

Podobnie oceniać należy treść kart zakresu obowiązków i uprawnień podpisanych przez Naczelnika Urzędu Celnego w Warszawie (organ I instancji), w których zawarto upoważnienie do załatwiania spraw, powołując przepisy dotyczące służby celnej i prawa pracy. To, że nie zawarto w treści kart należycie określonych podstaw prawnych upoważnienia do przeniesienia kompetencji do załatwiania spraw przysługujących osobie podpisanej na kartach, w niczym nie ogranicza skuteczności samego upoważnienia, którego skuteczność oceniać należy na podstawie tego, czy istniały materialnoprawne podstawy udzielenia, a nie tego, czy w dokumencie zawierającym upoważnienie podstawy te ujawniono.

Upoważnienie nie musi przybierać postaci specjalnego pisma zatytułowanego upoważnienie, może być składnikiem innych dokumentów regulujących sferę wewnętrznej organizacji urzędu (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 1997 r. SA/Bk 781/96, niepublikowany).

Karty zakresu obowiązków i uprawnień w części dotyczącej uprawnień do podejmowania decyzji i podpisywania pism przez upoważnionych funkcjonariuszy Urzędu Celnego IV w Warszawie, po wymienieniu przepisów kodeksu celnego stanowiących podstawy prawne decyzji i dokumentów objętych upoważnieniem, zawierają sformułowanie wskazujące, że zakres uprawnień może doznawać ograniczeń, jeżeli wynikają one z Regulaminu Organizacyjnego Urzędu. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawił ustalenia co do tego, że Regulamin taki istnieje i że z jego treści nie wynikają ograniczenia uprawnień objętych upoważnieniami. Jak to już wskazywano, ustalenia dokonane przez sąd w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego nie zostały skutecznie zakwestionowane zarzutami skargi kasacyjnej. Nadto, natura prawna wydawanych na podstawie różnego rodzaju aktów prawnych, w tym kodeksu pracy, regulaminów organizacyjnych jest tego rodzaju, że dotyczy innej niż regulowana art. 143 Ordynacji podatkowej, czy art. 268 k.p.a. sfery wzajemnych zależności wewnątrz jednostki organizacyjnej (art. 104 Kodeksu pracy, akty wydawane na podstawie statutu, o jakim mowa w art. 284 § 4 Kodeksu celnego). Zauważyć można, że strona skarżąca w innym miejscu kwestionuje możność udzielania upoważnień na podstawie aktów, których źródłem są statuty wydawane zgodnie z art. 284 § 4 Kodeksu celnego. Stąd też ograniczenie upoważnienia w ramach rozwiązań regulaminowych stanowiłoby daleko idący wyjątek od wskazanych zasad, wobec czego zawarte w kartach zakresów obowiązków i uprawnień odesłanie do badania, czy na zakres uprawnień mają wpływ granice określone Regulaminem Organizacyjnym Urzędu było bezcelowe, o ile dotyczyło uprawnień do podejmowania rozstrzygnięć w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego IV w Warszawie w formie decyzji i postanowień. Inaczej rzecz się ma w przedmiocie uprawnień z zakresu podpisywania dokumentów związanych z funkcjonowaniem wewnętrznych struktur Urzędu, a tej sfery również dotyczy zakres uprawnień określony w kartach.

W uzasadnieniu zarzutu wskazywano, że zakres upoważnienia udzielonego funkcjonariuszowi organu pierwszej instancji nie mógł obejmować wydanej w niniejszej sprawie decyzji, której podstawą prawną był między innymi art. 85 § 1 Kodeksu celnego, nie wymieniony w kartach zakresu obowiązków i uprawnień. Argument ten nie jest zasadny, zważywszy że w kartach wymieniono przepisy wyróżniające rodzajowo kategorię spraw, w szczególności te, o jakich mowa w art. 65 § 4 Kodeksu celnego (uznanie zgłoszenia za nieprawidłowe), wobec czego fakt, że stosowano różne przepisy prawa materialnego, z których niektóre lub jeden wymieniono w ramach podstawy prawnej decyzji, pozostawał bez znaczenia dla oceny zakresu udzielonego upoważnienia.

Kolejny, odrębny, zarzut dotyczy naruszenia art. 47 w zw. z art. 49 i art. 65 p.p.s.a., a także art. 2 Konstytucji RP. Rozbudowane uzasadnienie tego zarzutu wskazuje, że strona skarżąca wykazuje, iż doszło do naruszenia jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu skutkiem niedoręczenia jej załącznika do pism procesowych strony przeciwnej.

Wskazywane jako naruszone art. 47, art. 49 i art. 65 p.p.s.a. stanowią zespół przepisów, z których wynika, że strona składająca pismo procesowe winna przedłożyć odpisy załączników w liczbie pozwalającej na ich doręczenie innym stronom, które to doręczenie winno być dokonywane przez sąd; ewentualne braki pisma, w zakresie odpowiedniej liczby załączników, podlegają uzupełnieniu w trybie takim, jak dotyczący innych braków formalnych. Nie można odmówić słuszności twierdzeniu, że rozwiązanie to służy ochronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu.

Nie można jednak pominąć, że art. 105 p.p.s.a. istotnie ogranicza możność powoływania się na ewentualne uchybienia przepisom postępowania, innym niż brane przez sąd pod uwagę z urzędu (nieważności). Zastrzeżenia strony winny być zgłoszone na najbliższym posiedzeniu wraz z wnioskiem o ich wpisanie do protokołu. Niezgłoszenie zastrzeżeń zamyka możliwość powoływania się na uchybienia w dalszym toku postępowania. Dlatego też stronie, której nie doręczono odpisów załączników do pisma procesowego strony przeciwnej nie przysługuje możność powoływania się na to uchybienie, jeżeli przed końcem posiedzenia następującego bezpośrednio po uchybieniu nie zgłosiła stosownego zastrzeżenia (por. wyrok SN z 20 sierpnia 2001 r. sygn. I PKN 580/00, OSNP 2003/14/332). Nie można przyjąć, by takie rozwiązanie prawne, służące przyspieszeniu postępowania i umożliwieniu zakończenia go w rozsądnym terminie, pozostawało w kolizji z którąś z norm konstytucyjnych, w tym z zasadami wyprowadzonymi z art. 2 Konstytucji RP.

Treść uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wskazuje jednoznacznie, by inne niż omówione okoliczności miały zdaniem autora skargi skutkować uznaniem, że obowiązkiem organu odwoławczego było zastosowanie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej oraz że zaniechanie organu w tym zakresie winno skutkować zastosowaniem przez sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił również postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Spółka zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 21 Kodeksu celnego poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w wyniku dokonania jego błędnej wykładni. Z treści art. 21 Kodeksu celnego skarżąca wyprowadziła wniosek, że nie było podstaw do podjęcia decyzji o korekcie wartości celnej towaru, ponieważ ta korekta nie służyła ustaleniu kwoty wynikającej z długu celnego oraz innych należności pobieranych przez organ celny.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzutu tego nie można uwzględnić. Przedstawiona przez skarżącą interpretacja art. 21 Kodeksu celnego pomija przede wszystkim ostatnią część zdania formułującego ten przepis: "jak również stosowania środków polityki handlowej". Wynika z niego, że wartość celna towaru ma znaczenie nie tylko dla ustalenia i pobierania przez organ celny cła i innych opłat w obrocie towarowym z zagranicą, lecz również dla stosowania środków polityki handlowej przez inne organy, jeżeli te środki będą odnosiły się do wartości celnej towaru. Należy zatem uznać za oczywiście bezzasadne stanowisko, według którego organ celny może skorzystać z określonych w art. 65 § 4 Kodeksu celnego kompetencji do weryfikacji przyjętego zgłoszenia celnego tylko wtedy, gdy ta weryfikacja ma na celu zmianę kwoty wynikającej z długu celnego. Przeczy temu również treść tego przepisu. Uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe może bowiem prowadzić do określenia kwoty wynikającej z długu celnego zgodnie z przepisami prawa lub do zmiany innych elementów zgłoszenia celnego (art. 65 § 4 pkt 2 lit. b i c). Korekta zgłoszenia celnego nie musi więc dotyczyć kwoty wynikającej z długu celnego.

Bezzasadny jest również zarzut niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji art. 23 § 1 i § 9 w zw. z art. 65 § 3, art. 85 § 1 oraz art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego poprzez przyjęcie, że wartość celna towaru z dnia zgłoszenia celnego może być zmniejszona o wartość rabatów przyznanych po dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. Kwestie te były już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wielu sprawach tego rodzaju, dotyczących weryfikacji wartości celnej farmaceutyków. W wyroku NSA z dnia 25 maja 2004 r. sygn. akt GSK 53/04 (opubl. [w:] Orzecznictwo NSA i WSA nr 2/2004, poz. 48) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że w świetle art. 23 § 1 i § 9 Kodeksu celnego wartością celną towaru jest jego wartość transakcyjna, czyli cena faktyczna zapłacona lub należna, jeżeli nawet została ustalona lub zapłacona po przyjęciu zgłoszenia celnego.

Regulacje zawarte w art. 23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego są, zdaniem NSA, ze sobą powiązane, jako że ustalenie wartości celnej służy określeniu należności celnych. Jednakże przepis art. 85 § 1 Kodeksu celnego nie może być traktowany jako dopełnienie definicji wartości celnej określonej w art. 23 § 1. Zasady ustalania wartości celnej towarów zostały bowiem uregulowane w Dziale III Kodeksu celnego, w tym głównie w art. 23. Natomiast przepis art. 85 § 1 Kodeksu celnego odnosi się do kwestii wymagalności należności celnych.

Przepisy art. 23 § 1 i § 9 Kodeksu celnego odnoszą wartość celną towaru do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Ustawodawca kładzie nacisk na cenę rzeczywistą, całkowitą i ostateczną, obejmującą wszystkie płatności dokonane lub mające być dokonane w zamian za towar. Dlatego właśnie nie wiąże ustalenia tak rozumianej ceny z żadną cezurą czasową. Z treści przepisu art. 85 § 1 Kodeksu celnego nie można więc wyprowadzać wniosku, że wartość transakcyjną (wartość celną) towaru ustala się ostatecznie na dzień przyjęcia zgłoszenia celnego. W umowie dystrybucji i dostaw, stanowiącej w niniejszej sprawie podstawę współpracy skarżącej z eksporterem, strony powiązały prawo do rabatu z ceną zakupu leków u eksportera. Ustalony w umowie rabat był więc elementem ceny leków importowanych i został prawidłowo zakwalifikowany przez organy celne i Sąd I instancji, jako rabat importowy.

Nie jest uzasadniony podnoszony przez skarżącą w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut błędnej metody alokacji wsparcia finansowego (rabatu) wynikającego z noty kredytowej z dnia 19 października 2000 r. Zdaniem Spółki, metoda alokacji zastosowana przez organy celne, których stanowisko w tym zakresie podzielił Sąd I instancji jest błędna z uwagi na to, że umowa łącząca eksportera z importerem reguluje tylko sposób obliczenia całkowitego rabatu za dany okres, a nie reguluje, w jaki sposób rabat ten należy alokować do zgłoszeń celnych. Organ celny powinien więc opracować taką metodę alokacji, która spowoduje obniżenie wartości celnej leków za dany okres rozliczeniowy o faktycznie uzyskany rabat za zakup właśnie tych leków.

W ocenie NSA, przyjęty przez organy celne i zaaprobowany w zaskarżonym wyroku sposób rozliczenia przyznanego skarżącej rabatu wymaga przeanalizowania postanowień umowy dystrybucji i dostaw z dnia 1 maja 2000 r., zawartej przez [...] Sp. z o.o. (skarżącą) z [...] AG (eksporterem), wraz z załącznikami do tej umowy, która stanowiła w niniejszej sprawie prawną podstawę współpracy skarżącej z eksporterem.

W art. 6.1. strony postanowiły, że dla każdego roku wspólnie ustalą Roczny Plan Zakupów (RPZ). RPZ na okres 1 maj - 31 grudzień 2000 r. jest załącznikiem B do niniejszej umowy. Zgodnie z treścią art. 6.2 "jeżeli wartość netto produktów (WNP) zakupionych przez nabywcę w okresie (kwartał kalendarzowy, lub miesiące maj i czerwiec 2000, w zależności od sytuacji) przekracza wartość zakupów ustaloną w RPZ dla tego okresu, nabywca będzie upoważniony do otrzymania od dostawcy rabatu", obliczonego zgodnie z zasadami określonymi w umowie. Zgodnie z art. 6.3 WNP będzie rozumiana jako wartość netto produktów zafakturowanych przez dostawcę, czyli wartość pomniejszona o wszelkie ewentualne obniżki cen, bonifikaty, potrącenia, jak również opłaty importowe lub podatki. W myśl z kolei art. 6.4 umowy kwota rabatu dla danego okresu będzie ustalana jako 27,5 % łącznej WNP zakupionych w każdym okresie.

W ocenie NSA, z treści ujawnionej w niniejszej sprawie noty kredytowej z dnia 19 października 2000 r. wystawionej za okres 1 maja - 30 czerwca 2000 r. wynika, iż eksporter udzielił skarżącej rabatu od wartości zakupów dokonanych w tym okresie, która wyniosła 21.901.470,57 CHF w wysokości 27,5 %, co stanowi kwotę 6.022.904,41 CHF. Należy zatem podzielić stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że nie można uznać za nieprawidłową metodę alokacji rabatu zastosowaną przez organy celne, bowiem wysokość rabatu uwzględnionego przez organy celne na gruncie niniejszej sprawy jest taka sama, jak wskazują postanowienia umowy, wynosi bowiem 27,5 % wartości leków objętych przedmiotowym zgłoszeniem celnym. Organ celny I instancji stwierdził, że wartość sprowadzonego w niniejszej sprawie towaru zgodnie z frakturami wyniosła 2.576.332,20 CHF, natomiast kwota udzielonego rabatu - 725.197,60 CHF. Zdaniem NSA, nie ma podstaw do dyskwalifikowania takiego sposobu rozliczenia, jako sprzecznego z postanowieniami opisanej wyżej umowy. O poprawności zastosowanej metody wyliczeń świadczy ponadto fakt, że skarżąca w żaden sposób nie wykazała wadliwości zastosowanego w sprawie rozliczenia, poprzestając jedynie na sugestii ich występowania.

Nieuzasadnione są również zarzuty naruszenia art. 64 Kodeksu celnego i przepisów wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. (Dz. U. Nr 104, poz. 1193) poprzez przyjęcie, że zgłoszenie celne oraz dokumenty dołączone do niego były niekompletne, a także art. 83 § 3 Kodeksu celnego poprzez przyjęcie, że w przedmiotowym stanie faktycznym przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane i dokumenty przedstawione przez Spółkę.

NSA zajmował już określone stanowisko w tej kwestii (por. np. wyrok NSA sygn. akt GSK 53/04). Zdaniem NSA, umowa dystrybucji i dostaw z dnia 1 maja 2000 r. powinna być w niniejszej sprawie ujawniona przez stronę skarżącą już w chwili zgłoszenia importowanych leków do procedury celnej. Obowiązek taki wynika z treści art. 64 § 2 Kodeksu celnego. Przepis ten stanowi, że do zgłoszenia celnego zgłaszający powinien dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany. Kodeks celny upoważniał jednocześnie właściwy organ do określenia wymogów, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne, wzorów formularzy oraz dokumentów, jakie należy do niego dołączyć (art. 64 § 4). Wydane na tej podstawie rozporządzenie Ministra Finansów określało jedynie przykładowo dokumenty, jakie należy dołączyć do zgłoszenia celnego (dokumentu SAD). Również przykładowo określono elementy treści, jakie powinna zawierać faktura lub inny dokument służący ustaleniu wartości celnej towaru. Oznacza to, że nie było jednego, jednolitego "wzoru" wymagań dotyczących zgłoszenia celnego. Stosownie do okoliczności każdego indywidualnego przypadku zgłaszający powinien przedstawić i ujawnić wszystkie dokumenty i informacje odnoszące się do importowanego towaru, niezbędne do przeprowadzenia procedury celnej, w tym do prawidłowego ustalenia jego wartości celnej. W tym więc przypadku skarżąca była zobowiązana do ujawnienia umowy dystrybucji i dostaw.

Ponadto zasady wypełniania deklaracji wartości celnej zobowiązują do podania w polu nr 4 numeru i daty faktury lub innego dokumentu, na podstawie którego ustalana jest wartość celna towaru, a więc również do podania informacji o każdej umowie, która zawiera ustalenia stron co do ceny towarów będących przedmiotem importu. Treść rozporządzenia Ministra Finansów wskazuje też na bezzasadność wywodów skarżącej, wiążących obowiązek podania w dokumencie SAD (pole 45) informacji o udzielonym rabacie wyłącznie z rabatem, który został uwidoczniony w fakturze. Stwierdzenia te oderwano bowiem od obowiązku prawidłowego sporządzenia faktury, to znaczy zamieszczenia w niej wszelkich elementów kształtujących cenę towaru. Nie można zatem skutecznie powoływać się na fakturę, która nie zawierała wszystkich danych, dotyczących ceny towaru i przez to nie mogła być miarodajna dla ustalenia faktycznej, całkowitej płatności za towar.

Nie jest także zasadny zarzut skargi kasacyjnej o pominięciu opinii 15.1 "Postępowanie wobec rabatu za ilość" Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej /załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz. U. Nr 80, poz. 908 ze zm.)/. W opinii tej dopuszcza się uwzględnienie w wartości transakcyjnej towaru, ustalanej według ceny faktycznie zapłaconej lub należnej, rabatu przyznanego z uwzględnieniem wcześniejszej transakcji, jeżeli tylko rabat stanowi element ceny towaru zgłaszanego do odprawy (przykład 2 pkt 9-13). W świetle tej opinii rabat tzw. postimportowy, przyznawany wstecz i niebrany pod uwagę przy ustalaniu wartości transakcyjnej, to tylko rabat przyznawany wstecz z tytułu zakupu towarów poprzednio importowanych, a nie rabat dotyczący ceny towarów zgłaszanych obecnie do odprawy (przykład 3 pkt 16 i przykład 4 pkt 17). Kwestii tej dotyczy ponadto komentarz nr 4 cytowanych Wyjaśnień Technicznego Komitetu Ustaleń Wartości Celnej (WCO). Potwierdza on tezę, że przy ustalaniu wartości celnej na podstawie wartości transakcyjnej należy brać również pod uwagę cenę ostateczną ustaloną dopiero po dostarczeniu towaru, na podstawie umowy sprzedaży określającej ceny jedynie prowizorycznie lub zawierającej tzw. klauzulę rewizji cen (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2004 r., GSK 53/04, ONSA i WSA, 2 2004, poz. 48).

Pozbawiony uzasadnienia jest także zarzut naruszenia art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, że przepis ten nakłada na Spółkę obowiązek wystąpienia o korektę wartości celnej w przypadku otrzymania rabatu postimportowego. Spółka podniosła również zarzut niewłaściwego zastosowania tego przepisu, w wyniku jego błędnej wykładni. Zdaniem NSA, z przepisu art. 65 § 4 wyraźnie wynika, że weryfikacja zgłoszenia celnego może być dokonana z urzędu, bądź na wniosek strony. W rozpatrywanej sprawie organ celny wydał decyzję z urzędu, dlatego że w zgłoszeniu celnym nieprawidłowo określono wartość celną towaru. Kwestia, czy w takiej sytuacji strona była lub nie była zobowiązana do wystąpienia z wnioskiem o zmianę zgłoszenia celnego nie ma w ogóle znaczenia. Organ celny podjął bowiem postępowanie na podstawie art. 65 § 4 Kodeksu celnego nie dlatego, że strona nie wystąpiła z wnioskiem w tej sprawie, lecz dlatego, że uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe.

Spółka podniosła także zarzut naruszenia art. 65 § 5 Kodeksu celnego poprzez jego błędną wykładnię (i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie) polegającą na przyjęciu przez WSA, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej może zostać wydana po upływie trzech lat od dnia dokonania przez Spółkę zgłoszenia celnego.

Odnosząc się do tego zarzutu stwierdzić należy, że trzyletni termin określony w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, po upływie którego nie było możliwe wydanie decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe powodował ten skutek, że stawała się niemożliwa weryfikacja zgłoszenia celnego, to jest czynności materialno-technicznej i to w obrębie tego samego postępowania (por. art. 65 § 7 Kodeksu celnego). Zgodnie z brzmieniem art. 65 § 4 Kodeksu celnego po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony wydaje lub może z urzędu wydać decyzję, w której: 1) uznaje zgłoszenie celne za nieprawidłowe, 2) uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części: a) rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego b) określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego lub c) zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone w lit. a) i b).

Przepis art. 65 § 5 Kodeksu celnego stanowi natomiast, że decyzja, o której mowa w § 4 nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Z treści przytoczonych przepisów wynika więc, że przewidziane w art. 65 § 5 Kodeksu celnego ograniczenie czasem możności wydania decyzji odnieść należy do organu celnego I instancji, jako organu, do którego kompetencji należy weryfikacja wadliwego zgłoszenia celnego. Po wydaniu takiej decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe nie zachodziły już zmiany, które można by wiązać z art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Z tej też przyczyny art. 65 § 5 Kodeksu celnego nie powoduje skutków w zakresie działania organu odwoławczego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził także podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi kasacyjnej w przedmiocie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 68 i art. 69 Układu Europejskiego przez ich niewłaściwe zastosowanie, bowiem skarżąca nie uzasadniła tego zarzutu w jakikolwiek sposób. Skarga kasacyjna nie spełnia zatem w zakresie tego zarzutu wymogu wynikającego z treści art. 176 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.