Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2198/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 150
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Protokolant Aleksandra Brach, po rozpoznaniu w dniu 10 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. [...] "C." sp. z o. o. w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 1604/13 w sprawie ze skargi P. [...] "C." sp. z o. o. w C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I.1. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2014 r., I SA/Kr 1604/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę P. [...] "C." sp. z o. o. w C. (dalej jako Spółka) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 lipca 2013 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

I.2. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano, że decyzją z dnia 26 stycznia 2011 r. Burmistrz C. określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2010 r. w kwocie 67.039 zł. Spółka zaskarżyła to rozstrzygnięcie w drodze odwołania. Organ wyjaśnił, że wskazana decyzja została skierowana na adres siedziby Spółki za pośrednictwem Poczty Polskiej. Jak wynika z adnotacji doręczającego w związku z niezastaniem adresata, przesyłkę awizowano po raz pierwszy dnia 31 stycznia 2011 r. Po upływie 7 dni podjęto próbę ponownego doręczenia, jednak również dnia 7 lutego 2011 r. adresata nie zastano w siedzibie Spółki. W zakreślonym przepisami prawa terminie 14 dni przesyłka nie została podjęta przez adresata i w związku z powyższym dnia 15 lutego 2011 r. została zwrócona do nadawcy. Według organu, w związku z niepodjęciem przez Spółkę przesyłki, nastąpiło doręczenie w trybie art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako O.p.) w dniu 14 lutego 2011 r., tj. w trybie doręczenia zastępczego. Bieg czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania upłynął tym samym w dniu 28 lutego 2011 r. Odwołanie od decyzji datowane na dzień 18 kwietnia 2011 r. zostało złożone dnia 26 kwietnia 2011 r., a więc dwa miesiące po upływie terminu. Organ wskazał także, że Spółka przedłożyła pismo z dnia 8 marca 2011 r., w którym wskazała, iż zwróciła się z reklamacją przesyłki listowej wskazując, iż Spółka za pośrednictwem działającego w jej imieniu prezesa kilkukrotnie "dowiadywała się o możliwości odebrania osobiście przesyłki listowej", jak również pismo z dnia 7 kwietnia 2011 r. skierowane do Poczty Polskiej S.A., w którym Spółka stwierdziła, że w związku z ustanowieniem "pełnomocnika do doręczeń" w osobie L. K., zarówno doręczenie jak i awizo powinno trafić w pierwszej kolejności do pełnomocnika, a w razie bezskuteczności doręczenie do adresata. W efekcie powyższych pism Spółki, organ pierwszej instancji ponownie ekspediował decyzję z dnia 26 stycznia 2011 r. na adres siedziby Spółki, która została odebrana w dniu 11 kwietnia 2011 r. Niemniej jednak, zdaniem SKO, zastępcze doręczenie decyzji nie zastało skutecznie podważone przez odwołującego się. W ocenie organu odwoławczego, z treści pisma z dnia 8 marca 2011 r. skierowanego do Urzędu Pocztowego w C., wynika, iż osoby działające imieniem Spółki posiadały informację o przechowywaniu przez placówkę pocztową korespondencji skierowanej do Spółki, lecz nie podjęły jej w terminie. Zdaniem SKO brak jest dowodów, iż Spółka ustanowiła w niniejszej sprawie "pełnomocnika do doręczeń" w rozumieniu art. 147 O.p. Z informacji podawanych przez Spółkę wynika jedynie, iż upoważniła ona L. K. do odbioru korespondencji.

W wyniku złożonej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało uchylone wyrokiem z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 382/12. Sąd uznał, że poczyniona przez doręczyciela na przesyłce adnotacja nie zawiera wszystkich elementów, które - w świetle art. 150 O.p. - pozwalają na stwierdzenie, że spełnione zostały przesłanki fikcji doręczenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązano organ podatkowy do wyjaśnienia, czy skarżąca została prawidłowo powiadomiona przez pocztę o podjętych próbach doręczenia decyzji z dnia 26 stycznia 2011 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia 22 lipca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie po raz kolejny stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wskazano, że wykonując zalecenia WSA w Krakowie zawarte w wyroku z dnia 25 września 2012 r. przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, w którego toku pozyskano stosowne informacje z Urzędu Miejskiego w C., a także od Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. Z pisma tego ostatniego z dnia 13 czerwca 2013 r. wynikało, że przedmiotowa przesyłka polecona została wydana do doręczenia w dniu 31 stycznia 2011 r. Ze względu na zamknięty budynek i nieobecność osób uprawnionych do odbioru korespondencji listonosz pozostawił zawiadomienie, a przesyłkę do odbioru w Urzędzie Pocztowym C. Ponieważ na budynku brak było skrzynki oddawczej, listonosz umieścił zawiadomienie na drzwiach wejściowych. W dniu 8 lutego 2011 r. zostało sporządzone powtórne zawiadomienie, które listonosz umieścił również w drzwiach budynku. Przedmiotowa przesyłka nie została odebrana w przewidzianym terminie, w związku z powyższym w dniu 16 lutego 2011 r. zwrócona została do nadawcy z informacją "zwrot nie podjęto w terminie". Ponadto listonosz stanowczo oświadczył, że pierwsze i powtórne zawiadomienie pozostawił w drzwiach budynku pod adresem Plac K. 1. Wobec powyższego wykazano, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu przesyłki.

I.3. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucono naruszenie:

1. art. 150 § 1 i § 2 O.p. poprzez błędną wykładnię i w efekcie błędne uznanie, że decyzja Burmistrza C. z dnia 26 stycznia 2011 r. została doręczona skarżącej w trybie tzw. doręczenia zastępczego, podczas gdy faktycznie nie zostały spełnione ustawowe wymagania do uznania, że decyzja została doręczona w trybie tego przepisu;

2. art. 122 w zw. z art. 235 O.p. poprzez nie wyjaśnienie i nie ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej;

3. art. 190 § 1 w zw. z art. 235 O.p. poprzez niezawiadomienie strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy;

4. art. 200 § 1 w zw. z art. 235 O.p. poprzez niewyznaczenie stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

I.4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podniósł, że dowód doręczenia decyzji podatkowej jest dowodem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 O.p., a ponieważ na gruncie niniejszej sprawy dowód doręczenia nie był prawidłowo wypełniony przez doręczyciela, nie może stanowić dowodu doręczenia decyzji. Stąd, tak szeroko eksponowana w skardze, kwestia niezgodności numeru nadawczego na nim widniejącego z numerem nadawczym znajdującym się na kopercie zawierającej decyzję z dnia 26 stycznia 2011 r. jest irrelewantna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sąd wskazał, że na rozbieżność tę zwracał wprawdzie uwagę WSA w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 września 2012 r., ale właśnie w kontekście zanegowania mocy i wiarygodności dowodowej przedmiotowego dowodu doręczenia. W swoich wytycznych natomiast skierowanych do organu nakazał jedynie zbadać czy skarżąca została prawidłowo powiadomiona przez pocztę o podjętych próbach doręczenia decyzji z dnia 26 stycznia 2011 r., tj. czy placówka pocztowa zawiadomiła adresata w sposób niebudzący wątpliwości o nadejściu przesyłki i miejscu gdzie można ją odebrać, ponieważ okoliczność ta nie wynikała ani ze spornego dowodu doręczenia, ani też z koperty zawierającej przesyłkę, co czego organ dostosował się zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.).

Sąd wywiódł, że kwestia dwukrotnego awizowania (w dniu 31 stycznia i 7 lutego 2011 r.) wynika bezsprzecznie z adnotacji poczynionych przez doręczyciela na kopercie zawierającej decyzję podatkową, podobnie jak okoliczność pozostawania przesyłki w Urzędzie Pocztowym w C. przynajmniej do dnia 15 lutego 2011 r. (zapis "15.02.11 – nie podjęto w terminie"). Natomiast okoliczność pozostawienia w drzwiach budynku przy Placu K. 1 zawiadomienia o przesyłce i miejscu, w którym można ją odebrać wynika z pisma Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia 13 czerwca 2013 r. W piśmie tym wyraźnie stwierdzono, że ze względu na zamknięty budynek i nieobecność osób uprawnionych do odbioru korespondencji listonosz umieścił w drzwiach wejściowych zawiadomienie, a przesyłkę złożył do odbioru w Urzędzie Pocztowym w C., przy czym oświadczył on stanowczo, że zarówno pierwsze jak powtórne zawiadomienie pozostawił w drzwiach budynku przy Placu K. 1. Dowodu tego strona skarżąca nie podważyła skutecznie żadnym przeciwdowodem, dlatego Sąd pierwszej instancji przyznał rację organowi, że w takiej sytuacji spełniono wszystkie przesłanki dla uznania fikcji doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 150 O.p., a co za tym idzie prawidłowo stwierdzono, że wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu przewidzianego w przepisach Ordynacji podatkowej. Ponadto Sąd uznał, że wbrew zarzutom skargi, rację ma organ stwierdzając, że w celu uchylenia się od negatywnych następstw przyjętej przez ustawodawcę opisanej wyżej fikcji prawnej to strona musi uprawdopodobnić, że nie otrzymała zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym (tzw. awiza) i nie wiedziała o złożeniu pisma.

Za nieuzasadnione uznano także wątpliwości skarżącej co do dat awizowania spornej przesyłki. Organ w zaskarżonym postanowieniu na str. 7 uzasadnienia wskazał wyraźnie, cytując pismo Urzędu Miejskiego w C. z dnia 21 marca 2013 r. relacjonujące zapisy na kopercie zawierającej decyzję organu pierwszej instancji, że w dniu 28 stycznia 2011 r. przesyłka została nadana w Urzędzie Pocztowym w C., a następnie zwrócona do Urzędu z adnotacjami: "Awizo 31.01.11", "awizowano powtórnie w dniu 7.02.11", "15.02.11 – nie podjęto w terminie" oraz pieczęcią Urzędu Pocztowego wraz z parafką listonosza. Z powyższych zapisów (które pokrywają się zarówno z informacjami bezpośrednio pochodzącymi z pisma UM w C., jak i z zapisami na kopercie) wynika bezspornie, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, że pierwsze awizowanie odbyło się 31 stycznia 2011 r., drugie zaś 7 lutego 2011 r. Natomiast omyłka co do daty powtórnego awizowania przesyłki, jaka zakradła się do pisma sporządzonego w imieniu Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. przez inspektora E. W. w ocenie Sądu nie miała żadnego znaczenia dla niniejszej sprawy, zwłaszcza że kwestia dat awizowania wynika wprost z koperty zawierającej decyzję Burmistrza C. (31 stycznia i 7 lutego 2011 r.).

II. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 3 §1 P.p.s.a. w zw. z art. 120. art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 150 § 2 O.p. poprzez przeprowadzenie błędnej kontroli postępowania i przyjęcie, że organy podatkowe w sposób prawidłowy dokonały ustaleń i oceny stanu faktycznego sprawy (art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.) i w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki pozwalające na przyjęcie w niniejszej sprawie doręczenia zastępczego,

2) art. 151 P.p.s.a . w zw. z art. 120. art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 150 § 2 O.p. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy powinna być ona uwzględniona, z tego powodu, że faktycznie nie zostały zachowane wymagania pozwalające na przyjęcie doręczenia zastępczego.

Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowo według norm przepisanych.

III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany podstawami z art. 174 p.p.s.a. i wnioskami środka prawnego określonymi w art. 176 p.p.s.a. Związanie podstawami skargi kasacyjnej powoduje, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli NSA. Zatem sam autor środka prawnego wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 120, art.122, art. 187§ 1, art.191 oraz art. 192, 199, art. 150 § 2 O.p., poprzez przeprowadzenie błędnej kontroli i przyjęcie, że organy podatkowe w sposób prawidłowy dokonały ustaleń i oceny stanu faktycznego sprawy (art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.) i w konsekwencji wadliwe uznały, że zostały spełnione przesłanki pozwalające na przyjęcie w niniejszej sprawie doręczenia zastępczego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 120. art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 150 § 2 O.p. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy powinna być ona uwzględniona.

Odnosząc się do tak sprecyzowanych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że są one niezasadne, albowiem Sąd I instancji dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia prawidłowo przyjął ustalony przez organy stan faktyczny wskazując, iż wbrew zarzutom skargi kasacyjnej doszło do doręczenia zastępczego decyzji w dniu 14 lutego 2011 roku.

Jak słusznie wskazał Sąd I instancji w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze zwrotem przesyłki zawierającej decyzję pierwszoinstancyjną przez urząd pocztowy nadawcy w dniu 16 lutego 2011r. Adnotacje na odwrocie zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki jednoznacznie wskazują na dwukrotne awizowanie przesyłki ( dnia 31 stycznia 2011r. i dnia 7 lutego 2011 r. ) i pozostawienie jej we właściwym urzędzie pocztowym na okres 14 dni. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest natomiast wzmianki pracownika poczty o miejscu pozostawienia "awiza" .

Wskazać należy, że zgodnie z art. 150 § 2 O.p. zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 (w przedmiotowej sprawie - w placówce pocztowej) umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (tekst jedn.: 14 dni), a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Jak słusznie wskazał Sąd I instancji w orzecznictwie rozpowszechniony jest pogląd, iż przepis art. 150 § 2 O.p. nie wymaga, aby dla przyjęcia prawidłowości doręczenia przesyłki w tym trybie, zapisy o awizowaniu przesyłki były umiejscowione tylko i wyłącznie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (tak wyrok NSA z 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 599/07). W wyroku z 29 czerwca 2005 r., sygn. akt I GSK 475/05 (publ. Lex Polonica Nr 2127939) Naczelny Sąd Administracyjny postawił tezę, iż "Ani z treści art. 150 § 2 O.p., ani żadnego innego przepisu prawa nie wynika obowiązek umieszczania na przesyłce względnie na dowodzie doręczenia adnotacji o miejscu umieszczenia pisma doręczanego w toku postępowania podatkowego lub celnego w formie doręczenia opisanego w art. 150 O.p., to jest przy zastosowaniu awiza. Okoliczność, czy zawiadomienie takie (awizo) umieszczono w miejscu określonym w art. 150 § 2 O.p. może być ustalona przy użyciu wszelkich dopuszczonych środków dowodowych". W wyroku tym Sąd stwierdził również, iż pocztowy dowód doręczenia (potwierdzenie odbioru) przesyłki zawierający informację z art. 150 O.p., nie jest wyłącznym dowodem okoliczności w nim zawartych, stanowi jedynie oświadczenie doręczyciela, że opisane w tym dokumencie czynności zostały przez niego wykonane we wskazany tam sposób. Dlatego prawidłowo Sąd I instancji uznał, że organy podatkowe wykazały, że kwestia dwukrotnego awizowania (w dniu 31 stycznia i 7 lutego 2011 r.) wynika bezsprzecznie z adnotacji poczynionych przez doręczyciela na kopercie zawierającej decyzję podatkową, podobnie jak okoliczność pozostawania przesyłki w Urzędzie Pocztowym w C. przynajmniej do dnia 15 lutego 2011 r. (zapis "15.02.11 – nie podjęto w terminie"). Natomiast okoliczność pozostawienia w drzwiach budynku przy Placu K. 1 zawiadomienia o przesyłce i miejscu, w którym można ją odebrać wynika z pisma Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia 13 czerwca 2013 r. W piśmie tym wyraźnie stwierdzono, że ze względu na zamknięty budynek i nieobecność osób uprawnionych do odbioru korespondencji listonosz umieścił w drzwiach wejściowych zawiadomienie, a przesyłkę złożył do odbioru w Urzędzie Pocztowym w C., przy czym oświadczył on stanowczo, że zarówno pierwsze jak powtórne zawiadomienie pozostawił w drzwiach budynku przy Placu K. 1. Dowodu tego strona skarżąca nie podważyła skutecznie żadnym przeciwdowodem, dlatego Sąd pierwszej instancji słusznie przyznał rację organowi, że w takiej sytuacji spełniono wszystkie przesłanki dla uznania fikcji doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 150 O.p., a co za tym idzie prawidłowo stwierdzono, że wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu przewidzianego w przepisach Ordynacji podatkowej. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia , że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 150 O.p. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie "awizo" poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo zaginęło (por. postanowienia NSA z 9 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 368/11; z 14 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 180/12; publ. - tak jak pozostałe - w bazie orzeczeń www.nsa.gov.pl). Obalenie domniemania doręczenia zastępczego jest możliwe, jeśli adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. W sprawie, na podstawie oświadczenia doręczyciela sporządzony został przez Pocztę odpowiedni dokument, który stanowił podstawę analizy i ustaleń organu i Sądu I instancji.

Powyżej prezentowany pogląd w pełni aprobuje i podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną i na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.