Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1146/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 12 ust 4a, art 11a ust 1, art 12 ust 4f i ust 5, art 15 ust 1, 1e, 22 ust 1
journal: Dz.U. 2015 poz 2031
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania  i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2017 r. sprawy ze skargi C. w [...] oraz P. w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017r. [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa, ( dalej organ II instancji, Minister), po rozpatrzeniu odwołania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...], orzekającej o ustaleniu odszkodowania w łącznej wysokości [...] zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w mieście K., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1318 ha, przeznaczonej pod budowę obwodnicy K. i S. na [...] wraz z odcinkiem [...] od węzła B. do węzła K., o powiększeniu tej kwoty o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wydania zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych tj. o kwotę [...] zł, o przyznaniu tak ustalonego odszkodowania na rzecz C. [...] w K. w wysokości [...] zł za udział 10/13 części oraz na rzecz Parafii [...] w K. w wysokości 9 900,21 zł za udział wynoszący 3/13 części oraz o zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna

- uchylam w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...] i orzekł o:

ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł (słownie: trzydzieści jeden tysięcy czterysta dwadzieścia dziewięć złotych 23/100) na rzecz C. [...] w K. za udział 10/13 części w prawie własności nieruchomości przejętej z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, położonej w mieście K., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1318 ha, przeznaczonej pod budowę obwodnicy K. i S. na [...] wraz z odcinkiem [...] od węzła B. do węzła K. oraz na rzecz Parafii [...] w K. w wysokości [...] zł (słownie: dziewięć tysięcy czterysta dwadzieścia osiem złotych 77/100) za udział wynoszący 3/13 części w prawie własności ww. nieruchomości,

odmowie powiększenia ustalonej w pkt. 1 kwoty odszkodowania o 5% wartości z tytułu jej wydania zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych,

zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia wydania niniejszej decyzji.

Stan sprawy był następujący :

Nieruchomość położona w mieście K., obręb [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,1318 ha, decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., znak: [...], o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, zmienioną decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...], została przeznaczona pod budowę obwodnicy K. i S. na [...] wraz z odcinkiem [...] od węzła B. do węzła K.. Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem 2 lutego 2016 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r" znak: [...], Wojewoda [...] orzekł o :

1. ustaleniu odszkodowania w łącznej wysokości [...] zł z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w mieście K., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1318 ha, przeznaczonej pod budowę obwodnicy K. i S. na [...] wraz z odcinkiem [...] od węzła B. do węzła K.,

2. powiększeniu tej kwoty o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wydania zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych tj. o kwotę [...] zł,

3. przyznaniu tak ustalonego odszkodowania na rzecz C. [...] w K. w wysokości [...] zł za udział 10/13 części oraz na rzecz Parafii [...] w K. w wysokości [...] zł za udział wynoszący 3/13 części oraz zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Infrastruktury i Budownictwa wniósł Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, kwestionując zasadność powiększenia ustalonego odszkodowania o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wcześniejszego wydania. Podniesiono, iż istotne w sprawie pismo z dnia 8 stycznia 2016 r. kierowane przez Dyrektora C. [...] w K., działającego również w imieniu Parafii [...] w K., do Biskupa Diecezjalnego z prośbą o wyrażenie zgody na wydanie przedmiotowej nieruchomości oraz pismo z dnia 11 stycznia 2016 r. stanowiące pozytywną odpowiedź Biskupa Diecezjalnego na ww. prośbę, nie zostały przekazane inwestorowi w terminie uzasadniającym powiększenie odszkodowania. O ich treści inwestor dowiedział się w dniu 27 czerwca 2016 r., natomiast organ wojewódzki w maju 2016 r., tj. po otrzymaniu pisma pełnomocnika strony skarżącej z dnia 4 maja 2016 r. Zdaniem skarżącego treść ww. pism jednoznacznie wskazuje, iż mają one charakter "wewnętrznej korespondencji", a wola wydania przedmiotowej nieruchomości nie została w jakikolwiek sposób uzewnętrzniona w terminach wskazanych w art. 18 ust. 1 e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.

Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji orzekł o:

1. ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł (słownie: [...]) na rzecz C. [...] w K. za udział 10/13 części w prawie własności nieruchomości przejętej z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, położonej w mieście K., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1318 ha, przeznaczonej pod budowę obwodnicy K. i S. na [...] wraz z odcinkiem [...] od węzła B. do węzła K. oraz na rzecz Parafii [...] w K. w wysokości [...] zł (słownie: [...]) za udział wynoszący 3/13 części w prawie własności ww. nieruchomości,

2. odmowie powiększenia ustalonej w pkt. 1 kwoty odszkodowania o 5% wartości z tytułu jej wydania zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych,

3. zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia wydania niniejszej decyzji.

Uzasadniając swoje stanowisko, Minister powołał art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 2031 ze zm.), zwanej dalej "specustawą drogową", zgodnie z którym nieruchomości wskazane w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

W myśl art. 18 ust. 1 ww. ustawy wysokość odszkodowania, o którym mowa wart. 12 ust. 4, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości. W myśl art. 134 ust. 3 i 4 ww. ustawy wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia.

W niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa nieruchomości położonej w mieście K.., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1318 ha, stanowi operat szacunkowy sporządzony w dniu 5 marca 2016 r. przez rzeczoznawcę majątkowego O. T. (nr uprawnień [...]). Biegła ustaliła, że nieruchomość podlegająca wycenie położona jest w północno - zachodniej, peryferyjnej części miasta K., w strefie słabo zurbanizowanej. Wyceniana działka stanowi grunt rolny, niezabudowany i została wydzielona z nieruchomości niezabudowanej, w części użytkowanej rolniczo (w uprawie), a w części stanowiącej nieużytkowany wąwóz. Otoczenie przedmiotu wyceny stanowią niezabudowane tereny użytkowane rolniczo.

Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Strefy Zorganizowanej Działalności Inwestycyjnej zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej w K. Nr [...] z dnia [...] września 2008 r. (Dz. Urz. Woj. [...] z 2008 r., Nr [...], poz. [...]) przejęta działka znajdowała się na terenie oznaczonym 41IT - urządzenia infrastruktury technicznej i komunikacji. Jednocześnie w operacie szacunkowym wskazano, że przeznaczenie nieruchomości, bez uwzględnienia ustaleń decyzji jest tożsame z przeznaczeniem wynikającym z celu wywłaszczenia, w związku z powyższym należało zastosować § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny i sporządzania operatu szacunkowego.

Na podstawie analizy zachowań rynku wyróżniono cechy rynkowe nieruchomości i ich wagi mające wpływ na wartość wycenianej działki. Przyjęto następujące cechy: sąsiedztwo (waga - 40%), położenie w terenie (waga - 40%) oraz jakość drogi dojazdowej (waga - 20%).Na potrzeby opisywanej wyceny biegła dokonała analizy kształtowania się cen nieruchomości w okresie od 2014 r. do dnia wyceny z terenu województwa [...]. W okresie analizy, na zdefiniowanym wyżej obszarze rynku, ceny jednostkowe podobnych nieruchomości drogowych mieściły się w przedziale od 25,00 zł/m2 do 40,00 zł/m2. Następnie dokonano opisu nieruchomości przyjętych do porównań z uwzględnieniem przyjętych cech rynkowych. Wartość 1 m2 nieruchomości o przeznaczeniu pod drogi określono na kwotę [...] zł, tym samym wartość nieruchomości została oszacowana na kwotę [...] zł, którą następnie Wojewoda [...] podwyższył o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wcześniejszego wydania.

Dokonując oceny ww. dowodu o wartości nieruchomości Minister Infrastruktury i Budownictwa powołał przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r., Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

Zgodnie z treścią § 36 ust. 4 ww. rozporządzenia w przypadku gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Zgodnie z § 55 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny operatu szacunkowego operat szacunkowy powinien zawierać informacje niezbędne przy dokonywaniu wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, w tym wskazanie podstaw prawnych i uwarunkowań dokonanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawienia toku obliczeń oraz wyniku końcowego. Z kolei w myśl § 56 ust. 1 pkt 7 w operacie szacunkowym przedstawia się sposób dokonania wyceny nieruchomości, w tym analizę i charakterystykę rynku nieruchomości w zakresie dotyczącym celu i sposobu wyceny.

Oceniając operat szacunkowy sporządzony w sprawie w konfrontacji z brzmieniem przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. organ II instancji stwierdził, że nie zawiera on nieprawidłowości, które uniemożliwiałyby dalsze jego wykorzystywanie dla celu ustalenia odszkodowania. Biegła, wobec drogowego przeznaczenia nieruchomości słusznie przyjął metodykę opisaną w § 36 ust. 4 rozporządzenia, tj. wycenił nieruchomość w oparciu o transakcje nieruchomościami o przeznaczeniu drogowym.

Natomiast kwestią sporną na gruncie rozpatrywanej sprawy była dla Ministra Infrastruktury i Budownictwa podniesiona w odwołaniu okoliczność powiększenia ustalonego odszkodowania o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wydania zgodnie z art. 18 ust. 1e specustawy drogowej.

Stosownie do treści ww. art. 18 ust. 1e specustawy drogowej, w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia:

doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17,

1. doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo

w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna

- wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego.

Organ II instancji wskazał, że w świetle art. 18 ust. 1e ww. ustawy, przyznanie odszkodowania powiększonego o 5% jest uzależnione od łącznego spełnienia następujących przesłanek:

1) wydania przez właściciela nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz opróżnienia i wydania lokali i innych pomieszczeń,

2) dokonania powyższych czynności w określonym w art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. terminie.

Dopiero spełnienie wszystkich powyższych warunków uprawnia do powiększenia ustalonego odszkodowania o 5%.

Minister zwrócił uwagę, iż 30-dniowy termin na wydanie nieruchomości przez właściciela biegnie od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu przez wojewodę decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności. Natomiast gdy decyzja ta zostanie wydana bez rygoru natychmiastowej wykonalności, który dopiero w późniejszym terminie zostanie nadany postanowieniem, to 30-dniowy termin na wydanie nieruchomości będzie biegł od dnia doręczenia zawiadomienia o nadaniu tejże decyzji takiego rygoru i tym samym właściciel zyska więcej czasu na udostępnienie nieruchomości. Jednakże w sytuacji, gdy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie otrzymała rygoru natychmiastowej wykonalności w żadnym z wyżej wskazanych trybów lub zawiadomienia o wydaniu decyzji nie zostały wysłane stronom, termin uprawniający do powiększenia odszkodowania o 5% należy liczyć od dnia uzyskania przez taką decyzję waloru ostateczności na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 3 specustawy drogowej.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, zawiadomienie o wydaniu decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r znak: [...], o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, zostało doręczone byłym współwłaścicielom nieruchomości – C. [...] w K. i Parafii [...] w K. w dniu [...] grudnia 2015 r. Stosownie zatem do poczynionych wyżej uwag termin na wydanie przedmiotowej nieruchomości uprawniający do otrzymania odszkodowania powiększonego o 5% wartości nieruchomości upływał z dniem 29 stycznia 2016 r. Przy piśmie z dnia 4 maja 2016 r. proboszcz Parafii [...] przekazał Wojewodzie [...] pismo Dyrektora C. [...] w K. z dnia 8 stycznia 2016 r. skierowane do Biskupa Diecezjalnego, zawierające prośbę o wyrażenie zgody na wydanie przedmiotowej nieruchomości oraz pismo Biskupa Diecezjalnego z dnia 11 stycznia 2016 r. zawierające zgodę na podjęcie wnioskowanej czynności. Mając na uwadze powyższe Wojewoda [...] pismem z dnia 13 maja 2016 r. wystąpił do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o przekazanie dowodów potwierdzających wydanie przedmiotowej nieruchomości w ustawowym terminie. W piśmie z dnia 19 maja 2016 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad poinformował, iż nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających wydanie przedmiotowej nieruchomości. Ponadto w piśmie z dnia 6 lipca 2016 r. wskazano, iż ww. pismo Dyrektora C. [...] w K. z dnia [...] stycznia 2016 r. i pismo Biskupa Diecezjalnego z dnia 11 stycznia 2016 r. nie zostały przekazane Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.

Organ II instancji wskazał, iż czynność zmierzająca do wydania nieruchomości musi być odpowiednio widoczna i rzeczywista. Nie musi być potwierdzona dokumentem, lecz winna być dostatecznie ujawniona w sposób ogólnie przyjęty, a dowodzona może być wszelkimi środkami dowodowymi, też per facta concludentia, byle dotarła do adresata (nowego właściciela) (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2015 r" sygn. akt I OSK 2517/13, publ. CBOSA).

Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy, Minister stwierdził, iż treść przytoczonej wyżej korespondecji w sprawie wydania przedmiotowej nieruchomości może wskazywać na istnienie po stronie byłego właściciela nieruchomości woli wydania jej inwestorowi w terminie uprawniającym do otrzymania powiększonego odszkodowania. Jednakże z akt sprawy nie wynika jednocześnie aby w tym okresie współwłaściciele nieruchomości podjęli jakiekolwiek czynności zmierzające do jej uzewnętrznienia. Zaś w ocenie organu odwoławczego, nie ujawniona w żaden sposób wola wydania nieruchomości nie może stanowić przesłanki do uzyskania powiększonego odszkodowania.

Organ II instancji wskazał, iż przesłanki do uzyskania podwyższonego o 5% odszkodowania, są spełnione także wtedy, gdy bez czynionych przez byłego właściciela nieruchomości przeszkód dochodzi do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez zarządcę drogi, zanim dotychczasowy właściciel zostanie zawiadomiony o wydaniu decyzji rodzącej obowiązek wydania nieruchomości (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 768/11). Tymczasem, zgodnie z informacją przekazaną tut. organowi przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, przekazanie wykonawcy prawa dostępu do nieruchomości oznaczonej jako działka [...] nastąpiło w dniu 13 lipca 2016 r., natomiast jako termin wejścia wykonawcy robót na teren budowy wskazano maj 2016 r. Zatem powyższe zdarzenia nastąpiły po upływie terminu uprawniającego do podwyższenia ustalonego w niniejszej sprawie odszkodowania.

Podsumowując swoje wywody, Minister Infrastruktury i Budownictwa stwierdził, że skoro w niniejszej sprawie nie doszło do uzewnętrznienia woli wydania nieruchomości oraz inwestor nie podejmował próby przejęcia nieruchomości w terminach przewidzianych w art. 18 ust. 1e ww. ustawy, to brak było podstaw do powiększenia należnej kwoty odszkodowania.

Na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. skargę wnieśli C. [...] w K. oraz Parafia [...] w K., ( dalej jako skarżący), zarzucając:

• naruszenie przepisu art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie wszechstronnej i wyczerpującej oceny całokształtu materiału dowodowego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło wydanie przez skarżących nieruchomości w terminie przewidzianym w art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji w zakresie dróg publicznych,

• naruszenie przepisu art. 9 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż niezbędną przesłanką, aby doszło do podwyższenia odszkodowania o 5 % w myśl art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji w zakresie dróg publicznych jest pisemne zawiadomienie, w formie deklaracji o wydaniu nieruchomości, skierowane do Generalnego Dyrektora Dróg, pomimo braku poinformowania o takim wymogu skarżącego,

• naruszenie przepisu art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji w zakresie dróg publicznych poprzez uznanie, iż w sprawie nie doszło do uzewnętrznienia woli wydania nieruchomości, podczas gdy do wydania nieruchomości doszło w sposób dorozumiany.

Wobec powyższego skarżący wnieśli o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa nr [...] z dnia [...] marca 2017 r.

2. zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżących kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718).

Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym zaskarżoną decyzją orzekł Minister Infrastruktury i Budownictwa było powiększenie przyznanego odszkodowania o 5 % wartości nieruchomości z tyt. jej wydania zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 2031 ze zm.), zwanej dalej "specustawą drogową".

Zgodnie z tym przepisem w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia:

1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17,

2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo

3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna

- wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego.

Należy przyjąć, że ze względu na szczególny cel - znacznego przyspieszenia realizacji inwestycji drogowych, dla którego uchwalona została specustawa - ustawodawca zdecydował się na uzupełnienie przesłanki słusznego odszkodowania o "zachętę" dla dotychczasowego właściciela bądź użytkownika wieczystego do wcześniejszego, niż określony w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali i innych pomieszczeń.

Jak wynika z akt sprawy decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w sprawie była decyzja z dnia [...] grudnia 2015 r., która stała się ostateczną w dniu [...] lutego 2016 r. Jak słusznie stwierdzono w sprawie instytucja ta jest instytucją wyjątkową, przeto przytoczoną regulację trzeba interpretować ściśle. Pod pojęciem wydania nieruchomości w rozumieniu przepisu art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych należy rozumieć podjęcie i ujawnienie takich czynności przez dotychczasowego jej właściciela, które zapewnią nowemu właścicielowi (inwestorowi) realną możliwość wykonywania w stosunku do niej wszelkich działań wynikających z prawa własności, a więc przede wszystkim posiadania, używania, pobierania pożytków, przetworzenia i rozporządzania rzeczą. Zatem czynność zmierzająca do realizacji tej czynności musi być odpowiednio widoczna i rzeczywista. Nie musi być potwierdzona dokumentem, lecz winna być dostatecznie ujawniona w sposób ogólnie przyjęty, a dowodzona może być wszelkimi środkami dowodowymi, też per facta concludentia, byle dotarła do adresata (nowego właściciela).

Jak słusznie dowodzi Minister Infrastruktury i Budownictwa zebrany materiał dowodowy w sprawie był wystarczający do rozstrzygnięcia tej kwestii, przy czym nie wskazywał na spełnienia wymogów zawartych w przytoczonym przepisie.

Oceniając przesłanki uchylenia decyzji organu I instancji wypada zwrócić uwagę na fakt, że pismem z dnia 13 maja 2016r. Wojewoda [...] zwrócił się do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o podanie informacji czy GDDKiA posiada dowód potwierdzający wydanie objętej postępowaniem nieruchomości w ustawowym tj. określonym w art. 18 ust. 1 e spec ustawy drogowej terminie, np. protokół zdawczo – odbiorczy bądź pismo dotyczące wydania nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli. Odpowiedź (pismo GDDKiA z dnia 19 maja 2016r.) była negatywna co czyni uprawnioną konkluzję o braku realnego wydania nieruchomości w czasie określonym w tym przepisie. Nie doszło więc do wykazania przeniesienia posiadania i umożliwienia inwestorowi korzystania z nieruchomości w sposób właścicielski.

Skoro zdając sobie sprawę o konieczności udowodnienia wydania nieruchomości w ustawowym terminie Wojewoda [...] powiększył odszkodowanie o kwotę równą 5% wartości nieruchomości. mimo braku tej przesłanki, to okoliczność ta obligowała organ odwoławczy do uchylenia w tym zakresie decyzji pierwszoinstancyjnej. W tej materii trzeba też zważyć, że jakkolwiek podwyższenie odszkodowania jest obligatoryjne w razie spełnienia omawianych przesłanek, to brak jest powodów dla nakładania na organ obowiązku pouczania o powyższym. Nadto, że jakkolwiek z zasady działania organów administracyjnych wynika obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy, to jednak z uwagi na wyjątkowość instytucji obowiązek wykazania tej istotnej okoliczności w równym stopniu spoczywa na stronie, która winna z organem w tym zakresie współdziałać. Tymczasem skarżący ani nie podważyli skutecznie ustaleń organu, ani nie udowodnili w sposób niebudzący wątpliwości spełnienia przesłanki z art. 18 ust. 1e pkt 3 cytowanej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.

Podniesiono, iż istotne w sprawie pismo z dnia 8 stycznia 2016 r. kierowane przez Dyrektora C. [...] w K., działającego również w imieniu Parafii [...] w K., do Biskupa Diecezjalnego z prośbą o wyrażenie zgody na wydanie przedmiotowej nieruchomości oraz pismo z dnia 11 stycznia 2016 r. Stanowiące pozytywną odpowiedź Biskupa Diecezjalnego na ww. prośbę nie zostały przekazane inwestorowi w terminie uzasadniającym powiększenie odszkodowania.

Sąd podziela stanowisko Ministra Infrastruktury i Budownictwa, iż treść korespondencji w sprawie wydania nieruchomości tj. pismo Dyrektora C. [...] w K. z dnia 8 stycznia 2016 r. i pismo Biskupa Diecezjalnego z dnia 11 stycznia 2016 r. chociaż może wskazywać na istnienie po stronie skarżących woli wydania nieruchomości inwestorowi we wskazanym terminie, to stanowi wyłącznie wewnętrzne ustalenia skarżących, leżące poza sferą kognicji organu. Ma rację organ II instancji twierdząc, że skoro z akt sprawy nie wynika jednocześnie aby w tym okresie właściciel nieruchomości podjął jakiekolwiek czynności zmierzające do przekazania tych ustaleń nowemu właścicielowi nieruchomości, to należy uznać, że taka nie ujawniona w żaden sposób wola wydania nieruchomości nie może stanowić przesłanki do uzyskania powiększonego odszkodowania.

Okoliczność skierowania przez Dyrektora C. [...] w K., działającego również w imieniu Parafii [...] w K., do Biskupa Diecezjalnego prośby o wyrażenie zgody na wydanie przedmiotowej nieruchomości, stanowi niezaprzeczalnie o tym, że skarżący mieli świadomość w jaki sposób powinni się zachować. Okoliczność ta stoi w jawnej sprzeczności z twierdzeniami skarżących, że ich bierne zachowanie spowodowane było brakiem stosownego pouczenia przez organ. Jak wynika z pisma z dnia 11 stycznia 2016 r. podobną wiedzą miał także Biskup Diecezjalny, który zobowiązał ks. T. R. Dyrektora C. [...] w K. do wydania nieruchomości.

Reasumując należy stwierdzić, iż Minister Infrastruktury i Budownictwa prawidłowo uznał, iż w stosunku do skarżących nie mają zastosowania przesłanki wymienione w. art. 18 ust. 1 e spec ustawy drogowej W toku przeprowadzonego postępowania dowodowego skarżący nie przedstawili wiarygodnych dowodów wydania objętej postępowaniem nieruchomości w zakreślonym terminie 30 dni tj. do dnia 29 stycznia 2016 r.

Sąd nie znalazł podstaw do uznania za słuszne zarzutów skargi zarówno dotyczących naruszenia przepisów postepowania tj. art. 7, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, jak i prawa materialnego tj. art. 18 ust. 1 e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji w zakresie dróg publicznych.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art.151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.