Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 941/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 240 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Teresa Randak, Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej A w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Spółdzielnia Mieszkaniowa A w J. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję Kolegium z dnia [...], odmawiającą uchylenia decyzji tego samego organu z dnia [...., którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...].

2. Stan sprawy przedstawia się następująco.

2.1. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta J. określił Spółdzielni wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, obowiązującą od dnia 1 lipca 2013 r. w kwocie:

a) [...] zł w odniesieniu do nieruchomości nr [...], przyjmując 236 osób, jako liczbę mieszkańców;

b) [...] zł w odniesieniu do nieruchomości nr [...], przyjmując 253 osób, jako liczbę mieszkańców;

c) [...] zł w odniesieniu do nieruchomości nr [...], [...], przyjmując 511 osób, jako liczbę mieszkańców;

d) [...]zł w odniesieniu do nieruchomości nr [...], przyjmując 691 osób, jako liczbę mieszkańców;

e) [...]zł w odniesieniu do nieruchomości nr [...], przyjmując 688 osób, jako liczbę mieszkańców;

f) [...]zł w odniesieniu do nieruchomości nr [...], przyjmując 668 osób, jako liczbę mieszkańców;

g[...]zł w odniesieniu do nieruchomości nr [...], [...], przyjmując 484 osoby, jako liczbę mieszkańców.

Liczbę mieszkańców zamieszkującą daną nieruchomość organ ustalił na podstawie pisma Spółdzielni z dnia 26 września 2013 r. (załącznika nr 2), stanowiącego odpowiedź na wezwanie organu.

2.2. W odwołaniu od tej decyzji Spółdzielnia zarzuciła organowi naruszenie:

a) art. 2 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obecnie t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 250 ze zm. - dalej: u.c.p.g.) w związku z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz.U z 2013 r., poz. 1222 ze zm. – dalej: u.s.m.) oraz art. 6h i 6m ust. 1 u.c.p.g., poprzez błędne przyjęcie, iż zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest tożsamy z zarządem, o którym mowa w ustawie o własności lokali i w efekcie przyjęcie, że odwołująca jest zobowiązana do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami za właścicieli lokali wyodrębnionych;

b) art. 6i u.c.p.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wymierzeniu stałej opłaty dla wskazanych nieruchomości od 1 lipca 2013 r. na przyszłość;

c) art. 122 w związku z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: o.p.) poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, tj. brak ustalenia czy właściciele lokali w budynku lub budynkach położonych w obrębie danej nieruchomości podjęli uchwałę, o której mowa w art. 24¹ u.s.m., brak ustalenia, czy spółdzielnia zawarła z właścicielami lokali wyodrębnionych umowę o zarządzanie (art. 1 ust. 5 u.s.m.).

2.3. Kolegium w decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uznało, że zarzuty odwołania są niezasadne, a szczegółowe zasady wyliczenia wysokości opłaty zostały zawarte na stronach 20-21 uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta. Organ odwoławczy dodał również, że co prawda od kwietnia 2014 r. obowiązują inne stawki wynikające z nowej uchwały Rady Miasta, jednak to na podatniku spoczywa obowiązek zgłoszenia aktualizacji zmian, w tym nowej stawki, jak i również ilości osób zamieszkujących na terenie danej nieruchomości.

2.4. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia 12 marca 2015 r., I SA/Gl 1000/14 oddalił skargę Spółdzielni na decyzję Kolegium z dnia [...]. W uzasadnieniu odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem w zakresie uznania spółdzielni mieszkaniowej za podmiot zobowiązany do składania deklaracji i uiszczania na rzecz Gminy Miejskiej opłat za gospodarowanie odpadami. Wskazał, że przypadku spółdzielni mieszkaniowych, w których znajdują się mieszkania tzw. lokatorskie, bądź spółdzielcze własnościowe, a przecież mogą być także takie, które spółdzielnia wynajmuje, spółdzielnia będzie składała deklaracje za całą nieruchomość a następnie za całą nieruchomość będzie wnosiła opłatę. Kwota opłaty będzie dzielona pomiędzy mieszkańców, których nieruchomości znajdują się w zasobach spółdzielni. Opłata będzie dzielona zgodnie z metodą przyjętą przez gminę (art. 6j u.p.c.g.). Taki model postępowania wydaje się, w obecnym stanie prawnym jedynym możliwym do zrealizowania.

Sąd zauważył, że z akt sprawy wynika, iż Rada Miasta uchwałą z dnia [...] w sprawie ustalenia wysokości stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (obowiązującą do dnia 31 marca 2014 roku) ustaliła, że stawka opłaty wynosi [...] złotych miesięcznie od każdej osoby zamieszkującej daną nieruchomość, jeżeli odpady zbierane są w sposób selektywny oraz [...] złotych miesięcznie od każdej osoby zamieszkującej daną nieruchomość, jeżeli odpady komunalne zbierane są w sposób zmieszany. Natomiast uchwałą z dnia [...] ustalono, że miesięczna opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi wnoszona będzie kwartalnie, do 15 każdego miesiąca następującego po kwartale. Z kolei zgodnie ze statutem spółdzielni (§ 4) przedmiotem jej działalności jest między innymi zarządzanie nieruchomościami stanowiącymi jej mienie lub mienie członków Spółdzielni oraz nieruchomościami niestanowiącymi jej mienia lub mienia członków Spółdzielni na podstawie umowy zawartej z właścicielami tych nieruchomości. Zatem skarżąca spółdzielnia zarządza wszystkimi nieruchomościami (w odniesionemu do nieruchomości wspólnych stanowiących współwłasność spółdzielni – wykonuje ona zarząd powierzony).

Podniósł również, że decyzja organu pierwszej instancji zawiera szczegółowe wyliczenie należnej miesięcznej opłaty w odniesieniu do poszczególnych nieruchomości (str. 20 – 21 uzasadnieni decyzji pierwszoinstancyjnej).

2.5. W piśmie z dnia 21 sierpnia 2015 r. Spółdzielnia złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...]. Jako podstawę wniosku wskazała art. 240 § 1 pkt 5 o.p., tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. W uzasadnieniu podano, że organ określił wysokość opłaty na podstawie danych meldunkowych oraz szacowanych ilości osób zamieszkujących nieruchomości obliczonych na podstawie średniego stanu zużycia wody. Szacunki organu odbiegają od rzeczywistej ilości osób zamieszkujących w wymienionych w decyzji lokalach. Spółdzielnia zebrała przed wydaniem decyzji przed organ I instancji od osób zamieszkujących nieruchomości deklaracje w sprawie miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Na dzień wydania decyzji istniały więc dowody, nieznane organowi, które wpływają na wysokość ustalonej opłaty.

2.6. Postanowieniem z dnia [...] Kolegium wznowiło postępowanie podatkowe zakończone ostateczną decyzją tego organu z dnia [...].

Jednocześnie wezwało Spółdzielnię do:

- udzielenia informacji w jakim zakresie ilość osób zamieszkujących przedmiotowe nieruchomości różni się od ilości zadeklarowanych osób przez właścicieli w złożonych organowi I instancji deklaracjach;

- udzielenia informacji oraz dowodu potwierdzającego dzień złożenia w organie I instancji deklaracji od osób zamieszkujących przedmiotowe nieruchomości;

- nadesłania wykazu, sporządzonego na podstawie wymienionych wyżej deklaracji od osób zamieszkujących wyżej wskazane nieruchomości w zestawieniu porównawczym z informacjami o ilości osób zamieszkujących te nieruchomości złożone przez Spółdzielnię pismem z dnia 26 września 2013 r.

Kolegium wezwało także organ podatkowy I instancji do złożenia informacji oraz dowodu potwierdzającego dzień złożenia w organie I instancji przez Spółdzielnię deklaracji od osób zamieszkujących przedmiotowe nieruchomości.

2.7. W piśmie z dnia 23 grudnia 2015 r. Prezydent Miasta podał, że Spółdzielnia dopiero pismem z dnia 24 kwietnia 2015 r. złożyła pierwszą i kolejne deklaracje dla przedmiotowej nieruchomości za okres począwszy od lipca 2013 r. Załączył kopię pisma Spółdzielni z dnia 24 kwietnia 2015 r. wraz z kopiami deklaracji.

2.8. W piśmie z dnia 4 stycznia 2016 r. Spółdzielnia przesłała do Kolegium m.in. kopie miesięcznych deklaracji z pieczęciami wpływu do Urzędu Miasta J.w dniu 24 kwietnia 2015 r.

W piśmie z dnia 7 stycznia 2016 r. Spółdzielnia przesłała m.in. zestawienie osób zamieszkujących przedmiotowe nieruchomości w zestawieniu z ilością osób je zamieszkujących według pisma Spółdzielni z dnia 26 września 2013 r.

2.9. Decyzją z dnia [...], nr [...] Kolegium odmówiło uchylenia własnej decyzji z dnia [...].

W uzasadnieniu wskazało, że nie można uznać za nowy dowód deklaracji podatkowej i korekt złożonych przez podatnika, ponieważ nie istniały w momencie wydania decyzji przez organ I instancji, jako że zostały sporządzone dopiero w dniu 22 kwietnia 2015 r.

2.10. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Kolegium utrzymało w mocy decyzję z dnia [...]. Także i w tej decyzji organ stwierdził, że nie można uznać za nowy dowód deklaracji podatkowej i korekt złożonych przez podatnika, które zostały sporządzone dopiero w dniu 22 kwietnia 2015 r.

3.1. W skardze Spółdzielnia zarzuciła naruszenie:

a) art. 240 § 1 pkt 5 o.p. przez błędne przyjęcie, że złożone przez stronę deklaracje dotyczące ilości osób zamieszkujących nieruchomości nie stanowią nowych okoliczności lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję;

b) art. 6j ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6k ust. 1 i 3 u.c.p.g. poprzez pominięcie okoliczności, że zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miasta J. z dnia [...] ustalono nowe stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi z mocą obowiązującą od dnia 1 kwietnia 2014 r.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w decyzji wymiarowej organ określił wysokość opłaty na podstawie danych meldunkowych oraz szacowanych ilości osób zamieszkujących nieruchomości obliczonych na podstawie średniego stanu zużycia wody. Szacunki organu odbiegają od rzeczywistej ilości osób zamieszkujących w wymienionych w decyzji lokalach. Spółdzielnia zebrała przed wydaniem decyzji przed organ I instancji od osób zamieszkujących nieruchomości deklaracje w sprawie miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Na dzień wydania decyzji istniały więc dowody, nieznane organowi, które wpływają na wysokość ustalonej opłaty. Skarżąca wskazała kilka wyroków sądów administracyjnych na poparcie swojego stanowiska.

Podkreślono, że wbrew stanowisku Kolegium okolicznościami istniejącymi w dniu wydania decyzji są przedłożone deklaracje podatkowe, bowiem dotyczą one również stanu sprzed wydania decyzji przez Prezydenta Miasta w dniu [...].

3.2. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zatem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) skarga podlega oddaleniu.

5. Na wstępie rozważań Sąd nakreśli standardy, w których odbywa się procedowanie i wydawanie decyzji administracyjnych w trybach nadzwyczajnych, jako że przedmiotem oceny Sądu pod względem zgodności z prawem nie jest decyzja organu wydana w trybie zwykłym, lecz decyzja odmawiająca uchylenia - w trybie wznowienia postępowania - decyzji ostatecznej.

Wznowienie postępowania zmierza do usunięcia ciężkich wad postępowania podatkowego, które ujawniły się już po wydaniu decyzji ostatecznej. Jego istotą jest ponowne rozpatrzenie sprawy podatkowej zakończonej decyzją ostateczną ze względu na kwalifikowane wady, wyczerpująco wymienione w art. 240 § 1 o.p., jakimi obarczone było postępowanie poprzedzające wydanie tej decyzji. Jednak, co wymaga podkreślenia, przedmiotem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 o.p. (wyrok NSA z dnia 22 maja 2003 r., III SA 2367/01, Lex nr 145008).

Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. przesłanką do wznowienia postępowania podatkowego jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję.

Przepis ten wymaga kumulatywnego spełnienia następujących elementów: a) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej; b) okoliczności lub dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej; c) dla organu są one jednak nowe, ponieważ nie były mu wcześniej znane; d) muszą być istotne, tj. mogące mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.

6. W realiach tej sprawy, decyzja ostateczna - której wzruszenia na podstawie złożonych w późniejszym czasie deklaracji domaga się strona skarżąca – została wydana w dniu [...]. Deklaracje, które Spółdzielnia traktuje jako nowy dowód, jak jednoznacznie wynika z ich treści, zostały sporządzone dopiero w dniu 22 kwietnia 2015 r., a wpłynęły do organu w dniu 24 kwietnia 2015 r.

Tak więc dowód, który zdaniem Spółdzielni ma uzasadniać wznowienie postępowania powstał już po wydaniu kwestionowanej decyzji, a nawet po wydaniu wyroku Sądu, oddalającego skargę na tę decyzję. W tym stanie rzeczy nie ma podstaw do traktowania deklaracji z dnia 22 kwietnia 2015 r. jako nowego dowodu w rozumieniu art. 245 § 1 pkt 5 o.p., ponieważ nie istniał on w dniu wydania decyzji, która miałaby zostać uchylona w trybie wznowienia postępowania.

7. Przedmiotowych deklaracji nie można traktować także jako punktu wyjścia do przyjęcia, że w czasie wydania kwestionowanej decyzji istniały nowe okoliczności faktyczne w rozumieniu art. 245 § 1 pkt 5 o.p., dotyczące ilości osób zamieszkujących daną nieruchomość.

Fakt zamieszkiwania określonej ilości osób na nieruchomościach wskazanych w decyzji wymiarowej Prezydenta Miasta z dnia [...] oraz decyzji Kolegium z dnia [...], był badany przez organy i ustalany na podstawie zgromadzonych w postępowaniu wymiarowym (zwyczajnym) dowodów. Należy więc w tym miejscu wskazać, że ujawnienie nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 245 § 1 pkt 5 o.p. nie oznacza sytuacji, w której dana okoliczność jest wyprowadzana z odmiennej oceny dowodów (wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 października 2004 r., III SA 2928/03, LEX nr 156480).

Co więcej, Sąd akcentuje, że okoliczność liczby osób zamieszkujących daną nieruchomość została w postępowaniu zwyczajnym ustalona na podstawie danych przekazanych organowi przez Spółdzielnię w piśmie z dnia 26 września 2013 r. (załącznika nr 2 do tego pisma). Tak więc, nawet hipotetycznie przyjmując, że w postępowaniu zwyczajnym organy dokonały błędnej oceny tej okoliczności faktycznej (tj. liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość), to nie ma podstaw do uznania, że obecnie zachodzi podstawa do wznowienia postępowania. Na dodatek organy uczyniły to na skutek stanowiska w tej materii, zajętego w postępowaniu zwyczajnym przez Spółdzielnię i podtrzymywanego do ostatecznego a nawet prawomocnego zakończenia postępowania zwyczajnego. Błędna ocena okoliczności faktycznej oraz brak wiedzy o tej okoliczności, stanowią bowiem dwie różne sytuacje prawne, a tylko jedna z nich – ta druga – jest przesłanką wznowienia postępowania podatkowego.

Jak wskazano już wyżej, postępowanie wznowione nie może służyć do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, a toczy się tylko w zakresie ustalenia, czy zachodzą przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 o.p. To oznacza, że naruszenie prawa mogące mieć znaczenie w postępowaniu zwykłym, np. ocena dowodów, nie musi mieć znaczenia w postępowaniu wznowionym. Jeśli zatem wobec Spółdzielni toczyło się postępowanie zwyczajne w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, której jednym z wyznaczników jest liczba osób zamieszkujących mieszkańców, to w tym, zwyczajnym postępowaniu, Spółdzielnia powinna rzetelnie tę liczbę wskazać, a nie po prawie dwóch latach od wszczęcia postępowania zwyczajnego i dopiero po oddaleniu skargi na decyzję organu odwoławczego, po raz pierwszy tę kwestię podnieść, poprzez zmianę danych zawartych we własnym piśmie z dnia 26 września 2013 r.

8. Również nie może okazać się skuteczny zawarty w skardze argument, dotyczący uchwalenia przez Radę Miasta nowych stawek opłaty począwszy od dnia 1 kwietnia 2014 r.

Uchwalenie nowej wysokości stawek w akcie prawa miejscowego nie stanowi ani dowodu, ani okoliczności faktycznej, jak również innej podstawy wznowienia postępowania, wskazanej w art. 240 § 1 o.p. Jest to element stanu prawnego, który powinna uwzględniać decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W konsekwencji, tego rodzaju zarzut (niezgodność z regulacjami aktu prawa miejscowego wydanego na podstawie delegacji ustawowej) nie mieści się w kręgu okoliczności stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, lecz może być po ostatecznym zakończeniu postępowania zwyczajnego (teoretycznie, abstrahując od realiów tej sprawy) argumentem do zainicjowania innego rodzaju postępowania nadzwyczajnego.

W tym miejscu należy jednak wskazać na zasadę niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych, zgodnie z którą nie jest dopuszczalna sytuacja, gdy przesłanka uzasadniająca np. stwierdzenie nieważności decyzji mogłaby jednocześnie stanowić przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lipca 2009 r., III SA/Wa 220/09, Lex nr 526429).

Zatem, analizowany obecnie zarzut, nie może być merytorycznie rozpoznany w postępowaniu mającym za przedmiot wznowienie postępowania podatkowego. Dla jego merytorycznego rozpoznania strona skarżąca wpierw powinna wybrać prawidłowy rodzaj postępowania nadzwyczajnego, tj. taki w którym jako podstawę wzruszenia ostatecznej decyzji można wskazać naruszenie (kwalifikowane) prawa.

9. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.