Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 91/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie WSA: Alina Dominiak (spr.) Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi B.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] nr [...] 2) zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego B.P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 27 lutego 2006 r. B. P. wniósł o sprostowanie prowadzonej przez Starostę ewidencji gruntów i budynków w zakresie: "własności działki [...] w L. H. i [...] w G. na: J. P., P. B., T. M., J. K., H. R., J. P., P. K.; wykazanie jako władających: P. J., P. B., K. J., K. J., Z. J., Z. K., G. J., G. J., P. J., P. J., K., K. J.; wskazanie, iż dla nieruchomość prowadzona jest księga wieczysta [...] oraz wykreślenie Skarbu Państwa jako władającego".

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w skład nieruchomości wchodzą: parcela nr [...] wieś P. 2,38 ha, parcela nr [...] wieś Ł. 0,1610 ha, parcela nr [...] wieś Ł. 0,6770 ha. W wyniku zmian i porządkowania ewidencji parcela [...] zostaje zamieniona na działkę nr [...] arkusz 3 2,38 ha i jako jej właściciele i władający wpisane są osoby wymienione w punkcie drugim złożonego wniosku. Parcele nr [...] i [...] w Ł. zostają scalone na jedna działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 0,84 ha i jako właściciel wykazana jest [...] w P. Działka [...] obręb P. zostaje przeniesiona do obrębu L. H. i powiększona o przylegający nieużytek otrzymuje numer [...] i powierzchnię 3,14 ha, natomiast działka [...] w Ł. zostaje przeniesiona do obrębu G. i otrzymuje nr [...]. B. P. wskazał, iż aktualnie ewidencja gruntów i budynków wykazuje: Grupa rejestrowa [...] działka nr [...] obręb: L. H., Gmina L. - 3,14 ha, nieużytki KW brak, zaś właściciel to: 1/1 [...] w P., a władający: 1/1 Skarb Państwa; grupa rejestrowa [...] działka nr [...] obręb G., Gmina K. - 0,84 ha, nieużytki KW [...], zaś właściciel: 1/1 Skarb Państwa - [...]. Strona podała, iż uwzględniając stan prawny określony KW [...] należy poprawić dane w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z wnioskiem.

Pismem z dnia 7 marca 2006 r. Starosta wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o aktualny odpis z księgi wieczystej karta [...] P. W dniu 14 marca 2006 r. B. P. dostarczył odpis z księgi wieczystej KW Nr K. i K. K. [...]. W dniu 23 marca 2006 r. wpłynęło do organu postanowienie Sądu Rejonowego w K. Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia [...] prostujące oczywistą omyłkę pisarską w wydanym dokumencie z dnia [...] L.Dz. [...] przez wpisanie prawidłowej nazwy dokumentu "zaświadczenie z księgi wieczystej KW Nr K. i K. k. [...]" w miejsce "Odpis z księgi wieczystej KW Nr K. i K. k.[...] ".

W związku z powyższym Starosta w dniu [...] wydał decyzję nr [...] orzekającą o pozostawieniu wniosku B. P. bez rozpoznania.

Po rozpatrzeniu odwołania strony Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją dnia [...] nr [...] uchylił w całości decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że postanowienie Sądu Rejonowego w K. Wydziału Ksiąg Wieczystych nie było prawomocne, a stronie przysługiwało prawo do złożenia skargi do Sądu Rejonowego w K. w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.

Starosta postanowieniem z dnia [...] nr [...], powołując się na art. 105 § 1 k.p.a. umorzył z urzędu postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek B.P. w sprawie ujawnienia w operacie ewidencji gruntów jako właścicieli J. P., P. B., T. M., J. K., H. R., J. P. i P. K. działki nr [...] położonej w G. i działki nr [...] położonej w L. H.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż Sąd Rejonowy w K. Wydział Ksiąg Wieczystych zarządzeniem z dnia 20 października 2006 r. ostatecznie rozstrzygnął sprawę wydanego postanowienia dotyczącego zaświadczenia z księgi wieczystej KW Nr K. i K. K. [...] poprzez stwierdzenie że "postanowienie z dnia [...] jest prawomocne, bowiem nie zostało zaskarżone". Następnie organ podał, że podstawę ujawnienia w operacie ewidencji gruntów i budynków prawa osób i jednostek organizacyjnych określa art. 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454). Takim dokumentem jest między innymi aktualny odpis z księgi wieczystej. Organ wskazał, iż definicję odpisu z księgi wieczystej zawiera § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 2003 r. w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych ( Dz. U. nr 162, poz. 1571 ), w myśl której jest to dokument urzędowy, wydany przez Centralną Informację, przedstawiający ostatni stan wpisów w księdze wieczystej oraz wzmianki o wnioskach, skargach na orzeczenia referendarzy sądowych, apelacjach, kasacjach i wszczęciu postępowań z urzędu. Natomiast zaświadczenie z księgi wieczystej wydaje się na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1. 01. 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg ( Dz. U. nr 28, poz. 141). Przepis § 1 rozporządzenia określa definicję księgi dawnej, natomiast § 5 ust. 1 określa jakie księgi tracą moc prawną i podlegają zamknięciu z urzędu.

Z powyższego zatem wynika, że księga wieczysta KW Nr K. i K. K. [...] z dniem 1. 01. 1989 r. utraciła moc prawną i podlega zamknięciu z urzędu, a zaświadczenie z tejże księgi wieczystej nie jest równorzędnym dokumentem, co odpis z księgi wieczystej (Sąd Rejonowy w K. Wydział Ksiąg Wieczystych wydał zaświadczenie z księgi wieczystej KW nr K. i K. K.[...]). Zaświadczenie z księgi wieczystej nie może w tej sytuacji stanowić podstawy do dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. W związku z powyższym postępowanie w sprawie podlegało umorzeniu, gdyż wnioskodawca nie dostarczył prawem przewidzianego dokumentu.

Po rozpatrzeniu odwołania B. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7 b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U. z 2005 r., nr 240, poz. 2027 ), a także § 12 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454) zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W ocenie organu odwoławczego o poprawności rozstrzygnięcia sprawy zadecydowały następujące kwestie: brak odpisu z księgi wieczystej odzwierciedlającej aktualny stan prawny spornych nieruchomości oraz brak dokumentu wskazującego na interes prawny B. P.

W odniesieniu do pierwszej kwestii organ wskazał, iż decydujące znaczenie miało prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w K. Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] Sygn. akt Kw Nr [...], w którym Sąd ten orzekł o sprostowaniu oczywistej pomyłki pisarskiej w wydanym dnia [...] dokumencie L. Dz. [...] i stwierdził, że księga wieczysta, której dotyczył wniosek utraciła z dniem 1 stycznia 1989 r. moc prawną i podlegała zamknięciu z urzędu. Tym samym jedynie jako "księga dawna" zachowała ona moc i znaczenie dokumentu. Z ksiąg dawnych wydawane są jedynie zaświadczenia, nie mające rangi odpisu z księgi wieczystej, albowiem z uwagi na utratę mocy prawnej brak jest możliwości stwierdzenia w formie odpisu z księgi aktualnego stanu prawnego ujawnionego w księdze. Skoro zatem zaświadczenie z "księgi dawnej" nie odzwierciedla aktualnego stanu prawnego nieruchomości, nie można było dokonać zmian w operacie ewidencyjnym. Następnie organ odwoławczy, rozważając kwestię posiadania przez B. P. przymiotu strony postępowania podniósł, iż podczas toczącego się postępowania administracyjnego B. P. nie przedstawił żadnego dokumentu, z którego wynikałby jego interes prawny (odpis z księgi wieczystej, akt notarialny, prawomocne orzeczenie sądu, ostateczna decyzja organu administracji państwowej itp.). Uwzględnienie zaś propozycji zainteresowanego, aby na drodze administracyjnej dokonać sprostowania zapisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie własności obu działek na wskazane we wniosku osoby i wykazaniu jako władających - J.P., J. K., J. Z., J. G., J. P., (?) K." jest sprzeczne z przepisami prawa. Organ powołał się przy tym na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 1998 r., w uzasadnieniu którego Sąd wywiódł, że "ewidencja gruntów i budynków pełniąc funkcje informacyjno - techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Stąd też poprzez wprowadzenie zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił:

1. zastosowanie do rozstrzygnięcia sprawy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 2003 r. w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych, które to rozporządzenie może być stosowane tylko do prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym, a Sąd Rejonowy w K. nie prowadzi ksiąg wieczystych w takim systemie,

2. zastosowanie błędnej wykładni § 12 ust 1 punkt 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, które to rozporządzenie nie różnicuje ksiąg wieczystych na "dawne" i "współczesne", więc organ nie ma podstawy prawnej do żądania aktualnego odpisu z księgi wieczystej; otrzymanie jakiejkolwiek informacji o wpisach dokonanych w księdze wieczystej np. w formie tłumaczenia treści księgi dokonanego przez tłumacza przysięgłego, odpisu czy zaświadczenia spełnia wymóg § 12 powołanego rozporządzenia,

3. zastosowanie odmiennej procedury tylko dla rozpoznawanej sprawy,

4. zatajenie prawdy poprzez nie podanie informacji o prowadzeniu i istnieniu księgi wieczystej dla obecnych działek nr [...] i [...], co doprowadziło do bezprawnego przejęcia władania nad tymi nieruchomościami przez Skarb Państwa,

5. nie załatwienie wniosku w całości lecz wybiórcze potraktowanie pewnych jego punktów.

Ponadto skarżący zarzucił, iż do Sądu Rejonowego w K. wystąpił pismem z dnia 17 października 2006 r. Naczelnik Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami, zaś zgodnie z § 12 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 200 1 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) orzekać może tylko starosta (lub upoważniony pracownik). Decyzja Starosty z dnia [...] jest sprzeczna z rozporządzeniem z dnia 29 marca 2001 r. z uwagi na kwestionowanie ważności księgi wieczystej [...] do czego Starosta nie ma umocowania prawnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) , Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd stwierdza, że organ pierwszej instancji w sposób wybiórczy potraktował żądanie skarżącego uznając jedynie , że dotyczy ono ujawnienia w operacie gruntów określonych osób jako właścicieli, gdy żądanie skarżącego było szersze i dotyczyło także, m.in., ujawnienia władających.

Organ drugiej instancji również ujął żądanie skarżącego jedynie fragmentarycznie - choć nieco szerzej od organu pierwszej instancji - nie zwracając uwagi na to, że w treści wniosku skarżący zawarł również żądanie m.in. - wykazania jego jako władającego.

Świadczy to, zdaniem Sądu, o tym, że organy obu instancji właściwie nie do końca wiedziały, jakie jest żądanie skarżącego i w istocie nie orzekły o całości żądania. Wniosek zawiera bowiem nie tylko żądanie zmian co do osób właścicieli, ale też wykazania określonych osób jako władających i wykreślenia Skarbu Państwa jako władającego, przy czym wniosek jest tak sformułowany, że poza osobami wskazanymi przy poszczególnych cyfrach ( np. 1. P. J.) , wskazano pod spodem dane innych jeszcze osób ( np. P.B. s. J. i F.).

O ile sposób sformułowania wniosku czy też jego zakres budził wątpliwości, organy powinny to przede wszystkim wyjaśnić, a nie samodzielnie określać jego treść.

Rację ma zatem skarżący zarzucając organowi wybiórcze potraktowanie jego żądań.

Ponadto organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania stosownie do brzmienia art. 105 § 1 k.p.a. jedynie wtedy, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia w szczególności wówczas, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy.

Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie z uwagi na nie złożenie przez skarżącego odpisu z księgi wieczystej, lecz z motywów decyzji Starosty nie wynika jednak dlaczego, w ocenie organu, nie złożenie dokumentu skutkuje umorzeniem postępowania i w czym przejawia się bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania.

Natomiast organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji dodatkowo wskazał na kwestię braku po stronie B. P. przymiotu strony, a co za tym idzie - braku interesu prawnego skarżącego. Organ wskazał przy tym, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, z którego wynikałby jego interes prawny - odpisu z księgi wieczystej, aktu notarialnego, prawomocnego orzeczenia sądu, ostatecznej decyzji organu administracji państwowej. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy organy obu instancji skoncentrowały się - po zażądaniu od skarżącego odpisu z księgi wieczystej - na wyjaśnianiu charakteru przedłożonego przez skarżącego dokumentu - czy jest to odpis, czy też zaświadczenie z księgi wieczystej. Żaden jednak z organów nie żądał od skarżącego przedłożenia innych dokumentów, niż odpis z księgi wieczystej. Z akt nie wynika też , że skarżący był informowany o tym, że mógłby przedstawić jakiś inny dokument - choćby taki jak te, wymienione przez organ odwoławczy - akt notarialny, prawomocne orzeczenie sądu, ostateczną decyzję organu administracji państwowej.

W tej sytuacji organ odwoławczy nie może - w ocenie Sądu - skutecznie zarzucać skarżącemu nie wykazania przymiotu strony, braku interesu prawnego - z uwagi na niezłożenie aktu notarialnego, prawomocnego orzeczenia sądu, ostatecznej decyzji organu administracji państwowej, skoro żaden z organów nie żądał od skarżącego jakichkolwiek innych dokumentów poza odpisem z księgi wieczystej.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a. zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Z kolei art. 8 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób , aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Z art. 9 k.p.a. wynika natomiast obowiązek organów do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

W tej sprawie organy nie wywiązały się z tych obowiązków.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, że zarzuty dotyczące tego, że w innych sprawach organy postępują w inny sposób niż w sprawie niniejszej , lub że doprowadzono do bezpodstawnego przejęcia władania nieruchomościami przez Skarb Państwa - w istocie rzeczy nie odnoszą się do zaskarżonej decyzji. Sąd nie może dokonywać w sprawie niniejszej oceny postępowania organów w innych sprawach ani też oceniać skutków działań bliżej nie określonych instytucji czy osób.

Zarzut, że w sprawie może zgodnie z przepisami orzekać jednie Starosta , a pod pismem do Sądu podpisał się Naczelnik Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami wynika li tylko z niezrozumienia przepisów przez skarżącego, bowiem czym innym jest wydanie orzeczenia w formie decyzji, a czym innym podpisanie pisma, nie będącego decyzją.

Do pozostałych zarzutów skargi Sąd nie ustosunkowuje się uznając je za przedwczesne z uwagi na przyczyny uwzględnienia skargi.

Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a., a także art. 7, 8, 9 k.p.a. i na mocy art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej będą miały na uwadze przedstawione rozważania.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt (...) zwrot kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Skarżący prowadził postępowanie przed sądem przez pełnomocnika, nie będącego adwokatem ani radcą prawnym, wobec czego niezbędne koszty postępowania ocenia się na podstawie art. 205 § 1 powołanej ustawy. Przepis ten stanowi, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdu i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego.

Skarżący domagał się zasądzenia na jego rzecz zwrotu "kosztów wg norm przepisanych prawem w tym zwrotu kosztów przesyłek, przejazdów, wpisów, wypisów i wyrysów, opłat skarbowych, zastępstwa pełnionego przez pełnomocnika".

Wobec powyższego Sąd mógł zasądzić na rzecz skarżącego jedynie zwrot uiszczonego wpisu w kwocie 200 zł, bowiem kosztów przejazdu skarżący nie wykazał, a pozostałe koszty żądane przez skarżącego nie mieściły się w dyspozycji art. 205 § 1 przywołanej ustawy.