Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 2803/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie WSA Zbigniew Rudnicki Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Kinga Płociak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2004r. sprawy ze skargi K. i U. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] w przedmiocie aktu nadania gospodarstwa rolnego oddala skargę


UZASADNIENIE

6IISA 2803/02

UZASADNIENIE

Na podstawie dokumentu nadania ziemi z dnia [...] maja 1946 roku Nr [...] J. Z. stal się właścicielem nieruchomości rolnej oznaczonej w planie parcelacyjnym nr [...] o powierzchni 9,62 ha, położonej we wsi [...] gminy [...]. Prawo własności tej nieruchomości zotalo wpisane w księdze wieczystej Kw [...], tom [...] wykaz [...].

Orzeczeniem z dnia [...] maja 1950 roku Nr [...] Wojewódzka Komisja Ziemska przy Wojewodzie [...] uchyliła powyższy akt nadania ziemi uzasadniając swą decyzję koniecznością zmiany granic obszaru działki i niewyrażeniem zgody przez J. Z. na te zmiany. Wobec niewniesienia odwołania decyzja stała się ostateczna. W 1965 roku, w księdze wieczystej Kw [...], wykaz [...] w miejsce J. Z. jako właściciela nieruchomości wpisano Skarb Państwa.

W 1992 roku J. Z. złożył do Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1950 roku. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] maja 1996 roku [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 §1 kpa stwierdził nieważność orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie [...] z dnia [...] maja 1946 roku Nr [...]. Po złożeniu przez J. Z. wniosku o uregulowanie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości przez dokonanie odpowiednich wpisów w księdze wieczystej Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art.145 § 1 pkt 5 i art. 149 § 1 i 2 kpa, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2000 roku NR [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] maja 1996 roku.

Decyzją z dnia [...] października 2000roku NR [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 151 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 2 po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego:

1. Uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] maja 1996 roku w części dotyczącej dzialek nr [...] i [...],

2. Stwierdził, że decyzja Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1950 roku w odniesieniu do działek [...] i [...] została wydana z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że decyzja z dnia [...] maja 1950 roku została wydana z rażącym naruszeniem prawa jednakże w okresie jej obowiązywania, w odniesieniu do działek [...] i [...] powstały nieodwracalne skutki prawne tzn. nastąpiło odplatane przeniesienie własności na rzecz osób trzecich, dlatego w tej części nie można stwierdzić jej nieważności.

Po rozpoznaniu wniosku K. i U. S., następców prawnych J. Z. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 roku [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka z art. 156 § 2 kpa i nie można stwierdzić nieważności decyzji w części dotyczącej działek nr [...] i [...] gdyż decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne i w związku z tym zgodnie z art. 158 § 2 kpa należy jedynie stwierdzić, że decyzja ta w tym zakresie wydana została z naruszeniem prawa.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2002 roku skargę złożyli K. i U. małżonkowie S. wnosząc o:

1/ uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2002 roku i poprzedzającej ją decyzji tegoż Ministra dnia [...] października 2000 roku w kierunku:

a) uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] maja 1996 roku w części dotyczącej działki wymienionej w dokumencie nadania ziemi z dnia [...] maja 1946 roku oznaczonej na planie parcelacyjnym Nr [...]

b) nakazanie Ministerstwu Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydania skarżącym działki wymienione w dokumencie nadania ziemi z dnia [...] maja 1946 roku oznaczone na planie parcelacyjnym Nr [...], znajdujących się obecnie we władaniu Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa

2/ stwierdzenie, że decyzja Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie [...] z dnia [...] maja 1950 roku uchylająca "Dokument Nadania Ziemi" z dnia [...] maja 1946 roku w odniesieniu do działek o obecnym numerze [...] została wydana z naruszeniem prawa i nakazuje naruszającym prawo naprawienie szkody.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnosili o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W dniu 1 stycznia 2004 roku weszły w życie:

1) ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/,

2) ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/,

3) ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/.

Zgodnie z art. 97 § 1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej.

W myśl art. 1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W grę wchodzi więc kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje uwzględnienie.

Zarzut skarżących dotyczący błędnego oznaczenia działek nie jest trafny. Dane zawarte w decyzjach znajdują potwierdzenie w zebranym przez organ materiale dowodowym w postaci dowodów z dokumentów a mianowicie odpisie księgi wieczystej, akcie notarialnym, wykazie zmian gruntowych.

Z dokumentu nadania ziemi z dnia [...] maja 1946 roku Nr [...] wynika, że J. Z. została nadana nieruchomość rolna o powierzchni 9,62 ha oznaczona na planie parcelacyjnym numerem działki [...] (obręb [...]). Dawniejsze parcele [...] wchodzą obecnie w skład działek posiadających numery: [...],[...],[...][...]. W tej części decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2000 roku nie uchyliła decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] maja 1996 roku mocą której stwierdzona została nieważność orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie [...] z dnia [...] maja 1950 roku. Oznacza to, że skarżący jako następcy prawni J. Z. są właścicielami dawniejszej parceli [...] obecnie działek posiadających numery geodezyjne: [...],[...],[...],[...] i [...] i mogą domagać się ich wydania. Jednakże roszczenie o wydanie nie może być przedmiotem skargi administracyjnej. Może ono zostać zrealizowane w trybie powództwa cywilnego, do którego rozpoznania właściwy jest sąd cywilny.

Dawniejsza parcela [...] wchodzi obecnie w skład działek oznaczonych numerami: [...] i [...]. Właścicielem działki o numerze [...] jest [...] w [...] natomiast działki numer [...] S. G. małż. L. W tej części decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2000 roku uchyliła decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] maja 1996 roku i stwierdziła, że decyzja Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1950 roku w odniesieniu do działek [...] i [...] została wydana z naruszeniem prawa. Doszło bowiem do nieodwracalnych skutków prawnych. Działka [...] stała się własnością [...] w [...] zaś działka [...] własnością B. L. W sprawie zaistniała negatywna przesłanka z art. 156 § 2 kpa albowiem zaszły nieodwracalne skutki prawne.

W tym miejscu należy podnieść, że w prawie administracyjnym przyjmuje się, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z niebudzącym wątpliwości przepisem prawa. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych zostały określone enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Wymienione w powołanym wyżej przepisie prawa wady decyzji mają charakter materialnoprawny, a ich ustalenie musi pociągać za sobą stwierdzenie nieważności decyzji i wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Wyjątek od tak określonej zasady przewiduje jedynie przepis art. 156 § 2 k.p.a. (vide H. Poleszak, Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w postępowaniu przed NSA - Nowe Prawo 1/94, s. 25, wyrok NSA z 16.12.1998 r., I SA 339/98 - niepublikowany).

W zakresie odnoszącym się do negatywnej przesłanki wymienionej w art. 156 § 2 k.p.a. - nieodwracalności skutków prawnych, należy odwołać się do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 28.05.1992 r., sygnatura akt III AZP 4/92 (OSNCAPiUS 12/92, poz. 211), a także do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16.12.1996 r., sygnatura akt OPS 7/96 (ONSA 2/97, poz. 49), uchwały składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9.11.1998 r., sygnatura akt OPK 4-7/98 (ONSA 1/99, poz. 13), wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12.05.1998 r., I SA 2133/97 - niepublikowany, czy wreszcie do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20.03.2000 r., sygnatura akt OPS 14/99 (ONSA 3/00, poz. 93

Tak więc uznać należy, że nieodwracalność skutków prawnych ma miejsce wówczas, gdy organ administracyjny na drodze postępowania administracyjnego nie może cofnąć ani odwrócić skutków prawnych, jakie wywołała decyzja. Dotyczy to takiej sytuacji, gdy organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego do cofnięcia, zniesienia czy odwrócenia skutków prawnych decyzji. W świetle powyższych rozważań stanowisko organu przyjmujące, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzą nieodwracalne skutki prawne, jest całkowicie zasadne. Z zebranego materiału dowodowego wynika bowiem, że działki: nr [...] i nr [...] stały się własnością osób trzecich a organ administracji nie jest władny cofnąć skutków prawnych wywołanych przez decyzję Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1950 roku.

Również roszczenie o odszkodowanie nie może zostać zrealizowane przed sądem administracyjnym. Dochodzenie odszkodowania następuje w postępowaniu przed sądem powszechnym zgodnie z art. 160 kpa.

Z braku uzasadnionych podstaw i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd oddalił skargę.