Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 706/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 92c ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A." Spółki z o.o. w M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 738/14 w sprawie ze skargi "A." Spółki z o.o. w M. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "A." Spółki z o.o. w M. W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Sygn. akt:

II GSK 706/15

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę P. Sp. z o.o. (dalej: skarżąca, skarżąca kasacyjnie) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... lutego 2014 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 1000 zł.

Zgodnie z ustaleniami przyjętymi za podstawę wyrokowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, powyższa kara została nałożona na skarżącą za: "Wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji'.

Podstawą prawną przyjętą jako podstawa rozstrzygnięcia były przepisy art. 4 pkt 22 lit. a, art. 92 a ust. 1, ust. 2 i ust. 6 oraz art. 92 c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. Nr 1256, z późn. zm.), I p. 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, załącznika nr 1, rozdział VI, ust. 1, ust. 3 do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r.

Decyzją z dnia ... lutego 2014r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... listopada 2013 r. nakładającą na skarżącą spółkę karę pieniężną w wysokości 1000 złotych. )

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący powtórzył prezentowane w postępowaniu administracyjnym stanowisko, że stwierdzone naruszenie powstało na skutek okoliczności, których przy zachowaniu należytej staranności, nie można było przewidzieć. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżący podniósł, że przestrzega obowiązujących przepisów dotyczących wykonywania transportu drogowego i dochowuje wszelkich starań , aby

obowiązki dotyczące przedsiębiorstwa były zachowane. Powołał się na zasadę prawdy obiektywnej oraz przepisy art. 77 k.p.a. i 10 § 1 k.p.a

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając sprawę za należycie wyjaśnioną, a podniesione przez skarżącego zarzuty za niezasadne, oddalił skargę.

W szczególności wyraził pogląd, iż strona nie wykazała, aby w kontrolowanej sprawie wystąpiły okoliczności wskazane w art. 92b i 92c utd, wyłączające odpowiedzialność skarżącego. Podkreślił, iż mogłoby to nastąpić wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach, które nie zostały wykazane.

Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego tj. 92c ust. 1 pkt. 1 Ustawy o transporcie drogowym w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do zwolnienia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, gdyż nie wykazał on przedmiotowych przesłanek określonych w w/w przepisie,

2) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 10 ustawy k.p.a. poprzez nie uwzględnienie wszystkich podnoszonych przez skarżącą w trakcie postępowania faktów i okoliczności, co ostatecznie skutkowało przyjęciem automatycznej odpowiedzialności skarżącej za zaistniałe naruszenie,

3) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 77 i 80 k.p.a. poprzez brak rzetelnego ustalenia okoliczności sprawy i dokonania jego niewłaściwej oceny, powyższe na skutek braku zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.

Uzasadniając skargę skarżący podniósł, iż w trakcie postępowania administracyjnego przedstawiciel Spółki przekazywał informację na temat okoliczności związanych z wykonaniem okresowego sprawdzenia urządzenia kontrolnego. Według skarżącej i zgodnie z przekazywaną pełnomocnikowi informacją, przed upływem terminu na przeprowadzenie wymaganych badań okresowych urządzenia rejestrującego przedstawiciel skarżącej zobowiązywał kierowcę – P.S., który jako pracownik skarżącego użytkował pojazd marki ... o numerze rejestracyjnym .......- do dokonania sprawdzenia ww. urządzenia przed terminem upływu okresu ważności w profesjonalnym przedsiębiorstwie usługowym i dokonanie legalizacji tachografu. Pomimo również telefonicznego przypomnienia kierowcy kwestii wykonania polecenia, badania urządzenia te z nieznanych przyczyn nie zostały przez kierowcę wykonane. O przedmiotowym fakcie żaden upoważniony przedstawiciel skarżącej jednak nie został przez kierowcę poinformowany.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił, iż działalność przez nią realizowana to transport międzynarodowy ładunków. Specyfika tego rodzaju działalności łączy się nierozerwalnie z brakiem czasowej, bezpośredniej kontroli przedsiębiorcy nad pojazdem. Pojazd wraz z kierowcą, ze względu na charakter wykonywanej działalności, przebywa poza siedzibą przedsiębiorcy, najczęściej poza granicami kraju. Skarżąca dochowała w przedmiotowej sprawie należytej staranności wymaganej przez obowiązujące przepisy, zobowiązała kierowcę do wykonania badań. Z oczywistych względów spółka samodzielnie nie mogła tego dokonać, a tylko wtedy byłaby pewność, że badania zostały wykonane w wymaganym terminie. Jakkolwiek przepisy zobowiązują przedsiębiorcę do przestrzegania reguł normatywnych określających wymogi w zakresie realizacji legalizacji i użytkowania tachografów, jednakże w praktyce działania te realizowane są przez przedsiębiorcę przy pomocy odpowiednich narzędzi i dyspozycji. W zaistniałej sprawie skarżąca zrealizowała ciążące na niej obowiązki w sposób, który na dalszym etapie uniemożliwia przypisanie odpowiedzialności za zaistniałą sytuację i wykazanie ewentualnej możliwcści wpływu na nią. Pełnomocnik wskazał, iż pojazd skarżącej był wyposażony w odpowiednie urządzenie rejestrujące, nadto był sprawny, kierowca legitymował się odpowiednimi uprawnieniami i nie stwierdzono w stosunku do niego żadnych innych naruszeń związanych m.in. z wykonywaną przez niego pracą itp.

Wyraził pogląd, iż okoliczności powyższe wskazują na fakt, iż praca kierowcy została zorganizowana w sposób odpowiedni, odpowiednie dyspozycje zostały wydane, lecz na skutek okoliczności na które skarżąca nie miała wpływu i których nie mogła przewidzieć - kierowca nie wykonał ciążącego na nim zobowiązania i dyspozycji do dokonania sprawdzenia urządzenia we właściwym miejscu i co, ważne, przed upływem znanego kierowcy terminu ważności badania urządzenia. Podkreślił, że podobna praktyka była stosowana również wcześniej i badania były wykonywane.

Pełnomocnik skarżącej wskazał, że dla oceny istnienia okoliczności zwalniających przedsiębiorcę z odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy (art. 92b ust. 1-2, art. 92c ust. 1 ustawy) bardzo ważnym jest przeprowadzenie wyczerpującego i wnikliwego postępowania dowodowego, czego w sprawie zabrakło.

Zdaniem skarżącej nie dokonano właściwej oceny zebranego w trakcie kontroli materiału dowodowego. Zarzucił naruszenie prawa materialnego - wyżej przywołanego przepisu, a także naruszenie przepisów procesowych tj. art. 7, 8, 77 i art. 80 k.p.a. w zakresie rzetelnego i całkowitego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz naruszenia przez organ zasady wiarygodności obywatela do organu prowadzącego postępowanie oraz poprzez dokonanie przez organ niewłaściwej, zbyt swobodnej, wybiórczej i błędnej oceny dowodów .

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta, wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a., oznacza, iż podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji determinują zakres jego kontroli.

Naczelny Sąd Administracyjny, poza wypadkami nieważności postępowania, która w tej sprawie nie występuje, nie może z urzędu kontrolować orzeczenia w celu ustalenia innych poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej - wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ani zarzut naruszenia prawa procesowego, ani prawa materialnego, podniesione w skardze kasacyjnej, nie zasługują na uwzględnienie. Kasator oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a., w związku z tym w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Tak więc, nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 10 k.p.a. oraz art. 77 i 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie podnoszonych przez stronę okoliczności i faktów oraz brak rzetelnego ustalenia okoliczności sprawy i dokonania jego niewłaściwej oceny. Sąd pierwszej instancji w wyroku w sposób jasny i prawidłowy przedstawił swoje poglądy prawne i przytoczył przepisy ustawy o transporcie drogowym. Fakt nie uwzględnienia twierdzeń i argumentacji skarżącej spółki o braku możliwości przewidzenia zaistniałej sytuacji w postaci zaniechania dokonania przewidzianej prawem czynności związanych z wykonaniem okresowego sprawdzenia urządzenia kontrolnego przez kierowcę nie jest w tej sytuacji wynikiem naruszenia praw skarżącej spółki jako strony, lecz stanowiska WSA w Krakowie prezentowanego w zaskarżonym wyroku. WSA nie przyjął argumentacji podnoszonej przez skarżącego jako mogącej wpłynąć na rozstrzygnięcie i z tego powodu nie uznał, aby mogły być dokonane jeszcze jakikolwiek czynności dowodowe w kierunku wskazywanym przez stronę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takie stanowisko WSA zasługuje na aprobatę.

Ponieważ powyższy zarzut procesowy wiąże się nieodłącznie z przepisem art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d., którego naruszenie również zarzuca sądowi pierwszej instancji skarżąca kasacyjnie spółka, należy w tym miejscu przejść do omówienia ujętego w pkt 1 petitum skargi zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Stosownie do art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 10 000 złotych za każde naruszenie.

Zgodnie z art. 92a ust. 2 ustawy o transporcie drogowym suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 10 000 złotych.

Stosownie do art. 92a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy.

Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. a ustawy o transporcie drogowym obowiązki lub warunki przewozu drogowego - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21)

Konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść: Ip. 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym który sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji karą pieniężną w wysokości 1 000 złotych.

Zgodnie z art. 92c ust. 1 nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

2. Przepisy ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio w przypadku nałożenia kary przez uprawniony zagraniczny organ.

Podkreślenia wymaga okoliczność, iż naruszenia w postaci wykonywania przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji powodują zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego ze względu na możliwość braku poprawnej rejestracji rzeczywistych aktywności kierowcy. Ponadto w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust, 1 ustawy o transporcie drogowym za względu na fakt, iż do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. W niniejszej sprawie WSA zasadnie wskazał, iż strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć, oraz na które nie miała wpływu. Wobec czego w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym za względu na fakt, iż do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. W niniejszej sprawie strona nie wskazała okolicznością których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Przedsiębiorca winien był czuwać nad wykonaniem obowiązku przeprowadzenia badań, tak, aby to do naruszenia nie doszło. Miał zatem wpływ na powstanie naruszenia.

Należy wskazać, iż znowelizowany art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym wskazuje na tożsame przesłanki z tymi wyrażonymi w poprzednim stanie prawnym (sprzed 01.01.2012 r.) art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Wobec powyższego zasadne staje się przywołanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r. (sygn. akt II GSK 989/08) gdzie stwierdzono, iż " okoliczności objęte hipotezą przepisów art. 92a ust. 4 i 93 ust. 7 u.t.d. powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, które zwalniają go od odpowiedzialności za wykroczenie kierowcy pojazdu. Skarżący powinien więc przedłożyć dowody na okoliczności objęte hipotezami omawianych wyżej przepisów, a mianowicie, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia prawa przez kierowcę pojazdu lub że naruszenie przepisów nastąpiło w skutek zdarzeń bądź okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć. A zatem, brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. Prowadzenie właściwej kontroli pracy kierowców leży w interesie przedsiębiorcy. Bowiem obowiązkiem przedsiębiorcy jest prawidłowe zabezpieczenie, zorganizowanie zadania przewozowego a następnie jego właściwa kontrola. Zapewnienie kierowcy prawidłowej organizacji zadania przewozowego i jego bieżąca kontrola, a także poddanie urządzenia rejestrującego wymaganemu badaniu nie dają podstaw do stwierdzenia naruszeń.".

Reasumując, w świetle przytoczonych regulacji, niewywiązanie się przez kierowcę z nałożonego przez pracodawcę obowiązku wykonania okresowego sprawdzenia urządzenia kontrolnego nie stanowi okoliczności, o której mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. mogącą niwelować możliwość nałożenia kary na przedsiębiorcę. Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. ma bowiem charakter obiektywny, co oznacza, iż nałożenie kary zdeterminowane jest co do zasady ustaleniem faktu naruszenia prawa. Podmiot wykonujący przewóz - czyli w realiach sprawy skarżąca spółka jako przedsiębiorca transportowy - odpowiedzialny jest za wywiązywanie się z nałożonych przez ustawy obowiązków, a okoliczności uwalniające od tej odpowiedzialności (zwane egzoneracyjnymi) stanowią jedynie wyjątek od zasady i winny być stosowane w naprawdę rzadkich i wyjątkowych przypadkach, przy czym ciężar dowodu spoczywa w tym wypadku na stronie wywodzącej z tego przepisu skutki dla siebie korzystne. Organizacja pracy przedsiębiorstwa transportowego powinna natomiast gwarantować wywiązywanie się z tych norm m.in. poprzez właściwe dyscyplinowanie pracowników.

Końcowo należy wskazać, iż, stosownie do treści art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym zarówno pracodawca jak i kierowcy są odpowiedzialni za czuwanie nad prawidłowym funkcjonowaniem i odpowiednim użytkowaniem urządzeń rejestrujących. ,

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.