Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 16/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 261 ust. 2 pkt 2, art. 264 ust.1, art. 252
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2339/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2339/15, oddalił skargę [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2014 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia:

I

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. [...] i [...] (dalej: uprawnieni) uzyskali patent nr PL.212782 na wynalazek pt. "Zespół opinki naprawczej do wtórnego zabezpieczania wyrobiska górniczego" z pierwszeństwem od 9 sierpnia 2007 r. Przedmiotem wynalazku jest zespół opinki naprawczej do wtórnego zabezpieczania wyrobiska górniczego w miejscach dowolnego uszkodzenia istniejącej opinki, zabezpieczającej górnicze wyrobisko chodnikowe i/lub konieczności jej wzmocnienia.

W dniu 5 sierpnia 2013 r. [...] (dalej: wnioskodawca) wystąpił do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy RP, UP RP) o unieważnienie patentu na sporny wynalazek. W podstawie wniosku wskazano art. 89 w związku z art. 24 i art. 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 – dalej: p.w.p.), zarzucając spornemu rozwiązaniu brak poziomu wynalazczego w dacie zgłoszenia wynalazku do ochrony.

Uzasadniając swój interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego patentu wnioskodawca stwierdził, że został wezwany przez uprawnionego [...] do zaprzestania działań, które zdaniem uprawnionego, naruszają jego prawa z przedmiotowego patentu. Wysunięte roszczenia szkodzą prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej poprzez m.in. żądanie wycofania ofert złożonych w postępowaniu przetargowym.

Odnosząc się do braku poziomu wynalazczego w dacie zgłoszenia spornego wynalazku do ochrony, wnioskodawca wskazał, że w górnictwie mocowanie siatek/opinek przy pomocy zespołów mocujących obejmujących co najmniej dwa węzły siatki jest znane już od lat 50-tych XX wieku. Jako przykład podał brytyjski patent GB 853206 opublikowany w dniu 2 listopada 1960 r. Ponadto wyjaśnił, że brytyjski opis patentowy ujawnia wszystkie istotne cechy wynalazku według patentu PL.212782, tj. rozwiązań określonych w zastrzeżeniach niezależnych 1 i 10. Różnice dotyczą w szczególności rodzaju siatki (w PL.212782 jest to opinka wtórna, naprawcza) oraz rodzaju środka mocującego (hak w PL.212782, a kotew w publikacji brytyjskiej).

Wnioskodawca podniósł, że podkładka mocująca, mająca zastosowanie w obudowach kotwowych została zaprezentowana jako ilustracja do artykułu z 13 września 2005 r. pt. "Efekty ekonomiczne stosowania obudowy kotwowej" i przedstawiona jest jako podtrzymująca co najmniej cztery węzły siatki. Ponadto, o braku poziomu wynalazczego spornego patentu świadczą również informacje przedstawione w poradniku czeskiej spółki Lichtgitter CZ spol. s.r.o. pt. "Kraty pomostowe zgrzewane. Kraty pomostowe prasowane" z sierpnia 2000 r. W poradniku tym pokazano m.in. uchwyty do mocowania w postaci okrągłych podkładek obejmujących co najmniej jedno miejsce łączenia się elementów kratownicy. Ujawnione w publikacji sposoby mocowania przedstawiają także wzdłużny uchwyt, w tym również w postaci haka.

Ponadto wnioskodawca, na okoliczność braku poziomu wynalazczego, powołał polski patent PL.111117, w którym do obudowy łukowej wyrobiska górniczego mocuje się siatkę wzmacniającą jako wtórne zabezpieczenie wyrobiska za pomocą haków i nakładki, pełniącej funkcję elementu dociskowego. Wyjaśnił również, że w amerykańskim opisie patentowym US 4249835 ujawniono płytkę podtrzymującą, mającą zastosowanie w górnictwie, w której konstrukcja jest zbliżona do elementu dociskowego ze spornego patentu. W konsekwencji, kwestia ustalenia umiejscowienia elementu dociskowego na siatce czy też określenie jego kształtu – w ocenie wnioskodawcy – nie są innowacyjne, a przez to oczywiste dla przeciętnego znawcy w tej dziedzinie techniki.

Reasumując, wnioskodawca stwierdził, że w świetle ww. stanu techniki, dla inżyniera z zakresu górnictwa jest oczywiste przymocowanie opinki naprawczej zbudowanej z poprzecznych i podłużnych prętów za pomocą elementów dociskowych obejmujących co najmniej dwa węzły siatki. Zespół opinki o takich cechach, jak określone w zastrzeżeniach patentowych 1 i 10 patentu PL.212782, nie jest twórczym sposobem mocowania, ponieważ nie niesie za sobą żadnego zaskakującego czy też niespodziewanego efektu technicznego.

W piśmie z dnia 31 lipca 2014 r. uprawnieni wskazali, że ich zdaniem, opisy spornego patentu i brytyjskiego opisu patentowego GB 853206 nie mają żadnej wspólnej cechy (sporny patent dotyczy wtórnej, czyli dodatkowej, drugiej opinki zgrzewanej do łuków obudowy wyrobiska górniczego, a opis patentowy GB dotyczy środków kotwiących umieszczanych w odwiertach). Natomiast opis amerykański US 4249835 rozwiązuje inne zagadnienie techniczne, gdyż dotyczy wzmacniania górotworu za pomocą kotw i płyt. Wskazali, że zarzut braku poziomu wynalazczego nie jest skuteczny, bowiem przedstawione rozwiązania ze stanu techniki nie rozwiązują mocowania wtórnej opinki wykonanej z siatki zgrzewanej i mocowanej do odrzwi obudowy wyrobiska górniczego. Wskazali, że pomimo znanego od kilkudziesięciu lat rozwiązania PL111117, to dopiero sporne rozwiązanie zostało uznane za innowacyjne. Uprawnieni uznali, że wyłącznie specjaliści z dziedziny górnictwa mogliby dowieść poziomu wynalazczego spornego patentu i w tym zakresie wnieśli o powołanie biegłego.

W kolejnych pismach uprawnieni oraz wnioskodawca podtrzymywali konsekwentnie swoje stanowiska.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Urząd Patentowy RP - działając m.in. na podstawie art. 24 i art. 26 w związku z art. 89 ust. 1 p.w.p. - unieważnił sporny patent na wynalazek pt. "Zespół opinki naprawczej do wtórnego zabezpieczania wyrobiska górniczego" o numerze PL.212782.

Zdaniem organu w świetle przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności należy uznać, że wykazał on swój interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego patentu. Wnioskodawca został bowiem wezwany przez uprawnionego w osobie [...] do zaprzestania działań, które zdaniem uprawnionego naruszają prawo ze spornego patentu. Jeżeli zatem wnioskodawca i uprawniony działają w tej samej branży, są konkurentami na rynku, a uprawniony ze spornego patentu wystąpił z żądaniem zaprzestania naruszania praw z patentu, to sytuacja w jakiej znalazł się wnioskodawca uzasadnia jego interes prawny we wszczęciu niniejszego postępowania.

Następnie UPRP - rozstrzygając zasadność niespełnienia przez sporny patent wymogu posiadania poziomu wynalazczego w dniu zgłoszenia wynalazku do ochrony - uznał, że wnioskodawca wykazał zaistnienie podstaw unieważnienia spornego patentu z art. 24 i art. 26 p.w.p. W przedstawionym przez wnioskodawcę stanie techniki znajdują się rozwiązania z kompilacji, których można uzyskać zespół według spornego patentu.

Są to polski opis patentowy PL.209044 (autorstwa uprawnionych) oraz brytyjska publikacja patentowa GB 853206. Na podstawie informacji uzyskanych z obydwu publikacji znawca w danej dziedzinie techniki jest w stanie zastosować do zespołu opinki naprawczej element dociskowy obejmujący co najmniej dwa węzły siatki. Organ zauważył, że istotą spornego patentu jest posiadanie przez zespół opinki naprawczej co najmniej jednego zespołu mocującego z elementem dociskowym obejmującym co najmniej dwa węzły siatki opinki naprawczej. Cechy znane rozwiązania, jak opinka wykonana ze zgrzanych prętów podłużnych i poprzecznych, elementy mocujące siatkę wtórnej opinki do odrzwi obudowy w kształcie litery "J", słusznie zostały uznane przez uprawnionych za stan techniki i umieszczone w części przedznamiennej (a nie znamiennej) zastrzeżeń niezależnych 1 i 10, bowiem są znane z wcześniejszej publikacji uprawnionych – tj. patentu PL.209044.

Natomiast kwestią doboru inżynierskiego jest zastosowanie elementu dociskowego spełniającego określone kryteria, w tym przypadku objęcie co najmniej dwóch węzłów siatki. Ze stanów techniki, tj. dokumentu GB, znane jest zastosowanie płytki spełniającej ww. warunek. Skoro możliwe jest używanie takiego elementu dociskowego w innym rozwiązaniu (np. takim, gdzie siatka jest mocowana bezpośrednio do stropu, a nie do odrzwi obudowy – jak w publikacji GB), to również możliwe jest użycie takiego elementu dociskowego (tj. obejmującego co najmniej dwa węzły siatki) w rozwiązaniu według spornego patentu.

W obu rozwiązaniach, tzn. według spornego patentu oraz brytyjskiego opisu patentowego wskazany element pełni tę samą funkcję, a mianowicie dociska siatkę do określonej powierzchni. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że stosowanie elementów dociskowych w postaci różnego rodzaju podkładek, płytek jest oczywistym zabiegiem stosowanym przez inżyniera/znawcę w danej dziedzinie techniki. Zastosowanie podkładki ma głównie na celu zwiększenie obszaru docisku.

UPRP uznał, że zastosowanie w znanej konstrukcji zespołu opinki naprawczej (jak ujawniona w patencie PL.209044) elementu dociskowego o takiej powierzchni/kształcie, że obejmuje co najmniej dwa węzły siatki, co jest znane z innych rozwiązań wykorzystujących tę siatkę w górnictwie - nie posiada poziomu wynalazczego, a zatem nie może podlegać ochronie patentowej.

Odnośnie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego organ wskazał, że żądanie przeprowadzenia tego dowodu jest zasadne jedynie wówczas, jeżeli ustalenie stanu faktycznego wymaga wiadomości specjalnych. Dotyczyć więc ono powinno okoliczności, których ustalenie przy pomocy wskazówek wiedzy, doświadczenia życiowego oraz zasad logicznego rozumowania dostępnych organom administracji jest niemożliwe, co w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Odnosząc się do uznania przez uprawnionych spornego patentu za wynalazek polegający na nowym zastosowaniu substancji wchodzących w skład stanu techniki (art. 25 ust. 4 p.w.p.), organ uznał je za nietrafne. Wskazał, że zastosowanie tego przepisu ma wyłącznie miejsce w wynalazkach farmaceutycznych i chemicznych, nie zaś mechanicznych. Ponadto, organ zwrócił jednak uwagę, że powyższe rozważania nie mają zastosowania w rozpatrywanej sprawie, bowiem zarzutem stawianym przez wnioskodawcę nie jest zarzut braku nowości (określony w art. 25 p.w.p.), a zarzut oczywistości rozwiązania, tj. braku poziomu wynalazczego (określony w art. 26 p.w.p.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę uprawnionego do spornego patentu.

Sąd I instancji wyjaśnił, że wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli nie wynika on w sposób oczywisty ze stanu techniki, co oznacza, że nawet znawca w danej dziedzinie nie będzie mógł odtworzyć tego wynalazku bez dokonań twórczych, w sposób zawodowo rutynowy dojść do zastrzeganego rozwiązania (art. 26 p.w.p.). W szczególności za rozwiązanie oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami, proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań, itp. Sposób uwzględnienia stanu techniki polega na wybraniu jednego dokumentu najbliższego rozwiązaniu przedmiotowemu (lub kilku dokumentów, gdy przedmiotowe rozwiązanie ma charakter agregatu kilku rozwiązań cząstkowych) i rozpatrzenia nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w stosunku do tego dokumentu.

W ocenie WSA organ słusznie zauważył, że istotą spornego patentu jest posiadanie przez zespół opinki naprawczej co najmniej jednego zespołu mocującego z elementem dociskowym, obejmującym co najmniej dwa węzły siatki opinki naprawczej. Cechy znane rozwiązania, jak opinka wykonana ze zgrzanych prętów podłużnych i poprzecznych, elementy mocujące siatkę wtórnej opinki do odrzwi obudowy w kształcie litery "J" słusznie zostały uznane przez uprawnionych za stan techniki i umieszczone w części przedznamiennej (a nie znamiennej) zastrzeżeń niezależnych 1 i 10. Są bowiem znane z wcześniejszej publikacji uprawnionych – patentu PL.209044.

Sąd I instancji podzielił również twierdzenie organu, że kwestią doboru inżynierskiego jest zastosowanie elementu dociskowego spełniającego kryterium objęcia co najmniej dwóch węzłów siatki. Powyższe rozwiązanie znane jest ze stanu techniki, tj. dokumentu GB, w którym zastosowano płytkę spełniającą ww. warunek. Zdaniem Sądu I instancji, skoro możliwe jest użycie takiego elementu dociskowego w innym rozwiązaniu (np. takim, gdzie siatka jest mocowana bezpośrednio do stropu, a nie do odrzwi obudowy – jak w publikacji GB), to również możliwe będzie użycie takiego elementu dociskowego (tj. obejmującego dwa węzły siatki) w rozwiązaniu według spornego patentu. W obu rozwiązaniach wskazany element pełni bowiem tę samą funkcję – dociska siatkę do określonej powierzchni.

Zatem, z uwagi na powyższe Urząd Patentowy RP zasadnie uznał, że zastosowanie w znanej konstrukcji opinki naprawczej, jak ujawniona w spornym patencie, elementu dociskowego o takiej powierzchni/ kształcie, że obejmuje co najmniej dwa węzły siatki, co jest znane z innych rozwiązań wykorzystujących siatkę w górnictwie (jak w patencie GB) - nie posiada poziomu wynalazczego, a zatem nie może podlegać ochronie patentowej.

Sąd I instancji podzielił również stanowisko Urzędu Patentowego RP w zakresie niedopuszczenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny górnictwa. Organ prawidłowo bowiem wskazał, że żądanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego jest zasadne jedynie w sytuacji, gdy ustalenie stanu faktycznego wymaga wiadomości specjalnych. Zdaniem WSA problem techniczny przedstawiony w spornym patencie jest czytelny i zrozumiały i nie wymagał wiadomości specjalistycznych. Tym samym nie istniało uzasadnienie do uzupełnienia wiedzy Kolegium orzekającego w sprawie poprzez dodatkową opinię biegłego z zakresu górnictwa.

WSA nie dopatrzył się także naruszenia przez organ zarzucanych przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej: k.p.a.). Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie został rozpatrzony w sposób prawidłowy zgodnie z dyspozycją art. 80 k.p.a. Organ odniósł się również w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia do wszystkich stanowisk przedstawionych przez obie strony postępowania. Uzasadnienie decyzji spełniło wymogi stawiane mu przez art. 107 § 3 kpa.

Wobec powyższego WSA uznał, że Urząd Patentowy RP prawidłowo unieważnił patent na wynalazek "Zespół opinki naprawczej do wtórnego zabezpieczenia wyrobiska górniczego" uznając, że nie spełnia on wymogu posiadania poziomu wynalazczego.

II

[...] wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia z naruszeniem wskazanego przepisu, w szczególności z uwagi na:

a) ograniczenie uzasadnienia wyroku do przytoczenia ustaleń i stanowiska

Urzędu Patentowego RP,

b) ogólnikowe i lakoniczne sformułowanie uzasadnienia skutkujące brakiem zawarcia w nim oceny i stanowiska Sądu oraz brakiem możliwości poznania motywów jakie legły u podstaw rozstrzygnięcia;

2) art. 151 oraz art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez zaakceptowanie stanu faktycznego nieprawidłowo ustalonego przez Urząd Patentowy RP oraz błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie właściwie zebrano i oceniono materiał dowodowy oraz uwzględniono argumenty obu stron, czego skutkiem było oddalenie skargi w całości oraz utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP, pomimo jednostronnego podzielenia przez organ argumentacji wnioskodawcy, a także wybiórczego i ogólnikowego przedstawienia swojego stanowiska w zaskarżonej decyzji;

3) art. 151 oraz art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 75 § 1, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie, iż Urząd Patentowy RP wnikliwie przeprowadził analizę materiału dowodowego w postaci dokumentów ujawniających znany stan techniki, skutkiem czego było nieuzasadnione przyjęcie, iż sporny wynalazek nie wykazuje poziomu wynalazczego;

4) art. 151 oraz art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż Urząd Patentowy RP zasadnie odmówił powołania biegłego, gdyż w przedmiotowej sprawie nie była potrzebna wiedza i wiadomości specjalne, co skutkowało wydaniem decyzji opartej na podstawie materiału dowodowego nieuwzględniającego specyfiki branży górniczej i budownictwa podziemnego.

Argumentację na poparcie zarzutów uprawniony przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawca wniósł o jej oddalenie.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

W skardze kasacyjnej zostały podniesione wyłącznie zarzuty w oparciu o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jego zasadność bowiem wykluczałaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych, objętych zarzutami skargi kasacyjnej nieprawidłowości (por. wyroki NSA: z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13; z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12).

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., sformułowany w pkt 1) petitum skargi kasacyjnej, należy uznać za niezasadny.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sadu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39). W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z żadnym z tych przypadków.

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w powyższym przepisie prawa i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera też stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że stawiany przez autora skargi kasacyjnej zarzut sprowadza się w istocie do tego, że nie zgadza się on ze stanowiskiem Sądu I instancji, który uznał za zgodną z prawem zaskarżoną decyzję UPRP w przedmiocie zasadności unieważnienia patentu na sporny wynalazek, co nie mogło odnieść zamierzonego przez kasatora skutku za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., które to przepisy autor skargi kasacyjnej powiązał z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., sformułowanych w pkt 2) i 3) petitum skargi kasacyjnej – należało je uznać za całkowicie niezasadne.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowanie w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. Oznacza to, że z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. mamy do czynienia wtedy, gdy kontrolując legalność zaskarżonego aktu, sąd nie dostrzeże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując takie błędy, niewłaściwie oceni ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej.

Natomiast autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił, na czym miałoby polegać naruszenie każdego ze wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz nie wykazał, czy ewentualne naruszenie wskazanych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tzn. nie wykazał związku przyczynowego pomiędzy ewentualnymi uchybieniami a zapadłym rozstrzygnięciem, a tym samym nie wykazał, że gdyby nie doszło do zarzuconych naruszeń przepisów, to wyrok Sądu I instancji mógłby być inny (wyroki NSA: z 31.03.2011 r., sygn. akt I OSK 2070/10; z 23.06.2009 r., sygn. akt I II FSK 336/08, CBOSA). Zatem już tylko z powyższych względów nie jest możliwe merytoryczne ustosunkowanie się do tych zarzutów.

Ponadto, jak wynika zarówno z petitum, jak i z uzasadnienia skargi kasacyjnej, jej autor za pomocą tych zarzutów w istocie polemizuje z oceną Sądu I instancji odnoszącą się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji, a każdemu elementowi tej oceny przeciwstawia własne oceny stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Polemika ta nie może odnieść zamierzonego skutku. To, że kasator nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, który podzielił stanowisko organu w przedmiocie unieważnienia patentu na sporny wynalazek z uwagi na brak poziomu wynalazczego, nie może stanowić o naruszeniu wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów.

Nieusprawiedliwione są również zarzuty sformułowane w pkt 4) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia art. 151 oraz art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż Urząd Patentowy RP zasadnie odmówił powołania biegłego, gdyż w przedmiotowej sprawie nie była potrzebna wiedza i wiadomości specjalne, co skutkowało wydaniem decyzji opartej na podstawie materiału dowodowego nieuwzględniającego specyfiki branży górniczej i budownictwa podziemnego.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organ prawidłowo odmówił dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny górnictwa. Nie zachodziła bowiem potrzeba przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Żądanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego jest zasadne jedynie w sytuacji, gdy ustalenie stanu faktycznego wymaga wiadomości specjalnych. Natomiast, jak wskazał Sąd I instancji, powołując się na stanowisko UPRP zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, problem techniczny przedstawiony w spornym patencie, nie wymagał wiadomości specjalistycznych, ponieważ jest dla ekspertów organu czytelny i zrozumiały. Ponadto, co słusznie podkreślił UPRP w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, eksperci Urzędu nie oceniają wynalazku jedynie w pojęciu czysto technicznym, a w pojęciu technicznym przez pryzmat ustawy - Prawo własności przemysłowej. Zaś biegły z zakresu górnictwa, nie oceni spornego patentu przez pryzmat ustawy p.w.p., bowiem nie ma kompetencji ani doświadczenia w tym zakresie (s. 12 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).

Treść art. 84 § 1 k.p.a., zgodnie, z którym w sytuacji, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, należy na gruncie postępowania w przedmiocie unieważnienia prawa rozumieć w ten sposób, że dowód z opinii biegłego można zastosować jedynie wtedy, gdy istnieje potrzeba pozyskania wiadomości wybiegających poza zwykłą rutynową działalność organu. Zważyć przy tym należy, że zarówno art. 45 ust. 3 p.w.p., jak i art. 84 § 1 k.p.a. pozostawia do uznania organu ocenę konieczności zasięgnięcia opinii. To bowiem organ jest w stanie ocenić, czy posiadana przez niego wiedza jest niewystarczająca dla rozwiązania określonego problemu faktycznego, który pojawił się w sprawie, a którego rozwiązanie jest niezbędne dla jej rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA: z 4 czerwca 2014 r., II GSK 405/13; z 19 marca 2012 r., II GSK 85/11; z 21 marca 2012 r., II GSK 300/11, CBOSA).

Ponadto - jak wielokrotnie podkreślał NSA w orzecznictwie - z wzajemnej relacji przepisów art. 261 ust. 2 pkt 2 p.w.p. w związku z art. 264 ust.1 p.w.p. i art. 252 p.w.p. wynika, iż powołanie biegłego w postępowaniu w przedmiocie unieważnienia prawa, w tym patentu na sporny wynalazek w trybie art. 84 § 1 k.p.a. może nastąpić tylko wtedy, gdy zaistnieje potrzeba pozyskania wiadomości specjalistycznych, którymi nie dysponuje ekspert wyznaczony do załatwienia sprawy patentowej. Wskazać należy, iż organ powinien rozważyć taką możliwość, ale jedynie w przypadkach, gdy stwierdzi, że rozpoznawana sprawa jest szczególnie zawiła, a z taką nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie (por. m.in. wyrok NSA z 29 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1499/14, CBOSA).

Z uwagi na powyższe, Sąd I instancji nie naruszył art. 151 p.p.s.a. i prawidłowo oddalił skargę uprawnionego do spornego wynalazku z uwagi na to, że zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP nie narusza prawa.

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.