Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 807/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-10-31 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 255, art. 199, art. 246 par. 1 pkt 1, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 31 października 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2017r. Nr [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska


UZASADNIENIE

Skarżąca M.L. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi jaką wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym oraz o ustanowienie adwokata.

W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżąca argumentowała, że samodzielnie prowadzi swoje gospodarstwo domowe, sama boryka się z wydatkami, choruje, co także generuje dodatkowe koszty. We wrześniu poniosła wydatek na okulary w wysokości [...] zł oraz leczenie stomatologiczne w wysokości [...] zł. Podała, że z wynagrodzenia w wysokości [...] zł nie można ponieść kosztów sądowych, zapożycza się u znajomych i rodziny, nie wystarcza jej na jedzenie. Ma mieszkanie o powierzchni [...] m², z piwnicą – [...] m², o wartości [...] zł położone w Poznaniu. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych innych nieruchomości, wartościowych ruchomości, zasobów, czy oszczędności, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Wyszczególniła miesięczne koszty koniecznego utrzymania: opłata za mieszkanie [...] zł, gaz [...] zł, prąd [...] zł (na dwa miesiące), śmieci [...] zł, wydatki na leki [...] zł, ubezpieczenie mieszkania [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł rocznie, wieczyste użytkowanie [...] zł rocznie.

Przedłożyła kserokopie dokumentów: o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia z zakładu pracy, z którego wynika, że wynagrodzenie brutto wynosi [...] zł miesięcznie, po potrąceniach należności publicznoprawnych oraz raty zaciągniętej pożyczki z funduszu pracowniczego - do wypłaty [...] zł, zawiadomienia o wysokości czynszu za mieszkanie [...] zł miesięcznie, zawiadomienia o wysokości rocznej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego w kwocie [...] zł, rachunków za media, decyzji o wysokości podatku od nieruchomości za 2013r. w kwocie [...] zł, dokumentacji medycznej i kart leczenia za okres od 2012r, do 2017r.

Skarżąca wezwana do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369), dalej "P.p.s.a." powtórzyła, że jej jedynym źródłem dochodu jest umowa o pracę, spłaca pożyczkę zaciągniętą w Zakładzie Pracy, mieszka sama, ponosi wysokie koszty utrzymania mieszkania, którego nie może sprzedać z uwagi na nieuregulowany stan prawny nieruchomości.

Przedłożyła kserokopie dokumentów:

- wyciągu z listy lokat terminowych, z której wynika, że posiada lokatę 18 m na kwotę [...] zł z terminem zakończenia lokaty na dzień 22.10.2018r.

- faktury za leki

- PIT-40 za 2016r., z którego wynika, że osiągnęła dochodów brutto w wysokości [...] zł.

- wyciągu z rachunku bankowego za okres od kwietnia do października 2017r., z którego wynika, że na ten rachunek wpływa wynagrodzenie za pracę oraz dokonuje z niego zapłaty opłat za mieszkanie i wszystkich pozostałych koniecznych kosztów utrzymania. Miesięczne salda na rachunku są dodatnie. Dokonywała na ten rachunek wpłat własnych w gotówce i przelewem w kwotach [...] zł. - 11 kwietnia 2017r., [...] zł - 12 kwietnia 2017r., [...] zł - 27 maja 2017r., [...] zł - 27 czerwca 2017r., [...] zł - 10 sierpnia 2017r.; w dniu 13 kwietnia uzyskała [...]zł z tytułu pożyczki z Zakładu Pracy, którą następnie przelała na inny rachunek, w dniu 18 września 2017r,. na rachunek skarżącej wpłynęła kwota [...] zł, którą następnie przelała na rachunek bankowy dzieci; na rachunek dokonywane były wpłaty za wynajem pokoju [...] zł w maju 2017r., [...] zł w czerwcu, [...] zł w lipcu, [...] zł w sierpniu, [...] zł we wrześniu.

Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego (art. 199 P.p.s.a.), może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. np. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższego przepisu, ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użytych w tym przepisie słów "...gdy wykaże..." wynika, że strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 694). Przyznanie prawa pomocy w całości osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca) następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.).

Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taka osoba powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy.

Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem własnego utrzymania. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, chociażby w części, jest obiektywnie niemożliwe.

W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Przyznanie prawa pomocy musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów postępowania oraz możliwości majątkowych i finansowych wnioskodawczyni wynika, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania, przy pełnym i wszechstronnym przedstawieniu rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni.

Z przedstawionego zestawienia dokumentacji źródłowej skarżącej wynika, że nie wykazała ona, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Już z samego wyciągu z rachunku lokaty terminowej w kwocie [...]zł wynika, że skarżąca posiada środki na poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania. Posiadanie oszczędności wskazuje, że zabezpieczone są wszystkie niezbędne koszty koniecznego utrzymania skarżącej, zatem stanowią one wolne środki, które należy przeznaczyć na pokrycie kosztów zainicjowanego przez skarżącą postępowania sądowoadministracyjnego.

Drugorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy ma okoliczność, że wypłacenie z tego rachunków środków przed upływem terminu lokaty wiązałoby się z zerwaniem umowy tego rachunku i utratą zamierzonego zysku w postaci odsetek. Nadto zauważyć należy, skarżąca założyła 18 miesięczną lokatę na dość wysoką kwotę w toku postępowania nadzorczego przed organem I instancji, bez zabezpieczenia wolnych środków na pokrycie ewentualnych kosztów postępowania w przypadku niekorzystnego dla niej zakończenia tego postępowania, które mogła przewidywać.

Skarżąca wprawdzie wykazała, że posiada wysokie koszty utrzymania mieszkania (opłata miesięczna [...]zł i z tytułu użytkowania wieczystego [...]zł rocznie), ale wszystkie te wydatki oraz koszty mediów pokrywa, co wynika z wyciągu z rachunku bankowego i nie podała, żeby miała jakieś zaległości z tego tytułu. Wskazać przy tym należy, że zadeklarowane dochody skarżącej wynoszą jedynie około [...]zł netto miesięcznie, natomiast zadeklarowane wydatki z tytułu stałych koniecznych zobowiązań skarżącej wynoszą około [...]zł miesięcznie (opłata za mieszkanie, media, leki, ubezpieczenie mieszkania, podatek od nieruchomości i użytkowanie wieczyste). Koszty te przewyższają, zatem wyszczególnione dochody. Prowadzi to do wniosku, że skarżąca ma możliwość uzyskiwania środków finansowych z innych jeszcze źródeł by koszty te pokryć. Do tego doliczyć jeszcze należy konieczne koszty wyżywienia, ubioru, środków czystości, chemii gospodarczej, których wysokości ostatecznie skarżąca nie podała, a które ponosi, co wynika z wyciągu z rachunku bankowego.

Skarżąca wprawdzie podała, że korzysta z pomocy osób trzecich oraz rodziny i z pożyczek pokrywa powyższą różnicę, to jednak wyciąg z jej rachunku bankowego wskazuje, że przekazała kwotę [...]zł dzieciom, którą uprzednio przelała na swój rachunek bankowy z innego rachunku. Nie wyjaśniła przy tym z jakich źródeł, w tym samym terminie, poniosła dodatkowo koszt zakupu okularów (w kwocie [...]zł) oraz leczenia stomatologicznego ([...]zł.). Sam fakt ponoszenia uzasadnionych, ale i wysokich kosztów leczenia nie uzasadnia automatycznego przyznania prawa pomocy. Dobrodziejstwo przyznania prawa pomocy zależy od wykazania, że po zapłaceniu wszystkich niezbędnych kosztów utrzymania wnioskodawczyni, nie pozostają jej już żadne wolne środki, które mogłaby przeznaczyć na koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie odzwierciedla jej rzeczywistych możliwości płatniczych.

Przyjąć zatem należy, że skarżąca uchyliła się od gruntownego i wszechstronnego przedstawienia swojej realnej sytuacji finansowej i majątkowej, odwołując się do twierdzenia, że jest ona trudna. Wskazywała głównie na wysokie koszty utrzymania mieszkania i niską wypłatę z tytułu pracy oraz pogarszający się stan zdrowia, dysponuje jednak lokatą terminową na znaczna kwotę. Brak należytego wyjaśnienia sytuacji finansowej skarżącej skutkuje negatywną oceną wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wybiórcze przedstawienie tylko negatywnych okoliczności wpływających na sytuację finansową i majątkową skarżącej powoduje, że niemożliwe jest jej rzeczywistej ustalenie, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy chociażby w części. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niepełne wykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania celem pokrycia kosztów sądowych (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. o sygn. akt II OZ 72/12 oraz z dnia 8 lipca 2014 r. o sygn. akt II OZ 671/14, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze skarżąca nie wykazała, że nie ma możliwości finansowych na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w całości.

Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu.

/-/ K. Witkowicz-Grochowska