Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 478/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: par. 8 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2021 r. sprawy ze skarg: C. sp. z o.o. z siedzibą w J. oraz W. "[...]" S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 10 września 2020 r. nr HP.906.37.2020.JB w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: DPWIS) we Wrocławiu, działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 59 ze zm.), art. 235 i art. 235 Kodeksu pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320; dalej: k.p.) oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367) jak również art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego [dalej: k.p.a.] (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z) i po rozpatrzeniu odwołań – C. Sp. z o.o. w J. oraz W. "[...]" S.A. W., od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej także: PPIS) w Wałbrzychu z dnia 9 lipca 2020 r., Nr 1-34/20, o stwierdzeniu choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak płuca lewego (poz. 17 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) u zmarłego Z. Z.:

- uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej C. Sp. z o.o.) i w tym zakresie umorzył postępowanie organu pierwszej instancji;

- w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji, Z. Z. pracował kolejno:

- od 18 marca 1975 r. do 12 lipca 1975 r. jako ogrodnik w Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Ś.

- od 22 stycznia 1976 r. do 28 lutego 1981 r. w przedsiębiorstwie Polskie Koleje Państwowe - stacja W. na następujących stanowiskach:

- od 22 stycznia 1976 r. do 5 września 1976 r. jako stażysta na adiunkta służby handlowo- przewozowej,

- od 6 września 1976 r. do 31 lipca 1978 r. adiunkt KP p.cz. kasjera towarowego,

- od 1 sierpnia 1978 r. do 28 lutego 1981 r. jako organizator przewozów - nie występowało narażenie na czynniki chemiczne o działaniu rakotwórczym dla ludzi,

- od 2 marca 1981 r. do 20 lipca 1992 r. jako gospodarz domu i konserwator zsypów,

- od 11 stycznia 1993 r. do 30 listopada 1993 r. jako monter wyposażenia samochodowego na linii produkcyjnej w P. "[...]" Sp. z o.o. Z. przy a.a.s. S. M. B. w C.,

- od 12 stycznia 1994 r. do 30 września 2013 r. w W. (dalej także: WZK) "[...]" S.A. w W. na następujących stanowiskach:

- operatora urządzeń sortowni Zakład nr [...] B. od 12 stycznia 1994 r. do 3 grudnia 1995 r., Zakład nr [...] od 1 sierpnia 2001 r. do 28 lutego 2003 r.

- ekspedytora Zakład nr [...] B. od 1 stycznia 1996 r. do 31 lipca 2001 r. ,

- kontrolera wyrobów gotowych Zakład nr [...] - próbobiorca węgla i koksu od 1 marca 2003 r. do 30 września 2013 r. -

- od 1 października 2013 r. do 21 grudnia 2013 r. jako kontroler wyrobów gotowych w C. Sp. z o.o. w J. (od 1 października 2013 r. Dział Jakości Produkcji w W. "[...]" S.A. w W. w trybie art. 231 k.p. został przejęty przez C. Sp. z o.o. w J. pracownik wówczas przebywał na zasiłku chorobowym, zmarł 21 grudnia 2013 r.).

W dniu 16 maja 2014 r., na skutek zgłoszenia (pośmiertnie przez małżonkę zmarłego) podejrzenia choroby zawodowej Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Wałbrzychu wszczął postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak płuca (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych) .

Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu - Oddział w Wałbrzychu dnia 1 sierpnia 2014 r. po analizie zgromadzonej dokumentacji wydał orzeczenie lekarskie nr 37/2014 o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak płuca (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych). W treści tego orzeczenia lekarskiego podano, że z wywiadu chorobowego uzyskanego od żony zmarłego pracownika wynika, że z powodu złego stanu zdrowia w lipcu 2013 r. został on przyjęty do szpitala w W. Stwierdzono rozsiany proces nowotworowy o nieznanym punkcie wyjścia. Pacjent zmarł 21 grudnia 2013 r. W badaniu histopatologicznym pośmiertnym rozpoznano raka płaskonabłonkowego płuca lewego. W ocenie jednostki diagnostyczno-orzeczniczej I stopnia Z. Z. podczas pracy zawodowej nie był narażony na czynniki rakotwórcze. Nie można było zatem uznać zawodowej etiologii choroby.

W następstwie złożonego przez małżonkę zmarłego wniosku o przeprowadzenie powtórnego badania lekarskiego, Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, w orzeczeniu lekarskim z dnia 14 października 2014 r. nr 12/2014 orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak płuca (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) u pana Z. Z. Jednostka orzecznicza II stopnia uzasadniła swoje stanowisko następująco: "Po przeanalizowaniu dostarczonej dokumentacji nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Podstawą rozpoznania choroby zawodowej jest występowanie w środowisku pracy czynnika chorobowego (rakotwórczego) oraz efekt w narządzie krytycznym charakterystycznym dla tego czynnika. Jednostka chorobowa musi znajdować się w wykazie chorób zawodowych. Inspektor Sanitarny nie wykazał w dochodzeniu epidemiologicznym istnienia czynnika chorobotwórczego w środowisku pracy. W związku z powyższym schorzenie u pana Z. Z. nie spełnia kryteriów choroby zawodowej."

Z kolei w piśmie z dnia 7 listopada 2014 r. C. Sp. z o.o. z siedzibą w J. wskazało, iż Z. Z. był pracownikiem C. Sp. z o.o. w J., przejętym w trybie art. 231 k.p. w skutek przejęcia części zakładu pracy (laboratorium) – W. "[...]" S.A., niemniej, od dnia przejęcia, tj. od 1 października 2013 r. pracownik ten nie świadczył pracy w związku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim. Wobec powyższego z ostrożności wspomniana spółka podniosła, że ewentualna choroba zawodowa nie mogła być skutkiem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy, za które odpowiedzialność ponosi C. Sp. z o.o. w J.

Na podstawie opisanych wyżej orzeczeń lekarskich i w oparciu o ocenę narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Wałbrzychu wydał dnia 20 listopada 2014 r. decyzję Nr 11-56/14 o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak płuca (poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) u Z. Z..

Od powyższej decyzji odwołała się małżonka zmarłego pracownika, tj. M. Z., nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem i wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i rozpoznanie u zmarłego Z. Z. choroby zawodowej, ewentualnie, o uchylenie zaskarżonej decyzji. W treści odwołania powołano się m.in. na fakt rozpoznania choroby zawodowej u innych pracowników koksowni zatrudnionych na analogicznych stanowiskach.

W toku postępowania odwoławczego, DPWIS we Wrocławiu zlecił organowi pierwszej instancji, zgodnie z art. 136 k.p.a., przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w zakresie oceny narażenia zawodowego Z. Z. podczas jego zatrudnienia w W."[...]" S.A. w okresie od 12 stycznia 1994 r. do 30 września 2013 r. na następujących stanowiskach:

- operatora urządzeń sortowni (Zakład nr [...] B. od 12 stycznia 1994 r. do 31 grudnia 1995 r., Zakład nr [...] od 1 sierpnia 2001 r. do 28 lutego 2003 r.),

- ekspedytora Zakład nr [...] B. (od 1 stycznia 1996 r. do 31 lipca 2001 r.),

- kontrolera wyrobów gotowych Zakład nr [...] - próbobiorca węgla i koksu (od 1 marca 2003 r. do 30 września 2013 r.).

W ocenie DPWIS we Wrocławiu, stan faktyczny w zakresie ustalenia warunków pracy Z. Z. u ww. pracodawcy wymagał dokładniejszego wyjaśnienia w związku z podniesionymi w odwołaniu okolicznościami rozpoznania choroby zawodowej u innych pracowników koksowni zatrudnionych na analogicznych stanowiskach. Ponadto DPWIS we Wrocławiu ustalił, iż w aktach sprawy znajduje się wniosek pani M. Z. (małżonki zmarłego pracownika) z dnia 12 sierpnia 2014 r. kierowany do jednostki orzeczniczej o przeprowadzenie ponownego badania, ponieważ inny zmarły pracownik, u którego rozpoznano chorobę zawodową wykonywał swoje obowiązki na tym samym stanowisku, na którym pracował jej zmarły mąż. Obydwaj pracowali w tym samym laboratorium i byli narażeni na te same czynniki patogenne wywołujące chorobę zawodową, a przyczyną ich zgonu był ten sam rodzaj nowotworu (rak drobnokomórkowy płuca lewego). Do ww. wniosku dołączono dokument, w którym ustalono, iż w przypadku tegoż innego pracownika "w latach pracy 1972- 1990 w W. "[...]" w W. na stanowiskach laborant próbobiorczy, kontroler technologii, kontroler wyrobów gotowych w narażeniu na czynniki rakotwórcze: WWA zawarte w substancjach smolistych, przekraczające normatywy higieniczne. W latach 1972-1990, 1990- 2012 pracował również w W. "[...]" w narażeniu na benzen."

W odpowiedzi z dnia 13 lutego 2015 r. PPIS w Wałbrzychu ustalił, iż rozpoznanie i stwierdzenie choroby zawodowej raka płuc u innego pracownika dotyczyło narażenia na czynnik rakotwórczy - wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) powstające w procesie koksowania węgla (produkcji koksu) w latach 1972-1990 podczas jego pracy w Zakładzie nr [...]. Natomiast Z. Z., jak wskazano w przebiegu zatrudnienia, pracował w Zakładzie nr [...], [...] i [...], w których, w okresie jego zatrudnienia (lata 1994-2013), nie było narażenia na czynniki rakotwórcze, ponieważ:

- w Zakładzie nr [...] w 1989 r. zaprzestano koksowania węgla,

- w Zakładzie nr [...] w marcu 2000 r. zaprzestano koksowania węgla,

- w Zakładzie nr [...] na stanowisku kontrolera wyrobów gotowych nie było w ogóle narażenia na czynniki rakotwórcze.

Po ponownym przeanalizowaniu sprawy, Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu dnia 24 lutego 2015 r. skierował pismo do W. "[...]" S.A. z siedzibą w W. celem wyjaśnienia czy na stanowiskach zajmowanych przez Z. Z. istniało narażenie na czynniki rakotwórcze: wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne i benzen oraz o wyjaśnienie charakteru zmian organizacyjnych w Spółce: czy do przejęcia od W."[...]": S.A. w W. w trybie art. 231 k.p. pracownika Z. Z. w okresie pracy od 12 stycznia 1994 r. do 30 września 2013 r. przez C. Sp. z o.o. w J. doszło w związku z reorganizacją zakładu pracy, czy doszło do przejęcia całego zakładu pracy, czy też jedynie części zakładu pracy wraz z częścią zatrudnionych pracowników.

W odpowiedzi z dnia 13 marca 2015 r. W. "[...]" S.A. z siedzibą w W. wyjaśniła, iż nigdy na zajmowanych przez Z. Z. stanowiskach pracy nie występowały czynniki kancerogenne. Z kolei dnia 20 marca 2015 r. ww. spółka przesłała w załączeniu porozumienie w sprawie zasad przejęcia pracowników w związku z przejściem części zakładu pracy w trybie art. 231 k.p. Z przedłożonej umowy wynikało, że C. Sp. z o.o. z siedzibą w J. w trybie art. 231 k.p. przejęło wszystkich 22 pracowników zatrudnionych w Dziale Jakości Produkcji "[...]" ( § 2 pkt 1 ww. porozumienia).

Następnie, DPWIS we Wrocławiu w dniu 20 maja 2015 r. wydał decyzję nr 50/HP/Chz/15, mocą której:

I. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji w części dotyczącej C. Sp. z o.o. z siedzibą w J.;

II. w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja ta została zaskarżona przez małżonkę zmarłego pracownika (M. Z.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 5 lutego 2016 r. (sygn. akt IV SA/Wr 476/15) oddalił tę skargę.

Na skutek skargi kasacyjnej M. Z., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2018 r. (sygn. akt II OSK 1415/16) uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz decyzję DPWIS we Wrocławiu z dnia 20 maja 2015 r. wskazując na niewyjaśnione wątpliwości i sprzeczności w zakresie ustaleń narażenia Z. Z. na czynniki rakotwórcze.

Wobec powyższego, w ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu zgodnie z zaleceniami Sądu na podstawie art. 136 k.p.a. zlecił dnia 6 sierpnia 2018 r. Organowi I instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie w zakresie oceny narażenia zawodowego pana Z. Z. na czynniki rakotwórcze, w tym benzen i WWA, podczas jego zatrudnienia w W. "[...]" S.A. w okresie od 1 marca 2003 r. do 30 września 2013 r. na stanowisku kontrolera wyrobów gotowych Zakład nr [...] - próbobiorca węgla.

W odpowiedzi z dnia 24 września 2019 r. PPIS w Wałbrzychu poinformował, że przesłuchał 2 świadków, korespondował z W. "[...]" S.A. W., sporządził nową kartę oceny narażenia zawodowego z dnia 19 września 2019 r., z której wynikają nowe ustalenia faktyczne, tj., że na stanowisku kontrolera wyrobów gotowych od 1 sierpnia 2003 r. do 30 września 2013 r. w W. "[...]" S.A. Zakład Nr [...] Z. Z. pracował w kontakcie z benzenem i WWA.

Mając powyższe na uwadze, Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu rozpatrując odwołanie z dnia 1 grudnia 2014 r., po analizie całości akt sprawy, uwzględniającej ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, w dniu 14 listopada 2019 r. wydał decyzję Nr 1393/19, w której uchylił decyzję organu pierwszej instancji z dnia 20 listopada 2014 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (poz. 17.1) u Z. Z. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, że materiał dowodowy został uzupełniony o nowe ustalenia dotyczące oceny narażenia zawodowego na WWA i benzen, które mają istotny wpływ na wynik sprawy, w konsekwencji czego W. "[...]" S.A. w W. powinny być włączone w krąg stron postępowania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wałbrzychu. Ponadto organ wskazał, że należy rozważyć zasadność udziału w postępowaniu administracyjnym C. Sp. z o.o. w J.

Uwzględniając uzasadnienie zawarte w decyzji organ II instancji, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Wałbrzychu dnia 14 stycznia 2020 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie w charakterze stron tego postępowania - M. Z., W. "[...]" S.A. z siedzibą w W., C. Sp. z o.o. w J.

Następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Wałbrzychu po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego w środowisku pracy Z. Z., mając na uwadze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 1415/16 i nowe ustalenia dotyczące stanu faktycznego - potwierdzające występowanie czynników rakotwórczych w środowisku pracy Z. Z. w okresie 2003 – 2013, w dniu 20 marca 2020 r. zwrócił się do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Oddział w Wałbrzychu celem ponownego przeanalizowania sprawy i wydania wiążącego orzeczenia lekarskiego.

W odpowiedzi z dnia 1 czerwca 2020 r. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Oddział w Wałbrzychu wydał orzeczenie lekarskie Nr 81/2020 o rozpoznaniu choroby zawodowej (pośmiertnie) - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak płuca lewego (poz. 17 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) u Z. Z. Jednostka diagnostyczno-orzecznicza I stopnia zajęte stanowisko uzasadniła następująco: "Dokumentacja pana Z. Z. była orzekana pośmiertnie w 2014 r. Na jej podstawie DWOMP wydał orzeczenie lekarskie Nr 37/2014 o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - nowotworu złośliwego płuca lewego poz. 17 pkt 1 z uwagi na brak potwierdzenia narażenia na czynniki rakotwórcze w środowisku pracy. Obecnie PPIS w Wałbrzychu przekazał nową dokumentację dotyczącą narażenia zawodowego potwierdzającą występowanie czynników rakotwórczych w W. z prośbą o wydanie nowego orzeczenia lekarskiego. Z wywiadu chorobowego wynika, że w lipcu 2013 r. pacjent przyjęty był do Specjalistycznego Szpitala im. dra [...] w W. W trakcie diagnostyki stwierdzono rozsiany proce nowotworowy o nieznanym punkcie wyjścia. Pacjent zmarł w dniu 21 grudnia 2013 r. Pośmiertnie podczas sekcji w badaniu histopatologicznym rozpoznano raka płaskonabłonkowego płuca lewego, przerzuty do płuc, wątroby i węzłów chłonnych. Na podstawie aktualnie przekazanych przez PPIS w Wałbrzychu kart oceny narażenia zawodowego wynika, że [...] pacjent był narażony na czynniki rakotwórcze tylko w W."[...]" S.A. w W. w następującym okresie:

- benzen i WWA praca w kontakcie - od 1 marca 2003 r. do 30 września 2013 r. na stanowisku kontroler wyrobów gotowych

- krzemionka krystaliczna - frakcja respirabilna (uznana za rakotwórczą zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 24 stycznia 2020 r. poz. 197) od 1stycznia 1996 r. do 31 lipca 2001 r. na stanowisku ekspedytor i od 1 marca 2003 r. do 30 września 2013 r. na stanowisku kontroler wyrobów gotowych.

Wyżej wymienione czynniki rakotwórcze mogą być skutkiem następujących nowotworów:

- benzen - białaczki

- WWA - rak płuc, skóry, pęcherza moczowego

- krzemionka krystaliczna - frakcja respirabilną - rak płuca

U pacjenta rozpoznano raka płuca lewego. Na jego rozwój miały wpływ 2 czynniki rakotwórcze

- WWA i krzemionka krystaliczna - frakcja respirabilna. Okres latencji raka płuc w przypadku oddziaływania tych czynników wynosi około 20 lat. Pacjent narażony był na WWA przez 10 lat i 6 miesięcy, a na krzemionkę krystaliczną - frakcję respirabilną przez 16 lat. W omawianym przypadku nałożyło się synergistyczne działanie 2 czynników rakotwórczych oddziaływujących na ten sam narząd, czyli płuco, co pozwala na przyjęcie zgodności okresu latencji. DWOMP zwrócił się dodatkowo o ponowną ocenę preparatów histopatologicznych z protokołu sekcyjnego przeprowadzonego w dniu 23 grudnia 2013 r. W dniu 4 maja 2020 r. otrzymano jednoznaczną informację potwierdzającą, że ogniskiem pierwotnym był rak płuca lewego. Ponowna ocena narażenia sporządzona przez PPIS w Wałbrzychu potwierdza występowanie czynników rakotwórczych w środowisku pracy: krzemionki krystalicznej - frakcji respirabilnej oraz WWA. [...]. Mając na uwadze powyższe można z wysokim prawdopodobieństwem uznać zawodową etiologię choroby rak płuca lewego."

Po analizie zebranego materiału dowodowego PPIS w Wałbrzychu w dniu 9 lipca 2020 r. wydał decyzję Nr 1-34/20 o stwierdzeniu choroby zawodowej nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak płuca lewego (poz. 17 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych) u Z. Z.

Odwołanie od tej decyzji wniosły – W. "[...]" S.A. z siedzibą w W. oraz C. Sp. z o.o. z siedzibą w J.

Powołaną na wstępie decyzją, DPWIS we Wrocławiu, w jej punkcie I uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej C. Sp. z o.o.) i w tym zakresie umorzył postępowanie organu pierwszej instancji, a w punkcie II tej decyzji w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

W przypadku Z. Z. powyższe warunki zostały spełnione. W rozwinięciu tej argumentacji organ drugiej instancji podniósł, że Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Oddział w Wałbrzychu wydał orzeczenie lekarskie Nr 81/2020 o rozpoznaniu u zmarłego pracownika choroby zawodowej: nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak płuca lewego (poz. 17 pkt 1), a zatem warunek rozpoznania klinicznego schorzenia ujętego w wykazie chorób zawodowych został spełniony.

Wskazał nadto, że Z. Z. podczas zatrudnienia w W. "[...]" S.A. w W. jako:

- ekspedytor (Zakład nr [...] B.) od 1 stycznia 1996 r. do 31 lipca 2001 r. - był narażony na czynniki chemiczne o działaniu rakotwórczym dla ludzi: narażenie na krzemionkę krystaliczną - frakcję respirabilną,

- kontroler wyrobów gotowych Zakład nr [...] - próbobiorca węgla i koksu od 1 marca 2003 r. do 30 września 2013 r. — był narażony na czynniki chemiczne o działaniu rakotwórczym dla ludzi: narażenie na krzemionkę krystaliczną - frakcję respirabilną, kontakt z benzenem oraz WWA.

DPWIS we Wrocławiu skonstatował, że czynnik narażenia zawodowego z którego występowaniem należy łączyć rozpoznanie u zmarłego Z. Z. zdiagnozowanego schorzenia (rak płuca lewego) to WWA i krzemionka krystaliczna – frakcja respirabilna. Organ ten zwrócił także uwagę, że według Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (International Agency for Research on Cancer - IARC) w pełni udowodniony związek przyczynowy z rakiem płuca wykazano dla wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA), obecnych w sadzy węglowej, smołach węglowych i pakach węglowych. Obecnie uznano kancerogenne działanie na człowieka krzemionki krystalicznej a płuco wskazuje się jako narząd docelowy kancerogennego działania krystalicznej krzemionki - frakcji respirabilnej.

Organ drugiej instancji zwrócił również uwagę, że zgodnie z przepisami (§ 6 ust. 2 pkt 4) powołanego już wcześniej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, w ocenie narażenia zawodowego w przypadku czynników rakotwórczych uwzględnia się obecność czynnika o działaniu rakotwórczym oraz pierwotną lokalizację nowotworu i okres jego latencji. Zatem z przytoczonej regulacji wprost wynika, iż bez znaczenia pozostaje stężenie, natężenia i czas działania danego czynnika. Wynika to z mechanizmu działania czynników rakotwórczych. Potencjalnie jednokrotny, krótkotrwały kontakt z czynnikiem rakotwórczym, nawet przy niskim jego stężeniu, może zapoczątkować proces nowotworzenia. Stąd też w przypadku tej kategorii czynników środowiska pracy ocena narażenia zawodowego ma charakter potwierdzenia obecności lub braku obecności danego czynnika w środowisku pracy, co w przedmiotowej sprawie jest niepodważalne. Zauważył też, że czynnik ten nie musi znajdować się na stanowisku pracownika, gdyż wystarczającym jest stwierdzenie potencjalnej możliwości kontaktu z czynnikiem, który wywoła proces chorobowy, np. kiedy pracownik przechodzi przez halę, gdzie dany czynnik rakotwórczy jest stwierdzany. Zdaniem organu, kwestia bezpośredniego narażenia na WWA jest bez znaczenia, ponieważ związki te mają działanie bezprogowe i z każdym stężeniem związane jest prawdopodobieństwo wywołania nowotworów.

DPWIS we Wrocławiu zwrócił również uwagę, że w odniesieniu do czynników rakotwórczych w ocenie narażenia uwzględnia się (zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych) substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym określone w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 k.p. Tym przepisem jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1117). W wykazie czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym za rakotwórcze należy uznać procesy technologiczne związane z narażeniem na działanie wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA), obecnych w sadzy węglowej, smołach węglowych i pakach węglowych (załącznik nr 1 pkt II.2). Ponadto rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 24 stycznia 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. z 2020 r., poz. 197) dodano m.in. w załączniku nr 1 pkt II.6 prace związane z narażeniem na krzemionkę krystaliczną - frakcję respirabilną powstającą w trakcie pracy.

Zdaniem Organu odwoławczego, nie ma racji spółka, że warunki pracy w jej zakładzie nie mogły spowodować schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych. W ocenie DPWIS, w trakcie zatrudnienia Z. Z. występowały niepodważalne czynniki, które można wiązać z etiologią rozpatrywanej jednostki chorobowej.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, lekarz wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub jej braku m.in. w oparciu o ocenę narażenia zawodowego. Zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 4 tego rozporządzenia, narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się, w odniesieniu do czynników o działaniu rakotwórczym - substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym określone w przepisach, wydanych na podstawie art. 222 § 3 k.p. oraz pierwotną lokalizację nowotworu i okres latencji. Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej, a także obecnie obowiązującym porządkiem prawnym do czynników o charakterze rakotwórczym zalicza się m.in. WWA i krzemionkę krystaliczną - frakcję respirabilną.

W ocenie organu, zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób wystarczający wskazuje na pracę Z. Z. w narażeniu zawodowym na czynniki rakotwórcze, a bez znaczenia jest czy ta praca była wykonywana stale lub tylko okresowo w narażeniu oraz czy narażenie to było bezpośrednie czy pośrednie, gdyż nawet sam jednorazowy kontakt z czynnikiem rakotwórczym mógł potencjalnie zaindukować rozwój choroby.

DWPIS wskazał nadto, że zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego uwzględnia się także pierwotną lokalizację nowotworu i okres latencji. Nawiązując do stanu faktycznego sprawy organ ten podniósł, że jak wskazała jednostka orzecznicza, narządem krytycznym dla rakotwórczego działania tych czynników - WWA i krzemionki krystalicznej - frakcji respirabilnej, jest płuco. Okres latencji raka płuc w przypadku oddziaływania tych czynników wynosi około 20 lat. Z. Z. narażony był na WWA przez 10 lat i 6 miesięcy, a na krzemionkę krystaliczną - frakcję respirabilną przez 16 lat. Zdaniem upoważnionych lekarzy synergistyczne działanie 2 czynników rakotwórczych oddziaływujących na ten sam narząd, czyli płuco, pozwala na przyjęcie zgodności okresu latencji. W dopełnieniu tej argumentacji DWPIS zwrócił uwagę, że zarówno organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jak i strony niniejszego postępowania nie dysponują wiadomościami specjalnymi, aby mogły podważać stanowisko lekarzy orzeczników wyrażone w orzeczeniu lekarskim. Proces orzeczniczy jest procesem indywidualnym i uwzględnia się w nim osobniczą wrażliwość pacjenta, którą ocenia lekarz orzecznik przy wydawaniu orzeczenia. Orzeczenie lekarskie w świetle § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) wydaje lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach tj. rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 czerwca 2010 r. (Dz. U. Nr 110, poz. 736) a wcześniej rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społeczne z dnia 15 września1997 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 795 z późn. zm.) w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, oraz zatrudniony w jednostce orzeczniczej. Orzeczenie to ma walor opinii biegłego. Zdaniem DPWIS we Wrocławiu, orzeczenie lekarskie Nr 81/2020 z dnia 1 czerwca 2020 r. jest przekonujące i pozwala na wyprowadzenie wniosku, że schorzenie Z. Z. ma lub może mieć wysoce prawdopodobny związek z warunkami wykonywania pracy. Zdaniem tego organu, należy mieć na uwadze, że medycyna nie jest nauką "ścisłą", co znajduje wyraz chociażby w definicji choroby zawodowej z art. 2351 k.p., gdzie mowa jest m. in. o wysokim prawdopodobieństwie ustalenia wystąpienia choroby zawodowej (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2013 r. w innej sprawie: sygn. akt II OSK 424/13).

DWPIS skonstatował, że rolą Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest ustalenie narażenia zawodowego, natomiast lekarze orzecznicy badają związek pomiędzy narażeniem zawodowym a jego wpływem na stan zdrowia, każdorazowo oceniają rodzaj narażenia zawodowego stanowiący przyczynę powstania choroby zawodowej, skutek jego działania powodujący powstanie charakterystycznych schorzeń.

Odnośnie do podniesionego w odwołaniu wniesionym przez C. sp. z o.o. zarzutu braku informacji o czynnikach pozazawodowych, które miały mieć wpływ na indukcję choroby u zmarłego organ ten podniósł, że jednostki diagnostyczno-orzecznicze nie są powołane, ani przygotowane do wskazywania etiologii pozazawodowych rozpoznań. Nie prowadzą w tym kierunku diagnostyki, więc organy inspekcji sanitarnej nie są także zobowiązane do dokonywania oceny orzeczeń lekarskich pod tym kątem. Ponadto nie można również żądać, aby inni biegli lekarze orzecznicy brali udział w przeprowadzaniu kolejnych badań strony, bądź wydawali dodatkowe opinie, tylko dlatego, że dotychczasowi lekarze orzecznicy konsekwentnie podtrzymują swoje ustalenia, które nie są korzystne dla strony.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, C. sp. z o.o. z siedzibą w J. zaskarżyło decyzję DPWIS we Wrocławiu z dnia 10 września 2020 r. w części dotyczącej punktu II-go tej decyzji, tj. w zakresie, w jakim organ ten utrzymał decyzję organu pierwszej instancji o stwierdzeniu choroby zawodowej u Z. Z.

Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła naruszenie:

1) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich możliwych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zbadania zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności poprzez nieuwzględnienie, że:

- z zebranego materiału dowodowego wynikają rozbieżności, tj. w szczególności wynikające z treści oświadczenia W. V. z dnia 13 marca 2015 r., w którym stwierdzono, że "nigdy na zajmowanych przez [...] Z. Z. stanowiskach pracy nie występowały czynniki kancerogenne" oraz orzeczenia lekarskiego nr 37/2014 z dnia 1 sierpnia 2018 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi;

- z materiału dowodowego nie wynika, by Z. Z. był zatrudniony w warunkach narażenia zawodowego, tj. że warunki i sposób wykonywania pracy spowodowały wystąpienie u niego choroby w postaci raka płuca lewego;

- ocena warunków pracy Z. Z. nie pozwala na bezsporne stwierdzenie, że choroba zawodowa spowodowana została w związku ze sposobem wykonywania pracy w W. V.;

- brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rozpoznaną u Z. Z. chorobą, a faktem świadczenia przez niego pracy na stanowisku kontrolera wyrobów gotowych.

2) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich możliwych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności, poprzez całkowite pominięcie okoliczności występujących w środowisku codziennym, domowym pracownika, które również mogłyby doprowadzić do powstania choroby, tj. raka płuca lewego;

3) art. 7 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania oraz oceny stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zaś przede wszystkim – poprzez niepodjęcie czynności celem ustalenia rozbieżności w rozpoznaniu, tj. czy nastąpiło narażenie, czy kontakt pracownika z konkretnymi substancjami, czy też, jedynie ryzyko wystąpienia takiego kontaktu, czy narażenia oraz ustalenia rozbieżności wynikających z wydanych przez właściwe jednostki orzeczeń lekarskich;

4) art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie starannego i zgodnego z prawem prowadzenia postępowania gwarantującego równość wobec prawa oraz podważenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;

5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. poprzez utrzymanie w mocy (w punkcie II decyzji) organu I instancji podczas gdy w sprawie zachodziły przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej, że sprawie brak jest przesłanek umożliwiających stwierdzenie u pracownika choroby zawodowej.

W treści skargi spółka zawarła polemikę z organem drugiej instancji w zakresie przyjęcia, że zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej. W ocenie strony, w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest dokumentu, który potwierdzałby, że zmarły pracownik podczas pracy w W. V. miał kontakt, bądź był narażony na wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA). W rozwinięciu tej argumentacji spółka podniosła, że Z. Z. w trakcie zatrudnienia W. V. (tj. w okresie od 1 marca 2003 r. do 30 września 2013 r.) pracował na stanowisku próbobiorcy koksu oraz węgla. Zakres wykonywanych przez niego czynności był zaś szczegółowo określony w instrukcji stanowiskowej. Zdaniem spółki, pracownik nie mógł wykonywać innych czynności, aniżeli te ujęte we wspomnianej instrukcji. W ramach dalszej argumentacji strona podniosła, że stanowisko kontrolera wyrobów gotowych, jakie zajmował pracownik, nie było stanowiskiem na którym występował kontakt z substancją o działaniu rakotwórczym lub mutagennym. Na poparcie tego twierdzenia spółka zwróciła uwagę na szereg kwestii. Podkreśliła mianowicie, że na zajmowanym przez zmarłego pracownika stanowisku pracy pracodawca nie rozpoznał WWA, wobec czego nie dokonywano na tym stanowisku pomiarów czynnika szkodliwego. Po drugie, stanowisko pracy Z. Z. nie było wykazywane w Centralnym Rejestrze Narażenia na Substancje Chemiczne, ich Mieszaniny, Czynniki lub Procesy Technologiczne o Działaniu Rakotwórczym lub Mutagennym. Po trzecie, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Wałbrzychu, która przez lata sprawowała kontrolę sanitarno-epidemiolgiczną nad W. V., nigdy nie nakazała ówczesnemu pracodawcy dokonania pomiarów WWA właśnie dla osób na takich stanowiskach pracy.

Strona skarżąca podkreśliła, że Z. Z., nawet pracując w W. V., nigdy nie pracował na stanowisku starszego technika, na którym to stanowisku stwierdzono styczność (pozostawanie w kontakcie) z czynnikami rakotwórczymi.

Zdaniem spółki, sposób rozumowania organów obu instancji, że już samo poruszanie się pracownika po określonych częściach zakładu pracy mogło potencjalnie wpłynąć na zaindukowanie choroby jest nieprawidłowe, albowiem przepis kodeksu pracy stanowi, że stwierdzenie choroby zawodowej powinno być bezsporne, mieć cechy wysokiego prawdopodobieństwa.

Spółka zwróciła również uwagę na to, że w zaskarżonej decyzji organ traktuje jedynie o prawdopodobieństwie, a zatem nie stwierdza, czy Z. Z. rzeczywiście miał kontakt z w/w substancjami, bądź też, czy był w jakikolwiek sposób na nie narażony. Wskazała nadto, że orzeczenie lekarskie stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji zostało wydane na podstawie materiału dowodowego, z którego można wyprowadzić sprzeczne ze sobą wnioski. Dodatkowo, w sprawie zostały wydane dwa przeciwstawne sobie orzeczenia lekarskie, a orzekające w sprawie organy administracji publicznej dały wiarę twierdzeniom jednej tylko strony.

Spółka zaakcentowała także różnice znaczeniowe pomiędzy pracą w narażeniu a pracą w kontakcie.

Niezależnie od tych argumentów spółka wskazała, że WWA są związkami występującymi we wszystkich elementach środowiska człowieka: w glebie, w wodzie, w powietrz oraz w żywności. Działanie WWA charakteryzuje powszechny charakter. Toksyczne związki dostają się do organizmu różnymi drogami – przez skórę, drogą inhalacyjną i pokarmową. Skarżąca zwróciła także uwagę, że prowadzenie odpowiedniego stylu życia, w tym m.in. nieprawidłowe odżywianie, brak ruchu czy palenie tytoniu, zgodnie z powszechną wiedzą, uważane jest za sprzyjające rozwojowi chorób nowotworowych.

W treści skargi spółka odniosła się również do swojej legitymacji procesowej w sprawie wskazując, że ma interes prawny w zaskarżeniu decyzji albowiem przepis art. 231 k.p. kreuje odpowiedzialność solidarną dotychczasowego i nowego pracodawcy w tych przypadkach, w których nowy pracodawca staje się pracodawcą dla pracownika "przechodzącego". Innymi słowy, za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy, powstałe przed przejściem części zakładu pracy na innego pracodawcę, dotychczasowy i nowy pracodawca odpowiadają solidarnie.

Na tle tych zarzutów oraz przedstawionej na ich poparcie argumentacji spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie punktu II oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, a nadto, o zasądzenie od organu na rzecz spółki zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę DPWIS we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia 4 grudnia 2020 r. uczestniczka postępowania (M. Z.) wniosła o odrzucenie skargi względem C. sp. z o.o., względnie, o jej oddalenie.

Z uwagi na to, że skargę na powołaną na wstępie decyzję DWPIS złożyła także W. V. S.A. z siedzibą w W., postanowieniem z dnia 6 maja 2020 r., wydanym na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd zarządził połączenie spraw o sygn. akt IV SA/Wr 478/20 i IV SA/Wr 479/20 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenie postępowania w tych sprawach dalej pod sygn. akt IV SA/Wr 478/20.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem sądowej kontroli w sprawie jest decyzja DPWIS we Wrocławiu z dnia 10 września 2020 r., wydana po rozpatrzeniu odwołania od decyzji PPIS w Wałbrzychu z dnia 9 lipca 2020 r. o stwierdzeniu (pośmiertnym) u Z. Z. choroby zawodowej – nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi – rak płuca lewego (poz. 17 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych). Na wstępie należy wskazać, że strona skarżąca, tj. C. sp. z o.o. w J. zaskarżyła decyzję DPWIS jedynie w części dotyczącej punktu II tej decyzji, tj. w zakresie w jakim organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Z tych względów, Sąd związany granicami skargi, w swoich rozważaniach ograniczy się jedynie do oceny zaskarżonej decyzji w zakresie objętej granicami zaskarżenia. Warto przy tym jednocześnie zaznaczyć że, zdaniem Sądu, pomimo rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I zaskarżonej decyzji, C. sp. z o.o. w J. przysługuje interes prawny w kwestionowaniu zaskarżonej decyzji w części objętej skargą. W tym względzie, Sąd podziela argumentację skargi, że na rzecz takiego interesu prawnego przemawia treść art. 231 § 2 k.p. w myśl którego, za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy, powstałe przed przejściem części zakładu pracy na innego pracodawcę, dotychczasowy i nowy pracodawca odpowiadają solidarnie. Trzeba wszak przy tej okazji także i wyraźnie podkreślić, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala pracodawcy, u którego warunki pracy ją spowodowały (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2972/19).

Przechodząc do istoty sporu warto przypomnieć, że podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowi m.in. art. 2351 k.p. oraz art. 2352 k.p.a. W myśl art. 2351 k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z kolei art. 2352 k.p. stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Wykaz chorób zawodowych został określony w załączniku do - wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p. – rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367).

Z powołanych przepisów wynika, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym i tak też jest określana w orzecznictwie sądowym, gdzie wskazuje się jednocześnie, że oznacza ona zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą, zwłaszcza z jej rodzajem i charakterem oraz sposobem wykonywania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 477/18).

Z powołanych regulacji prawnych, tj. art. 2351 k.p. i art. 2352 k.p. oraz powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych należy również wyprowadzić wniosek, że dla uznania danej choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem.

W ramach ogólnych uwag związanych z przedmiotem kontrolowanego postępowania należy także zwrócić uwagę, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w powołanym już wcześniej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 4 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 937/20).

Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia. W myśl § 5 ust. 1 rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Z treści § 6 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia wynika natomiast, że lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Przepis § 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych stanowi z kolei, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1). Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2). Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 395/18, że przepisy § 8 ust. 1 i 2 wspomnianego rozporządzenia, które precyzują obowiązki organu właściwego w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej w zakresie gromadzenia materiału dowodowego stanowią dopełnienie ogólnych norm proceduralnych, zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

W świetle powszechnie utrwalonego orzecznictwa sądowego organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 874/18) i ma obowiązek zasięgnąć opinii uprawnionej jednostki orzeczniczej wskazanej w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Specjalistyczne orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną (ma charakter opinii biegłego), bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Powyższe oznacza, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Orzeczenie takie stanowi dowód w sprawie, podlegający ocenie zgodnie z przepisami k.p.a. Jeżeli zatem specjalistyczne orzeczenie lekarskie jest wewnętrznie spójne, opiera się na całokształcie zebranego materiału dowodowego i zawiera uzasadnienie nie budzące wątpliwości, to wiąże organ inspekcji sanitarnej właściwy do wydania decyzji w tym sensie, że organ ten nie ma podstaw do dokonania oceny odmiennej od tej, która wynika z orzeczenia jednostki orzeczniczej.

Poddane kontroli Sądu postępowanie administracyjne, zakończone zaskarżoną decyzją DWPIS z dnia 10 września 2020 r., prowadzone było w związku ze zgłoszeniem (pośmiertnie) podejrzenia u Z. Z. choroby zawodowej wymienionej w pozycji 17.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, tj. nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi – rak płuca lewego.

Jak wynika z akt sprawy, zgłoszenia podejrzenie choroby zawodowej dokonała pośmiertnie małżonka zmarłego. Warto w tym miejscu odnotować, że w orzecznictwie sądowym powszechnie aprobowany jest pogląd, że skoro członkom rodziny zmarłego pracownika przysługuje jednorazowe odszkodowanie związane z chorobą zawodową tego pracownika, to należy przyjąć, że mają oni interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. we wszczęciu i udziale w postępowaniu dotyczącym pośmiertnego stwierdzenia choroby zawodowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 602/19 i powołane tam orzecznictwo). Co równie istotne, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane w następstwie ponownego rozpoznania sprawy po tym, jak Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2018 r. (sygn. akt II OSK 1415/16) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lutego 2016 r. (sygn. akt IV SA/Wr 476/15) oraz zaskarżoną decyzją DPWIS we Wrocławiu z dnia 20 maja 2015 r. wskazując na niewyjaśnione wątpliwości i sprzeczności w zakresie ustaleń narażenia Z. Z. na czynniki rakotwórcze.

Z analizy materiału dowodowego sprawy wynika, że w ramach realizacji wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie zostało przeprowadzone uzupełniające postępowanie wyjaśniające w zakresie oceny narażenia zawodowego Z. Z. na czynniki rakotwórcze, w tym, benzen i WWA, podczas jego zatrudnienia w W. "[...]" S.A., w okresie od 1 marca 2003 r. do 30 września 2013 r., na stanowisku kontrolera wyrobów gotowych Zakład nr [...] – próbobiorca węgla. W ramach tego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego m.in. przesłuchano dwóch świadków oraz sporządzono nową kartę oceny narażenia zawodowego (z dnia 19 września 2019 r.), z której wynikały nowe ustalenia faktyczne, tj. że pracując w W. "[...]", w okresie od 1 marca 2003 r. do 30 września 2013 r., na stanowisku kontrolera wyrobów gotowych Zakład nr [...], Z. Z. pracował w kontakcie z benzenem i WWA. W toku ponownego rozpoznania sprawy, jednostka diagnostyczno-orzecznicza, do której zwrócił się PPIS w Wałbrzychu (po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego w środowisku pracy Z. Z.) o wydanie kolejnego orzeczenia lekarskiego, wystąpiła o ponowną ocenę preparatów histopatologicznych z protokołu sekcyjnego przeprowadzonego w dniu 23 grudnia 2013 r. W odpowiedzi, uzyskano jednoznaczną informację potwierdzającą, że ogniskiem pierwotnym choroby zamarłego pracownika był rak płuca lewego. Na podstawie tego uzupełnionego materiału dowodowego, Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Wałbrzychu wydał orzeczenie lekarskie Nr 81/2020 o rozpoznaniu u zmarłego pracownika (pośmiertnie) choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi – rak płuca lewego. Z treści tego orzeczenia wspomniana jednostka diagnostyczno-orzecznicza uznała, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na "wysokie prawdopodobieństwo" zawodowej etiologii zdiagnozowanego u zmarłego pracownika nowotworu płuca lewego. Analizując przebieg narażenia wynikający z nadesłanych przez PPIS w Wałbrzychu kart oceny narażenia zawodowego jednostka diagnostyczno-orzecznicza uznała, że na czynniki rakotwórcze zmarły pracownik był narażony tylko W. w W., w okresie wskazanym w tym orzeczeniu, w związku z zajmowanym stanowiskiem kontrolera wyrobów gotowych oraz spedytora. Zdaniem Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Wałbrzychu, w okresie od 1 marca 2003 r. do 30 września 2013 r., pracując na stanowisku kontrolera wyrobów gotowych, zmarły pracownik był narażony na rakotwórcze działanie benzenu i WWA, a w okresie od 1 stycznia 1996 r. do 31 lipca 2001 r. (na stanowisku ekspedytor) oraz od 1 marca 2003 r. do 30 września 2013 r. (na stanowisku kontrolera wyrobów gotowych), na działanie krzemionki krystalicznej – frakcja respirabilna (uznana za rakotwórczą zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 24 stycznia 2020 r., poz. 197). Jak nadto wynika z treści omawianego orzeczenia lekarskiego (nr 81/2020), wymienione wyżej czynniki rakotwórcze mogą być skutkiem następujących nowotworów: benzen - białaczki, WWA - raka płuc, skóry i pęcherza moczowego, krzemionka krystaliczna – frakcja respirabilna – rak płuca. W wydanym orzeczeniu lekarskim Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Wałbrzychu zwrócił uwagę, że u pacjenta zdiagnozowano raka płuca lewego. W tyk kontekście podniósł, że Z. Z. był narażony na WWA przez 10 lat i 6 miesięcy, a na krzemionkę krystaliczna – frakcję respirabilną przez 16 lat (przy czym, okres latencji raka płuca w przypadku oddziaływania tych czynników wynosi około 20 lat). Na tle tych ustaleń Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Wałbrzychu skonstatował, że na rozwój choroby nowotworowej u Z. Z. nałożyło się synergistyczne działanie 2 czynników rakotwórczych (tj. WWA i krzemionki krystalicznej – frakcja respirabilna), co pozwala na przyjęcie zgodności okresu latencji oraz wysokie prawdopodobieństwo zawodowej etiologii zdiagnozowanej choroby.

Niewątpliwie, w procesie stwierdzania choroby zawodowej rola jednostek medycznych jest kluczowa (por. wyrok Naczelnego II OSK 1698/19 wyrok z dnia 23 kwietnia 2020 r.) Bez ich wypowiedzi wskazującej co najmniej na prawdopodobieństwo zawodowego źródła schorzenia, nie jest możliwe zakwalifikowanie danego schorzenia jako choroby zawodowej. W orzecznictwie sądowym za utrwalony uznać należy pogląd, w myśl którego, w sytuacji, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym i zawiera wyczerpujące uzasadnienie organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany. Powyższe oznacza, że bez tego rodzaju orzeczenia, ani też wbrew jego treści, organ nie może we własnym zakresie rozpoznać choroby zawodowej. Charakter prawny orzeczenia lekarskiego, przyrównywany do charakteru dowodu z opinii biegłego, oczywiście nie zwalnia organu inspekcji sanitarnej z krytycznej oceny takiego orzeczenia, jeżeli jest ono niepełne, niejasne, bądź zawiera sprzeczności.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się również, że postępowanie mające na celu stwierdzenie choroby zawodowej (lub braku podstaw do jej stwierdzenia) winno być przeprowadzone z poszanowaniem zasad określonych w k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1021/19).

W ocenie Sądu, organy inspekcji sanitarnej orzekające w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej dochowały rygorów proceduralnych w myśl zasad kodeksu postępowania administracyjnego i rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Materiał dowodowy zebrany w sprawie i uzupełniony po wytycznych wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dawał, w ocenie Sądu, pełny – i wbrew zarzutom skargi – spójny obraz narażenia zawodowego zmarłego pracownika. Na podstawie tego materiału zostało wydane orzeczenie lekarskie nr 81/2020 o rozpoznaniu zawodowej etologii schorzenia. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, DWPIS przeprowadził ocenę tego orzeczenia lekarskiego pod kątem jego jasności, wszechstronności uzasadnienia i stopnia przekonującej argumentacji, a zatem, DWPIS nie ograniczył się jedynie do faktu wydania tego rodzaju orzeczenia przez właściwą jednostkę diagnostyczno-orzeczniczą. Ocenę walorów dowodowych tego orzeczenia organ zawarł w zaskarżonej decyzji, a Sąd decyzję organu w tym zakresie w pełni podziela. Podobnie jak wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd, że nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę.

Zgadza się Sąd również z zawartą w zaskarżonej decyzji konstatacją, że w razie stwierdzenia wystąpienia u danego pracownika jednostki chorobowej ujętej w wykazie chorób zawodowych, właściwa służba zdrowia powinna ocenić związek pomiędzy powstaniem schorzenia a warunkami pracy. Zatem kwestia ustalenia związku przyczynowo-skutkowego pozostaje w zakresie lekarza orzecznika, który dysponuje odpowiednią wiedzą medyczną pozwalającą na ustalenie tego związku. W nawiązaniu do argumentacji podniesionej w skardze, nie ma racji skarżąca podnosząc, że o wadliwości zaskarżonej decyzji świadczy m.in. fakt, że w sprawie nie ma możliwości jednoznacznego stwierdzenia, że między pracą Z. Z. w W. V. a stwierdzoną pośmiertnie chorobą istnieje jakikolwiek związek przyczynowo-skutkowy.

Dla rozpoznania danego schorzenia za chorobę zawodową wystarczy samo stwierdzenie wysokiego prawdopodobieństwa, że rozpoznana choroba, wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jest skutkiem oddziaływania na pracownika czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że chorobę spowodowały konkretne warunki pracy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 1147/18).

Na gruncie art. 2351 k.p. nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym"), a stwierdzonym schorzeniem (por. por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1111/19). Kategoria "prawdopodobieństwa" nie daje pewności, ale wskazuje na potencjalną możliwość. Przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa o jakiej traktuje art. 2351 k.p. wskazuje na to, że tak rozumiane prawdopodobieństwo jest bardzo duże. Zdaniem Sądu, w orzeczeniu lekarskim na jakim oparto zaskarżoną decyzję w sposób przekonywujący uzasadniono, że w przypadku odziaływania czynników chorobotwórczych takich jak WWA oraz krzemionka krystaliczna – frakcja respirabilna organem ludzkim narażonym na powstanie choroby nowotworowej jest płuco. Warto dodać, że w sprawie, w początkowym procesie diagnostycznym stwierdzono u pracownika rozsiany proces nowotworowy o nieznanym punkcie wyjścia. Pośmiertnie podczas sekcji w badaniu histopatologicznym rozpoznano raka płaskonabłonkowego płuca lewego, przerzuty do płuc, wątroby i węzłów chłonnych. Następnie, w toku ponownego postępowania administracyjnego (prowadzonego po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego) ustalono, że ogniskiem zapalnym choroby nowotworowej było płuco. Zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał zatem podstawy do stwierdzenia, że w sprawie wystąpiła przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa choroby nowotworowej o etiologii zawodowej. Wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd organu, że z mechanizmu działania czynników rakotwórczych wynika, że nawet potencjalnie jednokrotny, krótkotrwały, kontakt z czynnikiem rakotwórczym, nawet przy niskim jego stężeniu, może zapoczątkować proces nowotworzenia nie jest odosobniony. Trzeba też dostrzec za organem, że w literaturze przedmiotu wskazuje się, że wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) mają działanie bezprogowe i z każdym ich stężeniem związane jest prawdopodobieństwo wywołania nowotworów.

W orzecznictwie sądowym zapadłym na tle sporów sądowych odnośnie do podstaw stwierdzenia choroby zawodowej zwraca się uwagę, że wystąpienie szkodliwych czynników, stanowiących podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej, nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm w środowisku pracy. Wystarczy wystąpienie w tym środowisku czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 540/18). Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. W sprawie zaś, takie ustalenia poczyniono.

Z wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego nr 81/2020 z dnia 1 czerwca 2020 r., bazującego z kolei min. na uzupełnionych materiałach przesłanych przez PPIS w Wałbrzychu, wynika, że w okresie od 1 stycznia 1996 r. do 31 lipca 20027 r. pracując na stanowisku ekspozytora w Zakładzie nr [...]/B. zmarły pracownik pracował w narażeniu na krzemionkę krystaliczną – frakcję respirabilną, a w okresie od 1 marca 2003 r. do 30 września 2013 r., pracując w Zakładzie nr [...] na stanowisku kontrolera wyrobów gotowych pracował w narażeniu na krzemionkę krystaliczną – frakcję respirabilną oraz w kontakcie z benzenem i WWA. W ramach ponownej oceny charakterystyki pracy wykonywanej przez zmarłego pracownika ustalono, że określenie stanowiska "kontroler wyrobów gotowych" było używane jedynie przez Dział Kadr W. "[...]" w W., natomiast to Kierownik Działu Kontroli Jakości określał jakie czynności zawodowe będą wykonywane przez pracownika. Osoby zatrudnione na stanowisku "kontrolera wyrobów gotowych", w tym między innymi zmarły pracownik, mogły wykonywać pracę na stanowiskach pracy: próbobiorca węgla, próbobiorca koksu oraz laborant węglopochodnych. Z protokołów zeznań świadków, jakie w dniu 18 grudnia 2018 r. złożyli świadkowie – R. L. (specjalista ds. BHP w W. "[...]" S.A.) oraz H. B. (Kierownik Działu Kontroli Jakości) i których to zeznania uwzględniono w sporządzonej karcie oceny narażenia zawodowego wynika, że zmarły pracownik pracował na stanowisku pracy próbobiorcy węgla i próbobiorcy koksu. Według oświadczeń wymienionych świadków, zmarły pracownik nigdy nie pracował na stanowisku pracy laboranta węglopochodnych, a co za tym idzie, nie przebywał na Dziale węglopochodnych. Do obowiązków próbobiorcy węgla należało: pobieranie prób węgli i pyłu koksowego, które były czerpane na oddziale węglowni, głównie z przesypów taśm podczas ich rozładunku i kierowania na zbiorniki magazynowe, następnie, pobrane próby pracownik mielił wstępnie w młynku na oddziale węglowni, a potem, próbkę przenosił do laboratorium. Dalej, w laboratorium pracownik naważał odpowiednią ilość węgla na szalkę i wstawiał ją do suszarki za pomocą której było możliwe określenie wilgotności całkowitej próbki. Następnie, próbka poddawana była mieleniu w młynku pierścieniowym i pozostawiana do dyspozycji innych pracowników. Do obowiązków próbobiorcy koksu należało z kolei: pobieranie prób koksu różnych sortymentów z taśm załadowych na oddziale sortowni, które były zlokalizowane w dwóch odrębnych budynkach. Pobór prób dokonywany był w celu oznaczenia wytrzymałości mechanicznej i analizy sitowej. Pobrane próbki asortymentu pracownik musiał zmielić przy pomocy kruszarki szczękowej lub walcowej (znajdującej się na dziale sortowni), celem otrzymania próbki laboratoryjnej o uziarnieniu od 0 do 10 mm, która następnie przenosił do dalszych analiz fizykochemicznych.

Co szczególnie istotne, ponowna charakterystyka stanowiska pracy i zakresu czynności zmarłego pracownika wykazała, że w celu poboru prób węgla i koksu zmarły pracownik przemieszczał się po terenie takich oddziałów jak - węglownia, sortownia, piecosortownia oraz składowisko węgla i koksu.

Jak to natomiast zaakcentował organ pierwszej instancji, zmarły pracownik, w podanych przedziałach czasowych i pracując na wyszczególnionych wyżej stanowiskach, wykonywał pracę na oddziałach będących w ruchu (prace były prowadzone równolegle do procesu produkcji koksu), "co powodowało pozostawanie pracowników przemieszczających się przez oddziały produkcyjne, jak również wykonujących prace związane z pobieraniem prób na oddziale węglowni oraz sortowni w narażeniu (krzemionka krystaliczna frakcja respirabilna) i w kontakcie (WWA oraz benzen) z czynnikami rakotwórczymi.

Fakt przemieszczania się zmarłego pracownika po zakładzie pracy w związku z wykonywanymi czynnościami zawodowymi potwierdzają zarówno zeznania wyżej wymienionych świadków, jak i zawarta w aktach administracyjnych sprawy charakterystyka stanowiska próbobiorcy węgla (z dnia 3 września 2008 r.).

W odniesieniu do podnoszonej przez stronę skarżącą argumentacji mającej na celu podważenie wystąpienia czynników rakotwórczych w środowisku pracy zmarłego pracownika należy podnieść, że w sprawie wspomniana przesłanka została wykazana.

Po pierwsze, w sprawie nie można pominąć podniesionej w orzeczeniu lekarskim nr 81/2020 z dnia 1 czerwca 2020 r. okoliczności, że wykazywane przez W. do Centralnego Rejestru stanowiska pracy z narażeniem na czynniki rakotwórcze znajdowały się też na oddziale piecowni oraz na oddziale węglowni, gdzie pracownik wykonywał czynności próbobiorcy.

Po drugie, w decyzji z dnia 9 lipca 2020 r. o stwierdzeniu choroby zawodowej organ wskazał na posiadaną z urzędu wiedzę w związku ze sprawowanym nadzorem sanitarnym nad C. sp. z o.o. oddział w W., że pracownicy pracujący na stanowisku starszego technika (organ ustalił, że zakres czynności wykonywanych na stanowisku starszego technika jest tożsamy ze stanowiskiem próbobiorcy węgla i koksu, na którym pracował Z. Z.) pracują w kontakcie z czynnikami rakotwórczymi – benzenem i WWA (raport z badań nr [...] z dnia 20 lutego 2019 r. – załącznik nr 1).

Okoliczność, że Z. Z. od chwili przejęcia w trybie art. 231 k.p. Działu Jakości Produkcji w W.V. przebywał na zasiłku chorobowym pozostaje w świetle tych okoliczności bez znaczenia. W świetle przedstawionych faktów nie ma również znaczenia podnoszona w skardze okoliczność, że organ sprawujący kontrolę sanitarno-epidemiologiczną nad W. V. S.A. nigdy nie nakazał ówczesnemu pracodawcy dokonywania pomiarów WWA na stanowisku pracy jakie zajmował zmarły pracownik.

Co się tyczy podniesionego w odwołaniu C. sp. z o.o. zarzutu, że w sprawie przyjęto narażenie zmarłego pracownika na działanie krzemionki krystalicznej –frakcji respirabilnej, która dopiero 7 lat od śmierci została uznana za substancję rakotwórczą należy wskazać, jak trafnie argumentuje organ, w dacie wydania orzeczenia lekarskiego z dnia 1 czerwca 2020 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy w wersji znowelizowanej na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 stycznia 2020 r., zmieniającego rozporządzenie z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy w wersji znowelizowanej (Dz. U. z 2020 r., poz. 197). Na skutek nowelizacji wspomnianego rozporządzenia, dodano w załączniku nr 1 w pkt 2 - podpunkt 6 prace związane z narażeniem na krzemionkę krystaliczną – frakcję respirabilną. Trafnie również podnosi organ, że chwili wydawania orzeczenia lekarskiego z dnia 1 czerwca 2020 r. jednostka diagnostyczno-orzecznicza obowiązana była wziąć pod uwagę aktualny stan wiedzy medycznej oraz obowiązujący stan prawny dotyczący substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy. Należy zauważyć, że w odniesieniu do czynników rakotwórczych w ocenie narażenia uwzględnia się (zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych) substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym określone w przepisach wydawanych na podstawie art. 222 § 3 k.p. Na tej podstawie zostało wydane wspomniane rozporządzenie Ministra Zdrowia.

Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z brakiem konsekwencji w posługiwaniu się przez organ wyrażeniami "praca w kontakcie" oraz "praca w narażeniu" należy wskazać, że z decyzji organu z dnia 9 lipca 2020 r. jasno wynika, że w podanym wyżej okresie zmarły pracownik pracował w kontakcie z benzenem i WWA oraz w narażeniu na krzemionkę krystaliczną – frakcję respirabilną. We wspomnianej decyzji organ wyczerpująco również zdefiniował pojęcie kontaktu z czynnikiem o działaniu rakotwórczym.

Nie można podzielić racji skarżącej spółki, która wadliwości wydanych w sprawie decyzji upatruje w tym, że w sprawie nie orzeczono jednoznacznie o związku przyczynowo-skutkowym pomiędzy pracą a stwierdzoną pośmiertnie chorobą, a jedynie związek taki rozpoznano na zasadzie wysokiego prawdopodobieństwa.

Należy wskazać, że w sytuacji stwierdzenia "z wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy (a taka jest konkluzja orzeczenia lekarskiego nr 81/2020 z dnia 1 czerwca 2020 r.), organy administracji zostają zwolnione z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenie. Jedynie bowiem wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 1095/19).

Wykazanie bezsprzecznego wpływu czynników istniejących w środowisku pracy na stan zdrowia oznacza, że nawet ewentualne wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych nie mogłoby skutkować odmową stwierdzenia choroby zawodowej. Stąd, podnoszone w skardze kwestie związane z powszechną wiedzą o związku pomiędzy chorobami nowotworowymi a określonym stylem życia (nieprawidłowe odżywianie, brak ruchu, palenie tytoniu), czy wreszcie podnoszony przez stronę fakt wszechobecności WWA nie mogły podważyć oceny przyjętej w zaskarżonej decyzji co do spełnienia normatywnych podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u zmarłego pracownika.

W podsumowaniu dotychczasowych uwag należy skonstatować, że wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej ustalają, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki narażenia zawodowego pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. W okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy, wszystkie wymagane prawem warunki zostały spełnione, co przesądza o tym, że zaskarżona decyzja (w części objętej zaskarżeniem) odpowiada prawu. Końcowo już tylko należy dodać, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., albowiem zawiera dostateczne uzasadnienie faktyczne i prawne.

Mając na uwadze całość przedstawionej argumentacji, Sąd za nieuzasadnione ocenił podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Z tych względów, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) wniesioną w sprawie skargę Sąd w całości oddalił.