Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1921/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) sędzia del. NSA Stefan Kowalczyk Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 1655/15 w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA w Gliwicach lub Sąd I instancji) oddalił skargę B Sp. z o.o. w B (dalej: spółka) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach (dalej: Dyrektor) z dnia [..] czerwca 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 14 lipca 2014 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę w lokalu użytkowym w W, w którym znajdowało się należące do spółki urządzenie do gier o nazwie Casino Games.

Decyzją z dnia [..] listopada 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Bielsku-Białej m.in. na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej: u.g.h.) wymierzył spółce karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry.

Decyzją z dnia [..] czerwca 2015 r. Dyrektor utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

WSA w Gliwicach oddalając skargę podzielił stanowisko organów, zgodnie z którym spółka urządzała gry hazardowe na automacie, zawierające element losowości. Powyższa okoliczność pozwoliła zakwalifikować to urządzenie do gry, jako urządzenie do gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h.

Sąd I instancji mając na uwadze dokonane w toku postępowania ustalenia przyjął, że stan faktyczny sprawy podlegał subsumcji pod normę prawną zawartą w art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.

Następnie WSA przypomniał, że w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 TSUE stwierdził, że artykuł 1 pkt 11 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.98.204.37 z późn. zm.), dalej: dyrektywa 98/34, należy interpretować w ten sposób, że przepisy krajowe tego rodzaju jak przepisy u.g.h., które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie "przepisy techniczne" w rozumieniu tego przepisu, w związku z czym ich projekt powinien zostać przekazany Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy wskazanej dyrektywy, w wypadku ustalenia, iż przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów. Dokonanie tego ustalenia należy do sądu krajowego.

Sąd I instancji powołał się na pogląd zawarty w uzasadnieniu postanowienia NSA z dnia 15 stycznia 2014 r. (sygn. akt II GSK 686/13), zgodnie z którym zarówno art. 14 ust. 1 u.g.h., jak i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. mają charakter przepisów technicznych.

Sąd I instancji przychylił się do poglądu wyrażonego w postanowieniu Sądu Najwyższego z 28 listopada 2013 r., że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie jest właściwy do wykonywania wykładni prawa wewnętrznego państwa członkowskiego, a tym bardziej do stwierdzenia, że przepisy prawa wewnętrznego nie obowiązują, nawet jeżeli to prawo zostało ustanowione w celu wykonywania przez państwo zobowiązań unijnych. Spoczywający na sądzie krajowym obowiązek zapewnienia pełnej efektywności przepisów dyrektywy nie skutkuje automatyzmem wnioskowania, że przepis techniczny, odnośnie którego zaniechano notyfikacji, nie może być stosowany, albowiem wykładnia przychylna prawu europejskiemu nie może prowadzić do naruszenia zasad konstytucyjnych. Przepisy krajowe, które nie zostały notyfikowane, zgodnie z dyrektywą 98/33/WE nadal pozostają formalnie w mocy.

Również w wyroku z 28 lutego 2014 r. w sprawie III KK 447/13 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że ewentualne przyjęcie, że przepisy u.g.h. mają charakter przepisów technicznych, nie powoduje, że sądy krajowe mogą odmówić ich zastosowania. Sąd ten podkreślił też, że ustawa zasadnicza nie przewiduje jednak, by notyfikacja była kryterium ważności stanowionych w Polsce przez ustawodawcę aktów prawnych, a tym samym nie warunkuje obowiązywania tych norm. Brak notyfikacji jest naruszeniem konstytucyjnym trybu ustawodawczego.

Sąd I instancji powołał także wyrok Trybunał Konstytucyjny z dnia 11 marca 2015 r. (sygn. akt P 4/14), gdzie wskazano m.in., że notyfikacja, o której mowa w dyrektywie 98/34/WE, implementowanej do polskiego porządku prawnego rozporządzeniem w sprawie notyfikacji, nie stanowi elementu konstytucyjnego trybu ustawodawczego. Trybunał nie ocenił, czy kwestionowane przepisy ustawy o grach hazardowych mają charakter techniczny. Zdaniem TK, uchybienie ewentualnemu obowiązkowi notyfikowania Komisji Europejskiej potencjalnych przepisów technicznych nie może jednak samo przez się oznaczać naruszenia konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) oraz legalizmu (art. 7 Konstytucji). Wykładnia przychylna prawu europejskiemu w żadnej sytuacji nie może prowadzić do rezultatów sprzecznych z wyraźnym brzmieniem Konstytucji.

WSA nie podzielił stanowiska, że skutkiem prawnym niedopełnienia obowiązku notyfikacji jest bezwzględna niemożność zastosowania "nienotyfikowanego przepisu technicznego", na co mogą powoływać się jednostki przed sądem krajowym, a sąd w konsekwencji musi odmówić stosowania krajowych przepisów technicznych, które nie zostały notyfikowane zgodnie z tą dyrektywą.

Spółka zaskarżyła wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i uchylenia decyzji I i II instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego - art. 14 ust. 1 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że można go zastosować w sprawie w sytuacji, gdy przepis ten w dacie czynu nie był poddany obowiązkowej notyfikacji, a jest "przepisem technicznym" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE i nie może być stosowany przez organy władzy publicznej w stosunku do osób prywatnych - zarówno fizycznych, jak i prawnych; a przepis ten stanowi normę dopełniającą podstawę wymierzenia sankcji przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt2, ust. 2 pkt. 2 u.g.h.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna spółki oparta została na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. W ramach tej podstawy kasacyjnej podniesiono naruszenie art. 14 ust. 1 u.g.h. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie w sprawie wymierzenia spółce kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, w sytuacji gdy przepisy te nie były jako przepisy techniczne poddane obowiązkowej notyfikacji. Zdaniem spółki brak notyfikacji wskazanych przepisów skutkuje ich nieobowiązywaniem w polskim porządku prawnym, a w konsekwencji nie daje podstaw do nałożenia kary na podmiot urządzający gry na automatach o niskich wygranych.

Skarga kasacyjna spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

W ocenie NSA nietrafność skargi kasacyjnej ma dwojakiego rodzaju uzasadnienie. Po pierwsze, jest spowodowana formalną wadliwością, która wprawdzie nie mogła skutkować jej odrzuceniem ale w zasadniczy sposób wpływa na ocenę trafności stawianych zarzutów. Swoje uzasadnienie stanowisko NSA znajduje w uchwale NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1. Zatem z tego punktu widzenia skarga spółki jest niezasadna, bo stawia zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego wadliwą wykładnię, a odnosi się do obowiązywania tego prawa, więc kwestii proceduralnej jaką jest notyfikacja. Wykładnia prawa to rozumienie pojęć jakimi posługuje się ustawodawca, których znaczenie musi być przyjęte w procesie stosowania prawa na tym etapie, gdy podmiot stosujący prawo ustala treść normy prawnej, którą będzie stosował do ustalonych faktów. Problematyka obowiązywania prawa, w tym notyfikacji nie jest błędem wykładni. Skarga kasacyjna ma nie tylko wskazywać na naruszenie prawa, ale te naruszenia ma podnosić we właściwej podstawie kasacyjnej. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości stanowisko, że stawianie wyrokowi zarzutu naruszenia prawa w niewłaściwej podstawie kasacyjnej musi skutkować nieskutecznością zarzutu, bo przecież skarga kasacyjna to sformalizowany i profesjonalny środek prawny wyznaczający granice rozpoznania kasacyjnego zgodnie z wolą strony występującej z tym środkiem.

Po drugie, rozpoznawana skarga kasacyjna jest również merytorycznie nietrafna. NSA potwierdza i podziela stanowisko Sądu I instancji w zakresie oceny charakteru prawnego art. 14 ust. 1 u.g.h. w związku z art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. Znajduje ono swoje oparcie w treści uchwały NSA z dnia 16 maja 2016 r., II GPS 1/16, CBOIS, zgodnie z którą art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji do notyfikacji, zatem może być podstawą wymierzenia kary, a dla rekonstrukcji deliktu, o którym stanowi ten przepis, oraz jego stosowalności nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny charakter art. 14 ust. 1 u.g.h., oczywiście w ujęciu właściwym dla chwili rozstrzygania sprawy przed organami celnymi. Sąd II instancji podziela ten pogląd, a w szczegółowym zakresie odsyła do uzasadnienia uchwały z dnia 16 maja 2016 r.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.