Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1134/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 26  par. 5  pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Bożena Pindel, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) orzeka, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (zwane dalej także w skrócie Kolegium) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie ustalenia wobec K. K. (zwanej dalej zobowiązaną lub stroną) wysokości kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie ogółem [...]zł powstałych w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o nr [...]z dnia 12 maja 2010 r., obejmujące należności z tytułu podatku od nieruchomości.

W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz.1954 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą egzekucyjną.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano na wstępie, że organ I instancji podniósł, że egzekucję na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] wystawionych na zobowiązaną K. K. wszczął w dniu 7 lipca 2010 r. zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 ustawy egzekucyjnej. W wyniku doręczenia zobowiązanej tytułów wykonawczych powstały koszty egzekucyjne z tytułu opłaty manipulacyjnej. W toku postępowania organ egzekucyjny dokonał w dniu 9 sierpnia 2010 r. zajęcia nadpłat podatkowych w Drugim Urzędzie Skarbowym w C., w wyniku czego powstały koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł, naliczone zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej. Organ I instancji wyjaśnił ponadto, iż z art. 64 § 9 pkt 2 ustawy egzekucyjnej wynika, że obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 ustawy, w przypadku zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.

Dalej podano, że w zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik zobowiązanej podniósł zarzut naruszenia art. 26 § 5 ust. 1 i art. 64 § 10 ustawy egzekucyjnej, wskazując, że tytuły wykonawcze nie zostały doręczone zobowiązanej K. K.. Przesłano je bowiem na na adres: A z siedzibą w C. przy ul. [...], firmy prowadzonej przez J. K. będącej zarządcą nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] i [...], stanowiącej współwłasność K. K.. Wspomniane tytuły odebrała J. K., mimo, iż nie była upoważniona przez K. K. do reprezentowania jej w postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie nie zostało zatem wszczęte w sposób opisany w art. 26 § 5 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, a zatem nie powstały żadne koszty egzekucyjne z tytułu opłaty manipulacyjnej w kwocie [...]zł. W omawianym zażaleniu wskazano także na naruszenie art. 64 § 2 w związku z art. 64 § 9 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, gdyż nie doręczono zobowiązanej odpisów tytułów wykonawczych [...] oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności w postaci nadpłat podatkowych nr: [...], w związku z czym egzekucja nie została w ogóle wszczęta w sposób zgodny z przepisami prawa, a więc nie można dochodzić od zobowiązanej kosztów postępowania egzekucyjnego. Pełnomocnik wytknął także naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego i wszelkich czynności podejmowanych w jego toku bez podstawy prawnej.

Opisując stan faktyczny wynikający z akt sprawy organ II instancji podał, że w związku z istniejącymi zaległościami z tytułu podatku od nieruchomości Prezydent Miasta C. (wierzyciel) upomnieniem z dnia 11 stycznia 2010 r., działając na podstawie art. 15 ustawy egzekucyjnej przypomniał stronie o obowiązku wpłacenia należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata: 2007, 2008 i 2009 w łącznej wysokości [...]zł (należność główna + koszty upomnienia [...]zł) oraz poinformował, że należność tę wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień dokonania wpłaty należy wpłacić w ciągu 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Upomnienie zostało doręczone w dniu 14 stycznia 2010 r. na wskazany przez skarżącą adres do korespondencji: A w C. przy ul. [...].

Zobowiązana nie uregulowała powyższych należności, co stało się przyczyną wystawienia przez Prezydenta Miasta C. w dniu 12 maja 2010 r. 3 tytułów wykonawczych na zobowiązaną: K. K., zam. C., ul. [...] , o numerach: [...] (podatek od nieruchomości za 2007r.), [...] (podatek od nieruchomości za 2008r.), [...] (podatek od nieruchomości za 2009 r.).

Powyższe tytuły wykonawcze zostały skierowane do realizacji organowi egzekucyjnemu Gminy Miasta C. w dniu 17 maja 2010 r., który wszczął egzekucję administracyjną w dniu 7 lipca 2010 r. w oparciu o art. 26 § 5 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, poprzez doręczenie zobowiązanej odpisów tytułów wykonawczych wraz z zajęciem rachunku bankowego nr: [...] z dnia 2 lipca 2010 r., które (podobnie jak zajęcie z tytułu nadpłat podatkowych w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w C.) okazało się nieskuteczne, a zatem koszty z tego tytułu zostały uchylone.

Następnie zawiadomieniem z dnia 9 sierpnia 2010 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia nadpłat podatkowych w Drugim Urzędzie Skarbowym w C.. W zawiadomieniu tym podał aktualny wykaz dochodzonych należności [...] zł, w tym kwota kosztów egzekucyjnych - [...]zł, kwota kosztów upomnienia - [...]zł, kwota należności głównej - [...]zł i kwota odsetek - [...]zł. W toku toczącego się postępowania egzekucyjnego wierzyciel dokonywał aktualizacji wysokości należności z uwagi na wpłaty dokonane przez zobowiązaną.

Z kolei postanowieniem z dnia [...]r. organ egzekucyjny zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne, a w dniu 14 lipca 2011 r. wydane zostały przez organ podatkowy - Prezydenta Miasta C. - dwie decyzje zmieniające wymiar podatku od nieruchomości: odpowiednio za 2008 r. i 2009 r., w związku z czym wierzyciel dokonał aktualizacji należności wynikających z tytułów [...]i [...]do kwoty 0,00 zł i poinformował Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w C. o ograniczeniu zajęcia do wysokości należnych kosztów egzekucyjnych, tj. do kwoty [...]zł.

Następnie postanowieniem z dnia [...]r., utrzymanym w mocy postanowieniem Kolegium z dnia [...]r. organ egzekucyjny odmówił uwzględnienia wniosku strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłankę z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej.

W wyniku rozpatrzenia skargi wniesionej na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Kolegium, działając w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) postanowieniem z dnia [...] r. uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

Z kolei wnioskiem z dnia 23 maja 2012 r. pełnomocnik zobowiązanej zwrócił się do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym.

Prezydent Miasta C. postanowieniem z dnia [...]r. ustalił wysokość kosztów egzekucyjnych na kwotę ogółem [...]zł, w tym: opłata manipulacyjna - [...]zł oraz koszty zajęcia wierzytelności - [...]zł.

Rozstrzygnięcie to wydano na podstawie art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym organ egzekucyjny wydaje (zaskarżalne) postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela.

Na mocy art. 64 c § 1 ustawy egzekucyjnej – jak dalej wyjaśnił organ II instancji - opłaty za czynności egzekucyjne, opłata manipulacyjna oraz określone w art. 64b tej ustawy wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym stanowią koszty egzekucyjne, które to koszty z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Powyższe przepisy wprowadzają zatem zasadę, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji.

Dalej Kolegium stwierdziło, że wydanie zaskarżonego postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych nastąpiło po zakończeniu postępowania egzekucyjnego na żądanie zobowiązanej. W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany może bowiem wystąpić z żądaniem wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu postanowienia. Organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych uwzględnia dokonane w toku postępowania egzekucyjnego czynności egzekucyjne powodujące powstanie kosztów egzekucyjnych i poniesione wydatki egzekucyjne, a także wydane w toku tego postępowania postanowienia powodujące wyłączenie odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucji. Wydając takie postanowienie organ egzekucyjny nie bada natomiast – jak podkreślił organ II instancji - czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem. Kolegium stwierdziło jednakże, iż egzekucja została wszczęta i była prowadzona zgodnie z prawem, w oparciu o decyzje podatkowe, które zostały usunięte z obrotu prawnego dopiero po zastosowaniu środków egzekucyjnych. Z akt sprawy nie wynika także, aby w toku postępowania egzekucyjnego zobowiązana skorzystała z przysługującego jej prawa zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zasadne jest zatem stwierdzenie, że wszystkie dokonane przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjne do dnia umorzenia postępowania egzekucyjnego były skuteczne i spowodowały powstanie kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązaną. Skoro w toku postępowania egzekucyjnego nie stwierdzono, że tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, które nie mogły być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji oraz nie stwierdzono, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, to zobowiązana nie może na te okoliczności powoływać się po zakończeniu egzekucji; na etapie ustalenia kosztów egzekucyjnych. Zobowiązany po zakończeniu postępowania egzekucyjnego nie może bowiem wnosić zarzutów dotyczących samej egzekucji.

W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej podniósł opisane powyżej zarzuty przedstawione wcześniej w odwołaniu, akcentując nadto, że obowiązek nie jest wymagalny z uwagi na brak prawidłowego doręczenia tytułów wykonawczych [...] oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności w postaci nadpłat podatkowych nr [...], których nie doręczono osobiście zobowiązanej.

Wobec powyższych zarzutów autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi opisano na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania.

Następnie pełnomocnik strony wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej od samego początku jest obarczone naruszeniem prawa materialnego, a stan faktyczny sprawy ujęty w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie odpowiada faktom.

Zwrotne potwierdzenia odbioru - wbrew stanowisku Kolegium - nie zostały doręczone osobiście K. K., a co za tym idzie, nie zostały przez nią podpisane. Organ egzekucyjny nie dopełnił zatem (określonego w art. 26 § 5 pkt. 1 ustawy egzekucyjnej) obowiązku doręczenia tytułu wykonawczego, co warunkuje wszczęcie egzekucji administracyjnej.

Skarżąca – jak dalej wyjaśniono – od 20 lat zamieszkuje we Włoszech pod adresem [...]. Posiada także mieszkanie położone w C. przy ul. [...], w którym przebywa podczas rzadkich, krótkich pobytów w Polsce. Doręczenie tytułów wykonawczych nastąpiło natomiast (w dniu 7 lipca 2010 r.) na adres ul. [...] w C.. Jest to adres A, w ramach którego działalność gospodarczą prowadzi J. K., będąca zarządcą nieruchomości. Osoba ta w ramach swoich uprawnień zarządza nieruchomością położoną w C. przy ul. [...] i [...], stanowiącą współwłasność skarżącej. Nie ma ona jednak żadnego umocowania do reprezentowania skarżącej w postępowaniu administracyjnym, a adres A nie był wskazywany przez nią jako adres dla doręczeń, w tym dla doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym. Stąd doręczenie tytułów wykonawczych na adres [...] lok. [...] nie spełnia wymogów, o których jest mowa w treści art. 26 § 5 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, a zatem nie można obciążać skarżącej jakimikolwiek kosztami postępowania egzekucyjnego oraz skutkami czynności egzekucyjnych. Skoro nie doręczono stronie tytułów wykonawczych, a także zawiadomienia o zajęciu nadpłat podatkowych we właściwym urzędzie skarbowym, to naliczenie opłaty manipulacyjnej (art. 64 § 10) oraz opłat za zajęcie (art. 64 § 9 pkt 2) było niedopuszczalne.

W dalszych wywodach skargi pełnomocnik skarżącej przywołał poglądy judykatury i orzecznictwo, w których wskazano jednoznacznie, że o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i stosowaniu środków przymusu przez organ egzekucyjny zobowiązany powinien być informowany bezpośrednio przez ten organ, a nie przez pełnomocnika lub inną wskazaną przez niego osobę. Dlatego ważne jest to, żeby odpis tytułu wykonawczego został doręczony bezpośrednio zobowiązanemu. Nie wystarczy doręczenie go jedynie pełnomocnikowi zobowiązanego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 1483/07). Przytoczył także tezę zawartą w wyroku NSA z dnia 9 listopada 2004 r., sygn. akt FSK 729/04, w którym stwierdzono, że "obowiązek uiszczenia opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu".

Autor skargi podkreślił także, że w toku postępowania podnosił, iż dochodzenie od zobowiązanej kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie 3.127,00 zł. jest sprzeczne z prawem. Zarzuty te stały się podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego decyzją Kolegium z dnia 10 maja 2012 r, a zatem twierdzenie organu II instancji o bierności strony jest nieprawdziwe. Powstaje także pytanie jak zobowiązana miała zgłaszać zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, o którym nie wiedziała.

Następnie wywiódł, że koszty bezprawnie prowadzonego postępowania egzekucyjnego obciążają wierzyciela lub organ egzekucyjny w zależności od tego, który z tych podmiotów spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji (art. 64c § 3 i 3a ustawy egzekucyjnej). Z art. 64c § 4 tej ustawy wynika, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Ponieważ ustawodawca nie precyzuje przyczyn niemożności ściągnięcia kosztów od zobowiązanego, przyjmuje się, że art. 64c § 4 znajduje zastosowanie nie tylko wtedy, gdy w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nastąpi takie zubożenie zobowiązanego, że nie będzie on w stanie pokryć kosztów egzekucyjnych (por. R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 2003r., str. 167) lub gdy wyegzekwowanie kosztów egzekucyjnych wiązałoby się z poniesieniem przewyższających je wydatków egzekucyjnych, ale także i wówczas, gdy ściągnięcie tych kosztów byłoby niemożliwe z innych przyczyn faktycznych lub prawnych (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 1883/07, wyrok NSA z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt FSK 2659/04, wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1290/08).

Zdaniem autora skargi na gruncie niniejszej sprawy należałoby uznać, że zarówno brak zgodnego z prawem wszczęcia egzekucji (naruszenie art. 26§5 upea), a co za tym idzie bezprawne prowadzenie postępowania egzekucyjnego, a także jego umorzenie winno doprowadzić organ egzekucyjny, jak i SKO do przekonania, iż w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym wykluczona jest możliwość dochodzenia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanej (por. wyrok WSA w Krakowie z 12 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 507/12).

W sprawie powinien także zostać zastosowany art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli wykazano, że nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego (co w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy wynika z bezprawności wszczęcia postępowania egzekucyjnego). W niniejszej sprawie koszty nie mogą być ściągnięte od zobowiązanej bowiem brak jest zgodnego z prawem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Okoliczność powyższa była podnoszona w trakcie postępowania egzekucyjnego i przed Kolegium.

Z art. 64c § 3 i 3a wynika, że zobowiązanego nie obciążają koszty egzekucyjne, gdy spowodowane one zostały niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, co – jak zauważył autor skargi – zwykle oznacza, że koszty te będą obciążały wierzyciela albo organ egzekucyjny, w zależności od tego, który z tych podmiotów postępowania egzekucyjnego spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji.

W konkluzji skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że skoro postępowanie umorzono na podstawie art. 59 § 1 pkt. 2 ustawy egzekucyjnej, gdyż obowiązek nie istniał, to jednocześnie nie można obciążać skarżącej kosztami egzekucyjnymi. Skoro obowiązek nie istniał, to i nie powstały koszty, którymi zgodnie z prawem można by obciążyć stronę. Okoliczność ta jest stwierdzona prawomocną decyzją [...] z dnia [...]r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami Sąd stwierdził, iż postanowienie to wydane zostało z naruszeniem prawa.

Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. w sprawie ustalenia wobec skarżącej wysokości kosztów egzekucyjnych (w łącznej kwocie [...] zł) powstałych w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o nr [...] z dnia 12 maja 2010 r., obejmujące należności z tytułu podatku od nieruchomości. Rozstrzygnięcie to wydano w oparciu o art. 64 c § 7 i § 8 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym organ egzekucyjny wydaje zaskarżalne postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych m.in. na żądanie zobowiązanego wniesione przed upływem 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Regulacja określona w art. 64 c § 7 uprawnia zatem zobowiązanego do uzyskania rozstrzygnięcia o wysokości i podstawie naliczenia kosztów, a następnie kwestionowania zasadności tego naliczenia (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 247/11, LEX nr 990234).

Prezydent Miasta C. (z aprobatą Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C.) kosztami egzekucyjnymi obciążającymi skarżącą objął opłatę manipulacyjną ([...]zł) oraz koszty zajęcia wierzytelności tj. nadpłat podatkowych w Drugim Urzędzie Skarbowym w C. ([...] zł). Z postanowienia organu I instancji wynika, że opłatę manipulacyjną naliczono (na podstawie art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej) w związku z doręczeniem zobowiązanej tytułów wykonawczych. Koszty zajęcia wierzytelności w organie podatkowym powstały natomiast na mocy art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, tj. za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych.

Zgodnie z 64 § 2 ustawy egzekucyjnej (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2013 r.) organ egzekucyjny pobiera opłaty za czynności egzekucyjne, jeżeli nie później niż po upływie 14 dni od dnia dokonania pierwszego zajęcia nieruchomości, rzeczy lub prawa majątkowego nadał w placówce pocztowej za pokwitowaniem lub doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego lub zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. Z przytoczonej regulacji wynika, że pobranie opłaty za czynności egzekucyjne poprzedzone być musi doręczeniem za pośrednictwem poczty lub bez pośrednictwa tego operatora tytułu wykonawczego lub zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. Na mocy art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej doręczenie tytułu wykonawczego zobowiązanemu stanowi zdarzenie wszczynające egzekucję (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2307/10, LEX nr 1138134). Jak przyjmuje się w ugruntowanym orzecznictwie sądowym "dopiero skuteczne wszczęcie egzekucji umożliwia ustanowienie przez zobowiązanego pełnomocnika zgodnie z art. 33 § 2 i 3 k.p.a. Na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji nie jest to w ogóle możliwe" (por. m.in. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 2075/09, LEX nr 1081299, wyrok NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 695/10, LEX nr 992304, wyrok NSA z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 58/09, LEX nr 596524). "Organ nie może doręczać dokumentów, których doręczenie jest równoznaczne ze wszczęciem postępowania, pełnomocnikowi zobowiązanego, który status strony uzyskał dopiero z chwilą doręczenia tych dokumentów. Użycie w przepisie art. 80 § 3 u.p.e.a. zwrotu "zawiadomienia skierowanego do banku" w formie dokonanej wskazuje na kolejność działań podejmowanych przez organ egzekucyjny. Kolejność tych działań, polegająca na kierowaniu zawiadomienia najpierw do banku, a następnie do zobowiązanego, jest w tym przypadku uzasadniona szczególnym rodzajem środka egzekucyjnego i możliwością szybkiego podjęcia gotówki z rachunku bankowego, w celu udaremnienia egzekucji. Ponieważ przepisy u.p.e.a. stanowią o doręczeniu zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego czy też tytułu wykonawczego zobowiązanemu, organ jest zobligowany do doręczenia tytułu bezpośrednio do zobowiązanego." (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 243/09, LEX nr 563935).

Jak zatem wyżej wykazano organ egzekucyjny ma obowiązek doręczyć tytuł wykonawczy wyłącznie zobowiązanemu, który dopiero po otrzymaniu tego tytułu może ustanowić pełnomocnika reprezentującego go w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że umocowanie innej osoby do zastępowania "potencjalnego" zobowiązanego w przyszłym postępowaniu egzekucyjnym nie jest możliwe. Niedopuszczalne jest także rozciąganie skutków pełnomocnictwa udzielonego przez podatnika w sprawie podatkowej na czynności związane z przymusowym wykonaniem decyzji wydanej w ramach tego postępowania podatkowego.

Wskazana powyżej niekwestionowana zasada bezwzględnego doręczania tytułu wykonawczego bezpośrednio zobowiązanemu nie była respektowana wobec skarżącej, skoro tytuły wykonawcze przesłano na adres: C., ul. [...]. 4 i odebrała je osoba zarządzająca nieruchomościami stanowiącymi współwłasność skarżącej, od których podatek był należnością objętą tymi tytułami wykonawczymi. W analogiczny sposób doręczono także zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z tytułu nadpłat podatkowych w Drugim Urzędzie Skarbowym w C.. Organ egzekucyjny bezpodstawnie i niezgodnie z opisanymi wyżej zasadami posłużył się adresem do korespondencji wskazanym w informacji w sprawie podatku od nieruchomości (rubryka B 3). Nadmienić warto, że we wspomnianej informacji podano włoski adres zamieszkania K. K.. W tytule wykonawczym wskazano natomiast adres, pod którym znajduje się stanowiące jej własność mieszkanie w C..

Skoro zatem – jak wykazano powyżej - wymogi wynikające z art. 64 § 2 (a także art. 26 § 5) ustawy egzekucyjnej nie zostały spełnione, to zasadność naliczenia kosztów egzekucyjnych musiała zostać zakwestionowana przez Sąd. Wyczerpana zatem została przesłanka uchylenia zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zobowiązania właściwego organu do uwzględnienia powyższych rozważań. O wykonalności zaskarżonego postanowienia rozstrzygnięto w oparciu o art. 152 powołanej ustawy. Orzeczenie o kosztach postępowania wydano natomiast w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy, zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 357 zł, na która składają się wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (240 zł), wynikające z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).