Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 207/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 169
journal: Dz.U. 1997 nr 10 poz 55
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA - Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA - Lidia Serwiniowska Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 4 lipca 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego we W. działając na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 74 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 7, art. 78 ust. 2 pkt 2 i art. 79 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1977 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.), art. 17 ust. 1-3 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 z późn. zm.), art. 94 ust. 4 pkt 1 oraz art. 169 i 170 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179 poz. 1750 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Dowódcy JW. [...] w K. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie odmowy wypłaty A. K. wyrównania odprawy wraz z odsetkami z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i wyrównania ekwiwalentu pieniężnego wraz z odsetkami za niewykorzystany w roku [...] urlop wypoczynkowy.

A. K. pełnił służbę w Dowództwie 23 Brygady Obrony Terytorialnej w G. . Decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] r. na podstawie art. 74 ust. 1 i art. 75 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 78 ust. 2 pkt 2 i art. 79 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Na powyższą okoliczność A. K. pobrał w JW. [...] w G. należności związane z odejściem z zawodowej służby wojskowej, w tym odprawę z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej naliczoną zgodnie z art. 17 ust. 1-3 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy oraz ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany w [...] r. urlop wypoczynkowy w wymiarze [...] dni naliczony zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy. Odprawa ta była naliczona w wysokość 360 % miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, natomiast ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy naliczony został w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za każdy dzień tego urlopu.

Z dniem [...] r. JW. [...] w G. została zlikwidowana, a zobowiązania i należności po tej jednostce przejęła JW. [...] w K.

W dniu [...] r. A. K. wystąpił do Dowódcy JW. [...] w K. z roszczeniem o wypłatę:

- wyrównania odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do wysokości 600 % miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami stałymi (kwota [...] zł. brutto) wraz z odsetkami ustawowymi, czyli do wysokości odprawy przysługującej na podstawie art. 94 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż jego wypowiedzenie stosunku służbowego nastąpiło z uwagi na zmniejszenie stanu etatowego;

- wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy do wysokości 1/22 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za każdy dzień tego urlopu (kwota [...] zł. brutto) oraz z odsetkami ustawowymi, czyli do wysokości ekwiwalentu naliczanego zgodnie z art. 95 pkt 2 i art. 97 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W uzasadnieniu tego roszczenia A. K. podkreślił, iż wypowiedzenie jego stosunku służbowego nastąpiło z uwagi na rozformowanie jednostki wojskowej, w której pełnił służbę i braku możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe. Dodatkowo przytoczył prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 kwietnia 2006 r. w sprawie skargi na Decyzję Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego we Wrocławiu sygn. akt. IV SA/Wr 352/05, uchylający decyzję z dnia [...] r., wydaną na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w skutek błędnej interpretacji art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dowódca JW. [...] w K. odmówił wypłaty wyrównania odprawy wraz z odsetkami z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i wyrównania ekwiwalentu pieniężnego wraz z odsetkami za niewykorzystany w [...] r. urlop wypoczynkowy. W uzasadnieniu tej decyzji Dowódca JW. [...] w K. wskazał, że zgodnie z art. 94 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych odprawa w wysokości 600% miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami stałymi przysługuje tylko w przypadku żołnierza zwolnionego z zawodowej służby wojskowej wskutek rozformowania jednostki wojskowej, o ile został z tym żołnierzem zawarty kontrakt na pełnienie służby stałej. Z uwagi na fakt, iż taki kontrakt z A. K. nie został zawarty, pomimo zwolnienia ww. żołnierza z dniem [...] r. (już w okresie obowiązywania ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych), JW. [...] G. prawidłowo zastosowała przy obliczaniu należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Od tej decyzji A. K. wniósł odwołanie do Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego za pośrednictwem Dowódcy JW. [...] . W odwołaniu podniósł zarzut błędnej interpretacji przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i ustawy o uposażeniu żołnierzy oraz zastosowania nieobowiązujących przepisów prawa. Wskazał, iż wypowiedzenie stosunku służbowego nastąpiło z uwagi na zmniejszenie stanu etatowego jednostki wojskowej.

Zdaniem strony odwołującej się należności pieniężne przysługujące żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej tj. odprawa i ekwiwalent za niewykorzystany urlop, zostały naliczone niezgodnie z ustawą z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, albowiem odprawa w myśl art. 94 ust. 4 ustawy powinna wynosić 600 %, zaś ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop, zgodnie z art. 97 ustawy powinien wynosić za jeden dzień urlopu 1/22 miesięcznego uposażenia.

Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego, działając zgodnie z art. 127 § 2 k.p.a., jako organ właściwy do rozpatrzenia odwołania A. K. od decyzji Dowódcy JW. [...] w K. , w pierwszym rzędzie ustalił stan prawny w zakresie ustalania odprawy oraz ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop (w przypadku rozformowania jednostki wojskowej lub zmniejszenia jej stanu etatowego) z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego, którego termin zwolnienia przypadał po dniu 1 lipca 2004 r., i z którym to żołnierzem tym nie został zawarty kontrakt na pełnienie służby stałej lub terminowej.

Przepis art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ustala, iż sprawy wszczęte, lecz nie zakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych.

Zgodnie z art. 94 ust. 4 powyższej ustawy żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej wskutek rozformowania jednostki wojskowej lub zmniejszenia jej stanu etatowego w korpusie kadry zawodowej Sił Zbrojnych, w którym żołnierz pełnił zawodową służbę wojskową, albo likwidacji stanowiska służbowego, które żołnierz zajmował, przysługuje odprawa w wysokości, w przypadku zawarcia kontraktu:

1) na pełnienie służy stałej - 600% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym;

2) na pełnienie służby terminowej - wynikającej z ust. 1 i 2, z tym że za dzień zwolnienia z zawodowej służby wojskowej przyjmuje się ostatni dzień okresu, na jaki zawarto kontrakt.

Zgodnie z art. 95 pkt 2 żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94 przysługuje między innymi ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, którego naliczenia dokonuje się zgodnie z art. 97, tzn. ekwiwalent za jeden dzień urlopu wynosi 1/22 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Mając na uwadze powyższy stan prawny Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego uznał, iż ze względu na fakt zwolnienia A. K. z zawodowej służby wojskowej jeszcze na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, do spraw ustalenia uprawnień w zakresie prawa do odprawy i innych należności wynikających ze zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, należało zastosować obowiązującą do dnia 30 czerwca 2004 r. ustawę z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy.

Zdaniem Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego podniesiony przez odwołującego się pogląd, że wskazany wyżej art. 169 obowiązującej od dnia 1 lipca 2004 r. ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (regulującej jednocześnie pełnienie służby żołnierzy zawodowych, jak i należności uposażeniowe z niej wynikające), odnosi się tylko do działań kadrowych podjętych przed dniem 1 lipca 2004 r. w oparciu o przepisy uchylonej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - nie znajduje potwierdzenia w treści ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Powyższe wynika już z faktu, iż w przypadku ewentualnego naliczania odprawy, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie byłoby możliwe zastosowanie art. 94 ust: 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy, w którym ustawodawca jednoznacznie posługuje się pojęciami w zakresie stanu kadrowego wprowadzonymi dopiero ustawą z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy. Dotyczy to zarówno pojęcia zawarcia kontraktu na pełnienie służy stałej, jak i na pełnienie służby terminowej.

W ocenie Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego, w powyższym stanie prawnym, nie jest możliwe uznanie, iż przepis art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych odnosi się wyłącznie do działań kadrowych podjętych przed dniem 1 lipca 2004 r., a nie dotyczy spraw uposażeniowych, jeśli zastosowanie w praktyce ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w zakresie możliwości ustalenia prawa do należności uposażeniowych, wymaga jednak podjęcia działań kadrowych wynikających z powyższej ustawy.

Takie działania kadrowe zostały określone w art. 170 ust. 1 ustawy wskazującym, iż żołnierze zawodowi pełniący w dniu 30 czerwca 2004 r. zawodową służbę wojskową jako:

1) stałą - stają się z mocy prawa żołnierzami zawodowymi pełniącymi służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej;

2) kontraktową - stają się z mocy prawa żołnierzami zawodowymi pełniącymi służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby terminowej, nie dłużej jednak niż na okres, na jaki został zawarty dotychczasowy kontrakt.

Postanowienia art. 170 ust. 3 i 4 określają jednocześnie, że żołnierzom zawodowym, o których mowa w ust. 1 pkt 1, organy uprawnione do wyznaczenia na stanowiska służbowe doręczą decyzje o wyznaczeniu z dniem 1 lipca 2004 r. na stanowiska służbowe. Żołnierzy zawodowych, w stosunku do których decyzje o wyznaczeniu na stanowiska służbowe stały się ostateczne, uznaje się za żołnierzy, którzy z dniem 1 lipca 2004 r. objęli stanowiska służbowe, na które zostali wyznaczeni. W przypadku A. K. takie działania kadrowe oczywiście nie mogły i faktycznie nie zostały podjęte.

W skardze na decyzję ostateczną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, A. K. zarzucił organom obu instancji niewłaściwą interpretację art. 169 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jako jedynego przepisu przejściowego. Zdaniem skarżącego ustawodawca zawarł w rozdziale 11 ustawy z dnia 11 września 2003 r. zatytułowanym "Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe" szereg przepisów dotyczących spraw finansowych, w tym art. 178 i 185, w których jasno określił sposób ustalania uposażenia i dokonania wypłaty nagrody rocznej z wykorzystaniem, przy wykonywanych po 1 lipca 2004 r. działaniach finansowych, dotychczas obowiązujących przepisów. Zdaniem strony, jeżeli prawodawca dopuszczałby zastosowanie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie nowej ustawy pragmatycznej na innych obszarach działalności finansowej (poza określonymi w art. 178 i 185 ustawy z dnia 11 września 2003 r.), dałby temu wyraz poprzez zamieszczenie stosownych przepisów w ustawie. Błędnie zatem organy wojskowe rozciągają zastosowanie przepisu art. 169 ustawy na inne należności pieniężne, między innymi związane ze zwolnieniem ze służby. Skarżący zarzucił, że organy niekonsekwentnie argumentowały swoje stanowisko opierając się na niewłaściwie ustalonym stanie faktycznym, poprzez wskazanie w decyzji I instancji, że do zwolnienia strony z zawodowej służby wojskowej zastosowano przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Podczas, gdy do zwolnienia ze służby skarżącego zastosowanie miały przepisy obowiązujące od 1 lipca 2004 r.

W ocenie skarżącego przepis art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. powinien być odniesiony wyłącznie do działań kadrowych podjętych przed dniem 1 lipca 2004 r. w oparciu o przepisy uchylonej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jednakże nie znajduje on zastosowania w odniesieniu do przepisów regulujących uposażenie żołnierzy. Natomiast przyjęta przez organ I i II instancji błędna interpretacja tego przepisu różnicuje w sposób nieuprawniony żołnierzy, którzy zostali zwolnieni ze służby po dniu 1 lipca 2004 r. i wobec których zastosowano korzystniejsze zasady naliczania odprawy, oraz tych, wobec których wdrożono procedurę zwolnienia - w związku z reformą Sił Zbrojnych - przed dniem 1 lipca 2004 r. i zastosowano mniej korzystne zasady naliczania odprawy. Zdaniem strony działania podjęte przez organ naruszają zasady: państwa prawa i równości wobec prawa, wyrażone w art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Żołnierze zawodowi powinni być równo traktowani w zakresie stosowania zasad otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych - stwierdzenie to nie powinno budzić najmniejszych wątpliwości. Równe traktowanie oznacza nie dyskryminowanie w jakikolwiek sposób, bezpośrednio lub pośrednio. Dyskryminowanie bezpośrednie istnieje wtedy, gdy żołnierz zawodowy z jednej lub z kilku przyczyn jest, lub mógłby być traktowany w porównywalnej sytuacji mniej korzystnie niż inni żołnierze zawodowi. Za naruszenie zasady równego traktowania należy uznać zróżnicowanie sytuacji żołnierzy zawodowych przenoszonych do rezerwy po dniu 1 lipca 2004.

Na poparcie swojego stanowiska - w zakresie prawidłowej interpretacji przepisu intertemporalnego - skarżący powołał szereg regulacji o charakterze międzyczasowym zawartych w obowiązujących aktach prawnych, które zawierają rozwiązania prawne nakierowane na stosowanie ustawy nowej, a przewidujące tylko w przypadku konieczności ochrony konstytucyjnie uznanych wartości stosowanie przepisów dotychczasowych.

Na poparcie swojej argumentacji skarżący powołuje także treść wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 25 kwietnia 2006 r. Sygn. akt IV SA/Wr 352/05, uchylającego decyzję finansową wydaną na podstawie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z 30 czerwca 1970 r. wskutek błędnej interpretacji art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Konkludując, strona skarżąca podniosła, że organy administracji obu instancji błędnie zinterpretowały przepisy art. 94 ust. 4 i 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W odpowiedzi na skargę Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zwartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W szczególności organ nie zgodził się z interpretacją skarżącego przepisu art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wskazuje, iż w przypadku ewentualnego naliczania odprawy, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. nie byłoby możliwe zastosowanie art. 94 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w którym ustawodawca posługuje się pojęciami w zakresie stanu kadrowego wprowadzonego dopiero ustawą z dnia 11 września 2003 r. Dotyczy to pojęcia zawarcia kontraktu na pełnienie służby stałej jak i pełnienie służby terminowej.

Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego uznał, że w istniejącym stanie prawnym nie jest możliwe przyjęcie, że art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych odnosi się wyłącznie do działań kadrowych, jeśli zastosowanie w praktyce ustawy z dnia 11 września 2003 r. w zakresie możliwości ustalenia prawa do należności uposażeniowych wymaga podjęcia działań kadrowych wynikających z powyższej ustawy. Zdaniem Dowódcy takie działania kadrowe zostały określone w art. 170 ust. 1 ustawy wskazującym, że żołnierze zawodowi pełniąc w dniu 30 czerwca 2004 r. zawodową służbę wojskową jako:

1. stałą - stają się z mocy prawa żołnierzami zawodowymi pełniącymi służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej;

2. kontraktową - stają się z mocy prawa żołnierzami zawodowymi pełniącymi służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby terminowej, nie dłużej jednak niż na okres, na jaki został zawarty dotychczasowy kontrakt. Przepisy art. 170 ust. 3 i 4 określają jednocześnie organy uprawnione do wyznaczenia na stanowiska służbowe, i doręczenia decyzji w tym przedmiocie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują, skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego. Wbrew stanowisku strony skarżącej, organy administracji obu instancji prawidłowo dokonały wykładni prawa materialnego, tj. przepisów art. 94 ust. 4 pkt 1 oraz art. 169 i 170 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179 poz. 1750 z późn. zm.).

Zgodnie z dyrektywą walidacyjną pojęcie oceny prawnej dotyczy szeroko pojętej wykładni prawa, która obejmuje różnego rodzaju reguły egzegezy tekstów prawnych, łącznie z regułami walidacyjnymi (dotyczącymi obowiązywania określonej normy prawnej, a nie sposobu pojmowania jej treści, takimi jak lex superior, lex specialis, lex generalis, reguły intertemporalne).

Istota sporu między stronami dotyczy interpretacji przepisu art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.), wedle którego sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r., prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych. Meritum tego sporu w istocie rzeczy sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, na podstawie jakich przepisów - obowiązujących do dnia 1 lipca 2004 r., czy też obowiązujących po dniu 1 lipca 2004 r. organy wojskowe były zobligowane rozstrzygnąć sprawę odprawy związanej ze zwolnieniem skarżącego z zawodowej służby wojskowej.

Przepis art. 169 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi regulację o charakterze przejściowym. Powołanym przepisem ustawodawca ukształtował sytuację intertemporalną dotyczącą sposobu zakończenia postępowań wszczętych w czasie obowiązywania uchylanych przepisów. Kształt reguł prawa międzyczasowego zależy - w świetle stanowiska doktryny - od ustawodawcy (tak zwłaszcza J. Mikołajewicz, Prawo intertemporalne. Zagadnienia teoretyczoprawne, Poznań 2000, s. 102).

W treści postanowień art. 169 zawarta jest norma nakazująca stosowanie do spraw wszczętych, lecz niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. "prawa starego" (dotychczasowego). Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 18 października 1995 r., sygn. akt III AZP 29/95, przyjął, iż zasada tempu regit actum w powiązaniu z zasadą nie działania prawa wstecz dają ten skutek, iż zmiana prawa pomiędzy zajściem zdarzenia prawnego, a momentem orzekania o tym zdarzeniu, nie powinna wpływać na treść orzeczenia. Pogląd ten potwierdza wyłączną kompetencję prawodawcy do decydowania o zakresie czasowym obowiązywania prawa, bowiem decyzja tego rodzaju nie może leżeć w gestii organów stosujących prawo i nie jest uzależniona od tego, kiedy organy stosujące prawo podejmują swoje działania.

Konstrukcja przepisu art. 169 implikuje zakres jego wykładni przez organy stosujące prawo w taki sposób, że wymaga uwzględnienia natura danego stosunku prawnego, którego konkretna sprawa dotyczy. Dokonując interpretacji wymienionej normy międzyczasowej, należy bowiem zwrócić uwagę na jej umiejscowienie w systematyce rozdziału zatytułowanego "Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe". Przepis art. 169 jest pierwszą jednostką redakcyjną tego rozdziału, co nakazuje traktować normę zeń wynikającą jako podstawową zasadę znajdującą zastosowanie w przypadku wystąpienia problemu intertemporalnego, a z drugiej strony traktowanie pozostałych przepisów z tego rozdziału, jako lex specialis ze względu na konkretne wyszczególnienie w ich zakresie zastosowania materii objętych pragmatyką zawodowej służby wojskowej. Mając zatem na względzie regułę walidacyjną lex specialis, należy stwierdzić, iż podnoszone przez skarżącego argumenty wskazujące na zamiar ustawodawcy w zastosowaniu nowych przepisów do spraw dotyczących odpraw związanych ze zwolnieniem, które miało miejsce pod rządem starych przepisów, są nieuprawnione.

Podniesiony w skardze argument umieszczenia w rozdziale "Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe" innych przepisów, w tym również dotyczących spraw finansowych nie może odnieść zamierzonego skutku, bowiem okoliczność, że ustawodawca jasno określił w przepisach przejściowych sposób obliczania nagrody rocznej (art. 185 ustawy), czy też uposażenia dla niektórych kategorii żołnierzy (art. 178 ust. 1 i ust. 2 ustawy), nie przesądza o zasadach i sposobie naliczania wszystkich należności pieniężnych uregulowanych w pragmatyce służbowej żołnierzy zawodowych. Jednocześnie - wbrew zarzutom skargi - z brzmienia przepisu art. 178 ust. 1 można wyciągnąć wnioski dokładnie przeciwne niż wywiedzione przez skarżącego, bowiem na mocy tego przepisu ustawodawca w odniesieniu do żołnierzy zawodowych, którzy nie zostali wyznaczeni z dniem 1 lipca 2004 r. na stanowiska służbowe (...) oraz żołnierzy pozostających w tym dniu w dyspozycji właściwego organu, w rezerwie kadrowej i w stanie nieczynnym z prawem do uposażenia, otrzymują od tego dnia uposażenie zasadnicze, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne za miesiąc czerwiec 2004 r. Ustawodawca dokonał niejako - w związku z reorganizacją sił zbrojnych- rozróżnienia sytuacji prawnej w zakresie warunków uposażenia żołnierzy nie wyznaczonych na stanowiska służbowe, w tym żołnierzy pozostających w rezerwie kadrowej, jak to ma miejsce w przypadku skarżącego, oraz żołnierzy którzy po raz pierwszy objęli stanowiska służbowe na zasadach określonych ustawą z dnia 11 września 2003 r., co wyraźnie wynika z treści przepisu ust. 2 art. 178 tej ustawy. W sposób nie budzący wątpliwości z przywołanego przepisu wynika, że ustawodawca dokonał podziału sytuacji uposażeniowej w powiązaniu ze statusem żołnierzy zawodowych, na grupę, która na mocy odpowiednich decyzji objęła stanowiska na zasadach określonych w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz na grupę, która na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 10, poz. 55 ze zm.) została przeniesiona do rezerwy kadrowej, w stan nieczynny, do dyspozycji właściwego organu, którą zwalnia się ze służby po upływie odpowiedniego okresu, o czym stanowi przepis art. 174 ustawy z dnia 11 września 2003 r.

Podniesiony zatem przez skarżącego pogląd, iż wskazany wyżej przepis art. 169 obowiązującej od dnia 1 lipca 2004 r. ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (regulującej jednocześnie pełnienie służby żołnierzy zawodowych, jak i należności uposażeniowe z niej wynikające), odnosi się tylko do działań kadrowych podjętych przed dniem 1 lipca 2004 r. w oparciu o przepisy uchylonej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - nie znajduje potwierdzenia w treści ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Skarżący, decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 74 ust. 1 i art. 75 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 78 ust. 2 pkt 2 i art. 79 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem [...] r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez organ wojskowy, a więc nie należy on do kategorii żołnierzy, o których mowa w art. 170 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r., czyli żołnierzy, którym organy wojskowe zobowiązane zostały do doręczenia decyzji o wyznaczeniu na stanowisko służbowe z dniem 1 lipca 2004 r. Z tego punktu widzenia należy stwierdzić, że wolą ustawodawcy było takie ukształtowanie sytuacji prawnej żołnierzy zawodowych, w której przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. stosowane będą wyłącznie do grupy żołnierzy określonej w art. 170 ust. 1 tej ustawy, zaś w stosunku do pozostałych żołnierzy w zakresie spraw prowadzonych, bez względu na zakres materii mieszczącej się w pragmatyce zawodowej służby wojskowej organy wojskowe zobligowane zostały do stosowania dotychczasowych przepisów.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że poza wyjątkami określonymi w dalszych przepisach rozdziału "Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe" ustawy z dnia 11 września 2003 r., nie jest możliwe stosowanie przepisów tejże ustawy do żołnierzy zawodowych o statusie porównywalnym do skarżącego, co wyklucza również naliczenie w sposób określony w przepisach art. 94 ustawy odprawy należnej w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej, bowiem takie działanie organów wojskowych naruszałoby fundamentalną zasadę lex retro non agit. W związku z tym organy obu instancji prawidłowo uznały, że ustalenie wysokości odprawy winno być dokonane na gruncie ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r., Nr 76, poz. 693 ze zm.), do której to odsyła art. 84 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.). Powołana ustawa o uposażeniu żołnierzy w art. 2 ust. 2 pkt 6 wymienia wśród innych należności pieniężnych, należności w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej, precyzując w postanowieniach art. 17, że żołnierzom zwolnionym z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa w wysokości trzymiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym (...). Natomiast w rozporządzeniu z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62, poz. ze zm.), wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie o uposażeniu żołnierzy zawodowych, określono szczegółowe warunki oraz tryb wypłacania uposażenia i innych należności pieniężnych wskazując w § 13 ust. 1, iż inne należności pieniężne wymienione w art. 2 ust. 2 ustawy wypłaca się, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 w terminie 14 dni od dnia, w którym żołnierz spełnił warunki uzasadniające otrzymanie tych należności (pkt 1), właściwy organ wojskowy podjął decyzję o wypłacie (przyznaniu) żołnierzowi tych należności - w przypadku, gdy przyznanie prawa do należności lub określenie ich wysokości jest uzależnione od wydania takiej decyzji. Ponadto w § 17 cytowanego rozporządzenia określono, że wypłaty uposażenia oraz innych należności pieniężnych wymienionych w art. 2 ust. 2 ustawy dokonuje z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 jednostka wojskowa, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje. Mając na uwadze powyższe uregulowania stwierdzić należy, że przepisy określające tryb i sposób wypłaty odprawy związanej ze zwolnieniem ze służby wojskowej nie przewidują osobnej formy decyzji dla zrealizowania prawa do odprawy. Wynika to z charakteru odprawy, która jest integralnie związana ze zwolnieniem ze służby wojskowej, zaś warunki nabycia prawa do niej zostały określone w przepisach pragmatyki żołnierzy zawodowych i samo ich spełnienie przez żołnierza uzasadnia otrzymanie jej z mocy prawa (por. art. 84 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Wysokość odprawy stanowi element decyzji o zwolnieniu ze służby.

Sformułowania zawarte w art. 17 ustawy o uposażeniu żołnierzy zawodowych oraz w § 17 cytowanego rozporządzenia wskazują na to, że wypłata odprawy - po dokonaniu obliczenia jej wysokości jest czynnością materialno-techniczną, czego wyrazem w rozpatrywanej sprawie jest zestawienie należności pieniężnych żołnierza zwolnionego z zawodowej służby wojskowej. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 maja 2007 r., sygn. IV SA/Wr 813/06, iż "jednocześnie nie jest dopuszczalne, aby organy wojskowe w związku z wnioskiem (roszczeniem) opartym o przepis art. 9 ustawy o uposażeniu żołnierzy, w którym strona kwestionuje wysokość wypłaconej odprawy, dokonały rozstrzygnięcia w innej formie niż decyzja administracyjna, mimo że samo nabycie prawa do odprawy następuje po spełnieniu warunków ustawowych do jej nabycia. Natomiast ocena spełnienia tych warunków następuje w momencie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez organ wojskowy".

W przedmiotowej sprawie powyższe fakty prawotwórcze miały miejsce pod rządem obowiązywania ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i nie należały do kategorii spraw wszczętych, lecz niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. W rezultacie sąd, w drodze walidacyjnej ustalił, że przepis art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie mógł mieć zastosowania. Tym samym zarzut dokonania odmiennej interpretacji przepisu art. 169 wskazanej wyżej ustawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 25 kwietnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wr 352/05 nie może odnieść zamierzonego skutku prawnego. Tym bardziej, że pogląd zaprezentowany w powołanym wyżej wyroku dotyczył innego zagadnienia, a mianowicie ekwiwalentu za niewykorzystany w roku 2004 urlop.

Ponieważ wszczęte skargą A. K. postępowanie sądowe nie dostarczyło podstaw do postawienia organom administracji zarzutu naruszenia prawa materialnego, przeto - stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), należało orzec jak w sentencji.