Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 1386/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia - WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie - Asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas - Sędzia NSA del. Irena Wiszniewska-Białecka (spr.) Protokolant - Aleksandra Macewicz po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Fabryki ... Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia ... marca 2002 r., nr ... w przedmiocie wprowadzenia uzupełnień i poprawek do zgłoszenia wynalazku 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2) zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz Fabryki ... Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 700,- zł (siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego postanowieniem z [...] marca 2002 r. utrzymała w mocy postanowienie Urzędu Patentowego z [...] października 2000 r. stwierdzające niedopuszczalność wprowadzenia uzupełnień i poprawek do zgłoszenia wynalazku pt. "Mydło toaletowe" oznaczonego numerem [...]. W uzasadnieniu podała, że zmiany zaproponowane po zgłoszeniu wynalazku oznaczają zmianę istoty wynalazku i dlatego, w świetle art. 245 ustawy z 30 czerwca 2000 r.-Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508), są niedopuszczalne. Uzupełnienia i poprawki wprowadzone do zgłoszenia wynalazku dotyczyły bowiem składu olejków zapachowych zamieszczonego w przykładach wykonania.

Fabryka [...] Spółka z o. o. zaskarżyła to postanowienie Izby Odwoławczej Urzędu Patentowego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie. W skardze podniosła, że zastrzeżenie patentowe w wersji z dnia zgłoszenia uwzględniało zastosowanie w składzie mydła zarówno pojedynczego olejku eterycznego, jak i mieszanin olejków. Istota wynalazku obejmowała więc również mydło z mieszaniną olejków. Skarżąca spółka podkreśliła, że jej zgłoszeniu Urząd przeciwstawił dwa opisy patentowe, z których wynikało, że znane jest stosowanie w składzie mydeł olejków zapachowych. W obu przeciwstawieniach wymieniono wyłącznie olejki znane z zastosowania w funkcji nadawania mydłom zapachu. Skoro okazało się, że stosowanie pojedynczych olejków zapachowych w składzie mydeł było wcześniej znane, skarżąca spółka zdecydowała się na ograniczenie zakresu żądanej ochrony do mieszanin olejków zapachowych z niezapachowymi, wskazując jednocześnie, które olejki należą do każdej z tych grup. Skarżąca spółka podniosła, że wszystkie receptury mydła objęte poprawioną wersją zgłoszenia mieszczą się w istocie wynalazku z dnia zgłoszenia. Również w wersji z dnia zgłoszenia została ujawniona informacja o wykorzystaniu w mydłach mieszanin olejków zapachowych z niezapachowymi. Tak więc z dużego zbioru mydeł według wynalazku z dnia zgłoszenia skarżąca spółka zdecydowała się na wybór mniejszego podzbioru. Tego rodzaju zmiany w dokumentacji zgłoszeniowej są niejednokrotnie wprowadzane w toku postępowania zgłoszeniowego. Jeśli w wyniku badania merytorycznego prowadzonego przez Urząd Patentowy zostają ujawnione materiały świadczące o braku nowości lub nieoczywistości części rozwiązania, zgłaszający może zrezygnować z tej części zakresu ochrony i ograniczyć zastrzeżenia do części niekwestionowanej przez Urząd Patentowy. Ograniczenie zakresu żądanej ochrony nie oznacza jednak zmiany istoty wynalazku.

Skarżąca spółka zarzuciła, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Urząd Patentowy nie wyjaśnił, dlaczego wykluczenie wersji z pojedynczym olejkiem uważa za zmianę istoty wynalazku, a nie za ograniczenie zakresu żądanej ochrony.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zgodnie z treścią zastrzeżeń patentowych i opisu projektu złożonych w dacie zgłoszenia, mydło toaletowe zawierające jeden dowolny olejek eteryczny według wynalazku posiadało wszystkie własności pielęgnacyjne, profilaktyczne i terapeutyczne. Przy czym zastosowanie pojedynczego olejku zostało udowodnione w przykładzie nr 2 (wersja pierwotna zgłoszenia). Natomiast zgodnie z wersją dokumentów patentowych z [...] sierpnia 2000 r. w skład mydła toaletowego muszą wchodzić co najmniej dwa olejki eteryczne, przy czym każdy z nich wybrany jest z odpowiedniej grupy olejków.

Zdaniem Urzędu mydło toaletowe zawierające jeden dowolny olejek eteryczny (o którego objęcie ochroną patentową również ubiegała się skarżąca spółka w wersji pierwotnej

6 II SA 1386/02

dokumentów patentowych) różni się zasadniczo od mydła toaletowego posiadającego co najmniej dwa olejki eteryczne wybrane z określonych grup olejków.

Urząd podniósł ponadto, że w trakcie postępowania skarżąca spółka zamieściła niedopuszczalne zmiany w treści przykładów wykonania, zmieniając skład mydeł według przykładów nr 2, 4 i 5, w stosunku do ujawnionego składu w dokumentach pierwotnych. Dlatego zdaniem Urzędu obecnie zastrzegany skład mydła toaletowego nie stanowi ograniczenia zakresu żądanej ochrony, jak utrzymuje skarżąca spółka, lecz zmienia istotę zgłoszonego wynalazku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga na postanowienie Urzędu Patentowego wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego

Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 13 ust. 2 z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 (p.p.s.a.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wobec tego, ze sprawa dotyczy skargi na działalność Urzędu Patentowego, którego siedziba znajduje się w Warszawie, sprawa rozpatrywana jest przez WSA w Warszawie, a postępowanie toczy się na podstawie p.p.s.a.

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc jej zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego. W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając zaskarżone postanowienie w zakresie wskazanym tymi przepisami, Sąd uznał, ze skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżone postanowienie Izby Odwoławczej Urzędu Patentowego z [...] marca 2002 r., rozpatrującej sprawę w trzyosobowym zespole orzekającym, zostało podpisane jedynie przez przewodniczącego tego zespołu. Ponadto w składzie orzekającym Izby Odwoławczej Urzędu Patentowego brała udział osoba (E.P.), która wcześniej rozpoznawała tę sprawę, wydając w imieniu Urzędu Patentowego postanowienie z [...] października 2000 r.

Izba Odwoławcza Urzędu Patentowego w myśl art. 277 ustawy z 30 czerwca 2000 r. -Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508, ze zm.), rozpoznaje sprawy w zespołach orzekających, w składzie trzech osób. W sprawach zawiłych zespół ten może liczyć pięć osób. Rozstrzygnięcia w Izbie Odwoławczej są więc podejmowane kolegialnie. Wyrażają wolę wszystkich członków zespołu orzekającego i ta wola musi zostać potwierdzona podpisem każdego z nich. W związku z tym w orzecznictwie NSA przyjmuje się konsekwentnie, że decyzję administracyjną wydaną przez organ kolegialny podpisują wszyscy członkowie tego organu. Wymagania tego nie spełnia podpisanie przez wszystkich członków organu kolegialnego protokołu z posiedzenia organu, zawierającego treść rozstrzygnięcia (np. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 1991r., SA/Gd 1152/90, ONSA z 1991r., Nr 2, poz. 34).

6 II SA 1386/02

Z treści art. 107 § 1 k.p.a. wynika, że podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji stanowi istotny element decyzji. Dlatego też decyzja niepodpisana przez wszystkie osoby biorące udział w jej wydaniu narusza rażąco przepis art. 107 § 1 k.p.a. i przez to jest dotknięta nieważnością (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zatem tylko przepis rangi ustawy mógłby upoważnić do podpisywania rozstrzygnięcia zespołu wyłącznie jego przewodniczącego. Ustawa-Prawo własności przemysłowej nie zawiera takiego upoważnienia. Nie można się go dopatrzyć w treści art. 263 ust. 1 tej ustawy, który przyznaje Prezesowi Urzędu Patentowego kompetencje w zakresie ustalania szczegółowej organizacji wewnętrznej i szczegółowego zakresu zadań komórek organizacyjnych UP.

Odnosząc się drugiej sygnalizowanej kwestii, Sąd wyraża zapatrywanie, że udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia osoby, która wcześniej już uczestniczyła w rozpatrywaniu tej sprawy, wydając postanowienie z [...] października 2000 r., stanowi naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nakazującego wyłączenie takiej osoby z postępowania administracyjnego w sprawie. Udział takiej osoby w wydaniu późniejszego postanowienia może zatem stanowić określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. przesłankę wznowienia postępowania.

W piśmiennictwie prawniczym i w orzecznictwie sądowym podnosi się, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej od udziału w sprawie, którą rozpatrywał w niższej instancji, ma również zastosowanie do pracownika naczelnego organu administracji publicznej, który wydał decyzję w sprawie i w związku z tym nie może otrzymać upoważnienia do ponownego jej rozstrzygnięcia na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy (np. wyrok NSA z 24 maja 1983 r.. I SA 1714/82, ONSA z 1983 r., nr 1, poz. 35). Przez, "niższą instancję", o której mowa w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., należy zatem rozumieć nie tylko organ strukturalnie i funkcjonalnie wyodrębniony od organu wyższego stopnia, lecz także każdy inny, który wydał decyzję nieostateczną.

Poszukując na gruncie ustawy - Prawo własności przemysłowej dodatkowego uzasadnienia stanowiska w kwestii zastosowania art. 24 § 1 pkt 3 k.p.a. do członków zespołu orzekającego Izby Odwoławczej UP można zauważyć, że Izba Odwoławcza UP, poza samą nazwą, ma również pewne cechy ustrojowe i kompetencyjne, uzasadniające uznanie jej za organ wyższego stopnia w stosunku do orzekającego jednoosobowo eksperta Urzędu Patentowego. Jest stałym organem UP, składającym się z osób uprawnionych do orzekania. Ma też wyodrębnione, własne kompetencje (art. 275 ust. 1 i 2 ustawy). Rozpoznawane przez ten organ wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy, o których mowa w art. 244 ust. 1 ustawy nie są wnioskami określonymi w art. 127 § 3 k.p.a. Ten ostatni przepis dotyczy bowiem wydanych w pierwszej instancji decyzji ministra, samorządowego kolegium odwoławczego oraz decyzji kierowników organów wymienionych w art. 5 § 1 pkt 4 k.p.a. W tym katalogu nie mieszczą się decyzje Urzędu Patentowego.

Powyższe stanowisko w obydwu wskazanych wyżej kwestiach podzielił Sąd Najwyższy, oddalając wyrokiem z 10 czerwca 2003 r. (III RN 72/02) rewizję nadzwyczajną Prezesa Urzędu Patentowego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2002 r. (II SA 3870/01).

Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jego nieważności. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł jak w pkt. 1 sentencji.

O kosztach (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.