Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 113/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 130 a ust. 10
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2020 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kosztów usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 29 maja 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego E. W. 1.246 (jeden tysiąc dwieście czterdzieści sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 2 sierpnia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania E. W. (dalej także jako "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Starosty L. z dnia 29 maja 2019 r. nr [...] nakładającą na skarżącego obowiązek zapłaty kwoty 41.522,15 zł tytułem kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu marki Fiat 126P nr rej. [...] usuniętego na parking strzeżony w dniu 30 kwietnia 2007 r.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Dyspozycją nr [...] z dnia 30 kwietnia 2007 r. wydaną przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w L. usunięto na parking strzeżony pojazd marki Fiat 126P nr rej. [...] w związku z tym, że pojazdem kierował skarżący znajdując się w stanie nietrzeźwości. W trakcie kontroli funkcjonariusze Policji stwierdzili również, że kierujący nie jest w stanie okazać dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu (OC).

Pojazd został odholowany na parking strzeżony firmy A. [...] w L..

W dniu 9 maja 2007 r. Prokurator Rejonowy w L. wydał postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym świadczenia pieniężnego grożącego skarżącemu w związku z postępowaniem karnym poprzez zajęcie ruchomości – samochodu marki Fiat 126P nr rej. [...] W dniu 3 lipca 2007 r. Komornik Sądowy Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w L. dokonał zabezpieczenia ww. ruchomości, o czym powiadomił Prokuraturę Rejonową w L. pismem z dnia 4 lipca 2007 r.

Pismem z dnia 3 lutego 2009 r. Sąd Rejonowy w L. (Sekcja Wykonawcza Orzeczeń Sądowych) poinformował skarżącego, że Komornik Sądowy został powiadomiony o uiszczeniu przez skarżącego świadczenia pieniężnego, na poczt którego dokonano zabezpieczenia na mieniu skarżącego. Jednocześnie Sąd wskazał, że skarżący może odebrać pojazd z parkingu.

Pismem z dnia 7 września 2010 r. D. D. poinformował Starostę L., że z prowadzonego przez niego parkingu nie został odebrany Fiat 126P nr rej. [...] usunięty z drogi w dniu 30 kwietnia 2007 r. W piśmie tym zawarto nadto wniosek o wystąpienie przez Starostę L. o orzeczenie przepadku wskazanego pojazdu.

Pismem z dnia 27 stycznia 2014 r. D. D. ponownie poinformował Starostę L., że z prowadzonego przez niego parkingu nie został odebrany Fiat 126P nr rej. [...] usunięty z drogi w dniu 30 kwietnia 2007 r. W piśmie tym wskazano, że do dnia sporządzenia pisma nie wdrożono procedury przepadku wskazanego pojazdu.

Pismem z dnia 28 stycznia 2014 r. skierowanym do Sądu Rejonowego w L. Starosta L. wniósł o podanie stanu prawnego zabezpieczonej ruchomości w postaci pojazdu marki Fiat 126P nr rej. [...] przechowywanego nadal na parkingu strzeżonym prowadzonym przez D. D..

W pisemnej odpowiedzi z dnia 4 lutego 2014 r. Sąd Rejonowy w L. wskazał, że świadczenie pieniężne w kwocie 500 zł na poczet którego dokonano zabezpieczenia na mieniu skarżącego w postaci pojazdu marki Fiat 126P nr rej. [...] zostało uiszczone przez E. W. w dniu 28 listopada 2008 r. i z tym dniem zabezpieczenie upadło z mocy prawa. O uiszczeniu przez skarżącego świadczenia pieniężnego został poinformowany Komornik Sądowy. E. W. również został poinformowany o możliwości odbioru pojazdu z parkingu.

Pismem z dnia 3 marca 2014 r. Starosta L. wezwał E. W. do odebrania pojazdu marki Fiat 126P nr rej. [...] z parkingu firmy A.. Wezwanie zostało przez skarżącego odebrane w dniu 4 marca 2014 r.

W dniu 15 kwietnia 2014 r. Starosta L. wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w L. o orzeczenie przepadku pojazdu.

Postanowieniem z dnia 30 maja 2014 r. wydanym w sprawie o sygnaturze [...] Sąd Rejonowy w L. orzekł przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu L.. Wydane postanowienie stało się prawomocne w dniu 4 lipca 2014 r.

W związku z dokonanym demontażem pojazdu decyzją z dnia 22 lipca 2014 r. Starosta L. wyrejestrował przedmiotowy pojazd, uchylając jego dowód rejestracyjny oraz tablice rejestracyjne.

Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2018 r. Starosta L. przyznał D.D.b9.877,76 zł tytułem wynagrodzenia za dozór oraz holowanie pojazdu marki Fiat 126P nr rej. [...] Przedmiotowe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem wydanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w dniu 30 maja 2018 r. nr [...].

Następnie, zawiadomieniem z dnia 15 października 2018 r. Starosta L. powiadomił E. W. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie obciążenia kosztami związanymi z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem wyżej wskazanego pojazdu.

Decyzją z dnia 18 października 2018 r. Starosta L. nałożył na skarżącego obowiązek zapłaty kwoty 10.049,96 zł tytułem kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem i zniszczeniem przedmiotowego pojazdu. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że na powyższą kwotę składają się: 9.877,76 zł wypłacone dozorcy tytułem wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu (w okresie 30 kwietnia 2007 r. – 18 lipca 2014 r.) oraz 172,20 zł tytułem kosztów związanych z oszacowaniem pojazdu.

W odwołaniu od tej decyzji E. W. wskazał, że po przeprowadzeniu rozprawy sądowej Sąd Rejonowy w L. zezwolił skarżącemu na odebranie pojazdu. Po udaniu się na parking strzeżony skarżący otrzymał informację, że odebranie pojazdu uzależnione jest od uiszczenia kwoty 800 zł, którą skarżący nie dysponował.

Decyzją z dnia 30 listopada 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło wyżej wskazaną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę Staroście L. do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Kolegium wskazało, że skoro z art. 13 ustawy nowelizującej ustawę - Prawo o ruchu drogowym wynika obciążenie Skarbu Państwa kosztami przechowywania pojazdu w okresie po wyeliminowaniu z obrotu prawnego przepisu art. 130a ust. 10 tej ustawy w jego poprzednim brzmieniu i do dnia wejścia w życie regulacji art. 130a ust. 10h, to właściciel usuniętego z drogi pojazdu nie może ponosić kosztów jego przechowywania w okresie przypadającym po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu, gdy ten okres minął w trakcie obowiązywania przepisu art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, to jest do dnia 11 czerwca 2009 r.

Tym samym dopiero od dnia 4 września 2010 r., to jest od dnia wejścia w życie art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym, Starosta L. zyskał podstawę prawną do wydania decyzji obciążającej skarżącego kosztami, o których mowa w tym przepisie. Jednocześnie Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji błędnie ustalił wysokość należności sumując otrzymane przez przechowawcę pojazdu wynagrodzenie oraz koszty oszacowania wartości pojazdu. Kolegium podniosło, że ustalenia wysokości kwoty nakładanej na właścicieli pojazdów dokonuje się na podstawie stawek uregulowanych w obowiązujących w danych okresach przechowywania pojazdu uchwałach organu jednostki samorządu terytorialnego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta L. decyzją z dnia 29 maja 2019 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.") w zw. z art. 130a ust. 10h, ust. 10i, ust. 10j i ust. 10k ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm.) nałożył na skarżącego obowiązek zapłaty kwoty 41.522,15 zł tytułem kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem i zniszczeniem przedmiotowego pojazdu. W punkcie pierwszym rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji obok określenia kwoty wskazał, że okresem rozliczeniowym, który obejmuje wydana decyzja jest okres 4 września 2010 r. – 4 lipca 2014 r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, treść wydanych wcześniej decyzji administracyjnych oraz sposób wyliczenia obciążających skarżącego należności odnosząc się do 6 odrębnych uchwał Rady Powiatu L. obowiązujących w okresie objętym wydaną decyzją. Organ pierwszej instancji wskazał, że podstawę do wydania decyzji w przedmiocie kosztów zawiera art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Jednocześnie podkreślono, że przedmiotową decyzję organ mógł wydać w okresie 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku pojazdu. W realiach sprawy orzeczenie o przepadku pojazdu uprawomocniło się w dniu 4 lipca 2014 r. zatem termin na wydanie decyzji został przez organ orzekający dochowany.

W odwołaniu od tej decyzji reprezentowany przez pełnomocnika E. W. wskazał, że właściciela pojazdu winny obciążać jedynie koszty uzasadnione a więc takie, które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania a nie takie, które są wynikiem zaniechań czy bezczynności ze strony organu administracji publicznej. W realiach sprawy kwestie te nie zostały wyjaśnione. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił bowiem, czy koszty przechowywania pojazdu przez okres 4 lat, którymi obciążono E. W. są kosztami uzasadnionymi. Zgodnie z art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 września 2010 r. starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. W ocenie odwołującego się starosta winien zatem wystąpić do sądu ze stosownym wnioskiem w rozsądnym terminie. Termin ten nie powinien być w związku z tym nadmiernie przedłużany. Nie może być bowiem tak, że organ przez długi okres nie robi nic i dopiero po wielu latach występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, a następnie obciąża kosztami właściciela za cały okres przechowywania pojazdu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia. W ocenie skarżącego Starosta L. po wejściu w życie wskazanej regulacji winien niezwłocznie podjąć działania ukierunkowane na wystąpienie z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu.

Decyzją z dnia 2 sierpnia 2019 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 130a ust. 10a i ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy uznał za w pełni prawidłowe wyliczenie należności obciążających skarżącego dokonane przez Starostę L.. W ocenie organu odwoławczego Starosta L. ustalił wysokość tych należności opierając swoje wyliczenia na kwotach wynikających z uchwał Rady Powiatu L. obowiązujących w poszczególnych okresach przechowywania pojazdu, przy prawidłowym ustaleniu ilości dni obowiązywania każdej z nich. W rezultacie kwota 41.522,15 zł odzwierciedla stan faktyczny sprawy i jest wysokością prawidłową.

Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało, że art. 130a ust. 10a ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie ustanawia dla organu pierwszej instancji terminu, w jakim powinien od się zwrócić do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu. Upływ czterech lat jest terminem zdecydowanie zbyt długim, jednakże Kolegium nie miało podstaw aby decyzję organu pierwszej instancji uchylić. Zwłoka organu pierwszej instancji związana ze złożeniem wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu może być rozpatrywana jako okoliczność uzasadniająca ewentualne zastosowanie ulg we wniesieniu należności, na przykład w postaci rozłożenia spornej kwoty na raty.

W skardze na wyżej wskazaną decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E. W. podniósł, że

po przeprowadzeniu rozprawy sądowej otrzymał pismo sądowe zezwalające skarżącemu na odebranie pojazdu. Po udaniu się na parking strzeżony skarżący otrzymał informację, że odebranie pojazdu uzależnione jest od uiszczenia określonej należności, którą skarżący nie dysponował. Skarżący wskazał, że nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem zwłaszcza, że kolejna decyzja organu pierwszej instancji, pomimo skrócenia okresu rozliczeniowego, zawiera ustalenie zdecydowanie wyższej kwoty do zapłaty. Jednocześnie skarżący podniósł, że jego emerytura wynosi 1.189 zł, co uzasadnia uznanie, że nie jest w stanie ponieść nałożonych na niego należności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019, poz. 2167 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd bada zaskarżone orzeczenie (w realiach niniejszej sprawy decyzję administracyjną) pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Wychodząc z tak zakreślonych granic kontroli, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz.1990 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.r.d.").

Zgodnie z treścią art. 130a ust.10h p.r.d., w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 września 2010r., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. W myśl art.130a ust. 5c. p.r.d. pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1-2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie.

Z kolei zgodnie z treścią art.130a ust. 6 p.r.d. rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a. W myśl art.130a ust. 6a pkt c p.r.d. ustala się maksymalną wysokość stawek kwotowych opłat, o których mowa w ust. 5c; pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t - za usunięcie - 440 zł; za każdą dobę przechowywania - 33 zł. Zgodnie z treścią art.130a ust.6c p.r.d. na każdy rok kalendarzowy minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" maksymalne stawki opłat, o których mowa w ust. 6a, z uwzględnieniem zasady określonej w ust. 6b, zaokrąglając je w górę do pełnych złotych.

Należy również wskazać, że z art.130a ust.10 p.r.d. wynika, że starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Zgodnie z treścią art.130a ust.10e p.r.d., w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

W realiach rozpatrywanej sprawy skarżący przedmiotem skargi uczynił decyzję zobowiązującą do zapłaty kwoty 41.522,15 zł za usunięcie, przechowywanie na parkingu (w okresie 4 września 2010 r. – 4 lipca 2014 r.) i oszacowanie pojazdu marki Fiat 126P.

Podkreślenia wymaga, że stan faktyczny w niniejszej sprawie nie jest sporny.

Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynika bezsprzecznie, że:

- w dniu 30 kwietnia 2007 r. pojazd marki Fiat 126P nr rej. [...] stanowiący własność skarżącego został umieszczony na parkingu strzeżonym;

- pismem z dnia 3 lutego 2009 r. Sąd Rejonowy w L. (Sekcja Wykonawcza Orzeczeń Sądowych) poinformował skarżącego, że Komornik Sądowy został powiadomiony o uiszczeniu przez skarżącego świadczenia pieniężnego, na poczt którego dokonano zabezpieczenia na mieniu skarżącego. Jednocześnie Sąd wskazał, że skarżący może odebrać pojazd z parkingu;

- pismem z dnia 7 września 2010 r. osoba prowadząca ten parking, to jest D. D. poinformował Starostę L., że z prowadzonego przez niego parkingu nie został odebrany Fiat 126P nr rej. [...] usunięty z drogi w dniu 30 kwietnia 2007 r. W piśmie tym zawarto nadto wniosek o wystąpienie przez Starostę L. o orzeczenie przepadku wskazanego pojazdu;

- pismem z dnia 27 stycznia 2014 r. D. D. ponownie poinformował Starostę L., że z prowadzonego przez niego parkingu nie został odebrany Fiat 126P nr rej. [...] usunięty z drogi w dniu 30 kwietnia 2007 r. W piśmie tym wskazano, że do dnia sporządzenia pisma nie wdrożono procedury przepadku wskazanego pojazdu;

- pismem z dnia 28 stycznia 2014 r. skierowanym do Sądu Rejonowego w L. Starosta L. wniósł o podanie stanu prawnego zabezpieczonej ruchomości w postaci pojazdu marki Fiat 126P nr rej. [...] przechowywanego nadal na parkingu strzeżonym prowadzonym przez D. D.;

- w pisemnej odpowiedzi z dnia 4 lutego 2014 r. Sąd Rejonowy w L. wskazał, że świadczenie pieniężne w kwocie 500 zł na poczet którego dokonano zabezpieczenia na mieniu skarżącego w postaci pojazdu marki Fiat 126P nr rej. [...] zostało uiszczone przez E. W. w dniu 28 listopada 2008 r. i z tym dniem zabezpieczenie upadło z mocy prawa. O uiszczeniu przez skarżącego świadczenia pieniężnego został poinformowany Komornik Sądowy. Z kolei E. W. został poinformowany o możliwości odbioru pojazdu z parkingu;

- pismem z dnia 3 marca 2014 r. Starosta L. wezwał E. W. do odebrania pojazdu marki Fiat 126P nr rej. [...] z parkingu firmy A.. Wezwanie zostało przez skarżącego odebrane w dniu 4 marca 2014 r;

- w dniu 15 kwietnia 2014 r. Starosta L. wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w L. o orzeczenie przepadku pojazdu;

- postanowieniem z dnia 30 maja 2014 r. wydanym w sprawie o sygnaturze [...] Sąd Rejonowy w L. orzekł przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu L.. Postanowienie stało się prawomocne w dniu 4 lipca 2014 r.

Należy wskazać, że z przepisu art.130a ust.10h p.r.d., w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 września 2010r., wynika, że wszelkie koszty związane między innymi z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu, powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do momentu zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu jego usunięcia.

Intencją tego przepisu było to aby koszty te ponosiła osoba, której niewłaściwe i niezgodne z prawem zachowania spowodowały powstanie tych kosztów. Właściciela pojazdu winny jednak obciążać tylko koszty uzasadnione a więc takie, które są normalnym skutkiem jego niewłaściwego zachowania a nie takie, które są wynikiem zaniechań czy bezczynności ze organu administracji publicznej.

Wskazana przez Sąd kwestia ma istotne znaczenie w przypadku powstania kosztów przechowywania pojazdu usuniętego z drogi na parking strzeżony. Przepis art.130a ust.10 p.r.d., w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 września 2010 r., przewiduje bowiem, że starosta występuje do sądu cywilnego z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu jeżeli właściciel prawidłowo powiadomiony nie odebrał pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, przy czym z wnioskiem takim może wystąpić nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (art.130a ust.10 p.r.d.).

W ocenie Sądu, starosta występując z wnioskiem do sądu cywilnego o orzeczenie przepadku pojazdu winien tego dokonać w rozsądnym terminie. Jak wskazał zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 29 czerwca 2017 r. (sygn. akt III SA/Łd 303/17; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) termin na złożenie takiego wniosku nie powinien być nadmiernie wydłużony. Nie może być bowiem tak, że organ nie robi nic przez długi okres czasu i dopiero po wielu latach występuje do sądu cywilnego, a następnie obciąża kosztami właściciela za cały okres przechowywania pojazdu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądowego. W ten sposób poprzez swoją bezczynność i zaniechania organ generuje powstanie kosztów, którymi w całości obciąża właściciela pojazdu. Postępując w ten sposób właściciel pojazdu ponosi koszty spowodowane także bezczynnością organu. Należy przyjąć, że właściciel pojazdu winien ponosić koszty przechowywania ale tylko uzasadnione a więc takie, które są normalnym następstwem swojego niewłaściwego zachowania a nie takie, które są spowodowane zaniechaniem organu.

W rozpoznawanej sprawie skarżący został obciążony kosztami usunięcia pojazdu, kosztami przechowywania pojazdu oraz kosztami jego oszacowania. Nie ulega wątpliwości, że skarżący jest zobowiązany do ich poniesienia na podstawie art.130a ust.10h p.r.d. Treść tego przepisu w sposób niewątpliwy wskazuje, że koszty te ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu dyspozycji jego usunięcia z drogi.

W ocenie Sądu, w sprawie nie wyjaśniono jednakże czy wszystkie koszty, którymi obciążono skarżącego są kosztami uzasadnionymi. Dotyczy to kosztów przechowywania pojazdu. Skarżący został obciążony kosztami przechowywania za okres od 4 września 2010r. do 4 lipca 2014r., czyli za okres od dnia wejście w życie regulacji nowelizującej ustawę – Prawo o ruchu drogowym do dnia uprawomocnienia się orzeczenia Sądu Rejonowego w L. o przepadku pojazdu na przecz Powiatu L..

Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach, przepis art.130a ust.10 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 września 2010r. przewiduje możliwość wystąpienia starosty do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, jeżeli właściciel nie odebrał pojazdu w ciągu 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Zatem Starosta winien niezwłocznie podjąć działania, o których mowa w art.130a ust.10 p.r.d. (wystąpienie z wnioskiem do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu). W niniejszej sprawie Starosta wystąpił do sądu cywilnego o orzeczenie przepadku pojazdu dopiero w dniu 15 kwietnia 2014 r. Należy zaś zwrócić uwagę, że przechowawca pojazdu już w 2010 r. (pismem z dnia 7 września 2010 r.) poinformował Starostę L., że z prowadzonego przez niego parkingu nie został odebrany Fiat 126P nr rej. [...] usunięty z drogi w dniu 30 kwietnia 2007 r. W piśmie tym zawarto nadto wniosek o wystąpienie przez Starostę L. o orzeczenie przepadku wskazanego pojazdu. Faktem jest, że pismem z dnia 23 września 2010 r. Komendant Powiatowy Policji w L. poinformował Starostę L., że pojazd nie podlega procedurze przewidzianej w art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym z uwagi na zabezpieczenie pojazdu do celów procesowych. Podanie takiej informacji nie zwalniało jednak Starosty z obowiązku poczynienia ustaleń jak kształtuje się status tego pojazdu. Analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że to działania przechowawczy kierującego określone zapytania do KPP w L. oraz Starostwa Powiatowego w L. a nie samego organu spowodowały, że Starosta L. pismem z dnia 28 stycznia 2014 r. zwrócił do Sądu Rejonowego w L. z prośbą o informację dotyczącą stanu prawnego spornego pojazdu. Dopiero w następstwie odpowiedzi uzyskanej z Sądu Rejonowego w L. organ podjął stosowne działania, w tym wezwał skarżącego do odebrania pojazdu z parkingu (zob.: pismo z dnia 3 marca 2014 r.).

W ocenie Sądu orzekającego powyższe okoliczności uzasadniają uznanie, że przez prawie cztery lata Starosta L. pozostawał w bezczynności. Zaniechanie organu w tym zakresie generowało z kolei dodatkowe koszty przechowywania, bowiem w tym czasie pojazd skarżącego cały czas pozostawał na parkingu strzeżonym. Wysokie koszty przechowywania pojazdu były więc wynikiem zarówno niewłaściwego zachowania skarżącego (usunięto jego samochód na parking strzeżony), jak i długotrwałej bezczynności organu w uregulowaniu stanu prawnego pojazdu. W świetle wydanych w sprawie rozstrzygnięć całymi kosztami został obciążony skarżący. Oznacza to, że obecnie to skarżący ma ponieść koszty zarówno swojego niewłaściwego zachowania jak i długotrwałego zaniechania Starosty L. w podjęciu działań mających na celu uregulowanie kwestii własnościowej pojazdu.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie takiego stanowiska nie podziela.

Jak już wcześniej podkreślono, koszty obciążające właściciela pojazdu, o których mowa w art.130a ust.10h p.r.d., muszą być uzasadnione, a więc właściciel winien ponieść koszty będące normalnym następstwem jego nagannego zachowania. Nie można natomiast obciążać właściciela takimi kosztami, które są skutkiem bezczynności organu. W ocenie Sądu nie można uznać, że całe koszty przechowywania pojazdu przez okres od 4 września 2010r. do 4 lipca 2014r. są normalnym następstwem usunięcia pojazdu skarżącego.

Reasumując uznać należy, że w sprawie nie wyjaśniono czy koszty, którymi został obciążony skarżący są kosztami uzasadnionymi. Nie wyjaśniono, dlaczego wniosek do sądu cywilnego o orzeczenie przepadku pojazdu został złożony dopiero w dniu 15 kwietnia 2014 r. Wyjaśnienie tej okoliczności pozwali dopiero na dokonanie oceny czy koszty przechowywania spornego pojazdu można uznać za uzasadnione i obciążyć nimi skarżącego. Wskazać należy, że w uzasadnieniu decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji brak jest rozważań w tym zakresie. Organ pierwszej instancji wydał zatem swoją decyzję z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Organ odwoławczy mając z kolei wątpliwości co do braku okoliczności uzasadniających pozostawanie w bezczynności przez organ pierwszej instancji wskazał, że art. 130a ust. 10a ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie ustanawia dla organu pierwszej instancji terminu, w jakim powinien od się zwrócić do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu.

Odnosząc się do tej argumentacji podkreślić należy, że w wyżej zaprezentowanych rozważaniach Sąd wskazał, że termin na złożenie takiego wniosku nie powinien być nadmiernie wydłużony. Nie można przy tym zgodzić się z poglądem, że starosta nie jest związany żadnym terminem do wystąpienia z wnioskiem do sądu cywilnego o orzeczenie przepadku pojazdu. W przepisie art.130a ust.10 p.r.d. faktycznie nie ma mowy o terminie lecz nie oznacza to całkowitej dowolności organu w tym zakresie. Nie można tracić z pola widzenia przepisów art. 7 i art. 8 k.p.a. regulujących dyrektywy zobowiązujące organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa. Co oczywiste, przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym generuje określone koszty. Jest zatem rzeczą zrozumiałą, że organ powinien podjąć takie działania aby je maksymalnie zminimalizować. Powinien zatem wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w art.130a ust.10 p.r.d. bez zbędnej zwłoki.

Przyjęcie poglądu, że z wnioskiem do sądu cywilnego o orzeczenie przepadku pojazdu organ może wystąpić w dowolnym czasie oznaczałoby świadome przerzucanie na właściciela pojazdu kosztów przechowywania. Tym samym właściciel pojazdu musiałby pokrywać te koszty również w przypadku bezczynności organu w tym zakresie. Pogląd taki, w ocenie Sądu, jest nie do przyjęcia.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty L. z dnia 29 maja 2019 r., o czym orzeczono jak w punkcie pierwszym wyroku.

O kosztach postępowania (punkt drugi wyroku) orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania, wynikają wprost z oceny prawnej sformułowanej w niniejszym wyroku i sprowadzają się do konieczności ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji sprawy w sposób ocenę tę respektujący. Organ winien mieć na uwadze, że w realiach sprawy skarżącego winny obciążać koszty przechowywania pojazdu skorelowane z okresem, który byłby organowi potrzebny aby sprawnie zgromadzić stosowną dokumentację i wystąpić z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu. Do tego okresu należy również zaliczyć okres prowadzenia postępowania w przedmiocie przepadku pojazdu.