Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 603/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Protokolant Krzysztof Wierzbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa , art. 61 ust. 1 i 11, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 58, poz. 515), art. 13g ust. 1 oraz art. 40 c ust. 1, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2086 ze zm.), lp. 6 pkt 6 lit. d) i e), lp. 6 pkt 7 lit. d) i e), lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika do ww. ustawy o drogach publicznych, po rozpoznaniu odwołania S. K. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] o nałożeniu na ww. przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 18.700,00 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

Rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Transportu Drogowego zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

W dniu 26 czerwca 2006 r. na drodze powiatowej nr [...] w miejscowości C. zatrzymany został do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...] prowadzony przez T. S. Droga powiatowa nr [...] w miejscowości C. zakwalifikowana została, z mocy art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, do dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 8 ton.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 i 11 oraz 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ładunek nie może przekraczać dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Jeżeli masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi (...) przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Po dokonaniu pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową w pojeździe samochodowym o 1,849 t. (nacisk na oś wynosił 9,849 t.) oraz na potrójną oś w naczepie o 5,689 t. (nacisk na oś wynosił 27,489 t.). Stwierdzono również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 0,777 t. (rzeczywista masa całkowita wynosiła 42,777 tony). Powyższe dane wynikają z protokołu kontroli oraz z protokołu ważenia pojazdu.

Zgodnie z art. 13g i art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego ma prawo wymierzenia kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej. Wysokość kary za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton określona została w załączniku do ustawy pod poz. lp. 6 pkt 6 lit. d) i e), lp. 6 pkt 7 lit d) i e), lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika do ustawy o drogach publicznych. Wymierzona wysokość znajduje w nich uzasadnienie.

Fakt dokonania kontroli przez funkcjonariuszy znajdujących się w pobliżu nieoznakowanego pojazdu nie ma wpływu na postępowanie administracyjne. W sytuacji, gdy kierowca zatrzymał się do kontroli na żądanie inspektora transportu drogowego, funkcjonariusz był zobligowany do przeprowadzenia kontroli. Kontroli dokonali umundurowani inspektorzy posiadający uprawnienia do zatrzymania pojazdu oraz przeprowadzenia czynności sprawdzających. Nie ma żadnej podstawy do odstąpienia od przeprowadzenia postępowania kontrolnego jak również wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, gdyż kierowca zatrzymał się do kontroli.

W wyniku kontroli inspektorzy transportu drogowego stwierdzili, iż poruszający się pojazd ewidentnie przekroczył dopuszczalne normy dotyczące jego parametrów i powodował ogromne zagrożenie w ruchu drogowym dla innych uczestników. Bez znaczenia jest długość odcinka drogi, po której poruszał się pojazd, pod kątem przestrzegania dopuszczalnych nacisków osi. Inspektorzy transportu drogowego dysponują szerokim zakresem uprawnień, m. in. kontrolą parametrów nacisków osi, dmc oraz wymiarów pojazdów poruszających się po drogach publicznych.

Pomiarów dokonano za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych posiadających legalizację Urzędu Miar. Na podstawie wyników kontroli nałożono karę pieniężną w oparciu o ustawę o drogach publicznych. Jej wysokość została precyzyjnie określona w załączniku do ustawy, a organy I i II instancji nie mają możliwości ich gradacji.

Skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2007 r. utrzymującej w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r. złożył S. K. W skardze ponownie zakwestionował legalność zatrzymania pojazdu do kontroli. Podniósł, iż zatrzymanie pojazdu do kontroli drogowej nastąpiło w miejscowości C. a dokładna kontrola pojazdu odbyła się w miejscowości R., na drodze o dopuszczalnym nacisku na osie 10 t. Zarzucił brak odniesienia się organu do zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących braku orientacji kontrolującego inspektora co do kategorii drogi.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie.

Na rozprawie, skarżący okazał uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 605/07, która w jego ocenie była identyczna i w której Sąd uwzględnił skargę, uchylając zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 tego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosownie do stanu faktycznego i prawnego z daty podjęcia tych aktów lub czynności, nie zaś według kryteriów słusznościowych czy celowościowych.

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu, albowiem decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2007 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skarżącego, podnoszonego także w odwołaniu, o prawnej skuteczności przedmiotowej kontroli wobec zatrzymania do kontroli pojazdu przez funkcjonariuszy transportu drogowego znajdujących się w pobliżu nieoznakowanego pojazdu służbowego.

Zgodnie z art. 71 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U z 2004 r., Nr 204, poz. 2088) zatrzymanie pojazdu do kontroli może być dokonane tylko przez umundurowanych inspektorów znajdujących się:

1) w pobliżu oznakowanego pojazdu służbowego lub

2) w miejscu oznakowanym znakiem drogowym uprzedzającym o kontroli.

Z brzmienia art. 71 ustawy wynikają więc warunki, w jakich może odbyć się zatrzymanie do kontroli. Zatrzymanie do kontroli może zostać przeprowadzone tylko przez funkcjonariuszy transportu drogowego i to znajdujących się w pobliżu oznakowanego pojazdu służbowego lub w miejscu oznakowanym znakiem drogowym uprzedzającym o kontroli, co oznacza, że zatrzymanie nie może być prawnie skuteczne, jeżeli brak którejkolwiek z przesłanek art. 71 ustawy. Taka interpretacja jest, zdaniem sądu, uprawniona z uwagi na użycie przez ustawodawcę słowa "tylko".

Z niespornych ustaleń faktycznych wynika, że w przedmiotowej sprawie zatrzymania do kontroli dokonali umundurowani funkcjonariusze (skarżący zarzuca nawet, iż dopiero po zatrzymaniu pojazdu inspektorzy założyli kamizelki ITD), lecz znajdowali się w pobliżu nieoznakowanego pojazdu. Nie mogli więc dokonać zatrzymania do kontroli. Kierowca, na żądanie inspektora, mimo braku obowiązku zatrzymania się, zatrzymał się i poddał kontroli.

Powstaje więc dalsze pytanie, czy w zaistniałych okolicznościach sprawy kontrola jest prawnie skuteczna. Dla udzielenia odpowiedzi na tak postawione pytanie konieczne jest rozważenie wszystkich okoliczności związanych z samą kontrolą.

Zatrzymanie miało miejsce w miejscowości C., a więc na drodze, która została zakwalifikowana do dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 8 ton. To bardzo krótki odcinek, około 300 metrów, drogi dojazdowej do kopalni. Ten krótki odcinek łączy się z drogą, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 10 ton. Nie jest nigdzie oznakowany. Tych okoliczności nie zakwestionował Główny Inspektor Transportu Drogowego. Zatrzymywanie do kontroli na tym odcinku drogi pojazdów praktycznie wyjeżdżających z kopalni i mających przed sobą drogę, po której mogą poruszać się z większym ładunkiem dowodzi celowej kontroli nastawionej na karanie przedsiębiorców, nie zaś pod kątem kontroli bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Mimo więc, iż kontroli dokonali umundurowani inspektorzy posiadający uprawnienia do zatrzymania pojazdu oraz przeprowadzenia czynności sprawdzających, w okolicznościach sprawy niniejszej kontrola nie może zostać uznana za prawnie skuteczną.

Na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek pogłębiania zaufania obywatela do państwa. W przedmiotowej sprawie to organy transportu drogowego tego zaufania nadużyły. Brak rozwiązań w sprawie dróg dojazdowych, do kopalni jak w przedmiotowej sprawie, zaskakiwanie kierowców zatrzymywaniem pojazdów bez możliwości dostosowania swoich zachowań do zaistniałych na drodze sytuacji, jest nie do pogodzenia z zasadami zaufania obywateli do państwa i zaufania do prawa.

Przy rozpoznawaniu przedmiotowej skargi Sąd miał również na względzie, iż decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu wydana w takim samym stanie faktycznym, tj. po przeprowadzonej w tym samym dniu i w tym samym miejscu kontroli pojazdu innego przedsiębiorcy, nieoznakowanym pojazdem, po rozpatrzeniu skargi tego przedsiębiorcy uchylona została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 29 czerwca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 605/07. Sąd stwierdził, iż kontrola dokonana nieoznakowanym pojazdem na drodze wyjazdowej z kopalni nie może być uznana za prawnie skuteczną.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1) c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w pkt. 1 wyroku.

W przedmiocie wykonalności uchylonych decyzji sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.