Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2901/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 pkt 8,
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Piotr Przybysz, Protokolant specjalista Urszula Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi W. A. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 27 maja 2015 r. nr IPPB4/4511-283/15-2/MS1 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną 2) zasądza od Ministra Rozwoju i Finansów na rzecz W. A. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 2 marca 2015 r. W. A. (zwany dalej "Skarżącym") złożył wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych sprzedaży nieruchomości.

We wniosku wskazano, że dnia 18 sierpnia 2004 r. obecna żona Skarżącego, nie będąc jeszcze jego żoną, nabyła nieruchomość lokalową i związany z nią udział w części nieruchomości wspólnej, stanowiącej własność gruntu, na którym posadowiony jest budynek, oraz własność części wspólnych budynku i innych urządzeń, które nie służą do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali. Nieruchomość ta została nabyta na podstawie umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i jego sprzedaży. Dnia [...] września 2010. r. Skarżący zawarł związek małżeński. Małżonkowie nie zawarli umowy małżeńskiej, w związku z czym od daty zawarcia małżeństwa obowiązywał ich ustawowy ustrój majątkowy. Z kolei dnia [...] marca 2011 r. została zawarta umowa majątkowa małżeńska rozszerzająca wspólność ustawową m.in. o wyżej wskazaną nieruchomość.

Skarżący wraz z żoną dokonali sprzedaży przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] lipca 2013 r. Sprzedaż nie nastąpiła w wykonaniu działalności gospodarczej.

W związku z powyższym Skarżący przedstawił następujące pytanie: "Czy w przedstawionym stanie faktycznym dochód uzyskany ze sprzedanej nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym?".

Zdaniem Skarżącego w związku z tym, że nie dokonał on sprzedaży nieruchomości w wykonaniu działalności gospodarczej, a sprzedaż nastąpiła po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie, nie powstanie u niego obowiązek podatkowy z tytułu uzyskania dochodu ze sprzedaży. W jego ocenie włączenie do majątku wspólnego małżonków w drodze umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową własności nieruchomości jednego małżonka nie jest nabyciem tej nieruchomości przez drugiego małżonka, w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2032 ze zm., zwanej dalej "u.p.d.o.f." lub "ustawą"), w związku z czym dochód uzyskany z takiej sprzedaży nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Uzasadniając swoje stanowisko Skarżący wskazał, że cały przychód uzyskany przez niego i jego małżonkę ze sprzedaży nieruchomości wszedł niepodzielnie do ich majątku wspólnego, co oznacza, że opodatkowanie jego połowy w równym stopniu obciąża każde z nich. Dopiero od ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych.

Skarżący przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2002 r., sygn. akt III SA 2717/00, w którym stwierdzono, że nie ma w prawie podatkowym przepisu, który by zezwalał organowi podatkowemu - przed zniesieniem czy też ustaniem wspólności majątkowej małżeńskiej - na dokonanie podziału przychodu ze sprzedaży przypadającego małżonkom w celu wymierzenia podatku jednemu z tych małżonków. W opinii Skarżącego w orzecznictwie nie ma wątpliwości co do tego, że w przypadku objęcia wspólnością ustawową nieruchomości, stanowiącej odrębną własność, małżonek, który stałby się w ten sposób współwłaścicielem, w przypadku sprzedaży tej nieruchomości, korzystałby ze zwolnienia przysługującego drugiemu małżonkowi, na skutek upływu terminu 5 lat, liczonego od momentu nabycia nieruchomości przez pierwszego małżonka. W związku z powyższym sprzedaż nieruchomości nie będzie skutkowała powstaniem obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych zarówno po stronie Skarżącego, jak i po stronie jego małżonki.

Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 27 maja 2015 r. stwierdził, że stanowisko Skarżącego przedstawione we wniosku jest nieprawidłowe. Minister przywołał art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., zwanej też dalej "O.p."), zgodnie z którym w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26 O.p. – stanowiąca zasadę odpowiedzialności podatnika za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki całym jego majątkiem - obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Zaznaczono, że współmałżonek podatnika nie jest podatnikiem, a jedynie odpowiada majątkiem wspólnym za wynikające z zobowiązań podatkowych podatki. Jego odpowiedzialność wynika z długu małżonka - podatnika i ograniczona jest do odpowiedzialności z majątku wspólnego.

Organ wskazał, że w przypadku rozszerzenia wspólności majątkowej na przedmiot majątkowy, który uprzednio znajdował się w majątku osobistym podatnika lub jego małżonka, a w wyniku umowy majątkowej małżeńskiej wszedł w skład majątku dorobkowego, odpowiedzialność majątkiem wspólnym obejmie ten przedmiot, lecz dopiero od momentu, kiedy wszedł on do majątku wspólnego. Tym samym datą nabycia nieruchomości lub praw dla małżonka, który nie miał do nich prawa własności, gdyż znajdowały się one w majątku odrębnym współmałżonka, będzie data zawarcia umowy rozszerzającej wspólność ustawową.

Minister zauważył, że Skarżący nabył prawo do lokalu w 2011 r., tj. w dniu zawarcia wraz z małżonką umowy rozszerzającej ustrój ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. Z tą datą uzyskał prawo do nieruchomości lokalowej wraz z udziałem w części nieruchomości wspólnej. Minister stwierdził, że w związku ze sprzedażą w 2013 r. przedmiotowej nieruchomości lokalowej, którą Skarżący nabył w wyniku umowy rozszerzającej ustrój ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej w 2011 r., powstanie u niego źródło przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Dochód z odpłatnego zbycia podlega opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 30e u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r. Uzyskany dochód może jednak korzystać ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., o ile zostanie przeznaczony na własne cele mieszkaniowe i przy spełnieniu warunków określonych w art. 21 ust. 25 - 30 u.p.d.o.f.

W skardze na powyższą interpretację indywidualną Skarżący zarzucił Organowi dopuszczenie się błędów w wykładni art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., poprzez uznanie, że rozszerzenie małżeńskiej wspólności majątkowej obejmujące nieruchomość stanowi formę jej nabycia przez podatnika w rozumieniu tego przepisu, i od daty rozszerzenia tej wspólności majątkowej należy liczyć okres 5 lat, o którym mowa we wskazanym przepisie.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma ustalenie, kiedy nastąpiło nabycie przedmiotowej nieruchomości dla potrzeb opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem Skarżącego, wbrew stanowisku Ministra Finansów, nabycie takie nie nastąpiło w momencie rozszerzenia wspólności majątkowej. W ocenie Skarżącego dokonanie rozszerzenia małżeńskiej wspólności majątkowej nie może stanowić nabycia przedmiotowej nieruchomości, gdyż w ramach tej umowy żona Skarżącego nie dokonała w rozumieniu u.p.d.o.f. zbycia przedmiotowej nieruchomości, tym bardziej udziałów tej nieruchomości. Zezwoliła ona jedynie, aby do majątku wspólnego małżonków włączyć jej majątek odrębny. Od momentu rozszerzenia wspólności oboje małżonkowie stali się właścicielami całej nieruchomości, zaś Skarżący nie nabył udziałów w tej nieruchomości, gdyż nieruchomość ta z majątku odrębnego jego żony przeszła do ich majątku wspólnego, który jest bezudziałowy. Skarżący odwołał się również do art. 43 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 2082 ze zm., zwanej dalej "k.r.o."), zgodnie z którym w przypadku ustania wspólności majątkowej każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Jeśli rozszerzenie wspólności majątkowej stanowiło nabycie, a więc również zbycie, żona Skarżącego może w przypadku ustania wspólności majątkowej, w związku z dokonanym w 2011 r. rozszerzeniem wspólności majątkowej, żądać ustalenia, że jej udział w majątku wspólnym jest większy, na co wpłynęło wprowadzenie do wspólności przedmiotowej nieruchomości. Zaprzeczałoby to uznaniu, że rozszerzenie wspólności majątkowej stanowi jednoczesne zbycie i nabycie przedmiotów, o które rozszerzono wspólność majątkową, skoro przy jej ustaniu jeden z małżonków będzie partycypował we wspólnym majątku w mniejszej części z tego powodu, że ten drugi pozwolił na rozszerzenie wspólności o swój majątek większej wartości.

Skarżący zwrócił także uwagę na fakt, że przychód ze sprzedaży wszedł do majątku wspólnego Skarżącego i jego żony, oraz na trudności w ustaleniu podstawy opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym. Do momentu ustania tej wspólności, zdaniem Skarżącego, nie będzie wiadomo, w jakiej części partycypował on w przychodzie sprzedaży przedmiotowej nieruchomości.

Skarżący powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym NSA, które – w jego ocenie – potwierdzają zaprezentowany sposób wykładni prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji, uznając zarzuty skargi za niezasadne. Wniósł o oddalanie skargi oraz powołał się na inne orzeczenia sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takiej kontroli podlegają m.in. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach oraz zaskarżalne postanowienia wydawane w ramach postępowania o udzielenie interpretacji podatkowej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednakże, stosownie do art. 57a tej ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi na taką interpretację oraz powołaną podstawą prawną skargi.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie.

Istota sprawy niniejszej polega na rozstrzygnięciu, czy zawierając małżeńską umowę majątkową, w wyniku której następuje rozszerzenie zakresu wspólności małżeńskiej na majątek nabyty przez jednego z małżonków przed zawarciem małżeństwa, drugi z małżonków nabywa tę rzecz w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy.

Przyznać należy, że kwestia opodatkowania zbycia nieruchomości nabytej w czasie trwania małżeńskiej wspólności ustawowej w sytuacji, kiedy zbycie dokonywane jest już po ustaniu wspólności ustawowej (wskutek śmierci jednego z małżonków lub rozwodu), budzi liczne wątpliwości w doktrynie prawa podatkowego i w orzecznictwie sądowym. Wskazać można na liczne wyroki Sądów administracyjnych, w tym NSA, które potwierdzają stanowisko, że ustanie wspólności łącznej i zaistnienie wskutek tego wspólności udziałowej nie jest powtórnym nabyciem nieruchomości (vide wyroki NSA z dnia: 11 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 3811/14, z 5 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 2342/14 i II FSK 3089/13, z 20 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 1249/14, z 20 lipca 2016 ., sygn. akt II FSK 1431/14. Z drugiej strony wskazać można na liczne wyroki NSA, które we wspomnianym zdarzeniu (ustaniu wspólności ustawowej oraz jej przekształceniu w udziałową) upatrywały nabycia w zakresie, jaki przekraczał przyczynienie się podatnika do nabycia rzeczy, aktualnym w czasie trwania wspólności łącznej, a ustalanym już po ustaniu tej wspólności. Przykładowo do tej grupy orzeczeń należą wyroki z dnia: 18 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 832/12, 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 984/12, 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 2119/13, 11 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3483/13, 19 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 1065/14.

Także najnowsze orzecznictwo NSA jest rozbieżne (vide wyroki z dnia 19 maja 2016 r., sygn. II FSK 1065/14, oraz z dnia 20 maja 2016 r., II FSK 1249/14).

Wyżej wskazane rozbieżności dotyczą jednak, ściśle rzecz biorąc, innego nieco problemu, niż zaistniały w niniejszej sprawie. Otóż w niniejszej sprawie sporne nie jest to, czy wskutek rozwiązania wspólności ustawowej w wyniku śmierci małżonka lub rozwodu drugi małżonek nabywa rzecz w zakresie przekraczającym jego udział w majątku wspólnym, czy nie nabywa, lecz to, czy w wyniku zawarcia majątkowej umowy małżeńskiej polegającej na włączeniu do majątku wspólnego m.in. rzeczy nabytej przez jednego z małżonków przed zawarciem małżeństwa drugi małżonek nabywa tę rzecz w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 updof, czy też nabycie także dla tego drugiego małżonka wyznacza data nabycia pierwotnego – dokonanego przez pierwszego z nich. Otóż, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, w tym zakresie należy podzielić stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA o sygn. II FSK 1110/14 z dnia 13 maja 2016 r., według którego zasadnicze znaczenia ma charakter prawny małżeńskiej umowy majątkowej rozszerzającej wspólność ustawową. Umowa rozszerzająca wspólność majątkową małżeńską uregulowana została w art. 47 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jest to umowa, która ma na celu ustanowienie ustroju majątkowego między małżonkami w sposób odmienny od przewidzianego w przepisach o wspólności ustawowej. Umowy o rozszerzenie wspólności ustawowej w zakresie, w jakim ustanawiają zasadę kształtującą ustrój majątkowy, są stricte umowami majątkowymi małżeńskimi, działają na przyszłość i mają charakter organizacyjny. Tak więc, skoro z chwilą objęcia nieruchomości wspólnością majątkową nie następuje jakiekolwiek wydzielenie części nieruchomości, a żadnemu z małżonków (współwłaścicieli) nie przysługuje własność fizycznie wydzielonej części rzeczy, to nie można przyjąć, że z chwilą rozszerzenia wspólności majątkowej (wspólności ustawowej) strona takiej umowy wyzbyła się prawa do tej rzeczy.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego wypada w tym miejscu odwołać się do tradycyjnego podziału nabycia prawa podmiotowego. Otóż dzieli się takie nabycie na pierwotne oraz pochodne. Z pierwotnym mamy do czynienia wówczas, kiedy nabywca prawa nie wywodzi swoich uprawnień od poprzednika, nabycie dokonuje się niezależnie od woli tego poprzednika (np. znalezienie rzeczy porzuconej) albo nawet wbrew tej woli (np. zasiedzenie). Z kolei nabycie pochodne następuje wtedy, gdy poprzednik przenosi na następcę całość albo część swoich uprawnień, sam zaś wyzbywa się tej samej całości lub części (np. nabycie tytułem dziedziczenia, sprzedaż/kupno rzeczy albo sprzedaż/kupno udziałów w rzeczy). Ten podział nabycia prawa ma charakter dychotomiczny – nie istnieją żadne inne, pośrednie rodzaje nabycia. Jeśli "nabycie" poddane analizie według wymienionych kryteriów nie odpowiada żadnej z tych dwóch kategorii, nie może być uznane za nabycie w prawnym sensie tego wyrazu.

Skoro zatem rozszerzenie wspólności majątkowej w drodze intercyzy nie jest pierwotne, gdyż odbywa się za zgodą także tego małżonka, któremu dotychczas przysługiwało prawo podmiotowe na zasadzie wyłączności, a nadto nie jest nabyciem pochodnym, gdyż temu małżonkowi nadal przysługuje pełne prawo do rzeczy (wskutek zawarcia umowy małżeńskiej zakres jego uprawnień względem rzeczy nie zmniejszył się – nadal jest właścicielem całej rzeczy), to nie można mówić o nabyciu w sensie art. 10 ust. 1 pkt 8 updof. Wspomniany wyżej organizacyjny charakter intercyzy przejawia się więc w tym, że istotą tej umowy jest wyłącznie zmiana zakresu majątku wspólnego. Ewentualne zmiany w zakresie przynależności poszczególnych przedmiotów do majątku osobistego lub wspólnego są tylko konsekwencją umowy majątkowej. Stąd do umowy małżeńskiej nie znajdzie zastosowania zasada, iż przeniesienie własności nieruchomości z zastrzeżeniem warunku lub terminu jest niedopuszczalne. Wskazuje na to przepis art. 47 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zezwalający na zawieranie umów majątkowych także przed wstąpieniem w związek małżeński, a więc z zastrzeżeniem warunku, którym jest zawarcie małżeństwa. Stąd, gdy małżeństwo zostanie zawarte, postanowienia umowy majątkowej staną się skuteczne bez potrzeby zawierania dodatkowej umowy przenoszącej własność przedmiotu (nieruchomości). Podstawą wpisu w księdze wieczystej będzie sama małżeńska umowa majątkowa. Gdy podstawą zawarcia umowy jest intercyza przedmałżeńska, do ujawnienia zmian w księdze wieczystej wystarczy dołączyć (do umowy) wypis aktu stanu cywilnego stwierdzającego zawarcie małżeństwa. Sam wpis ma charakter deklaratoryjny (potwierdzający), gdyż skutki rzeczowe wynikają z umowy majątkowej (vide: monografia "Intercyzy – umowy małżeńskie. Charakter majątkowych umów małżeńskich.", Alicja Brzezińska, LEX).

Wyżej przywołane orzecznictwo NSA dotyczące znaczenia dla zaistnienia nabycia rozwiązania wspólności ustawowej w wyniku śmierci małżonka lub rozwodu jest więc o tyle przydatne dla niniejszej sprawy, że stawia zawsze istotne pytanie, czy możliwe jest dwukrotne, następujące bezpośrednio po sobie, nabycie przez tę samą osobę tej samej rzeczy, a także, czy ta sama osoba może zbyć tę rzecz zachowując jednocześnie pełnię praw do tej rzeczy. O ile odpowiedź na to pierwsze pytanie nie jest konieczna dla niniejszej sprawy, o tyle pytanie drugie bezwzględnie wymaga odpowiedzi – jest to odpowiedź przecząca. Ta sama rzecz nie może być jednocześnie w całości nabyta i pozostawać w tym stanie całego "nabycia" w dwóch różnych datach i od dwóch różnych dat – innej dla jednego małżonka, a innej dla drugiego. Skoro małżonek, który rozszerza wspólność majątkową na rzecz nabytą przed małżeństwem, nadal jest właścicielem całej tej rzeczy, to intercyza nie może oznaczać nabycia dla drugiego małżonka, gdyż ten pierwszy nie dokonał zbycia. Nie następuje zatem translatywność nabycia prawa, gdyż dotychczasowy właściciel nie wyzbywa się ani części, ani całości swojej własności, a jedyna zmiana dotyczy rodzaju własności.

W świetle powyższej uwagi odnotować należy, że w zaskarżonej interpretacji Organ nie podaje wprost, jaka część wartości nieruchomości stanowiłaby dla Skarżącego podstawę opodatkowania. Jeśli - jak zdaje się wynikać z zaskarżonego aktu – podstawę tę stanowiłaby pełna wartość rzeczy (100%), to od razu uwidacznia się, że podatek należny byłby w takiej wysokości, jak gdyby w sprawie rzecz ta w ogóle nie była przedmiotem współwłasności, tj. jak gdyby Skarżący był jej jedynym właścicielem. Jeśli przyjąć jakąś opcję pośrednią, zwłaszcza wynikającą z domniemania równego przyczyniania się małżonków do powstania majątku wspólnego (50%), to tej opcji także nie można zaaprobować, a to z uwagi na okoliczność, że Skarżący nie przyczynił się przecież do zaistnienia tej rzeczy w obrębie majątku wspólnego. Tym bardziej nie wchodzi w grę jakakolwiek inna wartość procentowa. Co więcej – rozważanie jakiejkolwiek wartości (części) procentowych (ułamkowych) rzeczy jest o tyle bezprzedmiotowe, a nawet niedopuszczalne, że istota małżeńskiej wspólności majątkowej polega na jej bezudziałowości. Zarówno przed sprzedażą opisanej we wniosku nieruchomości, jak i po tej sprzedaży, Skarżący wraz ze swoją małżonką pozostawał w takiej wspólności, toteż pytanie o wielkość jego udziału (a przez to o podstawę opodatkowania) jest po prostu bezprzedmiotowe. Powtórzyć natomiast należy, że gdyby przyjąć sugerowaną przez Organ wielkość, tj. pełną wartość nieruchomości, zignorowana zostałaby podstawowa okoliczność faktyczna sprawy, jaką jest pozostawanie tej nieruchomości w reżimie wspólności majątkowej małżeńskiej.

W wymienionym wyroku NSA o sygn. II FSK 1110/14 Sąd przywołał dotychczasową interpretację terminu "nabycie" i wskazał, że z reguły przyjmuje się dość szerokie rozumienie tego pojęcia. W ocenie NSA nie sposób jednak przyjąć, że małżonek nabył nieruchomość z chwilą zawarcia umowy o rozszerzenie wspólności małżeńskiej majątkowej. Intercyzy nie można utożsamiać ze zbyciem ani z nabyciem poszczególnych składników majątku, ani z nabyciem udziałów w tym majątku. Minister Finansów pomijając charakter prawny zawartej umowy, nie dokonując analizy współwłasności łącznej, doszedł w niniejszej sprawie do nieuprawnionego wniosku, że Skarżący nabył prawo do nieruchomości lokalowej wraz z prawami przynależnymi z chwilą zawarcia umowy o rozszerzeniu wspólności małżeńskiej majątkowej.

Za powyżej zaprezentowaną przez Skarżącego w skardze, a zaaprobowaną Sąd wykładnią prawa, przemawia ponadto ratio legis art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy, tj. towarzysząca projektodawcy tego przepisu intencja opodatkowania tzw. spekulacyjnego obrotu nieruchomościami. Otóż uznać można, że wprowadzając w tym przepisie termin 5 lat Ustawodawca przyjął domniemanie (dość arbitralne), że zbycie nieruchomości w tym terminie zazwyczaj było zamierzonym już przy nabyciu celem podatnika, toteż kierując się względami fiskalnymi uzasadnione jest opodatkowania dochodu tak zaplanowanego i otrzymanego. To "domniemanie" może obalić tylko sam podatnik wydatkując uzyskany przychód na inny cel mieszkaniowy w terminie dwóch lat. W przypadku intercyzy oczywiście nieuprawnione byłoby założenie, że małżonkom chodzi o taki właśnie, spekulacyjny cel. Zawarcie umowy majątkowej rozszerzającej wspólność majątkową wzmacnia w istocie więź małżonków poprzez uczynienie jednego z nich właścicielem majątku dotychczas należącego wyłącznie do drugiego małżonka, a to w tym zazwyczaj celu, aby wyeliminować niejasny, wątpliwy status tego pierwszego czyniącego - w razie braku zawarcia intercyzy – nakłady na nieswojej nieruchomości. Umowa taka nie ma zatem na celu zbycie majątku, lecz inne, odpowiednie i lepsze dla danego małżeństwa ukształtowanie stosunków majątkowych. Takim intencjom nie powinien towarzyszyć wspomniany cel fiskalny Państwa, zarezerwowany z założenia dla tych podatników, dla których nabycie oraz zbycie rzeczy są celami samymi w sobie.

W dalszym postepowaniu Organ uwzględni ten pogląd Sądu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 146 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną interpretację. W kwestii kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy procesowej.