Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2784/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Monika Barszcz, Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. K. i P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazania przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] nakazał M. i P.K., właścicielom nieruchomości położonej w miejscowości O. przy ul. [...], stanowiącej działkę o numerze ew. [...], obręb [....], przyłączenie do istniejącej sieci kanalizacyjnej.

W uzasadnieniu decyzji podano, że kontrola nieruchomości przeprowadzona 21 marca 2017 r. wykazała, że właściciele rzeczonej nieruchomości nie wykonali ustawowego obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej, pomimo istnienia technicznej możliwości przyłączenia tej nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej, zaś nieczystości ciekłe prawdopodobnie gromadzone są w zbiorniku bezodpływowym.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. K. i P.K. podnosząc, że ich zdaniem nie ma technicznej możliwości przyłączenia ich nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej. Podali, że wykonali projekt przyłącza wodno-kanalizacyjnego i z tym projektem udali się do Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w [...], gdzie zostali poinformowani, że aktualnie nie jest możliwe wykonanie przyłącza, gdyż Zakład ma dużo zgłoszeń i z tego względu nie może zrealizować zlecenia skarżących. Jednocześnie zaproponowano skarżącym, że zostaną zapisani na listę oczekujących do zrealizowania w innym czasie.

Pismem z 11 kwietnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.zwróciło się do skarżących o wyjaśnienie, czy składali do Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w [...] pisemny wniosek o przyłączenie budynku do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej.

W odpowiedzi skarżący w piśmie z 5 maja 2018 r. wyjaśnili, że w trakcie przebudowy ulicy [...] w roku 2014 r. wnosili o doprowadzenie do granicy ich posesji studzienki kanalizacyjnej, lecz przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne, które było zobowiązane do budowy przyłącza kanalizacji do granicy nieruchomości, nie zrobiło tego. Wniosek o przyłączenie budynku do sieci wodociągowej i kanalizacji nie został przyjęty od skarżących do realizacji z uwagi na olbrzymią ilość zgłoszeń, lecz skarżący zostali wpisani na listę oczekujących do zrealizowania w innym czasie.

Pismem z 14 czerwca 2018 r. Kolegium zwróciło się do Burmistrza [...] o nadesłanie oświadczenia Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w [...] o możliwości podłączenia przedmiotowej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej oraz mapki ul. [...] z naniesioną lokalizacją przyłącza przedmiotowej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.

W odpowiedzi, przy piśmie z 27 czerwca 2018 r. Burmistrz nadesłał oświadczenie Zakładu Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w [...] z 21 czerwca 2018 r. wraz z załącznikiem mapowym. Z oświadczenia wynika, że istnieją techniczne warunki przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej. Kanał sanitarny zlokalizowany jest w ul. [...]. Na załączonej mapie linią przerywaną zaznaczone jest wspólne przyłącze do budynku nr [...] oraz budynku nr [...]. Uzgodnienie trasy w Zespole Uzgodnień Dokumentacji zostało wykonane w 2010 r. i utraciło już ważność. Przyłącze do budynku nr [...] możliwe jest zgodnie z trasą uwidocznioną na mapie przez działkę nr [...] za zgodą właściciela działki lub bezpośrednio do kanału w ulicy [...]z działki [...].

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza z dnia [...] sierpnia 2017 r.

Decyzja Kolegium stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. K. i P.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2849/18 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia [...] lipca 2018 r. Wątpliwości Sądu wzbudziły ustalenia faktyczne organu dokonane w oparciu o oględziny, które miały miejsce w dniu 21 marca 2017 r., bowiem, w ocenie Sądu, z protokołu nie wynika czy działka wyposażona jest w przydomową oczyszczalnię ścieków i gdzie gromadzone są ścieki. Tym samym organ nie poczynił jednoznacznych ustaleń czy przedmiotowa nieruchomość winna być podłączona do sieci kanalizacyjnej znajdującej się w ul. [...]. Nadto w ocenie Sądu z akt sprawy, w tym w szczególności z pisma Zakładu Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. z dnia 21 czerwca 2018 r. ani z załączonej do tego pisma mapy, a także z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie wynika, czy istotnie istnieje realna możliwość przyłączenia do sieci nieruchomości położonej przy ul. [...] w miejscowości [...], gmina [...]. Decyzja wydawana w trybie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości nie określa szczegółowych warunków przyłączenia, a techniczny sposób wykonania przyłączenia ustalany jest w warunkach technicznych ustalanych przez miejskie przedsiębiorstwo komunalne bądź gminę. Ustalenie jednak tych warunków technicznych przyłączenia musi poprzedzać zweryfikowanie rzeczywistych możliwości technicznych takiego podłączenia. Sąd wyjaśnił przy tym, że ustawa o utrzymaniu czystości nie zawiera definicji przyłącza kanalizacyjnego. Pojęcie to zostało natomiast zdefiniowane przez ustawę z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków, która w art. 2 pkt 5 stanowi, że przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Przywołana definicja przyłącza obejmuje dwie sytuacje: gdy na nieruchomości jest studzienka i wówczas przyłącze zaczyna się za pierwszą studzienką, a kończy na sieci, oraz gdy nie ma studzienki - wtedy przyłącze stanowi odcinek łączący wewnętrzną instalację z granicą nieruchomości. Okoliczności te nie były jednak w ogóle przedmiotem ustaleń organu, a z niekwestionowanych przez organ twierdzeń skarżących wynika, że na należącej do nich nieruchomości nie ma studzienki, a nadto, że do granic ich nieruchomości nie zostało doprowadzone przyłącze kanalizacyjne tak, aby mieli techniczną możliwość podłączenia się do kanalizacji. Zdaniem Sądu organ II instancji nie wyjaśnił w stopniu pozwalającym na przyjęcie, że istnieje techniczna możliwość podłączenia się do kanalizacji. Tym samym Sąd uznał, że brak wyjaśnienia tej kwestii czyni wydaną w sprawie decyzję przynajmniej przedwczesną. Nie zweryfikowano bowiem rzeczywistych technicznych warunków i możliwości przyłączenia przedmiotowej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Ponownie rozpoznając sprawę organy zweryfikują okoliczność technicznej możliwości przyłączenia nieruchomości skarżących do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a także wyjaśni i przeanalizuje pod kątem ewentualnego zrealizowania obowiązku zawartego w art. 5 ust.1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości informację, że skarżący wpisali się na listę oczekujących do zrealizowania przyłącza kanalizacyjnego i podejmie rozstrzygnięcie stosowne do wyniku tych ustaleń.

Pismem z 5 sierpnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wystąpiło do Zakładu Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w [...] o informację, czy skarżący figurują w jego rejestrze - kartotece oczekujących na stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości o numerze ew. [...], obręb [...] do sieci kanalizacyjnej.

W odpowiedzi, Zakład Wodociągów i Kanalizacji w piśmie z 14 sierpnia 2019 r. wyjaśnił, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ZWiK nie buduje przyłączy kanalizacyjnych, które są wykonywane przez właściciela nieruchomości przyłączanej do sieci jako jego prywatna inwestycja. ZWiK prowadzi rejestry nieruchomości oczekujących na stworzenie warunków technicznych przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (tj. nieruchomości nieznajdujących się w zasięgu sieci kanalizacyjnej). Nieruchomość zlokalizowana w [...] przy ul. [...] posiada techniczną możliwość przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, tzn. znajduje się w zasięgu sieci kanalizacyjnej zlokalizowanej w ul.[...] (wybudowanej w roku 2009) i z tego względu nie znajduje się w rejestrze nieruchomości oczekujących na stworzenie warunków technicznych przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Nadto w latach 2013-2015 ZWiK prowadził nabór do programów finansowanych przez NFOŚ i WFOŚ – dających możliwość dofinansowania budowy przyłączy kanalizacyjnych dla mieszkańców gminy, których nieruchomości zlokalizowane są w zasięgu sieci kanalizacyjnej (budowa przyłączy odbywała się jako inwestycja właściciela nieruchomości z dofinansowaniem przez NFOŚ lub WFOŚ. ZWiK nie był inwestorem budowy przyłączy). Właściciele nieruchomości zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] nie przystąpili do w/w programów dofinansowania.

Ponownie rozpoznając odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że przyłączenie do istniejącej sieci kanalizacyjnej następuje tylko na wniosek zainteresowanego. Jeśli właściciel nieruchomości złoży taki wniosek, to tym samym wykonuje obowiązek określony przez art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Jeśli wniosku takiego nie złoży, to przepis art. 5 ust. 7 tej ustawy nakazuje wydanie decyzji nakazującej wykonanie obowiązku podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Zatem po stworzeniu warunków podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej na właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, przy czym termin wykonania tego obowiązku może być ustalony decyzją wydaną na podstawie art. 5 ust, 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że z obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie zwalnia posiadanie zbiornika bezodpływowego, nawet spełniającego wszelkie wymagania. Jedynie posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków zwalnia z tego obowiązku. Kolegium wskazało, że z protokołu kontroli nieruchomości z 21 marca 2017 r. oraz z pisma ZWiK z 14 sierpnia 2019 r. wynika, że przedmiotowa nieruchomość nie została przyłączona do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej, mimo że nieruchomość posiada techniczną możliwość przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, bowiem znajduje się w zasięgu sieci kanalizacyjnej wybudowanej w roku 2009, zlokalizowanej w ul. [...]. Z pisma ZWiK z 14 sierpnia 2019 r. jednoznacznie wynika, że skarżący nie znajdują się w rejestrze nieruchomości oczekujących na stworzenie warunków technicznych przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, bowiem przedmiotowa nieruchomość posiada techniczne warunki przyłączenia do sieci kanalizacyjnej.

M. K. i P.K.decyzję Kolegium z [...] sierpnia 2019 r. uczynili przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając Kolegium niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 10 kpa oraz zarzucając naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa. Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż orzeczony przez organy nakaz przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej jest prawidłowy.

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2019 r. poz. 2010 z późn. zm.) określa m.in. obowiązki właścicieli nieruchomości związane z utrzymaniem czystości i porządku w gminie. Przepis art. 5 tej ustawy wymienia różne formy i działania, poprzez które właściciele zapewniają utrzymanie czystości swoich posesji. Sprawą podlegającą reglamentacji w ustawie jest w szczególności gromadzenie i odprowadzanie nieczystości ciekłych. W tym zakresie ustawa różnicuje obowiązki w zależności od stanu infrastruktury w gminie. Gdy sieć kanalizacyjna nie istnieje, właściciele realizują swój obowiązek zapewnienia czystości i porządku poprzez wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy lub w przydomową oczyszczalnię ścieków. Jeśli natomiast istnieje sieć kanalizacji sanitarnej, wówczas właściciele są zobowiązani dokonać podłączenia swoich posesji do tej sieci. Od tego obowiązku zwalnia tylko posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków bytowych, spełniającej wymagania określone w przepisach odrębnych. Regulację taką przewiduje przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy.

W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania zlokalizowana w [...]przy ul. [...] posiada techniczną możliwość przyłączenia do sieci kanalizacyjnej zlokalizowanej w ulicy [...]. Skarżący, będący właścicielami tej nieruchomości, nie wykonali ustawowego obowiązku przyłączenia jej do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej.

W niniejszej sprawie, Sąd stoi na stanowisku, że Kolegium uwzględniając wskazania Sądu co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2849/18, w świetle wyczerpującego zgromadzenia dowodów zasadnie stwierdziło, że w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. W tym przypadku ustawodawca w sposób klarowny wskazał, że gdy sieć kanalizacyjna istnieje – to nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy sytuacji, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych wówczas przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe. Natomiast w sytuacji, gdy sieć kanalizacyjna nie istnieje i jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona – wtedy właścicielowi nieruchomości przysługuje wybór między wyposażeniem nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków – przy czym oba te urządzenia muszą spełniać wymagania określone w przepisach odrębnych. Nie budzi zastrzeżeń okoliczność, że w niniejszej sprawie istnieje możliwość przyłączenia przedmiotowej działki do istniejącej sieci kanalizacyjnej, co potwierdza pismo Zakładu Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w [...] z 14 sierpnia 2019 r. Podobnie, nie jest kwestionowane, że nieruchomość skarżących nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Wobec powyższego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełnione zostały wymogi określone w art. 5 ust 2 pkt 1 powołanej ustawy, w związku z czym z mocy prawa należało nakazać przyłączenie nieruchomości przez właściciela do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Akt nakazujący przyłączenie do sieci ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku spełnienia przesłanek wskazanych we właściwych przepisach (w tym przypadku art. 5 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy), organ ma obowiązek wydać decyzję o takiej treści. Konieczność jej wydania nie została pozostawiona ocenie organu i nie ma charakteru uznaniowego, nie zależy od takich okoliczności, jak sytuacja życiowa czy majątkowa osoby zobowiązanej. Obowiązek wynikający z tego przepisu ma charakter powszechny, a więc odnosi się do wszystkich nieruchomości położonych w zasięgu sieci kanalizacyjnej. Przesłankami, od których spełnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, są: istnienie takiej sieci, możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz niezrealizowanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia.

W sytuacji występującej w sprawie organ zasadnie więc nałożył na skarżących obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, zgodnie z art. 5 ust. 7 powołanej ustawy. Wobec kategorycznego brzmienia powołanych przepisów organ, który stwierdził niewykonanie obowiązku wynikającego m.in. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie mógł odstąpić od wydania takiego nakazu. Skarżący powinni w takiej sytuacji pisemnie wystąpić do Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w [...] o przyłączenie ich nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej.

W konsekwencji zarzuty skargi kwestionujące prawidłowość przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego przez orzekające organy i de facto zmierzające do podważenia poczynionych w tej sprawie ustaleń faktycznych, będących podstawą rozstrzygnięcia tych organów, tj. zarzut naruszenia z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa, należy uznać za chybione. W ramach tych zarzutów skarżący kwestionują co do zasady zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz jego ocenę dokonaną przez organy administracji. Wbrew stanowisku skarżących, organy administracji w niniejszej sprawie zgromadziły wystarczający materiał dowodowy do wydania decyzji nakazującej skarżącym przyłączenie ich nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Natomiast uchybienie art. 10 § 1 kpa może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Okoliczności sprawy wskazują na to, że uczynienie zadość dyspozycji art. 10 § 1 kpa przez Kolegium nie mogło doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy. Z tych powodów również nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa.

Z tych wszystkich względów, nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego ani też uchybienia regułom procedury administracyjnej, Sąd skargę oddalił jako niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).

-----------------------

7