Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 132/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6092 Melioracje wodne, opłaty melioracyjne
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 77 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędzia del. WSA Tomasz Świstak, po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z [...] września 2019 r. znak [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Białej Podlaskiej a Prezesem Wód Polskich przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania odwołania od decyzji w sprawie ustalenia obowiązku utrzymania urządzenia melioracji wodnych szczegółowych postanawia: wskazać Prezesa Wód Polskich jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z 9 września 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej wniosło o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Prezesa Wód Polskich jako organu właściwego do rozpoznania odwołania od decyzji w sprawie ustalenia obowiązku utrzymania urządzenia melioracji wodnych szczegółowych.

W uzasadnieniu wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej wyjaśniło, że Starosta Bialski zawiadomieniem z 30 listopada 2017 r. poinformował strony postępowania o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie utrzymania urządzenia wodnego na wskazanych działkach w m. [...].

Decyzją z [...] grudnia 2018 r. Starosta Bialski ustalił obowiązek utrzymania urządzenia melioracji wodnych szczegółowych przez wykonywanie stosownej konserwacji przedmiotowego rowu. Jak podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 77 ust. 1 i 2 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. , poz. 1121 ze zm.) w związku z art. 545 ust. 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm.) Od tej decyzja strona postępowania wniosła odwołanie do Prezesa Wód Polskich.

Prezes Wód Polskich przekazał odwołanie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Białej Podlaskiej. Prezes Wód Polskich stwierdził, że zgodnie z art. 527 ust. 1 Prawa wodnego z 2017 r., z dniem 1 stycznia 2018 r. zniesiono dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarski Wodnej, którzy w poprzednim stanie prawnym byli organami odwoławczymi w stosunku do starostów i marszałków województw, realizujących kompetencje organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego.

Nie podzielając stanowiska Prezesa Wód Polskich, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej wskazało, że na gruncie Prawa wodnego z 2001 r. nie było właściwym rzeczowym organem odwoławczym od decyzji wydanych w I instancji przez starostę na podstawie art. 77 ust. 1 i 2 Prawa wodnego z 2001 r. Zastosowanie w tej sprawie ma art. 545 ust. 4 Prawa wodnego z 2017 r.

W odpowiedzi na wniosek Prezes Wód Polskich wniósł o wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej jako organu właściwego do rozpoznania odwołania w tej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).

Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która uchyliła dotychczas obowiązującą ustawę Prawo wodne z 2001 r. (art. 573 ustawy Prawo wodne z 2017 r.). Jak wynika z akt sprawy postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte jeszcze podczas obowiązywania ustawy Prawo wodne z 2001 r. Przepisy prawa materialnego tej ustawy znajdą zatem zastosowanie w tej sprawie, zgodnie z regułą intertemporalną z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. Stosownie bowiem do art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 2017 r., "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej".

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy te należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2015 r., II OW 54/15 i II OW 55/15 oraz z 20 lipca 2018 r. II OW 14/18). W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych – na nowy organ gwarantuje "podążanie“ kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami. Akceptacja tego stanowiska ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu dotychczas właściwego w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2015 r., II OW 101/15).

Zgodnie z art. 77 ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r., utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki. Natomiast jeżeli obowiązek ten nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania (art. 77 ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r.). Kluczowe znaczenie dla ustalenia organu właściwego do rozpoznania odwołania od decyzji wydanej w trybie art. 77 ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r. ma w pierwszej kolejności ustalenie organu I instancji właściwego do wydania decyzji na podstawie tego przepisu. W konsekwencji należy ustalić organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla realizacji rowu melioracyjnego na gruncie obowiązujących obecnie przepisów Prawa wodnego z 2017 r. Rowy melioracyjne są urządzeniami wodnymi, których wykonanie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (art. 197 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 389 pkt 6 Prawa wodnego z 2017 r.). Organy właściwe do wydania pozwolenia wodnoprawnego zostały wskazane w art. 397 ustawy Prawo wodne z 2017 r. Organem właściwym w sprawie pozwoleń wodnoprawnych wydawanych na wniosek podmiotu innego niż Wody Polskie, jest właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej (art. 397 ust. 3 pkt 1 lit. a), c) i d)). Ustawodawca szczegółowo przedstawił przypadki, w których organ ten jest kompetentny do wydania pozwolenia wodnoprawnego, ale żaden z tych przypadków nie dotyczy realizacji przedmiotowego rowu melioracyjnego. We wszystkich innych przypadkach organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich, co wynika z art. 397 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b) Prawa wodnego z 2017 r. Oznacza to, że na gruncie obowiązujących obecnie przepisów organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla przedmiotowego urządzenia wodnego, wobec którego ma zostać wydana decyzja z art. 77 ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r., jest właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich, a nie starosta, który był właściwy na gruncie przepisów Prawa wodnego z 2001 r.

W tej sprawie doszło do wydania decyzji Starosty Bialskiego z 7 grudnia 2018 r. Nie ulega wątpliwości, że w poprzednim stanie prawnym, w takiej sytuacji organem odwoławczym byłby właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, a więc organ, który w obecnym stanie prawnym, pomimo podobieństwa w nazewnictwie, już nie funkcjonuje w strukturze organów administracji publicznej (art. 525 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego z 2017 r.). W takiej sytuacji zastosowanie powinien mieć art. 545 ust. 4 in fine Prawa wodnego z 2017 r., który przewiduje, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejście w życie tej ustawy, "organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli w poprzednim stanie prawnym organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej". W tej sprawie oznacza to, że organem wyższego stopnia wobec starosty orzekającego na podstawie art. 77 ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r. jest obecnie Prezes Wód Polskich, który rozpoznając odwołanie będzie zobowiązany z urzędu ocenić właściwość starosty do wydania decyzji w sprawie, uwzględniające ocenę prawną wyrażoną w niniejszym postanowieniu. Zarówno w poprzednim, jak i w obecnym stanie prawnym, samorządowe kolegium odwoławcze nie było i nie jest organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji wydanej na podstawie art. 77 ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r.

Z tych względów i na podstawie na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.