Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 426/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 14, art. 15, art. 17, art. 20 ust. 1, 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 28 ust. 1, art. 34 ust. 2.
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2016r. sprawy ze skarg M. R. na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 oraz z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 oddala skargi.


UZASADNIENIE

M.R. (dalej skarżąca, strona, wnioskodawczyni, beneficjent, producent rolny) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargi na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Dyrektor ARiMR, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 (w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 426/16) oraz z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 (I SA/Ol 427/16).

Z uzasadnień decyzji i akt spraw wynika, że strona złożyła dnia 13 maja 2014r. w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (dalej JPO) w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak też pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej ONW). Wnioskodawczyni ubiegała się o przyznanie ww. płatności do działek rolnych położonych w województwie "[...]", powiat "[...]", gmina O., obręb "[...]": A (o powierzchni 44,83 ha), AA (12,57 ha), B (9,15 ha), C (12,50 ha), D (12,60 ha), E (1,50 ha), F (5,00 ha) o łącznej powierzchni 98,15 ha. Zadeklarowano na tych działkach jako roślinę uprawianą w plonie głównym mieszankę wieloletnią traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, oprócz działki F - ugór.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR (dalej Kierownik ARiMR, organ I instancji) podczas kontroli administracyjnej deklarowanych działek (kontrola na miejscu w dniach 23.12.2013r. - 17.03.2014r.) stwierdził, że powierzchnia zadeklarowana jest mniejsza niż powierzchnia stwierdzona. Ustalenia powyższego dokonano w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej PEG odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki rolne ujęte we wniosku.

Organ I instancji dokonał podziału na zadeklarowanej przez producenta rolnego jako działka rolna D - działce ewidencyjnej nr 2/8 o powierzchni 12,42 ha. Powierzchnia maksymalna spójnego obszaru PEG uprawniona do przyznania płatności na działce nr 2/8 wynosiła 11,41 ha. W związku z powyższym Kierownik ARiMR z działki rolnej D wyodrębnił działkę rolną oznaczoną jako DD o powierzchni 0,18 ha. Działkę rolną D o powierzchni 11,41 ha umiejscowiono w północnej części działki ewidencyjnej.

W przypadku działki rolnej:

- A powierzchnia deklarowana wyniosła 44,83 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła 43,04 ha,

- AA powierzchnia deklarowana wynosiła 12,57 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła 11,79 ha,

- C powierzchnia deklarowana wynosiła 12,50 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła 12,43 ha. Powyższa powierzchnia została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zamieniającego rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009r., str. 16, ze zm.), dalej rozporządzenie 73/2009.

Pierwotne decyzje organu I instancji z dnia 12.05.2015r. wydane w zakresie omawianych płatności, Dyrektor ARiMR uchylił decyzjami z 1.10.2015r. w całości i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W następstwie uchylenia decyzji organ I instancji przeprowadził oględziny działki ewidencyjnej nr 12/4 (dotyczy działek B i F), zgodnie z którym powierzchnia użytkowa rolniczo zmierzona w ramach działki wyniosła 14,30 ha. Pozostały obszar tej działki zajmowały uprawy topoli i łąka. Oględziny zakończono protokołem z dnia 29.10.2015r..

Decyzją z dnia "[.1.]" nr "[...]" Kierownik ARiMR przyznał producentowi rolnemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) w wysokości 78.502,35 zł, oraz umorzył postępowanie w sprawie zwrotu dyscypliny finansowej.

Natomiast decyzją z dnia "[.1.]" nr "[...]" Kierownik ARiMR przyznał producentowi rolnemu pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 w wysokości 11.780,15 zł.

Organ wyliczył ww. kwoty przyznanej płatności:

1. do obszaru ONW strefa Nizinna I po uwzględnieniu wszystkich zmniejszeń:

- powierzchnia stwierdzona w czasie kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej 58,63 ha,

- 94,50 ha x 135,093479367 zł = 12.766,33 zł (powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli x stawka uśredniona wyliczona przez organ = początkowa kwota płatności ONW),

- 12.766,33 zł - 986,18 zł = 11.780,15 zł (początkowa kwota płatności ONW - kwota sankcji = kwota płatności ONW pomniejszona z tytułu nieprawidłowości).

Organ wyliczył, że procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych z uwzględnieniem tolerancji a powierzchnią działek rolnych stwierdzoną w kontroli administracyjnej, na podstawie której wyznaczono maksymalny kwalifikowany obszar (PEG) wynosi 3,8624 % - i powołał się na art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011, str. 8, dalej rozporządzenie 65/2011).

2. do obszaru JPO:

przedstawił procentową różnicę między powierzchnią działek deklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną:

98,15 ha - 94,50 ha = 3,65 ha [powierzchnia zadeklarowana do objęcia płatnością JPO w ha - powierzchnia stwierdzona podczas kontroli administracyjnej (ha) = różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną w ha],

(3,65 ha : 94,50 ha) x 100%= 3,8624 % [(różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną w ha -;- powierzchnia stwierdzona podczas kontroli administracyjnej w ha) x 100% = procentowe przedeklarowanie],

Wyliczył kwotę JPO: 94,50 ha x 910,87 zł = 86.077,22 zł [powierzchnia stwierdzona x stawka JPO = kwota przyznanych płatności].

Organ powołał się na art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i podał, że jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3 % lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20 % powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę - w niniejszej sprawie o 6.649,35 zł.

Na tej podstawie, po zastosowaniu współczynnika korygującego wyliczył ww. kwotę 78.502,35 zł dla płatności JPO.

Organ ocenił, że PEG przy rozpatrywaniu spraw na kampanię 2014r. wynosi odpowiednio dla działek ewidencyjnych: 9/2 powierzchnia PEG dla działki: 38,73 ha (A i AA), 12/4 powierzchnia PEG dla działki: 14,30 ha (B i F), 2/8 powierzchnia PEG dla działki: 11,61 ha (D i DD), 13/4 powierzchnia PEG dla działki: 12,43 ha (C), 11/10 powierzchnia PEG dla działki: 16,10 ha (A).

Podał, że na działce ewidencyjnej 2/8 zadeklarowano działkę rolną D o powierzchni 12,60 ha. Powierzchnia obszaru PEG_JPO uprawniona do przyznania płatności na działce nr 2/8 wynosi 11,61 ha. Powierzchnia maksymalnie spójnego obszaru PEG_JPO uprawniona do przyznania płatności na działce nr 2/8 wynosi 11,41 ha. W związku z tym, z działki rolnej D wyodrębniono działkę rolną oznaczoną DD zachowując pierwotną sumę powierzchni na działce ewidencyjnej 2/8. Działkę rolną D umiejscowiono w północnej części działki ewidencyjnej, obszar ograniczony powierzchnią rowów. Po wykonaniu pomiaru w systemie informatycznym wyżej opisanego obszaru ustalono powierzchnię na poziomie 0,18 ha. Po wydzielonej powierzchni działki rolnej DD z powierzchnią 0,18 ha pozostała powierzchnia działki rolnej D 12,42 ha a mając na uwadze maksymalny spójny obszar PEG (11,41 ha) zmniejszono powierzchnię działki rolnej D do powierzchni 11,41 ha.

Organ uwzględnił wyniki zawarte w raporcie z 17.03.2014r. nr "[.2.]" z kontroli na miejscu przeprowadzonej na przełomie roku 2013 i 2014 - rozpoczęcie kontroli 23.12.2013r., zakończenie 17.03.2014r.. Stwierdził, że na podstawie ww. raportu został wyznaczony PEG działki rolnej E na działce ewidencyjnej nr 33/2 - na poziomie 3,39 ha. ponieważ strona zadeklarowała powierzchnię działki rolnej E 1,50 ha, do takiej otrzymała płatność.

W przypadku działki rolnej F organ I instancji stosując się do zaleceń zawartych w ww. decyzjach Dyrektora ARiMR z 1.10.2015r. wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego o weryfikację powierzchni ewidencyjno gospodarczej w gospodarstwie strony. W odpowiedzi w dniu 8.12.2015r. otrzymano protokół z oględzin działki ewidencyjnej nr 12/4, zgodnie z którym powierzchnia zmierzona w ramach działki referencyjnej 12/4 wyniosła 14,30 ha. Wobec powyższego PEG w systemie informatycznym został wyznaczony odpowiednio dla tej działki ewidencyjnej na poziomie 14,30 ha (dotyczy także działki B).

Od powyższych rozstrzygnięć beneficjent złożył odwołania. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Decyzjom organu I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

– art. 107 § 3 Kpa poprzez wydanie decyzji bez oparcia się o materiał dowodowy niezbędny do dokonania prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy, tj. do ustalenia faktycznej powierzchni rolnej deklarowanej do płatności działek, które uprawniają do otrzymania wnioskowanej powierzchni oraz poprzez odniesienie się do części stanu faktycznego, który był przedmiotem zaleceń o dokonaniu ponownej weryfikacji powierzchni działek deklarowanych do płatności,

– art. 6 oraz 8 Kpa poprzez wydanie decyzji opartej na sprzecznych danych będących podstawą do ustalenia kwot wnioskowanej płatności.

Natomiast w zakresie JPO dodatkowo zarzucono naruszenie art. 34 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażaniu rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. L. 316 z 2.12.2009r., str. 65), dalej rozporządzenie 1122/2009, poprzez brak uwzględnienia dla działki nr 33/2 (oznaczonej we wniosku numeracją E) oraz działki nr 12/4 (oznaczonej we wniosku numeracją B oraz F) całkowitej powierzchni działki rolnej (powierzchni ustalonej w wyniku kontroli / wizytacji - 14,30 ha dla działek B i F oraz 3,39 ha dla działki E), pomimo iż działki te są w pełni użytkowane zgodnie z normami zwyczajowymi danego państwa członkowskiego lub regionu, są to powierzchnie faktycznie użytkowane przez stronę.

Dyrektor ARiMR ww. decyzjami z dnia "[...]" utrzymał w mocy ww. decyzje Kierownika ARiMR z dnia "[.1.]". Jako podstawę prawną podał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst Dz. U. z 2016r., poz. 23, dalej Kpa), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (j.t. Dz. U. z 2014r. poz. 1438, dalej ustawa o ARiMR). W zakresie płatności bezpośrednich oparł się na art. 7 ust. 1, art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012r., poz. 1164, ze zm. dalej ustawa o płatnościach), art. 58, art. 12 ust. 4, art. 26 ust. 1, art. 73 ww. rozporządzenia 1122/2009, oraz art. 17 ww. rozporządzenia 73/2009.

Natomiast w zakresie płatności ONW wskazał w sentencji art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64, poz. 427, ze zm., dalej ustawa o wspieraniu rozwoju), § 2, § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 40, poz. 329, ze zm., dalej rozporządzenie ONW), art. 16 ust. 5 rozporządzenia 65/2011, art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zamieniającego rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009r., str. 16, ze zm., dalej rozporządzenie 73/2009) i art. 12. ust 4, art. 26 ust. 1 ww. rozporządzenia 1122/2009.

W uzasadnieniu każdej z decyzji organ odwoławczy stwierdził, że dokonane przez Kierownika ARiMR ustalenia stanu faktycznego i zastosowanie przepisów prawnych, należy uznać za prawidłowe, zaś odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Powołał się na wyniki z oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji powierzchni PEG, wyniki przeprowadzonej kontroli administracyjnej oraz zastosowane w przedmiotowych sprawach przepisy prawa.

Organ wskazał, że warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2014 określone zostały w art. 7 ust. 1 ww. ustawy o płatnościach. Przedstawił wyliczenia JPO za organem I instancji i podał, że procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych z uwzględnieniem tolerancji a powierzchnią działek rolnych stwierdzoną w kontroli administracyjnej, na podstawie której wyznaczono maksymalny kwalifikowany obszar (PEG) wynosi 3,8624 %. Zgodnie z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia 1122/2009, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3 % lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20 % powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę.

Podobnie co do płatności ONW, warunki do przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania określone zostały w § 2 ww. rozporządzenia ONW. Organ odwoławczy przedstawił wyliczenia ONW za organem I instancji i podał, że procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych z uwzględnieniem tolerancji a powierzchnią działek rolnych stwierdzoną w kontroli administracyjnej, na podstawie której wyznaczono maksymalny kwalifikowany obszar (PEG) wynosi 3,8624 %. Na podstawie art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia 65/2011, jeśli obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności ONW oraz gdy różnica między powierzchnią stwierdzoną wynosi powyżej 2 ha lub 3 % ale nie więcej niż 20 % stwierdzonego obszaru, wówczas kwota, jaka ma przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.

Natomiast strona deklarując we wniosku określone działki rolne, powinna podać stan faktyczny użytkowanych rolniczo przez siebie gruntów, tj. zarówno odnośnie powierzchni, jak i rodzaju uprawy. Powierzchnie działek rolnych, jakie należy podać we wniosku, powinny być określone zgodnie ze stanem faktycznym. Powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności bezpośrednie to powierzchnia działki ewidencyjnej, wykorzystywana do celów rolniczych (pod uprawy rolne). Oznacza to, że należy odliczyć od niej powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze. Wobec powyższego we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014, należało podać rzeczywistą powierzchnię działki rolnej, która nie zawsze pokrywa się z powierzchnią użytku gruntowego, uwidocznioną w ewidencji gruntów i budynków, bowiem częstokroć dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków nie odzwierciedlają stanu faktycznego użytków w gospodarstwie rolnym.

Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji nie naruszył w żaden sposób ww. zasad ogólnych postępowania administracyjnego. W ocenie organu II instancji Kierownik ARiMR przed wydaniem decyzji w przedmiotowych sprawach rozpatrzył cały zebrany materiał dowodowy, w tym wyniki kontroli administracyjnej wniosku strony oraz wyniki z przeprowadzonej weryfikacji powierzchni PEG i na podstawie tych dowodów wydał rozstrzygnięcie. Całość prowadzonego postępowania była jawna, strona miała możliwość zapoznania się z całością dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie i mogła wypowiedzieć się co do jej treści. Ponadto skarżąca na poparcie swojego stanowiska o poprawności deklaracji przedstawionej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 mogła przedstawić dowody.

Organ powołał się odpowiednio na art. 3 ust. 3 ww. ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz art. 21 ust. 1 ww. ustawy o wspieraniu rozwoju i wskazał, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wnioskodawczyni nie przedstawiła jednak dowodów na poparcie swojego stanowiska o poprawności deklaracji przedstawionej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014, zatem organ I instancji prawidłowo oparł rozstrzygnięcie na wynikach z kontroli administracyjnej wniosku oraz kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym strony.

Organ II instancji nie dopatrzył się naruszenia art. 6, art. 107 § 3 Kpa. Podkreślił, że producent rolny powinien we wniosku podać stan faktyczny użytkowanych rolniczo przez siebie gruntów, tj. zarówno odnośnie powierzchni, jak i rodzaju uprawy. Przy czym powyższy obowiązek spoczywa na stronie również w przypadku, gdy strona otrzymuje z ARiMR wnioski spersonalizowane wraz z załącznikami graficznymi. Powołano się na art. 12 ust. 4 rozporządzenia 1122/2009 i wskazano, że wnioskodawca powinien sprawdzić jak w rzeczywistości przedstawia się stan posiadanych gruntów, zgodnie ze stanem faktycznym.

W zakresie naruszenia art. 34 ust. 2 rozporządzenia 1122/2009 pełnomocnik odwołującej się podał, że dla działek rolnych E, B oraz F płatność powinna zostać przyznana do całkowitej powierzchni działki rolnej. Organ odwoławczy zaznaczył, że do powyższych działek płatność została przyznana do deklaracji producenta rolnego.

Ponadto Kierownik ARiMR przy wydawaniu decyzji uwzględnił art. 17 rozporządzenia 73/2009, na podstawie którego w zakresie systemu identyfikacji działek rolnych korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000. Organ przedstawił dokładność pomiaru powierzchni akcentując cel jakim jest zapobieganie uzyskiwaniu płatności do powierzchni nieużytkowanych rolniczo i prewencyjnie zniechęcanie do prób nieuprawnionego pozyskiwania przedmiotowych płatności. Wnioskodawca na załączonym do wniosku spersonalizowanym załączniku graficznym powinien dokonać korekty przebiegu działki na przekazanych mu ortofotomapach w sytuacji, gdy powierzchnia referencyjna nie została wyznaczona poprawnie.

Ponadto przeprowadzając kontrole administracyjne i kontrole na miejscu organ ma na względzie art. 26 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009. Przy wydawaniu decyzji Kierownik wziął pod uwagę wyniki z oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji powierzchni PEG z dnia 18 listopada 2015r..

W opinii organu II instancji w przedmiotowych sprawach nie zachodzą okoliczności do odstąpienia od zastosowania obniżek i wyłączeń, w myśl art. 73 rozporządzenia 1122/2009. Strona nie wykazała, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości. Przy wypełnianiu przedmiotowego wniosku dopuściła się winy polegającej co najmniej na niedbalstwie. Producent rolny nie powinien deklarować we wniosku tych powierzchni działek rolnych, które nie są użytkowane rolniczo.

W skargach na powyższe decyzje strona, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o ich uchylenie w części w jakiej organ odmówił przyznania płatności, oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym o kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Powtórzyła zarzuty z odwołań, przedstawiła stan faktyczny i szczegółowo uzasadniła zarzuty.

W treści skarg podniesiono, że nie zostały wypełnione zalecenia organu odwoławczego, który przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego (mimo zaleceń), a jedynie oparł rozstrzygnięcia o ten sam materiał dowodowy, jaki był zebrany jeszcze przed ponownym wydaniem decyzji. Organ II instancji również nie podjął działań mających na celu wyjaśnienie tejże sprawy. Zaskarżone decyzje oparte zostały bowiem na wynikach kontroli z roku poprzedniego (2013r.), oraz na wizytacji z roku 2015, która odnosiła się jednak wyłącznie do jednej z działek. Oględziny odbyły się wyłącznie w odniesieniu do działki nr 12/4, i potwierdziły deklarowaną powierzchnię jako powierzchnię stwierdzoną. Natomiast organ II instancji uchylając decyzje przyznał stronie rację co do zakresu i charakteru odwołań i nakazał organowi I instancji dokonanie ponownej weryfikacji powierzchni działek AA, B, C, D, E.

Ponadto dotychczasowo wydawane w sprawie skarżącej decyzje o przyznawanych płatnościach potwierdzały powierzchnie deklarowane przez stronę. Wobec czego niezrozumiała jest podstawa przyjmowania przez organy takich, a nie innych powierzchni PEG. Organ nie może opierać decyzji za rok 2014 na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu za rok 2013. Takie działanie jest sprzeczne z systemem prawa administracyjnego.

Zostały również pomylone pojęcia maksymalnego obszaru PEG ze spójnym obszarem PEG. Na stronie 5 decyzji organu I instancji (obie decyzje dot. płatności JPO i ONW) organ wskazuje na PEG uprawniający do przyznania płatności dla działki nr 2/8 (działka nr D i DD) w wielkości 11,61 ha, zaś już na stronie 7 w tabeli pokazującej podsumowanie rozbieżności, maksymalny PEG jest ustalony na 12,61 ha.

Naruszono także art. 34 ust. 2 rozporządzenia 1122/2009. Organ w przypadku działek E, B i F ustalił większą powierzchnię działek uprawniającą do otrzymania płatności (powierzchnię użytkowaną rolniczo przez stronę) aniżeli powierzchnia zadeklarowana przez stronę w pierwotnym wniosku z dnia 12 maja 2014r., ale do tychże działek odmówił przyznania płatności w większym zakresie, pomimo iż strona w toku postępowania o to wnosiła (wniosek taki został złożony w odwołaniu strony od decyzji organu z dnia 27.05.2015r.). Takie działanie narusza wyżej zacytowany przepis. Z kolei organ II instancji całkowicie pominął kwestię odnoszącą się do działek E, B i F wskazując jedynie, że "organ odwoławczy zaznacza, iż do powyższych działek płatność została przyznana do deklaracji producenta rolnego".

Ponadto organ myli się w zakresie tego, jakimi środkami dowodowymi strona ma prawo wykazywać prawidłowość deklarowanych do płatności powierzchni. Jak wynika z art. 34 ust. 6 rozporządzenia 1122/2009 "kwalifikowalność działek rolnych do pomocy sprawdza się za pomocą wszelkich odpowiednich środków". Zastosowanie przez organ jedynie ortofotomapy jest natomiast wątpliwe. Ortofotomapy były już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych i zostało stwierdzone, że nie w każdym przypadku jest to sposób wiarygodny i nie może on uzasadniać zaprzestania prowadzenia tradycyjnego postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 stycznia 2016r. sygn. akt III SA/Łd 634/15).

Skarżąca podniosła, że zgodnie ze stanowiskiem organu, wskutek podpisania wniosku, strona zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie o zmianie okoliczności skutkujących przyznaniem lub odmową przyznania wnioskowanych płatności. W tym zakresie strona powołała się na wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15.12.2015r. sygn. akt I SA/Gd 1375/15 i wskazała, że podpisanie oświadczenia o znajomości przepisów jest czynnością formalną, do której skarżąca była zobowiązana. Nie wszystkie osoby muszą orientować się w skomplikowanych przepisach, zarówno polskich jak i unijnych. To organ zobowiązany był do udzielenia pouczeń i informacji stronie. Nie może on zatem zaprzestać informowania strony i przyjmować biernej postawy w stosunku do prowadzonego postępowania.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor ARiMR wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 6 października 2016r. Sąd postanowił połączyć sprawy o sygn. akt I SA/Ol 426/16 i I SA/Ol 427/16 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić je dalej pod sygn. akt I SA/Ol 426/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jedn. tekst Dz. U. z 2016r. poz. 1066), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 718.) – w skrócie p.p.s.a,. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu.

Sąd nie podziela zarzutów w przedmiocie błędnego ustalenia stanu faktycznego. W gruncie rzeczy zarzuty skarg sprowadzają się do polemiki z ustaleniami Organu.

Dokonane ustalenia dotyczące stanu faktycznego są prawidłowe. Postępowanie dowodowe toczyło się przy zastosowaniu reguł stosowanych w UE. Stan faktyczny został ustalony z uwzględnieniem wyników z oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji powierzchni PEG oraz w oparciu o wyniki przeprowadzonej kontroli administracyjnej. Organ uwzględnił wyniki zawarte w raporcie z 17.03.2014r. nr "[.2.]" z kontroli na miejscu przeprowadzonej na przełomie roku 2013 i 2014 - rozpoczęcie kontroli 23.12.2013r., zakończenie 17.03.2014r..

Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 17 rozporządzenia 73/2009 jako podstawę utworzenia systemu identyfikacji działek rolnych wskazano mapy lub dokumenty ewidencji gruntów albo innych danych kartograficznych. W tym systemie wykorzystywane są techniki skomputeryzowanego systemu informacji geograficznej, w tym ortoobrazy lotnicze i satelitarne. System ten wchodzi w skład systemu administrowania i kontroli (zwanego systemem zintegrowanym), który musi być obowiązkowo prowadzony przez każde państwo członkowskie (art. 14 i art. 15 cyt. rozporządzenia 73/2009). System zintegrowany obejmuje skomputeryzowaną bazę danych, system identyfikacji działek rolnych, system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności, wnioski o pomoc, zintegrowany system kontroli, jednolity system rejestrowania tożsamości każdego rolnika, który składa wniosek o pomoc.

Podkreślić należy, że na państwa członkowskie nałożono obowiązek przeprowadzenia kontroli administracyjnej wniosków o przyznanie pomocy celem zweryfikowania warunków kwalifikowalności do uzyskania tej pomocy (art. 20 ust. 1 rozporządzenia 73/2009). Zgodnie z art. 28 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009, kontrole administracyjne służą wykrywaniu nieprawidłowości, w szczególności przez stosowanie narzędzi informatycznych. Kontrola administracyjna (a zatem kontrola z wykorzystaniem środków informatycznych) ma znaczenie zasadnicze, zaś kontrola na miejscu może być stosowana jako uzupełnienie tej kontroli administracyjnej, co wynika z art. 20 ust. 2 rozporządzenia 73/2009. Sprawdzenie zgodności z systemem kwalifikowalności obejmuje kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przy czym kontroli administracyjnej muszą być poddane wszystkie wnioski (art. 10 ust. 2, art. 11 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009). Rolnicy we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej (UE) podlegają takim samym zasadom weryfikacji powierzchni, a żadna dowolność państw członkowskich w tym zakresie nie może być stosowana.

Wszystkie państwa członkowskie UE, w tym Polska, zobowiązane są do ustanowienia zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (ZSZiK), w tym do prowadzenia systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS), ustanowionego na podstawie map lub dokumentów, przy wykorzystaniu skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (GIS), tj. obrazów lotniczych lub satelitarnych. System informacji geograficznych (GIS) pozwala na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni i kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności. Dostępna w ZSZiK ortofotomapa jest najlepszym ogólnodostępnym źródłem dokonywania pomiarów powierzchni. Pomiary wykonywane na ortofotomapie pozwalają na kompleksową ocenę powierzchni kwalifikowanej w ramach działki referencyjnej oraz dokonanie na jej podstawie pomiarów z dokładnością 0,25 m lub 0,50 m. Tak więc przyjęte zasady ustalania powierzchni kwalifikowanych do płatności w oparciu o powierzchnie referencyjne systemu LPIS wynikają wprost z przepisów unijnych i z pewnością nie są to pomiary orientacyjne, tylko bardzo dokładne.

Rolą tego systemu jest stwierdzenie, czy dana działka ewidencyjna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat (PEG). Powyższych ustaleń dokonuje się na ortofotomapie cyfrowej. Jednocześnie zgodnie z wytyczną Komisji Europejskiej z 2009 r., w wyniku kontroli administracyjnych, przeprowadzanych zgodnie z art. 28 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1122/2009, nie można dokonać żadnych płatności do powierzchni wykraczających poza działkę referencyjną, której powierzchnia ma być wyznaczona przy wykorzystaniu technologii opartej na obrazie ortofotomapy.

Maksymalną powierzchnię referencyjną (PEG) określoną w systemie LPIS dla danej działki referencyjnej stanowią grunty rolne spełniające kryteria określone w art. 124 ust. 2 rozporządzenia 73/2009. Zatem, kontrole administracyjne prowadzone są tylko i wyłącznie w oparciu o powierzchnie referencyjne systemu LPIS wyznaczone na podstawie ortofotomapy oraz materiał graficzny, na którym producent rolny zaznacza położenie działek rolnych na danej działce ewidencyjnej. Ortofotomapa jest zatem jedynym prawnie dostępnym instrumentem weryfikacji powierzchni działek rolnych deklarowanych do płatności.

Obowiązek przeprowadzenia kontroli administracyjnej wniosków o przyznanie pomocy celem zweryfikowania warunków kwalifikowalności do uzyskania tej pomocy nałożono na wszystkie państwa członkowskie (art. 20 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009, ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz.UE.L 30 z 31.01.2009, str. 16, z późn. zm.).

Z kolei kontrole administracyjne, zgodnie z art. 28 ust. 1 Rozporządzenia 1122/2009 służą wykrywaniu nieprawidłowości, w szczególności przez stosowanie narzędzi informatycznych. Przy czym podkreślenia wymaga, że kontrola administracyjna (a zatem kontrola z wykorzystaniem środków informatycznych) ma znaczenie zasadnicze, a kontrola na miejscu może być stosowana jako uzupełnienie tej kontroli administracyjnej, co wynika z art. 20 ust. 2 rozporządzenia 73/2009. Także w cyt. rozporządzeniu tej Komisji wskazano, że sprawdzenie zgodności z systemem kwalifikowalności obejmuje kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przy czym kontroli administracyjnej muszą być poddane wszystkie wnioski (art. 10 ust. 2, art. 11 ust. 1).

Ustalony stan faktyczny, który został zaprezentowany w części wstępnej uzasadnienia został ustalony zgodnie z tymi wymogami. Skarżąca ubiegała się o przyznanie ww. płatności do działek rolnych położonych w województwie "[...]", powiat "[...]", gmina O., obręb "[...]": A (o powierzchni 44,83 ha), AA (12,57 ha), B (9,15 ha), C (12,50 ha), D (12,60 ha), E (1,50 ha), F (5,00 ha) o łącznej powierzchni 98,15 ha. Zadeklarowano na tych działkach jako roślinę uprawianą w plonie głównym mieszankę wieloletnią traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, oprócz działki F - ugór. Według ustaleń Organu, szczegółowo przedstawionych wcześniej, powierzchnia stwierdzona wyniosła 94,50 ha. Różnica między powierzchnią działek deklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną: 98,15 ha - 94,50 ha = 3,65 ha (co odpowiada 3,8624%).

W świetle powyższych ustaleń i rozważań zarzuty skarg są nieuzasadnione. Przedmiotem rozpoznania jest decyzja Organu odwoławczego, a nie Organu I instancji. Jak już zostało wskazane Organ ustalił stan faktyczny zgodnie z wymogami prawa materialnego. Natomiast postępowanie dowodowe toczyło się zgodnie z regułami obowiązującymi w UE.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według ust. 2 tego artykułu w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: (1) stoi na straży praworządności; (2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; (3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; (4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Stosownie do art. 3 ust. 3 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązują zatem odmienne zasady od zasad ogólnych stosowanych w postępowaniach prowadzonych na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności w przywołanych przepisach obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego określony w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu i aktywnego poszukiwania dowodów. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W decyzji wyjaśniono powody nieuwzględniania argumentacji prezentowanej przez stronę. Podjęte rozstrzygnięcie wynika przede wszystkim z uwzględnienia przez organ wyników postępowania dowodowego.

Sąd nie podzielił też zarzutu naruszenia art. 34 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie ma podstaw do uznania, że w sprawie został naruszony art. 34 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Zaskarżona decyzja opiera się na wynikach kontroli administracyjnej i na dowodzie z oględzin. Zasadnie Organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności bezpośrednie to powierzchnia działki ewidencyjnej, wykorzystywana do celów rolniczych (pod uprawy rolne). Oznacza to, że należy odliczyć od niej powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze. Wobec powyższego we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014, należało podać rzeczywistą powierzchnię działki rolnej, która nie zawsze pokrywa się z powierzchnią użytku gruntowego, uwidocznioną w ewidencji gruntów i budynków, bowiem częstokroć dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków nie odzwierciedlają stanu faktycznego użytków w gospodarstwie rolnym.

Mając powyższe na względzie, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skarg.