Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1294/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-02-10 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 246 par. 1, 3, art. 247
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich postanawia: odmówić przyznana skarżącemu K. K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. d.j.


UZASADNIENIE

K.K. wniósł skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich.

Wnioskiem z dnia 2 stycznia 2014r. wniósł o przyznanie prawa pomocy. Z wniosku tego wynikało, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie ma żadnych dochodów i majątku poza oszczędnościami w kwocie 1.500 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 9 stycznia 2014r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący podniósł, że oszczędności te zostały już zużytkowane na koszty bieżącego utrzymania.

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wyrokiem z dnia 20 marca 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich.

Wnioskiem z dnia 7 maja 2014r. skarżący wystąpił ponownie o przyznanie prawa pomocy. Z wniosku tego wynikało, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie ma żadnego majątku, a jego dochody stanowi "pomoc rodziny" w kwocie 300 zł brutto miesięcznie. Postanowieniem z dnia 12 maja 2014r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata.

Z uwagi na powzięte przez sąd wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego oraz uwzględniając to, że Okręgowa Rada Adwokacka w dniu 16 maja 2014r. wyznaczyła skarżącemu pełnomocnika z urzędu, zarządzeniem z dnia 1 lipca 2014r. pełnomocnik skarżącego z urzędu została wezwana do przedłożenia złożonego przez skarżącego we właściwym urzędzie skarbowym poświadczonego zeznania za 2013r., ewentualnie zaświadczenia tego urzędu o niezłożeniu takiego zeznania, zaświadczenia urzędu skarbowego o odprowadzanych zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2014r., ich wysokości, zaświadczenia UŁ na okoliczność wypłaconego/wypłaconych skarżącemu w 2013 i 2014r. stypendiów (innych świadczeń) wraz ze wskazaniem ich wysokości i okresu, za który je wypłacono/są wypłacane, ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy na okoliczność statusu bezrobotnego i ewentualnie wysokości wypłacanych świadczeń i okresu ich wypłaty w 2014r. Termin do wykonania tego zarządzenia zakreślono na 7 dni pod rygorem cofnięcia prawa pomocy.

W odpowiedzi na to wezwanie, doręczone w dniu 8 lipca 2014r., w piśmie z dnia 15 lipca 2014r. pełnomocnik skarżącego poinformowała sąd o tym, że skarżący złożył wnioski o wydanie dokumentów wymaganych przez sąd, lecz nie uzyskał w zakreślonym terminie wszystkich odpowiedzi. Do pisma tego załączono pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. – B. z dnia 14 lipca 2014r. informujące o tym, że skarżący nie dokonał wpłat na poczet zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2014r.

Zarządzeniem z dnia 22 lipca 2014r. pełnomocnik skarżącego została następnie wezwana do wskazania i udokumentowania wydatków, jakie skarżący ponosi miesięcznie w związku ze swoim utrzymaniem, w tym wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego w Ł. przy ul. A 52/105, w którym zamieszkuje oraz udokumentowania źródła ich finansowania, wyjaśnienia, na jakiej podstawie skarżący zajmuje lokal mieszkalny przy ul. A 52/105 w Ł., wskazania tytułu prawnego do tego lokalu i przedstawienia dokumentów potwierdzających przysługujący mu tytuł prawny do tego lokalu mieszkalnego (np. akt notarialny potwierdzający nabycie prawa własności tego lokalu mieszkalnego, umowa najmu, itp.), zaświadczenia z właściwego miejscowo ośrodka pomocy społecznej o formach i wysokości pomocy społecznej udzielonej skarżącemu oraz sytuacji rodzinnej skarżącego, decyzji właściwego w sprawach z zakresu pomocy społecznej organu o przyznaniu skarżącemu świadczeń z pomocy społecznej, np. o przyznaniu zasiłku celowego lub okresowego, wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaznaczając przy tym, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 2 stycznia 2014r. skarżący zadeklarował zasoby pieniężne (oszczędności, papiery wartościowe) o wartości około 1.500 zł, złożenia stosownych, niezbędnych wyjaśnień w powyższym zakresie i innych dokumentów je potwierdzających w terminie 7 dni pod rygorem cofnięcia prawa pomocy.

W odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z dnia 29 lipca 2014r. pełnomocnik skarżącego oświadczyła, że skarżący utrzymuje się dzięki pomocy rodziców. Za szkolenie wojskowe w maju uzyskał kwotę 840 zł, którą przeznaczył na bieżące utrzymanie. Wprawdzie na początku stycznia 2014r. skarżący dysponował kwotą 1 500 zł, lecz do chwili obecnej wydatkował te środki na zaspokojenie potrzeb związanych z codziennym życiem. Według skarżącego zdecydowana większość ponoszonych przez niego wydatków została udokumentowana złożonymi wyciągami z rachunku bankowego. Skarżący prawie wszystkie płatności realizuje przy użyciu konta bankowego. Tylko niewielkie kwoty wydatkuje gotówkowo, na które nie posiada potwierdzenia.

Do pisma tego załączono zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013 PIT – 36, umowę użyczenie lokalu mieszkalnego z dnia 23 listopada 2011r. zawartą w F. K., kartę użytkownika lokalu mieszkalnego z dnia 28 lipca 2014r., decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o przejęciu obowiązku pokrywania należności mieszkaniowych za okres odbywania służby przygotowawczej, tj. 3 września – 20 grudnia 2013r., zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, I Wydział Pracy Środowiskowej w Ł. przy ul. B 16, wyciągi z rachunku bankowego za okresy 1 – 31 maja i 1 – 30 czerwca 2014r., zaświadczenie o odbyciu ćwiczeń wojskowych żołnierza rezerwy Narodowych Sił Rezerwowych z dnia 16 maja 2014r. w dniach 12 – 23 maja 2014r.

Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2014r. WSA w Łodzi cofnął skarżącemu K. K. przyznane wcześniejszymi orzeczeniami prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Sąd – rozpoznając skargę merytorycznie - powziął bowiem wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, w szczególności co do rzetelności składanych przez skarżącego oświadczeń i wyjaśnień, a wątpliwości te potwierdziło przeprowadzone obszerne postępowanie wyjaśniające. Wniesione przez skarżącego i pełnomocnika zażalenia na to postanowienie zostały oddalone postanowieniem NSA z dnia 7 października 2014r., I OZ 836/14.

Zarządzeniem z dnia 22 października 2014r. Przewodniczący Wydziału III wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie to doręczono skarżącemu w dniu 28 października 2014r. Zażalenie skarżącego na to zarządzenie NSA postanowieniem z dnia 25 listopada 2014r., I OZ 1073/14, oddalił. Wezwanie z dnia 22 października 2014r. do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej pozostało bezskuteczne. Zamiast tego w dniu 4 grudnia 2014r. skarżący ponownie wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych.

Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2014r. WSA w Łodzi odrzucił wniesioną przez skarżącego skargę kasacyjną od wyroku WSA z dnia 20 marca 2014r. z uwagi na brak fiskalny wniesionej skargi. Ponadto w uzasadnieniu tegoż postanowienia sąd wskazał, że sprawa kosztów sądowych od skargi kasacyjnej została już prawomocnie przez sądy obu instancji rozstrzygnięta, zaś "złożenie przez skarżącego kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy o zwolnienie z całości kosztów sądowych po podjęciu przez sądy obu instancji prawomocnych orzeczeń w sprawie kosztów postępowania, w tym w sprawie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, nie ma żadnego wpływu na obowiązek uiszczania przez skarżącego wpisu od skargi kasacyjnej, do którego został on wezwany na mocy prawomocnego zarządzenia w tym przedmiocie". Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 20 stycznia 2015r.

W dniu 22 stycznia 2015r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. We wniosku tym podniósł, że odrzucenie jego skargi kasacyjnej narusza krajowe i międzynarodowe przepisy, których Polska jest sygnatariuszem. Podał, że nie posiada żadnego majątku, utrzymuje się z pomocy rodziny w wysokości 400zł brutto. Nadto podniósł, że jego sytuacja finansowa nie pozwala na pokrycie kosztów sądowych i profesjonalnego pełnomocnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Instytucję zwolnienia od kosztów sądowych reguluje rozdział 3 dział V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Pozytywne przesłanki przyznania pomocy osobie fizycznej określa przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu przyznanie pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), w zakresie częściowym natomiast – gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny (pkt 2). Negatywne przesłanki, wyłączające dopuszczalność przyznania prawa pomocy, sformułowane zostały z kolei w art. 246 § 3 p.p.s.a. oraz w art. 247 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014r., II OZ 494/14). Natomiast stosownie do treści art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.

Analiza tej regulacji dowodzi, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania, dlatego przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Przyznanie prawa pomocy bądź odmowa jego przyznania muszą się przy tym opierać wyłącznie na kryteriach ustawowych określonych w art. 246 p.p.s.a. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2010 r., II OZ 26/10). Zawarty w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby jego niezdolność do pokrycia jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania, tj. do podania wszystkich tych okoliczności, które wskazywać będą na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Ostatecznie do sądu należy więc uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Jest formą dofinansowania z budżetu państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny, i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, o czym stanowi art. 199 p.p.s.a. Obowiązek ten ciąży na niej, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, str. 320). Przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie, że ciężar kosztów postępowania sądowego wszczętego przez daną osobę zostaje przerzucony na współobywateli, gdyż to oni poprzez odprowadzane do budżetu państwa podatki ponoszą faktycznie ciężar wszczętego przez skarżącego postępowania sądowoadministracyjnego. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2007 r., II FZ 498/07). Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r., II CZ 104/84, Lex nr 8623). Natomiast prawo pomocy może być przyznane jedynie na podstawie rzeczywistych, rzetelnie wskazanych we wniosku okoliczności sytuacji materialnej. Składane przez strony we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenia mogą być weryfikowane przez sąd w toku prowadzonego postępowania zarówno przed przyznaniem prawa pomocy, jak i po jej przyznaniu.

Pomimo zaistnienia pozytywnych przesłanek przyznania prawa pomocy może nie został ono przyznane w razie stwierdzenia przez sąd oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można przy tym mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Ustawodawca nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy zatem stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych (por. postanowienia NSA z dnia 18 kwietnia 2008r., I OZ 273/08 oraz z dnia 14 lutego 2012r., II GZ 41/12; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572, Jagielska M. Jagielski J., Gołaszewski P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 803, M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 1034 i n.). Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2005r., II OZ 140/05, postanowienie NSA z dnia 7 października 2014r., I OZ 838/14).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy sąd zauważa, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim przypomnieć należy, że WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 20 marca 2014r. oddalił skargę skarżącego na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich, zaś postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2014r., utrzymanym w mocy przez NSA postanowieniem z dnia 7 października 2014r., I OZ 836/14, cofnął przyznane uprzednio skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z uwagi na złożenie nierzetelnego oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach skarżącego, w tym poprzez zatajenie faktu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej i osiągania z tego tytułu dochodu. NSA postanowieniem z dnia 25 listopada 2014r., I OZ 1073/14, oddalił również zażalenie skarżącego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, a skarżący, pomimo ponownego doręczenia w dniu 8 grudnia 2014r. wezwania z dnia 22 października 2014r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Łodzi z dnia 20 marca 2014r. oraz upływu w dniu 15 grudnia 2014r. siedmiodniowego terminu do jego wykonania, nie uiścił wpisu sądowego, co z kolei skutkowało podjęciem w dniu 30 grudnia 2014r. postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W tych okolicznościach faktycznych – co już sąd skarżącemu wskazywał w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 grudnia 2014r. - sprawa zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych, w tym z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, została rozstrzygnięta prawomocnie. Była przedmiotem oceny sądów administracyjnych obu instancji dwukrotnie, raz w przedmiocie cofnięcia prawa pomocy, drugi raz w przedmiocie braków fiskalnych skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Łodzi z dnia 20 marca 2014r. Skarżący obowiązany był zatem do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w terminie wskazanym w kolejnym wezwaniu Sądu, tj. do dnia 15 grudnia 2007r. Skutków powyższego nie uchylają kolejne składane przez skarżącego wnioski o przyznanie prawa pomocy, obejmujące ten sam zakres, tj. także koszty sądowe w związku z wniesioną skargą kasacyjna. Niedopełnienie przez skarżącego ciążącego na nim obowiązku poniesienia kosztów sądowych w związku z wniesioną skargą kasacyjną wobec zapadłych w tym zakresie prawomocnych orzeczeń sądów obu instancji oznacza w konsekwencji, że skarga kasacyjna od wyroku WSA w Łodzi z dnia 20 marca 2014r. jest oczywiście bezzasadna. Wobec bowiem bezskutecznego upływu terminu do uiszczenia wpisu sądowego skarga kasacyjną nie może być przedmiotem rozpoznania. Nie bez znaczenia ma tu też postawa samego skarżącego, który wielokrotnie informowany w podejmowanych przez sąd w tej sprawie orzeczeniach o ciążących na skarżącym obowiązkach fiskalnych, zignorował te informacje, składając z uporem kolejne tożsame w zakresie sytuacji majątkowej i finansowej wnioski o przyznanie prawa pomocy w sytuacji kiedy upłynął już termin do usunięcia braków fiskalnego, a sąd negatywnie ustosunkował się do wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Reasumując ocenę tej negatywnej przesłanki przyznania prawa pomocy, podnieść należy, iż skarga kasacyjna od wyroku WSA w Łodzi z dnia 20 marca 2014r. jest niezasadna, gdyż skarżący nie uiścił - pomimo upływu terminu - wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, jak również nie został zwolniony z kosztów sądowych, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a.

W sprawie nie zaistniały również przesłanki pozytywne przyznania wnioskowanego prawa pomocy, pomijając to, że kwestia wpisu sądowego została już przez sąd prawomocnie rozstrzygnięta. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, zaś wysokość wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł nie stanowi realnej bariery finansowej dla skarżącego, prowadzącego wszak jak wynika z przeprowadzonego przez sąd obszernego postępowania wyjaśniającego nieujawnioną działalność gospodarczą. W pierwszej kolejności podnieść jednakże należy, iż obecny (kolejny) wniosek o przyznanie prawa pomocy niemalże – poza kwotą rzekomej pomocy rodziny - nie różni się od wniosku z dnia 7 maja 2014r., a więc tego, co do którego rzetelności sąd powziął poważne wątpliwości, co z kolei doprowadziło sąd - po przeprowadzeniu szczegółowego postępowania wyjaśniającego na okoliczność sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego - do wniosku o nierzetelności złożenia tegoż oświadczenia. W obu wskazanych wnioskach skarżący podaje, że nie posiada żadnego majątku, utrzymuje się z pomocy rodziny według wniosku z dnia 7 maja 2013r.- 300 zł, według wniosku z dnia 22 stycznia 2015r.- 400 zł, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie stać go na pokrycie kosztów postępowania i profesjonalnego pełnomocnika. Tożsamość tychże wniosków aktualnym czyni stawiane przez sąd w postanowieniu z dnia 18 sierpnia 2014r. (o cofnięciu prawa pomocy) zarzuty nierzetelności złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie majątkowym i sytuacji finansowej. Jest to tym bardziej uzasadnione, że skarżący nie podnosi w obecnym wniosku, że jego sytuacja uległa pogorszeniu w stosunku do wynikającej z podawanej w zakwestionowanych przez sąd nierzetelnych wcześniejszych oświadczeniach skarżącego. Oświadczenie to sąd również uznaje za nierzetelne, przede wszystkim dlatego, iż jest nieprawdopodobne by dorosły w wieku aktywności zawodowej młody mężczyzna nie posiadał żadnych własnych środków utrzymania. Jest to nieprawdopodobne tym bardziej, że deklarowana przez skarżącego rzekoma pomoc rodziny w wysokości 400 brutto zł nie jest kwota wystarczającą na utrzymanie skarżącego. Kwota ta jest nie tylko poniżej tzw. minimum socjalnego, ale nawet poniżej minimum egzystencji. Według ostatnich (najnowszych) publikowanych przez IPiSS danych minimum socjalne na wrzesień 2014r. dla jednoosobowego gospodarstwa, a takim jest według oświadczenia skarżącego jego gospodarstwo domowe (pracownicze), wynosiło 1058,44, zaś minimum egzystencji na 2013r. – 541,91 zł. Przy takiej wysokości środków na utrzymanie skarżący jako młody człowiek nie byłby w stanie zaspokoić konieczne środki na zapewnienie najniższego nawet poziomu biologicznego funkcjonowania człowieka. Nie byłby zatem w stanie zapewnić prawidłowego funkcjonowania swojego organizmu. Jak bowiem podaje IPiSS na oficjalnej stronie internetowej zakres i poziom zaspakajanych potrzeb na poziomie minimum socjalnego winny zapewnić takie warunki, aby umożliwić reprodukcję jego sił życiowych człowieka, wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych w czasie pracy, nauki i wypoczynku. Minimum socjalne oznacza zaspokajanie potrzeb konsumpcyjnych na relatywnie niskim poziomie, ale uwzględniającym zalecenia nauki (np. w zakresie wyżywienia), odpowiadającym powszechnie przyjmowanym normom obyczajowym i kulturowym (rekreacja, uczestnictwo w kulturze) oraz obowiązującym normom prawnym (m.in. w zakresie oświaty, ochrony zdrowia). Minimum socjalne jest kategorią wyznaczającą próg, poniżej którego istnieje obszar niedostatku czy ubóstwa: stanowi górną granicę tego obszaru. Z kolei minimum egzystencji, zwane także minimum biologicznym, wyznacza według IPiSS poziom zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych, poniżej którego występuje biologiczne zagrożenie życia i rozwoju psychofizycznego człowieka. Zaspakajanie potrzeb na tym poziomie i w zakresie rzeczowym umożliwia jedynie przeżycie. Oznacza to, że kategoria ta może być uznana za dolną granicę obszaru ubóstwa. Z tego względu danie wiary złożonemu przez skarżącego w dniu 22 stycznia 2015r., jak i poprzednich wnioskach oświadczeniach, byłoby sprzeczne z dotychczasową wiedzą medyczną. Wykazane przez skarżącego środki musiałyby oznaczać, ze skarżący żyje poniżej przyjmowanego progu biologicznego zagrożenia życia i rozwoju psychicznego człowieka, a więc progu poniżej którego nie jest możliwe zapewnienie funkcji życiowych organizmu człowieka. Co istotniejsze zaspokojenie potrzeb na poziomie minimum egzystencji i w zakresie rzeczowym umożliwia – jak podaje IPiSS – jedynie przeżycie, wyznaczając tym samym dolną granicę ubóstwa. Tymczasem skarżący wykazuje środki w wysokości nie pozwalającej nawet na przeżycie, tj. poniżej biologicznego zagrożenia życia i rozwoju psychicznego człowieka. A deklarację w tym zakresie składa będąc młodym, zdrowym, pełnym aktywności człowiekiem. Z przeprowadzonego przez sąd postępowania wyjaśniającego wynika natomiast, że skarżący odbywał szkolenie wojskowe, z tytułu którego otrzymywał żołd adekwatny do utraconego zarobku (zob. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 18 sierpnia 2014r.). Jednocześnie skarżący nie wskazał, że korzysta z pomocy społecznej, do czego uprawniałaby go wysokość deklarowanych środków utrzymania. Natomiast ze złożonych do akt sądowych dokumentów wynika, że nie korzysta z tej pomocy. Skarżący – podając, że nie ma żadnego majątku – jednocześnie nie wyjaśnia we wniosku okoliczności zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych, z czym wiążą się dodatkowe koszty utrzymania, nie powołuje się w szczególności na okoliczność bezdomności. Natomiast sądowi jest wiadome z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, że korzysta jak deklarował wcześniej z użyczonego mieszkania. Nie logiczne też jest posiadanie rachunków bankowych przez osobę nie mającą dochodów, z czym przecież też wiążą się koszty utrzymania tychże rachunków. Także swoją dotychczasową postawą skarżący dał sądowi niejednokrotnie podstaw faktycznych do zakwestionowania rzetelności składanych przez niego oświadczeń o sytuacji majątkowej i finansowej, jak i szczególnej ostrożnej i wnikliwej oceny składanych przez niego wszak pod groźbą odpowiedzialności karnej oświadczeń. Nawet bowiem świadomość odpowiedzialności karnej za fałszywe (nierzetelne) składanie oświadczeń nie stanowiła dla skarżącego żadnej bariery (nawet moralnej) do podania nierzetelnych danych o swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Okoliczność ta skutkowała cofnięciem skarżącemu prawa pomocy. Po pierwsze, jak wynika ze zgromadzonych przez sąd dowodów skarżący zataił fakt prowadzenia przynoszącej dochód działalności gospodarczej, użytkowania lokalu mieszkalnego nr [...] w Łodzi przy ul. A 52 i ponoszenia z tego tytułu wydatków eksploatacyjnych w wysokości 288,80 zł, odbywał służbę przygotowawczą w związku z czym otrzymał uposażenie w kwocie 840 zł, nie podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochód z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, zaś Prezydenta Miasta Ł. przejął obowiązek pokrywania należności mieszkaniowych za okres odbywania służby (zob. podjęte w tej sprawie przez WSA w Łodzi postanowienie z dnia 18 sierpnia 2014r.). Po drugie, rozpoznając merytorycznie skargę skarżącego sąd powziął wiadomość o tym, że skarżący – co wskazano w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 marca 2014r. - posłużył się sfałszowanym dokumentem egzaminacyjnym, na mocy którego został dopuszczony do egzaminu licencjackiego i w jego wyniku uzyskał tytuł licencjata, został skazany prawomocnym wyrokiem sądowym za posłużenie się takim dokumentem, a organy poszczególnych uczelni wznowiły szereg postępowanie celem wzruszenia decyzji przyznającej tytuł licencjata, przyjęcia na studia magisterskie itp. Już tylko ta okoliczność podważa wiarygodność skarżącego. Postawa skarżącego – pomijając że wypełnia przesłanki odpowiedzialności karnej z tytułu składania pod groźbą tej odpowiedzialności fałszywych oświadczeń - jest wysoce niemoralna, biorąc pod uwagę, iż koszty postępowania skarżącego w istocie musieliby sfinansować pozostali obywatele kraju i to w sytuacji gdy nie budzi wątpliwości, iż sytuacja majątkowa skarżącego nie jest tak zła jak wskazuje w swoich wnioskach. Uzasadnia to wniosek, że skarżący nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Skarżący w złożonych wnioskach o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej w sposób rzetelny i prawdziwy, co uzasadnia na podstawie art. 246 p.p.s.a. odmowę przyznania mu prawa pomocy.

Postawę skarżącego i jego stosunek do obowiązującego porządku prawnego, reguł współżycia społecznego charakteryzuje również świadome utrudnianie zakończenia postępowania w tej sprawie poprzez nadużywania prawa do składania wniosków o przyznanie prawa pomocy, powielanie tychże wniosków niemalże identycznych co do treści w sytuacji, gdy przeprowadzone przez sąd z urzędu postępowanie wyjaśniające potwierdziło nierzetelność podawanych przez skarżącego danych, skarżącemu prawomocnie cofnięto przyznane pierwotnie prawo pomocy, zaś kwestia kosztów sądowych była też przedmiotem oceny sądów obu instancji.

Z tych przyczyn podjęte rozstrzygnięcie nie może być oceniane jako pozbawienie skarżącego konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu, a tym samym realizacji uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z cytowanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481, postanowienie NSA z dnia 7 października 2014r., I OZ 838/14). W niniejszej sprawie dostęp do sądu nie został skarżącemu ograniczony, gdyż sąd – kierując się przesłankami przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określonymi w ustawie – uznał, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, zwłaszcza uwzględniając ich wysokość – 100 zł.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 247 i art. 246 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

d.j.