Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1937/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 100 poz 696
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Protokolant Ref. staż. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2011 r. sprawy ze skargi Portu Lotniczego [...] Sp. z o.o. w.[....] na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] marca 2009 r. znak [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w opłacie lotniczej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz Portu Lotniczego [....] Sp. z o.o. w [...] kwotę 4400 (cztery tysiące czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] grudnia 2008 r. Nr [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 47 § 3, art. 207 w związku z art. 2 § 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) zw. dalej Ordynacją podatkową, art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz. U. z 2006 r. Nr 100, poz. 696 ze zm.), zw. dalej Prawo lotnicze oraz § 8 i pkt 5 Części IX załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 września 2003 r. w sprawie opłaty lotniczej (Dz. U. Nr 176, poz. 1718 oraz z 2005 r. Nr 233, poz. 1983), określił dla Portu Lotniczego G. Spółki z o.o. wysokość zobowiązania w opłacie lotniczej:

za okres od 25 października 2004 r. do 24 października 2005 r. w kwocie 30 500 zł (trzydzieści tysięcy pięćset złotych), za okres od 25 października 2005 r. do 24 października 2006 r. w kwocie 30 500 zł (trzydzieści tysięcy pięćset złotych), za okres od 25 października 2006 r. r. do 24 października 2007 r. w kwocie 30 500 zł (trzydzieści tysięcy pięćset złotych), za okres od 24 października 2007 r. do 23 października 2008 r. w kwocie 30 500 zł (trzydzieści tysięcy pięćset złotych), za okres od 24 października 2008 r. do 23 października 2009 r. w kwocie 30 500 zł (trzydzieści tysięcy pięćset złotych). Organ określił także Portowi Lotniczemu G. Sp. z o.o. wysokość odsetek za zwłokę naliczonych jak dla zaległości podatkowych na dzień wydania niniejszej decyzji tj. na dzień [...] grudnia 2008r., w kwocie 42.368 zł ( czterdzieści dwa tysiące trzysta sześćdziesiąt osiem złotych). Odsetki za zwłokę naliczone zostały jak dla zaległości podatkowych od dnia wymagalności zobowiązania do dnia jego zapłaty.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż wszczęte z urzędu postanowieniem z [...] grudnia 2008 r. postępowanie potwierdziło, iż Port Lotniczy G. Spółka z o.o. z siedzibą w G. w okresie od 25 października 2004 r. do 24 października 2007 r. był posiadaczem certyfikatu lotniska, a od [...] października 2007 r. jest posiadaczem certyfikatu nr[...] ważnym do [...] października 2010 r. Organ zauważył, iż za okres od 25 października 2004 r. do dnia 17 grudnia 2008 r. r. brak było wpłaty na rachunek Urzędu Lotnictwa Cywilnego kwoty z tytułu opłaty lotniczej za prowadzenie ciągłego nadzoru oraz doraźnych i bieżących kontroli posiadacza certyfikatu lotniska oraz posiadacza certyfikatów nr [...] i [...] .

Organ podkreślił, iż za prowadzenie ciągłego nadzoru oraz doraźnych i bieżących kontroli posiadacza certyfikatu lotniska (pkt 5 w Części IX załącznika do rozporządzenia w sprawie opłaty lotniczej) przewidziana jest odrębna opłata lotnicza. Opłata ta ponoszona jest przez podmiot posiadający certyfikat niezależnie od wcześniej uiszczanej opłaty z tytułu przeprowadzania procesu certyfikacji. Dalej w uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż powstanie obowiązku zapłaty opłaty lotniczej powstaje w dniu zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy wiążą jego powstanie (art. 21 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej ). Opłata roczna dotyczyć może tylko i wyłącznie podmiotu, który posiada certyfikat, o czym stanowią regulacje rozporządzenia w sprawie opłaty lotniczej zawarte w jego załączniku. Opłata roczna pobierana jest za nadzór i kontrole prowadzone przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 lipca 2003 r. - Prawo lotnicze i aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie, w podmiocie, który uzyskał certyfikat i może wykonywać swoje uprawnienia wynikające z tego dokumentu. Nadzór, a w szczególności kontrole wykonywane są w celu ustalenia, że posiadacz certyfikatu spełnia ustalone przepisami prawa wymagania potrzebne dla wydania i utrzymania ważnego certyfikatu (art. 162 ust. 1 ustawy Prawo lotnicze) i mogą być przeprowadzane w danym podmiocie już od momentu otrzymania przez niego certyfikatu, ponieważ od tego momentu może on wykonywać uprawnienia z niego wynikające. Opłata ta płacona powinna być ryczałtowo za cały rok sprawowania nadzoru oraz kontrole, nie jest bowiem uzależniona np. od ilości przeprowadzonych kontroli. W związku z tym, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził, iż obowiązek uiszczenia opłaty rocznej powstaje w momencie otrzymania certyfikatu. Organ podniósł nadto, iż nazwa i charakter opłaty rocznej wskazują, że jest to opłata za "rok" prowadzenia nadzoru i kontroli. Niemniej ważność certyfikatu może zostać określona na więcej niż rok, co uprawnia podmiot do wykonywania uprawnień z niego wynikających w następnych latach. Skoro w kolejnych latach podmiot nadal "posiada certyfikat", zatem zobowiązany jest do zapłaty opłaty rocznej także w kolejnych latach, za każdy rok posiadania certyfikatu. Termin uiszczenia tej opłaty powstaje analogicznie jak przy terminie uiszczenia opłaty za pierwszy rok, w dniu odpowiadającym dniu, w którym podmiot otrzymał certyfikat. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego zauważył także, iż opłatę lotniczą podmiot zobowiązany wnosi z chwilą powstania obowiązku jej uiszczenia, o czym przesądza § 8 rozporządzenia w sprawie opłaty lotniczej. Zatem podmiot winien obliczyć i uiścić wymaganą opłatę lotniczą, w tym opłatę roczną, w terminie powstania obowiązku jej uiszczenia. W przypadku posiadania przez jednostkę organizacyjną więcej niż jednego certyfikatu opłatę roczną za okresowe i doraźne kontrole pobiera się w wysokości stanowiącej równowartość najwyższej stawki za certyfikat, podwyższonej o 20% za każdy następny certyfikat. Uznając więc, iż podmiot zobowiązany nie dopełnił obowiązku nałożonego na niego przez prawo, organ określić wysokość zaległości podatkowej

w kwocie wskazanej w decyzji.

Port Lotniczy G. Sp. z o.o. z siedzibą w G. nie zgodził się

z powyższym rozstrzygnięciem, zaskarżając ją w całości oraz zarzucając jej w szczególności:

1) naruszenie przepisu art. 25 ust. 1 i 3 Prawo lotnicze w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 września 2003 r. w sprawie opłaty lotniczej ( Dz. U. Nr 176, poz. 1718 zw. dalej rozporządzeniem i postanowieniem punkt 5 części IX załącznika do ww. rozporządzenia, poprzez ustalenie opłaty lotniczej w związku z posiadaniem przez stronę certyfikatu lotniska, a nie za faktycznie podjęte przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego czynności urzędowe w zakresie nadzoru i kontroli,

2) naruszenie § 8 w zw. z § 34 rozporządzenia, poprzez błędne ustalenie niezachowania przez stronę terminu zapłaty opłaty lotniczej, podczas gdy zgodnie z przepisem § 3 rozporządzenia obowiązek jej uiszczenia w odniesieniu do strony w ogóle nie powstał,

3) naruszenie przepisu art. 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 120 i art. 127 Konstytucji RP, poprzez błędne zastosowanie w przedmiotowym postępowaniu przepisów Ordynacji podatkowej w sytuacji gdy w świetle art. 127 Konstytucji RP opłata lotnicza, której elementy konstrukcyjne nie zostały uregulowane w ustawie, nie może zostać uznana za daninę publiczną.

Strona wyszczególniła także naruszenie przepisu art. 200 § 1, 165 § 1, 2 i 4 , art. 21 § 1 pkt 1, art. 53, art. 47 oraz 51 § 1 Ordynacji podatkowej.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z [...] marca 2009 r., znak:[...], utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z dnia [...] grudnia 2008 r. i podtrzymał argumentację w nim zawartą. Dodatkowo organ wyjaśnił, biorąc pod uwagę zarzuty zawarte w środku zaskarżenia, iż obowiązek obliczenia i zapłaty przez zarządzającego lotniskiem opłaty lotniczej z tytułu prowadzenia przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego ciągłego nadzoru oraz doraźnych i bieżących kontroli posiadacza certyfikatu lotniska wynika bezpośrednio z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze oraz z regulacji rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 września 2003 r. w sprawie opłaty, które stanowi wykonanie delegacji ustawowej zawartej w art. 25 ust. 3 tej ustawy. W konsekwencji stwierdził, iż obowiązek ten określony jest w przepisach prawa, które zgodnie z art. 87 Konstytucji RP stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa. Organ stwierdził też, iż nie jest uprawniony do decydowania o ewentualnej sprzeczności przepisów ustawy lub rozporządzenia z Konstytucją RP, ani nie może kwestionować mocy obowiązującej przepisów. Uprawnienie to przysługuje jedynie Trybunałowi Konstytucyjnemu oraz organom władzy sądowej. Jednakże ewentualna odmowa przez sąd zastosowania przepisów niekonstytucyjnych lub sprzecznych z prawem nie powoduje, że tracą one moc obowiązującą i przestają funkcjonować w systemie prawa. Tylko bowiem w takim przypadku uprawnione byłoby twierdzenie, że opłata lotnicza uiszczona została przez podmiot bez podstawy prawnej. Organ zaznaczył, iż nie jest także uprawniony do odmowy zastosowania przepisów powszechnie obowiązujących, które nie zostały zakwestionowane przez uprawnione do tego organy i nie utraciły mocy obowiązującej. W przypadku rozporządzenia w sprawie opłaty lotniczej takie postępowania nie były dotychczas prowadzone. Rozporządzenie funkcjonuje w systemie prawnym od 2003 r., obowiązkiem zapłaty opłaty lotniczej objętych było i jest wiele podmiotów, które nie kwestionowały podstaw jego obowiązywania. Organ wskazał, że obowiązek zapłaty opłat lotniczych wynikających z tego rozporządzenia do tej pory realizował także Port Lotniczy G. Spółka z o.o., m.in. regulując należności z tytułu opłaty lotniczej za wydanie certyfikatu i nie negując podstaw prawnych jego stosowania przez organ administracji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł Port Lotniczy G. Sp. z o.o. z siedzibą w G. wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r.

W skardze strona wskazała na naruszenie przepisów prawa, które wyszczególniła w odwołaniu tj. art. 25 ust. 1 i 3 Prawo lotnicze oraz § 2 ust. 1 , § 8 w zw. z § 3 wyżej powołanego rozporządzenia oraz art. 2 Ordynacji Podatkowej i art. 127 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że w decyzji I instancji wydanej przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego jako okoliczność faktyczną ustaloną przez organ w toku postępowania i stanowiącą podstawę ustalenia obowiązku uiszczenia opłaty lotniczej, wskazano fakt posiadania przez Port Lotniczy G. od dnia [...] października 2004 r. certyfikatu lotniska. Takie określenie przedmiotu opłaty lotniczej jest zdaniem strony skarżącej błędne.

Podkreślono, że zgodnie z art. 25 ust. 1 Prawa lotniczego opłacie lotniczej podlega urzędowa czynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w zakresie nadzoru, bądź wydanie certyfikatu, a nie samo posiadanie certyfikatu lotniska przez okres roku. Zdaniem strony skarżącej organ dowolnie uznał, iż skoro ustawa nakłada na niego obowiązek dokonywania kontroli podmiotów posiadających certyfikat lotniska, to niezależnie od faktycznych czynności podejmowanych przez niego w powyższym zakresie, jest on uprawniony do pobierania z tego tytułu opłaty rocznej określonej w części IX punkcie 5 załącznika do rozporządzenia. Skarżący nie zgadza się z powyższym stanowiskiem, w jego ocenie prowadzi ono do obciążania podmiotów opłatą lotniczą, nie za czynności urzędowe Prezesa Lotnictwa Cywilnego zgodnie z art. 25 ust. 1 Prawa lotniczego, ale za fakt posiadania certyfikatu za którego wydanie określona jest odrębna opłata lotnicza. Określenie opłaty za sam fakt posiadania certyfikatu wykraczałoby poza zakres delegacji ustawowej.

Strona skarżąca nie zgadza się również ze stanowiskiem organu wyrażonym w decyzji, iż obowiązek uiszczenia opłaty rocznej powstaje w chwili wydania certyfikatu. Zdaniem skarżącego opłata, której dotyczy zaskarżona decyzja jest uzależniona od zdarzenia, jakim jest dokonanie przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego urzędowych czynności w zakresie stałego nadzoru lub kontroli, jednak moment dokonania tych czynności nie został przez organ ustalony. Chwila powstania obowiązku wniesienia opłaty, ani termin jej zapłaty nie zostały także określone w ustawie, co jest wymagane ze względu na konieczność zapewnienia pewności, co do momentu powstania obciążeń publicznoprawnych.

Zdaniem skarżącego, w obowiązującym stanie prawnym do Portu Lotniczego G. Sp. z o.o. brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż termin uiszczenia opłaty lotniskowej, której dotyczy zaskarżona decyzja upłynął w związku z tym powstała jakakolwiek zaległość w jej zapłacie.

Strona podniosła, że w niniejszej sprawie organ wydając skarżoną decyzję nie wskazał jednoznacznie zdarzenia z którym prawo wiąże powstanie zobowiązania do uiszczenia opłaty. W związku z tym ustalenie powstania zaległości jest całkowicie nieuzasadnione.

Strona podniosła, że przepisy art. 25 ust. 3 Prawa lotniczego oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia z dnia 8 września 2003 r. są niezgodne

z Konstytucją RP. Podkreślono, że ustawa w odniesieniu do opłaty lotniczej określa jedynie ogólnie możliwość jej ustalenia, natomiast wszystkie podstawowe elementy konstrukcyjne tej daniny, jak szczegółowy przedmiot, podmioty , stawki opłaty oraz ulgi zostały uregulowane w akcie wykonawczym. W związku z tym ustanowienie opłaty lotniczej i określenie jej elementów konstrukcyjnych jest wadliwe, a rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 8 września 2003 r. nie powinno być stosowane jako niekonstytucyjne.

Zdaniem strony skarżącej za niedopuszczalne było uznanie opłaty lotniczej za daninę publiczną i w konsekwencji stosowanie w postępowaniu jej dotyczącym regulacji zawartych w Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z [...] października 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 937/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. nr 102 poz. 643 ze zm.) oraz art. 193 Konstytucji RP przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne - czy przepis rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 września 2003 r. w sprawie opłaty lotniczej (Dz. U. Nr 176 poz. 1718 ze zm.) zawarty w załączniku do tego rozporządzenia - tabela 2 część IX pkt 5 - dotyczący opłaty rocznej za prowadzenie ciągłego nadzoru oraz doraźnych bieżących kontroli posiadacza certyfikatu lotniska, wydany na podstawie art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2006 r. Nr 100 poz. 696 ze zm.) jest zgodny z art. 2, art. 92 ust. 1 oraz art. 84 w zw. z art. 217 Konstytucji RP.

Wyrokiem z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt P 44/09, Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż punkt 5 w części IX tabeli nr 2 w załączniku do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 września 2003 r. w sprawie opłaty lotniczej (Dz. U. Nr 176, poz. 1718 oraz z 2005 r. Nr 233 poz. 1983) w zakresie, w jakim zawiera sformułowanie "opłata roczna za prowadzenie ciągłego nadzoru oraz doraźnych i bieżących kontroli posiadacza certyfikatu lotniska", jest niezgodny z art. 84 w związku z art. 217 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdzając niezgodność zakwestionowanej regulacji z art. 84 w związku z art. 217 Konstytucji RP, Trybunał wskazał, iż opłata lotnicza za nadzór i kontrolę należy do "świadczeń publicznych" w rozumieniu art. 84 Konstytucji oraz "danin publicznych" w rozumieniu art. 217 Konstytucji. Podstawowe znaczenie dla takiej kwalifikacji tych opłat ma ich przymusowy, bezzwrotny i ryczałtowy charakter oraz to, że umożliwiają one realizację przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego doniosłych z punktu widzenia bezpieczeństwa i ochrony środowiska zadań, związanych z zapewnieniem prawidłowego funkcjonowania lotnisk. Trybunał stanął na stanowisku, iż zasadnicze elementy obowiązku daniowego (w tym wypadku - obowiązku zapłacenia opłaty za nadzór i kontrole) powinny zostać uregulowane w ustawie, a ich zamieszenie w akcie wykonawczym jest niedopuszczalne. I dalej Trybunał wskazał, że w analizowanym rozporządzeniu w sposób samoistny uregulowano roczny cykl płatności analizowanej opłaty oraz to, że ma ona być wnoszona ex ante. Te dwie kwestie stanowią istotne determinanty obowiązku daninowego z tytułu opłaty za nadzór i kontrole nad posiadaczem certyfikatu lotniska, a wobec tego należą do materii zastrzeżonej do decyzji ustawodawcy. Nie są to kwestie drugorzędne i techniczne, lecz ważne z punktu widzenia ekonomicznego interesu posiadacza certyfikatów. Trybunał w konsekwencji uznał, iż uregulowanie ww. czynników dopiero na poziomie rozporządzenia nie jest dopuszczalne, wobec czego zakwestionowana regulacja jest niezgodna z art. 84 w zw. z art. 217 Konstytucji RP. Stwierdzając zaś niezgodność zakwestionowanej regulacji z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP Trybunał wskazał, iż element zakwestionowanego rozwiązania (tj. ryczałtowy charakter analizowanej opłaty – z góry za każdy rok) pozostaje w związku z upoważnieniem ustawowym, zawartym w art. 25 ust. 3 Prawa lotniczego, do uregulowania w rozporządzeniu "trybu wnoszenia opłat". Przepis ten – rozumiany z uwzględnieniem art. 92 ust. 1 Konstytucji – należy jednak odczytywać jako uprawniający ministra właściwego do spraw transportu do podjęcia decyzji jedynie w zakresie organizacyjno-technicznych reguł wnoszenia opłaty za nadzór i kontrole, takich jak sposób płatności (np. wpłata na konto, wpłata w kasie). Pod pojęciem "trybu płatności" nie można jednak rozumieć pozostawienia mu decyzji co do cyklu płatności (np. roczny, miesięczny, tygodniowy lub wyznaczany przez częstotliwość czynności urzędowych) oraz tego, czy mają one być wnoszone ex ante (przed podjęciem czynności urzędowych) lub ex post (po podjęciu czynności urzędowych). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, także inne przepisy tej ustawy nie zawierają bezpośrednich wytycznych merytorycznych dla ukształtowania jej jako opłaty wnoszonej z góry za każdy rok posiadania certyfikatu lotniska. Wobec braku upoważnienia ustawowego w omówionym zakresie, w ocenie Trybunału, zakwestionowana opłata nie może odpowiadać zasadom wynikającym z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności czyli zgodności decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] marca 2009 r., którą na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 221 oraz art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 47 § 3 i art. 207 w zw. z art. 2 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej, art. 25 ust. 1 Prawa lotniczego oraz § 8 i pkt 5 części IX Tabeli nr 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 września 2003 r. w sprawie opłaty lotniczej (Dz. U. Nr 176, poz. 1718 oraz z 2005 r., Nr 233, poz. 1983) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. Na podstawie powyższych przepisów organ określił skarżącej Spółce zaległość z tytułu opłaty lotniczej za prowadzenie ciągłego nadzoru oraz doraźnych i bieżących kontroli posiadacza certyfikatu lotniska.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt P 44/09 ( zapadły w następstwie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2009 r.), w którym stwierdzono, że punkt 5 w części IX tabeli nr 2 w załączniku do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 września 2003 r. w sprawie opłaty lotniczej (Dz. U. Nr 176, poz. 1718 oraz z 2005 r. Nr 233, poz. 1983) w zakresie, w jakim zawiera sformułowanie "opłata roczna za prowadzenie ciągłego nadzoru oraz doraźnych i bieżących kontroli posiadacza certyfikatu lotniska", jest niezgodny z art. 84 w związku z art. 217 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdzenie bowiem przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności wspomnianego przepisu rozporządzenia z Konstytucją RP skutkuje dla rozpoznawanej sprawy tym, iż przepis ten nie może być uznany za prawidłową podstawę prawną wydanych decyzji administracyjnych.

Wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Oznacza to, że sąd administracyjny, dokonując kontroli zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej, zobowiązany jest do uwzględniania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na równi z aktami normatywnymi wymienionymi w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Wskazać także trzeba, iż w myśl ust. 4 ww. art. 190, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Dostrzegając powyższe Sąd zauważa, iż przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 16 września 2010 r. Nr 170 pod poz. 1150 i z tym dniem wszedł w życie. Od tego też dnia, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją RP aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana zaskarżona jak i poprzedzającą ją decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, wznawia się postępowanie wówczas, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową. W takiej zaś sytuacji, sąd administracyjny uchyla decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.; por. m.in. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt II SA 1027/99, Lex nr 46809 i wyrok WSA w Gdańsku z 21 czerwca 2006 r., III SA/Gd 282/06, Lex 203309).

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż skoro przedmiotowa opłata określona została na podstawie przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją RP, to mimo że utrata mocy tego przepisu została dokonana po wydaniu zaskarżonego i poprzedzającego go orzeczenia uzasadnione jest stanowisko, iż przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z Konstytucją RP od samego początku jego obowiązywania. Zatem, w oparciu o art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, Sąd orzekając w niniejszej sprawie mógł odmówić jego zastosowania.

Nadto, oceniając rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, Sąd który zadał w sprawie pytanie prawne Trybunałowi Konstytucyjnemu i oceniał kontrolowaną decyzję po wydaniu rozstrzygnięciu przez Trybunał winien był uwzględnić stan prawny powstały na skutek tego orzeczenia Trybunału. W tym zaś stanie prawnym brak jest podstawy prawnej do żądania od skarżącej Spółki opłaty rocznej za prowadzenie ciągłego nadzoru oraz doraźnych i bieżących kontroli posiadacza certyfikatu lotniska.

Wskazać należy, że w wyroku z dnia 16 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I OSK 586/06, lex nr 526408), Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż w świetle przepisów art. 190 ust. 3 i ust. 4 Konstytucji RP wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność określonego przepisu ustawy z Konstytucją, wprowadza z dniem ogłoszenia tego wyroku w trybie art. 190 ust. 2 Konstytucji zakaz stosowania niekonstytucyjnego przepisu ustawy także w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszczętym i niezakończonym prawomocnie przed ogłoszeniem tego wyroku.

Nadmienić także należy, iż powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z racji jego późniejszego wydania nie mógł być uwzględniony przez organ orzekający w sprawie. Organ administracji publicznej nie jest zaś uprawniony do samodzielnego decydowania o ewentualnej sprzeczności przepisów ustawy lub rozporządzenia z Konstytucją RP, ani nie może kwestionować mocy obowiązującej przepisów. Powyższe nie mogło jednak wpłynąć na zmianę stanowiska Sądu co do prawidłowości wydanych w sprawie decyzji.

W konsekwencji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b p.p.s.a., Sąd uchylił obie decyzje organu administracji orzekającego w niniejszej sprawie. Na podstawie art. 200 i art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 2 i 3 sentencji wyroku.