Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 51/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 10 § 1, art. 79 § 1, art. 79 § 2, art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 25 ust. 1, art. 25 ust. 2, art. 28 ust. 2, art. 28 ust. 4, art. 33 ust. 1, art. 35
journal: Dz.U. 2019 poz 1397
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15zzs(4)
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2021 r. sprawy ze skargi B.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz B.G. kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., [...] Wojewoda [...](zwany dalej "Wojewodą"), po rozpatrzeniu odwołania M.R.-G., uchylił decyzję Prezydenta Miasta [...] (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia [...] lipca 2020 r., [...] o wymeldowaniu odwołującej się z pobytu stałego w lokalu [...] na os. [...] w P. Jednocześnie w to miejsce organ drugiej instancji orzekł o odmowie wymeldowania M. R. – G. z lokalu.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] maja 2020 r. B.G. wniósł o wymeldowanie M.R.-G. z lokalu [...] na os. [...]w P.. Wyjaśnił, że zameldowana [...] marca 2020 r. opuściła mieszkanie, nie mieszka i nie ma tam jej rzeczy osobistych ani innych (k. 1-3 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Następnie w aktach utrwalono zaświadczenie z [...]Spółdzielni Mieszkaniowej [...]o tym, że B.G. przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do wyżej wskazanego lokalu, nabyte w drodze spadkobrania. Włączono także notatkę służbową potwierdzającą, że w mieszkaniu M.R.-G. zameldowano na pobyt stały (k. 5-6 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Pismami z dnia [...] maja 2020 r., [...] Prezydent zawiadomił B.G. oraz M. R.-G. o wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania. W pismach tych zawiadomiono strony, zgodnie z art. 79 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. dalej "K.p.a."), o terminie przesłuchań ich samych oraz drugiej ze stron. Nadto na podstawie art. 10 § 1 K.p.a., zawiadomiono zainteresowanych o możliwości zapoznania się z całością akt sprawy i o prawie do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego w terminie do 10 lipca 2020 r. (k. 7-10 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Kolejnymi pismami z dnia [...] maja 2020 r., [...]Prezydent zwrócił się do najbliższych sąsiadów stron i wyjaśnienie, czy lokal [...] jest zamieszkały, czy znają M.R. – G., czy mieszka ona w lokalu, kiedy ostatni raz ją w nim widziano, a jeżeli wskazana nie mieszka w lokalu, to jakie były okoliczności jego opuszczenia (k. 11-14 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Jeden z sąsiadów wyjaśnił, że nie ma wiedzy dotyczącej okoliczności sprawy (k. 16 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Drugi natomiast wskazał, że obecnie lokal [...] ([...]) jest zamieszkały przez B. G. M. R. – G. znał z widzenia, spotykał ją na klatce schodowej i wracając ze sklepu. Po ślubie i wprowadzeniu się do mieszkania we wrześniu 2018 r. sąsiad rozmawiał z M. R. – G. tylko raz w sprawie wyborów do Rady Osiedla. Zdaniem świadka M. R. – G. nie mieszka w lokalu od [...] marca 2020 r. Mieszkaniec wskazał, że widział ją ostatni raz [...] maja 2020 r., słyszał kłótnie oraz widział policję. Około [...] M. R. – G. wyszła z mieszkania i od tamtego czasu jej nie spotkał (k. 17 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Dnia [...] czerwca 2020 r. zeznania złożył B. G. (k. 18 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Zaznaczył, że przysługuje mu spółdzielczo własnościowe prawo do lokalu, którego dotyczy sprawa. M. R. – G. jest jego żoną. B. G. wskazał dalej, że [...] grudnia 2019 r. złożył pozew do sądu o rozwiązanie małżeństwa. [...] grudnia 2019 r. M. R. – G. wyjechała do rodziny na święta, po czym wróciła po 3 tygodniach na kilka dni. Następnie wyjechała na początku lutego i wróciła w połowie marca 2020 i znowu wyjechała [...] marca 2020 r. najprawdopodobniej do rodziny do T. (nie informowała gdzie i na jak długo wyjeżdża). Za każdym razem żona wnioskodawcy zabierała dużą walizkę z podstawowymi rzeczami. Z uwagi na nieporozumienia w małżeństwie i nieprzyjemną sytuację B.G. uznał, że wyjazdy żony są spowodowane tym, iż przygotowuje się ona do opuszczenia (wyprowadzki) z mieszkania. Doszedł do wniosku, że rzeczy które M. R. – G. zostawiła należy spakować. Wnioskodawca tak zrobił i wysłał rzeczy w formie paczek na adres jej rodziców. Żona, choć przyjeżdżała później do jego mieszkania, ale nigdy nie przywiozła rzeczy, które jej wysłał. Natomiast wyjeżdżając zabierała kolejne rzeczy. W dniu [...] maja 2020 r. pojawiła się w jego mieszkaniu na 2 godziny wraz ze swoją mamą (bez żadnych swoich rzeczy osobistych poza małą torebką). Zdaniem B. G. żona chciała sprowokować kłótnię. Wezwała policję bez uzasadnienia. Interwencja zakończyła się po 5 minutach pouczeniem pań i wyproszeniem z mieszkania. W tym dniu żona była ostatni raz w mieszkaniu, nie podejmowała żadnych prób powrotu. B. G. zaznaczył, że nie ma swobodnego dostępu do mieszkania, gdyż po [...] marca 2020 r. wymienił zamki w drzwiach wejściowych. Uczynił to ze względu na obawy, że pod jego nieobecność żona może zabrać dokumenty, rzeczy lub zainstalować kamery w mieszkaniu, aby go śledzić. Przyznał zarazem, że żona zwróciła się do niego dwukrotnie o wydanie kluczy do mieszkania (bezskutecznie). W mieszkaniu nie ma żadnych rzeczy należących do żony, jedynie w piwnicy przynależnej do mieszkania jest jej łóżko. Żona obecnie mieszka w T. w mieszkaniu swoich rodziców, nie pracuje, od września 2019 r. nie uczestniczy w żadnych kosztach związanych z utrzymaniem tego mieszkania. Podczas interwencji policji żona poinformowała policjanta, że pod powyższym adresem nie ma żadnych rzeczy i nie będzie tu mieszkać. Od [...]maja 2020 r. nie wykazywała żadnej chęci powrotu. B. G. dodał, że nie widzi możliwości powrotu żony do lokalu [...] na [...]w P., ponieważ jest bezpodstawnie oskarżany o przemoc fizyczną i psychiczną.

W dniu [...] czerwca 2020 r. zeznania złożyła także M. R. – G. (k. 19 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Wyjaśniła, że obecnie mieszka w różnych miejscach na terenie P., a także w mieszkaniu rodziców w T., gdzie ma najwięcej rzeczy osobistych. Do mieszkania rodziców mąż od stycznia 2020 r. systematycznie wysyłał jej rzeczy w paczkach. Domyśliła się, że mąż wysyłał je po to, aby z nim już nie mieszkała. Mąż sygnalizował również, aby się wyprowadziła, gdyż chce wynajmować 2 pokoje, ponieważ nie ma środków na utrzymanie siebie i domu. W tym czasie była bezrobotna i przebywała na zasiłku. M. R. – G. wskazała, że ostatecznie w spornym lokalu nie przebywa w sposób stały od [...] marca 2020 r. Wyjechała do rodziców w celu wsparcia ich w trudnych czasach (COVID 19). Opuszczenie tego lokalu miało charakter dobrowolny. W dniu [...]maja 2020 r. otrzymała od męża informację o zakazie powrotu do mieszkania, ze względu na przeprowadzany remont oraz panujący rozkład małżeństwa. W dniu [...] maja 2020 r. podjęła bezskuteczną próbę wejścia do mieszkania — okazało się, że zostały zmienione zamki w drzwiach wejściowych, o czym nie została poinformowana. Następnie [...] maja 2020 r. na zaproszenie męża przyjechała do mieszkania o wskazanej porze wraz z mamą. Mama nie została wpuszczona do lokalu. W trakcie rozmowy mąż stwierdził, że nie wyda jej kluczy do mieszkania, ponieważ w niestosowny sposób odniosła się do jego pozwu o rozwód i wniosła pozew o alimenty na nią. Wezwała policję. Interwencja policji spowodowana była agresywnym zachowaniem męża. Policjant sporządził notatkę z interwencji i następnie opuściła lokal mieszkalny. Od tego czasu nie była pod powyższym adresem, nie próbowała powrócić do tego mieszkania, nie widzi możliwości ponownego zamieszkania. Nie wie, czy jeszcze jakiekolwiek jej rzeczy są w tym mieszkaniu, poza krzesłami i łóżkiem. Jednocześnie M. R. – G.- zaznaczyła, że nie zgadza się na wymeldowanie z adresu zameldowania na pobyt stały, ponieważ pracowała i chce pracować na terenie P., a ponadto korzysta ze służy zdrowia w P..

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., [...]Prezydent, działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego ogłoszono w Dz. U. z 2021 r., poz. 510, dalej "u.e.l."), orzekł o wymeldowaniu M. R. – G. z pobytu stałego w lokalu [...] na os. [...]w P..

Organ, przedstawiwszy stan sprawy, stwierdził, że wyczerpane zostały przesłanki wymeldowania, to jest doszło do opuszczenia M. R. – G. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się.

Prezydent argumentował, że należy zauważyć, iż materialno-prawną przesłanką wymeldowania jest art. 35 u.e.l., zgodnie z którym organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 ustawy decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Istotnym zatem zagadnieniem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie, czy strona "opuściła miejsce stałego pobytu". Organ wyjaśnił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów (przywołano wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2017 r., II OSK 2130/15 oraz z dnia 15 maja 2010 r., II OSK 851/09).

Dalej Prezydent, przytaczając między innymi pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 stycznia 2013 r., II SA/Go 842/12, akcentował, że wymagane cechy "dobrowolności" i "trwałości" opuszczenia lokalu nie wynikają z art. 35 u.e.l., ale zostały wypracowane przez orzecznictwo. Prezydent przedstawił prezentowane dotychczas poglądy i skonkludował, że trwałe opuszczenie lokalu to sytuacja, gdy dochodzi do opuszczenia go jako miejsca koncentrowania się w nim centrum życiowego, a więc jego ważnej funkcji, którą dotychczas pełnił.

Analizując materiał dowodowy organ uznał, że opuszczenie lokalu w powyższym rozumieniu przez M. R. – G. potwierdzają: (1.) wniosek B. G. o wymeldowanie z dnia [...] maja 2020 r. z którego wynika, że [...] marca 2020 r. taż ten lokal; (2.) pismo e-mail z dnia [...]czerwca 2020 r. sąsiada, w którym potwierdza on informację zawarte we wniosku o wymeldowanie, (3.) zeznanie B. G. , w którym potwierdza on, że M. R. –G. wyprowadziła się ze spornego lokalu [...] marca 2020 r., nie ma w nim żadnych jej rzeczy osobistych jak również nie ma ona do niego swobodnego dostępu oraz (4.) zeznanie samej M. R. – G., w którym ta potwierdza, że [...] marca 2020 r. w sposób dobrowolny wyprowadziła się z lokalu i że nie widzi możliwości ponownego zamieszkania w nim.

Zdaniem Prezydenta interesy życiowe M. R. – G. nie koncentrują się w mieszkaniu [...] na [...]w P.. Potwierdza to zebrany materiał jak i sama zainteresowana w zeznaniach, akcentując, że nie mieszka w lokalu i nie zamierza do niego powrócić. Organ zaznaczył też, iż M. R. – G , jak twierdzi, opuściła lokal dobrowolnie. Za dobrowolnością przemawia fakt, iż opuszczenie przez wymienioną lokalu było wynikiem jej woli, a okres od kiedy tam nie mieszka, to jest od [...] marca 2020 r., rozumiany jest jako trwałe zerwanie więzi z miejscem stałego zameldowania i skoncentrowanie swojego życia osobistego w nowym miejscu.

Końcowo Prezydent nadmienił, że utrzymywanie zameldowania M. R. - G pod powyższym adresem stanowiłoby fikcję meldunkową, na co przepisy z zakresu ewidencji ludności nie pozwalają. Ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu wskazanej osoby. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem.

Odwołanie od decyzji Prezydenta złożyła wniosła M. R. – G. . Domagając się uchylenia decyzji, przedstawiła okoliczności sprawy w innym świetle – ze swojej perspektywy. Zaznaczyła, że jest co prawda faktem, że nie przebywa w sposób stały w lokalu od [...] marca 2020 r., jedna nie oznacza to, iż wyprowadziła się z mieszkania. To mąż B. G.uniemożliwił jej w nim zamieszkiwanie. Przygotowywał się do tego już do dłuższego czasu. Podczas pobytu zainteresowanej u rodziców w Święta Bożego Narodzenia w 2019 r. sukcesywnie przesyłał jej paczki z rzeczami na adres jej rodziców. M. R. -G nie przywoziła rzeczy z powrotem, gdyż były one ciężkie, a ona nie posiada samochodu. Ponadto zainteresowana wskazała, że jej pobyt u rodziców od [...] marca 2020 r. związany był z sytuacją związaną z epidemią koronawirusa, a ona chciała wspomóc rodziców.

Najistotniejszą kwestią, na którą M. R. - G zwróciła uwagę było także to, że w trakcie postępowania rozwodowego wniosła o zabezpieczenie jej pokoju w mieszkaniu męża. Miała więc prawo wyjechać z mieszkania i do niego wrócić. O tym zamiarze zresztą B. G. został zawiadomiony.

W dalszej obszernej argumentacji odwołania M. R. - G akcentowała, że opuszczenie przez nią lokalu w marcu 2020 r. nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego. Wyjechała do rodziców w szczególnej sytuacji związanej z zagrożeniem związanym z epidemią, pozostawała z nimi, a podróże do P. byłyby bardzo utrudnione (wobec obostrzeń w poruszaniu się). Fakt, że nie wracała do mieszkania nie świadczy więc, że się z niego wyprowadziła. Nie przebywanie w lokalu (od marca do maja 2020 – uw. Sądu) trwało [...] dni. Zaistniały stan nie oznaczał, że M. R. – G. zrezygnowała z zamieszkania. Informowała zresztą B. G. o powodach pobytu u rodziców.

Przy piśmie z dnia [...] października 2020 r. pełnomocnik M. R. – G. nadesłała datowany na [...] kwietnia 2020 r. poświadczony za zgodność z oryginałem odpis odpowiedzi z na pozew rozwodowy B. G.. W odpowiedzi tej zawarła skierowany do sądu wniosek o zabezpieczenie korzystania przez pozwaną (M. R. - G) z mieszkania powoda na czas trwania postępowania (k. 27-46 akt administracyjnych organu drugiej instancji).

Przy piśmie z dnia [...] listopada 2020 r. także B. G. przedstawił do akt sprawy wymeldowanie materiały z postępowania rozwodowego (pozew rozwodowy i replikę na odpowiedź na pozew) (k. 52-71 akt administracyjnych organu drugiej instancji).

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., [...]Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 35 u.e.l. orzekł, jak wskazano na wstępie niniejszego uzasadnienia, czyli uchylił decyzję Prezydenta i orzekł o odmowie wymeldowania M. R. – G..

Organ odwoławczy przedstawiwszy obszernie i szczegółowo materiał dowodowy wyprowadził z niego odmienne wnioski, aniżeli organ pierwszej instancji. Przyznał, że M. R. – G. w lokalu [...] na os. [...]nie mieszka od [...] marca 2020 r. Zdaniem Wojewody należy jednak stwierdzić, że wymieniona nie opuściła lokalu dobrowolnie i trwale. Wprawdzie dobrowolnie wyjechała do swoich rodziców w celu wsparcia ich w okresie pandemii, jednakże po powrocie do lokalu nie miała do niego dostępu z uwagi na wymianę zamków w drzwiach wejściowych i nie udostępnienie jej kluczy przez B. G.. Bezskuteczną próbę wejścia do mieszkania podjęła [...] maja 2020 r. Jak wskazał wnioskodawca, po [...] marca 2020 r. zmienił zamki w drzwiach wejściowych. M. R. – G. dwukrotnie zwracała się do niego o wydanie jej kluczy do mieszkania, jednak nie wyraził na to zgody.

Wojewoda podkreślił, że zamiar powrotu do mieszkania M. R. – G. wyraziła wnosząc do Sądu Okręgowego [...], w ramach sprawy z powództwa B. G. o rozwód (sygn. akt [...]), o oddalenie wniosku o orzeczenie jej eksmisji z przedmiotowego mieszkania jako całkowicie niezasadnego oraz o zabezpieczenie korzystania z mieszkania na czas trwania postępowania rozwodowego poprzez zapewnienie jej praw do przebywania w nim i uregulowanie użytkowania pomieszczeń wspólnych, takich jak kuchnia, łazienka, korytarz, salon i oraz zapewnienie użytkowania sprzętów AGD, będących na wyposażeniu mieszkania.

Powołując się na powyższą okoliczność organ odwoławczy wyjaśniał dalej, że sąd nie wyznaczył terminu rozprawy celem rozpoznania wniosku o zabezpieczenie korzystania z mieszkania. W ocenie Wojewody, choć wprawdzie M. R. –G. zeznała do protokołu z [...]. czerwca 2020 r. że nie widzi możliwości ponownego zamieszkania, ponieważ obawia się zachowania męża wobec niej, jednakże w świetle treści złożonego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji o jej wymeldowaniu ze spornego lokalu, w tym przedstawienia przy odwołaniu dowodu podjęcia działań zmierzających do zabezpieczenia jej praw do korzystania z mieszkania, należy uznać, że ostatecznie M. R. –G. zamierza powrócić do lokalu [...]na os. [...] w P..

Skargę na decyzję Wojewody wniósł B. G. domagając się jej uchylenia w całości i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie art. 8 K.p.a. (poprzez pominięcie dowodów przez niego przedłożonych, przy jednoczesnym uznaniu za prawdziwe dowodów złożonych przez M. R. –G.), art. 7 K.p.a. (poprzez nie podjęcie wszelkich starań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu strony przy rozstrzyganiu) oraz art. 77 § 1 K.p.a. (poprzez nie zebranie materiału dowodowego i nie rozpatrzenie go w sposób wyczerpujący, w tym zwłaszcza poprzez oparcie rozstrzygnięcia na okoliczności, że M.R. –G. wystąpiła o zabezpieczenie prawa do zamieszkiwania w lokalu, podczas gdy wniosek ten został prawomocnie zwrócony, a więc należy go uznać za niebyły). B. G. zarzucił też organowi, że błędnie ocenił fakt pobytu M. R. – G. u rodziców jako usprawiedliwiony, podczas gdy jej rodzice nie wymagali opieki. Skarżący zaznaczył też, że rozstrzygając sprawę należy pamiętać, iż obecnie meldunek pełni rolę porządkową w kontekście kwarantanny ze względu na COVID19. Zaznaczył przykładowo, że jego mieszkanie zostało objęte kwarantanną.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko (k. 20-22 akt sądowych).

Przy piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. B. G. przedstawił odpisy pism procesowych i zarządzeń z postępowania rozwodowego, w tym: zarządzenie Sądu Okręgowego [...]z dnia [...]maja 2020 r., [...], w którym zarządzono zwrot wniosku o zabezpieczenie zawartego w odpowiedzi na pozew rozwodowy z dnia [...] kwietnia 2020 r. i wskazano, że zwrot wniosku o zabezpieczenie nastąpił z uwagi na brak odpisu wniosku dla strony przeciwnej oraz brak opłaty (k. 41-63 akt sądowych).

W piśmie z dnia [...]lutego 2021 r. M. R. – G. podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, które wyraziła na etapie postępowania administracyjnego. Argumentowała, że opuszczenie przez nią lokalu nie było dobrowolne. M. R. – G. chce zamieszkiwać w P., natomiast do lokalu nie mogła dotychczas powracać, gdyż było to utrudnione przez koszty podróży, a ostatecznie też uniemożliwione przez skarżącego (wymiana zamków, nie wydanie kluczy). Z kolei uzgodnione próby wejścia do mieszkania spotykały się z agresją B. G. i argumentacją braku podstaw prawnej wejścia (k. 72-74 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). M. R. – G. nie odniosła się do podniesionej kwestii zwrotu wniosku o zabezpieczenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione postawy. B. G. wykazał bowiem, że zachodzi potrzeba weryfikacji materiału dowodowego w kontekście przedstawionych przez niego nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dacie orzekania, a nieznanych organowi.

Przedmiotem postępowania administracyjnego objętego kontrolą legalności w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest wymeldowanie M. R. –G. z lokalu [...] na os. [...]w P..

Rozpoczynając od rozważań prawnych wskazać należy, że stosownie do art. 25 ust. 1 i 2 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z kolei pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Jak przy tym wynika z art. 28 ust. 4 u.e.l., zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Wobec tego obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się (art. 33 ust. 1 u.e.l.). Jeśli jednak nie dopełni tego obowiązku, organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania (art. 35 u.e.l.).

W kontekście powyższego wyjaśnić należy, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, to jest w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociaż okazjonalne kontakty z sąsiadami.

Na pojęcie zamieszkiwania składają się dwa elementy: faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu.

W tym miejscu można zaznaczyć, że ujawnia się pewna trudność dowodowa, gdy chodzi o ocenę zamiaru osoby wymeldowywanej opuszczenia lokalu, gdyż okoliczności z tym związane niejako ze swej istoty nie mają charakteru uzewnętrznionego. W każdym razie, nawet gdy podłożem wyprowadzki jest rodzaj przymusu sytuacyjnego, to wydarzenia o tym świadczące mają miejsce w zamkniętych relacjach rodzinnych.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że w sytuacji, w której istnieje konflikt rodzinny utrudniający funkcjonowanie danej osoby w miejscu dotychczasowego stałego pobytu, przesłanka istnienia woli opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu może zostać uznana za spełnioną, gdy ziści się z upływem czasu inna obiektywna okoliczność. Za taką uznaje się fakt, że osoba zainteresowana nie podejmuje w rozsądnym terminie formalnych działań prawnych zmierzających do przywrócenia swojego pobytu w miejscu zameldowania. Przyjmuje się, że brak tego działania należy traktować jako dorozumianą i następczą akceptację stanu trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. O opuszczeniu lokalu można wobec tego mówić wówczas, gdy dana osoba, która opuściła lokal wskutek zewnętrznych przyczyn (na przykład sytuacji rodzinnej), nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Nieskorzystanie z takich środków prawnych w długim okresie czasu jest uzewnętrznieniem zamiaru rezygnacji z nich i powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Ochrona prawna, o którą taka osoba powinna zabiegać, aby powstrzymać skutek wymeldowania z lokalu, realizowana jest na drodze powództwa posesoryjnego w trybie art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego lub w szczególnych okolicznościach (chociażby trwającego procesu) w drodze innych inicjatyw procesowych zmierzających do ochrony posiadania – na przykład wniosku o zabezpieczenie. Samo więc wyrażanie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu bez przełożenia tej woli na realne działania prawne będące uzewnętrznieniem tej woli, jest wystarczającą okolicznością do uznania, że doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2017 r., II OSK 215/17 i z dnia 20 lipca 2018 r., II OSK 2036/16 (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe na realia rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że faktem bezspornym jest, iż M. R. –G. w lokalu [...] na os. [...]w P. nie zamieszkuje od [...] marca 2020 r., a więc do daty rozstrzygania kontrolowanej sprawy przez Wojewodę był to okres 8 miesięcy, a do daty wydania niniejszego wyroku – blisko roku i 4 miesięcy.

W odwołaniu pełnomocnik M. R. –G. podniosła okoliczności, które miały fundamentalne znacznie dla sprawy, gdyż poza odmienną oceną stanu faktycznego (z perspektywy wymeldowywanej odwołującej się) zwróciła uwagę właśnie na kwestię, o której wspomniano w rozważaniach prawnych przedstawionych na poprzednich stronach niniejszego uzasadnienia. Otóż M. R. –G. podniosła i wykazała, że w datowanej na [...] kwietnia 2020 r. odpowiedzi na pozew rozwodowy wystąpiła o zabezpieczenie jej możliwości zamieszkiwania w lokalu (zob. k. 44 akt administracyjnych organu drugiej instancji).

Gdyby poprzestać na ustaleniu powyższego należałoby bez najmniejszych wątpliwości podzielić stanowisko Wojewody wyrażone w decyzji z dnia [...] listopada 2020 r., [...]. Jak wyjaśniono w przedstawionych wyżej rozważaniach, w sytuacji, gdy dobrowolność opuszczenia lokalu przez wymeldowywanego jest dyskusyjna w świetle okoliczności wyprowadzki, podważyć ją może podjęcie, w więc uzewnętrznienie, przez zainteresowanego inicjatywy o charakterze prawnym zmierzającej do przywrócenia dotychczasowego, faktycznego stanu zamieszkania. Jeżeli bowiem osoba, wobec toczy się postępowanie o wymeldowanie, podejmuje w rozsądnym czasie skuteczne i znajdujące usprawiedliwienie w przepisach (co do skuteczności) działania prawne w celu ponownego zamieszkania w lokalu, to przesłanka dobrowolności wymeldowania nie będzie zachodzić.

W niniejszej sprawie, gdy Wojewoda wydawał decyzję z dnia [...] listopada 2020 r., [...], pozostawał on w przekonaniu, że wniosek M. R. –G. o zabezpieczenie jej możliwości zamieszkania w lokalu [...] na os. [...]w P. datowany na [...] kwietnia 2020 r. (zawarty w treści odpowiedzi na pozew rozwodowy B.G. jest zawisły i nie rozpoznany. Tymczasem, jak podniósł w skardze B.G. (patrz zarzut 3.), a później uprawdopodobnił (patrz zarządzenie Sądu Okręgowego [...] z dnia [...]maja 2020 r., [...]– k. 63 akt sądowych) – [...] maja 2020 r. wniosek M. R. –G. o zabezpieczenie został zwrócony przez Sąd z powodu jego nie opłacenia oraz nie wypełnienia przez wnioskodawczynię warunków formalnych (brak odpisu dla strony przeciwnej).

W kontekście powyższego – jak trafnie podnosi B. G. – zachodzi prawdopodobieństwo, że doszło do zaniechania przez M. R. –G. podstawowych wymogów formalnych mających na celu zapewnienie, aby jej wnioskowi o zabezpieczenie nadano dalszy bieg. Nie można wobec tego wykluczyć, że prawna inicjatywa w kierunku powrotu do lokalu okazała się nieskuteczna z powodów leżących po jej stronie, a zarazem może być poczytywana za wyraz rezygnacji z chęci powrotu do lokalu. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że zwrot wniosku M. R. –G. nastąpił [...]maja 2020 r., a [...] listopada 2020 r. Sąd zarządził zwrócić uiszczoną tytułem tego wniosku opłatę w wysokości ... zł.

Ujawnienie zarządzenia o zwrocie wniosku o zabezpieczenie, którego wywiedzenie przez M. R. –G. było fundamentem decyzji z dnia [...] listopada 2020 r., [...], oznacza, że zachodzi potrzeba dodatkowej weryfikacji okoliczności sprawy w tym kontekście. Istnieje bowiem prawdopodobieństwo, że osoba wymeldowywana – wbrew dotychczasowym ustaleniom – nie podjęła wcale skutecznie działań, które mogłyby świadczyć o jej woli powrotu do lokalu [...] na os. [...]w P.. Jeżeli jej wniosek rzeczywiście zwrócono skutecznie [...] maja 2020 r. i nie był on dalej popierany, to oznaczałoby to w istocie, że skarżąca zrezygnowała z woli dalszego zamieszkiwania we wskazanym lokalu.

Mając na uwadze powyższe, a zwłaszcza fakt, że w toku postępowania sądowego ujawniono nowe okoliczności mogące mieć istotne znaczenie dla sprawy, Sąd orzekł o uchyleniu decyzji Wojewody na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Zachodzi przy tym konieczność zweryfikowania, czy działania prawne M. R. – G. ukierunkowane na powrót do lokalu były przez nią kontynuowane, czy też ich w zupełności (przez nie wypełnienie braków formalnych lub fiskalnych) zaniechała.

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2021 r. (k. 1 verte pkt XIV akt sądowych).

O kosztach sądowych orzeczono w punkcie II. wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., a na zasądzone koszty złożyła się kwota uiszczonego wpisu od skargi.