Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 605/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant Sekr. sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza P. z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...], II. zasądza od organu orzekającego na rzecz skarżącego kwotę 1497 zł (tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. /-/W. Batorowicz /-/A. Zieliński /-/A. Łaskarzewska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] II 2004 r., nr [...], na podstawie art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 6 ustawy z dnia 27 III 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r., nr 80, poz. 717 ze zm.), art. 104 kpa. oraz § 11 uchwały Rady Miejskiej Gminy P. z dnia 27 III 2003 r., nr VII/57/03, w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną w rejonie ul. [...] w J. (Dz.Urz. Województwa Wielkopolskiego nr 70, poz. 1350 z dnia 6 V 2003 r.), Burmistrz P. ustalił W. B. jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości dz. nr [...] położonej w J., o pow. [...] m², w wysokości 30 % wzrostu wartości tej nieruchomości, tj. w kwocie [...] zł, w związku z jej zbyciem w drodze sprzedaży. Powyższą opłatę pomniejszono o kwotę partycypacji w kosztach opracowania planu oraz o wysokość zaliczki wpłaconej na poczet "opłaty planistycznej", w związku z czym zobowiązano W. B. do wpłaty na rachunek Gminy kwoty [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] została zbyta przez W. B. dnia [...] 7 XI 2003 r., czyli przed upływem 5 lat od daty wejścia w życie uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w związku z czym – na podstawie art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz § 11 uchwały Rady Miejskiej Gminy P. z dnia 27 III 2003 r., nr VII/57/03 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, określającego 30-procentową stawkę procentową służącą naliczeniu opłaty, zostało wszczęte postępowanie z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Organ podkreślił, że opłata została naliczona w oparciu o wartość działki określoną w operacie szacunkowym z dnia [...] XII 2003 r., sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego. Burmistrz nie odliczył od ustalonej opłaty kosztów usług geodezyjnych i kartograficznych w wysokości [...] zł, gdyż zgodnie z § 50 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 XI 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2002 r., nr 230, poz. 1924 ze zm.) tego typu nakłady nie podlegają odliczeniu. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że odliczeniu takiemu nie podlegają też koszty reklamy działek w J. i rozmowy telefoniczne, gdyż stanowią one koszty uzyskania przychodu (i umniejszają w ten sposób podatek dochodowy), a ponadto nakłady takie nie przyczyniają się zawsze do wzrostu wartości nieruchomości. Ich uwzględnienie przy szacowaniu nieruchomości nie znajduje też podstawy w art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z uwagi na brzmienie art. 37 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którym opłatę pomniejsza się o wartość nakładów poniesionych wyłącznie w okresie między uchwaleniem lub zmianą planu zagospodarowania przestrzennego a dniem sprzedaży nieruchomości, odmówiono W. B. zwrotu kosztów poniesionych na opracowanie "Koncepcji rozwoju wsi J." w dniu [...] VII 1997 r. Organ wskazał również, że postępowanie w zakresie rozliczeń za tereny przeznaczone pod drogi zostało określone w porozumieniu zawartym pomiędzy Gminą P. a W. B. w dniu [...] IV 2002 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. B. podniósł, że w dniu podejmowania przez Radę Miejską Gminy P. uchwały z dnia 27 III 2003 r., nr VII/57/03 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie obowiązywał już art. 26 ustawy z dnia 7 VII 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 r., nr 15, poz. 139 ze zm.), na podstawie którego wydano uchwałę. Odwołujący się wskazał, że zarówno sprzedaż działki jak i wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości nastąpiło pod rządami nowej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Odnosząc się do nie odliczonych przez Burmistrza nakładów W. B. zaznaczył, że zgodnie z § 4 ust. 1 i ust. 2 porozumienia zawartego pomiędzy nim a Gminą P. w dniu [...] IV 2002 r. Gmina powinna uwzględnić koszty i nakłady poniesione przez Odwołującego się także przed uchwaleniem zmiany planu. Uzasadniając odmowę odliczenia kosztów usług geodezyjno – kartograficznych Burmistrz powołał się na § 50 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 XI 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego, który – zdaniem Odwołującego się – dotyczy odszkodowania i opłat, o których mowa w art. 36 ust. 2 i 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, a nie art. 36 ust. 4 tej ustawy, który jest podstawą ustalenia opłaty będącej przedmiotem postępowania. W. B. uznał też, że brak ustawowej kompetencji dla organu do odliczenia od kwoty opłaty kosztów reklamy nie stoi na przeszkodzie, aby organ odliczył te koszty w ramach uznania. Podkreślił także, że w trakcie postępowania odmówiono mu możliwości skopiowania operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego T. P., który jest podstawowym dowodem w sprawie, w związku z czym naruszono art. 8, art. 73 § 1 oraz art. 80 i art. 81 kpa.

Decyzją z dnia [...] V 2004 r., nr [...], na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.jedn. Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa. oraz na podstawie art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 III 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ przedstawił w uzasadnieniu ustawową procedurę określania opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości i stwierdził, że zarzuty W. B. nie znajdują uzasadnienia w materiale dowodowym.

W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik W. B. adwokat K. K. podniósł te same zarzuty, które były przedmiotem odwołania, podkreślając, że udostępnienie Skarżącemu operatu szacunkowego w niczym nie naruszyłoby praw autorskich T. P.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swą dotychczasową argumentację, wskazując dodatkowo, że Skarżący był informowany o możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym osobiście lub przez pełnomocnika w siedzibie organu I instancji, a w postępowaniu administracyjnym nie ma wymogu doręczania materiałów drogą pocztową. Ponadto – zdaniem Kolegium – operat szacunkowy jest opracowaniem autorskim a jego powielenie wymaga zgody autora, która nie została wyrażona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, a zaskarżone orzeczenie, jak i poprzedzająca je decyzja Burmistrza P. z dnia [...] II 2004 r., nr [...] zostają uchylone z uwagi na poważne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 27 III 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r., nr 80, poz. 717 ze zm.), plany miejscowe uchwalone po dniu 1 stycznia 1995 r. zachowują moc. Skoro zatem miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenów pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną w rejonie ul. [...] w J. został uchwalony uchwałą Rady Miejskiej Gminy P. z dnia 27 III 2003 r., nr VII/57/03, a przedmiotowa nieruchomość, której wartość wzrosła w związku z uchwaleniem planu została sprzedana, to należy uznać, że organ właściwie zastosował art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 6 ustawy z dnia 27 III 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustalając opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Przy okazji trzeba zauważyć, że zarzut Skarżącego, jakoby art. 26 ustawy z dnia 7 VII 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 r., nr 15, poz. 139 ze zm.), na podstawie którego uchwalono plan nie obowiązywał w dniu podjęcia uchwały, jest niezgodny ze stanem prawnym.

Sąd stwierdza jednak, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 1 i § 3 oraz w art. 8 kpa. W uzasadnieniu decyzji organ nie rozpatrzył bowiem niemal żadnego z zarzutów odwołania, ograniczając się jedynie do przytoczenia treści odpowiednich przepisów i stwierdzenia, że zarzuty Odwołującego się nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W odpowiedzi na skargę Kolegium wskazało, ze zarzuty te zostały rozpatrzone w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Twierdzenie to jest naturalnie zupełnie nietrafne, jako że zarzuty zostały sformułowane dopiero w ramach kwestionowania powyższej decyzji w postępowaniu odwoławczym. Ponadto zgodnie z zasadą dwuistancyjności Kolegium nie mogło odwoływać się wyłącznie do oceny sprawy dokonanej przez organ I instancji, lecz było obowiązane do ponownej rzetelnej analizy akt sprawy i podnoszonych w niej zarzutów.

Organ II instancji nie odniósł się nawet do najpoważniejszego w ocenie Sądu zarzutu dotyczącego odmowy sporządzenia kserokopii operatu szacunkowego sporządzonego w sprawie i przekazania tego operatu Skarżącemu. Organ stwierdził, że opracowanie powyższe ma charakter autorski i nie można go powielać bez zgody jego autorki. W skierowanym do Skarżącego piśmie z dnia [...] XI 2003 r. Burmistrz wskazał, że "autor operatu zakazał jego powielania i publikowania oraz ewentualnego wykorzystywania w innym celu niż został sporządzony". W odpowiedzi na skargę organ zasugerował również, że wymogi postępowania administracyjnego zostały spełnione w ten sposób, że umożliwiono zapoznanie się z operatem zarówno Skarżącemu jak i jego pełnomocnikowi w siedzibie organu. W ocenie Sądu takie działanie organu stanowiło naruszenie art. 73 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany w każdym stadium postępowania umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Organ był zatem zobowiązany do zapewnienia stronie realizacji tych uprawnień, która – co należy zdecydowanie podkreślić – może polegać także na kopiowaniu wszelkich pism znajdujących się w aktach sprawy (wyrok NSA z dnia 29 III 2001 r., sygn. akt II SA 2580/00, wyrok NSA z 8 IV 1998r., sygn. akt I SA/Gd 1657/97). Uprawnienie to stanowi konkretyzację zasad wyrażonych w art. 7 i 10 § 1 kpa. Odrębnym natomiast zagadnieniem jest to, czy organ ma obowiązek sam wykonywać (a jedynie umożliwić wykonywanie) i dostarczać takie kopie drogą pocztową, chyba że chodzi o odpisy uwierzytelnione (por. wyrok NSA z dnia 29 III 2001 r., sygn. akt II SA 2580/00, wyrok NSA z 26 VIII 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1817/96, wyrok NSA z 23 I 1998r., sygn. akt I SA/Łd 770/96). Organ może również ustalić odpłatność za sporządzanie takich odpisów (wyrok NSA z 8 IV 1998r., sygn. akt I SA/Gd 1657/97). Uprawnienie do sporządzania odpisów nabiera szczególnego znaczenia, gdy dotyczy ono – jak w niniejszej sprawie – kluczowych dla rozstrzygnięcia dowodów. Poszczególne dokumenty nie tracą charakteru dowodu ani też nie zostają wyłączone z regulacji wskazanych zasad postępowania administracyjnego z tego tylko powodu, że są jednocześnie chronione przez prawo autorskie. Stanowisko takie w niczym nie narusza ewentualnych roszczeń autorki operatu, gdyby Skarżący użył go (po skopiowaniu) w innych celach niż te, dla których został sporządzony (czyli jako dowód w postępowaniu administracyjnym). W konsekwencji należy więc stwierdzić, że organy administracji obu instancji naruszyły w badanym postępowaniu art. 7, 8, 10 § 1, 73 § 1, 80, 81 i art. 107 § 1 i 3 kpa., a naruszenia te mogły mieć istotny wpływa na wynik sprawy.

Wobec powyższego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.

/-/W. Batorowicz /-/A. Zieliński /-/A. Łaskarzewska

kk