Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 518/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 października 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 497/20 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2020 r., znak: [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

,UZASADNIENIE

Wyrokiem z 7 października 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 497/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] marca 2020 r., znak: [...], w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego, oddalił skargę.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z [...] grudnia 2019 r., znak: [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K., odmówił W. S. przyznania pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na wyżywienie i inne niezbędne wydatki dla podtrzymania życia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. S.

Decyzją z [...] marca 2020 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Kolegium ustaliło, że wnioskiem z [...] grudnia 2019 r. W. S. zwrócił się do organu pierwszej instancji o zmianę terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, ochronę przed bezprawnymi działaniami Policji, Straży Miejskiej, pracowników MOPR i SKO, zapewnienie leczenia neurologicznego, psychiatrycznego, pomocy psychologicznej, o pomoc na wyżywienie i inne niezbędne wydatki dla podtrzymania życia.

W toku przeprowadzonego w sprawie, [...] grudnia 2019 r., wywiadu środowiskowego skarżący podtrzymał żądania ww. wniosku. Do każdego z żądań organ pierwszej instancji odniósł się odrębnymi pismami, pouczając stronę o zakresie swoich kompetencji bądź też poinformował o terminie umówionego spotkania lekarskiego.

Rozpatrując żądanie dotyczące pomocy na zakup żywności i inne niezbędne wydatki dla podtrzymania życia, organ pierwszej instancji wydał decyzję kwestionowaną w niniejszej sprawie.

Organy ustaliły, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Na jego dochód składa się renta z ZUS w kwocie 1 577,15 zł. Obciążenia w badanym miesiącu wyniosły łącznie 258,38 zł. Dochód, jaki wnioskodawcy pozostał do dyspozycji, wyniósł 1 318,77 zł. Skarżący przekroczył więc ustawowe kryterium dochodowe, uprawniające do pomocy w formie zasiłku celowego.

Zarówno dochód, jak i sytuacja bytowa W. S. nie przemawiają za przyznaniem tej formy pomocy. Organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że – jak wyjaśnił skarżący – w listopadzie 2019 r. zamiast na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych wydał 1 500 zł, zaś w grudniu 500 zł, na pomoc prawną. W ocenie organu wydatek ten, biorąc pod uwagę możliwość skorzystania z pomocy w punkcie bezpłatnych porad prawnych, nie jest wydatkiem tzw. pierwszej potrzeby.

Jednocześnie w toku postępowania odwoławczego organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w grudniu 2019 r. na specjalne zasiłki celowe wydano kwotę łączną 1 860,64 zł. Pomocą tą objęto 11 środowisk. Średnia wysokość zasiłku wyniosła 169 zł, przy czym najniższa to 36,90 zł, zaś najwyższa – 250 zł. Dokonując charakterystyki wspartych środowisk wyjaśniono, że pomocy udzielono osobom o dochodach niższych niż dochód skarżącego, legitymującym się orzeczeniami o stopniu niepełnosprawności, które ponoszą bardzo duże i udokumentowane koszty leczenia lub zakupu leków.

W ocenie SKO wyjaśnienia organu pierwszej instancji zasługują na poparcie, ponieważ skarżący nie wykazał, aby znajdował się w sytuacji przemawiającej za przyznaniem mu specjalnego zasiłku celowego. Jego dochody, przekraczające ustawowe kryterium dochodowe, są wystarczające na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Prawidłowo wskazano przy tym na charakter specjalnego zasiłku celowego, który powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej.

Na powyższą decyzję skargę złożył W. S.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając skargę, stwierdził, że organy rozpatrywały wniosek W. S. z [...] grudnia 2019 r. o przyznanie pomocy finansowej na "wyżywienie i inne niezbędne wydatki dla podtrzymania życia". Pomoc tego rodzaju udzielana jest w formie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm. - dalej jako: "u.p.s.").

Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1358), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł.

Badając sytuację materialną i osobistą W. S. organy ustaliły, że na dochód skarżącego składa się renta z ZUS w wysokości 1 577,15 zł. Stałe obciążenia w badanym miesiącu wyniosły łącznie 258,38 zł (z wywiadu środowiskowego wynika, że chodzi o wydatki na energię elektryczną, gaz, wodę i wywóz śmieci), a więc dochód, jaki wnioskodawcy pozostawał do dyspozycji, to kwota 1 318,77 zł. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skarżący przekracza kryterium dochodowe, uprawniającego do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego.

Jak podkreślił Sąd, fakt, że dochody skarżącego przekraczają kwotę kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, nie mógł jednak sam w sobie stanowić podstawy do odmowy przyznania mu pomocy, z uwagi na treść art. 41 pkt 1 u.p.s., zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi

Przywołując orzeczenia sądów administracyjnych, Sąd przypomniał, że wydanie decyzji w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego oparte jest na uznaniu administracyjnym. Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej, organ może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną. Organ może zatem, lecz nie musi, uwzględnić wniosek strony. Wskazany przepis prawa materialnego wyraźnie upoważnia organ do działania na zasadzie uznania, przyznając mu jednocześnie możliwość kształtowania treści rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela.

Pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s., nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, niemniej jednak w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że chodzi tu o sytuację wyjątkową, nadzwyczajną, nie zdarzającą się codziennie. Szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że dotkliwe w skutkach i daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Przyjmuje się, że "szczególnie uzasadniony przypadek" musi być na tyle wyrazisty i różniący się od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność, nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba nie jest w stanie sama sobie z nim poradzić.

Sąd podzielił stanowisko organu, że nie sposób uznać, że w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z tak rozumianym szczególnie uzasadnionym przypadkiem, o jakim mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s. Organ słusznie przyjął, że nie przemawiają za tym ani uzyskiwany przez skarżącego dochód, ani jego sytuacja bytowa. Kolegium zwróciło uwagę, że zgodnie z twierdzeniami wniosku z [...] grudnia 2019 r., skarżący w dwóch następujących po sobie miesiącach, tj. w listopadzie i grudniu 2019 r., na pomoc prawną wydał odpowiednio 1 500 i 500 zł. Ponoszenie tych wydatków było jedynym uzasadnieniem wniosku skarżącego, rozpatrywanego w tej sprawie. Uszczuplenie budżetu skarżącego związane było więc z tym, że znaczną część swoich miesięcznych dochodów (w listopadzie w zasadzie wszystkie dochody) wydał na bliżej nieokreśloną pomoc prawną, co – jego zdaniem – oznacza, że organ właściwy w sprawach pomocy społecznej powinien mu sfinansować wszystkie jego potrzeby bytowe. Z takim stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić, tym bardziej, że na obszarze miasta K. w 2019 r. funkcjonowało osiem punktów nieodpłatnej pomocy prawnej (ich lokalizację organ pierwszej instancji wskazał skarżącemu w załączniku do pisma z [...] czerwca 2019 r.). W tej sytuacji, zdaniem Sądu, rację ma organ odwoławczy, że korzystanie z odpłatnych porad prawnych nie jest wydatkiem "pierwszej potrzeby", ani też wydarzeniem tego rodzaju, że można je zakwalifikować jako szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie specjalnego zasiłku celowego.

Nie bez znaczenia, w ocenie Sądu, pozostaje też wskazana przez organ niska kwota łącznie przyznanych przez organ pierwszej instancji w grudniu 2019 r. zasiłków celowych, tj. 1 860,64 zł, oraz średni zasiłek w kwocie 169,00 zł, czyli wielokrotnie niższy niż kwota, jaką skarżący uzyskuje z tytułu renty, czy też przeznacza tylko na pomoc prawną. Wobec pozostawania wielu osób, objętych pomocą w Rejonie Opiekuńczym "[...]" w K., w sytuacji materialnej i życiowej trudniejszej od skarżącego, przyznanie mu zasiłku we wskazanych okolicznościach byłoby nieadekwatne do możliwości finansowych MOPR w K. i naruszałoby zasady sprawiedliwości społecznej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. S., zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 41 pkt 1 u.p.s. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem, podczas gdy sytuacja bytowa skarżącego oraz uzyskiwany przez niego dochód za tym przemawiają,

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez oddalenie przez WSA w Kielcach skargi W. S., po błędnym ustaleniu przez organy stanu faktycznego w sprawie, przez dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny, co skutkowało dokonaniem ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a które obejmowało przyjęcie, że dochód, jak też sytuacja bytowa W. S., nie przemawiają za przyznaniem mu specjalnego zasiłku celowego.

Na podstawie przywołanych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Ponadto, jego pełnomocnik wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej W. S. z urzędu, gdyż koszty te nie zostały uregulowane w żadnej części.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że rozstrzygnięcie WSA w dużej mierze opiera się na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym, czym narusza art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sytuacja materialna i osobista W. S. uprawnia go do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego. Na dochód skarżącego składa się renta z ZUS w wysokości 1577,15 zł i zdaniem organów w tym przypadku mamy do czynienia z przekroczeniem kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. W tym miejscu zaznaczyć należy, że kwota ta wystarcza mu jedynie na zaspokojenie podstawowych i najpotrzebniejszych potrzeb życiowych. Fakt, że dochody skarżącego przekraczają kwotę kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej nie może sam w sobie stanowić odmowy przyznania mu pomocy, z uwagi na treść art. 41 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Dochód, jak i sytuacja bytowa W. S. przemawiają za przyznaniem mu specjalnego zasiłku celowego, który powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy. Leczy się on neurologicznie i psychiatrycznie, potrzebna mu także pomoc psychologiczna. Jego obecna sytuacja finansowa w znacznym stopniu uniemożliwia mu ponoszenie kosztów leczenia. Środki te są mu potrzebne za zakup wyżywienia oraz inne niezbędne wydatki dla podtrzymania życia.

W piśmie z [...] stycznia 2021 r. skarżący kasacyjnie poinformował, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Wskazać należy, że w sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 402/13, LEX nr 1488113).

Nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia "art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez oddalenie przez WSA w Kielcach skargi W. S., po błędnym ustaleniu przez organy stanu faktycznego w sprawie, przez dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny, co skutkowało dokonaniem ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego".

Odnosząc się do powyższego zarzutu wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie wskazuje się, że przepisy art. 145-151 p.p.s.a. nie mogą stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż błąd w postaci uwzględnienia lub oddalenia skargi sąd pierwszej instancji popełnia w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Kontroli tej sąd dokonuje w oparciu o konkretne przepisy ustawy p.p.s.a. (por. m.in. wyroki NSA: z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3175/18; z 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 244/19; z 26 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2639/17; z 24 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 679/17; z 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 1717/18 - wyroki dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem cbois.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA"). Zatem należy przyjąć, że wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podstawą skargi kasacyjnej mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, w powiązaniu z konkretnym przepisem wynikowym, a nie przepisy określające samo rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2019 r. sygn. akt I GSK 586/17). W konsekwencji, skoro zarzut sformułowany w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej takiego powiązania nie zawiera. jest on niezasadny.

Nie można również uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 41 pkt 1 u.p.s. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem, podczas gdy sytuacja bytowa skarżącego oraz uzyskiwany przez niego dochód za tym przemawiają.

Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej. Przy czym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący powinien wskazać, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu, dlaczego powinien być zastosowany

Należy zauważyć, że sposób sformułowania powyższego zarzutu i jego uzasadnienie przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazuje, że strona skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje prawidłowości wykładni powyższego przepisu, lecz zarzuca Sądowi pierwszej instancji jego niezastosowanie w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy. Wskazać zatem należy, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych (zob. m.in. wyrok NSA z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1826/18; wyrok z 10 grudnia 2019, sygn. akt II OSK 221/18; wyrok z 27 września 2019 r., sygn. akt I OSK 3011/17, CBOSA). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są co do zasady zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z 1 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyrok NSA z 11 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1972/11, CBOSA).

Podstawą oddalenia skargi było uznanie przez Sąd pierwszej instancji za prawidłowe ustaleń dotyczących niespełnienia przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku dopuszczającego przyznanie skarżącemu specjalnego zasiłku celowego.

Zgodnie z art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że "szczególnie uzasadniony przypadek" to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych (zob. m.in. wyrok NSA z 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11, LEX nr 1080954). Musi być to przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości (zob. wyrok NSA z 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 4406/18, CBOSA).

Zauważyć też trzeba, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego oparte jest na uznaniu administracyjnym, o czym świadczy użyte w art. 41 pkt 1 u.p.s. sformułowanie "może być przyznany". Zatem organ administracji, mając na względzie zasady udzielania pomocy społecznej, ma swobodę w podjęciu decyzji co do przyznania takiej pomocy i jej wysokości. Organ pomocy społecznej zobligowany jest również wziąć pod uwagę wielkość przyznanych z budżetu państwa środków finansowych oraz liczbę osób uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej, w tym przede wszystkim osoby, których dochód jest niższy niż ustawowe kryterium dochodowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zasadnie uznał, że sytuacja życiowa W. S. nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku warunkującego przyznanie specjalnego zasiłku celowego.

Z poczynionych przez Sąd pierwszej instancji, i niezakwestionowanych skutecznie przez skarżącego kasacyjnie, ustaleń wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Na jego dochód składa się renta z ZUS w kwocie 1 577,15 zł. Obciążenia w badanym miesiącu wyniosły łącznie 258,38 zł. Dochód, jaki skarżącemu pozostał do dyspozycji, wyniósł 1 318,77 zł. Zatem dochody skarżącego, przekraczające ustawowe kryterium dochodowe, są wystarczające na zaspokojenie podstawowych, bieżących potrzeb życiowych, w tym zakup żywności.

Korzystanie przez skarżącego z bliżej nieokreślonych odpłatnych porad prawnych oraz stan zdrowia skarżącego i konieczność przeznaczania posiadanych środków na leczenie, do których to okoliczności odwołuje się skarga kasacyjna, nie można uznać za okoliczność nadzwyczajną uzasadniającą przyjęcie, że wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 u.p.s.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a., mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.

Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.