Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 34/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art.7, art.77 §1, art.79, art.82, art.83, art.138 §2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.145 §1 pkt 1 lit. c, art.153, art.170
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z [...] maja 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. na rzecz G. K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi G. K. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z [...].10.2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. w sprawie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym :

W dniu [...] maja 2008r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w W. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008.

We wniosku skarżący zadeklarował grunty rolne oznaczone numerami ewidencyjnymi [...] o łącznej deklarowanej powierzchni użytków rolnych 9,00 ha, w tym do płatności ONW nizinne strefa I - 9,00 ha.

W trakcie prowadzonego postępowania w sprawie przyznania płatności na 2008 r. stwierdzono wystąpienie błędu kontroli krzyżowej pomiędzy skarżącym a beneficjentem Z.K., obsługiwanym przez Biuro Powiatowe ARiMR w L., dotyczącej działek o numerach ewidencyjnych [...] położonych w województwie [...], powiat k., gmina L., obręb J. W trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego obaj beneficjenci podtrzymali, że użytkują rolniczo sporne działki i wnioskują o przyznanie płatności zgodnie ze złożonymi wnioskami.

W związku z powyższym konfliktem kontroli krzyżowej zostały wysłane do beneficjentów wezwania do złożenia wyjaśnień.

W dniu 22 grudnia 2008r. w odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył oświadczenie, w którym stwierdził, że od [...] lipca 2007r. jest jedynym właścicielem spornej nieruchomości rolnej, na okoliczność czego przedstawił zawiadomienie Sądu Rejonowego w K. – Wydział Ksiąg Wieczystych, z treści którego wynika, że w dniu [...] lipca 2007r. został wpisany w Księdze Wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości obejmującej działki o numerach ewidencyjnych [...] jako właściciel. Oświadczył również, że przedmiotowe działki nie były przez niego dzierżawione ani udostępniane.

Kolejnym pismem z dnia 8 kwietnia 2009r. podtrzymał swoje dotychczasowe twierdzenia, a na poparcie swojej argumentacji dodatkowo załączył decyzję Burmistrza Miasta L. z dnia [...] czerwca 2008r. zezwalającej mu na usunięcie 254 sztuk drzew o łącznej masie 10 m3, rosnących na terenie nieruchomości rolnej oznaczonej numerem geodezyjnym [...] obręb J. oraz oświadczenie małżonki K. K. potwierdzające wspólne z małżonkiem uczestnictwo w pracach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

Z kolei Z. K. w nadesłanych przez siebie wyjaśnieniach oświadczył, iż sporne działki użytkuje rolniczo od 2005r. na podstawie ustnej umowy dzierżawy zawartej z D. P. tj. właścicielem spornych działek do dnia [...] lipca 2007r. Dodatkowo do sprawy załączył oświadczenie R. K. potwierdzającego wykaszanie spornych działek oraz oświadczenie T. K. również potwierdzającego wycinkę drzew jak też wypasanie owiec na spornych działkach.

Rozpatrując powyższy wniosek decyzją z dnia [...] maja 2009r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. odmówił przyznania skarżącemu płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW i nałożył sankcję w wysokości 2 880,00 zł, która będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność.

W jej uzasadnieniu przytaczając w pierwszej kolejności przepisy prawa a w szczególności § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania" określił warunki umożliwiające przyznanie rolnikowi wnioskowanej płatności ONW.

Dodatkowo definiując, w oparciu o powyższe przepisy, pojęcie "posiadania", wyjaśnił, iż w ich rozumieniu posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli z obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego).

Zdaniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. nie można, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przyjąć, iż skarżący jest faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych, co skutkuje nieuwzględnieniem do płatności na rok 2008 r. działek o nr geodezyjnych [...].

Rozpatrując złożone w sprawie odwołanie decyzją z dnia [...] listopada 2010r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. Nr [...] z dnia [...] maja 2009r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.

Po przytoczeniu przepisów prawa stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż podstawowym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy skarżący w 2008r. użytkował działki rolne położone na działkach ewidencyjnych [...] zgłoszone do płatności także przez innego producenta rolnego. W ocenie organu bezsporne jest, że ani własność, ani posiadanie samoistne, na które powołuje się skarżący nie stanowią same w sobie przesłanki uzasadniającej przyznanie płatności ONW , jeśli nie idą w parze z bezpośrednim, faktycznym użytkowaniem gruntów zadeklarowanych do płatności.

W tym kontekście organ uznał za wiarygodne zeznania świadka M.G., który potwierdził dokonywanie koszenia spornych działek w lipcu 2008 r. przez Z. K. Również z rejestru działalności rolnośrodowiskowej złożonego przez Z. K. wynika, iż w miesiącu czerwcu i sierpniu 2008 r. dokonywał on samodzielnie pokosu łąk, co świadczy o tym, że małżonka skarżącego K. K. dokonała pokosu w części w której nie został on dokonany, a nadto w innym terminie niż Z. K.

Za faktem dokonywania pokosu łąk przez Z. K. świadczą też, zdaniem organu zeznania świadków M. K. i D. B. oraz H. K. ostrożnie ocenianego z uwagi na pokrewieństwo ze Z. K.

Powyższe okoliczności świadczą, w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. o tym, iż skarżący nie posiadał tj. nie użytkował rolniczo w 2008r. spornych działek, przez co nie nabył prawa do płatności co do tej działki.

Bez znaczenia, w ocenie organu, pozostaje fakt dokonania przez skarżącego za pomocą innych osób wycinki drzew na przedmiotowych działkach bowiem dla ustalenia prawa do płatności na 2008r. nie ma on znaczenia. Również bez znaczenia w sprawie pozostają oświadczenia składane przez poprzedniego właściciela D.P., o nie zawieraniu żadnych umów dzierżawy ani użytkowania oraz o jednorazowym wypasie owiec przez Z. K.

Powyższe okoliczności świadczą, w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. o tym, iż czynności dokonywane przez skarżącego na przedmiotowych gruntach miały charakter raczej incydentalny, niż były wyrazem zaplanowanego prowadzenia określonej produkcji rolnej na wymienionych gruntach, co skutkuje wykluczeniem z płatności działki rolnej A ponieważ w części nie była ona użytkowana przez skarżącego w 2008r.

Organ uznał, że trudno jest mówić o posiadaniu, jeżeli brak jest faktycznego, realnego związku pomiędzy skarżącym i gruntami rolnymi zgłoszonymi przez niego do płatności. O związku takim nie można mówić w sytuacji, gdy strona bywa na przedmiotowych gruntach jedynie kilka razy w roku, na tyle rzadko, że nie jest w stanie zapobiec ewentualnym naruszeniom swego prawa do korzystania z rzeczy przez inne osoby.

W ocenie organu zasadne zatem było zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 16 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli (...).

Od powyższego rozstrzygnięcia G. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 29 czerwca 2011 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 315/11 uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu WSA wyjaśnił, że przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) regulowane jest przepisami ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64 poz. 427) oraz przepisami wykonawczymi do tej ustawy, tj. rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 68 poz. 448 ze zm.). Art. 18 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy stanowi, iż jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu.

Przesłanka posiadania gruntu przywołana jest w § 2 w/w rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stanowiącego, że płatność ONW przyznaje się rolnikowi:

1. który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391);

Wymagania te dotyczą rolników, którzy:

– prowadzą działalność rolniczą na minimalnym areale, który zostanie określony,

– podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego, oraz

– stosują zwykłą dobrą praktykę rolniczą, zgodną z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną.

2. jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym".

Z uwagi na treść w/w przepisów słusznie postępowanie w niniejszej sprawie koncentrowało się wokół ustalenia kto posiadał działki nr [...] w 2008r. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowe zdefiniowanie pojęcia posiadania działek może stanowić podstawę do orzekania w sprawie. Jednak, w ocenie Sądu, organ prowadząc postępowanie dowodowe w sprawie, w tym również z urzędu, nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy przez co naruszył art. 21 ust 2 pkt 1 i 2 ustawy z 7 marca 2007r. Ponadto zdaniem Sądu, organ pewne pojęcia związane z posiadaniem myli, a pewne aspekty tego pojęcia pomija.

Sąd wyjaśnił, że pojęcie posiadania, jako jeden z warunków przyznania przedmiotowych płatności należy interpretować zgodnie przepisami kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Stosownie do art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ( Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm. ), dalej k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

W doktrynie i orzecznictwie nie jest podważany pogląd, że posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą ( por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001r.). Występuje w dwóch postaciach: posiadania samoistnego i zależnego, co wprost wynika z art. 336 k.c. Jako stan faktyczny niezależny jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Potwierdzają to utrwalone poglądy doktryny i orzecznictwa co do tego, że osoba, której przysługuje tytuł prawny do władania rzeczą może dokonać wyboru sposobu ochrony pomiędzy powództwem petytoryjnym a posesoryjnym (szerzej: S. Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga druga własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa , 1999r., str. 388 ). Jak z tego wynika, istnienie tytułu prawnego wywołującego skutki w zakresie regulowanym prawem cywilnym nie przesądza, że podmiot legitymujący się tytułem jest posiadaczem.

Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681).

Element fizycznego władztwa nad rzeczą można określić jako zjawisko polegające na tym, że pewna osoba (podmiot) znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy w szczególności w taki sposób, jak to mogą czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, dzięki czemu "to, co uprawnionemu wolno, to posiadacz faktycznie może". Czynnik faktycznego władztwa polega zatem na odpowiednim fizycznym opanowaniu rzeczy. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony ( por. wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r. , sygn. akt I S.A. 339/98, LEX nr 44548 ).

Zamiar władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi ) określany jest jako czynnik woli. Zgodnie z przeważającą w doktrynie koncepcją obiektywną, manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza ( por. A. Kunicki [ w : ] System prawa cywilnego, tom II, Prawo własności i inne prawa rzeczowe, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, 1977 r., str. 829 - 830 ). Jeżeli czynnika woli brak, faktyczne władztwo nad rzeczą stanowi jedynie dzierżenie ( art. 338 k.c. ).

Istotą przedmiotowych płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej i zobowiązuje się prowadzić działalność rolniczą przez okres przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty płatności.

Ustawa nie uzależnia prawa do płatności od dobrej lub złej wiary posiadacza, jednak orzecznictwo podkreśla, że posiadanie gruntu rolnego musi mieć charakter trwały ( por. wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., sygn. akt I S.A. 339/98, LEX nr 44548). W wyroku z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt II GSK 788/08 NSA stwierdził, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z nie] przez czas nieokreślony. I tak np. wykonanie przez rolnika jednorazowej czynności, polegającej na wykonaniu pierwszego pokosu siana nie stanowiło nabycia posiadania (wyrok NSA z dnia 29 listopada 2007 r. II GSK 228/07 ).

Zatem prawidłowe ustalenie kto i jakie czynności oraz przez jaki okres czasu wykonywał na w/w działkach stanowi o możliwości prawidłowego orzekania w sprawie.

Sąd zwrócił uwagę na fakt, iż z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ prowadził postępowanie dowodowe w sprawie dopuszczając dowody z urzędu. Sąd wyraził więc pogląd, że czynność ta była zapewne podyktowana ochroną finansów unijnych i krajowych przeznaczonych na te płatności oraz zasadą ogólną wymaganą do stosowania przez organ przepisem art. art. 21 ust 2 pkt 1 w/w ustawy, tj. staniem na straży praworządności. Jeżeli organ podjął takie działania to przeprowadzenie czynności powinno być rzetelne a w uzasadnieniu decyzji organ nie powinien ograniczać się do wskazywania ciężaru udowodnienia faktów przez osoby wywodzące z nich skutki prawne w myśl art. 21 ust 3 ustawy. Oznacza to, że przy przyjmowaniu zeznań świadków powinny być zadane pytania dotyczące konkretnie wykonanej czynności, liczby wykonanych czynności, ewentualnych dat ich wykonania, powierzchni działek, których czynności dotyczyły. Sąd zwrócił uwagę na fakt, iż w żadnym z przesłuchań nie zadano takich pytań. Przyjęto ogólnikowe stwierdzenie o wykonanych pracach. Organ powołując się na treść rejestru działalności rolnośrodowiskowej złożonego przez Z. K. oraz zeznania świadków M.K., D. B. i H. K. stwierdził, że Z.K. dokonywał koszenia trawy na przedmiotowych działkach w czerwcu 2008r. , a następnie w sierpniu 2008r. tj. w innych terminach niż skarżący. Ale organ nie wskazał w jakich terminach wykonywał czynności polowe skarżący. Ponadto Sąd podniósł, że z treści dołączonego do akt sprawy rejestru działalności rolnośrodowiskowej Z. K. nie wynika, aby były tam zarejestrowane czynności koszenia na w/w działkach w sierpniu 2008r. Żaden ze świadków nie wskazuje liczby koszeń ani dat ich wykonania. H. K. w swoich zeznaniach stwierdził że w lata 2006 – 2008 zwoził siano z pól użytkowanych przez Z. K., ale z jakich działek je zwoził to nie pamięta, nie potrafi wskazać, czy zwoził je z działek [...]. M. K. wskazał, że pomagał Z. K. w ramach wzajemnej wymiany prac polowych w zbieraniu siana z w/w działek w 2008r. Nie powiedział jednak ile razy to robił, w jakim okresie czasu. Świadek D. B. również ograniczył się do stwierdzenia, że zwoził siano z działek w 2008r. nie wskazując ani liczby ani daty czynności. Powoduje to sytuację, że trudno skontrolować co było podstawą ustalenia czynności pokosu przez Z. K. w sierpniu 2008r. W ocenie Sąd okoliczność ta jest istotna dla sprawy, bowiem będzie wpływała na ustalenie pojęcia posiadania działek i ich trwałego użytkowania w kontrolowanym roku 2008.

Ponadto, zdaniem Sądu, w sprawie brak jest jednoznacznego ustalenia kto w rzeczywistości posiadał i użytkował działki w sposób trwały w rozumieniu stosowanych przepisów. Organ odniósł się ogólnikowo, że skarżący dokonywał pokosu łąk w innym czasie, co , w ocenie Sądu, nie jest żadnym ustaleniem. Ponadto ustalił, że nie była to czynność wykonywana w lipcu 2008r. co mają potwierdzać zeznania M. G., którym organ dał wiarę, jednocześnie odmawiając wiary twierdzeniom K. K., zawartym w oświadczeniu z 7 kwietnia 2009r. oraz twierdzeniom zawartym w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej złożonym przez skarżącego. Zdaniem Sądu, ustaleń tych nie można skontrolować przedstawionym materiałem dowodowym. W aktach sprawy brak jest dowodu, o którym organ jedynie wspomina, to jest rejestru działalności rolnośrodowiskowej złożonego przez G. K.. Zważywszy że organ wskazuje na zapisy rejestru działań rolnośrodowiskowych prowadzonych przez Z. K., a o zapisach w rejestrze działań skarżącego jedynie wspomina w jednym kontekście (pokosu w lipcu 2008) nie wskazując, czy były inne wpisy, to w ocenie WSA , niejasne jest czemu zapisy konkurenta są bardziej wiarygodne od zapisów skarżącego. Sąd wskazał, że z treści zeznań świadka M. G. nie wynika przyjęta przez organ data przeprowadzenia czynności pokosu w lipcu 2008r. przez Z. K. Jest mowa o jednorazowym skoszeniu działek przez niego z upoważnienia świadka. Jest też mowa o tym, że podczas nieobecności właściciela on w ramach pomocy sąsiedzkiej dogląda ich gospodarstwa. Jest też mowa o częstych przyjazdach właściciela i wykonywaniu przez niego oraz nadzorowaniu różnych prac w gospodarstwie. Ta część zeznań pozostała bez omówienia organu. Organ przyjął , że oświadczenie K. K. co do pokosu w lipcu 2008r. jest nieprawdziwe pomijając inny dowód w sprawie tj. oświadczenie S.D. z dnia [...] września 2009r. o dokonywaniu pokosu 18 lipca 2008r. na działce nr [...] (pow. 5,94ha) na zlecenie skarżącego. Organ nie wyjaśnił dlaczego powyższy dowód nie ma znaczenia dla sprawy.

Dalej WSA podniósł, że organ pominął i uznał za nieistotne inne okoliczności takie jak zakup sprzętu związanego z uprawą zakupionych gruntów, starania o zezwolenie na wycinkę drzew. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom organu, nie są to czynności bez znaczenia, ale świadczą co najmniej animus posiadania przedmiotowych gruntów. Ponadto z treści uzasadnienia decyzji nr [...] z [...] czerwca 2008r. udzielającej skarżącemu zgody na wycinkę drzew wynika, że przed jej wydaniem były prowadzone w dniu [...] czerwca 2008r. oględziny działek [...]. Organ – Burmistrz Miasta L. stwierdził długi okres nieużytkowania części gruntów oraz niewykonywania prac pielęgnacyjnych powodujący porośniecie gruntu drzewami i krzewami. Przy czym zgoda na wycięcie 254 drzew dotyczyła roślin powyżej 5letniego okresu ich życia. W decyzji stwierdzono istnienie samosiejek o krótszym okresie wegetacji. Zdaniem Sądu, okoliczność ta powinna być przedmiotem analizy organu w kontekście wiarygodności składanych przez strony oświadczeń i dokumentów. Z. K. przedstawił na potwierdzenie swojego użytkowania działek oświadczenie T. K. z dnia 8 marca 2009r. na okoliczność, iż w latach ubiegłych na jego prośbę wycinał wraz z R. K., B. C., Z. D., na przedmiotowych działkach samosiejki olchy i wierzby, oraz pasł owce. Ustalenie jak powyższe oświadczenie odnosi się do twierdzeń zawartych w w/w decyzji ze zgodą na wycinkę pozostało poza kontrolą organu a przecież powinno to rzutować na ocenę oświadczeń składanych przez Z. K. Ocenie tej powinny podlegać również twierdzenia co do wypasu owiec w 2008r. na powyższych działkach, który to wypas nie jest uwidoczniony w załączonym rejestrze działań rolnośrodowiskowych Z. K. Organ nie podjął się oceny wiarygodności oświadczeń, w tym Z. K. w kontekście zeznań D. P. zaprzeczającego udzielenia mu praw do nieruchomości, za wyjątkiem jednorazowego wypasu owiec w 2006r., oraz w kontekście zeznań świadka M. O. Wymieniony świadek sporządzał plan rolnośrodowiskowy na 2008r. na zlecenie Z. K. i potwierdzał, że zleceniodawca oświadczał mu, iż jest w trakcie końcowych rozmów o nabycie tych działek a wcześniej uzyskał ustną umowę dzierżawy. Zaprzecza temu poprzedni właściciel, świadek D. P. oraz skarżący jako właściciel działek od lipca 2007r. Zdaniem Sądu, analiza i ocena tych zeznań jest niezbędna w sprawie.

Konkludując Sąd wyraził pogląd, że organ właściwie nie analizuje wiarygodności zeznań świadków, poza przypadkiem M. G. oraz oświadczeniem K. K., przedstawionych przez obu pretendentów do płatności, chociaż jego konkluzja odmawia wiarygodności dowodom przedstawionym przez skarżącego. A analiza taka jest niezbędna. Na przykład dlaczego wiarygodne są zeznania świadków, którzy twierdzą, że wykonywali w 2008r pokosu działek na zlecenie Z. K., a niewiarygodne tych, którzy twierdzili, że robili to samo w lipcu na zlecenie skarżącego. A przecież Z. K. do płatności zgłosił ponad 83ha gruntów, skąd więc pewność organu, że osoby przeprowadzające pokos w 2008r. na zlecenie Z. K. dokładnie wiedzą, że skosili działki [...] . Tego , zdaniem Sądu, z uzasadnienia decyzji nie sposób się dowiedzieć.

W ocenie Sądu nie można mówić o wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, co jest podstawowym obowiązkiem organu, skoro organ te facto uchyla się od stwierdzenia definitywnego – który z pretendujących rolników był faktycznym posiadaczem i użytkownikiem działek w 2008r.

Za całkowicie niedopuszczalną, przy tak prowadzonym postępowaniu, Sąd uznał konkluzję organu, iż trudno mówić o posiadaniu skarżącego, w sytuacji jeżeli brak jest faktycznego, realnego związku pomiędzy stroną i gruntami rolnymi zgłoszonymi przez nią do płatności. O związku, w którym strona bywa na przedmiotowych działkach tylko kilka razy w roiku i nie jest w stanie zapobiec ewentualnym naruszeniom swego prawa do korzystania z rzeczy przez inne osoby.

WSA nakazał, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR ponownie przeanalizował zebrany w sprawie materiał dowodowy mając na uwadze zalecenia i opinie wyrażone w niniejszym uzasadnieniu. Zdaniem Sądu postępowanie to musi zakończyć się definitywnym stwierdzeniem, który ze zgłaszających działki producentów rolnych posiadał je w 2008r. Organ w takiej sytuacji winien rozważyć celowość przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i konfrontację w jej toku zeznań świadków oraz stron (art. 89 § 2 k.p.a.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z [...] listopada 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.

W dniu [...]-12-2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień

W odpowiedzi na wezwanie, w dniu 09-01-2012 r. G.K. przesłał wyjaśnienia odnośnie użytkowania działek o nr [...] oraz wskazania danych osób posiadających wiedzę na temat użytkowania spornych działek. Ponadto w dniu 23-01-2012 r. G.K. złożył pismo wraz z oświadczeniem D.P. z dnia 07-07-2009 r.

Pismem z dnia [...]-01-2012 r. wezwano M. G. w charakterze świadka, do złożenia wyjaśnień. W udzielonej odpowiedzi świadek wskazał, że w roku 2008 nie wykonywał żadnych prac polowych dla G. K. Sporne grunty były koszone w 2008 roku po raz pierwszy na zlecenie Z. K., zaś następnie koszenia dokonali Państwo K. Siano zbierali pracownicy Z. K.

Pismem z dnia [...]-01-2012 r. Kierownik Biura Powiatowego wezwał D.P. do złożenia wyjaśnień w sprawie działek o nr [...]. W odpowiedzi świadek wskazał, że od [...]-01-2004 r. do [...]-07-2007 r. był jedynym właścicielem działek o nr [...]. W okresie tym udzielił Z. K. jednorazowej zgody na wypas owiec na spornych działkach. W dniu [...]-07-2007r. świadek zbył własność gruntów na rzecz G. K. i nie posiada informacji co działo się na tych gruntach po tym terminie.

Pismem z dnia [...]-01-2012 r. wezwano S.D. do złożenia wyjaśnień na okoliczność wykonania prac polowych na zlecenie G. K. W odpowiedzi z dnia 26-01-2012 r. świadek napisał, że wraz z synem na zlecenie G. K. w dniu 18-07- 2008 r. kosił działkę o nr [...].

Pismem z dnia [...]-02-2012 r. wezwano K. K. do złożenia wyjaśnień w zakresie użytkowania działek o nr [...]. W odpowiedzi świadek K. wyjaśniła, m.in. że zna położenie wskazanych działek, ponadto dodała, że w dniu 18-07-2008 r. prace polowe wykonywał S. D.

Postanowieniem z dnia [...]-03-2012 r. Kierownik Biura Powiatowego zawiesił postępowanie z urzędu w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2008 do czasu rozpoznania przez Sąd skargi G.K. w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolno środowiskowej za rok 2008. Postępowanie zostało podjęte w dniu [...].11.2012 r.

Decyzją z dnia [...].12.2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 3053,79 zł. W dniu [...]-02-2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Rozpatrując sprawę ponownie, w dniu [...]-05-2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, mocą której odmówił przyznania płatności i nałożył sankcję w wysokości 2775,56 zł.

W wyniku rozpoznania odwołania G. K. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wskazaną na wstępie decyzją utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przypomniał, że podstawę do ubiegania się o płatności jednolite jest faktyczne posiadanie gruntów rolnych przez producenta, a nie stan prawny. Ustawodawca, ustalając dopłaty bezpośrednie do gruntów miał na względzie wprowadzenie dodatkowych środków pieniężnych, które wyrównywałyby stopniowo szanse gospodarstw wiejskich. Takie rozumienie posiadania połączonego z faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych, wiąże się z celem tych dopłat, czyli dofinansowaniem do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne.

Organ II instancji podzielił pogląd organu I instancji, iż G. K. nie był jedynym posiadaczem spornych gruntów w ciągu całego roku objętego wnioskiem. Zdaniem organu za okolicznością tą przemawia fakt, że w 2008 r. skarżący dokonywał jedynie kilku incydentalnych czynności na przedmiotowych działkach, nadto na tych działkach czynności agrotechnicznych dokonywał także inny producent rolny.

Organ podkreślił, że zebrane w toku prowadzonego postępowania dokumenty tj. oświadczenia Strony i zeznania świadków pozwoliły organowi stwierdzić, że G. K. nie nabył w roku 2008 prawa do otrzymania pomocy.

Zdaniem organu z dokumentów tych wynika, że sporne grunty rolne czyli działki ewidencyjne o nr [...] w roku gospodarczym 2008 uprawiane były początkowo przez Z. K. a następnie częściowo przez G. K. Wskazał, że o powyższym świadczą:

1. zeznania M.K., który w dniu 08-09-2009 r. oświadczył, że w roku 2008 pomagał Z. K., w ramach pomocy sąsiedzkiej, zbierać siano z działek po Panu P.; tym samym świadek zeznał, że Z.K. w 2008 roku kosił i zbierał siano z działek o nr [...],

2. oświadczenia S. D. z dnia 19-09-2009 r. oraz z dnia 26-01-2012 r., który potwierdza, że dokonał koszenia na łąkach i pastwiskach na zlecenie G. K. dokonał w dniu 18-07-2008 r.,

3. zeznania M.O. z dnia 07-09-2009 r., który oświadczył, że w drugiej połowie czerwca 2008 roku, jako doradca rolnośrodowiskowy, był na przedmiotowych gruntach i widział, że łąki były wykoszone; podczas rozmowy z Z. K. dowiedział się, że to on użytkuje działki ewidencyjne;

4. zeznania M.G., który w dniu 01-09-2009 r. oświadczył, że w roku 2008 na działkach o nr [...] trawę skosił a następnie siano zebrał Z. K.; świadek wyjaśnił, że w dniu zbioru siana przez Z. K. na działkę przyjechali właściciele ze sprzętem do koszenia, mimo, że czynności wykonywane były bez zgody właścicieli a działki były już skoszone i częściowo zebrano już siano Z. K. dokończył pracę i do końca zebrał siano ze spornych gruntów; pod uwagę wzięto również wyjaśnienie M. G. z dnia 25-01-2012 r. w którym przedstawił również że w dniu koszenia działek przez Z. K., właściciele po przyjeździe na miejsce dokończyli koszenia.

5. oświadczenie K. K. z dnia 15-02-2012 r., w którym potwierdziła, iż w dniu 18-07-2008 r. na zlecenie męża, S. D. wraz z wynajętymi traktorzystami dokonał pokosu łąk i pastwisk; świadek oświadczyła również, że nie widziała obcych osób (poza wynajętymi traktorzystami) wykonujących prace rolne na spornych gruntach.

6. oświadczenie R. K. z dnia 02-03-2009 r. o wykaszaniu w roku 2008 na prośbę Z. K. działek o nr [...] oraz wypasaniu na nich owiec w ilości od 300 do 500 sztuk.

8. rejestr działalności rolnośrodowiskowej Z. K., z którego wynika że koszenia na działkach nr [...] dokonał w dniu 12-06-2008 r., natomiast na działce nr [...] w dniu 22-06-2008;

9. rejestr działalności rolnośrodowiskowej G. K., z którego wynika, że pierwszego pokosu dokonał w dniu 18.07.2008 r. , zaś drugiego w dniach 25.09.-28.09.2008 r.

Dalej organ podkreślił, że zeznania D. P. uważa za nie mające znaczenia dla sprawy. Tak samo ocenił oświadczenia E. S., który w 2008 roku sprzedał G. K. kosiarkę mechaniczną oraz nóż pod traktor, gdyż w ocenie organu fakt zakupu przez stronę postępowania maszyn i urządzeń rolniczych nie świadczy o posiadaniu gruntów rolnych i ich faktycznym użytkowaniu. Podobnie został oceniony fakt fakt dokonania przez stronę z pomocą innych osób wycinki drzew na przedmiotowych działkach.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ wyraził pogląd, że żadna ze stron w danym roku nie była posiadaczem deklarowanych gruntów (czyli ich faktycznym użytkownikiem) to tym samym nie nabyła prawa do przyznania płatności, co skutkuje decyzją o odmowie przyznania tychże płatności. Organ przyznał, że skarżący przedstawił szereg wykonywanych czynności świadczących o użytkowaniu gruntów, m.in. sporządzenie planu działalności rolnośrodowiskowej, pokos łąk i pastwisk, uzyskanie zgody na wycinkę drzew i w konsekwencji ich usunięcie. Niemniej jednak z akt sprawy wynika, że podobne czynności wykonywane były również przez drugą stronę konfliktu krzyżowego. Tym samym w ocenie organu odwoławczego powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący w roku kalendarzowym 2008 nie był jedynym użytkownikiem zgłoszonych przez siebie gruntów.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że posiadanie gruntu rolnego warunkującego uzyskanie płatności powinno bowiem mieć charakter trwały. Związek posiadacza z rzeczą nie może się wyrażać w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony .Dla przyznania płatności bezpośrednich nie jest wystarczające posiadanie i utrzymywanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej jedynie przez część roku kalendarzowego., gdyż płatności są przyznawane za dany rok kalendarzowy przy spełnieniu określonych warunków w ciągu całego roku. Oznacza to, że stan posiadania połączony z utrzymywaniem gospodarstwa zgodnie z normami powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatność. Skoro płatności są przyznawane za dany rok kalendarzowy, to wyzbycie się czy utrata posiadania przed upływem roku sprawia, że odpada przesłanka przyznania płatności za ten rok kalendarzowy. Z kolei stan posiadania na dzień 31 maja decyduje o wysokości płatności, nie zaś o samym prawie do płatności.

Reasumując organ stwierdził, że strona nie nabyła prawa do płatności ONW na 2008 r. , gdyż płatności te przysługują osobie, która posiada je to jest faktycznie użytkuje i prowadzi na nich działalność rolniczą. A, zdaniem organu, trudno mówić o posiadaniu w sytuacji, jeżeli brak jest faktycznego, realnego związku pomiędzy stroną i gruntami rolnymi zgłoszonymi przez nią do płatności. O związku takim nie można mówić w sytuacji, gdy strona bywa na przedmiotowych gruntach jedynie kilka razy w roku, na tyle rzadko, że nie jest w stanie zapobiec ewentualnym naruszeniom swego prawa do korzystania z rzeczy przez inne osoby. To także, zdaniem organu ,powoduje, że czynności dokonywane przez stronę na przedmiotowych gruntach miały raczej charakter incydentalny, niż były wyrazem zaplanowanego prowadzenia określonej produkcji rolnej na wymienionych gruntach.

Od powyższej decyzji G. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 ustawy z 7.03.2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem EFROW ( Dz.U. z 2007 r. poz.427 ) poprzez stwierdzenie, na podstawie okoliczności przedstawionych jedynie przez Z.K., że skarżący nie jest faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych;

- naruszenie przepisu art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. z 2007 nr 64 poz. 427) oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 Stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. N:35, 217 ze zm.) poprzez błędną ich interpretację i uznanie, iż płatności skarżącemu nie przysługują;

- naruszenie przepisu art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wsparciu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez błędne zastosowanie go w sprawie, gdyż Z. K. nie jest i nigdy nie był posiadaczem zależnym działek o nr [...];

- naruszenie przepisu art. 72 rozporządzenia WE nr 796/2004 poprzez dokonanie w sprawie błędnej oceny zebranego materiału w szczególności oświadczeń świadków Z. K. i w związku z tym błędne przyjęcie, iż skarżący zadeklarował większą powierzchnię gruntów niż mu przysługiwała co skutkowało wieloletnimi sankcjami oraz naruszenie przepisu art. 138 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. poprzez błędne zastosowanie go w sprawie, gdyż w chwili składania wniosku skarżący nie posiadał wiedzy o tym, iż ktoś inny wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności do działek ewidencyjnych o nr [...];

- naruszenie przepisu art. 31 d ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) poprzez wykluczenie z płatności i nałożenie sankcji wieloletnich przeprowadzone na innej podstawie niż raportu z czynności kontrolnych,

- naruszenie przepisu art. 24 ust. 1 lit. A Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającej szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej Zgodności, modulacji oraz zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników kontrole administracyjne opisane w art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 pozwalają na wykrycie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych ,między innymi dzięki kontrolom krzyżowym. Kontrole te dotyczą odpowiednio zadeklarowanych uprawnień do dopłat i zadeklarowanych działek i pozwalają uniknąć nienależnego, wielokrotnego przyznania tej samej pomocy w ramach programów pomocy wiążących się z zadeklarowanymi powierzchniami, poprzez błędne zastosowanie go w sprawie, gdyż w chwili wydania decyzji [...] o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia [...].05.2009 r. wygasł spór kontroli krzyżowej pomiędzy beneficjantami.

Po szczegółowym ustosunkowaniu się do postawionych w skardze zarzutów skarżący ponownie podniósł, iż działki o nr [...] stanowią jego własność, co potwierdza wpis w Księdze Wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy – Wydział Ksiąg Wieczystych – w K. oraz, że przedmiotowych działek nikomu nie dzierżawi, nie wynajmuje i nie użycza, a zebrany w sprawie materiał dowodowy wyraźnie wskazuje, że był posiadaczem samoistnym działek w 2008 roku.

Zarzucił, że wskazane dowody nie zostały przez organ z nieznanych mu powodów uwzględnione. Organ przyjął dowody strony przeciwnej . Stwierdził niemożność przyjęcia, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, iż Z. Król jest posiadaczem przedmiotowych działek. Podniósł, że organ nie wykonał zaleceń Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku z 24 sierpnia 2011 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Oceniając skargę w tym kontekście Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności podnieść należy, że dla postępowania prowadzonego powtórnie przez organ odwoławczy decydujące znaczenie miały poglądy wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SA/WA 315/11 zakończonej wyrokiem wydanym w dniu 29 czerwca 2011 r. Otóż w tejże sprawie Sąd uchylił decyzję organu II instancji utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W., którym odmówiono skarżącemu przyznania płatności w ramach płatności ONW oraz nałożono trzyletnie sankcje ze względu na przedeklarowanie powierzchni zgłoszonej do płatności.

W sprawie o której mowa Sąd uznał, iż organ nie wyjaśnił i nie uzasadnił dlaczego przyjęto, że posiadaniem działek zakwestionowanych w trakcie kontroli krzyżowej był Z. K. a nie G. K. Poddał wątpliwości również fakt trwałego posiadania spornych nieruchomości przez Z. K.

Sąd podkreślił, iż organ nie dokonał analizy wiarygodności zeznań świadków zgłoszonych przez obu w/w, mimo tego jednak odmówił wiarygodności dowodom przedstawionym przez skarżącego. Wskazał na bardzo powierzchowne , lakoniczne zeznania świadków, wskazując konkretnie o jakie fakty należałoby te zeznania uzupełnić. Za całkowicie niedopuszczalną uznał końcową konkluzję rozważań organu z której wynika, że w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy nie można jednoznacznie stwierdzić, że G. K. użytkował sporne działki ewidencyjne, a nadto że trudno mówić o posiadaniu skarżącego w sytuacji, jeżeli brak jest faktycznego realnego związku pomiędzy stroną i gruntami rolnymi zgłoszonymi przez nią do płatności. O związku, w którym strona bywa na przedmiotowych działkach tylko kilka razy w roiku i nie jest w stanie zapobiec ewentualnym naruszeniom swego prawa do korzystania z rzeczy przez inne osób ( ta ostatnia konkluzja, mimo niewykonania żadnych zaleceń Sądu ponownie znalazła się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ).

W związku z powyższym Sąd zarzucił organowi, iż nie rozpatrzył on w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz podkreślił, że postępowanie administracyjne prowadzone przez tenże organ musi zakończyć definitywnym stwierdzeniem, który ze zgłaszających działki producentów rolnych posiadał je w roku 2008.

To o czym wyżej mowa ma istotne znaczenie ze względu na treść dwóch przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1270 (dalej p.p.s.a.). Chodzi mianowicie o przepis art. 153 oraz art. 170 tejże ustawy.

Pierwszy z nich stanowi, że ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Drugi z kolei wskazuje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Zdaniem Sądu rozpoznającego skargę na decyzję z dnia [...] października 2013 r. sprawa nadal nie jest wyjaśniona w taki sposób, który pozwalałby na jej ostateczne rozstrzygnięcie w postępowaniu administracyjnym. Podkreślić trzeba także i to, że realizacja przez organ odwoławczy wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt V SA/WA 315/11 jest nie do przyjęcia. Zauważyć należy w szczególności, że organ wbrew sugestiom sądu nie przeprowadził rozprawy administracyjnej i nie skonfrontował w jej toku zeznań świadków oraz stron. Przy czym podnieść należy, że zaakceptował brak powtórzenia , w sposób poprawny, postępowania dowodowego, orzekając na podstawie materiału dowodowego zakwestionowanego przez Sąd, chociaż po zwrocie akt do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję organu I instancji, co może uczynić tylko w przypadku gdy stwierdzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części.

Analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż organ oparł się w szczególności na dowodach, które były podstawą wydania wcześniejszej decyzji uchylonej następnie przez sąd. Chodzi zwłaszcza o zeznania świadków złożone w roku 2009 , którzy nie zostali przesłuchani ponownie.. Z pewnością nie może być uznane za przeprowadzenie dowodu z zeznań w charakterze świadka powoływanie się na pisemne oświadczenia osób mających wiedzę o okolicznościach mających znaczenie dla sprawy. Tryb przeprowadzenia dowodu ze świadków jest regulowany przepisami art. 79, 82 i 83 k.p.a. Dowód ten nie może być zastępowany oświadczeniami pisemnymi , które mogą być jedynie dowodem, że osoba na dokumencie tym podpisana złożyła to oświadczenie.

Należy zwrócić uwagę także i na to, że organ dezawuuje stwierdzenie sądu, iż zakup sprzętu związanego z uprawą zakupionych gruntów oraz starania o zezwolenie na wycinkę drzew jak i przygotowania do tej wycinki świadczą co najmniej o animus posiadania gruntu. Wbrew sugestiom sądu organ kategorycznie twierdzi, iż dowody potwierdzające powyższe okoliczności de facto nie miały znaczenia w sprawie albowiem nie potwierdziły, aby skarżący faktycznie użytkował grunty rolne zgłoszone do płatności.Takie twierdzenie organu jest jednak nieuprawnione zwłaszcza, że organ oparł się na dowodach przeprowadzonych wcześniej i de facto żadnych nowych dowodów nie przeprowadzał, w tym zwłaszcza tych zalecanych przez sąd (rozprawa administracyjna i konfrontacja w jej toku zeznań świadków oraz stron).

Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę powyższe uwarunkowania i dokona ponownie ustaleń faktycznych w zakresie określonym w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie sygn. akt V SA/WA 315/11. Powyższe oznacza, iż naruszenie w sprawie niniejszej przepisu art. 7 i 77 § 1 k.p.a. jest ewidentne. Zatem pozostałe zarzuty skargi wobec konieczności ustalenia przez organ stanu faktycznego tracą na zaznaczeniu (na obecnym etapie postępowania).

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. naruszają prawo procesowe ( tj. wspomniane wyżej art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 153 i 170 p.p.s.a ) i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a.