Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3828/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 1 i 2 pkt 1, 2 i 4, art. 108 par. 1, 2 pkt 3, art. 116 par. 1, 2 i 4, art. 120, art. 121 par. 1, art. 122, art. 180 par. 1 i 2, art. 187 par. 1, art. 191
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 11 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 60 poz 535
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant referent stażysta Łukasz Kłosiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za luty, marzec, kwiecień 2011 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "Prezes Zarządu PFRON") z uwagi, iż B. sp. z o.o. (dalej "Spółka") nie dokonała wpłaty należnych zobowiązań za okres 02-04/2011 w łącznej kwocie głównej 3.148 zł, a z kolei postępowanie egzekucyjne objęte tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...]maja 2012 r. zostało umorzone w związku z bezskuteczną egzekucją i nieściągalnością wierzytelności wobec Spółki, wszczął postępowanie mające na celu ustalenie odpowiedzialności za zaległości Spółki.

W odpowiedzi na podjęte przez organ czynności mające na celu ustalenie odpowiedzialności R. B. (dalej jako "Strona" lub "Skarżący") jako prezesa zarządu Spółki za jej zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "PFRON") za okres 02-04/2011, Skarżący pismem z dnia 27 stycznia 2015 r. poinformował, iż wniosek o upadłość Spółki został złożony w dniu 28 lipca 2011 r. oraz wyjaśnił, iż w chwili obecnej nie ma możliwości złożenia innych dokumentów, gdyż w dniu [...] sierpnia 2014 r. złożył rezygnację z funkcji prezesa zarządu Spółki w związku ze zbyciem całości udziałów na rzecz nowego właściciela. Ponadto zaznaczył, iż Spółka posiada nieruchomość w S. przy ul. [...], z której może być prowadzona egzekucja. Wskazał jednocześnie, że w dniu [...] stycznia 2012 r. Sąd Rejonowy K. wydał postanowienie wraz z uzasadnieniem, z którego wynika, że niewykonywanie zobowiązań przez Spółkę ma charakter trwały od lipca 2011. Na potwierdzenie Strona przedstawiła dowód w postaci ww. postanowienia oddalającego wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku wydanego przez Sąd Rejonowy K. w K. Wydział [...] Gospodarczy sygn. [...].

Prezes Zarządu PFRON decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. ustalił, że odpowiedzialność za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres: 2011/02 - 2011/04 naliczone na dzień wydania niniejszej decyzji, ponosi Skarżący.

Minister Pracy i Polityki Społecznej po rozpoznaniu odwołania Strony decyzją z dnia [...] października 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji będzie obowiązany przestrzegać wynikającego z art. 210 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.; dalej "O.p."). obowiązku opatrzenia decyzji podpisem pracownika dysponującego prawidłowym upoważnieniem do jej wydania, z którego będzie wynikało, że jest on upoważniony do podpisywania decyzji w sprawie ustalenia odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON na podstawie art. 108 i nast. O.p.

Jednocześnie wskazał, iż organ pierwszej instancji zobowiązany jest do odniesienia się do podnoszonych przez Stronę argumentów dotyczących m.in. wskazanego mienia, a ponadto do ustalenia momentu powstania niewypłacalności Spółki oraz na tym tle dokonania oceny czy zgłoszony przez Skarżącego w dniu 28 lipca 2011 r. wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w termie określonym w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535 ze zm., dalej zwana "u.p.u.n.") - tj. dwóch tygodni od dnia powstania podstawy do ogłoszenia upadłości.

Prezes Zarządu PFRON po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. orzekł o solidarnej wraz ze Spółką odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres: 2011/02 w kwocie głównej 938,40 zł w odsetkach 431,00 zł, 2011/03 w kwocie głównej 1.129,00 zł w odsetkach 506,00 zł, 2011/04 w kwocie głównej 1.045,00 zł w odsetkach 457,00 zł, naliczonych na dzień wydania niniejszej decyzji oraz koszty egzekucji w kwocie 35,00 zł.

W uzasadnieniu podniósł, że w sprawie zaistniały przesłanki odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki na zasadzie art. 116 § 1 O.p., gdyż nie wskazał on mienia, z którego byłaby możliwa egzekucja. Zaznaczył przy tym, że z wskazanej przez Stronę nieruchomości, znajdującej się w S. przy ul. [...], Komornik Sądowy bezskutecznie prowadził egzekucję.

Ponadto organ za oczywistą uznał odpowiedzialność Skarżącego za zaległość za okres: 02/2011 do dnia 20 marca 2011 r., w sytuacji, gdy termin jej płatności przypadał w czasie pełnienia przez niego obowiązków Prezesa Zarządu Spółki. Tym samym uznał, iż złożenie wniosku w dniu 28 lipca 2011 r. nie uwalnia Skarżącego od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki za okres 02-04/2011.

Prezes Zarządu PFRON mając na uwadze, iż w trakcie postępowania ustalono, iż Skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki od dnia [...] listopada 2001 r. do [...] sierpnia 2014 r. i w tym zakresie odpowiada za powstałe zaległości zgodnie z art. 116 § 1 i § 2 O.p., zwrócił uwagę, iż nie wykazał on, że we właściwym czasie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości ani nie przedstawił dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku, ani wniosku o przeprowadzenie postępowania układowego. Nie wskazał również mienia Spółki z którego egzekucja mogłaby umożliwić zaspokojenie zaległości w znacznej części.

Skarżący w odwołaniu z [...] grudnia 2015 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości przyznał, iż pełnił w Spółce będącej dłużnikiem funkcję Prezesa Zarządu w czasie, gdy powstały zaległości finansowe w stosunku do PFRON.

Zwrócił uwagę, że złożył wniosek o ogłoszenie upadłości w dniu [...] lipca 2011 r. w Sądzie Rejonowym K. w K. Wydział Upadłościowo Naprawczy. Sąd ten po zbadaniu sprawy stwierdził w treści postanowienia, że niewykonywanie zobowiązań przez Spółkę ma charakter trwały dopiero od lipca 2011 r., a właśnie w lipcu tego roku Skarżący złożył przedmiotowy wniosek o upadłość.

W przekonaniu Strony skoro termin lipiec 2011 r. nie jest terminem ciągłym, a więc kończy się z końcem miesiąca o czym stanowi art. 112 K.c., to złożenie wniosku o upadłość w którymkolwiek dniu lipca 2011 r. spełniało przesłankę złożenia wniosku we właściwym terminie. Fakt oddalenia wniosku Skarżący usprawiedliwił brakiem gotówki na bieżące wydatki. Wskazał, iż wynika to z treści postanowienia Sądu Rejonowego K. w K. z dnia [...] stycznia 2012 r. sygn. akt [...] ) 12. Według Skarżącego w treści jego uzasadnienia wskazano jaki majątek posiadała Spółka w chwili, gdy składano wniosek o upadłość. Potwierdza on, że poza nieruchomościami Spółka posiadała znaczne kwoty pieniężne (ponad 700 tys. zł) w tzw. kaucjach gwarancyjnych z tytułu prowadzonych robót instalacyjnych na różnych budowach. Mając powyższe na uwadze Strona uznała, iż egzekucja przeciwko Spółce mogła być skuteczna.

Reasumując stwierdził, że powyższe okoliczności oraz fakt, iż zobowiązania finansowe, których dotyczy przedmiotowe postępowanie powstały bezpośrednio przed zaistnieniem niewypłacalności, uzasadniają konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji jako bezpodstawnej.

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej zwany "Ministrem") decyzją z dnia [...] października 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] grudnia 2015 r.

Na wstępie zwrócił uwagę, iż organ pierwszej instancji wykonał wskazania organu odwoławczego zawarte w decyzji z [...] października 2015 r. poprzez opatrzenie decyzji podpisem pracownika dysponującego prawidłowym umocowaniem do jej wydania, z którego wynika upoważnienie do podpisywania decyzji w sprawie ustalenia odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON na podstawie art. 108 i nast. O.p.

Według Ministra, w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że Skarżący w okresie objętym zaskarżoną decyzją (tj. od dnia [...] listopada 2001 r. do [...] sierpnia 2014 r.) pełnił funkcję Prezesa Zarządu w Spółce i w tym zakresie odpowiada za powstałe zaległości zgodnie z art. 116 § 1 i § 2 O.p. Potwierdzeniem powyższego są odpis Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] oraz pismo z dnia 27 stycznia 2015 r. informujące o rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu (oświadczenie z dnia [...] sierpnia 2014 r.).

Jednocześnie organ zaznaczył, iż w stosunku do Strony wystąpiła druga pozytywna przesłanka jej odpowiedzialności jako członka zarządu spółki czyli bezskuteczność egzekucji przeciwko samej Spółce, która została wykazana na podstawie postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. z dnia [...] listopada 2014 r. znak: [...] . Postanowieniem tym Komornik umorzył postępowanie egzekucyjne wszczęte na wniosek Prezesa Zarządu PFRON jako wierzyciela, stwierdzając bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki. Postępowanie egzekucyjne prowadzone było na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] za okres od lutego do kwietnia 2011 r. W piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. sygn. akt [...] Komornik Sądowy poinformował, że przeciwko dłużnikowi prowadzone jest postępowanie w około 60 sprawach. Ponadto ustalono, że w S. przy ul. [...] dłużnik nie prowadzi działalności. Znajdują się tam hale wykorzystywane uprzednio przez dłużnika do celów przemysłowych. Przedmiotowa nieruchomość należy do dłużnika (księga wieczysta [...]) i była przedmiotem egzekucji - zostały przeprowadzone nieskutecznie dwie licytacje nieruchomości, ponadto egzekucja z rachunków bankowych - nieskuteczna oraz brak majątku (oprócz ww.), z którego można prowadzić egzekucję.

Minister odnosząc się do stanowiska Skarżącego, iż w toczącej się sprawie przed Sądem Okręgowym w K. Wydział [...] Gospodarczy (sygn. akt [...]) Sędzia zarządził powołanie biegłego księgowego celem ustalenia czy wniosek o upadłość Spółki został złożony w terminie, a zarazem wskazania, iż nieruchomość firmy w S. przy ul. [...] nie została zbyta przez Komornika Sądowego, stanął na stanowisku, że pod pojęciem bezskutecznej egzekucji należy rozumieć sytuację, w której nie ma wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. Bezskuteczność egzekucji może być wykazana nie tylko na podstawie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, ale także w inny sposób, który nie podaje w wątpliwość oceny, że środki majątkowe podmiotu, który wszczął procedurę upadłościową nie wystarczą na zaspokojenie istotnej części jego długów.

Organ odwoławczy nie zgodził się ze Stroną, iż we właściwym czasie złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości. W jego przekonaniu nie można uznać, iż wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia [...] lipca 2011 r. został zgłoszony we właściwym czasie w sytuacji, gdy termin płatności nieuiszczonego zobowiązania pieniężnego za luty 2011 r., upływał 20 marca 2011 r., a tym samym termin zgłoszenia wniosku, o którym mowa w art. 21 u.p.u.n. mijał 4 kwietnia 2011 r.

Mając powyższe na uwadze Minister doszedł do przekonania, że Skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości ani nie przedstawił dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku, ani wniosku o przeprowadzenie postępowania układowego. Jednocześnie zgodził się z poglądem Prezesa Zarządu PFRON, iż w odniesieniu do Spółki zaistniały okoliczności do zgłoszenia wniosku o jej upadłość dużo wcześniej aniżeli wniosek ten zgłoszono tj. w dniu 28 lipca 2011 r., gdy Sąd Rejonowy K. w K. Wydział [...] Gospodarczy postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. sygn. akt [...] oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku na zaspokojenie kosztów postępowania. Tym samym zgłoszony wniosek o upadłość należało uznać za spóźniony w stosunku do "właściwego czasu", o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p.

Minister, uznając za bezpodstawny zarzut Skarżącego, zgodnie z którym nie było podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, wskazał, iż nie ma żadnych podstaw do traktowania zaległości wobec PFRON jako pozbawionych znaczenia w aspekcie sytuacji finansowej Spółki i przyjęcia w związku z tym, że - mimo powstania tych zaległości, nie doszło do niewywiązywania się przez Spółkę z zobowiązań, których termin płatności upływał w okresie kiedy Skarżący był prezesem zarządu.

Mając powyższe na uwadze stanął na stanowisku, że Skarżący nie wykazał, iż jako Prezes Zarządu podjął działania zmierzające do zaspokojenia wierzyciela podatkowego. Ponadto nie wykazał, iż zgłoszony został we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości, a także, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy.

Końcowo Minister uznał, że organ pierwszej instancji należycie zgromadził i ocenił zebrany materiał dowodowy, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał dowody, które zdecydowały o treści podjętego rozstrzygnięcia.

W skardze Strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu PFRON oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła:

1) niewłaściwą interpretację art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b O.p. w zw. z art. 49 § 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.; dalej "ustawa o rehabilitacji"), wyrażającą się w przyjęciu, że organ podatkowy ma jedynie wykazać pozytywne przesłanki odpowiedzialności członka Zarządu, bez jednoczesnego ustalania, czy zachodziły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność, oraz w jakim czasie wniosek o ogłoszenie upadłości winien być zgłoszony, gdy przyjęta przez organ interpretacja przeczy ustaleniom faktycznym;

2) naruszenie art. 120 O.p. w zw. z art. 49 § 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez jego niezastosowanie i stosowanie przepisów prawa jedynie w ograniczonym zakresie z pominięciem podstawowych zasad postępowania podatkowego;

3) naruszenie art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 49 § 1 ustawy o rehabilitacji poprzez nierówne traktowanie interesu Skarżącego i Skarbu Państwa, polegające na niestarannym prowadzeniu postępowania i wyciąganiu wniosków, wyłącznie w oparciu o wcześniejsze ustalenia organu pierwszej instancji, bez przeprowadzania postępowania dowodowego oraz wszechstronnej i rzeczowej analizy materiału dowodowego, zebranego w sprawie, oraz przerzucenie całej odpowiedzialności na skarżącego, mimo że z materiału dowodowego jednoznacznie wynika m.in., iż gdyby egzekucja była prowadzona powtórnie, nie byłaby bezskuteczna, oraz pominięcie faktu, że przez cały czas prowadzenia postępowania - także i w chwili składania skargi - Spółka posiada majątek - nieruchomość z której można prowadzić egzekucję i która obecnie - po kilku latach od pierwszej egzekucji - może być skuteczna;

4) naruszenie art. 122 O.p. w zw. z art. 49 § 1 ustawy o rehabilitacji poprzez niepodjęcie niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w kwestii złożenia w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości;

5) naruszenie art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 49 § 1 ustawy o rehabilitacji mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na wybiórczym potraktowaniu materiału dowodowego, z ograniczeniem do twierdzeń Prezesa Zarządu PFRON, t.j. kwestii złożenia w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości, zgłoszenie bowiem zostało złożone przed wystąpieniem podstaw ogłoszenia upadłości.

Skarżący uzasadniając zarzuty powielił argumentację, jaką posłużył się w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i powtórzył przedstawione w niej argumenty. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Granice odpowiedzialności osób trzecich zakreślają przepisy rozdziału 15 Działu III O.p. zatytułowanego "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich". Zgodnie z treścią art. 107 § 1 tej ustawy za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (art. 107 § 2 pkt 2 O.p.). W myśl art. 108 § 1 O.p., o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji; art. 108 § 2 i § 3 O.p. określa formalne przesłanki, warunkujące dopuszczalność wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa natomiast ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., dalej zwana "p.p.s.a").

Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani przepisów procedury, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji na wstępie należy podkreślić, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest ocena zasadności orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego, jako pełniącego funkcję członka zarządu B. Sp. z o.o. za jej zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi.

Skarżący, jako podstawę skargi, zakreślił m. in. naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b O.p. oraz art. 120, 121 § 1, 122 i 187 §1 O.p. w zw. z art. 49 § 1 ustawy o rehabilitacji

W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z art. 116 O.p., który był podstawą prawną wydanych w tej sprawie rozstrzygnięć, za zaległości podatkowe między innymi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Odpowiedzialność członka zarządu za odsetki od zaległości podatkowych i koszty egzekucyjne wynika z art. 107 § 2 pkt 1 i 4 O.p.

Dyspozycja art. 116 O.p. obejmuje zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu (które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe) oraz przesłanki negatywne (które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności).

Przesłankami, od których ustawodawca uzależnia możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe osoby prawnej, jest pełnienie funkcji członka zarządu w czasie kiedy upływał termin płatności zobowiązania oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko osobie prawnej. Przesłankami negatywnymi, których zaistnienie zwalnia z tej odpowiedzialności są: zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie lub niezgłoszenie wniosków o wszczęcie tych postępowań bez winy członka zarządu lub wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki kapitałowej organy podatkowe obowiązane są wykazać jedynie, że zaległości podatkowe spółki istnieją, a termin płatności zobowiązań podatkowych, których dotyczą, powstał w okresie pełnienia funkcji przez tego członka zarządu oraz że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2003 r., sygn. akt SA/Bd 85/03, POP 2003/4/93).

Tylko i wyłącznie członek zarządu może wykazać istnienie przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2005 r. sygn. akt I FSK 66/05, LEX 173042). Tylko na nim spoczywa obowiązek, ale i możliwość wykazania tych przesłanek.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że prowadząc postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki organ podatkowy powinien w pierwszej kolejności stwierdzić istnienie przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, a dopiero w przypadku ich stwierdzenia rozważyć, czy strona postępowania przedstawiła okoliczności egzoneracyjne (przesłanki negatywne).

Zdaniem Sądu, organy wydające rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie prawidłowo wykazały, iż w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione wymienione powyżej przesłanki pozytywne.

W tym miejscu wskazać należy, że organy te zrealizowały także wymóg z art. 108 § 2 pkt 3 O.p., gdyż jak wynika z akt sprawy, postępowanie w sprawie odpowiedzialności Skarżącego za zaległości z tytułu wpłat na PRON Spółki zostało wszczęte po wszczęciu wobec Spółki postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z materiału dowodowego zaległości z ww. tytułu wynikały ze złożonych przez Spółkę deklaracji DEK-I-0, w stosunku do których na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2012r. prowadzone było postępowanie egzekucyjne. Natomiast postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności Skarżącego wszczęto postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., doręczonym w dniu 22 stycznia 2015 r. (k. 48-49 akt administracyjnych).

Określony przepisem art. 108 § 2 pkt 3 O.p. warunek dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności członka zarządu został więc spełniony, bowiem postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności Skarżącego wszczęto po wszczęciu wobec Spółki postępowania egzekucyjnego.

W rozpoznanej sprawie organy wykazały, czego Skarżący nie kwestionuje, iż pełnił funkcję członka zarządu Spółki w chwili powstania zaległości z tytułu wpłat na PRFON, wynikających z deklaracji DEK-I-0 za luty, marzec i kwiecień 2011r. (terminy płatności tych zobowiązań przypadały w dniu 21 marca 2011 r., 20 kwietnia 2011 r. i 20 maja 2011 r.). Powyższe potwierdza odpis Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] oraz pismo z dnia 27 stycznia 2015 r. informujące o rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu (oświadczenie z dnia [...] sierpnia 2014 r.).

Tym samym za spełnioną należało uznać przesłankę odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 § 2 O.p.

W ocenie Sądu, wykazane również zostało, iż egzekucja zaległości prowadzona wobec Spółki okazała się bezskuteczna, co stanowiło przesłankę wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako osoby trzeciej.

Bezskuteczność egzekucji w całości lub w części, o której mowa w art. 116 § 1 O.p., oznacza stan, gdy wierzyciel podatkowy nie uzyskał zaspokojenia mimo przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego. Może być ona stwierdzona każdym prawnie dopuszczalnym dowodem i świadczyć o niej może również brak skuteczności czynności egzekucyjnych dokonanych w toku innego postępowania egzekucyjnego (uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2008 r. sygn. akt II FPS 6/08; ONSAiWSA 2009/2/19, CBOSA). Może ona wynikać po prostu z szeregu nieskutecznych czynności egzekucyjnych.

Zdaniem Sądu, w rozpoznanej sprawie organy wykazały istnienie przesłanki bezskuteczności egzekucji. Dowodzi tego rezultat egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. obejmującego przedmiotowe zaległości Spółki, ale także informacja pochodząca od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S., który postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. umorzył postępowanie egzekucyjne wszczęte na wniosek Prezesa Zarządu PFRON jako wierzyciela, stwierdzając bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki, a w piśmie z dnia 15 stycznia 2014 r. poinformował, że przeciwko dłużnikowi prowadzone jest postępowanie w około 60 sprawach.

Ponadto Komornik ustalił, że pod adresem wskazywanym jako siedziba Spółki (w S. przy ul. [...]) dłużnik nie prowadzi działalności. Znajdują się tam hale wykorzystywane uprzednio przez dłużnika do celów przemysłowych, przedmiotowa nieruchomość należy do dłużnika (księga wieczysta [...]) i była przedmiotem egzekucji - zostały przeprowadzone nieskutecznie dwie licytacje nieruchomości. Ponadto egzekucja z rachunków bankowych okazała się nieskuteczna. Komornik wskazał, że oprócz ww. nieruchomości brak jest majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Ponadto zwrócić należy uwagę, iż Sąd Rejonowy K. w K. Wydział [...] Gospodarczy postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. sygn. akt [...] oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia [...] lipca 2011 r. z powodu braku majątku na zaspokojenie kosztów postępowania.

W sytuacji, gdy wyżej wymienione czynności nie przyniosły żadnego rezultatu, a organ egzekucyjny zastosował wszelkie możliwe środki mające na celu ustalenie majątku, z którego egzekucja byłaby możliwa, zdaniem Sądu, organy miały podstawy, aby przyjąć, iż egzekucja prowadzona wobec Spółki okazała się bezskuteczna. W tej sytuacji Prezes Zarządu PFRON oraz Minister, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1 i 2, art. 187 §1 i art. 191 O.p., właściwie ocenili materiał dowodowy co do zaistnienia podstawowej przesłanki odpowiedzialności – bezskuteczności egzekucji wobec Spółki. Natomiast Skarżący nie wskazał żadnego dowodu na istnienie mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych.

Tym samym, zdaniem Sądu, ww. organy prawidłowo uznały, że w rozpoznawanej sprawie doszło do spełnienia dwóch pozytywnych przesłanek pozwalających na wydanie orzeczenia w przedmiocie odpowiedzialności.

Jednocześnie Skarżący nie wskazał, aby w sprawie wystąpiły przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność, tj. nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (tj. postępowanie układowe), ani też nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy. Skarżący nie wskazał również mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

W tym zakresie koniecznym jest odwołanie się do przepisów u.p.u.n. Z art. 10 tej ustawy wynika, że upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. W myśl natomiast art. 11 ust. 1 tej ustawy dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Według art. 11 ust. 2 u.p.u.n. dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Stosownie natomiast do art. 21 ust. 1 i 2 u.p.u.n., osoba reprezentująca osobę prawną będącą dłużnikiem, winna zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Wystąpienie którejkolwiek z tych okoliczności obliguje członka zarządu do złożenia wniosku o upadłość. Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje swoich zobowiązań (zarówno cywilnoprawnych, jak i publicznoprawnych, przy czym to zaniechanie nie musi dotyczyć wszystkich zobowiązań), to jest on niewypłacalny, co rodzi konieczność ogłoszenia upadłości. Z taką koniecznością mamy także do czynienia w przypadku osób prawnych, gdy zobowiązania podmiotu przekroczą wartość jego aktywów, i to nawet wówczas, gdy na bieżąco regulowane są zobowiązania. Warunkiem zwolnienia się przez stronę skarżącą z odpowiedzialności za zaległości spółki było wykazanie, że wniosek o ogłoszenie upadłości tej spółki został zgłoszony w terminie dwóch tygodni od zaprzestania płacenia przez nią długów (wymagalnych zobowiązań pieniężnych) lub w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym zobowiązania spółki przekroczyły wartość jej majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonywała.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że z akt sprawy wynika, iż w przypadku Spółki wystąpiły okoliczności uzasadniające zgłoszenie wniosku o upadłość z art. 11 ust. 1 u.p.u.n., przed dniem [...] lipca 2011 r., czyli dniem kiedy wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony. Zgromadzony w sprawie materiał dowodzi, że już w lutym 2011r. powstało zobowiązanie wobec PFRON, które powinno być uregulowane do 21 marca 2011r., a nie zostało zapłacone. A więc podstawa do ogłoszenia upadłości, o której mowa w art. 11 ust. 1 u.p.u.n. wystąpiła już w kwietniu (4 kwietnia) 2011r.

Ponadto przeprowadzone postępowanie egzekucyjne wykazało, że liczba wierzycieli Spółki wzrosła do 60, a postępowanie o ogłoszenie upadłości nie mogło być przeprowadzone z uwagi na brak w Spółce środków finansowych na jego prowadzenie. Jak zasadnie wskazano w odpowiedzi na skargę brak majątku dłużnika na zaspokojenie kosztów postępowania uniemożliwia spełnienie celu postępowania upadłościowego, a co za tym idzie uzasadnia uznanie wniosku dłużnika za spóźniony. Samo złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie jest wystarczające do uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności z art. 116 O.p. Zgłoszenie wniosku musi być skuteczne i powinno zainicjować wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego (tak np. NSA w wyroku z dnia 19 lutego 2010r., sygn. akt II FSK 1619/18 czy z dnia 25 maja 2009r., sygn. akt I FSK 982/07).

Ponadto na dzień złożenia wniosku o upadłość Spółka posiadała zaległości wobec kontrahentów na kwotę 1.706.761,41 zł, a wysokość jej zobowiązań przekroczyła wartość jej majątku (jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego K. w K. z dnia [...] stycznia 2012r., k. 61-63 akt administracyjnych).

W związku z tym Sąd ocenił jako zasadny wniosek organów wydających rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, że w okresie pełnienia przez Stronę obowiązków w zarządzie spółki wystąpiła powinność wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości z uwagi na trwałe zaprzestanie płacenia długów, stanowiące przesłankę upadłości określoną w art. 11 ust. 1 u.p.u.n.

Zasadnie, zdaniem Sądu, organy nie badały wystąpienia drugiej przesłanki upadłościowej, tj. sytuacji, w której zobowiązania dłużnika przekraczają wartość jego majątku. Wymienione w przepisach art. 11 u.p.u.n. przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość, mają charakter alternatywny i równorzędny i dlatego zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości przedsiębiorców. Skoro zatem organy wykazały zaistnienie przesłanki trwałego nieregulowania zobowiązań podatkowych, nie było konieczności wykazania zaistnienia drugiej przesłanki – nadwyżki zobowiązań spółki nad jej majątkiem.

Powyższe ustalenia, potwierdzające słabą kondycję finansową Spółki, skłoniły organ pierwszej instancji do przyjęcia stanowiska, iż już 4 kwietnia 2011 r. powinien najpóźniej zostać złożony przez Skarżącego wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki.

W związku z tym, zdaniem Sądu, organy zasadnie uznały, że wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki z dnia [...] lipca 2011 r. nie sposób uznać za złożonego we właściwym czasie.

Tym samym za zasadny należy uznać wniosek organów wydających rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, że Skarżący w okresie pełnienia obowiązków w zarządzie Spółki nie złożył we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie jej upadłości.

Skarżący nie przedstawił też mienia Spółki, które uwalniałoby go od odpowiedzialności.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia szeregu przepisów postępowania, a w szczególności art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 O.p., zdaniem Sądu, zarzuty te nie zasługiwały na uwzględnienie. Organy szczegółowo wyjaśniły Skarżącemu zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy i zagwarantowana została realizacja zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania. W toku prowadzonego postępowania zweryfikowano kondycję Spółki w okresie sprawowania przez Stronę funkcji w jej zarządzie, pod kątem podstaw wystąpienia przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości w świetle u.p.u.n. Podjętych zostało szereg czynności w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, a wyniki tych czynności zostały prawidłowo ocenione.

Stąd Sąd nie dostrzegł wad w przeprowadzonym postępowaniu, które wypełnia standardy powyżej przywołanych przepisów. Z kolei ustalony przez organy stan faktyczny stanowił podstawę do orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki na zasadzie art. 116 § 1 O.p.

Odnosząc się zaś do zarzutu skargi, że Sąd Rejonowy K. w K. w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2012r., oddalającym wniosek o ogłoszenie upadłości, wskazał, że trwałe niewykonywanie zobowiązań przez Spółkę miało miejsce w lipcu 2011r., co uzasadnia tezę Skarżącego o złożeniu wniosku o upadłość "we właściwym" czasie należy stwierdzić, że zarzut ten jest chybiony. Przede wszystkim wskazać należy, że z treści tego postanowienia nie wynika na, że Sąd rozpatrując wniosek o ogłoszenie upadłości uzyskał wiedzę, że Spółka miała zaległości z tytułu PFRON oraz, że zaległości te dotyczyły marca 2011r. Ponadto należy wskazać, że Sąd upadłościowy, wydając wskazane rozstrzygnięcie, bada wniosek w świetle przepisów u.p.u.n., a nie art. 116 O.p., do czego z kolei jest zobligowany organ prowadzący postępowanie w tym zakresie. W związku z tym ustalenia poczynione w tym względzie przez sąd upadłościowy nie były wiążące dla organów wydających rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.