Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 898/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17a, art. 26 par. 1d
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 26.02.2015r. A. M. (zwany dalej: "Zobowiązany" lub "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...], którym zwrócono podanie z dnia 19.07.2014r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 28.01.2014r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. jako organu współpracującego państwa członkowskiego wpłynął wniosek z organu wnioskującego H. w Niemczech o podjęcie środków odzyskiwania wierzytelności wraz z jednolitym tytułem wykonawczym wystawionym na A. M. zam. ul.. [...], [...] S., obejmującym zaległości w zakresie cła, podatku od wartości dodanej oraz podatku akcyzowego powstałe w dniu 4.11.2010r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zawiadomieniem z dnia 26.06.2014r. dokonał pierwszej czynności egzekucyjnej w sprawie, to jest dokonał zajęcia prawa majątkowego Zobowiązanego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem jednolitego tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanemu w dniu 7.07.2014r.

W dniu 7.07.2014r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wpłynął wniosek A. M. o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, iż w tytule wykonawczym został oznaczony w podstawie odpowiedzialności jako dłużnik główny zamiast solidarny.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. pismem z dnia 10.07.2014r. zwrócił Zobowiązanemu przedmiotowe pismo z pouczeniem, że zgodnie z art. 46 pkt 3 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz.U. z 2013, poz. 1289 ze zm.: dalej jako "ustawa o wzajemnej pomocy"), zarzuty w sprawie jednolitego tytułu wykonawczego wnosi się w okresie realizacji wniosku o odzyskanie należności pieniężnych przez państwo członkowskie do organu egzekucyjnego, który sporządził jednolity tytuł wykonawczy.

Pismem z dnia 19.07.2014r. Zobowiązany ponownie złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego powołując się na art. 59 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2014r., poz. 1619 ze zm.; dalej jako "u.p.e.a.").

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...]., wydanym na podstawie art. 123 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 17a i art. 18 u.p.e.a., postanowił zwrócić podanie z dnia 19.07.2014r. W uzasadnieniu stwierdził, iż zgodnie z art. 46 pkt 3 ustawy o wzajemnej pomocy, w sprawie będącej przedmiotem podania z dnia 19.07.2014r. organem egzekucyjnym, który sporządził jednolity tytuł wykonawczy, na podstawie którego jest prowadzona egzekucja administracyjna wobec Zobowiązanego, jest H. w Niemczech i do niego należy kierować wszelkie zarzuty.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem A. M. pismem z dnia 16.10.2014r. wniósł zażalenie. W uzasadnieniu zarzucił, że jednolity tytuł wykonawczy nie odzwierciedla merytorycznej zawartości pierwotnego tytułu wykonawczego. Wskazał również, że zgodnie z pouczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wysłał zarzut do H. w Niemczech, skąd otrzymał odpowiedź, w której wskazano iż jest obywatelem Polski i podlega prawu polskiemu. Ponadto wskazał, iż organ niemiecki określił dług na dzień 29.07.2014r. na kwotę 11751,84 euro, natomiast Urząd Skarbowy w S. naliczył należność na 63.013,70zł., w tym należność główna 42.010,50zł., pytając jednocześnie skąd taka wysokość odsetek.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wskazano, po przywołaniu dyrektywy Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń - Dz.U.UE.L.2010.84.1) oraz przytoczeniu treści stosownych przepisów prawa polskiego, to jest art. 74, 75 ust. 1 i art. 78 ustawy o wzajemnej pomocy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. nie ma możliwości weryfikacji podniesionych przez Zobowiązanego kwestii dotyczących niezgodności jednolitego tytułu wykonawczego z pierwotnym tytułem wykonawczym, zatem organ ten prawidłowo stwierdził, iż organem właściwym w sprawie wniosku Zobowiązanego jest organ wnioskujący państwa członkowskiego i zasadnie zwrócił Wnioskodawcy podanie z dnia 19.07.2014r.

Odnosząc się zaś do kwestii wysokości naliczonych odsetek od dochodzonych należności, organ odwoławczy wyjaśnił, iż powyższa materia została również jednoznacznie uregulowana w ustawie o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych. Zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy o wzajemnej pomocy, od należności pieniężnych państw członkowskich, nalicza się odsetki w wysokości i na zasadach określonych w przepisach działu III ustawy z dnia 29.08.1997r. - Ordynacja podatkowa.

Kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. A. M. pismem z dnia 26.02.2015r., wniósł przywołaną na wstępie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów prawa dające podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W skardze wniesiono o uchylenie rozstrzygnięcia w całości, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący w uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania w sprawie i wskazał, że w odpowiedzi na pismo z dnia 7.07.2014r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zwracając to pismo bez jego rozpatrzenia napisał mu: "możliwość zaskarżenia obowiązku zapłaty można uzyskać w urzędzie wskazanym w pkt 8 jednolitego tytułu wykonawczego - w przedmiotowej sprawie jest to H. w Niemczech". Zobowiązany napisał zatem zarzut w tej sprawie do H. w Niemczech i w odpowiedzi odpisano mu: "Gdyby w ramach aktualnie toczących się czynności egzekucyjnych prowadzonych przez organy polskie nadal żądał pan umorzenia ograniczenia lub uchylenia poszczególnych czynności egzekucyjnych, to w tych kwestiach obowiązuje wyłącznie prawo polskie". Zobowiązany zatem pismem z dnia 19.07.2014r. ponowił wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a następnie wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...]. o zwrocie podania.

Następnie Zobowiązany wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2015r. stwierdził: "Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 74 ust. o wzajemnej pomocy, jednolity tytuł wykonawczy otrzymany od państwa członkowskiego nie podlega zatwierdzeniu, uzupełnieniu ani zastąpieniu". W ocenie Skarżącego jest to nieprawdziwe stwierdzenie, ponieważ osoba, która sprawdziła jednolity tytuł wykonawczy, zmieniła ołówkiem podany w nim adres "ulica [...]". na "[...]". Ponadto osoba ta ostemplowała jednolity tytuł wykonawczy pieczątką "za zgodność danych zawartych w wydruku z treścią tytułu wykonawczego otrzymanego z użyciem środków komunikacji elektronicznej", zatwierdziła to pismo datą [...].01.2014r., przy czym data wystawienia pisma, to [...].01.2014r. Zdaniem Skarżącego, nie mając jeszcze przed sobą dokumentu, już go sprawdziła i zatwierdziła.

Skarżący uważa również, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. posiada dokument, na podstawie którego sporządzono tytuł wykonawczy, to jest pismo Głównego Urzędu Celnego w S. z dnia [...]11.2010r. W konsekwencji, zdaniem Skarżącego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. ma możliwość weryfikacji podniesionych przez zobowiązanego kwestii dotyczących niezgodności jednolitego tytułu wykonawczego z pierwotnym tytułem wykonawczym.

Ponadto Skarżący uważa, że w jego sprawie należy stosować przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie przepisy ustawy z dnia 11.10.2013r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Należy podkreślić, że Sąd nie jest uprawniony do zbadania tych aspektów sprawy, które wykraczają poza sferę kontroli zaskarżonego postanowienia.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem sporu jest dopuszczalność umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego kwestionującego prawidłowość jednolitego tytułu wykonawczego. W sporze tym należy przyznać rację organom administracji.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w rozpatrywanej sprawie należy stosować zarówno przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i przepisy ustawy z dnia 11.10.2013r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych. Obie te ustawy zawierają bowiem przepisy odnoszące się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w związku z udzielaniem wzajemnej pomocy innemu państwu członkowskiemu Unii Europejskiej. Nie są to regulacje sprzeczne, ale uzupełniające wobec siebie.

Przechodząc do oceny zarzutów postawionych w skardze należy wyjaśnić, że do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na ogólnych zasadach może dojść wskutek rozpatrzenia zarzutów wniesionych przez zobowiązanego lub na żądanie wierzyciela. Wprawdzie zobowiązany jest uprawniony do żądania wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale nie oznacza to, że zgłoszenie takiego żądania przez zobowiązanego stanowi podstawę do umorzenia postępowania. Zobowiązany nie może rozporządzać przedmiotem postępowania i dlatego należy przyjąć, że zobowiązany – wnosząc o umorzenie postępowania – jest zobligowany do wskazania istnienia jednej z okoliczności stanowiących podstawę do umorzenia postępowania. Wniosek zobowiązanego stanowi oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do umorzenia postępowania. Organ egzekucyjny jest wówczas zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wydania postanowienia bądź o umorzeniu postępowania, bądź o odmowie umorzenia postępowania.

Skarżący wskazuje art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. jako podstawę swego żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa. Okoliczność ta stanowi podstawę zarzutu według art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Z mocy art. 33 § 2 u.p.e.a. zarzutu na tej podstawie nie można jednak wnosić wówczas, gdy przedmiotem egzekucji są dwojakiego rodzaju należności pieniężne, to jest:

1. wskazane w art. 2 § 1 pkt 8 u.p.e.a. należności pieniężne państwa członkowskiego Unii Europejskiej wynikające z tytułu:

a) podatków i należności celnych pobieranych przez to państwo lub w jego imieniu, przez jego jednostki podziału terytorialnego lub administracyjnego, w tym organy lokalne, lub w imieniu tych jednostek lub organów, a także w imieniu Unii Europejskiej,

b) refundacji, interwencji i innych środków stanowiących część całkowitego lub częściowego systemu finansowania Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) oraz Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), w tym kwot należnych w związku z tymi działaniami,

c) opłat i innych należności pieniężnych przewidzianych w ramach wspólnej organizacji rynku Unii Europejskiej dla sektora cukru,

d) kar, grzywien, opłat i dopłat administracyjnych związanych z należnościami pieniężnymi, o których mowa w lit. a-c, nałożonych przez organy właściwe do pobierania podatków i należności celnych lub właściwe do prowadzenia postępowań administracyjnych dotyczących podatków i należności celnych lub potwierdzonych przez organy administracyjne lub sądowe na wniosek organów właściwych w sprawie podatków i należności celnych,

e) opłat za zaświadczenia i podobne do zaświadczeń dokumenty wydane w postępowaniach administracyjnych w sprawie należności pieniężnych, o których mowa w lit. a,

f) odsetek i kosztów związanych z należnościami pieniężnymi, o których mowa w lit. a-e, w związku z którymi możliwe jest zwrócenie się o wzajemną pomoc na podstawie ustawy o wzajemnej pomocy;

2. wskazane w art. 2 § 1 pkt 9 u.p.e.a. należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.

Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. w egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w:

1) art. 2 § 1 pkt 8 - zobowiązanemu przysługują zarzuty określone w § 1 pkt 6, 8 i 9;

2) art. 2 § 1 pkt 9 - zobowiązanemu przysługują zarzuty określone w § 1 pkt 6 i 8-10.

Powyższe oznacza, że jeżeli egzekucja jest prowadzona na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego, to zobowiązany nie może wnosić zarzutów opartych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5, 7 i 10 u.p.e.a., w tym nie może podnosić, że treść jednolitego tytułu wykonawczego jest niezgodna z treścią pierwotnego tytułu wykonawczego, na podstawie którego wystawiono jednolity tytuł wykonawczy. W konsekwencji organ egzekucyjny nie może umorzyć postępowania egzekucyjnego na tej podstawie. Nie ma bowiem znaczenia, czy zobowiązany podniesie zarzut niezgodności treści jednolitego tytułu wykonawczego z treścią pierwotnego tytułu wykonawczego powołując się na art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a., czy też powołując się na art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Jest poza sporem, że należność dochodzona w rozpatrywanej sprawie jest należnością, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 u.p.e.a. W pełni uzasadniona jest zatem odmowa organów rozpatrzenia żądania Skarżącego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Należy dodatkowo wskazać, że z mocy przepisów unijnych polskie organy egzekucyjne udzielające pomocy innemu państwu członkowskiemu nie są właściwe w sprawach zaskarżania przez zobowiązanego tytułów wykonawczych, na podstawie których jest dochodzona należność. Jeżeli zobowiązany wniesie takie zarzuty do polskiego organu egzekucyjnego, to należy poinformować go o trybie wnoszenia zarzutów (zob. art. 14 ust. 1 dyrektywy Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń - Dz.U.UE.L.2010.84.1). Nie przekazuje się wówczas zarzutów właściwym organom państwa występującego o udzielenie pomocy. Podstawę do zwrotu podania stanowi wówczas art. 17a u.p.e.a., zgodnie z którym w przypadku wniesienia podania, z którego wynika, że organem właściwym w sprawie jest organ państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, podanie podlega zwrotowi wnoszącemu podanie, wraz z pouczeniem, że w sprawie będącej przedmiotem podania powinien wnieść podanie do organu właściwego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie. Zwrot podania następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie.

Wyjaśnienia wymaga również, że jednolity tytuł wykonawczy otrzymany od państwa członkowskiego nie podlega zatwierdzeniu, uzupełnieniu ani zastąpieniu (art. 74 ustawy o udzielaniu wzajemnej pomocy). Zakaz zatwierdzenia, uzupełnienia lub zastąpienia jednolitego tytułu wykonawczego nie wyklucza umieszczania na nim adnotacji przez organ egzekucyjny.

Należy również w tym miejscu wyjaśnić, że jednolity tytuł wykonawczy jest przekazywany do organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. Organ egzekucyjny sporządza wówczas jego wydruk. Na wydruku umieszcza się potwierdzenie zgodności danych zawartych w wydruku tytułu wykonawczego z treścią tytułu wykonawczego otrzymanego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej ze wskazaniem daty dokonania wydruku oraz imienia, nazwiska, stanowiska służbowego i podpisem osoby dokonującej potwierdzenia, działającej z upoważnienia organu egzekucyjnego (art. 26 § 1d u.p.e.a.). Potwierdzenie to nie jest równoznaczne z zatwierdzeniem, uzupełnieniem lub zastąpieniem jednolitego tytułu wykonawczego przez wydruk. Wydruk stanowi wyłącznie kopię (odpis) jednolitego tytułu wykonawczego i jako taki musi być opatrzony powyższym potwierdzeniem zgodności z oryginałem (jednolitym tytułem wykonawczym w wersji elektronicznej).

Mając na uwadze powyższe ustalenia i rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.