Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 151/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 173 ust. 1; art. 179 ust. 1, 2, 4, 5; art. 182 ust. 1; art. 186 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: art. 75; art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie WSA Jerzy Drwal WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant referent Marcin Ścibor po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Uczelnianej Studenckiej Komisji Socjalnej [...] w L. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu P. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę [...]zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym [...] zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. B., Uczelniana Studencka Komisja Socjalna Uniwersytetu M. C.-S. w L. utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Studenckiej Komisji Socjalnej Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu M. C.-S. w L. z dnia [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

K. B. złożyła wniosek o przyznanie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości. Do wniosku skarżąca dołączyła:

1) oświadczenie o dochodach,

2) oświadczenie studenta do zwiększenia stypendium socjalnego, załącznik 1.1.,

3) umowę najmu lokalu mieszkalnego,

4) oświadczenie członka rodziny studenta o wysokości uzyskanego dochodu niepodlegającego opodatkowaniu, załącznik 4.2.,

5) oświadczenie członka rodziny studenta o wysokości faktycznie opłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, załącznik 4.4.,

6) zaświadczenie z urzędu skarbowego studenta,

7) zaświadczenie z urzędu skarbowego członka rodziny,

8) kopię wyroku Sądu Rejonowego w [...], sygn. akt [...],

9) orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Po przeprowadzeniu postępowania i rozpoznaniu wniosku Wydziałowa Studencka Komisja Socjalna Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu M. C.-S. w L. decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. przyznała K. B. pomoc materialną w roku akademickim 2018/2019 w formie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub obiekcie innym niż dom studencki, w wysokości 550 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 czerwca 2019 r.

W uzasadnieniu decyzji Wydziałowa Studencka Komisja Socjalna wyjaśniła, że stosownie do komunikatu Rektora oraz Zarządu Uczelnianego Samorządu Studentów z dnia 26 września 2018 r., obowiązującego w roku akademickim 2018/2019, ustalony dochód w rodzinie studenta w wysokości 600 zł uprawnia do świadczenia w kwocie podanej w decyzji.

W odwołaniu K. B. wniosła o zmianę decyzji organu pierwszej instancji poprzez przyznanie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub obiekcie innym niż dom studencki w wysokości 750 zł. Zarzuciła błędne ustalenie miesięcznego dochodu netto przypadającego na osobę w rodzinie skarżącej. Podkreśliła, że złożyła wraz z wnioskiem załącznik 2.2. tj. oświadczenie o dochodach nieopodatkowanych i podała w nim kwotę 2.450,04 zł, co pozwala na ustalenie dochodu w kwocie 102,09 zł na osobę w rodzinie, nie zaś w kwocie 600 zł, jak ustaliła to Wydziałowa Studencka Komisja Socjalna. Wskazała na wyjaśnienie organowi w toku postępowania, iż tytułem alimentów zasądzonych wyrokiem sądu otrzymała w 2017 roku bezpośrednio od matki kwotę 2.450,04 zł. Natomiast okoliczność, że przedmiotowym orzeczeniem zasądzono na rzecz skarżącej alimenty w kwocie po 1.200 zł miesięcznie nie oznacza, że skarżąca otrzymuje alimenty w tej wysokości. Skarżąca podniosła, że nie przedstawi zaświadczenia komornika w tej kwestii, gdyż egzekucja alimentów nie toczy się i nie musi być prowadzona. Skarżąca nie korzysta również z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca podkreśliła, że o ile wniosek zawierał braki formalne, winna zostać wezwana do uzupełnienia braków we właściwej formie, ze wskazaniem rodzaju braku oraz podstawy prawnej żądania. W ocenie skarżącej kierowane do niej wezwania nie czyniły zadość powyższym wymogom. Skarżąca odmówiła realizacji wezwań, wyjaśniając w opisany wyżej sposób zagadnienie wysokości uzyskiwanych alimentów.

Uczelniana Studencka Komisja Socjalna Uniwersytetu M. C.-S. w L. nie uwzględniła odwołania. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji organ odwoławczy podniósł, że dokumenty złożone przez wnioskodawczynię zawierały sprzeczności, wobec czego wezwano skarżącą do złożenia wyjaśnień i przedstawienia dokumentów potwierdzających wysokość faktycznie otrzymywanych świadczeń alimentacyjnych. W sprawie istotna jest bowiem okoliczność, że wnioskodawczyni zdeklarowała dochód na poziomie zdecydowanie niższym, niż wysokość świadczeń alimentacyjnych zasądzonych na jej rzecz wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 20 lutego 2014 r., w sprawie o sygnaturze akt [...], którego kopię skarżąca dołączyła do akt sprawy. Pomimo wystosowanych wezwań, okoliczność uzyskiwania świadczeń alimentacyjnych w zdecydowanie niższej wysokości, niż wynikało to z wyroku alimentacyjnego, nie została w żaden sposób potwierdzona. Wnioskodawczyni, powołując się wyłącznie na złożenie oświadczenia w przedmiocie wysokości faktycznie uzyskiwanych świadczeń alimentacyjnych, nie przedstawiła potwierdzeń przelewów, kopii przekazów, czy dokumentów wskazujących na bezskuteczność prowadzonej egzekucji komorniczej. Natomiast zgodnie z treścią § 4 ust. 7 lit. c załącznika nr 2 do Regulaminu przyznawania świadczeń o charakterze socjalnym dla studentów Uniwersytetu M. C.-S. w L., w razie uzyskania alimentów niższych niż zasądzone w wyroku, student zobowiązany jest przedstawić przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące faktyczną wysokość otrzymywanych środków oraz zaświadczenie od komornika o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów. Wnioskodawczyni przedstawiła wyrok sądu oraz własne oświadczenie, w których kwoty alimentów różniły się znacząco. Pomimo wezwań, wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych dokumentów mogących potwierdzić, że otrzymuje alimenty w kwocie niżej, niż zasądzona wyrokiem sądu. Tym samym Wydziałowa Studencka Komisja Socjalna Wydziału Prawa i Administracji w oparciu o dokumenty dołączone wniosku ustaliła uprawnienie do pobierania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości w kwocie 550 zł na okres od 1 października 2018 r. do dnia 30 czerwca 2019 r.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że stypendium socjalne dla studentów ma charakter pomocy materialnej, a nie głównego źródła utrzymania studenta. Jeżeli skarżąca świadomie godzi się na otrzymywanie od matki alimentów w kwocie niższej, niż wynikająca z wyroku sądu, na co nie przedstawiono żadnych dokumentów, to roszczenia studentki w stosunku do uczelni są niezasadne. Treść odwołania wskazuje, że niewystąpienie o egzekucję zasądzonych alimentów stanowi wybór skarżącej. Natomiast Sąd Rejonowy w [...] wyraźnie określił kwotę zasądzonych alimentów wraz z terminem płatności, z którego pozwana powinna się wywiązywać.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących formy kierowanych do studentki wezwań w przedmiocie dostarczenia dokumentów potwierdzających wysokość faktycznie otrzymywanych alimentów organ wskazał, że czynności te były konieczne i zgodne z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa. Uczelnia wyższa podlega dyscyplinie finansów publicznych, w związku z czym zobligowana jest stosować się do wymogów ustawowych oraz wydanych w oparciu o przepisy ustawowe aktów wewnętrznych Uniwersytetu, które jasno wskazują, jakiego rodzaju dokumenty mogą stanowić podstawę przyznawanego świadczenia. Student występujący o przyznanie świadczenia zobowiązany jest dostarczyć dokumenty, na podstawie których można ustalić wysokość faktycznie uzyskiwanego dochodu. Z uwagi na stanowisko skarżącej Wydziałowa Studencka Komisja Socjalna ustaliła wysokość przyznanego świadczenia w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy.

K. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Uczelnianej Studenckiej Komisji Socjalnej Uniwersytetu M. C.-S. w L. z dnia [...] stycznia 2019 r., domagając się jej uchylenia, a także uchylenia decyzji Wydziałowej Studenckiej Komisji Socjalnej Wydziału Prawa i Administracji UMCS z dnia [...] grudnia 2018 r. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, a mianowicie:

1. art. 3 pkt 1, 1c, pkt 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, polegające na przyjęciu, że ustalona przez Wydziałową Studencką Komisję Socjalną kwota alimentów w wysokości 14.400 zł stanowiła dochód rodziny skarżącej i w rezultacie uznanie, iż łączny dochód rodziny wyniósł 14.400 zł, a wobec tego, że zasadnie przyznano skarżącej świadczenia pomocy materialnej dla studentów w roku akademickim 2018/2019 w postaci stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości w kwocie 550 zł miesięcznie, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w roku 2017 skarżąca otrzymała na poczet alimentów, bezpośrednio od zobowiązanej do alimentacji kwotę 2.450 zł;

2. art. 7 k.p.a., przejawiające się niedokładnym, pomijającym słuszny interes strony wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy;

3. art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

4. art. 80 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona;

5. art. 107 § 3 k.p.a., wyrażające się niewystarczającym wyjaśnieniem podstaw przesłanek utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr z 2018 r., poz. 2107 z późn.zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm., powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Jednocześnie art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Po przeprowadzeniu według wskazanych reguł kontroli zaskarżonej decyzji Uczelnianej Studenckiej Komisji Socjalnej Uniwersytetu M. C.-S. w L. z dnia [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami, które w świetle powołanych przepisów uzasadniałyby jej uchylenie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 z późn. zm.).

Według art. 173 ust. 1 tej ustawy student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: 1) stypendium socjalnego, 2) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, 3) stypendium rektora dla najlepszych studentów, 4) stypendium ministra za wybitne osiągnięcia.

Zgodnie z art. 179 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, przy czym przyznanie tego stypendium uzależnione jest od wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta.

Student studiów stacjonarnych znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub w obiekcie innym niż dom studencki, jeżeli codzienny dojazd z miejsca stałego zamieszkania do uczelni uniemożliwiałby lub w znacznym stopniu utrudniał studiowanie (art. 182 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym).

Zatem przyznanie świadczenia w postaci stypendium socjalnego, w tym także stypendium w zwiększonej wysokości, uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, które ustalane jest na podstawie upoważnienia ustawowego przez rektora w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Zgodnie bowiem z art. 179 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne.

Ustawodawca w art. 179 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym określił dochody uwzględniane przy ustalaniu wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne i stypendium na wyżywienie. Zgodnie z powyższym przepisem przy ustalaniu wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne uwzględnia się dochody osiągane przez:

1) studenta;

2) małżonka studenta, a także będące na utrzymaniu studenta lub jego małżonka dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek;

3) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta i będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26 roku życia, a jeżeli 26 rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek.

Z przepisu art. 179 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wynika, że miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 z późn. zm.).

W świetle ostatnio powołanej ustawy dochód w jej rozumieniu obejmuje, między innymi, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit. c ustawy oświadczeniach rodzinnych), w tym alimenty na rzecz dzieci oraz świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów.

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym w art. 186 ust. 1 przeniosła na rektora wyższej uczelni kompetencje do ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów. Na mocy powyższej delegacji ustawowej rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, sposób wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta.

Zarządzeniem z dnia [...] września 2018 r., Nr [...] Rektor Uniwersytetu M. C.-S. w L. ustalił na podstawie art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym Regulamin przyznawania pomocy o charakterze socjalnym dla studentów Uniwersytetu M. C.-S. w L..

W § 14 ust. 1 regulaminu przewidziano, że podstawą przyznania stypendium socjalnego jest trudna, udokumentowana, sytuacja materialna studenta, określona dochodem w przeliczeniu na członka rodziny studenta.

Dochód w przeliczeniu na członka rodziny studenta, o którym mowa w § 14 ust. 1 regulaminu, powinien być potwierdzony odpowiednimi dokumentami wydanymi przez właściwy urząd oraz oświadczeniami dopuszczonymi regulaminem, których szczegółowy wykaz zawiera załącznik nr 2 do regulaminu (§ 15 ust. 1 regulaminu).

Wskazany załącznik nr 2 zawiera "Zasady ustalania składu rodziny i dochodu studenta". W rozdziale II załącznika nr 2 określono wymagane dokumenty, które student ubiegający się o stypendium socjalne winien złożyć wraz z wnioskiem. Zgodnie z § 4 pkt 7 załącznika nr 2 student powinien złożyć także dokumenty niezbędne do udokumentowania wysokości dochodów i składu rodziny w indywidualnych przypadkach, w tym między innymi kopię odpisu wyroku zasadzającego alimenty na rzecz osób w rodzinie, lub kopię odpisu protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sadowej lub kopię odpisu zatwierdzonej przez sąd ugody zawartej przed mediatorem, a także przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące faktyczną wysokość otrzymywanych alimentów oraz zaświadczenie komornika o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości alimentów wyegzekwowanych w poprzednim roku kalendarzowym, w przypadku uzyskania alimentów niższych niż zasądzone w wyroku, ugodzie sądowej lub ugodzie przed mediatorem (§ 4 pkt 7 lit. c załącznika nr 2) oraz zaświadczenie organu udzielającego świadczeń alimentacyjnych lub zaliczki alimentacyjnej o wysokości świadczeń wypłaconych w poprzednim roku kalendarzowym, wraz z zaświadczeniem komornika o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości alimentów wyegzekwowanych w poprzednim roku kalendarzowym (§ 4 pkt 7 lit. j załącznika nr 2).

W wydanym na podstawie art. 179 ust. 2 oraz art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym komunikacie Rektora Uniwersytetu M. C.-S. w L. i Zarządu Uczelnianego Samorządu Studentów UMCS z dnia 26 września 2018 r. w sprawie ustalenia wysokości progu dochodowego pozwalającego ubiegać się o stypendium socjalne oraz ustalenia wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu M. C.-S. w roku akademickim 2018/2019 określono próg dochodowy w wysokości 1051,70 zł, a także określono kwoty świadczeń pomocy materialnej dla studentów UMCS zgodnie z tabelą stanowiącą załącznik do komunikatu.

Stosownie do zapisów zawartych w wymienionej tabeli w zakresie świadczeń o charakterze socjalnym:

- dla miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie do 351 zł przewidziano stypendium socjalne w kwocie 600 zł oraz zwiększenie w kwocie 150 zł;

- dla miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie od 351,01 zł do 550 zł przewidziano stypendium socjalne w kwocie 500 zł oraz zwiększenie w kwocie 150 zł;

- dla miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie od 550,01 zł do 782 zł przewidziano stypendium socjalne w kwocie 400 zł oraz zwiększenie w kwocie 150 zł;

- dla miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie od 782,01 zł do 1051,70 przewidziano stypendium socjalne w kwocie 300 zł oraz zwiększenie w kwocie 150 zł.

W okolicznościach niniejszej sprawy decyzją Wydziałowej Studenckiej Komisji Socjalnej Wydziału Prawa i Administracji UMCS z dnia [...] grudnia 2018 r. przyznano K. B. na rok akademicki 2018/2019 stypendium socjalne w zwiększonej wysokości w kwocie 550 zł miesięcznie.

Zgodnie z przywołaną wyżej treścią tabeli stanowiącej załącznik do komunikatu z dnia 26 września 2018 r. w sprawie ustalenia wysokości progu dochodowego pozwalającego ubiegać się o stypendium socjalne oraz ustalenia wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów UMCS w roku akademickim 2018/2019, stypendium w zwiększonej wysokości w kwocie 550 zł przysługuje studentowi w sytuacji, gdy miesięczny dochód na osobę w rodzinie studenta wynosi od 550,01 zł do 782 zł.

Organy obu instancji przyjęły bowiem, że miesięczny dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie skarżącej wynosi 600 zł. Podstawę ustalenia miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie w tej wysokości stanowiła treść wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt [...], dołączonego przez skarżącą do wniosku. W wymienionym wyroku zasądzone zostały na rzecz powódki K. B. od pozwanej M. B. – matki skarżącej – alimenty w kwocie 1.200 zł miesięcznie.

Natomiast zdaniem skarżącej wysokość miesięcznego dochodu na osobę w jej rodzinie powinna być ustalona w wysokości 102,09 zł, gdyż skarżąca w dołączonym do wniosku oświadczeniu o dochodach na rok akademicki 2018/2019 podała kwotę 2.450,04 zł, jako faktycznie uzyskaną z tytułu alimentów.

Stanowisko skarżącej nie zasługuje jednak na podzielenie.

Wymaga podkreślenia, że przywołany wcześniej art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym upoważnił rektora wyższej uczelni do ustalenia w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w tym między innymi określenia szczegółowych kryteriów i trybu udzielania świadczeń, a także sposobu udokumentowania sytuacji materialnej studenta.

W obowiązującym studentów Uniwersytetu M. C.-S. w L. Regulaminie przyznawania pomocy o charakterze socjalnym przewidziano wprost, że dochód w przeliczeniu na członka rodziny studenta powinien być potwierdzony odpowiednimi dokumentami wydanymi przez właściwy urząd oraz oświadczeniami dopuszczonymi regulaminem, których szczegółowy wykaz zawiera załącznik nr 2 do regulaminu (§ 15 ust. 1 regulaminu).

Jak wynika zaś z § 4 pkt 7 lit. c powołanego załącznika, w przypadku uzyskania alimentów niższych niż zasądzone w wyroku, student oprócz kopii odpisu wyroku zasądzającego alimenty na rzecz osób w rodzinie powinien złożyć także przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące faktyczną wysokość otrzymywanych alimentów oraz zaświadczenie komornika o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości alimentów wyegzekwowanych w poprzednim roku kalendarzowym.

Zatem w świetle wymienionych aktów wewnętrznych Uniwersytetu M. C.-S. w L., wydanych na podstawie upoważnienia ustawowego, skarżąca powołując się na okoliczność uzyskiwania alimentów w kwocie niższej niż zasądzone na jej rzecz wyrokiem sądu, zobligowana była złożyć zaświadczenie komornika o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów.

Ustalenie wysokości dochodu studenta w postępowaniu dotyczącym przyznania świadczeń pomocy materialnej musi bowiem odbywać się według zasad wynikających z przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Stąd też uznać należy za zasadne wezwanie skarżącej do złożenia zaświadczenia komornika o bezskuteczności egzekucji alimentów.

Stosownie do § 4 pkt 7 lit. j załącznika nr 2 do Regulaminu przyznawania pomocy o charakterze socjalnym dla studentów Uniwersytetu M. C.-S. w L. uprawnione było także wezwanie do złożenia zaświadczenia organu udzielającego świadczeń alimentacyjnych o wysokości wypłaconych świadczeń.

Mimo wezwań, skarżąca nie przedstawiła jednak żądanych dokumentów, stwierdzając, że nie prowadzi postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji nie korzysta również z funduszu alimentacyjnego (k. 28 akt administracyjnych, a także str. 6 pisma na k. 34 akt ).

W tym miejscu, związku z zarzutami niekomunikatywności kierowanych do skarżącej wezwań, trzeba zauważyć, że treść pism skarżącej składanych w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, jak również treść odwołania dowodzą, iż skarżąca, mimo podnoszonych zarzutów, właściwie jednak odczytała treść i istotę wezwań.

Jednakże skarżąca odmówiła ich wykonania. Zdaniem skarżącej wezwania były nieuprawnione, gdyż prowadzenie egzekucji należności alimentacyjnych nie było niezbędne i stanowiło wyłącznie kwestię wyboru skarżącej (str. 5 pisma na k. 34 akt administracyjnych).

W związku z takim stanowiskiem skarżącej wymaga podkreślenia, że pomoc materialna ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium socjalnego nie zwalnia rodziców z obowiązku pokrywania kosztów utrzymania dziecka, które nie może jeszcze utrzymać się samodzielne i nie wyprzedza tego obowiązku. Dlatego skarżąca, jako studentka ubiegająca się o przyznanie pomocy materialnej w formie stypendium, winna w pierwszej kolejności podejmować kroki w celu wyegzekwowania świadczeń alimentacyjnych zasądzonych na jej rzecz od matki wyrokiem sądu i w sytuacji całkowitej albo częściowej bezskuteczności egzekucji przedstawić stosowne zaświadczenie komornika w tym przedmiocie.

Postanowienia § 15 ust. 1 Regulaminu przyznawania pomocy o charakterze socjalnym dla studentów UMCS, wydanego w oparciu o delegację zawartą w art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, oraz § 4 pkt 7 lit. c załącznika nr 2 do regulaminu uzasadniają stwierdzenie, że w sytuacji dobrowolnej rezygnacji przez skarżącą z prowadzenia egzekucji świadczeń alimentacyjnych i nieprzedstawienia w związku z tym zaświadczenia właściwego komornika o całkowitej albo częściowej bezskuteczności egzekucji, podstawy do obliczenia miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie skarżącej nie może stanowić deklarowana w oświadczeniu skarżącej kwota alimentów jako dobrowolnie wypłaconych skarżącej przez matkę w niższej wysokości, niż zasądzona wyrokiem sądu. W tej sytuacji organy zasadnie natomiast przyjęły za podstawę ustalenia dochodu kwotę alimentów wynikającą z tego wyroku. Przeciwne stanowisko prezentowane przez skarżącą pozostaje w sprzeczności z jednoznacznymi postanowieniami Regulaminu przyznawania pomocy o charakterze socjalnym dla studentów Uniwersytetu M. C.-S. i § 4 pkt 7 lit. c załącznika nr 2 do regulaminu.

W związku z zarzutem sprzeczności regulacji § 4 pkt 7 załącznika nr 2 do Regulaminu przyznawania pomocy o charakterze socjalnym dla studentów Uniwersytetu M. C.-S. w L. z koncepcją otwartego postępowania dowodowego wyrażoną w art. 75 k.p.a. wymaga podkreślenia, że przepis art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jednoznacznie upoważnił rektora, działającego w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, do ustalenia – między innymi – szczegółowych kryteriów udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, a także sposobu udokumentowania sytuacji materialnej studenta.

Ponadto w okolicznościach sprawy powołany zarzut jest chybiony także z tej przyczyny, że skarżąca nie tylko nie wykazała wymaganymi dowodami okoliczności prowadzenia bezskutecznej egzekucji alimentów zasądzonych wyrokiem sądu, ale wprost stwierdziła, że egzekucja taka nie jest prowadzona, co wynika z wyboru skarżącej. Okoliczność nieprowadzenia egzekucji świadczeń alimentacyjnych jest zatem niesporna w sprawie. Natomiast, jak wyjaśniono wyżej, świadczenia dla studentów ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa mają charakter materialnej pomocy dla studentów znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z przyczyn obiektywnych i niezależnych od samego uprawnionego. Wyłącznie pomocowy charakter świadczeń dla studentów ze środków budżetu państwa przyznawanych w formie stypendium oznacza, że jeżeli student ma możliwość uzyskiwania środków materialnych z tytułu alimentów zasądzonych wyrokiem sądu, to ta okoliczność musi być uwzględniona przy ustalaniu czy i w jakiej wysokości państwo winno takiej pomocy udzielić. Skarżąca świadomie zrezygnowała z dochodzenia należnych jej alimentów, w związku z czym ustalona sytuacja materialna studentki jest między innymi następstwem zaniechania w tym zakresie. W tych okolicznościach samo oświadczenie skarżącej o wysokości dochodu, jaki miała uzyskać z tytułu alimentów w kwocie niższej, niż wynikająca z wyroku zasądzającego alimenty, nie mogło stanowić podstawy ustalenia dochodu w rodzinie skarżącej.

Podsumowując stwierdzić należy, że wbrew zarzutom podniesionym w skardze materiał dowodowy w sprawie został prawidłowo zgromadzony i oceniony, w postępowaniu ustalono wszystkie istotne okoliczności sprawy i właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie narusza art. 107 § 3 k.p.a. Zarzuty skargi okazały się więc nieuzasadnione.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

O wynagrodzeniu radcy prawnego ustanowionego z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 68).