Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2149/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 3, 15 ust. 7
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym
article: art. 87, 92, 93 oraz lp. 1.7. załącznika do tej ustawy
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 16, 26
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).
article: art. 31
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 879
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców.
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 1 art. 4, 14
law: Rozporządzenie RADY (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r.  w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2008 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] maja 2007 r.; 2. stwierdza, ze uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego S. O. kwotę 177 (sto siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] maja 2007 r., wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 204, poz. 2088, z późn. zm.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia [...] lutego 2007 r. nałożono karę pieniężną w kwocie: 500,00 zł na przedsiębiorcę - "[...]" S. O. z siedzibą w L.

Powyższą karę nałożono w następującym stanie faktycznym i prawnym. Mianowicie w dniu [...] lutego 2007 r. w L. zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] ([...] kg, liczba miejsc - [...]) należącego do przedsiębiorcy. Kierujący pojazdem, wykonujący krajowy zarobkowy przewóz osób na linii regularnej L. – W. (dł. linii komunikacyjnej - [...] km) nie posiadał w pojeździe i nie okazał do kontroli drogowej wykresówek z urządzenia rejestrującego - tachografu, które było zainstalowane w pojeździe, za okres od dnia [...] stycznia do [...] lutego 2007 r. Nie okazał również zaświadczenia potwierdzającego przyczynę ich braku. Kierowca natomiast przedstawił plan pracy kierowcy za wymagany okres, który otrzymał od przedsiębiorcy.

W wyniku kontroli stwierdzono naruszenie art. 87 ust. 1, ust. 1 b, ust. 2- 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. ustawy o transporcie drogowym w sprawie wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.

Wobec stwierdzonego naruszenia wszczęto postępowanie administracyjne w tej sprawie, o czym strona została poinformowana. Do dnia wydania decyzji przedsiębiorca nie zajął żadnego stanowiska.

Zgodnie z zapisem art. 87 ust. 1 powołanej ustawy podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, kartę opłaty drągowej oraz zapisy z urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Karę za powyższe naruszenie nałożono na podstawie lp. 1.7 załącznika do powołanej ustawy.

Przepis art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Nr 3820/85 stanowi, że w przypadku wykonywania usług przewozu osób podlegających rozporządzeniu, rozkłady jazdy i wykazy obowiązków będą sporządzone przez przedsiębiorstwa, jednak nie ma on zastosowania do kierowców wyposażonych w urządzenie rejestrujące używane zgodnie z przepisami rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym. Kontrolowany pojazd był wyposażony w przyrząd kontrolno-pomiarowy, wobec czego okazany przez kierowcę do kontroli drogowej wykaz obowiązków ma zastosowanie wyłącznie do ewidencji pracy kierowcy, w przypadku wykonywania przewozów regularnych osób linii komunikacyjnej pojazdem nie wyposażonym w urządzenie kontrolne - tachograf.

Przepis art. 13 rozporządzenia Rady 3821/85 obliguje kierowców oraz przedsiębiorców do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania i odpowiedniego użytkowania urządzeń rejestrujących, natomiast art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym czyni przedsiębiorcę odpowiedzialnym za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokumenty.

W złożonym odwołaniu strona zaskarżyła decyzję w całości i wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Strona oświadczyła, iż organ I instancji dokonał błędnej wykładni wskazanych w zaskarżonej decyzji przepisów oraz niewłaściwej analizy całokształtu materiału dowodowego. W przypadku wykonywania regularnych krajowych przewozów osób żaden przepis prawa nie wprowadzał obowiązku używania tachografów ze względu na fakt, że jest on w pojeździe zamontowany. Art. 3 ust. 1 rozporządzenia 3821/85 w związku z art. 14 ust. 1 rozporządzenia 3820/85 wyraźnie wyłączał obowiązek instalacji i używania tachografów w pojazdach wykorzystywanych do regularnych krajowych przewozów osób, a w przypadku, gdy tachograf jest zamontowany - zwalniał z obowiązku jego używania. Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z dnia 22 grudnia 2006 r., sygn. akt VI S.A./Wa 1807/06. W dacie kontroli żadne obowiązujące przepisy nie nakładały obowiązku posiadania urządzeń rejestrujących w eksploatowanych przez przedsiębiorcę pojazdach, ani też ich używania, jak również przechowywania i udostępniania organom kontrolnym wykresówek tachografów. Przedsiębiorca, używając do krajowych regularnych usług przewozu osób pojazdów, które mają zainstalowane urządzenie do rejestracji czasu pracy kierowców, w trakcie kontroli może przedłożyć kopię rozkładu jazdy i wyciąg z wykazu obowiązków kierowców, nie ma natomiast obowiązku okazania tzw. wykresówek.

Stanowisko powyższe znajduje dodatkowe potwierdzenie w brzmieniu art. 26 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85. Przepis ten nadaje nowe, następujące brzmienie art. 3 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85: "Urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Pojazdy o których mowa w art. 16 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, oraz pojazdy, które wyłączono z zakresu stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, ale które nie są już wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006, muszą spełniać ten wymóg do dnia 31 grudnia 2007 r.". Powołany przepis, w powiązaniu z przepisami w nim wskazanymi oznacza, że obowiązek używania zainstalowanych urządzeń rejestrujących w należących do przedsiębiorcy i wykorzystywanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pojazdach zaistniał dopiero od dnia 11 kwietnia 2007 r., tj. od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, natomiast pojazdy, które nie były wyposażone w tachografy w dniu wejścia w życie tego rozporządzenia na podstawie obecnie obowiązujących przepisów prawa muszą spełnić ten wymóg do końca grudnia 2007 r. Wówczas to brak zainstalowanych urządzeń rejestrujących lub ich nieużywanie pomimo zainstalowania będzie mogło być uznane za naruszenie obowiązujących przepisów prawa. W dacie przeprowadzonej kontroli, ustawa nie nakładała na przedsiębiorcę żadnego z wymienionych obowiązków. Tak więc ani nie był on zobowiązany do zainstalowania tachografów, ani do ich użytkowania, pomimo iż zostały zainstalowane. Podkreślenia wymaga, że powołane rozporządzenie wyraźnie rozgranicza te dwa odrębne obowiązki, co dodatkowo uzasadnia twierdzenie, że faktyczne zainstalowanie urządzeń rejestrujących w pojazdach nie powodowało obowiązku ich użytkowania, a tym samym i tym bardziej obowiązku okazywania jakichkolwiek wykresówek.

Jednocześnie strona wniosła o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji.

Decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 87, art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 1.7. załącznika do powołanej ustawy, a także art. 3, art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym w zw. z art. 26 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. (...), art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879, z późn. zm.), art. 16, art. 26 ust.2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r., po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy utrzymano zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

W uzasadnieniu stwierdzono, że zgodnie z treścią art. 3 lit a rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie (...) rozporządzenie to nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami używanymi do przewozu osób w ramach przewozów regularnych, których trasa nie przekracza 50 km (...)

Według art. 16 powołanego rozporządzenia w przypadkach gdy pojazdu nie wyposażono w urządzenie rejestrujące zgodnie z rozporządzeniem (EWG) nr 3821/85, przepisy ust. 2 i 3 niniejszego artykułu mają zastosowanie do:

a) regularnych krajowych przewozów osób, oraz

b) regularnych międzynarodowych przewozów osób, których punkty końcowe zlokalizowane są w odległości 50 km w linii prostej od granicy pomiędzy dwoma Państwami Członkowskimi i o długości trasy do 100 km.

2. Przedsiębiorstwa transportowe sporządzają rozkład jazdy oraz plan pracy zawierające w odniesieniu do każdego kierowcy nazwisko, miejsce bazy pojazdu oraz ustalony z góry harmonogram różnych okresów prowadzenia pojazdu, innej pracy, przerw i dyspozycyjności. Każdy kierowca przydzielony do wykonywania przewozów, o których mowa w ust. 1, posiada wyciąg z planu pracy i kopię rozkładu jazdy.

W myśl art. 26 ust. 2 w rozporządzeniu (EWG) nr 3821/85 wprowadza się następujące zmiany: artykuł 3 ust. 1, 2 i 3 otrzymuje następujące brzmienie:

"1. Urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Pojazdy o których mowa w art. 16 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 oraz pojazdy, które wyłączono z zakresu stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, ale które nie są już wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006, muszą spełniać ten wymóg do dnia 31 grudnia 2007 r.

W dniu 11 kwietnia 2007 r. weszło w całości w życie rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz (...). Zgodnie z podstawową zasadą postępowania administracyjnego oraz ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ II instancji powinien oceniać sprawy według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przez ten organ decyzji odwoławczej, albowiem orzeka on w sposób merytoryczny. Oznacza to, że jeżeli przepisy prawa materialnego ulegają zmianie w czasie między wydaniem decyzji w I instancji, a rozpoznaniem odwołania, organ odwoławczy - zachowując tożsamość sprawy - obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że z nowych przepisów wynika coś innego. W takiej sytuacji niezbędny jest przepis przejściowy, który stanowi, że do spraw będących w toku mają być w dalszym ciągu stosowane przepisy dotychczasowe (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2003 r., sygn. akt II SA 2057/01, LEX nr 121774; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2079/97, LEX nr 48737). Mając na uwadze, iż z dniem 11 kwietnia 2007 r. zaczęło obowiązywać rozporządzenie (WE) nr 561/2006, a brak jest przepisów przejściowych odnośnie przedmiotowej sprawy, które umożliwiałyby stosowanie poprzednio obowiązujących aktów prawnych, przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy należało uwzględnić nowy stan prawny.

Stosownie do art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85, jeśli kierowca prowadzi pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące, zgodnie z załącznikiem I, kierowca ten musi być w stanie okazać, na każde żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych:

i) wykresówki z bieżącego tygodnia oraz wykresówki używane przez kierowcę w ciągu poprzednich 15 dni;

ii) kartę kierowcy, jeśli ją posiada; oraz

iii) wszelkie zapisy odręczne i wydruki sporządzone w ciągu bieżącego tygodnia oraz poprzednich 15 dni zgodnie z wymaganiami niniejszego rozporządzenia oraz rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Jednakże po dniu 1 stycznia 2008 r. okresy, o których mowa w ppkt i) oraz iii), obejmują bieżący dzień i poprzednie 28 dni.

Jednocześnie stosownie do art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców kierowca wykonujący przewóz drogowy, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd, do którego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub umowy AETR, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie, które zawiera następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek, nieużywania karty kierowcy lub niesporządzenia wydruków, o których mowa w art. 15 ust. 7 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, miejsce i datę wystawienia, podpis pracodawcy lub podmiotu, na rzecz którego kierowca wykonywał przewóz. Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, pracodawca wystawia i wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego. W przypadku gdy kierowca w określonych dniach nie prowadził pojazdu w trakcie wykonywania danego zadania przewozowego, pracodawca niezwłocznie wystawia i przekazuje zaświadczenie na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli.

W związku z tym organ drugiej instancji potwierdził naruszenie art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i uznał za zasadne nałożenie kary pieniężnej w wysokości określonej w lp. 1.7 załącznika do tej ustawy.

Odnosząc się do argumentów strony zawartych w odwołaniu, mając na uwadze powyższe wywody, organ stwierdził, że nie stanowią one podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji. Według art. 16 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, jak i obowiązującego wcześniej art. 14 ust. l - 6 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 oraz art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 ustanowiono wyjątek od reguły ewidencjonowania czasu pracy kierowców, jednak tylko w sytuacjach gdy adresaci norm nie posiadają tachografów i według ogólnych zasad ewidencji czasu pracy kierowców prowadzić nie mogą. Uproszczone formy ewidencji czasu pracy kierowców obowiązują pojazdy niezdolne technicznie do prowadzenia ewidencji czasu pracy za pomocą urządzenia rejestrującego. Zatem termin 31 grudnia 2007 r. nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania, gdyż kontrolowany pojazd był wyposażony już w tachograf.

Ponadto argument, iż obowiązek używania zainstalowanego w pojeździe tachografu obowiązuje stronę dopiero od 11 kwietnia 2007 r., tj. od dnia wejścia w życie rozporządzenia WE nr 561/2006, zdaniem organu jest bezzasadny, gdyż zgodnie z art. 14 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, fakt instalacji tachografu powodował obowiązek jego stosowania. Również wyłączenie zawarte w art. 3 lit a rozporządzenia (WE) nr 561/2006 nie ma zastosowania do kontrolowanego przejazdu.

Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedsiębiorca wnosząc o:

1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r.,

2) uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] maja 2007 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1 art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady EWG nr 3820/85, poprzez zastosowanie przepisów rozporządzenia, gdy przepisy rozporządzenia nr 3820/85 nie stosuje się do przewoźników wykonujących regularne przewozy osób, " których droga przebiegu przekracza 50 km ";

2) art. 87 ust. 1, oraz art. 87 ust. 3, w zw. z art. 92 ust. 1, oraz w zw. z treścią lp. 1.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, gdy kierowca okazał rozkład jazdy i wykaz obowiązków (plan pracy), a nie miał obowiązku posiadać wykresówek;

3) art. 3 ust. 1 i art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym w zw. z art. 14 ust. 1 i ust. 7 rozporządzenia nr 3820/85, poprzez ich błędną wykładnię, tj. wyprowadzenie nieistniejącej normy nakładającej na przedsiębiorcę obowiązek używania tachografu jedynie ze względu na fakt, iż jest on w pojeździe zamontowany, oraz poprzez bezpodstawne żądanie okazania wykresówek zamiast wykazu obowiązków i rozkładu jazdy.

W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z treścią art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady EWG nr 3820/85 przepisów tego rozporządzenia nie stosuje się do regularnych przewozów osób, "których droga przebiegu przekracza 50 km ".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 listopada 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1669/06, zauważył, że w polskim tłumaczeniu rozporządzenia istnieje cytowany powyżej zwrot (w innych wersjach językowych rozporządzenia, treść rozporządzenia jest inna "których droga przebiegu nie przekracza 50 km").

Jednak mając na uwadze art. 27 Konstytucji RP oraz regulacje ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. Nr 99, poz. 999, z późn. zm.), instytucje publiczne, w tym sądy, są zobligowane do posługiwania się urzędowymi tłumaczeniami na język polski obcojęzycznych dokumentów, w szczególności publikowanych tekstów przepisów prawa wspólnotowego.

Dlatego skarżącemu nie można zarzucić naruszenia przepisów rozporządzenia Rady EWG nr 3820/85 wobec ich przedmiotowego wyłączenia.

Skarżący z ostrożności procesowej podniósł, że błędne jest również stanowisko Głównego Inspektora Transportu Drogowego (zaprezentowane w skarżonej decyzji) o możliwości nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej na podstawie przepisów obowiązujących w dacie orzekania przez organ II instancji. Zaprezentowana w treści decyzji GITD wykładnia "stosowania w czasie" przepisów prawa odnośnie nakładania kar, narusza wszelkie przyjęte i utrwalone w tym zakresie zasady prawa karnego, a przywołane w decyzji orzecznictwo nie ma zostawania do takich spraw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 22 grudnia 2006 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1807/06) oraz z dnia 29 października 2007 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1547/07) uznał już, iż przedsiębiorcy wykonujący regularne krajowe usługi przewozu osób, korzystają ze zwolnienia z instalacji urządzeń rejestrujących w świetle obowiązującego prawa wspólnotowego, a jeżeli te urządzenia są zamontowane fabrycznie (jak w przypadku niniejszym), są zwolnieni z obowiązku używania tych urządzeń. Używanie ich jest uprawnieniem przedsiębiorcy i zdecydowanie nie ma charakteru obowiązku. Nieskorzystanie zaś z przyznanego uprawnienia nie może rodzić odpowiedzialności administracyjnej i skutkować wymierzaniem kary pieniężnej na podstawie odnośnych przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Dla przedmiotowej sprawy znaczenie ma fakt, iż kontrola pojazdu należącego do przedsiębiorstwa skarżącego została przeprowadzona w dniu [...] lutego 2007 r. i na ten dzień należało uwzględnić stan prawny istniejący w dacie przeprowadzenia kontroli. Na pewno nie można w tym zakresie stosować przepisów, tak jak chce organ II instancji, które weszły w życie 11 kwietnia 2007 r.

Powołane powyżej źródła prawa wspólnotowego znacząco zmodyfikowało rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 (...), jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85. Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 weszło w życie 11 kwietnia 2007 r. (z pewnymi wyjątkami), co oznacza, że do momentu jego wejścia w życie, tj. do dnia 10 kwietnia 2007 r., obowiązywały rozporządzenia powołane w zarzutach skargi. Dla przedmiotowej sprawy szczególne znaczenie ma treść art. 26 ust. 2 rozporządzenia 561/2006, który wyznacza dzień 31 grudnia 2007 r. jako datę końcową zwolnienia z instalacji i używania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym.

Reasumując stwierdzono, że do dnia wejścia w życie w/w rozporządzenia, przedsiębiorca wykonujący krajowe regularne usługi przewozu osób mógł prowadzić ewidencję uproszczoną w zakresie przebiegu pracy w przedsiębiorstwie, tj. sporządzać rozkład jazdy i wykaz obowiązków kierowców obrazujący przebieg pracy w przedsiębiorstwie, co zapewniało przestrzeganie przez przedsiębiorcę norm czasu pracy kierowców w transporcie osobowym.

W ocenie przedsiębiorcy, wobec nie budzącego wątpliwości stanu prawnego w dacie kontroli, nie można było wyprowadzać wniosku o konieczności używania fabrycznie zainstalowanych tachografów i wymagać przedkładania w toku kontroli tzw. wykresówek.

Fakt instalacji tachografów w świetle art. 14 ust. 7 rozporządzenia nr 3820/85 nie wprowadza automatycznej zasady, iż brak wówczas możliwości stosowania rejestracji okresów prowadzenia pojazdów przy pomocy wykazów obowiązków kierowców i kopii i rozkładów jazdy.

Przepis art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. reguluje w sposób ścisły i wyczerpujący kwestię instalacji oraz używania urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym. Polski ustawodawca z uprawnienia określonego w art. 3 ust. 4 rozporządzenia nie skorzystał, gdyż w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. Nr 92, poz. 879, z późn. zm.), brak jest przepisu nakładającego na polskich przewoźników wykonujących regularne krajowe usługi przewozu osób obowiązek instalacji, jak również stosowania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Zauważył, że z okazanego do kontroli zezwolenia wynikało, iż przewóz osób był wykonywany na trasie L. - W., a wiec niewątpliwie przekraczał 50 km. Wyłączenie o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85 z 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym w zw. z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 3820/05, dające możliwość odstąpienia od obowiązku instalacji i używania tachografów, na które powołuje się skarżący, odnosiło się jedynie do pojazdów przeznaczonych do przewozu osób w ramach usług regularnych, których droga przebiegu nie przekraczała 50 km. Zatem nawet według stanu prawnego obowiązującego na dzień przeprowadzenia kontroli, skarżący nie był zwolniony z obowiązku instalowania i stosowania urządzenia rejestrującego.

Zarzut naruszenia art. 14 ust. 1 i 7 rozporządzenia nr 3820/05 jest chybiony. Skarżący w chwili kontroli wykonywał usługę przewozową w ramach krajowego transportu drogowego. Przepis art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 3820/05, obowiązującego w chwili dokonania kontroli drogowej, stanowił jedynie, iż w przypadku krajowego przewozu osób wykonywanego w ramach usług regularnych, podlegającego niniejszemu rozporządzeniu, rozkłady jazdy i wykazy obowiązków będą sporządzone przez przedsiębiorstwa. Z kolei ust. 7 art. 14 rozporządzenia nr 3820/05 wyłączał stosowanie ust. 2 wymienionego artykułu, bowiem stanowił, iż art. 14 rozporządzenia nie stosowało się do kierowców pojazdów wyposażonych w urządzenie rejestrujące używane zgodnie z przepisami rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 z 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym. Jak już powyżej wykazano, do skarżącego miało zaś zastosowanie rozporządzenie (EWG) nr 3821/85. Strona miała obowiązek instalowania i stosowania urządzenia rejestrującego bowiem przewóz osób przekraczał 50 km.

Mając na uwadze treść art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, kartą opłaty drogowej, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.

Art. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 nakładał na kierowcę prowadzącego pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące zgodnie z załącznikiem I, obowiązek okazania wykresówek z bieżącego tygodnia oraz wykresówek używanych przez kierowcę w ciągu poprzednich 15 dni. Kierowca nie posiadał również zaświadczenia, które usprawiedliwiałoby przyczynę nieposiadania wykresówek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r., utrzymującą w całości w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] maja 2007 r., którą nałożono na przedsiębiorcę karę pieniężną za wykonywania transportu drogowego osób z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, tzn. zapisów z urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.

W rozpatrywanej sprawie wyjaśnienia wymagają dwie kwestii: 1) jakie przepisy prawne powinny mieć zastosowanie w sprawie oraz 2) oceny możliwości stosowania na gruncie obowiązujących przepisów unijnych uproszczonych form ewidencji czasu pracy kierowców pojazdów używanych do regularnych usług przewozu osób.

Kontrola drogowa miała miejsce dnia [...] lutego 2007 r. Podstawą nałożenia kary pieniężnej z tytułu stwierdzonego naruszenia stanowiły przepisy obowiązujące w dacie kontroli – zarówno powołanej wyżej ustawy o transporcie drogowym (art.87 ust. 1 i 3 oraz art. 92 ust. 1), jak i również powołanych wyżej rozporządzeń unijnych (Rady): nr 3820/85 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, oraz nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Pierwsze z tych rozporządzeń zostało uchylone rozporządzeniem (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r., które weszło w życie z dniem 11 kwietnia 2007 r. (z wyjątkiem niektórych przepisów, które weszły w życie wcześniej), drugie natomiast zostało w istotny sposób tym rozporządzeniem (tzn. nr 5612006) zmienione. W rozpatrywanej sprawie powyższa zmiana przepisów nie miała znaczenia. W dacie kontroli, tj. [...] lutego 2007 r. rozporządzenie nr 561/2006 jeszcze nie obowiązywało, natomiast obowiązywały – bez wprowadzonych tym rozporządzeniem zmian – przepisy obu powołanych rozporządzeń z 1985 r. W dacie wydania obu zaskarżonych decyzji, zarówno organu pierwszej, jak i drugiej instancji, rozporządzenie nr 561/2006 już obowiązywało, ale nie dawało to organom orzekającym w sprawie prawa do penalizowania czynności, które miały miejsce przed datą wejścia w życie tego rozporządzenia. Oceny stwierdzonego naruszenia należało zatem dokonać na podstawie przepisów obowiązujących w dacie kontroli (tempus regit actum). Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. uchwała z dnia 20 października 1997 r., sygn. akt FPK 11/97, ONSA 1998/1/10; uchwała z dnia 21 lutego 2000 r., sygn. akt OPS 6/99, ONSA 2000/3/99; uchwała z dnia 12 marca 2001 r., sygn. akt OPS 14/00, ONSA 2001/3/101).

Co do drugiej kwestii, tj. oceny możliwości zastosowania na gruncie obowiązujących przepisów unijnych uproszczonych form ewidencji czasu pracy kierowców pojazdów używanych do regularnych usług przewozu osób, to możliwość taka wynika z rozporządzenia nr 3820/85, właściwego w sprawie, wprost, jak i z interpretacji jego przepisów.

Wprost – bo w preambule rozporządzenia nr 3820/85 stanowi się, że w przypadku kierowców pojazdów używanych do regularnych usług przewozu osób kopia rozkładu jazdy i wyciąg z wykazu obowiązków w przedsiębiorstwie mogą zastąpić urządzenia rejestrujące. Jednym z celów rozporządzenia było więc stworzenie kierowcom pojazdów używanych do regularnych usług przewozu osób możliwości uproszczonego dokumentowania ich czasu pracy, bez używania tachometru.

Ustalenie to znajduje potwierdzenie w treści art. 14 powołanego rozporządzenia, a zwłaszcza jego ust. 7. Przepis ten, zamieszczony w Sekcji VIII rozporządzenia (Postępowanie kontrolne i kary) stanowił, co następuje:

"Art. 14. 1. W przypadku:

– regularnych krajowych usług przewozu osób, oraz

– regularnych międzynarodowych usług przewozu osób, których końcowe punkty tras znajdują się w odległości do 50 km w linii prostej od granicy pomiędzy dwoma Państwami Członkowskimi, i których trasa nie przekracza 100 km,

podlegających niniejszemu rozporządzeniu, rozkłady jazdy i wykazy obowiązków sporządzane są przez przedsiębiorstwa.

2. Wykaz obowiązków wskazuje, w odniesieniu do każdego kierowcy, nazwisko, miejsce bazy oraz harmonogram opracowany z wyprzedzeniem dla różnych okresów prowadzenia pojazdu, innych prac oraz dyspozycyjności.

3. Wykaz obowiązków będzie zawierał wszystkie szczegółowe informacje, podane w ust. 2, dla minimalnego okresu obejmującego zarówno tydzień bieżący, jak i tygodnie bezpośrednio poprzedzające i następujące po tym tygodniu.

4. Wykaz obowiązków podpisuje kierownik przedsiębiorstwa lub osoba upoważniona do jego reprezentowania.

5. Każdy kierowca przydzielony do wykonania usługi określonej w ust. 1 posiada wyciąg z wykazu obowiązków i kopię rozkładu jazdy.

6. Wykaz obowiązków przechowywany jest przez przedsiębiorstwo przez okres jednego roku po upływie okresu, jaki obejmował. Przedsiębiorstwo wydaje wyciąg z wykazu zainteresowanemu kierowcy, na jego wniosek.

7. Niniejszy artykuł nie ma zastosowania do kierowców pojazdów wyposażonych w urządzenie rejestrujące używane zgodnie z przepisami rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym."

Z kolei obowiązujący w dacie kontroli, a powołany wyżej przepis art. 3 ust.1 rozporządzenia nr 3821/8 stanowił, że urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85.

Z zestawienia obu przytoczonych wyżej przepisów, tj. art. 14 ust. 7 rozporządzenia nr 3820/05 i art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85, jednoznacznie wynika, że w przypadku regularnych krajowych usług przewozu osób, dla których rozkład jazdy i wykazy obowiązków sporządzane są przez przedsiębiorstwa nie ma obowiązku zainstalowania w pojazdach i używania urządzeń rejestrujących (tachografów).

Nadto przepis art. 14 ust. 7 rozporządzenia nr 3820/85 mówi o "pojazdach wyposażonych w urządzenie rejestrujące używane zgodnie z przepisami rozporządzenia (EWG) nr 3821/85", a więc traktuje wyposażenie pojazdu w urządzenie rejestrujące i jego używanie koniunktatywnie. Fakt zainstalowania w pojeździe (z zasady – fabrycznie) urządzenia rejestrującego – tachografu nie jest, w przypadku regularnych krajowych usług przewozu osób, związany z obowiązkiem używania tego urządzenia i nie wyłącza automatycznie możliwości rejestracji czasu pracy kierowców wykonujących te usługi w formach uproszczonych, tzn. za pomocą rozkładu jazdy i wykazu obowiązków kierowcy. Przepis art. 14 ust. 7 rozporządzenia nr 3820/85 nie daje podstaw do stwierdzenia, iż samo wyposażenie pojazdu w urządzenie rejestrujące (a taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie) oznacza, iż to urządzenie ma być (powinno) "używane zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 3821/85". To sformułowanie dotyczy bowiem sytuacji, gdy przedsiębiorca ma obowiązek używania tachografu do rejestracji czasu pracy i odpoczynku – a więc z wykluczeniem możliwości rejestracji w formie uproszczonej – i w konsekwencji ma być rozliczany z prawidłowego stosowania tego urządzenia.

Ma rację przedsiębiorca stwierdzając, że taką interpretację przepisów obowiązujących do dnia 11 kwietnia 2007 r. potwierdzają nowe uregulowania zawarte w rozporządzeniu nr 561/2006, które już jednoznacznie stanowią w art. 16 o możliwości stosowania uproszczonej ewidencji czasu pracy kierowców w przypadkach, gdy pojazdu nie wyposażono w urządzenia rejestrujące zgodnie ze zmienionym rozporządzeniem nr 3821/85 ( w odniesieniu do regularnych krajowych przewozów osób).

Reasumując, w kontrolowanej sprawie szczególnie organ drugiej instancji zastosował niewłaściwe przepisy prawa unijnego, a równocześnie oba organy orzekające w sprawie dokonały niewłaściwej wykładni tych przepisów, tj. rozporządzeń nr 3820/85 oraz nr 3821/85.

W tej sytuacji rozważanie błędu dotyczącego ustalenia w tłumaczeniu tekstu rozporządzenia granicznej odległości 50 km nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni zawarte w niniejszym wyroku wskazówki dotyczące wykładni powołanych w wyroku przepisów unijnych.

Stwierdzone naruszenia prawa materialnego miały w ocenie Sądu istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.