Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 1362/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 121 par. 2, art. 168 par. 2, art. 169 par. 1, art. 245 par. 1 pkt 1, art. 246 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 3 par. 1, art. 2 par. 1 pkt 1, art. 56
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Protokolant Sekretarz sądowy Julita Kula, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 września 2014r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu M. K. R., wykonującej zawód w kancelarii radcy prawnego, kwotę [...] (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym VAT, z tytułu wynagrodzenia za świadczenie nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia K.M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [..] o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Z uzasadnienia powyższego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że w dniu 19.03.2012r. doręczony został K. M., jako zobowiązanemu, tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Prezydenta Miasta w celu wyegzekwowania podatku od środków transportowych za 2010r. ustalonego decyzją z dnia [...] nr [...]. Następnie postępowanie egzekucyjne pozostawało zawieszone w okresie od 5.04 - 30.07.2012r. w związku ze złożeniem przez zobowiązanego wniosku o umorzenie zaległości podatkowych.

Wskutek dokonanego w toku egzekucji zajęcia świadczenia rentowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej w przedmiotowej sprawie oraz egzekucji sądowej, w związku z czym egzekucję administracyjną przejął, do łącznego prowadzenia z egzekucjami sądowymi, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym.

W piśmie z dnia 20.05.2013r. (data pisma), będącym odwołaniem od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] o numerach [...], [...] i [...], K. M. zawarł wniosek o "zawieszenie postępowania egzekucyjnego".

Postanowieniem z dnia 2 lipca 2013r., wymienionym wyżej, Prezydent Miasta odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K.M. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego zaległość z tytułu podatku od środków transportowych za 2010r. (rata I i II). W uzasadnieniu stwierdził, że nie zachodzą przesłanki zawieszenia postępowania określone w art.56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012r. poz.1015 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", a wykonywany przymusowo obowiązek wynika z prawomocnej decyzji nr [...], która nie została wyeliminowana z obrotu prawnego ostateczną decyzją. Zwrócił też uwagę, że jeżeli w toku egzekucji wydane zostanie orzeczenie ustalające lub określające inną wysokość należności pieniężnej, to wierzyciel niezwłocznie aktualizuje tytuł wykonawczy w sposób wskazany w § 9 ust.1b rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz.1541 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem".

We wniesionym zażaleniu zobowiązany podniósł, że decyzja z dnia [...]., nr [...], została uchylona w całości decyzją z dnia [...] nr [...], nie istnieje więc decyzja, na podstawie której można wydać tytuł wykonawczy i prowadzić postępowanie egzekucyjne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do uwzględnia zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 3 października 2013r., o którym mowa na wstępie, przedstawiło argumenty potwierdzające właściwość administracyjnego organu egzekucyjnego do rozpoznania wniosku zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, a następnie odwołało się do regulacji zawartych w art.56 § 1 i 3 u.p.e.a. i w tym kontekście stwierdziło, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wyjaśniło, że do momentu wydania ostatecznej decyzji w wyniku wznowionego postępowania w obrocie prawnym jako ostateczna pozostaje decyzja z dnia [...] nr [...], która stanowi podstawę tytułu wykonawczego. W razie zaś wydania decyzji ostatecznej w wyniku wznowionego postępowania będzie ona stanowić przesłankę do aktualizacji tytułu wykonawczego przez Prezydenta Miasta, na podstawie § 9 ust.1b rozporządzenia.

Na powyższe postanowienie K. M. (skarżący) wniósł skargę, w której sformułował żądanie uchylenia tego postanowienia. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że stanowisko organu II instancji jest wadliwe, niezrozumiałe i sprzeczne z zasadami państwa prawa. Wyraził pogląd, że w sprawie podatku od środków transportu za 2010r. nie zapadły jakiekolwiek decyzje ostateczne, bo chociaż uprzednio decyzję wydał Prezydent Miasta, to została ona uchylona, a przyczyną uchylenia decyzji z dnia 23 września 2010r., nr [...] było jej wydanie bez podstaw prawnych i sprzecznie ze stanem faktycznym, nie ustalono nawet stron postępowania. Podkreślił, że spór dotyczy nie wysokości dochodzonych kwot, ale zasadności dochodzonych kwot.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

W piśmie złożonym na rozprawie w dniu 24.09.2014r. (data pisma - 18.02.2014r.) skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił dodatkowo, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem: - art.169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. poz.749 ze zm.), zwanej dalej "o.p.", w związku z art.121 § 2 o.p. przez niewezwanie strony do sprecyzowania, czy żąda zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przepisów u.p.e.a., czy też wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] nr [...], na podstawie art.246 § 1 o.p.; - art.246 § 1 o.p. przez jego pominięcie i nierozpoznanie wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania na podstawie tego przepisu; - art.56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art.246 § 1 o.p. przez ich niezastosowanie. Zdaniem skarżącego, Prezydent Miasta błędnie rozpoznał wniosek, który był zawarty w odwołaniu od wydanej przez ten organ decyzji podatkowej, działając jako organ egzekucyjny. W opisanej sytuacji, gdy strona nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i nie posiadała wiedzy prawniczej, a wskazała jedynie efekt, jaki chciała osiągnąć, tj. powstrzymanie prowadzonej egzekucji, uznanie tego wniosku za żądanie zawieszenia postępowania było arbitralne, a winien on być rozpatrzony przede wszystkim w oparciu o przepisy o.p., tj. art.246 § 1 o.p. W stanie sprawy niniejszej przepis ten obligował organ podatkowy do wstrzymania wykonania decyzji z dnia 23 września 2010r., gdyż zaistniała już przewidziana w nim przesłanka w postaci uchylenia tej decyzji w wyniku wznowienia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżone postanowienie wydane zostało bez naruszenia prawa mogącego mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art.5 o.p. zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. W podatku od środków transportu zobowiązanie to powstaje, jak wynika z art.21 § 1 pkt 1 o.p. w związku z art.9 ust.6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (w brzmieniu obowiązującym w 2010r. - Dz.U. z 2010r. Nr 95, poz.613), z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania.

Wysokość zobowiązania podatkowego, o jakim mowa, wynika z deklaracji złożonej przez podatnika stosownie do art.9 ust.6 pkt 1 lub 2 powołanej wyżej ustawy podatkowej, chyba że w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji i wobec tego wyda decyzję, w której określi wysokość zobowiązania podatkowego (por.: art.21 § 2 i 3 o.p.). Decyzja taka, gdy ma charakter decyzji ostatecznej (por.: art.128 o.p.), określa wiążąco wysokość zobowiązania podatkowego, a więc także wysokość podatku, który podatnik obowiązany jest zapłacić, i zgodnie z art.239e o.p. podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie.

Jednocześnie z art.3 § 1 i art.2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wynika, że podatki należą do obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że pozostawanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji podatkowej określającej kwotę podatku, który nie został w całości zapłacony, przesądza o istnieniu obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. Obowiązek ten istnieje nadal również wówczas, gdy wskazana decyzja uchylona została decyzją wydaną w trybie wznowienia postępowania na podstawie art.245 § 1 pkt 1 o.p., lecz niemającą cechy ostateczności. Zatem wydanie decyzji nieostatecznej na podstawie art.245 § 1 pkt 1 o.p. nie uzasadnia twierdzenia, że nie istnieje (przestał istnieć) obowiązek zapłaty podatku, który jest objęty tytułem wykonawczym wystawionym na podstawie uprzednio wydanej decyzji ostatecznej.

Jak prawidłowo wyjaśniono w uzasadnieniach postanowień organów obu instancji, podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienione są w art.56 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Wydanie decyzji na podstawie art.245 § 1 pkt 1 o.p. nie uzasadnia zatem, samo w sobie, zawieszenia postępowania egzekucyjnego, bowiem podstawa taka nie jest wymieniona w cytowanym przepisie, a również przepisy o.p. nie przewidują zawieszenia z tego powodu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego opartego na wydanej uprzednio decyzji ostatecznej.

Prawdą jest, że zgodnie z art.56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą dla zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest wstrzymanie wykonania obowiązku, zaś art.246 § 1 o.p. stanowi, że organ podatkowy właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Zdaniem sądu regulacja ta nie uzasadnia jednak, w stanie niniejszej sprawy, oceny, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim zauważyć należy, że w piśmie z dnia 20.05.2013r. skarżący sformułował wyraźne i jednoznaczne żądanie "zawieszenia postępowania egzekucyjnego". Żądanie to zidentyfikowane zostało trafnie jako dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] skoro wobec skarżącego, co jest niesporne, nie toczyło się inne postępowanie egzekucyjne mające związek z decyzjami wymienionymi w tym piśmie. Jednocześnie sam fakt, że pismo to zawierało równocześnie odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] oraz z dnia [...]nr [...] i nr [...], nie uzasadniał - wobec jednoznacznie sformułowanego żądania - powzięcia wątpliwości co do tego, jaka jest intencja autora pisma. Z tego samego powodu podstawy dla wątpliwości, o jakich mowa, nie mogła stanowić okoliczność, że w stanie sprawy sformułowane przez skarżącego żądanie nie mogło być uwzględnione, natomiast za uzasadnione mogło być uznane, przynajmniej potencjalnie, inne żądanie, chociażby ostatecznie prowadzące do analogicznego skutku. Dodać przy tym należy, że również uzasadnienie pisma nie dawało podstaw do wątpienia, iż jego autor żąda zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Potraktowania pisma, o którym mowa, jako żądania zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], skarżący nie kwestionował także w zażaleniu wniesionym na postanowienie o odmowie uwzględnienia tego żądania. Wniósł wprawdzie o "uchylenie tytułu wykonawczego (...) i umorzenie postępowania", a w uzasadnieniu zażalenia stwierdził, że "nieprawdą jest, że istnieje jakakolwiek decyzja ostateczna, na podstawie której można wydać tytuł wykonawczy i prowadzić postępowanie egzekucyjne. Skoro tak, to z urzędu organ egzekucyjny powinien powstrzymać się od jakichkolwiek czynności egzekucyjnych w tej sprawie", jednak świadczy to o przekonaniu skarżącego o braku obowiązku podlegającego egzekucji w sytuacji wydania nieostatecznej decyzji na podstawie art.245 § 1 pkt 1 o.p., nie zaś o kwestionowaniu przez niego uznania przedmiotowego żądania, zgodnie z treścią pisma, jako żądania zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W tej sytuacji, skoro podanie skarżącego w zakresie, o którym mowa, spełniało wymogi przewidziane prawem, w szczególności jasno i jednoznacznie określało treść żądania (por.: art.168 § 2 o.p.), jako nieuzasadnione ocenić należy twierdzenie skarżącego, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art.169 § 1 i art.121 § 2 o.p. w związku z art.246 § 1 o.p.

Nie jest także trafny zarzut wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art.56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art.246 § 1 o.p. Nawet bowiem, gdyby podzielić pogląd wyrażony w piśmie strony, złożonym na rozprawie w dniu 24.09.2014r., że organ podatkowy ma obowiązek wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji ostatecznej w każdy przypadku, gdy istnieje prawdopodobieństwo uchylenia tej decyzji w wyniku wznowienia postępowania, a z pewnością w sytuacji wydania na podstawie art.245 § 1 pkt 1 o.p. nieostatecznej decyzji o uchyleniu uprzednio wydanej decyzji ostatecznej i określeniu zobowiązania podatkowego w innej kwocie, to poza sporem pozostaje, że w stanie niniejszej sprawy postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji ostatecznej z dnia [...] nr [...], nie zostało wydane, nie było zatem podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego stosownie do art.56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Wobec powyższego dla porządku jedynie wyjaśnić należy, że sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela przytoczonego wyżej poglądu strony. Wprawdzie w świetle art.246 § 1 o.p. w każdym przypadku wznowienia postępowania organ podatkowy obowiązany jest z urzędu rozważyć, czy wykonanie decyzji ostatecznej nie powinno być wstrzymane, jednak w zakresie tego rozważenia winien wziąć pod uwagę przesłanki wznowienia postępowania w danej sprawie i ich prawdopodobny wpływ na wynik sprawy w kontekście celu omawianej regulacji. Celem tym jest niedopuszczenie do sytuacji, w której w drodze przymusu egzekucyjnego wykonany zostanie obowiązek nienależny lub w rozmiarze większym od należnego, chociaż ujawniły się już okoliczności uprawdopodabniające wątpliwości co do zgodności z prawem nałożenia tego obowiązku lub jego rozmiaru.

Dla porządku także należy stwierdzić, że w ocenie sądu odpowiada prawu wywód zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w przedmiocie właściwości administracyjnego organu egzekucyjnego w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, chociaż ze względu na zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej do łącznego prowadzenia egzekucji wyznaczony został komornik sądowy. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela w całości pogląd prawny wyrażony w tym zakresie przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 17.05.2013r., sygn..akt II FSK 1787/11, obszernie przywołany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz.270 ze zm.) sąd skargę oddalił.

Rozstrzygnięcie o przyznaniu wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu przez pełnomocnika – radcę prawnego wyznaczonego w ramach prawa pomocy uzasadnia art.250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 15 ust.1, § 14 ust.2 pkt 1 lit.c i § 2 ust.1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013r. poz.490).