Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1484/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono postanowienie organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art 234
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy [...] w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dna 23 września 2022r. znak SKO.PW/4171/99/2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające go postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz strony skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K. kwotę 580 zł ( pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 września 2022r. znak SKO.PW/4171/99/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie po rozpatrzeniu zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K. na postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 22.07.2022 r., znak WS-08.6331.21.2002.JI, odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zmiany stanu wody i odprowadzenia wody, jaka została dokonana w wyniku realizowanej przez Gminę Miejską Kraków - Zarząd Dróg Miasta Krakowa inwestycji polegającej na generalnym remoncie drogi powiatowej ul. [...] w K. i wydanie decyzji nakazującej zastosowanie urządzeń zapobiegających dalszym szkodom, działając na podstawie art. 61a oraz art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 126 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 dalej także jako "k.p.a.") w zw. z art. 234 ust. 5 Prawo wodne z dnia 20.07.2018 r. (Dz. U. z 2021 r. póz. 2233) – utrzymało w w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji w uzasadnieniu swojego postanowienia przywołał art. 234 ust. 5 Prawa wodnego, w myśl którego postępowania w sprawie decyzji, nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Wyjaśniono, że Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w K. już w 2014 r. posiadała wiedzę przeprowadzonego remontu ul. [...] i zalewania jej działek. Ze skierowanego w 2014 r. do ZIKiT w Krakowie pisma wynika, że Wspólnota już wtedy dostrzegała problemy związane z zalewaniem jej działki przez spadek ze strony ul. [...] w kierunku wjazdu na nieruchomość Wspólnoty i związanym z tym nieprawidłowym odwodnieniem, co powodowało m.in. zalewanie garażu i pozostałych części wspólnych Wspólnoty. W konkluzji Organ I instancji wskazał, że z uwagi na upływ 5 - letniego okresu od dnia w którym Wspólnota dowiedziała się o szkodliwym oddziaływaniu gruntu sąsiedniego na jej grunt, zasadna jest odmowa wszczęcia postępowania, bowiem postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn.

Zażalenie na wyżej opisane postanowienie w ustawowym terminie złożyła Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul[...] w K.. Żaląca zarzuciła Organowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 234 ust. 5 Prawa wodnego, a także prawa procesowego tj. art. 61a k.p.a. poprzez zastosowanie wadliwej wykładni tych przepisów. W szczególności wskazano, że prawo nie może działać wstecz, a więc można przyjąć , że zastosowanie normy art. 234 ust. 5 Prawa wodnego mogło nastąpić od wejścia w życie tego przepisu, a więc w odniesieniu do sytuacji Wspólnoty termin 5 - letni winien być liczony od 2018 r.

Organ II instancji - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie - rozpatrując zażalenie wskazało, że art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, będący podstawą rozstrzygania przez Organ I instancji stanowi: gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W przedmiotowej sprawie pismem z dnia 18.07.2022 r. (data wpływu do organu I instancji) Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w K. złożyła zawiadomienie o zmianie stosunków wodnych na gruncie dokonanej w wyniku realizowanej przez Gminę Miejską Kraków - Zarząd Dróg Miasta Krakowa inwestycji polegającej na generalnym remoncie drogi powiatowej ul. [...] w K. i wniosła o wydanie decyzji nakazującej zastosowanie urządzeń zapobiegających dalszym szkodom tj. decyzji w trybie art. 234 Prawa wodnego. Organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z uwagi na okoliczność, że Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy [...] w K. już w 2014 r. posiadała wiedzę na temat zalewania jej działek w wyniku przeprowadzonego remontu ul. [...]. Ze skierowanego w 2014 r. do ZIKiT w Krakowie pisma wynika, że Wspólnota już wtedy dostrzegała problemy związane z zalewaniem jej działki przez podniesienie drogi i istniejący spadek ze strony ul. [...] w kierunku wjazdu na nieruchomość Wspólnoty i związane z tym nieprawidłowe odwodnienie, co powodowało m.in. zalewanie garażu i pozostałych części wspólnych Wspólnoty. W konkluzji Organ wskazał, że z uwagi na upływ 5 - letniego okresu od dnia w którym Wspólnota dowiedziała się o szkodliwym oddziaływaniu gruntu sąsiedniego na jej grunt, zasadna jest odmowa wszczęcia postępowania, bowiem postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn.

Kolegium wyjaśniło, że w myśl art. 234 ust. 5 Prawa wodnego postępowania w sprawie decyzji, nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Powołując się na orzecznictwo wskazało, że przepis art. 234 ust. 5 Prawa wodnego należy odczytywać, jako konieczność wykazania, a przynajmniej uprawdopodobnienia, iż zmiana stanu wód na gruncie sąsiednim powoduje szkody na gruncie wnioskującego wszczęcie postępowania, a on sam o tym fakcie ma wiedzę przez okres nieprzekraczający 5 lat (tak WSA w Białymstoku, wyrok z 6.04.2020 r., II SA/Bk 181/20). W rozpoznawanej sprawie bezspornie Wspólnota, która wnioskowała o wszczęcie postępowania miała wiedzę o tym, że zmiana stanu wód na gruncie powoduje szkody na jej nieruchomości. Okoliczność ta wynika wprost z treści kierowanych przez Wspólnotę do ZIKiT w Krakowie w latach 2014-2015 pism. W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że rację ma Organ I instancji , że z uwagi na upływ terminu, o którym mowa w art. 234 ust. 5 Prawa wodnego zasadne jest odmówienie wszczęcia postępowania w sprawie, bowiem nie może być ono wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn.

Z postanowieniem organu nie zgodziła się Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w K. która pismem z dnia 10 listopada 2022r. wniosła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Zaskarżonemu postanowieniu zrzucono:

- naruszenia prawa procesowego art. 61a k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 5 p.w. polegające na przyjęciu, że do stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie będzie maił przepis art. 234 ust. 5 p.w. który wszedł w życie po zaistnieniu zdarzeń faktycznych, które w ocenie Organu stanowiły moment dowiedzenia się skarżącej o naruszeniach, w konsekwencji czego doszło do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, gdy w rzeczywistości ww. przepis w niniejszej sprawie w ogóle nie powinien być zastosowany;

- naruszenie art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim jedynie ogólnych stwierdzeń powtarzających uzasadnienie organu I instancji oraz brak ustosunkowania się do argumentacji skarżącej zawartej w zażaleniu.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżące według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w ślad za organem I instancji, uznał że na podstawie przedstawionego materiału dowodowego przyjąć należy, że od chwili kiedy wnioskodawca dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu gruntu sąsiedniego na jego grunt minęło ponad 5 lat, a zatem wobec regulacji art. 234 ust. 5 p.w. istnieją negatywne przesłanki do wszczęcia postępowania. Skarżący zarzucił, że dokonana przez Organ wykładnia art. 234 ust. 5 p.w. jest sprzeczna z art. 7 i art. 8 k.p.a. a także art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. W ocenie skarżącej przepis art. 234 ust. 5 p.w. nie powinien być w ogóle w mniejszej sprawie zastosowany. Organ pominął całkowicie, że przepis art. 234 ust. 5 p.w. wszedł w życie w 2018 roku, wobec tego jego zastosowanie do stanu faktycznego niniejszej sprawy (w której jak przyjął Organ wnioskodawca dowiedział się o szkodliwym odziaływaniu po raz pierwszy w 2014 roku, a zatem przed wejściem w życie analizowanego przepisu) oznacza, że przepisy ustawy, stosowane są z mocą wsteczną co przeczy fundamentalnym regułom państwa prawa, w tym jednej z najważniejszych - lex retro non agit. Skarżąca podniosła, iż dokonywanie jedynie leksykalnej wykładni art. 234 ust. 5 p.w. jest skrajnie niekorzystne dla niej, a ponadto nie uwzględnia potrzeby ochrony praw strony zarówno wyrażonych bezpośrednio w konstytucji jak i norm procesowych. Przepisy prawa winny być interpretowane w taki sposób aby dały się pogodzić z obowiązującym porządkiem prawnym, wobec powyższego art. 234 ust. 5 p.w. winien być zatem wykładany z zastosowaniem wszelkich dostępnych reguł wykładni, a nie odczytywane jedynie literalnie. Skarżąca podniosła, iż wobec braku normy intertemporalnej określającej moment, od którego należy liczyć bieg terminu przedawnienia roszczenia wynikającego ze stanu faktycznego zaistniałego przed wejściem w życie ustawy, należy przyjąć, że najwcześniej rozpoczął się on w momencie wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 stycznia 2018 roku. Przy przyjęciu powyższej interpretacji złożenie wniosku w lipcu 2022 roku było skuteczne i winno skutkować wszczęciem i przeprowadzeniem przez organ postępowania.

Niezależnie od powyższego skarżąca podniosła, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie odpowiada normom art. art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., stanowi ono bowiem jedynie powtórzenie argumentów przedstawionych przez organ I instancji bez jakiegokolwiek merytorycznego odniesienia się do argumentacji przedstawionej w zażaleniu.

Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2022, poz. 329 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota problemu prawnego w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, jak traktować pięcioletni termin, o którym mowa w art. 234 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne p.w. w sytuacji, gdy właściciel gruntu, na który szkodliwie oddziałują wody, dowiedział się o tym oddziaływaniu przed wejściem w życie tej ustawy, a postępowanie administracyjne w tym przedmiocie zostało wszczęte już pod jej rządami.

Przywołany przepis, w istocie będąc regulacją procesową, zawiera w sobie termin o charakterze prekluzyjnym, którego przekroczenie wywołuje skutek w postaci braku możliwości wszczęcia postępowania. Obecnie obowiązująca ustawa, w omawianym zakresie, weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym, w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121), uchylonej mocą art. 573 p.w., analogiczny instrument ochrony praw podmiotowych znajdował się w art. 29, przy czym, co wymaga podkreślenia, przepis ów nie zawierał żadnego ograniczenia czasowego dotyczącego możliwości wystąpienia ze stosownym wnioskiem do organu.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca w dniu 18.07.2022 r. Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul[...] w K. złożyła zawiadomienie o zmianie stosunków wodnych na gruncie dokonanej w wyniku realizowanej przez Gminę Miejską Kraków - Zarząd Dróg Miasta Krakowa inwestycji polegającej na generalny remoncie drogi powiatowej ul. [...] w K. i wniosła o wydanie decyzji nakazującej zastosowanie urządzeń zapobiegających dalszym szkodom w trybie art. 234 Prawa wodnego. Organy, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustaliły, że o zmianie stosunków wodnych, ze szkodą dla należących doń gruntów skarżąca dowiedziała się w roku 2014. Z tego faktu wywiodły, że w momencie złożenia wniosku w 2022 r. upłynął już termin, o którym mowa w art. 234 ust. 5 p.w., co uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego.

Przyjęta przez organy interpretacja powołanego wyżej przepisu prawa jest sprzeczna nie tylko z art. 7 i art. 8 k.p.a. lecz przede wszystkim z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz z podstawowymi regułami prawa międzyczasowego.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że rację ma skarżący, który w zawartym w skardze wywodzie powołał szereg argumentów natury doktrynalnej, przemawiających przeciwko stanowisku obu organów. Koncentrowały się one na wykazaniu, że stanowisko organów w istocie prowadziłoby do stwierdzenia, że przepisy ustawy, która weszła w życie w 2018 r. działają z mocą wsteczną. Zarzuty skargi są w tym aspekcie jak najbardziej trafne.

Jak słusznie podniósł w uzasadnieniu swojego wyroku z dnia 8 lipca 2021r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ( sygn. akt II SA/Gl 279/21) - wśród regulacji aktualnie obowiązującej ustawy Prawo wodne próżno jest szukać takich, które dawałyby podstawę do wstecznego stosowania jej przepisów, a w każdym razie, do uznania, że stany faktyczne zaistniałe przed jej wejściem w życie będą miały wpływ na ocenę biegu terminu, o którym mowa w art. 234 ust. 5 tej ustawy. Argumentacja organów, oparta na stricte leksykalnej wykładni omawianego przepisu przeczy fundamentalnym regułom prawa, w tym jednej z najważniejszych – lex retro non agit. Jakkolwiek zasada ta nie została wprost wyrażona w Konstytucji, to jednak orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego jest w tej materii ugruntowane i wywodzi ją z zasady praworządności materialnej oraz zasady zaufania obywateli do Państwa (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 30 listopada 1988 r., sygn. K 1/88, OTK 1988, nr 1, poz. 6; z dnia 29 stycznia 1992 r., sygn. K 15/91, OTK 1992, nr 1, poz. 8).

Podstawową regułą prawa międzyczasowego jest reguła tempus regit actum, oznaczająca, że zdarzenie prawne należy oceniać według stanu prawnego obowiązującego w dacie, gdy miało ono miejsce (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 18 października 1995 r., sygn. akt I AZP 29/95 OSNAP 1996/8/107; uzasadnienie wyroku TK z dnia 15 września 1999 r., sygn. akt K 11/99 OTK 1999/6/116; uzasadnienie uchwały NSA z dnia 21 lutego 2000 r,, sygn. akt OPS 6/99 ONSA 2000/3/89; uzasadnienie uchwały NSA z dnia 12 marca 2001 r., sygn.

akt OPS 14/00, ONSA 2001/3/101; wyrok TK z dnia 10 grudnia 2007 r., sygn. akt P 43/07, wyrok NSA z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt l OSK 511/07; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt II 408/18).

Sam ustawodawca co prawda dopuścił możliwość nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, nie mniej jednak jest to możliwe tylko wtedy, gdy zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie (art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów - t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1461). Trybunał Konstytucyjny dopuścił również, w pewnych szczególnych przypadkach, możliwość działania prawa wstecz, pod tym wszakże warunkiem, że sytuacja prawna adresatów takich norm nie ulegnie pogorszeniu (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 września 2000 r., sygn. K 26/99, OTK 2000, nr 6, poz. 186).

Sam fakt odwołania się do reguł wykładni językowej nie stanowi naruszenia prawa, jako że jest rzeczą naturalną, iż proces dekodowania przepisu, sporządzonego w konkretnym języku, rozpoczyna się od ustalenia jego leksykalnego znaczenia. Nie mniej jednak błędem organu było oparcie się wyłącznie na tej metodzie wykładni.

Przyjęte przez organy obu instancji rozumienie art. 234 ust. 5 p.w. jest skrajnie niekorzystne dla strony skarżącej, a ponadto nie uwzględnia potrzeby ochrony praw obywatela lub innego podmiotu prawa (strony) zarówno z perspektywy powołanych wcześniej, jej konstytucyjnych podstaw lecz również norm procesowych, jakie organ winien był brać pod uwagę. W wyniku ograniczenia się przez organy wyłącznie do najbardziej podstawowej metody wykładni, doszło do zamknięcia stronie drogi do dochodzenia ochrony przysługującego jej prawa podmiotowego (własności nieruchomości), bez wskazania wyraźnej podstawy do takiego zabiegu. Tymczasem, sięgniecie do innych metod wykładni (np. celowościowej lub logicznej) pozwoliłoby stwierdzić, że samo leksykalne odczytanie wspomnianego przepisu, w tych konkretnych okolicznościach faktycznych i przy braku przepisów przejściowych, godzi bezpośrednio tak w art. 31 ust. 3 jak i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Wobec braku jednoznacznej, normatywnej wskazówki, określającej moment, od którego należy liczyć bieg terminu przedawnienia roszczenia, należało przyjąć, że najwcześniej rozpoczął się on w momencie wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 stycznia 2018 r. Logika, a także powołana wyżej reguła lex retro non agit podpowiadają bowiem, że wobec braku wyraźnej, odmiennej regulacji, niedopuszczalnym było uznanie, że fakty zaistniałe przed wejściem w życie przepisu będą mogły stanowić podstawę jego zastosowania. Co za tym idzie, złożenie wniosku w 2022 r., było skuteczne i otwierało stronie skarżącej drogę do ubiegania się o ochronę swoich praw. Organy obu instancji, w najmniejszym stopniu nie pochyliły się nad zagadnieniem intertemporalności i konsekwencji płynących z braku stosownych regulacji w tym zakresie, a priori zakładając, że przywołany przepis Prawa wodnego swoją hipotezą obejmuje również stany faktyczne istniejące przed wejściem w życie ustawy. Stwierdzenie w tych okolicznościach, że stronie nie przysługuje możliwość ubiegania się o skuteczną ochronę przed niekorzystnym oddziaływaniem z gruntów sąsiednich, w sposób rażący narusza zasadę zaufania obywatela do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), której manifestacją jest organ orzekający w konkretnym postępowaniu. Wspomniana zasada nie rozciąga się wyłącznie na regulacje o charakterze procesowym (kodeksowe), lecz swoim zakresem oddziałuje również na prawo materialne, jakie leży u podstaw nawiązania stosunku administracyjnoprawnego. Wypada w tym miejscu podzielić pogląd, że stanowi ona obowiązującą normę prawną, z której wynikają konkretne, wiążące organ powinności (por. D. Dąbek: Ochrona zaufania – zasada działania i wzorzec kontroli współczesnej administracji [w:] B. Jaworska – Dębska (red.), Kledzik P. (red.) Wzorce i zasady działania współczesnej administracji publicznej, Warszawa 2020 r., 74 – 75). W ocenie Sądu jedną z tego rodzaju powinności jest poszukiwanie przez organ takich metod wykładni przepisu, które przy jego niejednoznaczności lub przy problemach z kwalifikacją stanu faktycznego dadzą rezultat pozwalający zadośćuczynić potrzebie ochrony interesu strony. Jest przy tym rzeczą oczywistą, że wykluczone jest w takich sytuacjach sięganie po wykładnię contra legem, nie mniej jednak oparcie się wyłącznie na wykładni językowej i bezkrytyczna aprobata jej negatywnego dla strony rezultatu w bezsporny sposób godzą we wspomnianą zasadę. Podzielić należy tym samym stanowisko, zgodnie z którym chronologiczne pierwszeństwo wykładni językowej, nie zwalnia, nawet w przypadku oceny przez interpretującego przepisu jako jasnego, od zweryfikowania rezultatów wykładni językowej z rezultatami wykładni systemowej, logicznej, konstytucyjnej, czy funkcjonalnej. Dopiero wykorzystanie wszelkich instrumentów pozwalających odczytać treść normy w zgodzie z konstytucyjnymi zasadami państwa prawa i jego celami, pozbawia proces wykładni cech automatyzmu i bezrefleksyjności (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 273/21).

Powyższe wywody należy uzupełnić o rozważania dotyczące naruszenia art. 7 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ ma obowiązek stać na straży praworządności. Powinność ta nie ogranicza się jedynie do kwestii przestrzegania prawa (legalizmu), która jest uregulowana w art. 6 k.p.a. lecz obejmuje swoim zakresem również analizę konsekwencji działań organu, tak z perspektywy przepisów prawa procesowego jak i materialnego, przy czym organ winien brać pod uwagę całe spektrum przepisów, z normami konstytucyjnymi włącznie. W tym aspekcie organ w żadnym stopniu nie rozważył następstw, jakie pociąga za sobą odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego, w sytuacji, w której zastosowanie art. 234 ust. 5 p.w. było wątpliwe w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym. Co więcej, obowiązek ochrony praworządności, w sytuacji braku jednoznaczności normy prawnej, wymagał również sięgnięcia do reguł wykładni wynikających z bogatego dorobku Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów, jak również doktryny. Powołane wcześniej orzeczenia Trybunału, dają podstawę przynajmniej do poszukiwania alternatywnych metod wykładni i zdecydowanie bardziej pogłębionej argumentacji w uzasadnieniu wydanych decyzji.

W świetle powołanych wyżej okoliczności, których wystąpienie skutkować musiało uchyleniem postanowień wydanych przez organy obu instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wyżej poczynione rozważania Sądu, co winno skutkować przeprowadzeniem postępowania z art. 234 p.w. ad meritum.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się wpis od skargi oraz opłata za czynności radcy prawnego obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).