Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 711/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odrzucono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184 i art. 178
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Sulimierski (spr.) Sędziowie NSA Czesława Socha Janusz Zajda Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 września 2005 r. sygn. akt III SA/Gl 310/04 w sprawie ze skargi G. R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej określenia kwoty długu celnego postanawia: odrzucić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 września 2005 r., sygn. akt III SA/Gl 310/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę G. R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...] w przedmiocie naruszenia obowiązków wynikających ze stosowania procedury odprawy czasowej - przywrócenie terminu.

W uzasadnieniu Sąd podał, że decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Zebrzydowicach stwierdził powstanie długu celnego w kwocie 11008,00 zł, spowodowanego zaniechaniem wykonania przez zamieszkałą na stałe w Niemczech G. R. obowiązku wynikającego ze stosowania procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Procedurą tą objęty został samochód marki VW GOLF nr nadwozia [...], rok produkcji 1992, stanowiący wówczas jej własność. G. R. wyjechała do Niemiec, pozostawiając w Polsce samochód z powodu konieczności jego naprawy na skutek wypadku, który wydarzył się w okolicach Opola. Opuszczając terytorium Polski nie nadała pojazdowi nowego przeznaczenia celnego. W dniu 3 listopada 1999 r. samochód został przez nią wyrejestrowany, a następnie 27 grudnia 1999 r. w Dortmundzie sprzedany D. M., zamieszkałemu w Niemczech. Nabywca użytkował pojazd na polskim obszarze celnym do momentu zatrzymania go przez funkcjonariuszy Policji w dniu 6 lutego 2000 r. w Mszanie.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęto z urzędu, ze względu na treść art. 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 1997 r. Nr 23, poz. 117 ze zm.), zgodnie z którym wprowadzenie towaru na polski obszar celny następuje w chwili faktycznego jego przywozu na ten obszar i powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych przepisami. Przedmiotowy samochód został w chwili przekroczenia granicy Polski objęty procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Organ celny wskazał na treść § 130 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz. U. Nr 18, poz. 214), w myśl którego towary objęte wskazaną procedurą powinny zostać powrotnie wywiezione lub otrzymać nowe przeznaczenie celne najpóźniej w dniu, w którym osoba, która je przywiozła, opuszcza polski obszar celny. G. R., opuszczając Polskę i pozostawiając pojazd na jej terytorium bez nadania mu nowego przeznaczenia celnego, naruszyła warunki stosowania procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. W związku z tym, stosownie do postanowień art. 212 § 1 Kodeksu celnego powstał dług celny, obliczany według elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili jego powstania. Jako datę powstania długu celnego organ przyjął 3 listopada 1999 r., czyli datę wyrejestrowania samochodu w Niemczech. Kwotę długu celnego ustalono w oparciu o art. 29 § 1 Kodeksu celnego tzw. metodą "ostatniej szansy". Wartość rynkową samochodu przyjęto na podstawie katalogu "Eurotax" 11/1999 r., a następnie pomniejszono ją o 22 % podatku VAT oraz 2,3 % podatku akcyzowego. Otrzymaną w ten sposób kwotę organ podzielił przez kurs EUR, aktualny w dniu powstania długu celnego i uzyskał wartość celną pojazdu. Dla określenia długu celnego przyjęto stawkę celną autonomiczną 35 % min. 2500 EUR/szt.

Powyższą decyzję, wobec niewskazania przez skarżącą adresu do doręczeń, wywieszono na tablicy ogłoszeń Urzędu Celnego w Zebrzydowicach na okres od 26 lutego 2003 r. do 11 marca 2003 r. i uznano za doręczoną z dniem 12 marca 2003 r.

Pismem z dnia 6 października 2003 r. G. R. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednocześnie wskazując adres do doręczeń w Polsce. W uzasadnieniu wniosku podniosła fakt sprzedaży samochodu zamieszkałemu w Niemczech D. M. oraz brak wiedzy odnośnie pozostawienia przez nabywcę pojazdu w Polsce.

Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2003 r. Dyrektor Izby Celnej w Katowicach odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Zebrzydowicach. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 267 w zw. z art. 268 Kodeksu celnego, powyższa decyzja została doręczona w trybie doręczenia zastępczego z dniem 12 marca 2003 r. i od tego dnia liczył się dwutygodniowy termin do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w razie uchybienia terminu procesowego, należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie dopełniając czynności, dla której był określony termin. W związku z powyższym organ wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania G. R. nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu oraz nie dołączyła odwołania.

W dniu 9 grudnia 2003 r. do Izby Celnej w Katowicach wpłynęło odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Zebrzydowicach z dnia 25 lutego 2003 r., w którym zainteresowana podniosła, że nie zgadza się z powyższą decyzją, gdyż jest ona dla niej krzywdząca.

Zażaleniem z dnia 11 grudnia 2003 r. pełnomocnik G. R. zaskarżył w całości postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia 1 grudnia 2003 r. podnosząc, że złożony przez skarżącą wniosek był jednocześnie odwołaniem od decyzji. Podkreślił również, że skarżąca nie mogła uchybić obowiązkowi z art. 211 § 1 Kodeksu celnego, gdyż nie wprowadziła przedmiotowego samochodu na polski obszar celny. Pojazd sprzedała w Niemczech obywatelowi Niemiec i nie miała świadomości o dalszych jego losach. Podniesiono, że organ celny nie wezwał G. R. do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w Polsce pod rygorem zastosowania trybu doręczenia zastępczego. O niniejszym postępowaniu dowiedziała się ona na etapie egzekucji i niezwłocznie podjęła działania mające na celu ochronę jej praw.

Postanowieniem z dnia 6 lutego 2004 r. Dyrektor Izby Celnej Katowicach utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podtrzymał wcześniejszą argumentację, wyrażoną w postanowieniu z dnia 1 grudnia 2003 r. odmawiającym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ponadto za chybiony uznał argument, że wniesiony przez skarżącą wniosek spełniał wymogi wystarczające do uznania go za odwołanie wniesione w terminie.

W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Skarżąca podtrzymała swoją wcześniejszą argumentację, podkreślając ponadto, że brak jej zawinienia w uchybieniu terminu uzasadnia brak jakichkolwiek wcześniejszych sygnałów nakładających na nią obowiązek ustanowienia pełnomocnika bądź wskazania adresu do doręczeń w Polsce.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Katowicach wniósł o jej oddalenie wskazując na ustalenia dowodowe i obowiązujący w chwili zdarzenia stan prawny. Organ podkreślił, że o przedmiotowym postępowaniu skarżąca dowiedziała się najpóźniej 25 września 2003 r., w dniu doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a wniosek złożyła 6 października 2003 r., czyli z uchybieniem terminu 7 dni do jego wniesienia po ustaniu wskazanej przyczyny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Stwierdził, że przedmiotem oceny nie jest legalność decyzji organu celnego I instancji z dnia 25 lutego 2003 r. oraz zasadność zakwestionowania procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła przedmiotowego samochodu. Zdaniem Sądu, bezsporne jest, że skarżąca przyjechała tym samochodem do Polski i pozostawiła go na jej terytorium, nie dopełniając obowiązku zgłoszenia zmiany jego przeznaczenia celnego. Nie ma znaczenia w niniejszej sprawie fakt sprzedaży pojazdu w Dortmundzie obywatelowi Niemiec wówczas, gdy samochód wprowadzony przez skarżącą na polski obszar celny nigdy go nie opuścił. Sąd I instancji stwierdził, że organ odwoławczy trafnie podkreślił, że naruszenie terminu powrotnego wywozu towaru objętego procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła skutkowało niezakończeniem przewidzianej prawem procedury odprawy czasowej i z mocy prawa powstał dług celny. Ponadto w ocenie Sądu, pełnomocnik gołosłownie twierdził, że skarżąca najpierw sprzedała samochód, a następnie go wyrejestrowała, bowiem ustalenia organu wynikające z zestawienia dat tych czynności wskazują na odwrotną kolejność.

Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał trafność twierdzeniu organu odwoławczego, że dla powstania długu celnego nie miał znaczenia podnoszony przez skarżącą brak wiedzy o przedmiotowym postępowaniu, na skutek czego nie wskazała ona adresu do doręczeń w Polsce. Winna ona bowiem liczyć się z wszelkimi konsekwencjami zaniechania regulacji statusu celnego pojazdu pozostawionego na terytorium Polski.

Sąd nie miał wątpliwości, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu celnego I instancji. W ocenie Sądu, niedopełnienie obowiązku wniesienia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nie usprawiedliwia podnoszony przez skarżącą brak wykształcenia prawniczego.

Za chybiony Sąd uznał, zarzut naruszenia art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Wbrew twierdzeniom skarżącej, nie uprawdopodobniła ona braku zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Sąd podniósł, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania również został złożony z uchybieniem terminu do jego wniesienia, a ponadto bez dopełnienia czynności, dla której był określony termin. W ocenie Sądu I instancji bezspornym jest, że o przedmiotowym postępowaniu skarżąca dowiedziała się nie później niż 25 września 2003 r., czyli w dacie doręczenia informacji o wszczęciu postępowania egzekucyjnego na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Zebrzydowicach wobec dłużników solidarnych. Ponadto wbrew twierdzeniom pełnomocnika, Sąd nie uznał wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania jednocześnie za owe odwołanie od decyzji organu celnego, której wniosek ten nawet nie określa. Sąd podkreślił również, że nawet gdyby uznał, że wniosek ten zawiera w swej treści odwołanie od spornej decyzji, to i tak złożono go z uchybieniem terminu do jego wniesienia.

W skardze kasacyjnej G. R. wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia w całości i przywrócenie jej terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Zebrzydowicach nr [...] z dnia 25 lutego 2003 r., obciążenie Dyrektora Izby Celnej w Katowicach kosztami postępowania oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie w części dotyczącej skarżącej. Ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca zarzuciła obrazę przepisu prawa procesowego, a to art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, wyrażającą się jego niezastosowaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach do stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie poprzez wadliwe przyjęcie, iż oddalenie przez Dyrektora Izby Celnej w Katowicach Wydział Przeznaczeń Celnych wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Zebrzydowicach z dnia 25 lutego 2003 r. jest zasadne albowiem skarżąca nie dopełniła prawem przewidzianych obowiązków w tej materii i tym samym złożony przez nią wniosek o przywrócenie przedmiotowego terminu nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu G. R. podniosła, że wskazane i niezawinione przez nią okoliczności, które spowodowały w konsekwencji upływ terminu zawitego do złożenia odwołania od niekorzystnej dla niej decyzji administracyjnej nie były w ogóle przedmiotem zainteresowania organu administracji. Zdaniem skarżącej, podjęte przez nią działania w sprawie odwołania od decyzji organu celnego I instancji, realizowane były zgodnie z dyspozycją art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazała ona, iż do przedmiotowego uchybienia procesowego doszło wyłącznie na skutek niezawinionych przez nią okoliczności, zwłaszcza braku jakichkolwiek wcześniejszych sygnałów nakładających na nią obowiązek wskazania adresu do doręczeń, bądź też ustanowienia pełnomocnika do doręczeń na terenie Polski.

G. R. zaznaczyła ponadto, że umowa sprzedaży samochodu zarejestrowanego w Niemczech zawarta została pomiędzy obywatelami RFN, w związku z czym ewentualne obowiązki celno - podatkowe mogłyby, jej zdaniem, dotyczyć wyłącznie zobowiązań na rzecz urzędów niemieckich. Podniosła również, że do czasu powzięcia wiadomości o toczącym się postępowaniu celnym, pozostawała w dobrej wierze co do skuteczności i zgodności z prawem dokonanej przez siebie transakcji sprzedaży, dlatego też nie oczekiwała na nadejście niekorzystnej decyzji administracyjnej organu celnego I instancji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Katowicach wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) i stwierdził, że treść skargi kasacyjnej jest tożsama z treścią skargi do Sądu I instancji, a więc skargi na działalność organu administracji państwowej. Podniósł, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, iż odrzucenie skargi kasacyjnej następuje w sytuacji, gdy podstawy kasacyjne zostały wskazane, ale zarzut naruszenia prawa postawiono organom administracyjnym, a nie sądowi. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w Katowicach, taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż pełnomocnik skarżącej powielił zarówno zarzut, jak i treść skargi do Sądu I instancji, a zatem zarzut naruszenia prawa w rzeczywistości postawiono organowi celnemu.

Ponadto organ podniósł, że w skardze kasacyjnej wskazano na naruszenie przez sąd art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, w sytuacji gdy sąd nie stosuje przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, tylko przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym Dyrektor Izby Celnej w Katowicach stanął na stanowisku, iż wskazanie przez skarżącą naruszenia powyższego przepisu nie spełnia wymogów formalnych skargi kasacyjnej, o których mowa w art. 174 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu.

Stosownie do art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) skarga kasacyjna powinna spełniać wymagania przewidziane dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, a także przytoczenie podstaw kasacyjnych wraz z uzasadnieniem, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Ponadto zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stawianie skardze kasacyjnej określonych ustawą wymogów formalnych uzasadnione jest treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej i rozpoznając sprawę w jej granicach, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącej uchybił Sąd pierwszej instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna niespełniająca tych wymagań, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Naczelny Sąd Administracyjny, jako sąd kasacyjny, nie może zastąpić skarżącej w wyborze szczegółowo określonych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogłyby być naruszone przy wydawaniu zaskarżonego wyroku.

Stwierdzić należy, że skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie spełnia wymogów określonych w art. 176 p.p.s.a., a mianowicie przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Jest to brak formalny, który nie podlega uzupełnieniu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 426-428 i 437 oraz przytoczone tam orzecznictwo NSA). Skarżąca, działając przez ustanowionego w sprawie adwokata, nie powołała w petitum skargi kasacyjnej ani w jej uzasadnieniu przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które jej zdaniem zostały naruszone przez Sąd pierwszej instancji. Przepis art. 176 p.p.s.a. - jak wyżej wyjaśniono - określając wymogi formalne skargi kasacyjnej jako sformalizowanego środka prawnego, nakłada na stronę skarżącą m.in. obowiązek wskazania podstaw kasacyjnych. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny, przy tego rodzaju brakach, nie może formułować za skarżącą niewskazanych podstaw kasacyjnych oraz domniemywać intencji autora skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi obrazę przepisu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, wyrażającą się - w jej przekonaniu - niezastosowaniem przez Sąd I instancji tego przepisu do stanu faktycznego sprawy. Poza sporem pozostaje okoliczność, że adresatem zarzutów kasacyjnych (przyczyn, w oparciu o które można zaskarżyć orzeczenie sądu administracyjnego) jest wyłącznie Sąd pierwszej instancji, skoro przedmiotem kontroli w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest zaskarżone orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zatem powołany w skardze kasacyjnej przepis nie stanowi podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 p.p.s.a., gdyż odnosi się do postępowania prowadzonego przez organy administracji, a przepisy Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania w postępowaniu sądowym; tym samym nie mogą być naruszone bezpośrednio przez Sąd w zaskarżonym wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2004 r., sygn. akt GSK 125/04).

Powyższe braki, jako nieusuwalne, czynią niniejszą skargę kasacyjną niedopuszczalną. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 p.p.s.a. i art. 178 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.