Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1906/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83  ; art 145 § 1 pkt 1 lit c. ppsa
journal: Dz.U. 2001 nr 72 poz 748
law: Ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Anna Mierzejewska, Protokolant specjalista Wiesława Jesiotr, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. sprawy ze skargi J. K. i J. K. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. K. z dnia [...] marca 2015 r., stosując art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 748 ze zm.), odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletnich dzieci: J. K. i J. K..

W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ww. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania.

Organ zaznaczył, że powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego rodzaju świadczenia.

Wskazał również, że renta rodzina jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych warunków przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny osoby zmarłej.

Z akt rentowych wynika, że udokumentowano jedynie 3 lata, 1 miesiąc i 26 dni łącznego okresu ubezpieczenia ojca małoletnich dzieci – L. M., który zmarł w wieku [...] lat. W latach 2003 - 2007, 2007 - 2011, 2011 - 2013 nie został w stosunku do wymienionego udowodniony żaden okres zatrudnienia ani innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Organ zaznaczył, iż w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec ojca dzieci nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Nie istniały zatem, w tym czasie, przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

Końcowo organ wskazał, iż w niniejszej sprawie ocenie podlegała również sytuacja materialna małoletnich dzieci, lecz nie stanowi ona jedynego kryterium przesadzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. K. wskazała, iż w jej ocenie ojciec małoletnich dzieci był ubezpieczony i spełniał wszystkie warunki wynikające z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Podkreśliła, iż sytuacja materialna jej rodziny jest bardzo trudna. Wskazała, iż pracuje na umowę zlecenia uzyskując wynagrodzenie w wysokości ok. 500 zł miesięcznie. Otrzymuje również zasiłek rodzinny w kwocie 552 zł. Miesięczny dochód na jednego członka rodziny wynosi ok. 350 zł, zaś koszty utrzymania obejmują: czynsz - 280 zł, energię elektryczną - 200 zł, gaz - 54 zł. Uzyskiwany dochód pozwala jedynie na utrzymanie mieszkania, brak jest natomiast środków na zaspokojenie codziennych potrzeb, a także na pokrycie wydatków związanych z uczęszczaniem dzieci do szkoły.

Decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, iż po ponownym rozpatrzeniu wniosku nie stwierdzono istnienia przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy.

Organ podniósł, iż w sprawach świadczeń w drodze wyjątku istotne są przyczyny niespełnienia wymogów do uzyskania uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu.

Organ wskazał, iż z akt sprawy wynika, iż w okresach od [...] września 2003 r. do [...] sierpnia 2007 r., od [...] października 2007 r. do [...] października 2011 r. i od [...] listopada 2011 r. do [...] lipca 2013 r. ojciec dzieci nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Analiza przebiegu ubezpieczenia prowadzi do wniosku, że niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem wobec ojca dzieci w wyżej wymienionych okresach nie była orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiałyby kontynuowanie zatrudnienia, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

Organ zauważył, iż Oddział ZUS w [...] nie uwzględnił w stażu pracy ojca dzieci okresu zatrudnienia od dnia [...] sierpnia 2004 r. do [...] dnia marca 2005r., bowiem ustalono, iż umowa o pracę za ww. okres zawarta została przez ojca dzieci dla pozoru i miała na celu uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Końcowo organ wskazał, iż przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Podnoszone trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z przepisu art. 83 ustawy nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015 r. M. K. - przedstawiciel ustawowy małoletnich: J. K. i J. K. wniosła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z powodu naruszenia art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Ponownie wskazała, iż - w jej ocenie - ojciec małoletnich dzieci spełniał wszystkie warunki wynikające z powołanego przepisu, uprawniające do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Zaznaczyła, że ww. pracował w firmie [...] od lutego 2009 r. do grudnia 2013r.

Podkreśliła, iż sytuacja finansowa jej rodziny jest bardzo trudna, uzyskiwane dochody nie pozwalają bowiem na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych małoletnich dzieci, w szczególności związanych z rozwojem edukacyjnym.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015, poz. 748 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Podkreślenia wymaga, iż świadczenie w drodze wyjątku nie ma charakteru roszczeniowego, jest finansowane z budżetu państwa, a jego przyznanie następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego. Możliwość orzekania według uznania administracyjnego nie oznacza pozostawienia Prezesowi ZUS całkowitej swobody w tym zakresie. Z przepisu art. 83 ust. 1 ww. ustawy wynikają przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego, przy czym dopiero łączne spełnienie wszystkich przesłanek może stanowić podstawę przyznania przedmiotowego świadczenia.

Zgodnie z art. 124 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w postępowaniach w sprawach o świadczenia w drodze wyjątku Prezes ZUS ma obowiązek stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach Prezes ZUS jest zatem związany rygorami procedury administracyjnej w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Przede wszystkim organ jest zobligowany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ustalenie okoliczności faktycznych jest bowiem zawsze zagadnieniem kluczowym i pierwszoplanowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego. Zaznaczenia wymaga, że zakres materiału dowodowego, niezbędnego do rozstrzygnięcia, wynika z treści żądania strony. Wprawdzie, w przypadku postępowania wszczętego na wniosek, to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, jednakże, jeżeli twierdzenia strony są ogólnikowe bądź niepełne, to obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i doprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero wówczas, gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności i organ nie jest w stanie uzupełnić materiału dowodowego, można z niego wywieść wnioski negatywne dla strony. Prowadząc postępowanie administracyjne organ winien zatem realizować zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.) oraz zasadę dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a związku z tym winien wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz starannie uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji administracyjnej wydanej w oparciu o uznanie administracyjne, co należy podkreślić, ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zasada ta stanowi, iż organy administracji publicznej powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwianiu sprawy. Zasada ta powinna być realizowana we wszystkich stadiach postępowania tak, aby strona rozumiała przesłanki faktyczne i prawne, jakimi kieruje się organ wykonując lub odmawiając wykonania określonych czynności.

W niniejszej sprawie Prezes ZUS uchybił wskazanym obowiązkom procesowym poprzez niewyczerpujące i mało wnikliwe rozpatrzenie materiału dowodowego. Okoliczności sprawy nie zostały należycie zbadane i rozważone, zwłaszcza w aspekcie przesłanki "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zaskarżona decyzja została więc wydana co najmniej przedwcześnie, bez wyjaśnienia i rozważenia okoliczności, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Z akt sprawy wynika, że J. K. oraz J. K. są małoletnimi dziećmi zmarłego L. M., który podlegał ubezpieczeniu społecznemu. Są więc pozostałymi po nim członkami rodziny i ze względu na wiek nie mogą podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Nie jest również kwestionowane, że ww. nie posiadają niezbędnych środków utrzymania, bowiem na jedną osobę w rodzinie przypada miesięcznie kwota 350 zł brutto, która jest niższa od najniższej emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynoszącej w dacie orzekania przez organ 880,45 zł brutto. Powyższa kwota wynika z treści art. 85 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w brzmieniu nadanym art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 1682), która weszła w życie z dniem 1 marca 2015 r. (art. 12 ustawy zmieniającej).

W tym stanie rzeczy konieczne było poczynienie przez organ niezbędnych ustaleń oraz poddanie stanu faktycznego sprawy wnikliwej ocenie, czy zmarły ojciec dzieci nie nabył świadczenia w zwykłym trybie na skutek "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, za szczególną okoliczność na potrzeby stosowania ww. przepisu uznaje się zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków, przy czym owo zdarzenie bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2001 r., sygn. akt II SA 3191/00, publ. LEX nr 537884).

Kategoria "szczególnych okoliczności" jest klauzulą generalną, której stosowanie ma charakter ocenny i indywidualny. Posługując się tym zwrotem ustawodawca daje pewną swobodę w kwalifikowaniu stanów faktycznych pod tymże kątem, co dodatkowo podkreśla cel omawianej regulacji. Chodzi tu o taki przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, który mieści się w zakresie semantycznym pojęcia "szczególnych okoliczności", a więc zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy.

Zaznaczyć należy, że szczególne okoliczności to nie tylko zdarzenia o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które czynią daną osobę nieatrakcyjną na rynku pracy, pozostającą poza kręgiem zainteresowania pracodawców. Przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie może być - jak czyni to organ - interpretowany jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi przecież możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2003 r., sygn. akt II SA 3594/02, publ. LEX nr 142639).

Podejmując zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organ wskazał, że w okresach od [...] dnia września 2003 r. do dnia [...] sierpnia 2007 r., od dnia [...] października 2007 r. do dnia [...] października 2011 r. i od dnia [...] listopada 2011 r. do dnia [...] lipca 2013 r. ojciec dzieci nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Stwierdził przy tym, że w ww. okresach przerw w zatrudnieniu wobec ojca dzieci nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Na tej podstawie organ przyjął, iż nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiałyby wymienionemu kontynuowanie zatrudnienia.

Powyższa konstatacja organu pozostaje jednak co najmniej przedwczesna, jako że nie została poparta argumentacją podlegającą weryfikacji na tle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jakkolwiek bowiem z akt sprawy wynika, że L. M. zmarł tragicznie w wieku [...] lat (w wyniku utonięcia), to brak jest jakichkolwiek informacji na temat stanu zdrowia wymienionego w latach poprzednich, wskazanych przez organ jako przerwy w wykonywaniu zatrudnienia w okresie dziesięciu lat poprzedzających zgon. Nie można zatem stwierdzić jakie okoliczności były w istocie powodem niepodejmowania zatrudnienia przez ojca dzieci, a mianowicie, czy były to przyczyny zdrowotne, czy też ewentualnie inne obiektywne i niezależne od jego woli zdarzenia, które mogły ograniczać a nawet uniemożliwiać jego aktywność zawodową.

Wprawdzie organ podał przyczynę, dla której częściowo nie zaliczono do stażu pracy zmarłego ojca dzieci zatrudnienia w firmie [...], jednak dotyczy to wyłącznie okresu od dnia [...] sierpnia 2004 r. do dnia [...] marca 2005 r., nie zaś pozostałych okresów w dziesięcioleciu poprzedzającym datę zgonu wymienionego.

Zatem w celu dopełnienia obowiązków wynikających z przepisów postępowania administracyjnego Prezes ZUS winien usunąć wątpliwości dotyczące ww. okoliczności faktycznych i podjąć kroki w celu wykazania - w oparciu o ewentualną dokumentację medyczną, a także w oparciu o wyjaśnienia matki małoletnich dzieci, ewentualnie wyjaśnienia matki L. M. - jak przedstawiał się stan jego zdrowia przed datą zgonu oraz czy kwestie z tym związane mogły stanowić przeszkodę (ograniczenie) w podejmowaniu zatrudnienia. Są to okoliczności przemawiające za koniecznością poczynienia przez organ dodatkowych ustaleń w kontekście "szczególnych okoliczności" o których mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, czego dotychczas w sposób wyczerpujący nie uczyniono.

Podkreślenia przy tym wymaga, że w świetle art. 7 k.p.a. nie można uwolnić organu od obowiązku podejmowania także z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Obowiązek taki ciąży na organie w sprawach z zakresu szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona nie jest w stanie sama w sposób należyty bronić swoich interesów. W niniejszej sprawie organ mógł podjąć czynności procesowe w celu wyjaśnienia - wskazanych powyżej - istotnych okoliczności sprawy, które mogły mieć wpływ na ocenę zachowań ojca małoletnich dzieci poprzedzających zgon. Dopiero ewentualny brak wykazania przez wskazane wyżej osoby konkretnych okoliczności, a w konsekwencji brak możliwości uzupełnienia materiału dowodowego przez organ, będzie podstawą do podjęcia negatywnego rozstrzygnięcia w sprawie.

Podkreślenia również wymaga, że z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. wynika, iż powodem nieuzyskania przez małoletnie dzieci renty rodzinnej po zmarłym L. M. był brak wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed dniem powstania niezdolności do pracy, który dla ww. wynosił 4 lata (art. 57 ust. 1, art. 58 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Z ustaleń organu wynika, że względem ojca małoletnich dzieci udokumentowano 3 lata, 1 miesiąc i 26 dni okresów składkowych i nieskładkowych, przy czym śmierć ww. nastąpiła w trakcie podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym z tytułu zatrudnienia. Okoliczność tę potwierdza świadectwo pracy wystawione w dniu [...] sierpnia 2013 r. przez firmę [...] z siedzibą w [...], z którego wynika, że L. M. był zatrudniony od dnia [...] sierpnia 2013 r. do dnia [...] sierpnia 2013 r., zaś rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło na podstawie art. 63 § 1 Kodeksu Pracy (na skutek śmierci pracownika).

Nie można zatem wykluczyć, iż posiadając stałe zatrudnienie, na przestrzeni kolejnych lat zmarły ojciec małoletnich dzieci mógłby wypracować wymagany okres do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Biorąc pod uwagę młody wiek wymienionego można przyjąć, iż gdyby nie nagły, tragiczny zgon, pozostawałby on nadal w zatrudnieniu i mógłby uzyskać prawo do świadczenia na zasadach ogólnych.

Okoliczność ta nie była w ogóle przedmiotem rozważań i oceny organu w kontekście ww. przesłanki "szczególnych okoliczności", pomimo tego, iż miała ona charakter obiektywny, nieprzewidywalny i zaistniała w momencie poprzedzonym okresem zatrudnienia objętym ubezpieczeniem. Okoliczność ta niewątpliwie wymaga rozważenia przez organ, w sytuacji gdy na wymagane 4 lata okresu składkowego i nieskładkowego w stosunku do ww. udokumentowano ponad 3 lata wymaganego okresu ubezpieczenia. Można zatem domniemywać, iż gdyby nie nagły zgon, ojciec dzieci byłby w stanie wypracować wymagany okres do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych.

Konkludując Sąd stwierdza, iż Prezes ZUS, nie podejmując w rozpatrywanej sprawie niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia i rozważenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy w kontekście zaistnienia "szczególnych okoliczności" uniemożliwiających ojcu małoletnich dzieci spełnienie warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym, dopuścił się naruszenia wskazanych powyżej reguł procesowych.

Rozpatrując sprawę ponownie Prezes ZUS dopełni obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez umożliwienie M. K., przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ zwróci się do ww. o wyjaśnienie kwestii stanu zdrowia zmarłego L. M. w okresach pozostawania poza ubezpieczeniem, a także o przesłanie ewentualnej dokumentacji medycznej dotyczącej tej kwestii. Organ rozważy również wystąpienie do matki L. M. w celu uzyskania dodatkowych wyjaśnień w sprawie (z akt sprawy wynika, że o przyczynie śmierci wymienionego M. K. powzięła wiadomość od jego matki). Następnie organ ponownie przeanalizuje cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w kontekście wystąpienia przesłanki "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych uwzględniając okoliczność, iż w dacie zgonu ojciec dzieci pozostawał w trakcie podlegania ubezpieczeniu z tytułu zatrudnienia. Swe stanowisko w sprawie organ należycie uzasadni czyniąc zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.