Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 655/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 6 kpkt 16, art. 98, art. 104 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Po. z dnia [...] 2012 r. nr [...], II. przyznaje adwokatowi J. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, kwotę [...] zł ([...] złotych) w tym [...] zł ([...] złotych 20/100) tytułem podatku od towarów i usług. III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] 2013 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. C. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2012 r. nr [...] ustalającej należność z tytułu nienależnie pobranych świadczeń – zasiłków okresowych, zasiłku celowego specjalnego oraz zasiłków celowych na zakup żywności, butów, na opłacenie faktur za gaz, przyznanych decyzjami z dnia [...] 2011 r., z dnia [...] 2011 r., z dnia [...] 2011 r., z dnia [...] 2011 r., z dnia [...] 2011 r., z dnia [...] 2010 r., z dnia [...] 2010 r., do zwrotu w łącznej kwocie 2786,00 zł, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wspomnianą w sentencji decyzją z dnia [...] 2012 r. Prezydent Miasta P. ustalił A. C. należność w kwocie 2786 zł z tytułu nienależnie pobranych świadczeń uzyskanych na podstawie powołanych decyzji. Wyjaśniono, iż tymi siedmioma decyzjami wydanymi w okresie od 17 lutego 2011 r. do dnia 14 czerwca 2011 r. organ I instancji przyznał A. C. zasiłki celowe na zakup żywności, butów, na opłacenie faktur za gaz, a decyzją z dnia [...] 2011 r. przyznano jej zasiłek okresowy na czerwiec 2011 r. Kolejno decyzją z [...] 2010 r. przyznano jej specjalny zasiłek celowy, a kolejną decyzją z [...] 2010 r. zasiłek okresowy na listopad 2010 r.

Decyzją z dnia [...] 2012 r. Prezydent Miasta P. ustalił stronie należność do spłaty z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w łącznej kwocie 3758,63 zł. Wskutek odwołania A. C. SKO w P. decyzją z dnia [...] 2012 r. uchyliło zaskarżona decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że należy wyczerpująco wyjaśnić i udokumentować wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, zwłaszcza pod kątem możliwości uznania ich za należności podlegające zwrotowi.

Prezydent Miasta P. ponownie rozpoznając sprawę wskazał, że w oparciu o posiadane dane dotyczące przepływu środków przez rachunek bankowy należy uznać, że strona od 17 lutego 20111 r. do dnia 14 czerwca 2011 r. oraz w okresie od 20 września 2010 r. do 6 grudnia 2010 r. posiadała na swoim koncie środki, z których mogła korzystać, a których to środków nie wskazała w trakcie wywiadu środowiskowego. Ponadto po zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy, zwłaszcza zaś kwestii udzielanych przez stronę pożyczek panu M. organ I instancji przyjął do zwrotu świadczenia wypłacane stronie w okresie od 17 lutego 2011 r. do 14 czerwca 2011 r. oraz w okresie od 20 września do 6 grudnia 2010 r. Zaznaczono, że strona w trakcie przeprowadzanych wywiadów środowiskowych każdorazowo wskazywała na brak jakichkolwiek zasobów pieniężnych.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 6 pkt 16 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), dalej: ups, za świadczenie nienależnie pobrane należy rozumieć świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niedoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji trafnie stwierdził, że strona nie poinformowała pracownika socjalnego o środkach będących na rachunku bankowym strony. Jednocześnie pracownik socjalny nie znalazł podstaw, by skorzystać z wystąpienia z wnioskiem w oparciu o art. 144 ust. 4 ups. Zdaniem Kolegium, postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji bezspornie wykazało, że były wypłacane stronie świadczenia z pomocy społecznej, mimo braku możliwości przyznania takich świadczeń z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Kolegium dodało, że organ I instancji z urzędu przeprowadził postępowania pod kątem zasadności zastosowania art. 104 ust. 4 ups, ale nie znalazł przesłanek do jego zastosowania.

A. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję SKO w P. Podniosła, iż pracownik socjalny podczas wywiadu środowiskowego została poinformowana, że skarżąca dysponuje na swoim koncie środkami finansowymi swojej matki U. M. C., ale z nich nie korzysta dla własnych potrzeb. Dodała, że od kilku lat ma upoważnienie do konta matki. Wyjaśniła, iż pracownik socjalny uznała jednak, że skoro skarżąca nie korzysta z tych środków dla własnych potrzeb, to we wniosku nie będą środki te uwzględniane.

W odpowiedzi SKO w P. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze, organ wyjaśnił, że skarżąca mogła posiadanymi na koncie bankowym środkami dysponować, z czego korzystała.

Na skutek wniosku skarżącej, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 22 lipca 2013 r. ustanowił dla niej adwokata z urzędu oraz odmówił zwolnienia od kosztów sądowych.

Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia w zakresie odmowy zwolnienia jej od kosztów sądowych. W wyniku tego sąd postanowieniem z dnia 5 września 2013 r. oddalił wniosek o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych, wyjaśniając, ze skarżąca nie ma obowiązku ich uiszczania, albowiem niniejsza sprawa dotyczy pomocy i opieki społecznej, co powoduje zwolnienie z obowiązku uiszczania jakichkolwiek kosztów sądowych z mocy prawa (art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.

Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącej wskazał, że organ z naruszeniem art. 77 k.p.a. nie wyjaśnił okoliczności sprawy. Organy nie odniosły się w decyzjach do wyjaśnień skarżącej co do pochodzenia większych sum znajdujących się na jej koncie w okresie korzystania z pomocy społecznej. Podniósł też, że łączna kwota pobranych przez skarżącą zasiłków wyniosła 1.936 zł, a nie ponad 2.000 zł, jak zostało to ustalone w decyzji. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o przyznanie kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej, które nie zostały uiszczone nawet w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna, albowiem organy orzekające dopuściły się naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej: k.p.a.

Przedmiotem skargi A. C. wniesionej w niniejszej sprawie jest decyzja SKO w P. z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2012 r. ustalającej wobec skarżącej należność w kwocie 2786 zł z tytułu nienależnie pobranych świadczeń – zasiłków okresowych, zasiłku celowego specjalnego oraz zasiłków celowych na zakup żywności, butów, na opłacenie faktur za gaz, przyznanych decyzjami z dnia [...] 2011 r., z dnia [...] 2011 r., z dnia [...] 2011 r., z dnia [...] 2011 r., z dnia [...] 2011 r., z dnia [...] 2010 r., z dnia [...] 2010 r. Materialnoprawną podstawą decyzji wydanych w niniejszej sprawie jest przepis art. 98 ups, zgodnie z którym świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Art. 104 ust. 4 stosuje się odpowiednio. Przepis art. 6 pkt 16 ups zawiera definicję legalną pojęcia "świadczenia nienależnie pobranego", określając, że jest to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Zważywszy na odesłanie zawarte w art. 98 ups nakazujące odpowiednio stosować przepis art. 104 ust. 4 ups należy wyjaśnić, że zgodnie z zasadami wykładni rozważenia wymaga, czy ze względu na przedmiot regulacji przepis prawa, do którego jest odesłanie należy stosować wprost, z pewnymi jego modyfikacjami, czy też należy wyłączyć jego zastosowanie. Ogólne zasady pomocy społecznej, w tym zasada kierowania się w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych, przemawiają za zastosowaniem wprost tej normy. Także orzecznictwo sądów administracyjnych reprezentuje takie stanowisko (zob. wyrok NSA z dnia 30 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1863/07, czy wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie sygn. akt I OSK 517/07 orzeczenia dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 874/10 (dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), podniósł, że z odesłania w art. 98 ups do art. 104 ust. 4 tej ustawy wynika, że rozpoznając i rozstrzygając sprawę zwrotu nienależnie pobranego świadczenia organ obowiązany jest wprost zastosować art. 104 ust. 4. Zatem rozpoznając i rozstrzygając sprawę zwrotu nienależnie pobranego świadczenia organ obowiązany jest zastosować art. 104 ust. 4. Także organy orzekające w niniejszej sprawie były zobowiązane do zastosowania tego przepisu. Stanowi on, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.

Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że wydanie decyzji orzekającej o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, powinno poprzedzić postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego pracownik socjalny powinien wyjaśnić, czy świadczenie pieniężne zostało uzyskane na podstawie przedstawionych przez stronę nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej, a w przypadku pozytywnych ustaleń w tym zakresie, powinien dokonać analizy aktualnej sytuacji życiowej, materialnej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia oraz rozważyć możliwość wystąpienia ze stosownym wnioskiem, o jakim mowa w art. 104 ust. 4 ups (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 września 2011 r., I SA/Wa 1245/11, źródło: Legalis, również wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 lipca 2013 r. III SA/Gd 431/13, źródło: Legalis, wyrok NSA z dnia 18 marca 2011 r. I OSK 2065/10, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nadto zważyć należy, iż prowadząc postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia organy pomocy społecznej mają obowiązek kierowania się zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego (w szczególności zasadą prawdy obiektywnej – art. 7 k.p.a., zasadą pogłębiania zaufania do organów państwa – art. 8 k.p.a. oraz zasadą przekonywania – art. 11 k.p.a.), a także mieć na względzie regulacje stanowiące emanację tych zasad, dotyczące postępowania wyjaśniającego (art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a.). Przepis art. 7 k.p.a., ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązuje organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Emanacją tej zasady w postępowaniu dowodowym jest przepis art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada na organ administracji obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a następnie równie wyczerpującego jego rozpatrzenia, celem prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej decyzji administracyjnej. Prawidłowa realizacja przywołanych norm prawnych ma zasadnicze znaczenie dla czynionych przez organ administracji ustaleń faktycznych. Całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego stanowi bowiem podstawę do przeprowadzenia przez ten organ oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, co zostało ujęte przez ustawodawcę w art. 80 K.p.a. W toku prowadzonego postępowania organ administracji publicznej podejmuje więc wszelkie kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do podjęcia rozstrzygnięcia, a nadto zobligowany jest do zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i do wnikliwego jego rozpatrzenia. Oznacza to, że organ ten jest obowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz że organ powinien rozpatrzyć te dowody w ich wzajemnej łączności. Dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem praw i obowiązków strony postępowania administracyjnego.

Następnie, stosownie do zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) organy w uzasadnieniu swych decyzji powinny wyjaśnić stronie zasadność przesłanek , którymi się kieruje przy załatwieniu sprawy i w tym celu, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., powinny w sposób w sposób rzetelny sporządzić uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, które powinny zawierać w szczególności wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przystępując do realizacji powyższych obowiązków organ administracji winien mieć na względzie w pierwszym rzędzie przepisy prawa materialnego, które w jego ocenie znajdą zastosowanie w sprawie. Czynione przez organ ustalenia faktyczne powinny bowiem obejmować przede wszystkim takie okoliczności, które na gruncie tych przepisów mają istotny wpływ na treść podejmowanego w dalszej kolejności rozstrzygnięcia. Przepisy prawa materialnego wyznaczają zatem podstawowe granice przedmiotu postępowania dowodowego w danej sprawie. Natomiast niewyjaśnienie wszystkich tego rodzaju okoliczności faktycznych stanowi takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy orzekające nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący, czy zaszła przesłanka uzyskania świadczeń przez skarżącą na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż podstawą uznania przez organy, że skarżąca nienależnie pobrała wymienione w decyzji organów zasiłki była okoliczność polegająca na korzystaniu ze środków pieniężnych w znacznych kwotach w okresach, z które skarżąca otrzymała świadczenia, które to środki zostały zgromadzone przez skarżącą na należącym do niej rachunku bankowym. Organ I instancji wskazał, że w okresie od lutego 2011 r. do lipca 2011 r. tj. w okresie kiedy strona korzystała ze świadczeń pomocy społecznej wynika, że posiadała na koncie znaczne oszczędności. Z bilingu nadesłanego przez bank wynika, że w dniu [...] 2011 r. saldo na koncie strony wynosiło 8588,83 zł. Przy takim stanie konta skarżąca otrzymała świadczenie na kwotę 300 zł. Następnie w dniach [...] 2011 r. na konto wpłynęło dodatkowo 4800 zł i 1700 zł. W dniu [...] 2011 r. saldo na rachunku wynosiło zaś 5851,44 zł i w tym samym czasie strona otrzymała dwa przelewy zasiłków z MOPR w P. na kwoty 60 i 350 zł. Dalej, [...] 2011 r. przy saldzie konta 7482,90 zł strona otrzymała zasiłek na kolejne 350 zł, a w dniu [...] 2011 r. na kwoty 480 i 200 zł, przy saldzie na rachunku bankowym wynoszącym 951,81 zł. Następnie strona otrzymała w dniu [...] 2011 r. zasiłek w kwocie 200 zł przy saldzie wynoszącym 1676,28 zł. Przedstawiając te ustalenia organ wskazał, że strona w trakcie wywiadów środowiskowych składając oświadczenia o stanie majątkowym podawała, że nie posiada jakichkolwiek zasobów pieniężnych. W kontekście zgromadzonych na koncie bankowym przez stronę środków pieniężnych w okresie otrzymywania zasiłków organy uznały, że dysponując takimi środkami własnymi A. C. była w stanie zaspokajać potrzeby rodziny bez udziału pomocy społecznej. Zdaniem organu I instancji zatajenie przez stronę własnych zasobów finansowych doprowadziło do przyznania pomocy w okresie od lutego 2011 r. do lipca 2011 r. bez podstawy prawnej. Organ powołał się przy tym na przepis art. 12 ups, zgodnie z którym w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. Organ przedstawiając decyzje, którymi przyznano stronie we wspomnianym okresie zasiłki wskazał, że łącznie przyznano jej kwotę 2786 zł. Zaznaczono przy tym, że nie zostały pobrane nienależnie przez A. C. zasiłki przyznane jej decyzjami z dnia [...] 2010 r. (specjalny zasiłek celowy w kwocie 720 zł) oraz z dnia [...] 2010 r. (zasiłek okresowy na kwotę 270,63 zł), albowiem w tym okresie strona miała niskie saldo na koncie bankowym.

Równocześnie organ zaznaczył, że pracownik socjalny nie znalazł podstaw do zastosowania art. 104 ust. 4 ups, ;przy czym strona ma możliwość złożenia samodzielnie wniosku w tym trybie.

Sąd pragnie zwrócić uwagę, że powołane ustalenia organów orzekających są niepełne, a wydając decyzje w obu instancjach organy nie ustosunkowały się do istotnych okoliczności podnoszonych przez stronę, a odnoszących się do posiadanych przez nią na rachunku bankowym środków pieniężnych. Zważyć należy, że w dniu 11 stycznia 2012 r. A. C. przedłożyła oświadczenie swej matki U. C. z dnia 23 grudnia 2011 r., w którym matka skarżącej podała, że od lutego 2011 r. regularnie do sierpnia 2011 r. przekazywała znaczne środki pieniężne swojej córce (kolejno w kwotach: 02.2011 r. – 6000 zł, 03.2011 r. – 4800 i 1700 zł, 04.2011 r. – 2000 zł i 08.2011 r. – 13.300 zł), aby ta regulowała osobiste zobowiązania matki. Jednocześnie U. C. oświadczyła, że upoważniła córkę do korzystania z jej konta bankowego. Wyjaśniła, że ze względu na posiadane zadłużenie poprosiła córkę, aby środki pieniężne otrzymała na swoim koncie. W związku z tym córka robiła przelewy z konta matki na swoje konto i wypłacała też środki z konta matki, a następnie wpłacała na swoje konto. Rozliczenie – jak wskazano w oświadczeniu – nastąpiło w październiku 2011 r. Ponadto U. C. podała, że jej córka A. C. w 2011 r. pomagała swojej przyjaciółce M. B. ze środków zdeponowanych na swoim koncie. Jej matka wyrażała na to zgodę (k. 50 akt adm.).

Ponadto w odwołaniu z dnia 8 lutego 2012 r. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2011 r. o ustaleniu nienależnie pobranych świadczeń, skarżąca przedstawiając swą sytuację materialną w roku 2011 r. podała, że może dostarczyć bilingi z jej konta osobistego (k. 67 akt adm.). Następnie umożliwiła MOPR Filia Stare Miasto w P. uzyskania bilingu z jej konta za okres marzec-lipiec 2011 r. (k. 149 akt adm.).

Również w odwołaniu (pismo z 18.10.2012 r., k. 2020 akt adm.) od decyzji organu I instancji z dnia [...] 2012 r. skarżąca wyjaśniła, że nie mając nic do ukrycia wyjawiła bilingi z rachunku bankowego, a jej matka złożyła pisemne oświadczenie, które zostało przedłożone organowi. Podała, że nie jest w stanie uiścić nienależnie pobranych świadczeń, gdyż ma bardzo niskie dochody, na utrzymaniu 13-letniego syna, którego samotnie wychowuje. Dodała, że nie otrzymuje od nikogo pomocy materialnej.

W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające w zakresie w jakim odnosi się do okoliczności dysponowania przez skarżącą środkami pieniężnymi, zdeponowanymi na koncie należącym do skarżące, wymaga powtórzenia. Stwierdzić należy, iż organy obu instancji zatrzymały się jedynie na ustaleniu, iż skarżąca posiadała znaczne środki pieniężne na swoim koncie i nimi dysponowała. Nie odniosły się w żaden zaś sposób do dowodu w postacie złożonego przez stronę oświadczenia U. M. C. dotyczącego upoważnienia udzielonego córce do korzystania z konta bankowego, deponowaniu środków U. C. na koncie A. C., celem regulowania zobowiązań matki skarżącej oraz celem uniknięcia odpowiedzialności z tytułu posiadanego zadłużenia.

Nie przesądzając rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, Sąd widzi koniecznym ustalenie, czy skarżąca korzystała na własny użytek ze środków posiadanych na swoim koncie bankowym w okresie od lutego do lipca 2011 r., czy jedynie deponowała te środki jako należące do jej matki i regulowała należności z nią ustalone. Niewyjaśnienie tej okoliczności przez organy obu instancji nie pozwala ustalić, czy faktycznie skarżąca we wspomnianym okresie podała nieprawdziwe informacji odnośnie swojej sytuacji materialnej (art. 6 pkt 16 ups), a w rezultacie, czy pobrane przez nią w tym czasie świadczenia należało uznać za pobrane nienależnie. Gdyby bowiem okazało się, że faktycznie skarżąca wyłącznie w ograniczonym zakresie spraw dotyczącym osoby jej matki U. C. korzystała ze środków zgromadzonych na swoim koncie, koniecznym byłoby uznanie, że jej sytuacja materialna, pomimo dysponowania znacznymi środkami na własnym rachunku bankowym, nie uległa zmianie na jej korzyść.

Organy orzekające w niniejszej sprawie w tym zakresie, z naruszeniem przepisów art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., pominęły tę okoliczność, łamiąc zasadę prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania do organów państwa, przekonywania, a nadto uchylając się od zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), dokonania oceny okoliczności sprawy nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), oraz rezygnując w uzasadnieniach swych decyzji z podania przyczyn, z powodu których dowodom przedstawionym przez stronę odmówiły wiarygodności (art. 107 § 3 k.p.a.).

W tym kontekście zarzut pełnomocnika co do nieprawidłowego obliczenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń jawi się jako przedwczesny. Dopiero bowiem w przypadku ustalenie, czy faktycznie pobrane przez skarżącą świadczenia w okresie od lutego do czerwca 2011 r. można uznać za nienależne, o czym Sąd nie przesądził zważywszy na wykazane naruszenia przepisów postępowania, powstanie konieczność obliczenia ich wysokości.

Również zdaniem Sądu wobec powyższych uchybień, nie należało oceniać, czy organy prawidłowo zastosowały przepis art. 104 ust. 4 ups. Ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji – w przypadku uznania, że wszelkie zgromadzone w sprawie materiały dowodowe nakazują uznać, że skarżąca pobrała świadczenia nienależnie za wspomniany wyżej okres, zobowiązany będzie równocześnie do rozważenia zasadności złożenia przez pracownika socjalnego wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu tychże świadczeń, względnie pouczenie strony o prawie jego złożenia.

Mając na względzie wyżej wykazane naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę, organy na mocy art. 153 p.p.s.a. zastosują się do oceny prawnej i wytycznych co do uzupełnienia postępowania dowodowego w przedstawionym przez Sąd zakresie i dopiero wówczas rozstrzygną, czy uzyskane przez skarżącą świadczenia w okresie od lutego do czerwca 2011 r. można uznać za nienależnie pobrane.

Na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1-3, § 3 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 461) Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego adwokatowi J. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu kwotę [...] zł, w tym [...] zł tytułem podatku od towarów i usług. Sąd na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji.