Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1386/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1  par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 3  par. 1, art. 11, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 128, art. 129, art. 135, art. 140
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej k.p.a.) i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111) po rozpoznaniu odwołania E. H. (dalej: skarżąca), od decyzji Burmistrza z dnia [...] 2021 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką S. K. od dnia 1 lutego 2021 r. na czas nieokreślony, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wyżej opisaną decyzją organ l instancji, w wyniku ponownego rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 15 lutego 2021 r., odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką S. K., legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 20 grudnia 2012 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe ze stwierdzeniem, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność powstała, natomiast orzeczony znaczny stopień datuje się od grudnia 2012 r.

W uzasadnieniu organ pomocowy wskazał na jedyną przesłankę odmowy przyznania świadczenia, którą stanowi okoliczność, iż wprawdzie osoba wymagająca opieki posiada orzeczony stopień niepełnosprawności na stałe, jednakże nie da się ustalić od kiedy istnieje i z tego powodu nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W złożonym odwołaniu, skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust 1b pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez uwzględnienia skutków prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. 38/13, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 Konstytucji RP, oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7, w zw. z art. 80 k.p.a.

Organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia 21 maja 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku rozpoznania odwołania skarżącej, uchyliło decyzję Burmistrza z dnia [...] 2021 r. znak: [...], odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W decyzji odwoławczej wskazano na stanowisko judykatury dotyczące wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygnaturze K 38/13, przyjmujące że z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie można wywodzić nomy warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego datą powstania niepełnosprawności osoby objętej opieką, skoro tak sformułowany warunek został uznany za niekonstytucyjny. Ponadto zalecono przeprowadzenie ponownego postępowania w zakresie występowania przesłanek dla udzielenia świadczenia pielęgnacyjnego. Organ winien wyjaśnić, czy faktycznie jest tak jak wskazuje skarżąca i jak po części ustalił organ, że S. K. wymaga stałej opieki i pomocy osób drugich przy zabezpieczeniu codziennych podstawowych potrzeb bytowych i zdrowotnych. Ustalenie tego faktu pozwoli odpowiedzieć na podstawowe pytanie tj. czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem pracy przez skarżącą, a opieką nad osobą niepełnosprawną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało treść art. 3 pkt 21, art. 17 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r., i stwierdziło że zaskarżona decyzja ostatecznie odpowiada prawu, co uzasadnia utrzymanie jej w mocy. Z zebranego w sprawie materiału wynika, że skarżąca, wnioskiem z dnia 15 lutego 2021 r., zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad matką S. K. (wdowa, ur. [...] 1926 r.), która legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 20 grudnia 2012 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, ze stwierdzeniem, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność powstała, natomiast orzeczony znaczny stopień datuje się od grudnia 2012 r.

Skarżąca oświadczyła, iż że nie może podjąć zatrudnienia nawet na część etatu w związku z opieką nad matką. Z informacji uzyskanej od niej wynika, że skarżąca pozostawała ostatnio w zatrudnieniu w okresie od 16 grudnia 2010 r. do 31 stycznia 2011 r. W wyniku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 3 marca 2021 r. oraz przedłożonego przez skarżącą oświadczenia, pracownik socjalny ustalił, że S. K. liczy 94 lat. S. K. jest osobą schorowaną, leczoną z powodu schorzeń układu krążenia, schorzeń serca, miażdżycy, choroby nerek, astmy i anemii starczej. Po mieszkaniu porusza się z pomocą córki. Wymaga 2 do 3 razy dziennie inhalacji, przy wykonywaniu których pomaga jej córka. Ponadto wymaga stałej opieki i pomocy osób drugich przy zabezpieczeniu codziennych potrzeb bytowych, które zabezpiecza córka.

Skarżąca przedłożyła dokumentację medyczną o stanie zdrowia J. K., syna osoby wymagającej opieki, mającą potwierdzać, iż nie może on sprawować opieki nad matką. Ponadto złożyła oświadczenie, iż nie podejmuje zatrudnienia od grudnia 2012 r. i nadal, z uwagi na fakt, iż zakres sprawowanej opieki nad matką jest na tyle szeroki, iż wyklucza on możliwość świadczenia pracy nawet w niepełnym wymiarze czasu. Skarżąca pomaga matce we wszelkich czynnościach codziennych tj. kąpiele, toaleta, pomoc przy posiłkach oraz ubieraniu się. Osoba wymagająca opieki jest osobą starszą, schorowaną. S. K. posiada schorzenie kardiologiczne w związku z tym, skarżąca zmuszona jest być w ciągłej dyspozycji. Umawia wizyty lekarskie, robi zakupy, wykupuje recepty oraz podaje leki. Wszelkie czynności codzienne w postaci gotowania, prasowania, prania oraz sprzątania wykonywane są przez skarżącą. S. K. nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie nawet kilka godzin w ciągu doby z uwagi na schorzenie w postaci astmy opłucnej. W każdej chwili może doznać ataku astmy, stąd też koniecznym jest sprawowanie opieki przez skarżącą całodobowo. Musi pozostawać w ciągłej dyspozycji do matki. Nie ma możliwości, aby S. K. pozostawała pod opieką J. K. kilka godzin dziennie, bowiem J. K. nadużywa alkoholu. Ponadto jest on osobą podupadającą na zdrowiu i sam wymaga opieki oraz kontroli. Wszelkie czynności codzienne oraz samoobsługowe i opiekuńcze jakie skarżąca wykonuje wobec matki, zapełniają cały dzień z uwagi na chorobę i konieczność sprawowania stałej opieki. Zakres sprawowanej opieki przez skarżącą jest na tyle szeroki, iż wyklucza możliwość podjęcia przez nią pracy. Skarżąca dołączyła również orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 16 marca 2021 r. stwierdzające, że S. K. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji.

Rozpoznając niniejszą sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pierwszej kolejności wskazało, że organ pomocowy dokonując odmiennej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych ponownie wydał rozstrzygnięcie w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną z naruszeniem art. 190 ust. 1 Konstytucji RR zgodnie z którym orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zatem, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w takim stanie prawnym, organ l instancji miał obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia, określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r, sygn. K 38/13, została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Szczegółowe uzasadnienie prawne powyższego stanowiska zostało przedstawione przez Kolegium w poprzednio wydanej w niniejszej sprawie decyzji z dnia 21 maja 2021 r., sygn. akt [...], zatem nie zachodzi konieczność ponownego przytaczania zawartej tam argumentacji.

Pomimo dokonania przez organ pomocy społecznej błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, Kolegium doszło do przekonania, że kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ skarżąca nie wykazała, aby zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwiał jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Analizując ten aspekt sprawy Kolegium wskazało, że z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ l instancji w żaden sposób nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawną matką sprawowana przez skarżącą wykluczała podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia. Czynności skarżącej związane z opieką nad matką nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. Należy mieć nadto na uwadze, że czynności składające się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego to zbiór czynności, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem prącymi i po jej zakończeniu. Nie kwestionując złego stanu zdrowia matki skarżącej, organ podkreślił, że sama konieczność sprawowania opieki czy też wykonywanie czynności stanowiących w istocie codzienną pomoc, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Kolegium, zebrany materiał dowodowy był w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad matką, a niepodejmowaniem zatrudnienia, nie istnieje taki związek. Pomimo tego, że ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, że matka posiada znaczny stopień niepełnosprawności, nie sposób jednak przyjąć, aby skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się matką, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Organ wskazał, że osoba wymagająca opieki posiada oprócz skarżącej jeszcze syna mieszkającego razem z nią, na którym w równym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki, wynikający wprost z treści art. 129 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz.1359, dalej: k.r.o.). Samo stwierdzenie, iż J. K. nadużywa alkoholu i jest osobą podupadającą na zdrowiu, nie może automatycznie oznaczać, że w żaden sposób nie może wesprzeć siostry w opiece nad matką.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wpłynęła skarga E. H. Zaskarżonej decyzji zarzuciła ona:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) Dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych:

-zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu, osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia, oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej.

-zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą (rezygnacją z pracy), a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowy istnieje.

2. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Skarżącą wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji organu l instancji.

Skarżąca wskazała, że jest osobą sprawującą opiekę nad niepełnosprawną matką S. K. Niepełnosprawność S. K. nie jest kwestią sporną. Wątpliwości organu nie budzi również okoliczność sprawowania opieki przez skarżącą nad osobą niepełnosprawną oraz że skarżąca należy do kategorii osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym względem matki.

W ocenie skarżącej stanowisko wyrażone przez organ II instancji w przedmiotowej decyzji jest błędne z uwagi na istotne naruszenia prawa materialnego jak i procedury, opisane treścią w/w zarzutów.

W przypadku skarżącej fakt niepodejmowania zatrudnienia, który na równi z rezygnacją z zatrudnienia, na mocy art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uprawnia do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, był spowodowany koniecznością opieki nad matką. Zdaniem skarżącej organy pobieżnie i w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy, oceniły zgromadzony materiał dowodowy w aspekcie sprawowanej przez nią opieki nad matką. Co ważne, czego organy nie wzięły pod uwagę, że skarżąca całodobowo jest w pełnej gotowości pomocy matce. Skarżąca podkreśliła, że organ II instancji nie kwestionuje opieki nad matką, jednakże lakonicznie podnosi, że jej zakres nie uprawnia do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Tym samym w okolicznościach przedmiotowej sprawy, wbrew temu co twierdzi organ, związek bezpośredni (czasowy i co do motywów) między niepodejmowaniem zatrudnienia celem sprawowania osobistej opieki, zachodzi. Skarżąca, z uwagi na zły stan zdrowia matki, nie ma możliwości aktywności zawodowej. Organ, pomijając celowościową wykładnię ww. przepisu, uznał że zakres opieki świadczony przez skarżącą, nie wypełnia dyspozycji ww. normy prawnej, co stoi w sprzeczności z niekwestionowanym orzecznictwem w tym zakresie.

Zakres opieki wymieniony w uzasadnieniu decyzji, w ocenie skarżącej i zgodnie ze stanem faktycznym niniejszej sprawy, jest stały, długotrwały. Organ sam wymienia szeroki zakres opieki, jednakże zdaniem organu, co pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym, ww. czynności są niewystarczające.

Zdaniem skarżącej, działania organów były sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy administracji publicznej mają obowiązek wcielać w życie. Ustalenia są wewnętrznie sprzeczne - z jednej strony organ wymienia szeroki zakres opieki - nie kwestionując jej co do zasady, z drugiej podnosi, że wykonywane przez skarżącą czynności opiekuńcze mają jedynie charakter pomocniczy, co powoduje, że decyzja w ww. kształcie nie może się ostać. W ocenie skarżącej prawidłowe odczytanie treści art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prowadzi do wniosku, że skarżąca, opiekująca się niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, skarżąca nie spełnia warunku sprawowania stałej opieki oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, a zwłaszcza nieprzedłożenie przez skarżącą, reprezentowaną w całym postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika, jakiejkolwiek dokumentacji medycznej dotyczącej osoby wymagającej opieki, z której wynikałby szczegółowy zakres jej niepełnosprawności i związany z nim zakres niezbędnej pomocy ze strony innej osoby; nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby matka skarżącej wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia.

Jak wynika z akt sprawy, matka skarżącej posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 20 grudnia 2012 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe oraz orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 16 marca 2021 r., stwierdzające trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji.

Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że nie podejmuje ona stałego zatrudnienia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że matka skarżącej wymaga pomocy przy utrzymaniu higieny osobistej, poruszaniu się po mieszkaniu, wykonaniu inhalacji 2-3 razy dziennie, przygotowaniu i podaniu posiłków, podania leków, zrobienia zakupów, kontakt z lekarzem i pielęgniarką (wizyta domowa pielęgniarki raz w miesiącu), załatwieniu spraw urzędowych.

W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie nie wynika, aby matka skarżącej był osobą leżącą, niemogącą się poruszać czy też wymagającą szczególnej pielęgnacji.

Zdaniem Sądu zakres opieki, nie wymusza na skarżącej rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Podkreślić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, iż matka skarżącej, nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej. Czynności związane z opieką nad matką skarżącej ograniczają się zaś do pomocy przy utrzymaniu higieny osobistej, poruszaniu się po mieszkaniu, wykonaniu inhalacji 2-3 razy dziennie, przygotowaniu i podaniu posiłków, podania leków,. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji".

System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad matką a niepodejmowaniem przez nią pracy, nie istnieje związek przyczynowy. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie wynika, aby matka skarżącej, posiadająca co prawda orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, była niesamodzielna w większości sfer życia. Z tych przyczyn nie sposób przyjąć, aby skarżąca, z uwagi na zakres i rozmiar czynności jakie wykonuje opiekując się matką, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Stosownie do stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie np. w wyroku z dnia 26 kwietnia 2021 roku, sygn. III SA/Kr 1065/20, z dnia 21 października 2021 r., sygn. III SA/Kr 588/21, z dnia 8 listopada 2021 r., sygn. III SA/Kr 809/21, z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. III SA/Kr 634/21, z dnia 14 stycznia 2022 r., sygn. III SA/Kr 1056/21 i z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. II SA/Kr 1343/21 (opubl. w CBOSA), w których Sąd wskazał, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad nią. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób tj. finansując pomoc w opiece nad nią. Zgodnie bowiem z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Podkreślić należy, że stosownie do treści art. 129 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Natomiast zgodnie z art. 135 § 1 k.r.o. zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Z kolei stosownie do § 2 tego przepisu, wykonanie obowiązku alimentacyjnego wobec osoby niepełnosprawnej, może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania uprawnionego. Zgodnie zaś z art. 140 § 1 k.r.o. osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania, będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w tej samej kolejności, byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić. Okoliczności te mają znaczenie dla oceny czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. W niniejszej sprawie brat skarżącej zamieszkuje ze skarżącą oraz wymagającą opieki matką, i nie zostało wykazane aby nie był w stanie realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec matki poprzez sprawowanie osobistej opieki lub finansowanie pomocy w opiece nad matką, ani też, aby skarżąca nie była w stanie uzyskać od brata zwrotu przypadającej na niego części świadczeń alimentacyjnych, w sytuacji gdyby istotnie spełniła je wobec matki w części obciążającej brata stosownie do treści art. 140 § 1 k.r.o.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką. Ustalenia poczynione w tym zakresie, znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, w całości odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.