Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1245/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 18 ust. 1e pkt 3
journal: Dz.U. 2015 poz 2031
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania  i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant spec. Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2017 r. sprawy ze skargi Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Mister Infrastruktury i Budownictwa zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2017 r., poz. 1257, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, reprezentowanego przez E. G., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...], orzekającej o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w mieście [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę obwodnicy [...] i [...] na [...] wraz z odcinkiem [...] od węzła [...] do węzła [...], o powiększeniu pozostałej ww. kwoty o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wydania zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, tj. o kwotę [...] zł oraz o ustaleniu odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ustanowionych na ww. nieruchomości w łącznej kwocie [...] zł, a także o przyznaniu odszkodowania w kwocie [...] zł na rzecz W. S. D. D. [...] w [...] oraz o przyznaniu odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ustanowionych na ww. nieruchomości na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w kwocie [...] zł, [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w kwocie [...] zł, [...] Sp. z o.o. z siedzibą [...] w kwocie [...] zł, [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w kwocie [...] zł, [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w kwocie [...] zł, [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w kwocie [...] zł, [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w kwocie [...] zł, [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w kwocie [...] zł, [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w kwocie [...] zł oraz o zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...] i orzekł o:

1. ustaleniu odszkodowania na rzecz W. S. D. D. [...] w [...] w wysokości [...] zł (słownie: [...]), z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w mieście [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę obwodnicy [...] i [...] na [...] wraz z odcinkiem [...] od węzła [...],

2. odmowie powiększenia ustalonej w pkt 1 kwoty odszkodowania o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wydania zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych,

3. ustaleniu odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ustanowionych na ww. nieruchomości w łącznej kwocie [...], i przyznaniu tej kwoty na rzecz:

- [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w kwocie [...] zł (słownie[...]),

- [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w kwocie [...] zł (słownie: [...]),

- [...] Sp, z o.o. z siedzibą [...] w kwocie [...] zł (słownie: [...]),

- [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w kwocie [...] zł (słownie: [...]),

- [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w kwocie [...] zł(słownie: [...]),

- [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w kwocie [...] zł (słownie: [...]),

- [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w kwocie [...] zł (słownie: [...]),

- [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w kwocie [...] zł (słownie: [...]),

- [...] Sp, z o.o. z siedzibą w [...] w kwocie [...] zł (słownie: [...]),

4. zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania ustalonego w pkt 1 i 3 w terminie 14 dni od dnia wydania niniejszej decyzji.

W uzasadnieniu zaskarżonego aktu stwierdzono, że nieruchomość położona w mieście [...], obręb [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., znak: [...], o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, zmienioną decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...], została przeznaczona pod budowę obwodnicy [...] i [...] od węzła [...] do węzła [...]. Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem [...] lutego 2016 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...] Wojewoda [...], orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w mieście [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Infrastruktury i Budownictwa wniósł Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, reprezentowany przez E. G. Skarżący zakwestionował zasadność powiększenia ustalonego odszkodowania o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wcześniejszego wydania. Podniesiono, iż istotne w sprawie pismo z dnia [...] stycznia 2016 r. kierowane przez Rektora W. S. D. D. [...] w [...] do Biskupa [...] z prośbą o wyrażenie zgody na wydanie przedmiotowej nieruchomości oraz pismo z dnia [...] stycznia 2016 r., stanowiące pozytywną odpowiedź Biskupa [...] na ww. prośbę, nie zostały przekazane inwestorowi w terminie uzasadniającym powiększenie odszkodowania. O ich treści inwestor dowiedział się w [...] czerwca 2016 r., natomiast organ wojewódzki w maju 2016 r., tj. po otrzymaniu pisma pełnomocnika strony skarżącej z dnia [...] maja 2016 r. Zdaniem skarżącego treść ww. pism jednoznacznie wskazuje, iż mają one charakter "wewnętrznej korespondencji", a wola wydania przedmiotowej nieruchomości nie została w jakikolwiek sposób uzewnętrzniona w terminach wskazanych w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.

Minister wywodził, że zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 2031, ze zm.), zwanej dalej "specustawą drogową", nieruchomości wskazane w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Stosownie do art. 12 ust. 4c i 4f specustawy drogowej jeżeli na nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości zostały ustanowione ograniczone prawa rzeczowe z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, prawa te wygasają (4c). Odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe.

Wojewoda [...] ustalił, iż w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], wpisane są odpowiednio ograniczone prawa rzeczowe w postaci służebności przesyłu ustanowionych na rzecz [...] z o.o. z siedzibą w [...],[...] z o.o. z siedzibą w [...],[...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...],[...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...],[...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...],[...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...],[...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...],[...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...],[...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...] oraz hipoteka ustanowiona na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych.

Jednocześnie wskazano, iż w ww. księdze wieczystej zapisana była również m.in. działka nr [...], z której, na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., powstała działka nr [...]. Powyższa działka objęta była postępowaniem administracyjnym, w przedmiocie ustalenia odszkodowania. W przedmiotowej sprawie została wydana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r., w której kwotę ustalonego odszkodowania przyznano na rzecz wierzyciela hipotecznego - Agencji Nieruchomości Rolnych, co skutkowało całkowitą spłatą zadłużenia.

Odnosząc się d o relewantnych podstaw prawnych organ wyjaśnił, że w myśl art. 18 ust. 1 ww. ustawy wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania.

Zgodnie z art. 18 ust. 1b powyższej ustawy suma wysokości odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu, z wyłączeniem kwot, o których mowa w ust. 1e i 1f, i wysokości odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ustanowionych na tej nieruchomości lub na prawie użytkowania wieczystego nie może przekroczyć wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego.

Dalej organ wywodził, że w myśl art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 2147, ze zm.) podstawę ustalania wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości. Zgodnie z art. 134 ust. 3 i 4 ww. ustawy wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia.

Dalej organ odniósł się do dowodu w postaci operatu szacunkowego, sporządzonego w dniu [...] maja 2016 r. przez rzeczoznawcę majątkowego O. T. (nr uprawnień [...]). Biegły ustalił, że nieruchomość podlegająca wycenie położona jest w północnej, peryferyjnej części miasta [...]., w strefie słabo zurbanizowanej. Wyceniana działka stanowi grunt rolny, niezabudowany, w uprawie zasiew oziminy. Na działce znajdują się ponadto elektroenergetyczne linie wysokiego napięcia 110 kV i 440 kV, które stanowią własność przedsiębiorstwa przesyłowego. Otoczenie przedmiotu wyceny stanowią zaś tereny niezbudowane i użytkowane rolniczo oraz rzeka [...]. Dla przedmiotowej nieruchomości nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie zaś z obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia [...] września 2014 r., przedmiotowa działka położona była na terenie oznaczonym symbolem [...]. - funkcja dominująca: droga krajowa ekspresowa [...], funkcja uzupełniająca: w miarę potrzeb obustronny system ulic obsługujących serwisowych klasy D lub wewnętrznych.

W ocenie biegłego przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem wywłaszczenia nie powoduje zwiększenia wartości nieruchomości, ponieważ przeznaczenie nieruchomości ustalone zgodnie z art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Rzeczoznawca majątkowy, wyceniając grunt, zastosował podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. W okresie analizy, na zdefiniowanym wyżej obszarze rynku, ceny jednostkowe podobnych nieruchomości drogowych mieściły się w przedziale od 25,00 zł/m² do 40,00 zł/m².

Na podstawie analizy zachowań rynku wyróżniono cechy rynkowe nieruchomości i ich wagi mające wpływ na wartość wycenianej działki. Przyjęto następujące cechy: sąsiedztwo - 40%, położenie w terenie - 40% oraz dojazd - 20%.

Następnie dokonano opisu nieruchomości o cenie minimalnej i maksymalnej oraz obliczono wartości współczynników korygujących z uwzględnieniem przyjętych cech rynkowych. Na podstawie przedstawionej analizy porównawczej rzeczoznawca obliczył wartość 1 m² powierzchni działki na kwotę 28,00 zł/m², co w konsekwencji pozwoliło na oszacowanie wartości gruntu działki nr [...], o pow. [...] ha na kwotę [...] zł. Natomiast nasadzenia w postaci zasiewu ozimego biegły oszacował na podstawie art. 135 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami jako wartość przeciętnych plonów, pomniejszając ich wartość o koszt sprzętu.

Organ stwierdził, że operat nie zawiera nieprawidłowości, które uniemożliwiałyby dalsze jego wykorzystywanie dla celu ustalenia odszkodowania.

Odnosząc się do podwyższenia wysokości odszkodowania organ przytoczył relewantne przepisy wskazując, że stosownie do treści art. 18 ust. 1e specustawy drogowej w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia:

1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17,

2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo

3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna

- wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego.

W ocenie organu 30-dniowy termin na wydanie nieruchomości przez właściciela biegnie od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu przez wojewodę decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności. Natomiast gdy decyzja ta zostanie wydana bez rygoru natychmiastowej wykonalności, który dopiero w późniejszym terminie zostanie nadany postanowieniem, to 30-dniowy termin na wydanie nieruchomości będzie biegł od dnia doręczenia zawiadomienia o nadaniu tejże decyzji takiego rygoru i tym samym właściciel zyska więcej czasu na udostępnienie nieruchomości. Przy czym w sytuacji, gdy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie otrzymała rygoru natychmiastowej wykonalności w żadnym z wyżej wskazanych trybów lub zawiadomienia o wydaniu decyzji nie zostały wysłane stronom, termin uprawniający do powiększenia odszkodowania o 5% należy liczyć od dnia uzyskania przez taką decyzję waloru ostateczności na podstawie art. 18 ust. 1 e pkt 3 specustawy drogowej.

Zawiadomienie o wydaniu decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, zostało doręczone byłemu właścicielowi nieruchomości – W. S. D. D. [...] w [...] w dniu [...] grudnia 2015 r. Stosownie zatem do poczynionych wyżej uwag termin na wydanie przedmiotowej nieruchomości uprawniający do otrzymania odszkodowania powiększonego o 5% wartości nieruchomości upływał z dniem [...] stycznia 2016 r.

Dalej organ wywodził, że przy piśmie z dnia [...] maja 2016 r. pełnomocnik W. S. D. D. [...] przekazał Wojewodzie [...] pismo Rektora [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. skierowane do Biskupa [...], zawierające prośbę o wyrażenie zgody na wydanie przedmiotowej nieruchomości oraz pismo Biskupa [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. zawierające zgodę na podjęcie wnioskowanej czynności. Mając na uwadze powyższe Wojewoda [...] pismem z dnia [...] maja 2016 r., wystąpił do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o przekazanie dowodów potwierdzających wydanie przedmiotowej nieruchomości w ustawowym terminie. W piśmie z dnia [...] maja 2016 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad poinformował, iż nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających wydanie przedmiotowej nieruchomości. Ponadto w piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. wskazano, iż ww. pismo Rektora [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. i pismo Biskupa [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nie zostały przekazane Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.

Odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego wojewoda stwierdził, że pod pojęciem wydania nieruchomości należy rozumieć podjęcie i ujawnienie takich czynności przez dotychczasowego jej właściciela, które zapewnią nowemu właścicielowi (inwestorowi) realną możliwość wykonywania w stosunku do niej wszelkich działań wynikających z prawa własności, a więc przede wszystkim posiadania, używania, pobierania pożytków, przetworzenia i rozporządzania rzeczą. Zatem czynność zmierzająca do realizacji tej czynności musi być odpowiednio widoczna i rzeczywista. Nie musi być potwierdzona dokumentem, lecz winna być dostatecznie ujawniona w sposób ogólnie przyjęty, a dowodzona może być wszelkimi środkami dowodowymi, też per facta concludentia, byle dotarła do adresata (nowego właściciela) (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt l OSK 2517/13, publ. CBOSA).

Zdaniem Ministra treść przytoczonej wyżej korespondencji w sprawie wydania przedmiotowej nieruchomości może wskazywać na istnienie po stronie byłego właściciela nieruchomości woli wydania jej inwestorowi w terminie uprawniającym do otrzymania powiększonego odszkodowania. Jednakże z akt sprawy nie wynika jednocześnie, aby w tym okresie właściciel nieruchomości podjął jakiekolwiek czynności zmierzające do jej uzewnętrznienia. Zaś w ocenie organu odwoławczego, nie ujawniona w żaden sposób wola wydania nieruchomości nie może stanowić przesłanki do uzyskania powiększonego odszkodowania.

Wskazać też należy, iż przesłanki do uzyskania podwyższonego o 5% odszkodowania, są spełnione także wtedy, gdy bez czynionych przez byłego właściciela nieruchomości przeszkód dochodzi do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez zarządcę drogi, zanim dotychczasowy właściciel zostanie zawiadomiony o wydaniu decyzji rodzącej obowiązek wydania nieruchomości.

Tymczasem, zgodnie z informacją przekazaną organowi przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, przekazanie wykonawcy prawa dostępu do nieruchomości oznaczonej jako działka [...] nastąpiło w dniu [...] marca 2016 r., natomiast jako termin wejścia wykonawcy robót na teren budowy wskazano maj 2016 r. Powyższe zdarzenia nastąpiły po upływie terminu uprawniającego do podwyższenia ustalonego w niniejszej sprawie odszkodowania.

Minister podniósł, że skoro w niniejszej sprawie nie doszło do uzewnętrznienia woli wydania nieruchomości oraz inwestor nie podejmował próby przejęcia nieruchomości w terminach przewidzianych w art. 18 ust. 1e ww. ustawy, to brak było podstaw do powiększenia należnej kwoty odszkodowania.

W skardze wywiedzionej dnia 6 kwietnia 2017 r. wskazano na naruszenie przepisu art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie wszechstronnej i wyczerpującej oceny całokształtu materiału dowodowego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło wydanie przez skarżącego nieruchomości w terminie przewidzianym w art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji w zakresie dróg publicznych, naruszenie przepisu art. 9 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż niezbędną przesłanką, aby doszło do podwyższenia odszkodowania o 5% w myśl art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji w zakresie dróg publicznych jest pisemne zawiadomienie, w formie deklaracji o wydaniu nieruchomości, skierowane do Generalnego Dyrektora Dróg, pomimo braku poinformowania o takim wymogu skarżącego oraz na naruszenie przepisu art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych 5; zasadach przygotowania i realizacji w zakresie dróg publicznych poprzez uznanie, iż w sprawie nie doszło do uzewnętrznienia woli wydania nieruchomości, podczas gdy do wydania nieruchomości doszło w sposób dorozumiany.

Wskazując na powyższe podstawy skargi skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] marca 2017 r. oraz o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg, norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu.

Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym zaskarżoną decyzją orzekł Minister Infrastruktury i Budownictwa było powiększenie przyznanego odszkodowania o 5 % wartości nieruchomości z tytułu jej wydania zgodnie z art. 18 ust. 1e powoływanej wcześniej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

Zgodnie z tym przepisem w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia:

1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17,

2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo

3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna

- wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego.

Należy przyjąć, że ze względu na szczególny cel - znacznego przyspieszenia realizacji inwestycji drogowych, dla którego uchwalona została specustawa - ustawodawca zdecydował się na uzupełnienie przesłanki słusznego odszkodowania o "zachętę" dla dotychczasowego właściciela bądź użytkownika wieczystego do wcześniejszego, niż określony w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali i innych pomieszczeń.

Jak wynika z akt sprawy decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w sprawie była decyzja z dnia [...] grudnia 2015 r., która stała się ostateczną w dniu [...] lutego 2016 r. Jak słusznie stwierdzono w sprawie instytucja ta jest instytucją wyjątkową, przeto przytoczoną regulację trzeba interpretować ściśle. Pod pojęciem wydania nieruchomości w rozumieniu przepisu art. 18 ust. 1e ww. ustawy należy rozumieć podjęcie i ujawnienie takich czynności przez dotychczasowego jej właściciela, które zapewnią nowemu właścicielowi (inwestorowi) realną możliwość wykonywania w stosunku do niej wszelkich działań wynikających z prawa własności, a więc przede wszystkim posiadania, używania, pobierania pożytków, przetworzenia i rozporządzania rzeczą. Zatem czynność zmierzająca do realizacji tego działania musi być odpowiednio widoczna i rzeczywista. Nie musi być potwierdzona dokumentem, lecz winna być dostatecznie ujawniona w sposób ogólnie przyjęty, a dowodzona może być wszelkimi środkami dowodowymi, też per facta concludentia, byle dotarła do adresata (nowego właściciela) - tak również NSA w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 3299/15, CBOSA. W ocenie Sądu sam akt wydania nie musi mieć szczególnej formy, np. w postaci protokołu zdawczo – odbiorczego lub nawet pisemnej deklaracji właściciela. Deklaracja woli wydania nieruchomości może nastąpić w każdy sposób, który wolę ujawni wobec inwestora w sposób stanowczy i zrozumiały. Może to być w szczególności deklaracja w formie ustnej (odrębną sprawą jest oczywiście udowodnienie tej formy oświadczenia woli) lub mailowej (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3846/15, CBOSA).

Ratio legis powołanego przepisu ustawy nie jest przyznawanie premii za nieprzeszkadzanie w objęciu nieruchomości w posiadanie przez inwestora. Również wykładnia językowa zadaje się przemawiać na rzecz tezy, że wydanie winno obejmować pewną aktywność po stronie "wydającego" (w języku polskim "wydać" oznacza tyle co "dać, przydzielić, wydzielić coś komuś, zaopatrzyć w coś, oddać, zwrócić" – zob. Słownik języka polskiego, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 2002, tom III). W przeciwnym razie zupełnemu zatarciu uległaby różnica między wydaniem a znoszeniem (nieprzeszkadzaniem). Pomocne może tu być odwołanie się do art. 353 § 2 K.c. (zgodnie z tym przepisem świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu) oraz mającego korzenie w prawie rzymskim podziału świadczeń na dare, facere, non facere i pati (por. np. Agnieszka Rzetecka-Gil, Komentarz do art.353 Kodeksu cywilnego, LEX 2011, teza 21). Reasumując, zdaniem Sądu za wydanie nieruchomości nie można uznać pasywnej postawy właściciela, który oczekiwałby, że inwestor będzie w każdej chwili zainteresowany zajęciem nieruchomości (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 23 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1372/13, CBOSA). Wola wywłaszczanego musi być uzewnętrzniona w sposób, który można udowodnić, czy to poprzez skierowanie do inwestora przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości jednostronnego oświadczenia wyrażającego wolę wydania nieruchomości, czy to poprzez podpisanie z inwestorem protokołu zdawczo-odbiorczego wydania nieruchomości (por. wyroki NSA wydane w sprawach o sygn. akt: I OSK 2092/15, I OSK 193/15, I OSK 1720/13, I OSK 2790/12, CBOSA).

Jak słusznie dowodzi Minister Infrastruktury i Budownictwa zebrany materiał dowodowy w sprawie był wystarczający do rozstrzygnięcia tej kwestii, przy czym nie wskazywał na spełnienie wymogów zawartych w przytoczonym przepisie.

Oceniając przesłanki uchylenia decyzji organu I instancji wypada zwrócić uwagę na fakt, że pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad została poinformowana o pismach: Rektora [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. i Biskupa [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie wydania nieruchomości.

Sąd podziela stanowisko Ministra Infrastruktury i Budownictwa, iż treść korespondencji w sprawie wydania nieruchomości, tj. opisane wyżej pisma, chociaż mogą wskazywać na istnienie po stronie skarżących woli wydania nieruchomości inwestorowi we wskazanym terminie, to stanowią wyłącznie wewnętrzne ustalenia skarżącego, leżące poza sferą kognicji organu. Należy przyznać rację organowi II instancji, że skoro z akt sprawy nie wynika jednocześnie aby w tym okresie właściciel nieruchomości podjął jakiekolwiek czynności zmierzające do przekazania tych ustaleń nowemu właścicielowi nieruchomości, to należy uznać, że taka nie ujawniona w żaden sposób wola wydania nieruchomości nie może stanowić przesłanki do uzyskania powiększonego odszkodowania.

W tej materii trzeba też zważyć, że jakkolwiek podwyższenie odszkodowania jest obligatoryjne w razie spełnienia omawianych przesłanek, to brak jest powodów dla nakładania na organ obowiązku pouczania o powyższym. Nadto, że jakkolwiek z zasady działania organów administracyjnych wynika obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy, to jednak z uwagi na wyjątkowość instytucji obowiązek wykazania tej istotnej okoliczności w równym stopniu spoczywa na stronie, która winna z organem w tym zakresie współdziałać. Tymczasem strona skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń organu, ani nie udowodniła w sposób niebudzący wątpliwości spełnienia przesłanki z art. 18 ust. 1e cytowanej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.

Okoliczność skierowania prośby o wyrażenie zgody na wydanie przedmiotowej nieruchomości, stanowi niezaprzeczalnie o tym, że skarżąca miała świadomość w jaki sposób powinni się zachować. Okoliczność ta stoi w jawnej sprzeczności z twierdzeniami skarżących, że ich bierne zachowanie spowodowane było brakiem stosownego pouczenia przez organ. Jak wynika z pisma z dnia [...] stycznia 2016 r. podobną wiedzą miał także Biskup [...].

Z tego względu nie sposób skutecznie wywodzić, że doszło do naruszenia art. 8 i 9 K.p.a., tj. że naruszono zasadę zaufania do działań organów państwa tak poprzez niewłaściwe zawiadomienie, jak i braki w zawiadomieniu.

Ponadto z przytoczonych przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych nie wynika, aby organ orzekający miał obowiązek informować strony decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji drogowej o treści przepisów tej ustawy w zakresie uprawnienia do uzyskania dodatkowej kwoty 5% wartości nieruchomości za jej wydanie w warunkach określonych w art. 18 ust. 1e tej ustawy. W powołanym wyżej art. 7 ust. 4 omawianej ustawy wskazano jedynie, że zawiadomienie o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera informację o miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z treścią decyzji. W art. 18 ust. 1e omawianej ustawy określono natomiast okoliczności, od zaistnienia których należy liczyć termin 30 dni na wydanie nieruchomości, które uprawnia do uzyskania dodatkowej kwoty odszkodowania w wysokości 5% wartości nieruchomości. Przy tak sformułowanej treści powołanych przepisów nie można zarzucić organowi administracji naruszenia obowiązku zawiadomienia stron o skutkach wynikających z art. 18 ust. 1e omawianej ustawy, skoro przepis art. 7 ust. 4 tej ustawy, określający w przeszłości obowiązek takiego zawiadomienia, nie wskazywał, aby zawiadomienie to miało zawierać informację o treści powołanego art. 18 ust. 1e. Jak wskazano w orzecznictwie "nie można więc uchylić decyzji o ustaleniu odszkodowania w celu przyznania stronie dodatkowej kwoty odszkodowania na podstawie art. 18 ust. 1e, tylko dlatego, że organ w ogóle nie wysłał do stron zawiadomienia o wydaniu decyzji ustalającej lokalizację inwestycji drogowej, skoro zawiadomienie to nie musiało zawierać informacji o skutkach wynikających z art. 18 ust. 1e omawianej ustawy. Jakkolwiek bowiem zamieszczenie takiej informacji w omawianym zawiadomieniu można było rozważać ze względu na obowiązki organu administracji wynikające z art. 8 i art. 9 kpa, to jednak literalne określenie przez ustawodawcę zawartości zawiadomienia w art. 7 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, wyklucza możliwość skutecznego stawiania organowi zarzutu naruszenia tego przepisu w sposób powodujący uchylenie decyzji odszkodowawczej tylko z tego powodu" (tak NSA w wyroku z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1661/16, CBOSA).

Reasumując należy stwierdzić, iż Minister Infrastruktury i Budownictwa prawidłowo uznał, iż w stosunku do skarżących nie mają zastosowania przesłanki wymienione w art. 18 ust. 1 e specustawy drogowej. W toku przeprowadzonego postępowania dowodowego skarżący nie przedstawili wiarygodnych dowodów wydania objętej postępowaniem nieruchomości w zakreślonym terminie 30 dni.

Sąd nie znalazł podstaw do uznania za słuszne zarzutów skargi, zarówno dotyczących naruszenia przepisów postepowania, tj. art. 7, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., jak i prawa materialnego tj. art. 18 ust. 1 e specustawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.