Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 171/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 9 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2019 roku sprawy ze skargi M. R. i S. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia zajęć wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z [...] o odmowie uchylenia M. i S.R. zajęć wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku A S.A. dokonanych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z 12 czerwca 2017 r. Nr [...] oraz z 12 października 2017 r. Nr [...] wystawionych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na małżonków S. R. i M. R., obejmujących zaległości z tytułu kary pieniężnej nałożonej w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniami z 12 kwietnia 2016 r. oraz z 11 marca 2016 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. na podstawie tytułu wykonawczego z 12 czerwca 2017 r. Nr [...] skierował zawiadomienie z 6 października 2017 r. o zajęciu wierzytelności małżonków z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. Przedmiotowe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zobowiązani otrzymali 10 października 2017 r. Pismem z 6 października 2017 r. bank poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia. Z kolei 20 listopada 2017 r. organ egzekucyjny na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] skierował zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. Zawiadomienie to wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone zobowiązanym 23 listopada 2017 r. Pismem z 15 marca 2018 r. bank poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia.

Pismem z 24 października 2017 r. zobowiązani wnieśli o uchylenie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, zarzucając naruszenie art. 7 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314) - dalej "u.p.e.a.", poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego niewłaściwego ze względu na nadmierną uciążliwość dla zobowiązanych. Powyższy wniosek M. i S. R. powtórzyli w piśmie z 16 listopada 2017 r. W kolejnych pismach z 1 grudnia 2017 r. oraz z 3 stycznia 2018 r. zobowiązani wnieśli o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych.

Pismem z 4 stycznia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. wezwał zobowiązanych do wyjaśnienia ich intencji zawartych w powyższych pismach.

W odpowiedzi zobowiązani podtrzymali wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z uwagi na istnienie przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniami z 26 lutego 2018 r. i 2 marca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze z 12 czerwca 2017 r. Nr [...] oraz 12 października 2017 r. Nr [...]. Jednocześnie postanowieniem z 26 lutego 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. zwolnił spod egzekucji środki pieniężne na rachunku bankowym w A do kwoty wolnej od potrąceń egzekucyjnych, tj. 760 zł.

6 kwietnia 2018 r. M. i S. R. złożyli kolejny wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] i [...]. Wnioskodawcy podnieśli, że stanowisko Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. dotyczące wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest całkowicie bezpodstawne. Ich zdaniem należności objęte tytułami wykonawczymi o numerach: [...] i [...] nie są wymagalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17 wstrzymał wykonanie postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku gospodarczo - inwentarskiego oraz postanowieniem z 23 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 672/16 wstrzymał wykonanie postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki stodoły do czasu prawomocnego oddalenia skargi. Zdaniem M. i S. R. powyższe stanowi w oparciu o art. 61 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu lub na wniosek wierzyciela, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego.

16 kwietnia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. wydał postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] i Nr [...].

Zawiadomieniami z 23 kwietnia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. poinformował dłużnika zajętej wierzytelności o wstrzymaniu realizacji zajęć z rachunku bankowego z dniem 23 kwietnia 2018 r., a zawiadomieniem z 25 kwietnia 2018 r. organ egzekucyjny poinformował bank o zwolnieniu spod egzekucji kwoty 760 zł.

Pismem z 27 lipca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. wezwał M. i S. R. do sprecyzowania żądania zawartego we wniosku z 6 kwietnia 2018 r. poprzez wskazanie przesłanek oraz przedłożenie dowodów potwierdzających istnienie przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia czynności egzekucyjnych. Powyższe wezwanie zobowiązani odebrali 30 lipca 2018 r. i nie udzielili odpowiedzi.

Pismem z 31 lipca 2018 r. organ egzekucyjny zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o zajęcie stanowiska w przedmiocie wniosku strony o uchylenie zajęcia.

Postanowieniem z 11 września 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. odmówił uchylenia zajęć wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dokonanych zawiadomieniami z 6 października 2017 r. oraz z 20 listopada 2017 r. W uzasadnieniu organ egzekucyjny podkreślił, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego oznacza, iż organ nie może podejmować żadnych czynności mających na celu ustalenie faktycznej sytuacji finansowej zobowiązanych. W sytuacji więc, gdy zajęcie rachunku bankowego jest jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym, wyrażenie zgody na uchylenie zajęcia rachunku bankowego oznaczałoby, że nie ma żadnej gwarancji, iż w przypadku utrzymania w mocy wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi oddalających skargi M. i S. R. na postanowienia wierzyciela, organ egzekucyjny zdoła wyegzekwować środki pieniężne należne wierzycielowi. Tymczasem organ egzekucyjny zgodnie z obowiązującymi przepisami, może pozytywnie rozpatrzeć wniosek o uchylenie zajęcia, gdy interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie.

M. i S. R. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł., zarzucając mu naruszenie:

- art. 7 i art. 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) - dalej " k.p.a.", poprzez ich niezastosowanie oraz pominięcie istotnych w sprawie dowodów w postaci postanowienia WSA w Łodzi z 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17 oraz z 23 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 672/16, co skutkowało błędnym uznaniem, iż należności objęte tytułem wykonawczym nr [...] z 12 czerwca 2017 r. oraz tytułem wykonawczym nr [...] z 12 października 2017 r. są wymagalne;

- art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez wskazanie przez organ egzekucyjny, że postępowanie egzekucyjne powinno podlegać zawieszeniu, a nie umorzeniu z uwagi na brak wymagalności obowiązku.

Powołanym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a. w przedmiocie uchylenia czynności egzekucyjnych jest postępowaniem wpadkowym w obrębie postępowania egzekucyjnego o stosunkowo wąsko zarysowanym zakresie, a jego istotę stanowi ustalenie, czy w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego, możliwe jest na podstawie przesłanek zawartych w tym przepisie, podjęcie mającego uznaniowy charakter rozstrzygnięcia o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wskazał, że w piśmie z 16 kwietnia 2018 r. wierzyciel wyraził swoje stanowisko co do wniosku strony o uchylenie zajęć, podnosząc, iż ostateczne postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie mogą zostać wzruszone w drodze zwyczajnych środków administracyjnych, co oznacza że są wykonalne i nałożone nimi grzywny powinny być egzekwowane. Zdaniem organu II instancji w zaistniałych w sprawie okolicznościach zasadne jest zatem przyjęcie przez organ egzekucyjny, zajęcie rachunku bankowego jest jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym, a wyrażenie zgody na jego uchylenie oznaczałoby, że nie ma żadnej gwarancji, iż w przypadku utrzymania w mocy wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi oddalających skargę M. i S. R. na postanowienia wierzyciela, zdoła się wyegzekwować środki pieniężne należne wierzycielowi. Organ odwoławczy przypomniał następnie, że zasadniczym celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania ciążącego na zobowiązanym obowiązku. W postępowaniu egzekucyjnym ochronie podlega nie tylko interes zobowiązanego, ale także wierzyciela, strona nie może oczekiwać od organu egzekucyjnego takich działań, które spowodują, że egzekucja okaże się całkowicie bezskuteczna.

Organ II instancji podkreślił, że nie kwestionuje, iż zobowiązani znajdują się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, jednakże wobec nieuregulowania zobowiązania, strona powinna liczyć się z zagrożeniem wszczęcia egzekucji do wszystkich składników majątkowych. Organ wskazał jednocześnie, że zgodnie z zasadą poszanowania minimum egzystencji, postanowieniem z 26 lutego 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. zwolnił spod egzekucji środki pieniężne na rachunku bankowym w A do kwoty wolnej od potrąceń egzekucyjnych, tj. 760 zł. Z uwagi na wstrzymanie realizacji zajęcia rachunku bankowego spowodowane zawieszeniem postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z 25 kwietnia 2018 r. poinformował bank o zwolnieniu spod egzekucji kwoty 760 zł. M. i S. R., występujący o uchylenie zajęć egzekucyjnych, posiadają zaległości w wysokości 167.202,00 zł i 94.318,00 zł. Przychylenie się do ich wniosku i uchylenie spod zajęcia egzekucyjnego powyższego rachunku bankowego, uniemożliwiłoby zaspokojenie należności objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., a więc zrealizowanie podstawowego celu postępowania egzekucyjnego, jakim jest doprowadzenie do wykonania ciążącego na zobowiązanych obowiązku. Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego w rozumieniu art. 58 § 2 u.p.e.a. nie może bowiem prowadzić do sytuacji, że egzekucja, po podjęciu zawieszonego postępowania, okaże się bezskuteczna.

Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu zarzutów dotyczących naruszenia przez organ egzekucyjny art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. organ zauważył, że argumentacja strony w tym zakresie zmierza w istocie do podważenia zasadności zawieszenia postępowania egzekucyjnego zamiast jego umorzenia. Natomiast kwestia zasadności zawieszenia postępowania egzekucyjnego wykracza poza zakres przedmiotowy rozpatrywanej sprawy i z tego powodu wskazane zarzuty strony nie mogą być merytorycznie rozpatrzone w toku postępowania odwoławczego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. wnieśli M. R. i S. R., powielając zarzuty zawarte w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, tj:

1. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz pominięcie istotnych w sprawie dowodów w postaci postanowienia WSA w Łodzi z 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku gospodarczo-inwentarskiego oraz postanowienia WSA w Łodzi z 23 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 672/16 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki stodoły do czasu prawomocnego oddalenia skargi, co skutkowało błędnym uznaniem, iż należność objęta tytułem wykonawczym nr [...] z 12 października 2017 r. oraz należność objęta tytułem wykonawczym nr [...] z 12 czerwca 2017 r., są wymagalne;

naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez wskazanie w treści postanowienia, że postępowania egzekucyjne winny podlegać zawieszeniu, pomimo iż powinny podlegać umorzeniu z uwagi na brak wymagalności obowiązków.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonych postanowień i umorzenie postępowań egzekucyjnych z uwagi na to, że obowiązki objęte tytułami egzekucyjnymi nie są wymagalne.

W uzasadnieniu skargi jej autorzy, powołując się na postanowienie NSA z 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 901/18, podnieśli, że wykonanie zaskarżonych rozstrzygnięć nadal pozostaje wstrzymane na podstawie postanowień sądu z 23 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 672/16 oraz z 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17, do czasu uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę lub wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę. Tym samym skarżący korzystają z ochrony tymczasowej bez żadnej przerwy.

W dalszej kolejności skarżący odnieśli się do zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., podkreślając, że obowiązkiem organu administracji jest zgromadzenie całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy oraz dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Wnoszący skargę zwrócili uwagę na swą ciężką sytuację zdrowotną i materialną. Wskazali, że ukończyli 70 lat S. R. choruje na serce i reumatyzm, w styczniu 2014 r. przebywał w szpitalu, a w październiku 2014 r. otrzymał skierowanie do szpitala. Również M. R. ma liczne problemy zdrowotne, nasilone z powodu tragicznej śmierci syna w wypadku samochodowym. Dochody uzyskiwane przez zobowiązanych z tytułu świadczeń emerytalnych są niskie. M. R. otrzymuje 780 zł miesięcznie, zaś S. R. 980 zł miesięcznie. Kwoty te wystarczają jedynie na pokrycie niezbędnych wydatków, jak leczenie i wyżywienie. Skarżący podkreślili, że zajęcie ich konta, przy braku innych możliwości finansowania potrzeb, zagraża ich zdrowiu i życiu. Skarżący nie posiadają bowiem innych środków do życia, z wyjątkiem oszczędności przeznaczonych na opał w wysokości 7.000 zł rocznie. Natomiast ponoszą opłaty za prąd w wysokości 800 zł na dwa miesiące oraz duże wydatki na leczenie. Ponadto dom, w którym mieszkają wymaga remontu, gdyż z dachu leje się do środka woda. Podsumowując skarżący stwierdzili, że zajęcie ich konta nosi cechy niesprawiedliwości i nieadekwatności. W ich ocenie interes zobowiązanych do korzystania ze zgromadzonych środków finansowych w celu leczenia, ponoszenia opłat czy zakupu wyżywienia jest ważniejszy niż roszczenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.) – dalej "p.p.s.a" sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W niniejszej sprawie kontroli sądu poddane zostało postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. z 4 stycznia 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z 11 września 2018 r. o odmowie uchylenia czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia rachunku bankowego. Natomiast wniosek skarżących dotyczący umorzenia postępowania egzekucyjnego podlegał odrębnemu rozpoznaniu przez organy egzekucyjne. Na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z 17 września 2018 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego skarżący wystąpili ze skargą do tutejszego sądu, który wyrokiem z 27 lutego 2019 roku skargę tę oddalił. Dlatego też zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., jako pozostające poza zakresem przedmiotowego postępowania nie mogły podlegać ocenie sądu w tym postępowaniu.

Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 58 u.p.e.a. Zgodnie z art. 58 §1 u.p.e.a. w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Z kolei § 2 cytowanego artykułu stanowi, że organ egzekucyjny może jednak uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych. Jak z powyższego wynika sam fakt zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie oznacza automatycznego uchylenia czynności egzekucyjnych, wręcz przeciwnie, czynności te zgodnie z art. 58 § 1 u.p.e.a. pozostają w mocy, jedynie po spełnieniu przesłanek z art. 58 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny może, uchylić dokonane wcześniej czynności egzekucyjne.

Organ trafnie w zaskarżonym postanowieniu wskazał, iż uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych uzależnione jest od łącznego wystąpienia czterech przesłanek wynikających z art. 58 u.p.e.a. Po pierwsze może ono nastąpić tylko w czasie, gdy postępowanie egzekucyjne jest zawieszone. Po drugie, musi być ono uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego. Po trzecie uchyleniu czynności egzekucyjnych nie może stać na przeszkodzie interes wierzyciela, przy czym interesu tego nie można utożsamiać ze zgodą wierzyciela. Natomiast ostatnia przesłanka sprowadza się do wykluczenia nabycia przez osoby trzecie praw na skutek czynności egzekucyjnej, która ma zostać uchylona. Bezsporne jest, iż w niniejszej sprawie osoby trzecie nie nabyły praw na skutek dokonanej czynności egzekucyjnej, wobec czego przesłanka ta nie miała w sprawie zastosowania.

Z art. 58 u.p.e.a. wynika, iż organ egzekucyjny może uchylić dokonane jeszcze przed zawieszeniem postępowania egzekucyjnego czynności egzekucyjne, a rozstrzygnięcie w tej sprawie ma charakter uznaniowy ("może uchylić"). Ocena racjonalności pozostawania w mocy czynności egzekucyjnych powinna być dokonywana z uwzględnieniem zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli ( por. P. Pietrasz komentarz do art. 58 w Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, red. D.R.Kijowski, LEX 2015, str. 541-542). Postępowanie prowadzone na art. 58 u.p.e.a., jest jedynie pewnego rodzaju postępowaniem wpadkowym w obrębie postępowania egzekucyjnego, o stosunkowo wąsko zarysowanym zakresie, a jego istotę stanowi ustalenie, czy w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w oparciu o przesłanki zawarte tym przepisie, możliwe jest podjęcie mającego uznaniowy charakter rozstrzygnięcia o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2033/10 LEX nr 1218934). Mając na uwadze powyższe należy przyjąć, iż przed wydaniem rozstrzygnięcia organ powinien zbadać wszystkie aspekty sprawy, a w szczególności argumenty podniesione zarówno przez zobowiązanego jak i wierzyciela, dokonać ich obiektywnej analizy i kierując się przesłankami zawartymi w art. 58 § 2 u.p.e.a. oraz zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a. wydać rozstrzygnięcie. Postanowienie w przedmiocie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Kontrola legalności takiego postanowienia sprowadza się do ocenienia przez sąd, czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, w szczególności ustaleniem czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, czy materiał ten prawidłowo ocenił, czy rozważył wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia, czy nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów oraz czy prawidłowo uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie.

Sąd stwierdził, że w rozpoznanej sprawie organ orzekający naruszył przepisy postępowania w stopniu, uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia, bowiem w kontrolowanym postępowaniu nie ustalono w prawidłowy sposób, czy przesłanki uchylenia zajęcia prawa majątkowego stosownie do powyższej regulacji zostały spełnione, organ nie rozważył dostatecznie ani kwestii istnienia ważnego interesu zobowiązanego ani kwestii interesu wierzyciela z uwzględnieniem interesu społecznego oraz interesu strony.

Nie budzi wątpliwości, że celem postępowania egzekucyjnego jest, co do zasady, przymusowe doprowadzenie do wykonania określonych obowiązków przez zobowiązanego. Skoro jednak organ egzekucyjny posiada samodzielne uprawnienie do uchylenia dokonanej czynności egzekucyjnej to warunkiem koniecznym rozstrzygnięcia w tym przedmiocie jest prawidłowe rozważenie istnienia przesłanek zastosowania omawianej instytucji. Stwierdzić należy, że zarówno uzasadnienie postanowienia organu egzekucyjnego jak i uzasadnienie rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. są bardzo ogólnikowe, lakoniczne i nie zawierają prawidłowej oceny istnienia przesłanek z art. 58 § 2 u.p.e.a. Uznaniowy charakter postanowienia wydawanego w tej sprawie nie zwalnia, zdaniem sądu, organów z ustalenia istnienia bądź nieistnienia przesłanek do uchylenia czynności egzekucyjnej. Należy bowiem podkreślić, że tylko ich ustalenia uprawnia organ do podjęcia żądanego przez stronę rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego. Ich brak wyklucza zastosowanie omawianej instytucji.

Pojęcie ważny interes zobowiązanego nie jest zdefiniowane, dla jego sprecyzowania zasadne jest odwołanie się do piśmiennictwa. Przyjmuje się, że o istnieniu ważnego interesu zobowiązanego nie decyduje subiektywne przekonanie zobowiązanego, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane. (Piotr Pietrasz, komentarz do art. 58 u.p.e.a.,op.cit. str. 542). Czyli sytuacja w jakiej znalazła się strona winna być uzasadniona wystąpieniem szczególnych okoliczności, których ocena winna być dokonana z uwzględnieniem ogólnie obowiązujących wartości, ponadto brak uchylenia czynności egzekucyjnych winien mieć wpływ na sytuację zobowiązanego. W niniejszej sprawie w toku postępowania przed organem I instancji strona mimo wystosowanego do niej wezwania do wskazania okoliczności uzasadniających jej wniosek, nie przedstawiła żadnej argumentacji wskazującej na istnienia po jej stronie ważnego interesu uzasadniającego zwolnienie zajętego rachunku bankowego. Jednak już w zażaleniu na postanowienie organu I instancji strażacy wskazali, że są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, samotnymi w związku ze śmiercią w wypadku swojego jedynego syna. Strona wskazała na brak środków finansowych na zakup niezbędnych leków czy opału do domu, a także remont przeciekającego dachu. Organ II instancji nie podjął żadnych czynności dowodowych w celu weryfikacji twierdzeń wnioskodawców, nie dokonał żadnych ustaleń dotyczących ich sytuacji majątkowej. Rozważenie istnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanych nie może polegać na skitowaniu sytuacji skarżących jednym zdaniem w uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia w którym organ stwierdza, że nie neguje trudnej sytuacji skarżących. Nie można bowiem negować lub nie negować trudnej sytuacji strony bez dokonania jakichkolwiek ustaleń jej dotyczących. Nie można też podzielić stanowiska organu, że przesłanka ta nie występuje bowiem organ postanowieniem z 26 lutego 2018 roku zwolnił spod egzekucji środki pieniężne na zajętym rachunku do kwoty wolnej od potrąceń tj. 760 zł bowiem nie wykazał, że kwota ta jest wystarczająca na zabezpieczenie potrzeb strony, a więc, że zajęcie rachunku bankowego w niczym strony nie ogranicza. Organ egzekucyjny nie wskazał także stronie na możliwość skorzystanie z regulacji przewidzianej w art. 58 § 1 u.p.e.a. polegającej na możliwości wyrażenia zgody przez organ egzekucyjny na korzystanie ze środków finansowych zgromadzonych na rachunku na pokrycie niezbędnych wydatków strony.

Nie budzi wątpliwości, że w interesie wierzyciela leży wyegzekwowanie kwoty objętej tytułem wykonawczym szybko i w miarę możliwości przy zastosowaniu najprostszych, lecz skutecznych środków egzekucyjnych. Skuteczność tych środków uzależniona jest od sytuacji majątkowej zobowiązanego: posiadanego przez niego majątku nieruchomego, ruchomości, środków pieniężnych, wierzytelności.

Uznając, że na przeszkodzie uchyleniu zajęcia stoi interes wierzyciela organ wskazał, że wierzyciel wyraził swoje stanowisko odnośnie wniosku skarżących domagając się dalszego prowadzenia egzekucji nałożonych na skarżących na podstawie ostatecznych postanowień grzywien. W tym miejscu podkreślić jednak należy, że przepisy ustawy dla uchylenia czynności egzekucyjnych nie wymagają zgody wierzyciela, a brak zgody nie wyklucza możliwość pozytywnego załatwienia wniosku zobowiązanych. W postępowaniu tym organ egzekucyjny nie jest w ogóle zobowiązany do uzyskiwania stanowiska wierzyciela w tej kwestii. Należy wskazać, że w sytuacji, gdy w postępowaniu egzekucyjnym ustawodawca przewidział konieczność uzyskania stanowiska wierzyciela, wymóg taki został wprost sformułowany w ustawie, np. zgodnie z art. 34 §1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art.33 pkt 1-7,9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Wierzyciel wyraża stanowisko w formie postanowienia. A zatem organ nie był zobowiązany do uzyskania zgody wierzyciele na zwolnienie spod egzekucji.

W ocenie sądu nie stanowiło rozważania interesu wierzyciela wskazanie, że M. i S. R. posiadają zaległości w wysokości 167.202 zł i 94.318 zł. Przychylenie się do ich wniosku i uchylenie spod zajęcia egzekucyjnego powyższego rachunku bankowego, uniemożliwiłoby zaspokojenie należności objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. powtórzył i zaakceptował w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanowisko organu I instancji, iż interes wierzyciela stoi na przeszkodzie uchyleniu zajęcia rachunku bankowego strony, bez ustalenia i rozważenia możliwości prowadzenia egzekucji z innych składników majątkowych strony. Organowi egzekucyjnemu z urzędu wiadomym było, że strona posiada majątek nieruchomy, winien więc wykazać, ze egzekucja z niego będzie nieskuteczna. Jeżeli bowiem, w wyniku uchylenia zajęcia rachunku bakowego, egzekucja z tego rachunku w przyszłości okazałaby się nieskuteczna, otworzyłaby się droga do prowadzenia egzekucji z nieruchomości.

W ocenie sądu brak opisania w uzasadnieniu postanowienia stanu majątkowego zobowiązanych przy jednoczesnym stwierdzeniu, że egzekucja z rachunku bankowego jest jedynym skutecznym środkiem, który może doprowadzić do zaspokojenia wierzyciela stanowi naruszenie art.107 § 3 k.p.a., które uniemożliwia sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia w zakresie dotyczącym spełnienia przesłanki naruszenia interesu wierzyciela.

Podkreślenia wymaga, że organ administracji przy wydawaniu rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym zobowiązany jest do szczególnie rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy oraz szczególnie dokładnego uzasadnienia orzeczenia, w którym wyjaśni dlaczego uznał, że przesłanki warunkujące możliwość uchylenia czynności egzekucyjnych zostały lub nie zostały spełnione, a w przypadku spełnienia przesłanek ustawowych dlaczego uchylił lub odmówił uchylenia czynności egzekucyjnych.

W rozpoznanej sprawie, jak wyżej wyjaśniono, stan faktyczny został ustalony i opisany w uzasadnieniu decyzji w sposób niepełny, niepozwalający na prawidłowe ustalenie czy spełnione zostały przesłanki z art.58 § 2 u.p.e.a. tym samym uznać należało, że organ orzekający naruszył przepisy art.7, art.77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie nie zawiera ustaleń faktycznych z punktu widzenia przesłanek z art. 58 § 2 u.p.e.a. Organ II instancji nie odniósł się do podniesionej w zażaleniu argumentacji dotyczącej trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżących, co czyni ich skargę zasadną.

Rozstrzygnięcie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, nie zgromadził istotnego dla rozstrzygnięcia materiału dowodowego lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Przeprowadzona w rozstrzyganej sprawie kontrola sądowa zaskarżonego postanowienia wykazała, że materiał dowodowy nie został ani zgromadzony ani wnikliwie rozpatrzony, w szczególności pod kątem przesłanek ważnego interesu zobowiązanego, oraz naruszenia interesu wierzyciela.

Rozpatrując sprawę ponownie organ obowiązany będzie w pierwszej kolejności, zgodnie z art. 7 oraz art. 77 k.p.a., w sposób wyczerpujący ustalić aktualną sytuację finansową, majątkową i zdrowotną skarżących, a następnie ocenić w świetle zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), czy istnieją przesłanki wymienione w art. 58 § 2 u.p.e.a. Dokonując tej oceny organ wskaże jakie okoliczności wziął pod uwagę oraz jak ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni zaprezentowane powyżej stanowisko sądu i w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy oceni czy uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, a interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie.

Z przedstawionych powyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

k.ż.