Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 899/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala po rozpoznaniu w dniu 23 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. G. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Op 389/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. G. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia 15 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za wrzesień 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Op 389/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił skarżącej M. G. sp. z o.o. w K. (zwanej dalej: Spółką) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych Spółka argumentowała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W minionym roku podatkowym osiągnęła stratę w kwocie 3.942.462,91 zł. Wskutek wprowadzenia nowych, niekorzystnych regulacji Spółka ponosi znacznie większe obciążenie podatkiem od gier, co odbiło się na jej kondycji finansowej i powoduje redukcję zatrudnienia. W ubiegłym roku wskaźnik rentowności sprzedaży i kapitału własnego wykazał znaczny spadek. Skarżąca wskazała ponadto, że posiada środki trwałe o wartości 19.379.613,75 zł i środki pieniężne na rachunku bankowym w wysokości 1.858,38 zł, wielkość jej kapitału zakładowego opiewa zaś na kwotę 1.928.000 zł. Wraz z wnioskiem przedłożono kserokopie z wyciągu rachunku bankowego oraz kserokopie bilansu i rachunku zysków i strat za 2012 r.

W toku postępowania strona podniosła również, że jej majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w większości automaty do gier o niskich wygranych, które mogą być używane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonego zezwolenia. Z kolei sprzedaż nieruchomości miałaby charakter nieodwracalny. Skarżąca dodała, że z uwagi na ilość zainicjowanych przez nią sporów sądowych, nie jest w stanie uiścić wpisu w niniejszej sprawie. Spółka przedłożyła ponadto kserokopie deklaracji podatkowej CIT-8 za 2012 r., deklaracji VAT-7 za okres styczeń - maj 2013 r., zestawienia obrotów i sald, kont wynikowych i bilansowych za kwiecień, maj i czerwiec 2013 r., bilansu oraz rachunku zysków i strat za okres 01.01.2013 r. – 30.06.2013 r.

Odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Sąd pierwszej instancji zauważył, że Spółka na obecnym etapie postępowania jest obowiązana do uiszczenia wpisu od skargi, który zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – wynosi kwotę 1.360 zł. Oprócz niniejszego postępowania, ze skarg Spółki toczy się obecnie przed WSA w Opolu kilkadziesiąt innych postępowań zarejestrowanych pod sygn. I SA/Op 364/13 do 389/13, a łączna wysokość wpisów należnych od wszystkich skarg z udziałem Spółki wynosi kwotę 43.880 zł.

Spółka prowadzi działalność gospodarczą w dużych rozmiarach i posiada znaczny majątek, o czym przekonują chociażby dane wynikające z deklaracji podatkowej CIT-8 za 2012 r. Przychody netto z prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej za 2012 r. wyniosły 111.705.005,24 zł przy kosztach uzyskania przychodów w kwocie 113.249.582,91 zł. Wprawdzie w tym też roku Spółka poniosła stratę w wysokości 1.544.577,67 zł, jednakże strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, mającym wpływ na rozliczenia podatkowe, nie oznacza natomiast realnego braku środków finansowych (por. w tej kwestii postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011 r., II FZ 43/11).

Oceniając przekazane informacje wynikające z deklaracji podatkowych VAT-7 w kontekście osiąganych przez Spółkę przychodów z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Spółka obraca bardzo wysokimi kwotami pieniężnymi, w zestawieniu z którymi należny wpis sądowy w sprawie oraz w innych sprawach zawisłych przed WSA w Opolu stanowi wartość niewspółmiernie niską. Z przedłożonych deklaracji podatkowych VAT-7 wynika bowiem, że Spółka w okresie od stycznia do maja 2013 r. dokonała sprzedaży jak i zakupów towarów i usług w łącznej kwocie 35.700.669 zł. Z kolei już z samej deklaracji VAT-7 za kwiecień 2013 r. wynika, że podstawa opodatkowania świadczonych przez Spółkę usług bądź wartości dostarczanych przez nią towarów wyniosła 7.013.114 zł, co stanowi około 0,6% łącznej sumy wszystkich wpisów należnych od wszystkich skarg wniesionych do WSA w Opolu.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, kwoty, jakie Spółka uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej nie pozwalają przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze skalę prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej Sąd pierwszej instancji uznał, że nie do zaakceptowania jest wniosek, iż uiszczenie kosztów sądowych wpłynie w jakikolwiek sposób na kondycję finansową strony. Z tych względów nie stwierdzono istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.).

W zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego na ww. postanowienie WSA w Opolu Spółka (reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego) zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia Spółki od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Ze względu na to naruszenie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadniając swoje stanowisko Spółka podniosła, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Z uwagi na fakt, że nowe licencje nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, stąd popyt na ten składnik majątku Spółki jest obecnie zerowy. Co więcej sprzedaż majątku trwałego, który w chwili obecnej jest jedynym źródłem dochodu Spółki, pomijając brak faktycznej możliwości zbycia posiadanych rzeczowych składników majątku, doprowadziłby do jej niewypłacalności, uniemożliwiając dalsze istnienie w obrocie gospodarczym oraz przynajmniej częściowe regulowanie innych zobowiązań publicznoprawnych.

Jednocześnie Spółka podniosła, że sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. W przypadku, gdy w wyniku sądowej weryfikacji zaskarżonej decyzji podatkowej zostałaby ona uchylona (co zdaniem Spółki powinno nastąpić), a na rzecz Spółki zostałyby zasądzone koszty sądowe, spowodowałoby to odzyskanie poniesionych nakładów finansowych, ale odzyskanie posiadanego majątku trwałego nie byłoby już możliwe. W związku z tym Spółka powołała się na pogląd wyrażony przez NSA m.in. w postanowieniu z dnia 6 czerwca 2008 r., I GSK 1202/07, że "przepisy o kosztach sądowych nie mogą w swych skutkach prowadzić do likwidacji majątku osób dochodzących swoich praw przed sądem".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślenia wymaga, że kwestia zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych w tożsamym stanie faktycznym została już prawomocnie przesądzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 17 października 2013 r., sygn. akt II FZ 942-946/13. Sąd w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie w pełni podziela wyrażone w tych orzeczeniach stanowisko.

W powołanych wyżej rozstrzygnięciach zasadnie wskazywano bowiem, że zażalenie Spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, a rozstrzygnięcie WSA w Opolu odpowiada prawu, co uzasadnia oddalenie zażalenia strony. Wbrew twierdzeniom Spółki, które przedstawiła w zażaleniu, należy ocenić jako prawidłową konstatację Sądu pierwszej instancji, że nie wykazała ona, iż jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy.

Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowo w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zbadał zatem zasadność przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, zestawiając z sobą wysokość wpisu i stan majątkowy Spółki (s. 3 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności - przedłożone dokumenty świadczą bowiem o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Spółka dysponuje majątkiem trwałym o znacznej wartości (6.122.232 zł), co wynika ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym. Bezzasadny jest podnoszony w zażaleniu przez Spółkę argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, bowiem nie stanowią one jedynych środków trwałych Spółki. Dokumenty zebrane w aktach sprawy wskazują, że do środków trwałych Spółki zalicza się także inne urządzenia techniczne i maszyny (por. bilans – k. 63 akt WSA w Opolu).

W kontekście powyższych ustalonych okoliczności należy uwzględnić, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że Spółka, która dysponuje środkami trwałymi o tak wysokiej wartości, a ponadto regularnie dysponowała znacznymi środkami pieniężnymi na rachunku bieżącym (tj. w kwietniu 2013 r. w kwocie 1.005.509,62 zł, w maju 2013 r. w kwocie 1.126.084,90 zł, w czerwcu 2013 r. w kwocie 1.383.250,47 zł; a także środki na rachunku dewizowym w kwocie 181,20 zł – por. k. 72-73 akt WSA w Opolu) nie jest w stanie wygospodarować kwoty 43.880 zł (wysokość wpisów we wszystkich sprawach prowadzonych przed WSA w Opolu) na pokrycie wpisów sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych, a także innych kosztów, które ewentualnie w tym postępowaniu mogą wystąpić.

Podkreślenia wymaga, że z treści zażalenia nie wynikają żadne konkretne informacje o sytuacji finansowej Spółki, a ponadto w zasadzie nie nawiązano w nim do ww. argumentacji Sądu pierwszej instancji, która stanęła u podstaw oddalenia wniosku. Zażalenie sprowadza się do polemiki z WSA w Opolu co do braku możliwości wyzbycia się składników majątku oraz luźnych stwierdzeń o konieczności rozważenia przez Sąd realnych, a nie hipotetycznych, możliwości poniesienia opłat w postępowaniu, a także celu wymiaru sprawiedliwości. Rozważania o konsekwencjach wyzbycia się nieruchomości należy uznać za nieistotne dla rozstrzygnięcia, gdyż Sąd pierwszej instancji takich działań od Spółki nie oczekiwał.

Reasumując należy stwierdzić, że w świetle przedłożonych dokumentów zebranych w aktach sprawy na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji oraz konkluzja, że Spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie jako niezasadne oddalił na mocy art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji.