Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 2531/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art. 62
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jadwiga - Danuta Mróz, Sędziowie: sędzia WSA Zbigniew Łoboda, sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Protokolant: starszy sekretarz sądowy Paulina Wódka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 marca 2015 r. sprawy ze skargi A S.A. z/s w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za 2009 r. wraz z odsetkami za zwłokę: I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że wymieniony w pkt I akt nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącej A S.A. z/s w W. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. uchyliło postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy J. z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie rozliczenia wpłaty dokonanej przez A S.A. (dawniej B S.A.) na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za 2009 r. oraz odsetek za zwłokę, dokonując ponownego rozliczenia ww. wpłaty.

Jak wynikało z akt sprawy, powołanym postanowieniem organ I instancji zarachował dokonaną przez skarżąca w dniu [...] marca 2014 r. wpłatę (w kwocie 83.864 zł) na poczet zaległości (dziewięciu pierwszych rat) w podatku od nieruchomości za 2009 r. oraz odsetek za zwłokę. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazał m.in. art. 62 § 1 i § 4 oraz art. 55 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej: O.p.).

Rozpoznając zażalenie strony na ww. postanowienie organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazało na charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie zarachowania wpłaty wykluczający spór o wysokość zaległości podatkowej oraz potwierdziło, że datą dokonania wpłaty jest dzień [...] marca 2014 r., co wpływa na rozliczenie odsetek za zwłokę. Wskazało także, iż dla oceny prawidłowości dokonanego rozliczenia, istotne znacznie będą miały terminy załatwienia sprawy w postępowaniu określającym zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2009 r. Organ odwoławczy wskazał, że pierwszą decyzję w tej sprawie, wydaną w dniu [...] listopada 2010 r., uchylił organ odwoławczy w dniu [...] lutego 2011 r. Ponowne rozstrzygnięcie w tej sprawie zostało wydane dnia [...] listopada 2013 r. i utrzymane w mocy decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Stąd przy rozliczeniu dokonanej przez spółkę wpłaty należy mieć na uwadze okoliczności dotyczące wstrzymania biegu odsetek, związane z zachowaniem terminu załatwienia sprawy, o których mowa w art. 54 § 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 7 O.p. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że nie dopatrzył się wystąpienia w sprawie okoliczności rzutujących na przerwę w naliczaniu odsetek, o których mowa w art. 54 § 1 pkt 1, pkt 4, pkt 5, pkt 7a i pkt 8 O.p., a które to przepisy wskazywała spółka w zażaleniu.

Odnosząc się do terminów rozpoznania sprawy w postępowaniu wymiarowym organ odwoławczy stwierdził, że bezspornie oba rozstrzygnięcia organu I instancji zostały doręczone skarżącej po upływie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania oraz otrzymania sprawy przekazanej do ponownego rozpoznania. Postanowienie o wszczęciu postępowania wymiarowego strona otrzymała [...] września 2009 r., zaś decyzję doręczono jej [...] listopada 2010 r., czyli po ponad roku. Po jej uchyleniu organ I instancji akta sprawy otrzymał [...] marca 2011 r., zaś decyzję w tej sprawie wydał [...] listopada 2013 r., a więc po ponad 2,5 roku.

Pomimo przekroczenia tych terminów okoliczności rozpoznawanej sprawy wykluczają wstrzymanie biegu odsetek, z uwagi na przepis art. 54 § 1 pkt 7 O.p., ponieważ do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczynił się pełnomocnik strony, a zatem opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu podatkowego. Analizując przebieg postępowania wymiarowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w jego toku pełnomocnik skarżącej nie przedkładał na kolejne wezwania organu podatkowego kluczowego dla rozpoznania sprawy dokumentu - ewidencji środków trwałych oraz nie składał żądanych wyjaśnień. Wskazał też na przedłużające postępowanie względy procesowe tj. pozyskanie dokumentów i dowodu z opinii biegłych, przy konieczności zachowania uprawnień strony. Wobec czego opóźnienie w załatwieniu sprawy nie było zawinione przez organ podatkowy, co zgodnie z art. 54 § 2 O.p. wyłącza okres bezodsetkowy. W szerokich wywodach, zawartych w treści zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy szczegółowo opisał czynności podejmowane przez organ podatkowy w toku postępowania wymiarowego, ze szczególnym uwzględnieniem postawy pełnomocnika spółki. I tak w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. pomimo trzykrotnego wzywania o przedłożenie wykazu środków trwałych, prowadzonego dla nieruchomości położonych na terenie miasta i gminy J., wraz z podaniem ich jednostkowej wartości początkowej przyjętej do ustalenia podatku od nieruchomości, oraz udzielenie informacji, czy w okresie od [...] do [...] stycznia 2009 r. przyjęto na stan środków trwałych lub dokonano likwidacji środka trwałego, tj. kanalizacji technicznej wraz z kablem telekomunikacyjnym – pełnomocnik nie dokonał tej czynności. W pismach kierowanych do organu podatkowego dodatkowo kwestionował zasadność wezwań w tym zakresie. Wobec braku niezbędnych danych organ podatkowy określił podstawę opodatkowania kierując się deklaracjami za poprzednie okresy rozliczeniowe. Jednocześnie, na etapie postępowania odwoławczego, strona sformułowała zarzut błędnego ustalenia podstawy opodatkowania w związku z nieprzeprowadzeniem dowodu z ewidencji środków trwałych, której to przedłożenia konsekwentnie odmawiała. W toku tego postępowania organ podatkowy przeprowadził ponadto dowód z opinii biegłego (wyznaczonego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r.), którą ostatecznie uzyskał dnia [...] października 2010 r. Pomimo przekroczenia prawem przewidzianego okresu załatwienia sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dopatrzyło się opieszałości w działaniu organu I instancji.

Postawa pełnomocnika strony była także przyczyną wydłużenia trwania postępowania, prowadzonego po uchyleniu decyzji organu I instancji do ponownego rozpoznania. Wskazując na przebieg tego postępowania organ odwoławczy podkreślał, że, aż 10 razy kierował do podatnika wezwania o dokumenty i wyjaśnienia, w zakresie dotyczącym wartości budowli (linii kablowych) położonych na terenie miasta i gminy J.. Nadesłane materiały – w postaci płyty CD, zawierającej na [...] stronach wyciąg z ewidencji środków trwałych - obejmowały obiekty położone na terenie kilkudziesięciu gmin i dotyczyły innych niż wymagane okresów. Przy kolejnym wezwaniu pełnomocnik zwrócił się o przedłużenie terminu udzielenia odpowiedzi, po upływie miesiąca, wskazał na brak możliwości realizacji wezwania, z uwagi na zbyt małą czcionkę na przesłanych przez organ wydrukach, zwracając się jednocześnie o dosłanie dokumentów (prawie [...] stron) w większym formacie papieru bądź wyrażenie przez organ podatkowy zgody na oznaczenie środków w formie elektronicznej na przesłanej płycie CD. W kolejnych nadesłanych organowi podatkowemu danych podawane były informacje wymagające doprecyzowania lub uzupełnienia. Z uwagi na opisaną bierną postawę skarżącej, co do wykazania wartości obiektów będącej podstawą dla obliczenia zobowiązania podatkowego, organ pierwszej instancji, postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. powołał biegłego. Jednocześnie, kolejny raz wezwał pełnomocnika spółki do przedłożenia - na potrzeby działań biegłego - kompletnego wykazu zapisów z ewidencji środków trwałych za analizowany okres, zlokalizowanych na terenie gminy J. oraz pełnego wykazu linii kablowych z tego rejonu, wyłączonych z podstawy opodatkowania budowli w korekcie deklaracji na podatek od nieruchomości za 2007 r., a także udzielenia wyjaśnień co do stosowanego w spółce systemu identyfikacji, kwalifikacji oraz wyceny obiektów budowlanych. Zaznaczyć należy, że w wyznaczonym przez organ terminie strona zwróciła się o jego przedłużenie z uwagi na konieczność zweryfikowania danych z dokumentami źródłowymi, na co organ przystał. W kolejnym piśmie strona - pomimo wcześniejszej prośby o wydłużenie jej czasu na udzielenie odpowiedzi - powtórzyła argumentację zawartą w jej uprzednim wystąpieniu wskazując że nie dysponuje danymi o obiektach niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, gdyż nie sporządzała dla nich odrębnego wykazu. W związku z nieudzieleniem wyjaśnień w pełnym zakresie - organ podatkowy kolejny raz wystosował do strony wezwania do złożenia wyjaśnień w zakresie wartości linii telekomunikacyjnych posadowionych w kanalizacji kablowej, stosowanego w spółce systemu identyfikacji, kwalifikacji oraz wyceny obiektów budowlanych oraz przedłożenia w tym zakresie wskazanych dokumentów. Po upływie wyznaczonego terminu strona wskazała wartość linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej na terenie miasta i gminy J., według stanu na dzień [...] stycznia 2008 r., załączając jednocześnie ich zestawienia.

W ocenie Kolegium, powyższe okoliczności świadczą wyraźnie o opieszałości ze strony spółki i przyczynienia się do powstania opóźnienia, o jakim mowa w art. 54 § 2 O.p. Początkowa odmowa współpracy, a następnie działania ewidentnie ukierunkowanie na utrudnienie szybkiego pozyskania niezbędnych danych, niewątpliwie wpłynęły na stwierdzone opóźnienie w wydaniu decyzji. Pomiędzy działaniami pełnomocnika spółki (i jego zaniechaniami) a zaistniałym opóźnieniem w rozstrzygnięciu sprawy zachodzi ewidentny związek przyczynowo - skutkowy. Organ odwoławczy wskazał, ponadto, że szereg informacji istotnych dla sprawy posiada wyłącznie podatnik, a zatem od jego udziału i współpracy zależy termin załatwienia sprawy. Na opóźnienie w ostatecznym rozpoznaniu sprawy wpłynęły także inne niezależne organu podatkowego okoliczności. Wskazał tu na konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego (dwukrotnie), co w kolejnym postępowaniu wydłużyło czas jego prowadzenia o prawie 5 miesięcy. Niezbędnym było także pozyskanie dokumentacji architektoniczno-budowlanej. Oczekiwanie na niezbędne dokumenty trwało ponad 3 miesiące, przekładając się na wydłużenie postępowania. Podobnie jak konieczność zapewnienia spółce uprawnień procesowych. Po wyznaczeniu stronie terminu do wypowiedzenia w zakresie zebranego materiału dowodowego, w tym opinii biegłego, skarżąca zwróciła się o przesłanie jej tej opinii, a następnie o umożliwienie zadania pytań biegłemu. Żądanie to uwzględniono, wyznaczając datę przeprowadzenia tych czynności, co przełożyło się opóźnienie wydania decyzji o kolejne 2 miesiące.

Opisane fakty – zdaniem organu odwoławczego – wykluczają zastosowanie art. 54 § 1 pkt 7 O.p., z uwagi na wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 54 § 2 O.p. Do powstania opóźnienia w załatwieniu sprawy przyczynił się bowiem pełnomocnik strony swoją opieszałością we współpracy z organem podatkowym. Zaistniałe opóźnienie było ponadto efektem wystąpienia przyczyn niezależnych od tego organu. Tym samym organ odwoławczy przyjął, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przerwy w naliczaniu odsetek za zwłokę. Odsetki winny więc być liczone po dniu, w którym upływał termin płatności poszczególnych rat podatku od nieruchomości za 2009 r., aż do dnia wpłaty, tj. [...] marca 2014 r.

Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze skorygowało rozliczenie dokonanej przez spółkę wpłaty, zgodnie z zasadą proporcjonalności wpłacanych rat podatku, na co wskazuje art. 6 ust. 9 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 191 r. (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 849 ), dalej powoływana jako u.p.o.l. W związku z czym uchylił postanowienie organu I instancji i dokonał poprawnego rozliczenia wpłaty.

W skardze strona wniosła o uchylenie postanowień organów podatkowych obu instancji, zarzucając wadliwe zastosowanie art. 54 § 2 O.p. Wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych wywodziła, że organ odwoławczy nie wykazał związku między nieuprawnionym działaniem strony, a okresem opóźnienia oraz błędnie wywiodło, że konieczność zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu świadczy o jej przyczynieniu się do opóźnienia w wydaniu decyzji lub o tym, że są to przyczyny niezależnego od organu podatkowego.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, jednakże nie z przyczyn podnoszonych w skardze.

Na wstępie wskazać trzeba, że podstawę procesową zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 216 § 1 O.p., zgodnie z którym w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia. Przepis art. 219 O.p. stanowi, że do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 208, 210 § 2a i § 3-5 oraz art. 211-215, a do postanowień, na które przysługuje zażalenie, oraz postanowień, o których mowa w art. 228 § 1, stosuje się również art. 240-249 oraz art. 252, z tym że zamiast decyzji, o których mowa w art. 243 § 3, art. 245 § 1 i art. 248 § 3, wydaje się postanowienie.

Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie ma przepis art. 210 § 4. O.p., do którego w zakresie nieuregulowanym odesłał powołany art. 219 O.p., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Przenosząc powyższe wymogi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że zaskarżone postanowienie wymogów tych nie spełnia, choć twierdzenie to odnosi się jedynie do niewielkiego zakresu stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy.

Przedmiotem sporu jest bowiem zagadnienie dotyczące wyłączenia okresu naliczania odsetek, w związku z terminami załatwienia sprawy w postępowaniu wymiarowym. Jak wynika z akt sprawy i treści uzasadnienia zaskarżonego aktu, skarżąca, w związku z wpłatą dokonaną na poczet zaległego zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r., domaga się uwzględnienia przepisu art. 54 § 1 O.p. wyłączającego naliczanie odsetek z uwagi na zaistnienie przewidzianych w tym przepisie okoliczności.

Organ podatkowy – zasadnie w opinii Sądu, co zostanie uzasadnione w dalszej części rozważań – badanie tych przesłanek sprowadził do okoliczności związanych z terminami załatwienia sprawy w postępowaniu wymiarowym tj. art. 54 § 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 7 O.p. W zaskarżonym rozstrzygnięciu organ odwoławczy przyznał, że orzeczenia organu I instancji bezsprzecznie zostały wydane po upływie prawem przewidzianych terminów załatwienia spraw. Jednocześnie wskazał na przepis art. 54 § 2 O.p., który wyłącza okresy bezodsetkowe, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu. W tym zakresie organ podatkowy w bardzo szerokich wywodach ocenił postępowanie prowadzone przed organem I instancji, stwierdzając, że opóźnienie w wydaniu decyzji jest następstwem okoliczności opisanych w art. 54 § 2 O.p. Jednocześnie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zawarte zostało twierdzenie, że orzeczenia organu odwoławczego, w sprawie dotyczącej wymiaru skarżącej zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r., zostały wydane w prawem przewidzianych terminach. Poza tym stwierdzeniem i podaniem dat wydania tych orzeczeń zaskarżone postanowienie nie wyjaśnia postawionej uprzednio tezy o działaniu organu odwoławczego w granicach przewidzianych prawem. Co więcej informacji takich nie sposób wyczytać z akt sprawy, które zawierają jednie dokumenty związane z postepowaniem wymiarowym prowadzonym przed organem I instancji. W związku z tym teza przedstawiona w zaskarżonym postanowieniu, dotycząca poprawności działania organu II instancji w zakresie terminowości załatwienia sprawy wymiarowej nie jest w żaden sposób weryfikowalna, tym samym usuwa się spod kontroli Sądu.

W związku z tym, stwierdzić trzeba, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia narusza art. 216 w związku z art. 219 i art. 210 § 4. O.p., nie zawiera bowiem wymaganych tym przepisem treści, co wobec braku w materiale aktowym przedstawionym Sądowi, nakazywało uchylenie zaskarżonego aktu, celem uzupełnienia tych wadliwości. W ponownym postępowaniu organ odwoławczy będzie zobowiązany do wskazania dowodów, na których się oparł przyjmując w treści zaskarżonego aktu określone tezy. Istotne jest również aby akta sprawy zawierały wszystkie istotne dokumenty umożliwiające weryfikację twierdzeń organów podatkowych. Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 (zdanie pierwsze) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływana jako p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2.

W pozostałym zakresie zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Jak już wskazano nie jest sporne, że wydając decyzje wymiarowe organ I instancji naruszył terminy rozpoznawania sprawy. Jak wynika z akt, postanowienie z dnia [...] września 2009 r. o wszczęciu postępowania w sprawie określenia spółce wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. doręczono spółce w dniu [...] września 2009 r., zaś pierwotną decyzję w dniu [...] listopada 2010 r., czyli po ponad roku od wszczęcia postępowania. Z kolei akta sprawy administracyjnej, po uchyleniu decyzji przez organ odwoławczy, wpłynęły do organu pierwszej instancji w dniu [...] marca 2011 r. Ponowną decyzję wymiarową organ podjął natomiast w dniu [...] listopada 2013 r., a więc po ponad 2,5 roku od skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Jednakże wbrew poglądowi strony w sprawie nie wystąpiły przesłanki zawieszenia biegu odsetek, a to z uwagi na wystąpienie okoliczności przewidzianych w art. 54 § 2 O.p. jak słusznie podkreślał to organ odwoławczy, zasadniczą przyczyną w opóźnieniu załatwienia sprawy była postawa pełnomocnika skarżącej, który – jak wynika ze szczegółowo przeprowadzonej analizy akt - ujawnionej w zaskarżonym postanowieniu – albo odmawiał udostepnienia istotnych dla sprawy dowodów albo przedkładał je w formie nie odpowiadającej wystosowanym przez organ wezwaniom. Co wymaga także podkreślenia, pomimo odmowy okazania istotnych dla sprawy dowodów, wskazywał na ich brak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Taka postawa nie może zasługiwać na aprobatę i w ocenie Sądu mieści się w przesłance opisanej w art. 54 § 2 O.p. stanowiącej o przyczynieniu się strony do opóźnienia w wydaniu decyzji.

Podkreślenia wymaga, że postępowanie dotyczące określenia skarżącej zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. wymagało pozyskania istotnych informacji, będących w wyłącznym posiadaniu strony. Od jej zatem postawy w dużej mierze zależała sprawność postępowania. Po wszczęciu postępowania w ww. sprawie organ podatkowy pismem z dnia [...] października 2009 r., doręczonym w dniu [...] października 2009 r., wezwał stronę do przedłożenia w terminie 7 dni wykazu środków trwałych prowadzonego dla nieruchomości położonych na terenie miasta i gminy J., wraz z podaniem ich jednostkowej wartości początkowej przyjętej do ustalenia podatku od nieruchomości, oraz udzielenie informacji, czy w okresie od [...] do [...] stycznia 2009 r. przyjęto na stan środków trwałych lub dokonano likwidacji środka trwałego, tj. kanalizacji technicznej wraz z kablem telekomunikacyjnym. W ww. wezwaniu wskazał, że jest to niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (prawidłowego ustalenia podstawy opodatkowania). W piśmie z dnia [...] października 2009 r. (wpływ do organu w dniu [...] października 2009 r.) pełnomocnik strony, kwestionując zasadność wezwania organu, odmówił przedłożenia żądanych dokumentów. Pismami z dnia [...] listopada 2009 r i [...] stycznia 2010 r., wystosowano ponowne wezwanie w tym samym zakresie, co również spotkało się z odmową ze strony spółki przedłożenia wymaganych dokumentów.

Takie działanie strony spowodowało przekroczenie ram ustawowych, zgodnie zaś z brzmieniem art. 54 § 1 pkt 7 O.p. odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Jednocześnie § 2 ww. art. stanowi, że przepisu § 1 pkt 3 i 7 nie stosuje się, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu.

Przedstawione fakty dowodzą, że strona swoim działaniem doprowadziła do naruszenia terminów załatwienia sprawy przez organ podatkowy, co wyłączyło stosowanie art. 54 § 1 pkt 7 O.p., także późniejsze czynności organu podatkowego podejmowane były w sposób wykluczający zwłokę. Jak wynika z akt sprawy wątpliwości dotyczące oceny istotnych dla sprawy faktów (czy linie kablowe wraz z kanalizacją teletechniczną stanowią budowlę) nakazywały powołanie biegłego. Powołany postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. biegły z zakresu telekomunikacji swą opinię przedstawił dnia [...] października 2010 r.

Jak zatem wynika z przedstawionych faktów skarżąca mimo trzykrotnego skierowania do niej wezwań - wyraźnie odmówiła przedłożenia żądanej ewidencji środków trwałych, umożliwiającej ustalenie podstawy opodatkowania w zakresie budowli, co przełożyło się na wydłużenie czasu trwania postępowania i podjęcie przez organ I instancji próby ustalenia podstawy opodatkowania w oparciu o deklaracje podatkowe złożone za poprzednie okresy. Jednocześnie, na etapie postępowania odwoławczego, strona - pomimo zadeklarowanego uprzednio braku woli współpracy w tym zakresie z organem podatkowym - sformułowała zarzut błędnego ustalenia podstawy opodatkowania w zakresie budowli w związku z nieprzeprowadzeniem dowodu z ewidencji środków trwałych, której to przedłożenia konsekwentnie odmawiała.

Także w ponownie prowadzony postępowaniu, skarżąca nie współpracowała z organem podatkowym, przedstawiając co prawda dowody ale albo niezgodne z zadaniem organu podatkowego albo w formie utrudniającej ich analizę, co przełożyło się na sprawność i szybkość postępowania. W związku z tym podzielić trzeba ocenę dokonaną przez organ odwoławczy, zawartą w zaskarżonym postanowieniu, iż postawa skarżącej (a dokładnie reprezentującego ją w sprawie pełnomocnika), ukierunkowana na utrudnienie organowi ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy związanych z podstawą opodatkowania budowli, a tym samym uniemożliwienie zakończenia postępowania, była zasadniczą przyczyną opóźnienia w wydaniu decyzji określającej spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r., wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Jak wynika z akt sprawy w ramach ponownego postępowania organ I instancji, aż 10 razy kierował do spółki wezwania o dokumenty i wyjaśnienia, w zakresie dotyczącym wartości budowli (linii kablowych) położonych na terenie miasta i gminy J.. Pismem z dnia [...] maja 2011 r. wezwał pełnomocnika spółki do przedłożenia w ciągu siedmiu dni ewidencji środków trwałych, według stanu na dzień [...] stycznia 2008 r. i [...] stycznia 2009 r. W odpowiedzi strona przesłała płytę CD, zawierającą wyciąg z ewidencji środków trwałych gr. [...] i gr. [...] dla obszaru, w obrębie którego położona jest gmina J.. Podkreślenia wymaga, że wyciąg na [...] stronach obejmował nieruchomości spółki zlokalizowane na terenie kilkudziesięciu gmin, a nie tylko na terenie miasta i gminy J.. Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. organ I instancji ponownie skierował wezwanie w tożsamym zakresie, wskazując, że przesłana płyta CD zawiera wyciąg z ewidencji środków trwałych według stanu na grudzień 2008 r. i grudzień 2009 r., a nie - jak wymagają tego przepisy prawa - na dzień [...] stycznia roku podatkowego. W odpowiedzi pełnomocnik spółki podał, że przesłany wyciąg został sporządzony rzetelnie, zawiera ewidencję środków trwałych na dzień [...] stycznia 2008 r. i uwzględnia zmiany w środkach trwałych.

Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. organ wystosował kolejne wezwanie o wskazanie, które konkretnie środki trwałe zamieszczone w przesłanej ewidencji zostały przyjęte do określenia wartości budowli i wykazane w deklaracji na podatek za ten okres. Organ wyjaśnił, że analizy przekazanej przez podatnika ewidencji wykazały różnice pomiędzy ich łączną wartością a wartością budowli wykazanych w deklaracjach na podatek. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik spółki najpierw zwrócił się o przedłużenie terminu odpowiedzi, argumentując to koniecznością przeanalizowania znacznej ilości danych, a następnie - po upływie miesiąca, wskazał na brak możliwości realizacji wezwania, z uwagi na zbyt małą czcionkę na przesłanych przez organ wydrukach, zwracając się jednocześnie o dosłanie dokumentów (prawie [...] stron) w większym formacie papieru bądź wyrażenie przez organ zgody na oznaczenie środków w formie elektronicznej na przesłanej płycie CD. Następnie jeszcze czterokrotnie organ podatkowy wystosowywał do strony pisma zawierające wezwanie do przedstawienia ewidencji środków trwałych. Przedkładane przez stronę dowody były nieprecyzyjne lub niezupełne, co powodowało konieczność dalszych wezwań. Ostatecznie odpowiadając na wezwanie organu podatkowego z dnia [...] lipca 2012 r. skarżąca wskazała, że nie dysponuje zestawieniem środków trwałych, które - w jej ocenie - nie wypełniają cech budowli i tym samym nie zna ich wartości, a ustalenie tych obiektów możliwe jest tylko na podstawie wyciągu z ewidencji środków trwałych przesłanych organowi podatkowemu, bądź ewidencji prowadzonej w siedzibie spółki w W. Wskazał, że w wyniku analizy dokonanej przed sporządzeniem deklaracji za 2008 r. i 2009 r. zostały wyodrębnione obiekty, które są obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego i te właśnie zadeklarowano do opodatkowania za te okresy.

Z uwagi na opisaną bierną postawę spółki co do wykazania wartości kanalizacji kablowej (wraz z liniami), organ pierwszej instancji, postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. powołał w sprawie biegłego, celem ustalenia wartości środków trwałych stanowiących budowle, tj. kanalizacji kablowej oraz linii telekomunikacyjnych posadowionych w tej kanalizacji, na podstawie ewidencji przedstawionych spółkę. Jednocześnie, kolejny raz wezwał pełnomocnika spółki do przedłożenia - na potrzeby działań biegłego - kompletnego wykazu zapisów z ewidencji środków trwałych za analizowany okres, zlokalizowanych na terenie gminy J. oraz pełnego wykazu linii kablowych z tego rejonu, wyłączonych z podstawy opodatkowania budowli w korekcie deklaracji na podatek od nieruchomości za 2007 r. z dnia [...] września 2007 r., a także udzielenia wyjaśnień co do stosowanego w spółce systemu identyfikacji, kwalifikacji oraz wyceny obiektów budowlanych. Zaznaczyć należy, że w wyznaczonym przez organ podatkowy terminie strona pismem z dnia [...] marca 2013 r. zwróciła się o jego przedłużenie z uwagi na konieczność zweryfikowania danych z dokumentami źródłowymi, co organ podatkowy uczynił przy piśmie z dnia [...] marca 2013 r., wyznaczając termin na przedłożenie dokumentów i wyjaśnień do dnia [...] marca 2013 r. Pismem z dnia [...] marca 2013 r. strona - pomimo wcześniejszej prośby o wydłużenie jej czasu na udzielenie odpowiedzi - powtórzyła argumentację zawartą w jej uprzednim wystąpieniu z dnia [...] lipca 2012 r., wskazując że nie dysponuje danymi o obiektach niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, gdyż nie sporządzała dla nich odrębnego wykazu. Pismami z dnia [...] kwietnia 2013 r., a następnie - w związku z nieudzieleniem wyjaśnień w pełnym zakresie - z dnia [...] maja 2013 r. organ I instancji kolejny raz wystosował do podatnika wezwania do złożenia wyjaśnień w zakresie wartości linii telekomunikacyjnych posadowionych w kanalizacji kablowej, stosowanego w spółce systemu identyfikacji, kwalifikacji oraz wyceny obiektów budowlanych oraz przedłożenia w tym zakresie wskazanych dokumentów. Przy pismach z dnia [...] kwietnia 2013 r., a następnie z dnia [...] maja 2013 r., złożonymi z przekroczeniem wyznaczonych przez organ terminów, strona wskazała wartość linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej na terenie miasta i gminy J., według stanu na dzień [...] stycznia 2008 r., załączając jednocześnie ich zestawienia.

Ponadto w toku postępowania niezbędnym było pozyskanie dokumentacji architektoniczno-budowlanej spornych obiektów. Organ - pismem z dnia [...] maja 2011 r. - skierował stosowne wystąpienie w tym zakresie do Starostwa Powiatowego w O. Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. przesłano do organu zawiadomienie, że odpowiedź - z uwagi na dużą ilość postępowań i sezon urlopowy - zostanie udzielona do dnia [...] sierpnia 2011 r. Następnie, postanowieniem Starosty O. z dnia [...] czerwca 2011 r. wniosek organu w części dotyczącej wydanych decyzji na użytkowanie budowli sieci telekomunikacyjnych, został przekazany do rozpatrzenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w O., który udzielił wyjaśnień w tym zakresie przy piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. Odpowiedź ze Starostwa wpłynęła natomiast do organu w dniu [...] sierpnia 2011 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. organ pierwszej instancji ponownie zwrócił się do Starostwa Powiatowego w O. o przekazanie dokumentacji architektoniczno-budowlanej, w zakresie pozwoleń na budowę sieci telekomunikacyjnych, co nastąpiło przy piśmie z dnia [...] września 2011 r. (wpływ [...] września 2011 r.). Oczekiwanie na wskazane dokumenty trwało zatem ponad 3 miesiące, przekładając się na wydłużenie postępowania.

Przedstawione okoliczności – jak słusznie wywodzi organ odwoławczy - świadczą wyraźnie o opieszałości ze spółki i wypełniają znamiona przyczynienia się do powstania opóźnienia, o jakim mowa w art. 54 § 2 O.p. Początkowa odmowa współpracy, a następnie działania ewidentnie ukierunkowanie na utrudnienie organowi szybkiego pozyskania niezbędnych dla zakończenia sprawy danych (co wiązało się z koniecznością wielokrotnego kierowania wezwań do pełnomocnika strony o dokumenty i wyjaśnienia oraz z powołaniem biegłego), niewątpliwie wpłynęły na stwierdzone opóźnienie w wydaniu decyzji.

Oceniając przedstawione dowody Sąd w pełni podziela ocenę Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwartą w zaskarżonym postanowieniu, o przyczynieniu się strony do opóźnienia w rozpoznaniu sprawy. Istotne jest to, że wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie wymagało pozyskania od strony niezbędnych dokumentów, których nie posiadał organ podatkowy. Zwłoka w ich dostarczeniu niewątpliwie w sposób znaczący wydłużyła tok postępowania. Pozostałe okoliczności podnoszone przez organ podatkowy, które miały wpływ na termin załatwieni sprawy mają już charakter marginalny (chodzi o zapewnienie praw stronie wtoku postępowania). Stąd ponoszone w tym zakresie zarzuty skargi ocenić trzeba jako chybione.

Nadto Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2009 r. sygn. akt II FSK 907/08, (opubl. w SIP LEX nr 576753), że przy ocenie, czy przedłużenie postępowania nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu w rozumieniu art. 54 § 2 O.p. należy mieć na względzie złożoność sprawy, ilość i rodzaj przeprowadzanych dowodów, a także terminowość i celowość czynności podejmowanych przez organ w toku postępowania, prawidłowe zorganizowanie postępowania, czas niezbędny do dokonania czynności organizacyjnych (np. wezwania czy pozyskania informacji od innych organów). Jeżeli czynności te zajmowały odpowiednią ilość czasu i uzasadnione były z uwagi zawiłość sprawy i jej etap oraz z uwagi na konieczność respektowania uprawnień stron postępowania, to uznać należy, że przedłużenie postępowania nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu.

Analiza akt sprawy wskazuje, że sprawa dotycząca zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r., z uwagi na specyficzny przedmiot opodatkowania była z pewnością złożona, a obszerność zgromadzonego i poddanego ocenie materiału dowodowego świadczy o znacznym stopniu skomplikowania sprawy. Poziom skomplikowania prowadzonego postępowania i rozmiar analizowanego materiału dowodowego wymagały znacznego nakładu pracy od organu podatkowego. Ustalenie faktów w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy wymagało przede wszystkim pozyskania informacji i dowodów od strony postepowania, która jak wskazano, nie współpracowała z organem podatkowym. Przejawiało się to albo w odmowie dostarczenia dowodów albo też przedstawieniu ich w formie wymagającej uzupełnienia lub szerokiej i czasochłonnej analizy. Istotne jest także, że dwukrotnie koniecznym było skorzystanie z opinii biegłego, co uzasadniało skomplikowanie sprawy a po części także postawa skarżącej. Nadto organ podatkowy musiał pozyskać informacje od innych organów administracji. Opis czynności, podejmowanych przez organ I instancji, a przedstawionych w uzasadnieniu wydanego w drugiej instancji postanowienia organu podatkowego daje podstawy do uznania, że czynności te podejmowane były celowo i bezzwłocznie, w miarę potrzeb prowadzonego postępowania. Przebieg postępowania świadczy o prawidłowej organizacji i zapobieganiu nadmiernemu przedłużaniu postępowania.

Zasadnie także organ podatkowy II instancji analizę ograniczył do przesłanek wynikających z art. 54 § 1 pkt 1, pkt 3 i pkt 7 O.p., pozostałe okoliczności wynikające z art. 54 § 1 O.p., z przyczyn oczywistych nie mogły być podstawą wstrzymania biegu odsetek. Organ nie dokonywał bowiem zabezpieczenia zobowiązania podatkowego, nie doszło do zawieszenia postępowania, wysokość odsetek przekraczała kwotę opisana w pkt 5 art. 54 § 1 O.p., nie istniały także okoliczności wstrzymania biegu odsetek w związku z błędami rachunkowymi w deklaracji, jak też przewidziane w odrębnych ustawach.

Mając powyższe na uwadze, uznając, że zaskarżone postanowienie narusza przywołane na wstępie przepisy prawa procesowego, w stopniu wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżony akt. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł o jego wstrzymaniu, zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 ww. ustawy.