Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 705/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
658
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art.149, 185 § 1 i art. 197 § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. T. i K. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt III SAB/Gd 58/15 o umorzeniu postępowania w sprawie ze skarg I. T. i K. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie rozpoznania odwołań dotyczących zasiłku celowego i zasiłku okresowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt III SAB/Gd 58/15 umorzył postępowanie w sprawie ze skarg I. T. i K. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie rozpoznania odwołań dotyczących decyzji wydanych w sprawie zasiłku celowego i zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że I. T. i K. T. w dniu 28 września 2015 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargi na bezczynność SKO w Gdańsku polegającą na nierozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...] września 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego na środki higieny osobistej, koszty przejazdów, koszty telefoniczne i odzież oraz nierozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...] września 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania zasiłku okresowego. W skargach wniesiono również, aby w związku z bezczynnością organu Sąd przyznał skarżącym odszkodowanie.

Wobec wniesienia skarg bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w dniu 29 września 2015 r. zostały one przekazane do SKO w Gdańsku.

W dniu 23 października 2015 r. SKO w Gdańsku nadesłało akta sprawy i udzieliło odpowiedzi na skargi, wnosząc o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego z tego względu, że prowadzone przez Kolegium postępowania odwoławcze zostały w obu sprawach zakończone przed przekazaniem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego. Kolegium podało, że w dniu [...] października 2015 r. decyzją nr [...] orzekło o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy zasiłku celowego do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, a decyzją nr [...] orzekło z kolei o uchyleniu zaskarżonej decyzji w sprawie zasiłku okresowego i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący oświadczyli, że podtrzymują wniesione skargi, albowiem decyzje z dnia [...] października 2015 r. zostały wydane dopiero na skutek wniesienia skarg na bezczynność SKO w Gdańsku.

Sprawy z wyżej opisanych skarg I. T. i K. T., zarejestrowane w Sądzie pod sygn. akt III SAB/Gd 58/15 (dot. zasiłku celowego) i III SAB/Gd 59/15 (dot. zasiłku okresowego) zostały połączone do wspólnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia, na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, umarzając wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 4 lutego 2016 r. postępowanie sądowe w niniejszej sprawie stwierdził, że skargi I. T. i K. T. wraz z aktami wpłynęły do Sądu w dniu 28 października 2015 r. Z akt tych wynika, że SKO w Gdańsku rozstrzygnęło sprawy zainicjowane odwołaniami skarżących poprzez wydanie w dniu [...] października 2015 r. dwóch decyzji: nr [...]. W wymienionych wyżej decyzjach SKO w Gdańsku orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Jak wskazał Sąd I instancji, wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność nawet wówczas, gdy decyzja podjęta została z naruszeniem terminu przewidzianego do jej wydania. Skoro decyzje SKO w Gdańsku zostały wydane po dacie wpłynięcia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (datą tą jest data wysłania skargi do organu, tj. dzień 29 września 2015 r.), ale przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, to w ocenie Sądu I instancji uznać należy, że organ załatwił sprawy i nie pozostaje już w bezczynności, a zatem postępowanie przed tym Sądem stało się bezprzedmiotowe. Z tego względu, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Sąd orzekł o umorzeniu tego postępowania.

Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2016 r. jednobrzmiące zażalenia wnieśli I. T. i K. T., wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem skarżących przedmiotowe postanowienie rażąco narusza art. 149 § 1 p.p.s.a. Skarżący powołując się na stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12 podnieśli, że zgodnie z ww. przepisem uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie polega tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nastąpiły oraz czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie przez organ decyzji po wniesieniu przez stronę skargi do sądu nie powoduje zatem, że w zakresie stwierdzenia, iż bezczynność lub przewlekłość postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisu art. 149 § 1, 1a i § 2 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie rozstrzygające znaczenie ma okoliczność, że skargi I. T. i K. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie rozpoznania odwołań dotyczących decyzji wydanych w sprawie zasiłku celowego i zasiłku okresowego zostały wniesione po dniu 15 sierpnia 2015 r. W tym dniu weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), na mocy której zmieniono szereg przepisów p.p.s.a., w tym art. 149 dotyczący skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej. Powyższe uszło uwadze orzekającemu w sprawie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Tymczasem do skarg wniesionych przez I. T. i K. T. przepis art. 149 p.p.s.a. będzie miał zastosowanie w brzmieniu po nowelizacji z 9 kwietnia 2015 r.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. - w aktualnym brzmieniu - Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Stosownie do § 1a - sąd stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto w przypadku uwzględnienia skargi w tym przedmiocie sąd może także orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (§ 2).

Powołany wyżej przepis art. 149 § 1 w pkt 3 jako odrębną postać uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przewiduje samo stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Tego rodzaju forma rozstrzygnięcia sądu może mieć miejsce w sytuacji, jaka występuje również w okolicznościach sprawy niniejszej, gdy organ załatwił sprawę po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego i nie ma już potrzeby zobowiązywania go do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. W przypadku stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania sąd jednocześnie musi się wypowiedzieć w kwestii, czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Przenosząc powyższe uwagi na okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wydanie przez SKO w Gdańsku w dniu [...] października 2015 r. przedmiotowych decyzji w sprawie zasiłku celowego i zasiłku okresowego, czyli już po wniesieniu przez I. T. i K. T. skarg do sądu na bezczynność organu, nie powoduje, że postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega w związku z tym umorzeniu. Jak już bowiem wyżej zauważono, konieczne jest rozstrzygnięcie w zakresie stwierdzenia, czy organ istotnie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, a ponadto jeszcze, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd I instancji pominął również to, że w złożonych przez siebie skargach I. T. i K. T. w związku z bezczynnością SKO w Gdańsku domagali się także przyznania im przez tenże Sąd odszkodowania w oparciu o przepisy znowelizowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyjaśnienia przez Sąd I instancji będzie zatem wymagać, czy skarżący żądają przyznania na ich rzecz od organu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., i stanowiącej szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan bezczynności organu, czy też ich wniosek w tym zakresie dotyczy innego rodzaju rekompensaty pieniężnej, względnie odszkodowania o charakterze cywilnoprawnym.

Wskazane wyżej uchybienia proceduralne popełnione w rozpoznawanej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uzasadniają uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 4 lutego 2016 r., na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi.