Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 615/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 16 ust. 6, art. 20, art. 25  ust. 1, 2 pkt 1, ust. 3, art. 48
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Ewa Michna Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2018 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata B. C. - Kancelaria Adwokacka w K ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L, działający z upoważnienia Wójta Gminy L, decyzją z dnia [...] 2018 r., znak: [...], działając na podstawie art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.) - dalej k.p.a., w zw. z art. 28, art. 2 pkt 19 lit. c, art. 2 pkt 20 lit. c, art. 7 ust. 3, art. 10 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 6, art. 25 ust. 1, 2 pkt 1, ust. 3, 7-9, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851, z późn. zm.) ustalił, że świadczenie wychowawcze pobrane przez skarżącą J. M. za okres od 1 maja 2017 r. do 30 września 2017 r. w kwocie 2.500,00 zł na dziecko J. M. stanowi świadczenia nienależnie pobrane oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego w powyższej kwocie wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty tych świadczeń do dnia spłaty należności.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał w pierwszej kolejności, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2018 r, znak: [...] uchyliło w całości poprzednio wydaną decyzję z dnia [...] 2018 r. i przekazało sprawę organowi l instancji do ponownego rozpoznania, ze wskazaniem, że organ pomocowy powinien przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe dotyczące ustalenia, czy R. M. faktycznie nie zamieszkuje wraz z wnioskodawczynią oraz czy odwołująca nie miała wiedzy, iż współmałżonek podjął od dnia 1 lutego 2017 r. zatrudnienie.

Następnie Dyrektor GOPS wyjaśnił, że rozpoznając ponownie sprawę, pismem z dnia 26 lutego 2018 r. wezwano J. M. do złożenia wyjaśnień, czy potwierdza oświadczenie złożone w odwołaniu z dnia 13 listopada 2017 r, że nie zamieszkuje wspólnie z mężem R. M. począwszy od dnia 31 marca 2017 r. Jednakże pomimo wezwania skarżąca nie udzieliła odpowiedzi.

Jak wyjaśnił organ, po przyznaniu świadczenia wychowawczego, uzyskał on informację, że mąż wnioskodawczyni R. M. od dnia 1 lutego 2017 r. podjął zatrudnienie, zatem dochód z tego tytułu uzyskany za miesiąc marzec 2017 r. w wysokości 2.279,00 zł potraktowano jako dochód uzyskany, który należy wliczyć do przeciętnego dochodu rodziny, uzyskanego w roku bazowym.

Organ wskazał, że w wyniku weryfikacji uprawnień do świadczenia wychowawczego ustalono, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie po uwzględnieniu dochodu uzyskanego wyniósł 886,96 zł i przekroczył kryterium określone w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zatem zgodnie z art. 18 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci od miesiąca maja 2017 r. skarżącej nie przysługiwało prawo do wypłaty świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Ponadto organ wskazał, iż dokonując ponownego ustalenia dochodu rodziny nie uwzględnił dochodu R. M. osiągniętego za 2014 r. z tytułu zatrudnienia w A T. W., ponieważ dochód ten został utracony z uwagi na rozwiązanie stosunku pracy z tym pracodawcą.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się J. M., która w odwołaniu podniosła, że uznała, że nie musi potwierdzać okoliczności o niezamieszkiwaniu z mężem od dnia 31 marca 2017 r. Podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, że nie posiadała żadnej wiedzy na temat zarobków męża, a jedyne pieniądze jakie od niego dostała to alimenty na dzieci, uzyskane za pośrednictwem komornika.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po zapoznaniu się z materiałem zgromadzonym w sprawie oraz zarzutami odwołania, decyzją z dnia 19 kwietnia 2018 r. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 2 pkt 20, art. 4, art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 7 ust. 1 i ust. 3, art. 18 ust. 6, art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 48 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570) i § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003r. Nr 198, poz. 1925 ), utrzymało w mocy decyzję organu l instancji.

W uzasadnieniu SKO wskazało na dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśniło, że w dniu 4 maja 2016 r. J. M. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie, tj. J. M. oraz kolejne P. M., które nie posiadają orzeczenia o niepełnosprawności. We wniosku wskazała, iż rodzina składa się z czterech osób. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku ostateczną decyzją z dnia 10 czerwca 2016 r. organ l instancji przyznał ww. świadczenie wychowawcze na dzieci na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., przy ustaleniu, że uzyskany w 2014 r. miesięczny dochód rodziny wyniósł 3.039,94 zł, natomiast miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w 4-osobowej rodzinie wyniósł 759,99 zł, zatem nie przekroczył on ustawowego kryterium dochodowego w wysokości 800,00 zł uprawniającego do przyznania świadczenia na pierwsze dziecko. Z przedłożonej dokumentacji wynikało także, że mąż wnioskodawczyni R. M. w okresie od 8 sierpnia 2012 r. do 31 grudnia 2016 r. był zatrudniony w A T. W. sp. z o.o., a stosunek pracy uległ rozwiązaniu z upływem czasu na jaki umowa została zawarta, stąd też, dochód z tego tytułu jako utracony nie podlegał uwzględnieniu w obliczaniu sytuacji dochodowej rodziny. W dochodzie rodziny organ uwzględnił zaś dochód uzyskany przez ww. w miesiącu marcu 2017 r. w wysokości 2.279,00 zł z tytułu zatrudnienia w "B" sp. z o.o. na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony od 1 lutego 2017 r. do 31 października 2019 r., co wynika z przedłożonego w organie pomocowym zaświadczenia pracodawcy z dnia 12 października 2017 r. Dokonując ponownej weryfikacji sytuacji dochodowej rodziny odwołującej się z uwzględnieniem dochodu utraconego oraz uzyskanego przez R. M. ustalono, iż miesięczny dochód rodziny wyniósł 3.547,85 zł (tj. dochód netto J. M. za 2014 r. w wysokości 15.226,22 zł: 12 = 1.268,85 zł + 2.279 = 3.547,85 zł), zatem miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę wynosi 886,96 zł ( 3.547,85 zł / 4 osoby). Organ l instancji wskazał, że skoro dochód po raz pierwszy wypłacony został w marcu 2017 r., to uznać należało, iż świadczenie wychowawcze nie przysługiwało od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty, tj. w niniejszym przypadku od maja 2017 r. Wskazane okoliczności spowodowały, że w okresie od maja 2017 r. ustało prawo do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie.

Mając powyższe na względzie, Kolegium uznało, że decyzja organu l instancji jest prawidłowa, ponieważ wnioskodawczyni za okres od 1 maja 2017 r. do 30 września 2017 r. nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze na dziecko, co uprawniało organ l instancji do zażądania jego zwrotu wraz z odsetkami za zwłokę.

Organ podkreślił, że skarżąca w piśmie z dnia 13 listopada 2017 r. skierowanym do GOPS w L wyjaśniła, że w dniu 31 marca 2017 r. przed Sądem Okręgowym - Wydziałem l Cywilnym zapadł wyrok, w którym orzeczono separację stron (wyrok jest jeszcze nieprawomocny) i w tym samym czasie, tj. 31 marca 2017 r. małżonek wyprowadził się z domu. Zatem należało przyjąć, iż dopiero od tej daty wnioskodawczyni nie zamieszkuje wspólnie z mężem.

SKO uznało za prawidłowe stanowisko organu l instancji, że R. M. podjął zatrudnienie (od dnia 1 lutego 2017 r.) w okresie, w którym zamieszkiwał wspólnie ze skarżącą. Jak wyjaśniło; dopiero po upływie dwóch miesięcy od tego dnia mąż strony się wyprowadził się z domu, a biorąc pod uwagę zasady doświadczenia życiowego, J. M. powinna zdawać sobie sprawę z podjęcia przez niego zatrudniania. Nawet jeśli strona nie mogła uzyskać stosownej informacji od małżonka, tak w zakresie danych pracodawcy, jak i wysokości osiąganych dochodów, wystarczyło o zaistnieniu możliwości podjęcia zatrudnienia poinformować organ realizujący świadczenia wychowawcze, który mógłby z urzędu przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w sprawie.

Pomimo, że J. M. została w sposób wyczerpujący pouczona, zarówno we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, jak i w decyzji przyznającej to świadczenie o obowiązku poinformowania organu wypłacającego o okoliczności uzyskania dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez któregokolwiek członka rodziny, zaniechała jego wykonania i pobierała świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko w rodzinie mimo przekroczonego kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania tego świadczenia.

W konsekwencji, jak podkreśliło Kolegium, organ l instancji słusznie uznał, że świadczenia wychowawcze pobrane przez skarżącą w przedmiotowym okresie, stały się świadczeniami nienależnie pobranymi. Konsekwencją nienależnie pobranych świadczeń stał się obowiązek ich zwrotu, co wynika z art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. M. zarzuciła błąd w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, ponieważ w jej ocenie organy ustalając dochód rodziny niezasadnie uwzględniły zarobki męża, z którym nie mieszka i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa, podnosząc także, iż wyrok w sprawie o separację uprawomocnił się z dniem 16 lutego 2018 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 25 września 2018 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę w całości oraz wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczające, że nie zostały one pokryte w całości ani w części. Nadto podniósł, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 i 136 w zw. z art. 7, art. 77 k.p.a., jak również z naruszeniem art. 107 § 3 i art. 8 k.p.a., gdyż postępowanie o separację trwało od 2010 r. i skarżąca nie miała wiedzy o zatrudnieniu męża, a na tą okoliczność organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego. Nadto zarzucił naruszenie art. 107 § 1 i art. 8 k.p.a. z uwagi na sprzeczność między treścią pierwszego akapitu uzasadnienia co do okresu w którym świadczenie zostało uznane za nienależnie pobrane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami,

należało uznać, że zarówno decyzja organu odwoławczego, jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji odpowiadają prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 kwietnia 2018 r. znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L, działającego w upoważnienia Wójta Gminy L, z dnia [...] 2018 r. znak: [...], ustalającą, że świadczenie wychowawcze pobrane przez skarżącą J. M. za okres od 1 maja 2017 r. do 30 września 2017 r. w kwocie 2.500,00 zł na dziecko J. M. stanowi świadczenia nienależnie pobrane oraz zobowiązującą skarżącą do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego w powyższej kwocie wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty tych świadczeń do dnia spłaty należności.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

Na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie.

Zgodnie natomiast z treścią art. 5 ust 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.

W myśl art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. W myśl ust. 2 tego przepisu, za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się:

1) świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania;

1a) świadczenie wychowawcze wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa

świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie;

świadczenie wychowawcze wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 6, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze;

świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego;

świadczenie wychowawcze wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.

Stosownie do ust. 3 tego przepisu, od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie.

Z kolei art. 20 ustanawia obowiązek powiadomienia organu o zmianie danych zobowiązując w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego: osoba otrzymująca świadczenie wychowawcze jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego to świadczenie.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że prawo do świadczenia wychowawczego ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 1 ustawy).

Przez dochód rodziny należy rozumieć sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy), a przez dochód członka rodziny przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2 ustawy).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W myśl ust. 2, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Z kolei w myśl z ust. 3 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Z kolei na podstawie art. 2 pkt 20) ustawy, uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane:

zakończeniem urlopu wychowawczego,

uzyskaniem zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty

rodzinnej lub renty socjalnej,

e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej

wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2

lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,

f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy g) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego,

h) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o

ubezpieczeniu społecznym rolników,

i) uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z

dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym.

Art. 18 ust. 6 stanowi natomiast, że w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu.

Przechodząc do rozpoznania sprawy, wskazać należy, że Sąd w pełni podziela dokonane przez organy administracji ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy, nie znajdując podstaw do ich kwestionowania.

Rozstrzygnięcia wymaga więc, czy zmiana sytuacji dochodowej w związku z uzyskaniem przez męża skarżącej R. M. dochodu z tytułu zatrudnienia w "B" Sp. z o.o. na podstawie umowy o pracę na czas określony od 1 lutego 2017 r. do 31 października 2019 r. (zaświadczenie pracodawcy z dnia 12 października 2017 r. - k. 18 akt adm.), ma wpływ na prawo J. M. do przyznanego decyzją z dnia 10 czerwca 2016 r. świadczenia wychowawczego na dziecko J. M., obejmującego okres od dnia 1 maja 2017 r do dnia 30 września 2017 r. i czy świadczenie to można uznać za nienależnie pobrane w rozumieniu ww. przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

W ocenie Sądu, Kolegium prawidłowo wskazało i przeanalizowało miesięczny dochód rodziny skarżącej w dacie przyznania jej tego świadczenia. Dochód ten w 2014 r. wynosił 3.039,94 zł, a w przeliczeniu na osobę w 4 - osobowej rodzinie 759,99 zł, co potwierdziło, że wówczas skarżąca nie przekroczyła ustawowego kryterium dochodowego w wysokości 800 zł, uprawniającego do przyznania jej świadczenia na pierwsze dziecko. Okoliczności te nie budzą wątpliwości i nie były kwestionowane przez skarżącą.

Trafnie również Samorządowego Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że po ponownym przeliczeniu dochodu rodziny z uwzględnieniem dochodu uzyskanego przez R. M. w miesiącu marcu 2017 r. w wysokości 2.279,00 zł z tytułu zatrudnienia w "B" Sp. z o.o. na podstawie umowy o pracę na czas określony, miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł 886,96 zł i przekroczył tym samym, kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wyjaśnić należy w tym miejscu, że organy prawidłowo nie uwzględniły przy obliczaniu sytuacji dochodowej rodziny, dochodu utraconego męża skarżącej R. M., osiągniętego w 2014 r., gdyż jak wynika ze świadectwa pracy z A T. W., od dnia 1 stycznia 2017 r. nie pracuje on już w ww. firmie.

Wobec powyższego, mając na uwadze, że po raz pierwszy dochód męża strony został wypłacony w marcu 2017 r., to prawo skarżącej do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie w przedmiotowym okresie, zgodnie z art. 18 ust. 6 ustawy, ustało od maja 2017 r.

Tym samym organy słusznie stwierdziły, że J. M. nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze na dziecko J. M. w okresie od 1 maja 2017 r. do 30 września 2017 r., co uprawniało je do zażądania jego zwrotu wraz z odsetkami za zwłokę.

Trafne jest również stanowisko, zgodnie z którym skarżąca nie wywiązała się z obowiązku poinformowania organu o okoliczności uzyskania dochodu z tytułu zatrudnienia męża, tj. o zmianie sytuacji dochodowej rodziny, wynikającym z art, 20 ustawy. Skarżąca podpisując oświadczenie na formularzu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (część II) zobowiązała się do poinformowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, w tym o uzyskaniu dochodu. Została również pouczona o tym, że niepoinformowanie organu o zmianach może skutkować powstaniem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i oświadczyła, że zapoznała się z tym pouczeniem. Pouczenie tej treści zawarte było także w decyzji z dnia 10 czerwca 2016 r., którą przyznano świadczenie. Skarżąca miała więc obowiązek informowania organu o każdej okoliczności mającej wpływ na sytuację dochodową jej i jej rodziny, co było warunkiem otrzymywania świadczenia wychowawczego.

Odnosząc się do zarzutów skargi, a dotyczących błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, poprzez ustalenie dochodu rodziny z uwzględnieniem zarobków męża, z którym skarżąca nie mieszka, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa i nie ma żadnej wiedzy odnośnie jego zarobków wskazać należy, że nie zasługują ona na uwzględnienie.

Zgodnie bowiem z treścią art. 2 pkt 16 pod pojęciem rodziny rozumie się odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016r. poz. 162 i 972 oraz z 2017r. poz. 1428); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Jak wynika z treści powyższego artykułu, przepis ten nie wprowadza żadnych okoliczności ani kryteriów, w których możliwe byłoby niezakwalifikowanie osób pozostających w związku małżeńskim jako członków rodziny. Brak jest regulacji prawnej umożliwiającej niezaliczenie do członków rodziny skarżącej jej małżonka (wskazanego przez nią we wniosku), nawet osobno zamieszkującego i gospodarującego w sytuacji, gdy brak było na chwilę rozstrzygania przez organy prawomocnego wyroku sądu orzekającego o separacji. W świetle definicji legalnej "rodziny", zawartej we wskazanym przepisie, członkiem rodziny, którego dochód podlega uwzględnieniu przy ustaleniu dochodu rodziny jest małżonek strony pobierającej świadczenie wychowawcze, niezależnie od tego, czy osoby te prowadzą wspólne, czy odrębne gospodarstwa domowe. Zawarta w art. 2 pkt 16 ustawy definicja nie zawiera zwrotów niedookreślonych i nie pozostawia miejsca na ich swobodną interpretację. Przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących wspólnego gospodarowania. W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od pozostawania przez małżonków w faktycznej separacji, są oni traktowani jako członkowie rodziny, których dochody łącznie wlicza się do dochodu rodziny (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 czerwca 2017 r., II SA/Lu 954/16, publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie nie ma znaczenia okoliczność, że od dnia 31 marca r. skarżąca nie zamieszkuje wspólnie z mężem, ponieważ dopiero od 16 lutego r., tj. uprawomocnienia się wyroku orzekającego separację, posiada ona status osoby samotnie wychowującej dziecko. Podkreślić przy tym należy, że ustawodawca określając pojęcie rodziny, uwzględnia status prawny, nie zaś stan lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Zatem małżonkowie, niezależnie od panujących między nimi stosunków, są członkami rodziny. W związku z tym przy ustalaniu dochodu rodziny organ powinien uwzględnić dochody wszystkich jej członków.

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że stan faktyczny w sprawie został ustalony prawidłowo, a dochody ówczesnych małżonków należało zsumować.

W ocenie Sądu zarzucane naruszenia prawa procesowego nie miały więc miejsca. Organ prowadzący postępowanie wypełnił zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełnił obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Stwierdzić również trzeba, że uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organ w sposób wystarczający wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględnił stanowiska strony skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśnił podstawę prawną decyzji oraz przytoczył przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, iż skarżąca odmienne ocenia dowody zgromadzone w sprawie i w konsekwencji wyciąga z nich odmienne wnioski nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest wadliwe. Wręcz przeciwnie organ podjął niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydał trafne rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.

Na zakończenie należy tylko zauważyć, że w pierwszym akapicie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, faktycznie organ odwoławczy błędnie podał początkowy okres od którego przedmiotowe świadczenie wychowawcze zostało przez skarżącą nienależnie pobrane, jednakże błąd ten należy uznać za oczywistą omyłką pisarską, która nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Treść komparycji decyzji jak również uzasadnienia bowiem nie budzi żadnej wątpliwości, co do daty od której świadczenie zostało nienależnie pobrane, tzn. od daty 1 maja 2017 r.

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na

podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.

O wynagrodzeniu wyznaczonego dla skarżącej adwokata orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r. -Prawo o adwokaturze (Dz.U.2015.615), określając ich wysokości na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2016.1714).