Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 375/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska ( spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant st.sekr.sąd. Sylwia Rosińska-Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi K. L. i J. L. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] listopada 2017 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżących K. L. i J. L. kwoty po 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., znak [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, na podstawie art. 205b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 roku - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2017 r., poz. 959 ze zm.) oraz art.104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), art. 4, art. 7, art. 8, art. 9, art. 14 rozporządzenia WE nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz. U. UE L 46 z dnia 17 lutego 2004 r.), zwanego dalej "rozporządzeniem", po rozpatrzeniu skargi wniesionej przez K. L. i małoletniego J. L., przeciwko przewoźnikowi lotniczemu [...] Publiczna Spółka Akcyjna, stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] Publiczna Spółka Akcyjna przepisów rozporządzenia w związku z odmową wpuszczenia pasażerów na pokład samolotu wykonującego lot [...] na trasie W.- L., stanowiącego pierwszy odcinek podróży na trasie W. – L. – N., z dnia [...] stycznia 2017 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący pasażerowie K. L. i małoletni J. L. mieli na podstawie potwierdzonej rezerwacji odbyć w dniu [...]-01-2017 r. podróż na trasie W.- L.- N.kolejno lotami [...] i [...], jednakże nie doszło do tej podróży, ponieważ nie zostali wpuszczeni na pokład samolotu.

Wyjaśniając sytuację odmowy wpuszczenia na podkład przewoźnik lotniczy wskazał, że K. L. podczas kontroli paszportowej posługiwała się paszportem amerykańskim wystawionym na nazwisko "K. N.", podczas gdy bilet wystawiony był na nazwisko "K. L.". Biorąc pod uwagę rozbieżności, skarżąca pasażerka nie mogła podróżować lotem [...] do N. przez L.. Dokument podróży (paszport amerykański), na jaki powołuje się skarżąca nie potwierdza jej nazwiska, znajdującego się na bilecie. W takiej sytuacji przewoźnik lotniczy nie mógł wpuścić skarżącej pasażerki na pokład samolotu, gdyż pracownicy lotniska nie byli w stanie stwierdzić tożsamości pasażerki i nie byli w żaden sposób uprawnieni by samodzielnie przyjąć, że K. N. to K. L.. Z ostrożności przewoźnik lotniczy wyjaśnił również, że nie mógł na pokład wpuścić małoletniego J. L., pomimo posiadania przez niego ważnego amerykańskiego paszportu. J. L., jako małoletni, musiał bowiem podróżować pod opieką osoby dorosłej. Dodatkowo przewoźnik podał, że w przypadku przedmiotowego rejsu nie doszło do zjawiska overbookingu, gdyż samolotem tym podróżowało 113 pasażerów, podczas gdy liczba miejsc w samolocie wynosi 160.

Odległość z lotniska w W. do lotniska w N. mierzona metodą trasy po ortodromie wynosi [...] kilometrów.

Organ powołując się na art. 205b ust. 5 ustawy Prawo Lotnicze oraz art. 4 i 2 lit. j rozporządzenia, uznał, że w sprawie doszło do sytuacji, w której odmowa przyjęcia pasażera na pokład samolotu jest uzasadniona niewłaściwymi dokumentami podróżnymi - rozbieżnością między nazwiskiem podanym w rezerwacji a nazwiskiem widniejącym w dokumencie podróży. Organ podkreślił, że obowiązek prawidłowego skompletowania wszystkich dokumentów niezbędnych do podróży spoczywa na skarżącej. Zdaniem organu powyższego nie zmienia fakt, iż pasażerka posiadała również inne dokumenty, identyfikujące ją jako "K. L.", skoro dokumentem podróży podanym przy rezerwacji był paszport amerykański, wystawiony na nazwisko "K. N.". W przedmiotowej sprawie, wykupując bilet u przewoźnika [...] Publiczna Spółka Akcyjna pasażerka była związana Ogólnymi Warunkami Przewozu ww. przewoźnika i obowiązkami nałożonymi w tym zakresie na pasażera. Te zaś wyraźnie stanowią, że pasażer ponosi całkowitą odpowiedzialność za zapewnienie ważności swoich dokumentów podróży oraz wiz przez cały czas podróży, tym samym przewoźnik nie odpowiada za jakiekolwiek negatywne skutki wynikłe z zaniechania przez pasażera uzyskania i posiadania przy sobie ważnych dokumentów podróży i wiz. Zgodnie z punktem 7a33 Ogólnych Warunków Przewozu przewoźnik lotniczy zastrzega sobie prawo do odmowy przewozu osobie, które nie jest w stanie dowieść, że jest osobą wymienioną na bilecie.

Konkludując organ stwierdził, że w myśl art. art. 2 lit. j rozporządzenia odmowa przyjęcia skarżącej na pokład była uzasadniona racjonalnymi powodami tj. nieposiadaniem właściwych dokumentów podróżnych, a zatem sytuacja jaką skarży pasażerka nie jest "odmową wpuszczenia na pokład samolotu", o której mowa w rozporządzeniu.

Odnośnie małoletniego J. L. organ wskazał, że zgodnie z Ogólnymi Warunkami Przewozu przewoźnika, dzieci poniżej 12 roku życia nie mogą podróżować bez opieki. Małoletni J. L. w momencie lotu miał skończone lat 8, a zatem odmowa przyjęcia go na pokład bez opiekuna również była działaniem prawidłowym.

Na koniec organ pouczył, że roszczeń o naprawienie szkody powstałej w wyniku niewykonania lub nienależytego wykonania przez przewoźnika lotniczego umowy przewozu oraz roszczeń dotyczących niemajątkowych środków ochrony praw przysługujących pasażerom pasażerowie mogą dochodzić na drodze sądowej, przed sądami powszechnymi, z powództwa cywilnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli K. L. w imieniu własnym oraz jako przedstawiciel ustawowy małoletniego J. L..

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 2 lit. j rozporządzenia, poprzez jego błędną wykładnię (błędną wykładnię pojęcia niewłaściwe dokumenty podróżne) i w związku z tym błędne przyjęcie, iż odmowa przyjęcia na pokład skarżącej była uzasadniona niewłaściwymi dokumentami podróżnymi tj. paszportem amerykańskim wystawionym na nazwisko panieńskie skarżącej N., podczas gdy skarżąca posiadała inne właściwe i ważne dokumenty pozwalające ustalić jej tożsamość (wystawione na nazwisko L.) tj. dowód osobisty amerykański, polski paszport, akt ślubu, karty kredytowe;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez błędne ustalenia faktyczne i zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w postępowaniu, w tym w szczególności błędne ustalenie, iż odmowa przyjęcia na pokład skarżącej była uzasadniona oraz pominięcie faktu, iż skarżąca posiadała inne ważne dokumenty pozwalające ustalić jej tożsamość (wystawione na nazwisko L.) tj. dowód osobisty amerykański, polski paszport, akt ślubu, karty kredytowe.

Skarżąca podniosła fakt okazania przewoźnikowi dowodu osobistego amerykański, polskiego paszportu, aktu ślubu, kart kredytowych, wystawionych na nazwisko L., tj. nazwisko na które dokonana została rezerwacja przedmiotowego lotu BA [...]. Nie powinno więc budzić wątpliwości, iż przewoźnik miał możliwość ustalenia tożsamości skarżącej, tj. potwierdzić, iż K. N. i K. L. to te same osoby. Tym samym skarżąca mogła podróżować lotem [...] i miała pełne prawo zostać wpuszczona na pokład samolotu. Na podstawie wszystkich posiadanych dokumentów, zdaniem skarżącej, dowiodła ona, że jest osobą wpisaną na bilecie lotu [...].

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia art. 205 b ust. 1 pkt 1 i ust. 5 u.p.l. w zw. z wymienionymi w decyzji przepisami rozporządzenia nr 261/2004, Prezes ULC decyzją z dnia [...] listopada 2017r. orzekł o braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...]Publiczna Spółka Akcyjna przepisów rozporządzenia nr 261/2004.

Jak wynika ze skargi wniesionej przez K. L. do Prezesa ULC, dotyczącej lotu numer [...] na trasie W. – L. - stanowiącego pierwszy etap podróży na trasie W. – L.-N., jej podłożem była odmowa przyjęcia na pokład samolotu skarżącej oraz jej małoletniego syna J. L. z powodu niewłaściwych dokumentów podróżnych.

Z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że skarżąca posiadała bilet lotniczy wystawiony na nazwisko " K. L.", zaś podczas kontroli paszportowej posługiwała się paszportem amerykańskim wystawionym na nazwisko "K. N.". Z wyjaśnień przewoźnika ta rozbieżność uniemożliwiała wpuszczenie skarżącej na pokład samolotu. Jej małoletni syn nie mógł natomiast odbyć podróży samodzielnie bez obecności dorosłego opiekuna.

W myśl art. 2 lit. j rozporządzenia WE nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz. U. UE L 46 z dnia 17 lutego 2004 r.),, "odmowa przyjęcia na pokład" oznacza odmowę przewozu pasażerów danym lotem, pomimo, że stawili się oni do wejścia na pokład zgodnie z warunkami ustanowionymi w art. 3 ust. 2, chyba że odmowa przyjęcia na pokład jest racjonalnie uzasadniona, w szczególności przyczynami związanymi ze zdrowiem, wymogami bezpieczeństwa lub niewłaściwymi dokumentami podróżnymi.

Ogólne Warunki Przewozu [...] Publiczna Spółka Akcyjna w pkt 7a33 zastrzega prawo przewoźnika lotniczego do odmowy przewozu osobie , która nie jest w stanie dowieść, że jest osobą wymienioną na bilecie.

O ile pasażer zawierając z przewoźnikiem umowę przewozu lotniczego zobowiązany jest do respektowania Ogólnych Warunków Przewozu tego przewoźnika, które stają się integralną częścią takiej umowy, o tyle takich skutków prawnych nie wywołuje informacja zamieszczona na stronie internetowej przewoźnika wskazująca że " nie możesz podróżować na bilecie zarezerwowanym przy użyciu nazwiska panieńskiego, jeśli w paszporcie masz wpisane nazwisko noszone po ślubie lub podróżować na bilecie z umieszczonym nazwiskiem noszonym po ślubie, posiadając paszport z nazwiskiem panieńskim". Informacja taka stanowi niedopuszczalne zawężenie interpretacji pkt 7a33 Ogólnych Warunków Przewozu, z którą zresztą pasażer nie ma obowiązku się zapoznać przed zawarciem umowy.

Okolicznością bezsporną jest, iż skarżąca podczas odprawy paszportowej posiadała przy sobie i okazała dowód osobisty amerykański, polski paszport, akt ślubu, karty kredytowe wystawione na nazwisko "K. L.", jednocześnie potwierdzające, że "K. L." i "K. N." ( nazwisko Panieńskie) to ta sama osoba. Z dokumentów tych jasno wynika także, że skarżąca posiada podwójne obywatelstwo: polskie i amerykańskie.

W tej sytuacji , w ocenie Sądu brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska przewoźnika, że dokumenty podróży skarżącej i małoletniego J. L. nie pozwalały na jednoznaczne ustalenie tożsamości osoby na nazwisko której wystawiono bilet lotniczy .

Niezrozumiałe i chybione jest zatem twierdzenie organu, że przewoźnik nie wpuścił skarżącej na pokład bowiem ponosi odpowiedzialność za przewiezienie osoby nie posiadających odpowiednich dokumentów umożliwiających wjazd na terytorium Stanów Zjednoczonych. Skarżąca jako obywatelka USA ma prawo wjazdu na terytorium tego kraju bez konieczności uzyskiwania wizy wjazdowej , co zdaje się sugerować przewoźnik w piśmie procesowym z [...] listopada 2018r.

Z tych względów za zasadny należało uznać zarzut naruszenia przez organ art. 2 lit. j rozporządzenia WE nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r.w związku z 7a33 Ogólnych Warunków Przewozu [...] Publiczna Spółka Akcyjna poprzez błędne przyjęcie ,że odmowa przyjęcia skarżącej i J. L. na pokład była uzasadniona i wypełniała dyspozycję pkt 7a33 Ogólnych Warunków Przewozu [...] Publiczna Spółka Akcyjna.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ dokona ponownej analizy zgromadzonych dokumentów w kontekście wypełnienia dyspozycji art. 2 lit. j rozporządzenia.

Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), rozstrzygniecie o kosztach opierając na treści art. 200 przywołanej ustawy.