Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 745/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c i art. 135
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust 1, 3, 3a i art. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par 3 ust 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Dnia 14 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant Sekretarz sądowy Blanka Kuźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 roku sprawy ze skargi S. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z [...] roku, sprostowaną postanowieniem z [...] roku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 1, ust. 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, ze zm.; dalej jako: "u.s.u.s.") oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej: "rozporządzeniem") odmówił S. K. umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 109.972,23 zł, w tym:

a) ubezpieczenia społeczne - za okresy od maja 2004 r. do lipca 2004 r. i od lutego 2005 r. do września 2010 r. w łącznej kwocie 75.579,52 zł, w tym z tytułu: składek-35.125,92 zł, odsetek liczonych na 28 maja 2018 r. - 39.278,00 zł, dodatkowej opłaty - 1.070,00 zł, kosztów upomnienia - 105,60 zł;

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okresy od maja 2004 r. do lipca 2004 r. i od lutego 2005 r. do września 2010 r. w łącznej kwocie 29.138,67 zł, w tym z tytułu: składek-13.728,07 zł, odsetek liczonych na 28 maja 2018 r. - 14.955,00 zł, dodatkowej opłaty - 350,00 zł, kosztów upomnienia -105,60 zł;

c) Fundusz Pracy - za okres od września 2005 r. do września 2010 r. w łącznej kwocie 5.254,04 zł, w tym z tytułu: składek - 2.473,44 zł, odsetek liczonych na 28 maja 2018 r. - 2.595,00 zł, dodatkowej opłaty - 80,00 zł, kosztów upomnienia -105,60 zł.

- wraz z kosztami egzekucyjnymi w łącznej wysokości 3.074,30 zł.

W uzasadnieniu organ przedstawiając stan faktyczny i prawny wskazał, że wnioskiem z [...] r. S. K. na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek, wystąpił o umorzenie zadłużenia z tytułu składek ZUS. Skarżący podniósł, iż wniosek o umorzenie zadłużenia składał do ZUS wielokrotnie - niestety ZUS nie uwzględnił jego argumentów dotyczących "kryzysowej" sytuacji życiowej, mieszkaniowej i zdrowotnej, co uzasadnił tym, że nie przedłożył żadnego materiału dowodowego. Ponadto wnioskodawca -odnosząc się do wyroku z [...] r., w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że nie wyjaśnił dokładnie swojej sytuacji materialnej, mieszkaniowej i dochodowej oraz, że nie przedstawił odpowiednich dokumentów, podkreślił, że będąc osobą chorą, bezdomną i bez pracy, osobą niepewną przeżycia dnia następnego, nie był w stanie skompletować dokumentów potwierdzających koszty wyżywienia, leczenia czy mieszkania. Ponadto jest osobą przewlekle chorą od wielu lat i ma orzeczony II stopień niepełnosprawności. Jest osobą cierpiącą na: cukrzycę z wieloma powikłaniami, chorobę dróg żółciowych, przewlekłe zapalenie trzustki, nawracającą kamicę przewodową, chorą wątrobę, przewlekłe zapalenie oskrzeli oraz błony śluzowej żołądka, nadciśnienie oraz z powodu torbieli nerki i złamanych blaszek kręgosłupa. Musi dokonywać pomiaru cukru i wstrzykiwać sobie insulinę 4 razy dziennie oraz spożywać odpowiedni posiłek w określonych godzinach. Podał, że badania USG wskazują na konieczność przeprowadzenia następnej operacji, na którą ma skierowanie, z którym zwleka, ponieważ próbuje utrzymać zdobytą z wielkim trudem pracę. Wnioskodawca wyjaśnił nadto, że obecna sytuacja materialna i mieszkaniowa zmieniła się na tyle, że ma pracę i wynajęte mieszkanie, za pracę otrzymuje "minimalne wynagrodzenie", które pozwala mu zakup leków (około 500,00 zł miesięcznie), biletu okresowego na dojazdy do pracy (około 30,00 zł miesięcznie), karty telefonicznej (30,00 zł miesięcznie) oraz dietetycznego jedzenia za pozostałą kwotę. Ponadto wnioskodawca podkreślił, że obecne dochody, po wielu kryzysowych latach, pozwalają mu jedynie na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych na zasadzie minimum egzystencji i nie jest w stanie spłacić zadłużenia, bo z racji wieku i stanu zdrowia nie ma możliwości zarobienia pieniędzy wystarczających na spłatę zadłużenia. Podawane przez organ minimum socjalne dotyczy osób zdrowych - nie uwzględnia natomiast wydatków na leczenie osób chorych. S. K. podniósł, że z uwagi na sytuację materialną, mieszkaniową i zdrowotną w jego przypadku w całości zachodzą przesłanki zdefiniowane w "art. 3 ust. 1 i 3" rozporządzenia.

Organ wskazał, że wnioskodawca do wniosku załączył kserokopię umowy

o pracę z [...] r., kserokopię umowy najmu pokoju z [...] r., kserokopię dowodu zakupu telekarty za kwotę 30,00 zł, kserokopię dowodu zakupu "biletu specjalnego 2-ZPCH Strefa 1" za kwotę 101,20 zł, kserokopię paragonu fiskalnego za zakup obuwia sportowego jogg za kwotę 49,99 zł i reklamówki małej

za 0,25 zł, kserokopię faktury VAT nr [...] z [...] r., za zakup leków i za opłatę recyklingową za łączną kwotę 121,62 zł, kserokopię faktury VAT nr [...] za zakup leków za kwotę 29,90 zł, kserokopię faktury VAT nr [...] z [...] r., za zakup leków za kwotę 322,90 zł, kserokopię faktury VAT nr [...] za zakup leków za kwotę 52,14 zł, kserokopię faktury VAT nr [...] za zakup leków za kwotę 17,89 zł, kserokopię faktury VAT nr [...] za zakup leków za kwotę 22,90 zł, kserokopię faktury VAT nr [...] za zakup leków za kwotę 29,90 zł, kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] r., kserokopię książeczki chorego na cukrzycę, kserokopię karty informacyjnej leczenia w A sp. z o.o. z [...] r., kserokopię karty informacyjnej z [...] r., kserokopię karty informacyjnej z [...] r., kserokopię karty informacyjnej z [...] r., kserokopię karty informacyjnej z [...] r., kserokopię karty informacyjnej z [...] r. oraz kserokopię karty informacyjnej z [...] r.

Natomiast 20 czerwca 2018 r. i 2 lipca 2018 r. do ZUS wpłynęły dokumenty takie jak: oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z [...] r., kserokopia zaświadczenia o zatrudnieniu z [...] r., kserokopia zaświadczenia o przychodach z [...] r., kserokopia potwierdzenia wykonania przelewu - duplikat z [...] r., kserokopia potwierdzenia wykonania przelewu - duplikat z [...] r., ponownie kserokopia dowodu zakupu "biletu specjalnego 2-ZPCH Strefa 1" za kwotę 101,20 zł, kserokopia faktury VAT nr [...] wydanej [...] r. wraz z dowodem zapłaty za fakturę, kserokopia faktury VAT nr [...] za zakup leków i za opłatę nocną za łączną kwotę 71,71 zł, kserokopia faktury VAT nr [...] za zakup leków za kwotę 42,88 zł, kserokopia faktury VAT nr [...] za zakup leków za kwotę 283,42 zł, kserokopia faktury VAT nr [...] za zakup leków za kwotę 102,86 zł, kserokopia skierowania do szpitala z [...] r., ponownie kserokopia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] r., kserokopia skierowania do szpitala z [...] r., kserokopia faktury VAT nr [...] z [...] r. za zakup leków za kwotę 56,63 zł, kserokopia faktury VAT nr [...] z [...] r. za zakup leków za kwotę 62,88 zł, pismo z [...] r., w którym wnioskodawca wskazał, że: "po raz kolejny lekarz zwrócił mu uwagę, że operacja jest konieczna, bo każdy dzień i każda godzina jest zagrożeniem dla jego życia" oraz, że "nie ma jednak pewności, czy po operacji będzie w stanie dalej pracować lub czy pracodawca zechce go dalej zatrudniać".

Celem rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku, ZUS przeprowadził z urzędu dodatkowe postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalił, iż zgodnie z danymi zewidencjonowanymi w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS, S. K. zgłosił prowadzenie działalności gospodarczej w okresie od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do [...] r. Aktualnie, od dnia [...] r., jest zgłoszony do ubezpieczeń z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę i podstawę wymiaru składek z tego tytułu za luty 2018 r. stanowiła kwota "0,00 zł", za marzec 2018 r. stanowiła kwota 2.268,00 zł brutto, co daje 1.646,92 zł netto, za kwiecień 2018 r. stanowiła kwota 2.233,60 zł brutto, co daje 1.622,91 zł netto, a za maj 2018 r. stanowiła kwota 2.247,00 zł brutto, co daje 1.632,43 zł netto.

W odniesieniu do podejmowanych dotychczas czynności egzekucyjnych organ wskazał, iż należności z tytułu nieopłaconych składek na:

- ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od maja 2004 r. do lipca 2004 r. i od lutego 2005 r. do czerwca 2006 r., 29 września 2006 r., zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora II Oddziału ZUS w Ł., skierowanym do rachunku bankowego w PKO BP S.A. Z uwagi na brak rachunku, 16 listopada 2006 r. tytuły wykonawcze obejmujące ww. należności zostały przekazane do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – P. celem dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego,

- ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od lipca 2006 r. do września 2007 r., w okresie od [...] r. do [...] r., zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – P.. Z uwagi na zmianę adresu zameldowania wnioskodawcy, 17 października 2008 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – P. zwrócił tytuły wykonawcze obejmujące ww. należności celem przekazania ich zgodnie z właściwością miejscową do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.- G., celem dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego,

- ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 2004 r. do lipca 2004 r. i od lutego 2005 r. do września 2007 r., natomiast na Fundusz Pracy za okres od września 2005 r. do września 2007 r., [...] r., zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G.. 10 kwietnia 2009 r., Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G. zwrócił tytuły wykonawcze obejmujące ww. należności z uwagi na to, że wnioskodawca nie był zameldowany pod wskazanym adresem.

[...] r. ww. należności zostały objęte przymusowym dochodzeniem prowadzonym przez Dyrektora II Oddziału ZUS w Ł., skierowanym do wynagrodzenia za pracę S. K. w A A. A.. Pismem z [...] r., pracodawca poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową z uwagi na co [...] r., tytuły obejmujące ww. należności przekazano do Komornika Sądowego T. G.. Zarządzeniem

z [...] r. Komornik Sądowy zwrócił przedmiotowe tytuły wykonawcze, ponieważ nie prowadził wobec zobowiązanego żadnego postępowania,

- ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 2004 r. do lipca 2004 r. i od lutego 2005 r. do września 2007 r., natomiast na Fundusz Pracy za okres od września 2005 r. do września 2007 r., [...] r. i [...] r., zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora II Oddziału ZUS w Ł., skierowanym do rachunku bankowego w PKO BP S.A.,

- ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od października 2007 r. do września 2010 r., [...] r., zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora II Oddziału ZUS w Ł., skierowanym do rachunku bankowego w mBank S.A.,

Ponadto organ ustalił, iż wnioskodawca nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów i w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych jako właściciel bądź współwłaściciel nieruchomości. Dodatkowo decyzją z [...] r. nr [...], ZUS odmówił S. K. umorzenia należności z tytułu składek na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551), a decyzją z [...] r., nr [...], ZUS utrzymał w mocy decyzję nr [...] z [...] r., odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na podstawie u.s.u.s. W dniu [...] r., została natomiast wydana decyzja, znak sprawy: [...] (nr wg RWA: [...]), stwierdzającą, że wnioskodawca jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy za okres od października 2007 r. do września 2010 r. - decyzja jest prawomocna od [...] r.

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z [...] r. (prawomocnym od [...] r.), została oddalona skarga S. K. na decyzję ZUS z [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Organ powołując art. 28 ust. 1 u.s.u.s., zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części, a także treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia wskazał, że celem rozstrzygnięcia wniosku skarżącego dokonał analizy aktualnej sytuacji materialno-finansowej wnioskodawcy. Zgodnie z dokumentami załączonymi do przedmiotowego wniosku oraz zewidencjonowanymi w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS ustalił , że wnioskodawca aktualnie jest zgłoszony do ubezpieczeń z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony od [...] r. do [...] r., w pełnym wymiarze czasu pracy. Średnie miesięczne wynagrodzenie z tego tytułu za okres od lutego 2018 r. do maja 2018 r. wynosi 2.249,53 zł brutto, tj. 1.644,09 zł netto - zgodnie z zaświadczeniem z [...] r. Ponadto z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, że wnioskodawca jest stanu wolnego i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka w wynajmowanym pokoju, nie pobiera emerytury, ani renty, nie osiąga dochodów z tytułu wynajmu, produkcji rolnej, prac dorywczych, alimentów i innych, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy, ponosi stałe wydatki związane z leczeniem w miesięcznej wysokości od 500,00 zł do 550,00 zł oraz inne wydatki w miesięcznej wysokości 750,00 zł (w tym wynajem pokoju, migawka, abonament telefoniczny) - koszty wynajmu pokoju wynoszą 650,00 zł miesięcznie, wobec czego wydatki z tytułu zakupu migawki i opłat abonamentu telefonicznego wynoszą 100,00 zł - uznano, że są to wydatki ujęte w minimum socjalnym pod nazwą "transport i łączność", nie posiada zobowiązań pieniężnych wobec innych wierzycieli i wierzytelności, nie posiada domu, mieszkania, gospodarstwa rolnego, innych nieruchomości, praw majątkowych, maszyn, urządzeń, środków transportu i innych składników mienia ruchomego. Reasumując, organ ustalił, że aktualnie miesięczne dochody wnioskodawcy stanowią dochody z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w średniej miesięcznej wysokości 1.644,09 zł netto. Natomiast uwzględniając koszty utrzymania wyszczególnione w koszyku minimum socjalnego wynoszące dla jednoosobowego gospodarstwa domowego (pracowniczego) 1.146,36 zł, jak również biorąc pod uwagę ponoszone przez wnioskodawcę wydatki (nie uwzględnione w koszyku minimum socjalnego) z tytułu opłat za wynajem pokoju w miesięcznej wysokości 650,00 zł oraz związane z leczeniem w miesięcznej wysokości od 500,00 zł do 550,00 zł, organ uznał, że obecna sytuacja finansowa wnioskodawcy jest trudna. Tym samym w przypadku wnioskodawcy zachodzi przesłanka zdefiniowana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

ZUS odmówił jednak umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wskazując, że orzeczenie w stosunku do wnioskodawcy umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie uniemożliwia mu całkowicie i trwale podjęcia zatrudnienia - aktualnie zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że nie wystarczy jedynie wskazanie przez osobę zobowiązaną do zapłaty należności z tytułu składek na uciążliwość i trudności w zapłacie narosłych zobowiązań, gdyż powinna ona liczyć się z koniecznością zapłaty należności, ponieważ należy to do jej obowiązku, a odstąpienie od tego obowiązku ma charakter wyjątkowy. Ponadto organ zaznaczył, że [...] r. wnioskodawca ukończy 65 lat życia i będzie mógł ubiegać się o przyznanie świadczenia emerytalnego. Z załączonej do wniosku dokumentacji medycznej wynika, że wnioskodawca od lat jest osobą przewlekle chorą z uwagi na co do [...] r. został w stosunku do niego orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Biorąc jednak pod uwagę to, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, od [...] r. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i z tego tytułu osiąga dochody, z których mogą być egzekwowane należności z tytułu składek w średniej miesięcznej wysokości około 114,00 zł, orzeczenie w stosunku do wnioskodawcy umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie uniemożliwia mu całkowicie podjęcia pracy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie przedmiotowych należności. Brak jest zatem podstaw do umorzenia zadłużenia w oparciu o przesłanki zdefiniowane w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

Niezależnie od powyższego organ wskazał, że nie kwestionuje stanu zdrowia wnioskodawcy, jednakże sam w sobie nie może on stanowić podstawy umorzenia należności z tytułu składek. Umorzenie należności w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub członka jego rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu, co w przedmiotowej sprawie nie zostało wykazane.

Odnosząc się do podniesionej przez wnioskodawcę okoliczności, że "nie ma pewności, czy po operacji będzie w stanie dalej pracować lub czy pracodawca zechce go dalej zatrudniać", organ wskazał, że w chwili obecnej nie może ona stanowić podstawy umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku brana jest po uwagę aktualna sytuacja zdrowotna i finansowa wnioskodawcy, a nie zdarzenia przyszłe i niepewne. Organ podkreślił przy tym, że obowiązkiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest zabezpieczenie środków finansowych na pokrycie zobowiązań składkowych, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganie dochodów, czy też ponoszenie strat.

Na powyższą decyzję organu S. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, wnosząc o umorzenie należności z tytułu składek ZUS. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 28 ust 1, ust 2, 3 a i 3 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, poprzez niezastosowanie w/wym. przepisów na skutek przyjęcia, że nie zachodzą przesłanki umorzenia należności z tytułu składek ZUS, w sytuacji gdy z materiału dowodowego w sposób jasny wynika, że takie przesłanki istnieją od długiego okresu czasu oraz zostały przez skarżącego udowodnione i wykazane przy pomocy załączonych do wniosku dowodów o umorzenie zadłużenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W dniu [...] roku skarżący złożył pismo procesowe, w którym wskazał, że ZUS pobrał z jego konta bankowego środki pieniężne, które otrzymał w ramach dofinansowania na leki i w efekcie tych działań, pozostał bez środków do życia. Jednocześnie załączył do pisma kartę informacyjną ze szpitala WAM w Ł. oraz ze szpitala klinicznego im. [...] w Ł. z okresu sierpień – październik 2018 roku na potwierdzenie swojego stanu zdrowia i braku możliwości uzyskania wystarczającego dochodu umożliwiającego spłatę zadłużenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018, poz. 1302, ze zm.; dalej: ustawa p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W badanej sprawie istotne znaczenie ma art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną. Uzupełniająco należy dodać, że niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (por. wyrok NSA z 27 lipca 2004 r., sygn. akt OSK 628/04, wyrok NSA z 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1086/11).

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. o odmowie umorzenia S. K. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy w łącznej kwocie 109.972,23 zł.

Rozpoznając sprawę w tak określonym zakresie kognicji, Sąd uznał, że dokonana w przedmiotowej sprawie ocena organu, co do nieistnienia przesłanek do zastosowania uznania administracyjnego, została dokonana pobieżnie, na skutek braku pogłębionej analizy skutków wykonania przez skarżącego istniejącego zobowiązania w jego obecnej sytuacji finansowej i życiowej, w szczególności w kontekście ustalonego stanu zdrowia S. K. i osiąganych przez niego dochodów. Organ w sposób powierzchowny przeanalizował finansowe konsekwencje długotrwałej choroby skarżącego i możliwości osiągania przez niego dochodu, ograniczając się do stwierdzenia, że jego stan zdrowia nie skutkuje spełnieniem przesłanki do umorzenia zaległości, gdyż nie odbija się negatywnie na możliwościach zarobkowych zobowiązanego - a tylko taka sytuacja koresponduje z treścią powoływanej przez stronę normy prawnej § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek.

Przypomnieć należy, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141 poz. 1365).

W art. 28 ust. 1 u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umarzania składek na ubezpieczenie społeczne w całości lub w części, jednak tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2) lub na szczególnych warunkach, w przypadku ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, określonych w rozporządzeniu.

Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność składek, o której mowa w art. 28 ust. 2 tej ustawy zachodzi, gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze,

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacja podatkowa,

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

5. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym,

6. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję,

7. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji,

w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania określone zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.

w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W świetle przepisów rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przytoczone powyżej regulacje wskazują, że decyzja Zakładu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ przy zaistnieniu choćby jednej z przesłanek może, ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 K.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

W takich przypadkach, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów K.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę.

Sąd podkreśla, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów lub nie dokonał ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Jedną z kluczowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby

w ten sposób zrekonstruować stan faktyczny będący podstawą do trafnego zastosowania przepisów prawa. Zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Z kolei w myśl art. 107 § 1 zdanie pierwsze K.p.a., decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia

i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stosownie do § 3 tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno

w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Konieczność właściwego uzasadnienia decyzji wiąże się z zawartą w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania, zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Takim elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia, a zarazem przedstawiającym tok rozumowania organu jest uzasadnienie decyzji, stanowiące jej integralną część. Zasada przekonywania nie zostanie natomiast zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę.

Odnosząc te rozważania do realiów rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że w zaskarżonej decyzji organ nie uwzględnił i nie ocenił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, a naruszenie to może w sposób istotny wpłynąć na wynik sprawy.

Jak wyżej zaznaczono, decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, nie oznacza to jednak, że może być ona dowolna. Z art. 7 k.p.a. stanowiącego o zasadzie praworządności wynika bowiem zobowiązanie organów do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe zatem ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od organu - stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. - wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika oraz zbadanie na tej podstawie, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności określone w powyższych przepisach prawnych. Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności o charakterze uznaniowym (umorzenie bądź odmowa umorzenia).

Użycie w przywołanych przepisach sformułowania "składki mogą być umarzane" należy rozumieć jako sprecyzowanie uprawnienia ZUS do umorzenia składek, z którego wynika przede wszystkim, że w innych sytuacjach ZUS nie ma prawa składek umarzać (por. wyrok NSA z 8 września 2015 r., II GSK 1807/14). Zatem jeśli ZUS ustali, że nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z tytułu składek określona we wskazanych przepisach, to ma obowiązek odmówić umorzenia tych należności, a taka decyzja nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Dopiero w razie stwierdzenia, że w przypadku konkretnego podmiotu ziściły się przesłanki umorzenia, ZUS wydaje decyzję w ramach uznania administracyjnego - o umorzeniu lub o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Podkreślić przy tym należy, że w przypadku wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego ustawodawca nie pozostawił ZUS całkowitej swobody, co do wyboru rozstrzygnięcia, ani też nie zezwolił na dowolność. Wydając decyzję odmowną mimo wykazania przez stronę, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, ZUS - aby uniknąć dowolności decyzji - musi wykazać przyczyny, dla których odmówił umorzenia, a w wywodach tych musi rozważyć zarówno ważny interes osoby zobowiązanej, jak i interes publiczny (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2015 r., II GSK 2757/14).

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie ZUS naruszył przepisy postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust 3 a ustawy, jak i w oparciu o § 3 ust 1 pkt 3 rozporządzenia.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w takim przypadku zostały określone w powołanym wyżej rozporządzeniu. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 tego aktu, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a także w razie przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W orzecznictwie podkreśla się, że celem unormowania zawartego w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017 r., II GSK 1234/15).

W kwestii zastosowania w sprawie regulacji § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia (pkt 2 nie miał bezspornie zastosowania ponieważ strona nie wskazywała na fakt poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia), ZUS prawidłowo ustalił, że skarżący jest osobą przewlekle chorą, ma orzeczony II stopień niepełnosprawności, cierpi na cukrzycę z wieloma powikłaniami, chorobę dróg żółciowych, przewlekłe zapalenie trzustki, nawracającą kamicę przewodową, chorobę wątroby, przewlekłe zapalnie oskrzeli i błony śluzowej żołądka, nadciśnienie. Aktualnie jest zgłoszony do ubezpieczeń z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony od [...] r. do [...] r., w pełnym wymiarze czasu pracy. Średnie miesięczne wynagrodzenie z tego tytułu za okres od lutego 2018 r. do maja 2018 r. wynosi 2.249,53 zł brutto, tj. 1.644,09 zł netto - zgodnie z zaświadczeniem z [...] r. Ponadto z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika również, że wnioskodawca jest stanu wolnego i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka w wynajmowanym pokoju, nie pobiera emerytury, ani renty, nie osiąga dochodów z tytułu wynajmu, produkcji rolnej, prac dorywczych, alimentów i innych, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy, ponosi stałe wydatki związane z leczeniem w miesięcznej wysokości od 500,00 zł do 550,00 zł oraz inne wydatki w miesięcznej wysokości 750,00 zł (wynajem pokoju, migawka, abonament telefoniczny), nie posiada zobowiązań pieniężnych wobec innych wierzycieli i wierzytelności, nie posiada domu, mieszkania, gospodarstwa rolnego, innych nieruchomości, praw majątkowych, maszyn, urządzeń, środków transportu i innych składników mienia ruchomego. Organ prawidłowo ustalił również, że aktualnie miesięczne dochody skarżącego stanowią dochody z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w średniej miesięcznej wysokości 1.644,09 zł netto, natomiast uwzględniając koszty utrzymania wyszczególnione w koszyku minimum socjalnego wynoszące dla jednoosobowego gospodarstwa domowego (pracowniczego) 1.146,36 zł, jak również biorąc pod uwagę ponoszone przez wnioskodawcę wydatki (nieuwzględnione w koszyku minimum socjalnego) z tytułu opłat za wynajem pokoju w miesięcznej wysokości 650,00 zł oraz związane z leczeniem w miesięcznej wysokości od 500,00 zł do 550,00 zł, ZUS słusznie uznał, że obecna sytuacja finansowa S. K. jest trudna i w przypadku skarżącego zachodzi przesłanka zdefiniowana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę nie podzielił natomiast stanowiska ZUS w zakresie, w jakim organ wskazał że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do umorzenia należności w oparciu o przesłankę z § 3 ust 1 pkt 3 rozporządzenia, albowiem ma ona zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub członka jego rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu, co w przedmiotowej sprawie w ocenie organów nie miało miejsca.

Zdaniem Sądu przeprowadzona przez organ w tym zakresie ocena sytuacji zdrowotnej i majątkowej skarżącego jest wadliwa. O ile należało zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż schorzenia, na które cierpi skarżący nie wykluczają możliwości osiągnięcia przez niego dochodu, albowiem jak wynika z materiału dowodowego S. K. osiąga dochody z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, z czego ZUS - mając na uwadze ustaloną przez ten organ trudną sytuację materialną i zdrowotną strony oraz jego ograniczone możliwości płatnicze (m.in. niemożność podjęcia przez niego dodatkowej pracy ze względu na wiek i stan zdrowia) - wyprowadził przekonanie, że - po opłaceniu kosztów związanych z utrzymaniem i leczeniem - strona będzie w stanie spłacić zadłużenie w wysokości 109.972,23 zł. Według Sądu, ZUS nieprawidłowo interpretuje także, że z treści § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wynika, że w przypadku uzyskiwania jakiegokolwiek stałego dochodu przepis ten nie będzie miał zastosowania. Zdaniem Sądu, treść tego przepisu odnosi się wprost do uzyskiwania dochodu, ale takiego, który umożliwia opłacenie należności. Tymczasem organ nie wykazał z czego wywodzi wniosek, iż z uzyskiwanego przez stronę dochodu w wysokości 1.644,09 zł, mogą być egzekwowane należności z tytułu składek w średniej miesięcznej wysokości około 114 zł. W tym zakresie Sąd uznał stanowisko organu za dowolne. Należy bowiem jeszcze raz podkreślić, iż przepis z § 3 ust 1 pkt 3 rozporządzenia przewiduje możliwość umorzenia zaległości wobec ZUS w sytuacji przewlekłej choroby zobowiązanego, pozbawiającej go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ winien zatem w rozpoznawanej sprawie wykazać, że skarżący (będący bezspornie osobą przewlekle chorą) uzyskuje dochody umożliwiające opłacenie należności. Stwierdzenie organu, że skarżący nie wykazał w pełni, że istniejące choroby pozbawiają go możliwości uzyskiwania dochodu nie może być podstawą wniosku o realnych możliwościach uzyskania dochodu umożliwiającego spłatę przez stronę zadłużenia wobec ZUS w kwocie 109.972,23 zł. Organ powinien ocenić, czego nie uczynił, czy w sprawie na dzień złożenia wniosku, w sytuacji materialnej skarżącego, w szczególności wysokości uzyskiwanego przez niego dochodu w wysokości 1644,09 zł istnieją realne możliwości zaspokojenia należności z tytułu składek. W tym zakresie proces decyzyjny organu nie został przeprowadzony prawidłowo i przekonywująco. Organ nie kwestionując okoliczności stanu zdrowia S. K., jak również jego trudnej sytuacji materialnej, nie uzasadnił jak w tym kontekście widzi realną szansę spłaty zadłużenia. Twierdzenia organu pomijają w tym aspekcie wyjaśnienia skarżącego, który w toku postępowania wielokrotnie wyjaśniał, że jego sytuacja materialna, w szczególności otrzymywane przez niego wynagrodzenie pozwala mu jedynie na zakup niektórych leków, biletu okresowego na dojazdy do pracy, karty telefonicznej oraz jedzenia, natomiast nie pozwala mu na spłatę istniejącego zadłużenia. Skarżący jest osobą dysponującą orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i choć jest zatrudniony w pełnym wymierzę czasu pracy, to średnie miesięczne wynagrodzenie z tego tytułu wynosi jedynie 1.644,09 zł. Już tylko proste zestawienie relacji między dochodami i wydatkami skarżącego nie wskazuje na zdolność S. K. do uregulowania zobowiązania z tytułu składek. Jak wynika przy tym z akt sprawy, skarżący nie posiada żadnego majątku, który umożliwiłby zaspokojenie roszczeń względem ZUS. Organ w żadnym zakresie nie wskazał, na czym oparł wniosek o predyspozycjach skarżącego do poprawy swojej sytuacji materialnej, przy jednoczesnym przyjęciu uciążliwości i powagi przedstawionych przez niego kłopotów zdrowotnych, czy też tego, że sytuacja majątkowa strony jest trudna. W świetle przedstawionych okoliczności twierdzenia skarżącego o braku możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego spłatę zadłużenia i poprawy jego sytuacji majątkowej jawią się jako uzasadnione. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że samo nawet prawdopodobieństwo uzyskania dochodów należy uznać za niewystarczające dla celów wykazania możliwości spłaty zadłużenia. Nie chodzi bowiem o wykazania potencjalnej możliwości uzyskania dochodu, ale o uprawdopodobnienie, że z danego źródła, w konkretnym okresie, osoba ta uzyska realne środki pozwalające jej na spłatę zadłużenia. Ocena sytuacji wnioskodawcy wymaga zatem rozważenia, czy sytuacja zdrowotna i majątkowa nie pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Innymi słowami, czy zapłata przez zobowiązanego zaległości w kwocie 109.972,23 zł, przy jednoczesnym osiąganiu dochodu w wysokości 1.644,09 zł i stwierdzonych u niego schorzeniach i inwalidztwie jest możliwa.

Zdaniem Sądu, ZUS nie rozważył ponadto przypadku strony skarżącej w kontekście interesu społecznego. Mianowicie, nie odniósł się do sytuacji, czy w interesie społecznym jest: z jednej strony, egzekwowanie ww. kwoty, która niewątpliwie jest kwotą znaczną w stosunku do możliwości płatniczych skarżącego, związanych nie tylko z wysokością dochodów ale także sytuacją zdrowotną strony, a z drugiej potencjalne wspieranie skarżącego ze środków publicznych (pomocy społecznej), w przypadku, gdy pozostająca do jego dyspozycji kwota (po zajęciu komorniczym) nie będzie wystarczająca do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych strony. Podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej zobowiązanego, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanego. Należy przy tym wziąć pod uwagę, że od kwoty należności głównej naliczane są odsetki, co powoduje dalsze zwiększanie kwoty zobowiązania pomimo ewentualnego wdrożenia egzekucji. Należy przy tym rozważyć, czy sytuacja majątkowa skarżącego, jego stan zdrowia, wiek w połączeniu z wysokością zadłużenia nie prowadzi do sytuacji gdy prowadzenie ewentualnego postępowania egzekucyjnego zobowiązanie nie tylko nie będzie spłacone, ale będzie nadal narastać.

Sąd podziela przy tym stanowisko ZUS, że umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązywanie się przez płatnika z zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie Sądu, stanowiska tego organ nie odniósł jednak w żaden sposób do sytuacji skarżącego

o określonych chorobach, a więc osoby, której wiek i stan zdrowia czynią uzasadnionym przypuszczenie, iż ma niezwykle ograniczone możliwości uzyskania dodatkowych, obok uzyskiwanych w minimalnej wysokości z tytułu wynagrodzenia za pracę, dochodów oraz że sytuacja ta zapewne nie ulegnie poprawie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ przede wszystkim dokona wszechstronnej oceny materiału dowodowego - niezbędnej do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w szczególności odniesienie się do wszystkich okoliczności sprawy z uwzględnieniem uwag zawartych w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności ZUS winien powtórnie ocenić, czy uwzględniając stan majątkowy i sytuację życiową oraz zdrowotną, strona jest w stanie uiścić ciążące na nim należności, bez spowodowania ciężkich dla siebie skutków. Realizując powyższe, ZUS jeszcze raz powinien wziąć wzgląd na przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Dopiero bowiem dokonanie powyższego umożliwi prawidłową ocenę, czy skarżący spełnia przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Dokonując ponownie ustaleń, organ orzekający ma obowiązek działać według zasad wynikających z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. i ocenić wynik postępowania wyjaśniającego w granicach swobodnej oceny dowodów na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego, wysnuwając z zebranego materiału dowodowego logicznie uzasadnione wnioski. Następnie organ winien wydać rozstrzygnięcie w sprawie, mając na uwadze w szczególności art. 107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.

P.K.