Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 562/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 149 ust. 3
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 87 ust. 8
journal: Dz.U. 2003 nr 203 poz 1966
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Małgorzata Masternak – Kubiak Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w Domu Opieki I. uchyla decyzję I i II instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A.a M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 29 września 2008 r. Nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia 5 sierpnia 2008 r. Nr DS.S 8131/98/2008, którą ustalono odpłatność skarżącego za pobyt jego matki M. M. w Domu Opieki "S." w L. w wysokości 1,147,92 zł miesięcznie.

Organ pierwszej instancji wydał decyzję z powołaniem się na przepisy art. 8 ust. l, ust.3, art. 11 ust.2, art.59 ust.1,art.60 ust.1 i 2 pkt.1, art.61 ust.1 pkt.1,2 i 3 , ust.2 pkt. 1, 2 i 2b i ust.3, art. 96 ust. 1 pkt.3, art. 103, art. 104 ust. 3, art. 107 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115 poz.728 - tekst jednolity) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 135, poz.950 ). W sprawie ustalono ,że A. M. jest synem M. M. przebywającej w Domu Opieki "S." od dnia 2 grudnia 2002r. i decyzją Nr [...] z dnia 15 listopada 2007r. został on zwolniony do dnia 31 grudnia 2007r. z odpłatności za pobyt matki M. M. w domu opieki. Po upływie okresu zwolnienia z odpłatności, A. M. został poinformowany o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w celu zbadania sytuacji życiowej ( dochodowej, zdrowotnej, rodzinnej ), co umożliwiłoby dalsze zwolnienie z opłat lub negocjacje odpłatności w formie umowy cywilno - prawnej., jak również pouczono go o tym, że w przypadku dalszego braku z jego strony współdziałania i odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego zostanie wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt. Organ I instancji przywołał brzmienie art. 61 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zobowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi , gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt.2 i 3 nie mają obowiązku ponoszenia opłat , jeśli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność . Organ ustalił, że mąż M. M. nie żyje, co oznacza, że obowiązek wnoszenia opłat ciąży w dalszej kolejności na jej dzieciach , trzech synach : J., T. i A.u M. . Dwaj pierwsi synowie wnoszą opłaty na podstawie umów cywilno - prawnych po 100 zł każdy. Odnosząc się do argumentacji strony podnoszącej ,że wnuczka mieszkanki domu M. M. jest osobą zobowiązaną do ponoszenia odpłatności organ stwierdził ,że nie została ona obciążona kosztami pobytu babci z powodu przebywania w Wielkiej Brytanii, co uniemożliwia przeprowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji. Dalej wskazał, że ustawa o pomocy społecznej przewiduje dwie możliwości ustalenia i uzyskania wysokości pomocy świadczeń małżonka, zstępnych lub wstępnych na rzecz osoby korzystającej ze świadczeń pomocy społecznej , a mianowicie , w drodze umowy, o czym stanowi art. 103 ustawy o pomocy społecznej) oraz na podstawie decyzji administracyjnej , co wynika z art. 96 ust. 1 pkt.3 i art. 104 ust. 3 tej ustawy , stosowanej w przypadku odmowy zawarcia umowy. Wyjaśnił organ , że wszczęte postępowanie dotyczy m.in. ustalenia odpłatności od marca 2008r. , stąd też ustalono dochody osoby zobowiązanej do pomocy z miesiąca poprzedzającego tj. z miesiąca lutego 2008 r. W tym zakresie powołał się na przepis art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych , składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Na podstawie wywiadu środowiskowego organ ustalił , że rodzina A.a M. w rozumieniu art. 6 ust.3 powołanej wyżej ustawy składa się z 3 osób: strony , żony J. M. i córki E. M.. Według ustaleń organu rzeczywisty dochód rodziny w miesiącu lutym 2008r. wynosił 3.780,41 zł , co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wynosi 1.260,14 zł i jest wyższy niż 250% obowiązującego w pomocy społecznej kryterium dochodowego na osobę w rodzinie tj. 877,50 zł o kwotę 382,64, którą zwielokrotniono trzykrotnie (trzy osoby w rodzinie ), ustalając w ten sposób kwotę odpłatności za pobyt w domu opieki w wysokości 1147,92 zł.

W odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej strona podniosła, że z uwagi na przekazanie przez mieszkankę domu opieki mieszkania na rzecz wnuczki M. M., jest ona zobowiązana do opieki nad babcią, tym bardziej , że czerpie korzyści materialne z wynajmu tego lokalu. Odwołujący podniósł , że pobyt w Domu Opieki Społecznej "S." jest bardzo kosztowny i zarówno jego matki jak i rodziny nie stać na ponoszenie tak wysokich opłat. Powołując się na przepis art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej strona wywodziła , że nie zachodzą okoliczności uzasadniające umieszczenie jej matki w domu pomocy społecznej, gdyż wielokrotnie deklarowała chęć zabrania mamy z domu opieki. Według odwołującego Dyrektor MOPS nie reaguje na jego propozycje zapewnienia matce opieki i usilnie stara się ją zatrzymać w ośrodku. Podniósł, że w polskim prawie obowiązuje swoboda zawierania umów, co

oznacza, że nikt nie może być przymuszony do podpisania jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej. Wobec tego niezrozumiałym jest dla niego fakt, że organ pomocowy przez cały czas próbuje nakłonić go do podpisania umowy zobowiązującej do ponoszenia opłat za pobyt M. M. w domu pomocy społecznej. W kontekście wysokości opłat pokrywanych przez braci z tytułu zawartych z organem umów, wynoszących 100 zł miesięcznie odwołujący zarzucił założenie z góry przez organ pomocowy, że pozostałą kwotę wyegzekwuje od niego , co narusza przepisy prawa, bowiem nie uwzględnia jego argumentów dotyczących złego stanu zdrowia, popartego orzeczeniem o niepełnosprawności.

Organ odwoławczy w motywach decyzji ostatecznej , przywołując brzmienie przepisów art. 54 ust. 1, art. 61 ust. 1, art. 103 oraz art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wskazał , że zasadą jest odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej. Powołany przez niego art. 61 ust. 1 ustawy wskazuje enumeratywnie krąg podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, którymi są: mieszkaniec domu, a jeśli nie ponosi on pełnej opłaty, to małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Dla każdego mieszkańca ustala się opłatę odpowiadającą średniemu kosztowi utrzymania, następnie określa się kwotę, którą jest on w stanie ponieść - maksymalnie 70% jego dochodu. W przypadku niemożności uiszczenia pełnej opłaty przez pensjonariusza cały lub częściowy koszt pobytu w domu pokrywają: małżonek, zstępni i w ostatniej kolejności wstępni, pod warunkiem spełnienia kryterium dochodowego. Zwrócił uwagę organ II instancji na to ,że zasadą jest konkretyzowanie obowiązków osób partycypujących w kosztach utrzymania pensjonariusza w domu pomocy w umowie, a nie w decyzji administracyjnej , zaś jednostronność rozstrzygnięcia zastępuje porozumienie stron. Art. 103 ust. 2 ustawy nakazuje bowiem kierownikowi ośrodka pomocy społecznej ustalenie w drodze umowy z małżonkiem i zstępnymi mieszkańca domu, wysokości wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej. Treść powołanego przepisu wskazuje wyraźnie, że ustawodawca przewidział zasadniczo formę umowy do ustalenia wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, jaką mają ponieść zobowiązane do tego osoby. Umowę należy zaliczyć do czynności cywilnoprawnych z odpowiednim zastosowaniem kodeksu cywilnego. Umowa powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności formę i rozmiar świadczonej pomocy oraz okres, na jaki została zawarta. Stronami umowy są małżonek, określeni zstępni lub wstępni oraz kierownik ośrodka pomocy społecznej. Natomiast obowiązki małżonka i krewnych są zależne od ich sytuacji dochodowej, ponadto osoby te można zwolnić z opłaty ze względu na ich trudną sytuację życiową, rodzinną czy materialną (art. 64 ustawy). Przy czym konstrukcja przepisu art. 103 ust. 2 ustawy ma jednoznaczny charakter i wyklucza dowolność organu administracji w zakresie wyboru trybu postępowania w sprawie ustalenia wysokości kwoty partycypacji osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Dopiero przy negatywnej postawie osób zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej ich członka rodziny, przejawiającej się udokumentowaną odmową podpisania umowy, o której mowa w art. 103 ust 2 ustawy, organ pomocy społecznej powinien wydać decyzję administracyjną na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy, w której zostałaby określona wysokość kwoty poniesionych wydatków na świadczenie z pomocy społecznej, tj. wniesionej zastępczo przez gminę opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. W decyzji tej powinna również zostać wskazana osoba zobowiązana do zwrotu należności. Wydanie takiej decyzji musi być poprzedzone przeprowadzeniem u osoby zobowiązanej wywiadu środowiskowego.

W niniejszej sprawie organ II instancji odwołał się do prawidłowych ustaleń poczynionych przez organ I instancji , według których M. M. przebywa w Domu Opieki "S." w L. od dnia 2 grudnia 2002r. i za pobyt w powyższej placówce ponosi ona odpłatność ustaloną decyzją Nr [...] z dnia 20 grudnia 2005r. w wysokości 70% swojego miesięcznego dochodu. Z kolei pełny miesięczny koszt pobytu w Domu Opieki "S." wynosił do miesiąca marca 2008r. 2.261,39 zł., a od miesiąca kwietnia 2008r. wynosi 2.788,47 zł. W kosztach utrzymania M. M. partycypują dwaj synowie T. M. i J. M., na podstawie umów zawartych z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w L., w wysokości 100 zł miesięcznie każdy. Natomiast strona nie wyraziła zgody na jakiekolwiek negocjacje dotyczące ustalenia wysokości opłaty za pobyt matki w domu pomocy i z tego powodu na podstawie art. 61 § 4 kpa wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności A.owi Marszałkowi za pobyt matki M. M. w Domu Pomocy "S." w L. od marca 2008r. Według Kolegium sytuacja dochodowa rodziny A.a M., kwalifikowała go do ponoszenia odpłatności za pobyt matki M. M. w domu opieki. Jako chybiony ocenił organ II instancji zarzut strony podnoszący , że osobą jedynie zobowiązaną do ponoszenia opłaty za pobyt M. M. w domu pomocy społecznej jest jej wnuczka M. M.. Przyznał ,że jest ona w kręgu osób zobowiązanych, jednakże nie jest jedyną osobą zobowiązaną. Wprawdzie organ I instancji zaproponował Marzenie M. zawarcie umowy określającej warunki partycypowania w opłacie za pobyt M. M. w domu pomocy, jednakże nie zareagowała ona na tę propozycję, a fakt zamieszkiwania w Wielkiej Brytanii uniemożliwia przeprowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji. Natomiast fakt przyjęcia przez Marzenę M. obowiązku sprawowania opieki nad Marianną M. w zamian za prawo do mieszkania i uzyskanie z tego tytułu korzyści materialnych nie może być oceniany w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Według organu odwoławczego na etapie prowadzonego postępowania administracyjnego nie jest możliwe zweryfikowanie treści cywilnoprawnych umów zawartych z braćmi strony . W jego ocenie organ I instancji wskazał krąg zstępnych zobowiązanych do partycypowania w kosztach pobytu M. M. w domu opieki społecznej, wykazał, że dwaj z trzech synów zawarli z ośrodkiem pomocy społecznej umowy cywilno - prawne zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy, na podstawie których zobowiązali się do wnoszenia opłaty. Natomiast w przypadku M. M. wykazał, że nie podjęła propozycji zawarcia umowy, a występujące okoliczność uniemożliwiają przeprowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji. Natomiast strona w sposób kategoryczny odmówiła podjęcia negocjacji i zawarcia umowy w sprawie, co stanowiło przesłankę do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji.

W skardze na decyzję ostateczną A. M. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji , zarzucając naruszenie następujących przepisów , a to:

-art. 7, art. 75, art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego,

-art. 61 ust. 1 i art. 104 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi strona podtrzymała zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu, dodatkowo podniosła zarzut braku merytorycznego ustosunkowania się organów do kwestii niepełnosprawności jego oraz jego żony. Skarżący podniósł także , że dokonana przez organy obu instancji wykładnia przepisów będących podstawą wydanych orzeczeń , doprowadzi do sytuacji, w której on sam pozbawiony środków do życia stanie się beneficjentem pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację wywiedzioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesionych. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. )(zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy , nie jest jednak skrępowany wnioskami skargi i sformułowanymi w niej zarzutami oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to ,że Sąd bada daną sprawę sądowo-administracyjną w całokształcie występujących w niej okoliczności faktycznych i prawnych. Dokonując zatem pod takim kątem oceny decyzji będącej przedmiotem osądu Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził ,że organy obu instancji niedostatecznie wnikliwie przeanalizowały wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a następnie nie dokonały prawidłowego procesu subsumcji w zakresie obowiązujących w przedmiocie sprawy przepisów prawa materialnego , co mogło mieć wpływ na wynik sprawy .

W punkcie wyjścia rozważań nad zasadnością skargi należy zwrócić uwagę na pozostający poza sporem fakt daty umieszczenia w Domu Opieki Społecznej "S." matki skarżącego M. M.. Z materiału aktowego badanej sprawy wynika, że M. M. została mieszkanką tegoż domu w dniu 2 grudnia 2002 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że M. M. została mieszkanką Domu Opieki "S." w L. pod rządami obowiązywania ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 4141 ze zm.). W tym zakresie za istotny fakt o charakterze prawo kształtującym należy uznać okoliczność, że z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115 poz.728 - tekst jednolity), której przepisy stanowiły materialno-prawną podstawę wydanych w sprawie decyzji. Wobec tego należy się odwołać się do reguły , wedle której ustawa nowa, zastępująca dotychczasową regulację ustawową musi uwzględniać fakt istnienia określonych stosunków prawnych powstałych pod rządami ustawy dotychczasowej, co zazwyczaj odbywa się za pośrednictwem przepisów intertemporalnych (międzyczasowych) . Materia stanowiąca przedmiot analizowanej sprawy nie jest w tym zakresie wyjątkiem, bowiem w rozdziale 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zatytułowanym "Przepisy przejściowe i końcowe" zamieszczono przepisy regulujące sytuację prawną osób umieszczonych w domach opieki społecznej przed dniem wejścia w życie tej ustawy. I tak w przepisie art.149 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca wskazał, że zachowują moc decyzje o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz decyzje o umieszeniu w domu pomocy społecznej wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Ponadto w przepisie art. 155 ust. 1 tej ustawy wskazano wprost, że do osób umieszczonych w domu pomocy społecznej na podstawie skierowania wydanego przed dniem 1 stycznia 2004 r. stosuje się dotychczasowe przepisy o właściwości miejscowej gminy. Jednocześnie w ustawie 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966 ze zm.)(zwaną dalej ustawą o dochodach .j.s.t.) zawarto regulację o charakterze szczególnym, odnoszącą się bezpośrednio do kwestii odpłatności za pobyt w domu opieki, a mianowicie zgodnie z art. 87 ust. 8 osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach. Przepis ten niewątpliwie odnosi się do osób, które zostały umieszczone w domach pomocy społecznej na podstawie decyzji właściwych organów przed dniem 1 stycznia 2004 r., jak również do osób posiadających ważne decyzje o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r. Wobec tego w tym zakresie zasady dotyczące odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej zamieszczone zostały w ustawie z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, w rozdziale zatytułowanym "Zasady odpłatności za świadczenia", a konkretnie w przepisie art. 35, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie nowej ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny (ust. 1 art. 35 ), a obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, małżonek, zstępni przed wstępnymi, gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wprawdzie przepis art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego stanowi o osobach przyjętych do domu pomocy społecznej, oraz osobach posiadających skierowania do domu pomocy społecznej, nie wskazując na pozostałą grupę podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, jednakże ustalenie odpłatności osób obowiązanych do wnoszenia opłaty i zarazem objętych dyspozycją przepisu art. 35 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. mieści się niewątpliwie w pojęciu zasad odpłatności, o których mowa w przepisie art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach j.s.t. Poprawność takiego rozumowania potwierdza konstrukcja naliczania wysokości opłat zawarta w art. 35 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r., z której wynika, że przy określonej ich wysokości związanej z faktycznymi kosztami utrzymania mieszkańca, część tej opłaty ponosi mieszkaniec, zaś pozostałą część ktoś z kręgu innych podmiotów zobowiązanych do jej ponoszenia, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Nieuprawnione w tym zakresie byłoby zatem różnicowanie sytuacji prawnej – w odniesieniu do kwestii ponoszenia kosztów – mieszkańca domu pomocy społecznej oraz osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty. W tym zakresie organy orzekające w sprawie nie uwzględniły treści wskazanego wyżej przepisu art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach j.s.t. oraz nie zastosowały przepisów przejściowych zawartych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej .

Niezależnie do tego należy zwrócić uwagę na to ,że sposób wyliczenia wysokości odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej , obciążającej osobę zobowiązaną w świetle ustawy do jej ponoszenia ustawy , nie może sprowadzać się wyłącznie do mechanicznej, matematycznej operacji rachunkowej , polegającej z jednej strony na ustaleniu wysokości dochodów członków rodziny osoby zobowiązanej do ponoszenia odpłatności , a z drugiej strony na ustaleniu wysokości przekroczenia przyjętego w ustawie kryterium dochodowego . Organy nie mogą pominąć oceny możliwość ponoszenia przez osobę zobowiązaną kosztów odpłatności w kontekście całokształtu jej sytuacji rodzinnej , materialnej , osobistej i zdrowotnej. Nie wyczerpuje tego obowiązku ograniczenie postępowania dowodowego do badania wysokości uzyskiwanego przez osobę zobowiązaną i jej rodzinę dochodu. A z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanym przypadku , pomimo, że strona powoływała się w toku postępowania na szczególne okoliczności związane ze stanem niepełnosprawności jej i członka jej rodziny , na poparcie czego przedłożyła stosowną dokumentację lekarską . Wskazać jednak w tym miejscu trzeba , ze w zakresie zwolnienia z odpłatności zastosowanie będzie miał przepis art. 64 ust.2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej , albowiem w cytowanym wyżej art.87 ustawy o dochodach j.s. t. wskazano na stosowanie dotychczasowych zasad odpłatności , a nie zasad zwalniania z odpłatności.

Z kolei odnosząc się do zaprezentowanego przez organy obu instancji trybu procesowania wskazać należy ,że przepis art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej przewiduje , że m.in. zstępni mieszkańca domu pomocy społecznej wnoszą opłatę zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 tej ustawy. Ustalenie przedmiotowej opłaty w drodze umowy jest obligatoryjne, w związku z czym dopóki umowa taka nie zostanie zawarta, dopóty po stronie owego zstępnego nie istnieje wymagalny obowiązek ponoszenia opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 21 maja 2009r. sygn. akt IV SA/Wr 30/09 , zgodnie z którym w razie odmowy podpisania umowy przez małżonka lub krewnego mieszkańca domu pomocy społecznej właściwy podmiot może wystąpić do sądu powszechnego z roszczeniem opartym na przepisie art. 64 Kodeksu cywilnego. Przewiduje on, że oświadczenie woli strony zobowiązanej do jego złożenia może być zastąpione orzeczeniem sądu. Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek strony do złożenia oznaczonego oświadczenia woli zastępuje tylko to oświadczenie. W związku z tym przepis art. 64 Kodeksu cywilnego może być zastosowany, gdy osoba zobowiązana do złożenia oznaczonego oświadczenia woli uchyla się od jego złożenia. O uchylaniu się od złożenia wymaganego oświadczenia woli można mówić wtedy, gdy podmiot zobowiązany wyraźnie odmawia jego złożenia albo zachowuje się biernie ("milczy"), pomimo ciążącego na nim obowiązku złożenia takiego oświadczenia. Przy czym stosowne orzeczenie może być wydane na żądanie osoby uprawnionej (kierownika ośrodka pomocy społecznej), zainteresowanej dokonaniem określonej czynności prawnej.

W tym stanie rzeczy organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy mając na względzie poczynione wyżej uwagi oraz treść wskazanego wyżej przepisu art.87 pkt 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zastosuje właściwą normę prawną podjętych w stosunku do strony aktów. Stwierdzone w wskazanym zakresie uchybienie w postaci niezastosowania wskazanych wyżej przepisów prawa, obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji obu instancji, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm. ). W przedmiocie niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy procesowej.