Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1179/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 82
journal: Dz.U. 2015 poz 748
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, Maria Werpachowska (spr.), Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi E.R. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) – dalej jako "k.p.a.", utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] o odmowie przyznania E. R. renty specjalnej.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

E. R. zwróciła się z prośbą do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie reny specjalnej, wskazując m.in., że w 1987 r. uzyskała tytuł doktora matematyki na Politechnice [...], za pracę pt. "[...]". Prowadziła zajęcia na Wydziale [...] Akademii [...] w [...], na Wydziałach [...] oraz [...], w Instytucie [...] w [...], Akademii Wychowania Fizycznego w [...]. Jak twierdzi ma ogromny dorobek naukowy, pracuje naukowo i publikuje prace przede wszystkim z dziedziny teorii prawdopodobieństwa, algebry, analizy matematycznej, teorii miary oraz wiążących się z nią zagadnień z kosmologii, fizyki kwantowej i filozofii. Wnioskodawczyni przekazała opinię prof. dr hab. W. Ż. o jej publikacji w czasopiśmie [...], w której to stwierdził, że druk pracy we wskazanym czasopiśmie można uznać za znaczące osiągniecie. Ponadto E. R. przekazała pozytywne opinie na temat swojej pracy naukowo-dydaktycznej oraz publikacji w czasopismach krajowych jak i zagranicznych przekazanych przez prof. zw. dr hab. M. M. oraz dr hab. J. C. W swych pismach wskazała również, że była nakłaniana do współpracy przez funkcjonariuszy SB. Nie podjęła współpracy, a konsekwencją tej decyzji, jak podała były prześladowania polityczne polegające na uniemożliwieniu podjęcia jej zatrudnienia i zdobywaniu prestiżowych nagród za pracę naukową. Ponadto wnioskodawczym podniosła, iż na przełomie 1981/1982 roku została "(...) skatowana 4 wstrzyknięciami dożylnymi, oczywiście bez mojej zgody, przez współpracowników bezpieki W. P. i I. K. I że po tym nie leżałam w szpitalu, tylko w domu rodziców, ale za to 11 lat nie chodziłam i nie mówiłam sama i wyłam z bólu, aż mnie spotkała przypadkiem i uratowała z tego dr I. K., która poświęciła życie na ratowanie skrzywdzonych przez bezpiekę i lekarzy ludzi (...)". Na potwierdzenie tej okoliczności przedstawiła oświadczenie swojej matki J. R., swojego ojca J. R. oraz W. N.

Organ podał, że w aktach sprawy przekazanych przez E. R. znajduje się pismo Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] listopada 2009 r., z którego wynika, że wnioskodawczym była w zainteresowaniu Służby Bezpieczeństwa i nakłaniana do współpracy, której ostatecznie nie podjęto, a w 1989 r. materiały zostały komisyjnie zniszczone.

E. R. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, źródło utrzymania stanowi renta uczniowska przyznana decyzją z dnia [...] listopada 1983 r. oraz dodatek pielęgnacyjny. Łączny dochód stanowi kwota 920,85 zł. Wnioskodawczym posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydane na stałe przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lipca 2014 r. Posiada udokumentowane okresy składkowe i nieskładkowe od [...] września 1976 r. do [...] marca 1981 r. (studia na Politechnice [...]), od [...] lipca1994 r. do [...] września 1995 r. (Akademia [...], Wyższa Szkoła [...]), od [...] października 1999 r. do [...] kwietnia 2001 r. (Akademia Wychowania Fizycznego w [...]). Ponadto w aktach przechowywanych w ZUS znajduje się również zaświadczenie (kserokopia), potwierdzające prowadzenie przez wnioskodawczynię zajęć zleconych (w wymiarze 6 godzin tygodniowo) w Akademii [...] od drugiego semestru roku akademickiego 1986/1987 do roku akademickiego 1992/1993. Nie ma natomiast informacji, czy z tego tytułu były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne.

Wnioskodawczyni przekazała do ZUS kopię zaświadczenia z Politechniki [...] potwierdzającego zatrudnienie na umowy zlecenia, od których nie były odprowadzane składki w następujących okresach: od [...] lutego 1991 r. do [...] czerwca 1991 r., od [...] października 1991 r. do [...] października 1991 r., od [...] listopada 1991 r. do [...] grudnia 1991 r., od [...] grudnia 1991 r. do [...] stycznia 1992 r., od [...] lutego 1992 r. do [...] stycznia 1992 r. oraz kserokopię zaświadczenia potwierdzającego zatrudnienie na umowę zlecenie w okresie od lutego 1994 r. do czerwca 1994 r. w Wyższej Szkole [...] w [...], bez informacji, czy od umowy tej były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne. Wnioskodawczyni wskazała, iż posiadane środki finansowe nie zaspakajają podstawowych potrzeb życiowych.

Organ podał, że w celu uzyskania dodatkowych informacji o działalności opozycyjnej E. R., Sekretariat Prezesa Rady Ministrów wystąpił z urzędu do Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Z dokumentów przekazanych przez IPN wynika, iż wnioskodawczyni w trakcie studiów była w zainteresowaniu ówczesnych służb specjalnych, jednakże w 1978 r. została zdjęta z ewidencji z powodu braku predyspozycji operacyjnych. Przekazano organowi dokumentację paszportową dotyczącą wnioskodawczyni.

Odnosząc się do podnoszonych przez E. R. osiągnięć naukowych Sekretariat Prezesa Rady Ministrów wystąpił do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Z przekazanych informacji wynika, iż nie odnotowano podręczników autorstwa wnioskodawczyni.

Z informacji uzyskanych z Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] wynika, iż E. R. mieszka sama i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Mieszka w trzypokojowym mieszkaniu własnościowym o pow. 77,30 m2. Należności czynszowe w kwocie 784,04 zł miesięcznie są regulowane na bieżąco. Ponieważ koszty utrzymania są wysokie w stosunku do deklarowanych dochodów i znacznie obciążają budżet domowy, pracownik socjalny zasugerował poprawę sytuacji finansowej własnym staraniem, poprzez zmianę obecnego lokalu na mniejszy. Proponowane rozwiązanie nie zostało zaakceptowane przez wnioskodawczynię. Stały miesięczny dochód stanowi świadczenie rentowe wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej kwocie 967,87 zł (netto). E. R. utrzymuje stały kontakt z rodzicami J. i J. R. Wnioskodawczyni nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i zbadanie, czy sytuacja materialna umożliwia wspieranie jej w rozumieniu ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej z 2007 r. wnioskodawczyni została uznana za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Porusza się samodzielnie, w obrębie mieszkania najczęściej przy pomocy balkonika, na zewnątrz przy pomocy kuli. Znana jest także zawodowym służbom społecznym od 1997 r. Korzysta ze świadczeń pieniężnych, w formie zasiłków celowych i w formie usług opiekuńczych z uwagi na trudną sytuację bytową i zdrowotną. W 2016 r. CPS udzieliło wnioskodawczyni pomocy w łącznej kwocie 9259,20 zł (6784,16 zł stanowiły zasiłki celowe na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych, a 2475,04 zł stanowiła kwota wydatkowana na usługi opiekuńcze świadczone pani E. R. w miejscu jej zamieszkania). W styczniu 2017 r. CPS przyznało zasiłek celowy specjalny na pokrycie części lub całości leków i leczenia w wysokości 200 zł, 100 zł na zakup żywności oraz 50 zł na zakup środków czystości. Ponadto decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. CPS przyznało prawo do usług opiekuńczych, dwa razy w tygodniu po cztery godziny dziennie, w zakresie zaspokajania codziennych potrzeb życiowych na okres od [...] stycznia 2017 r. do [...] lipca 2017 r. Wnioskodawczyni została całkowicie zwolniona z odpłatności za usługi, która winna ponosić w 15% wartości świadczenia tj. 1,64 zł za 1 godzinę świadczonych usług.

Organ podał, że w dniu [...] lutego 2017 r. pracownik socjalny podjął próbę przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. Wnioskodawczyni, powiadomiona o celu wizyty, nie wyraziła zgody na wejście pracownika socjalnego do mieszkania. Nadto w dniu [...] stycznia 2017 r. E. R. również nie wpuściła pracownika socjalnego, któremu towarzyszył lekarz psychiatra, konsultant CPS. Wizyta lekarza psychiatry była podyktowana skargami opiekunki na zachowanie wnioskodawczyni, która według niej wymuszała wykonywanie czynności usługowych, niezgodnych z zakresem usług, w tym także odkażenie całego mieszkania denaturatem. W ocenie pracownika socjalnego E. R. może cierpieć na zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, nerwicę natręctw związaną z perfekcyjnym wykonywaniem prac porządkowych. Diagnoza lekarska ma kluczowe znaczenie dla rodzaju przyznawanych usług oraz doboru opiekunek określonej specjalności. Wnioskodawczyni w dniu [...] lutego 2017 r. złożyła w siedzibie CPS pismo, w którym zrezygnowała z pomocy społecznej z powodu "nachodzenia jej w domu przez osoby niepowołane", w związku z powyższym została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia decyzji dotyczącej przyznanych usług opiekuńczych.

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] marca 2017 r. odmówił przyznania pani E. R. renty specjalnej.

W opinii organu zgromadzone w sprawie dokumenty nie wskazują na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania E. R. świadczenia specjalnego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w kolejnych pismach kierowanych do organu, wnioskodawczyni ponownie podniosła argument prześladowań politycznych i poinformowała między innymi, że "(...) bezpieka nie tylko nie dawała mi możliwości normalnej pracy i okaleczyła mnie, ale pozbawiła również nagród, należnych tytułów, potrzebnej do pracy naukowej motywacji i warunków oraz uczniów, utrudniała korespondencję zagraniczną, skazała na wegetację z rodziną, która znęcała się - a mimo to dorobiłam się ogromnego dorobku naukowego, o którym pisałam w poprzednich pismach, 16 publikacji i nawet po kilkadziesiąt stron, co dla matematyka jest czymś absolutnie niezwykłym(...)". Podniosła, że stworzyła ogromny uznany w świecie dorobek naukowy. Dodatkowo dołączyła wydruki komputerowe dotyczące jej publikacji, kopie pierwszej strony skryptu pt. "Podstawy Informatyki część 1", którego wnioskodawczym jest współautorką, kopie swych prac w języku polskim i angielskim, opinie na temat rozprawy doktorskiej, kopie dokumentów z [...], dokumenty obrazujące sytuacje socjalno-bytową oraz zawodową.

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] maja 2017 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2017 r. o odmowie przyznania E. R. renty specjalnej.

W ocenie organu E. R. nie udokumentowała zasług o wymaganym charakterze. Organ podał, że nie kwestionuje, że wnioskodawczyni była nakłaniana do współpracy przez ówczesną Służbę Bezpieczeństwa i że jej nie podjęła. Zauważył, że podczas prowadzenia prac operacyjnych ówczesne Służby Bezpieczeństwa stosowały wiele środków na zdobycie odpowiednich informacji i dowodów. Działania te były adresowane do wielu środowisk również do środowiska akademickiego. Przypadek E. R. nie był przypadkiem odosobnionym. Organ nie znalazł dowodów świadczących o wyjątkowej aktywności wnioskodawczym wyróżniającej ją z grona innych działaczy opozycji antykomunistycznej, czy też osób nie będących członkami NSZZ "Solidarność", a reprezentujących podobne poglądy, czy postawę. Transformacja ustrojowa zapoczątkowana została bowiem przez miliony Polaków. Był to masowy protest społeczny w obronie godności i praw pracowniczych. Wszyscy ci działacze postrzegani byli przez ówczesne władze jako osoby zagrażające ustrojowi, co niejednokrotnie skutkowało szeregiem represji i szykan wobec nich, aresztowaniami, internowaniem, zwolnieniami z pracy. Gdyby przyjąć punkt widzenia wnioskodawczyni za prawidłowy, wówczas należałoby przyznać świadczenia specjalne wszystkim osobom, które choćby w najmniejszym stopniu doświadczyły niegodziwości działania ówczesnych organów państwa. Taka wykładnia omawianego przepisu spowodowałaby utratę wyjątkowego charakteru świadczeń przyznawanych przez Prezesa Rady Ministrów, tym samym czyniąc je świadczeniami typowo rekompensacyjnymi dla wszystkich szykanowanych i represjonowanych. Ocena taka stanowiłaby również odejście od obowiązujących zasad przyznawania świadczeń w szczególnych przypadkach.

Nadto organ wskazał, że nie kwestionuje wartości dokonań naukowych wnioskodawczyni, jednakże zauważył, iż nie wyróżnia ona wnioskodawczyni z grona innych pracowników naukowych wyższych uczelni, legitymujących się dokonaniami w pracy naukowo-badawczej. Ze stanowiska Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie wynika, aby dorobek naukowy E. R. zasługiwał na uhonorowanie jej przyznaniem świadczenia specjalnego. Nie zostały wskazane również konkretne wybitne jej osiągnięcia potwierdzone nagrodami, czy też innymi wyróżnieniami, które mogłyby być przyznane wnioskodawczym po 1989 r., jak to miało miejsce w przypadkach innych badaczy, naukowców. Zdaniem organu udokumentowane okoliczności sprawy nie pozwalają na przyjęcie, iż są one wystarczające do wypełnienia dyspozycji art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Organ podkreślił, że świadczenia specjalne nie są świadczeniami zastępczymi, np. w przypadku odmowy przyznania przez ZUS lub Prezesa ZUS świadczeń lub gdy ich wysokość nie zaspokaja potrzeb świadczeniobiorców.

Podał, że zebrany materiał dowodowy nie wskazuje by sytuacja socjalno-bytowa wnioskodawczym była wynikiem szczególnego zdarzenia losowego takich właśnie zdarzeń. Samo powoływanie się na trudną sytuację materialną związaną ze złym stanem zdrowia i szykanami ówczesnych Służb Bezpieczeństwa nie są dostatecznym powodem do przyznania świadczenia specjalnego. Także świadczenie specjalne nie ma charakteru świadczenia socjalnego i nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o nie, nawet w sytuacji, gdy potrzeby te byłyby w pełni uzasadnione. Jak wynika z zebranego materiału wnioskodawczym posiada comiesięczny dochód w postaci świadczenia rentowego.

Decyzja z dnia [...] maja 2018 r. stała się przedmiotem skargi E. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wraz ze skargą skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1179/17 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

W wyniku wniesionego przez skarżącą zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 18 stycznia 2018 r., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OZ 303/18 uchylił zaskarżone postanowienie i przywrócił E. R. termin do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2018 r.

W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i odrzucenie skargi, a w przypadku uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu, postępowanie przeprowadzone zostało przez organ zgodnie z wymogami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej k.p.a., a ustalenie Prezesa Rady Ministrów w zakresie braku spełnienia przesłanek uprawniających do przyznania emerytury specjalnej jest prawidłowe. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja Prezesa Rady Ministrów nie naruszają prawa.

Organ prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ustosunkowując się jednocześnie do wszelkich wątpliwości i argumentów strony skarżącej.

Ponadto Sądu stwierdza, że wydając przedmiotowe decyzje administracyjne, Prezes Rady Ministrów nie dopuścił się również naruszenia norm prawa materialnego, w tym mającego zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie przepisu art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Podstawę materialnoprawną decyzji wydanej w niniejszej sprawie stanowi art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, Prezes Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w tej ustawie. Brzmienie przepisu wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jakie na tej podstawie uprawniony jest podjąć Prezes Rady Ministrów. Oznacza to, że organ administracji działając w ramach swobodnego uznania, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a ramy uznania określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (v. wyrok NSA z 26 września 2000 r. sygn. akt I SA 945/00, Lex nr 79608).

Kontrola sądu administracyjnego w przypadku decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne sprowadza się do zbadania, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie, zebrał cały materiał dowodowy i wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy dokonał po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz czy przyjęte przez organ rozstrzygnięcie zostało wyczerpująco i jasno uzasadnione zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Kontroli sądowej nie podlega natomiast sam wybór rozstrzygnięcia meritum sprawy (v. wyrok NSA z 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 2051/11 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Z całą pewnością podkreślić należy, iż sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wychodząc poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Ustawodawca wprowadzając możliwość przyznania świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, posłużył się nieostrym pojęciem "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", co oznacza, że wypełnienie hipotezy powołanego przepisu ustawodawca pozostawił organowi stosującemu ten przepis. Dokonując zatem wyboru rozstrzygnięcia według kryterium "szczególnie uzasadnionego przypadku", organ przy ocenie bierze pod uwagę te okoliczności, które z uwagi na ich szczególną cechę, uzasadniają przyznanie świadczenia specjalnego.

Znaczenie użytego w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określenia "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" orzecznictwo sądowe łączy z wybitnym zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, jakkolwiek nie może być ona jedyną przesłanką przyznania świadczenia. Takie rozumienie przez judykaturę nieostrego pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" podzielił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 października 2006 r., w sprawie o sygn. P 38/05 (OTK-A 2006/9/123) stwierdzając, iż art. 82 ust. 1 ww. ustawy jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że chodzi tu o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne, indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne" zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności.

Sąd stwierdza, że judykatura sformułowała już jednolite stanowisko, że udział w wydarzeniach sprzed 1989 r. i działalność opozycyjna, aczkolwiek bezsprzecznie oceniane pozytywnie, jednak nie mogą być uznane za wybitne i niepowtarzalne, co jest podstawą do przyznania świadczenia, o którym mowa w art. 82 omawianej ustawy. Były one bowiem udziałem wielu Polaków i gdyby uznać, że świadczenie określone w powyższym przepisie należy się wszystkim tym osobom, to wtedy świadczenie to utraciłoby swój wyjątkowy charakter, stając się świadczeniem o charakterze niemal powszechnym.

Świadczenia specjalne nie mogą tymczasem stanowić żadnego odszkodowania, żadnej rekompensaty, czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy, cierpienia, represje. O ich charakterze przesądza bowiem zamieszczenie regulujących je przepisów w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co jednoznacznie wskazuje, że nie mają one charakteru roszczeniowego. Nie mają one również charakteru socjalnego.

W ocenie Sądu, uznać należy, że świadczenia specjalne nie mogą zastępować świadczeń o charakterze socjalnym, które są udzielane jedynie z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej. Samej poprawie egzystencji bytowej służą bowiem zupełnie inne świadczenia, przede wszystkim te, które finansowane są ze środków pomocy społecznej.

Kierując się wskazaną wykładnią, która - co należy podkreślić - jest utrwalona i powszechnie akceptowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, Sąd podziela stanowisko Prezesa Rady Ministrów, że w sytuacji skarżącej nie można mówić o szczególnie uzasadnionym przypadku, który mógłby przemawiać za przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

Sąd, podobnie jak organ, musi kierować się tylko obiektywnymi kryteriami oceny. Taka obiektywna ocena nie daje zaś podstaw do przyjęcia, że działalność skarżącej nosiła znamiona działalności wybitnej i wyjątkowej.

Z dokumentów zebranych w sprawie bezsprzecznie wynika, że skarżąca była nakłaniana do współpracy przez Służbę Bezpieczeństwa i jej nie podjęła. Sąd podziela stanowisko organu, że ówczesne służby stosowały wiele środków na zdobycie odpowiednich informacji. Działania te były kierowane do wielu środowisk w tym do środowiska akademickiego, co oznacza, że przypadek E. R. nie był odosobniony. Skarżąca nie przedstawiła dowodów o swej wyjątkowej aktywności wyróżniającej ją z grona innych osób z tego środowiska, jak również nie znalazł ich organ. Sąd podobnie jak organ nie kwestionuje dokonań naukowych skarżącej. Jednakże stwierdza, że działalność ta nie wyróżnia wnioskodawczyni ze środowiska pracowników naukowych wyższych uczelni. Potwierdza to stanowisko Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Nie zostały wskazane wybitne osiągnięcia skarżącej, które potwierdzone były przyznanymi nagrodami lub wyróżnieniami.

Zainteresowanie osobą skarżącej przez Służbę Bezpieczeństwa oraz potwierdzone osiągnięcia naukowe nie mogą być postrzegane jako osiągnięcie o charakterze wyjątkowym. Uznanie takie prowadziłoby do utraty szczególnego, przewidzianego przez ustawodawcę charakteru świadczeń specjalnych i prowadziłyby do ich upowszechnienia, co nie było celem ustanowienia art. 82 ust. 1 powołanej ustawy. Ocena taka spowodowałaby odejście od obowiązujących zasad przyznawania świadczeń w szczególnych, niepowtarzalnych przypadkach.

Sąd stwierdza, że Prezes Rady Ministrów zgromadził i rozważył cały materiał dowodowy istotny z punktu widzenia normy prawnej mającej w sprawie zastosowanie. Organ ten zwracał się do szeregu instytucji dla ustalenia dokonań naukowych skarżącej oraz działalności opozycyjnej jak i jej sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej. Zdaniem Sądu ocena tego materiału została prawidłowo dokonana przez organ, a jej wynik zawarty został w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Okoliczność, że skarżąca kwestionuje wyniki tej oceny, nie świadczy o naruszeniu przez organ zarówno prawa materialnego art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jak i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak zwrócono uwagę na wstępie, ocena w tym zakresie nie może być prowadzona według kryteriów subiektywnych, lecz zobiektywizowanych, uwzględniających zarówno miernik wybitności, jak i przeciętności.

Sąd za trafne uznał stanowisko organu, że w sytuacji skarżącej nie można mówić o szczególnie uzasadnionym przypadku, który mógłby przemawiać za przyznaniem wnioskowanego świadczenia. Organ prawidłowo ocenił, że skarżąca nie wykazała też zaistnienia nadzwyczajnych, szczególnych zdarzeń losowych.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.