Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3366/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 151 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi W. K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie naruszenia stosunków wodnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] solidarnie na rzecz skarżących W. K. i J. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu, w dniu 4 października 2018 r., wniosku W. i J. K. (określanych dalej również jako skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], dotyczącą odmowy uchylenia, po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. o nr [...], w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych, utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], dotyczącą odmowy uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. o nr [...], w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych.

Organ przywołując stan sprawy przypomniał, że ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. o nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2013 r. o nr [...], umarzającą w całości postępowanie administracyjne, wszczęte wnioskiem z 11 kwietnia 2013 r., dotyczące naruszenia naturalnych stosunków wodnych na działkach nr [...] i [...], położonych w m. [...], należących do W. i J. K. przez właścicieli sąsiedniej posesji H. i W. K. i orzekło o odmowie nakazania właścicielom działek nr [...], [...], [...] i [...], położonych w m. [...], przywrócenia stanu poprzedniego na tych działkach oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działkach nr [...] i [...], położonych w m. [...], należących do W. i J. K..

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], wydaną w wyniku wznowienia postępowania na wniosek W. i J. K., reprezentowanych przez adw. L. C., Kolegium odmówiło uchylenia wskazanej powyżej decyzji własnej z dnia [...] lutego 2014 r. o nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż w postępowaniu wznowieniowym w pierwszej kolejności ustala się, czy w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, zachodzi jedna z kwalifikowanych wadliwości, wyliczonych w art. 145 § 1 bądź art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) - zwanej dalej K.p.a. i art. 145b § 1 K.p.a. Dopiero po pozytywnym przesądzeniu tej kwestii można przejść do merytorycznego załatwienia sprawy.

Wnioskodawcy wskazali na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., powołując się na wyjście na jaw, w toku postępowania prowadzonego przez PINB w [...], w przedmiocie prawidłowości pobudowania przez H. K. i W. K. budynku inwentarskiego na działkach nr [...], [...], [...] i [...] , położonych w m. [...] (nr post. [...] ). Na podstawie sporządzonej opinii biegłego geodety okoliczności, iż ww. budynek inwentarski został pobudowany z odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego i zagospodarowania działki, tj. rzędna posadowienia budynku inwentarskiego - obory "rusztu" wynosi 121,44 m, a nie 120,90 m, jak wynika z projektu budowlanego i zagospodarowania działki lub terenu, co może świadczyć o naruszeniu stosunków wodnych przez H. K. i W. K. ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Kolegium wskazało, że pod pojęciem "nowa istotna okoliczność" dla sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. - należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna, od rozstrzygnięcia dotychczasowego. W opinii Kolegium wyjście na jaw niezgodności budowy budynku inwentarskiego z projektem budowlanym jest nową okolicznością faktyczną, nieznaną organowi w momencie wydawania decyzji. Jednakże okoliczność ta nie wpływa w jakikolwiek sposób na aktualność twierdzeń biegłego, iż usytuowanie budynku wpłynęło jedynie na zmianę kierunku przepływu wody, na długości ściany podłużnej, na działce P.P. K. nr [...], [...], [...] i [...], położonych w m. [...] z północno-wschodniego na północny, przy czym dalej płynie w kierunku naturalnie ukształtowanym, bez podtapiania powierzchni działek nr [...] i [...] P.P. K.. Zdaniem organu, ujawniona okoliczność nie miała żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Od powyższego rozstrzygnięcia Kolegium strony złożyły wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając:

- art. 149 § 2 K.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie (lub nienależyte przeprowadzenie) postępowania co do rozstrzygnięcia istoty sprawy - stwierdzając, że w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w postaci pobudowania budynku inwentarskiego, z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego, Kolegium oparło się wyłącznie na ustaleniach poczynionych w postępowaniu, zakończonym decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 2014 r., którą to biegły wydał bez posiadania wiedzy na temat tego, że rzeczony budynek inwentarski został posadowiony wyżej, niż wynikało to z projektu budowlanego;

- art. 149 § 2 K.p.a., w związku z art. 7, art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu melioracji i gospodarki wodnej, przesłuchania świadków, przesłuchania w charakterze strony W. K. i J. K.;

- naruszenie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej, w sytuacji gdy organ stwierdził, że wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (pobudowanie budynku inwentarskiego przez małż. K. z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego, tj. posadowienie "rusztu" na rzędnej 121,44 m zamiast 120,90 m), a następnie uznał (faktycznie bez przeprowadzenia postępowania wznowieniowego co do rozstrzygnięcia sprawy), że ww. okoliczność nie miała żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Skarżący wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2230/17.

Skarżący argumentowali, że Kolegium doszło do wniosku, iż ujawniona okoliczność nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, wyłącznie na podstawie analizy materiału dowodowego, który został zgromadzony przed wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2014 r. Natomiast nie odniosło się w jakikolwiek sposób do "nowych" realiów sprawy, w tym ujawnionej nowej okoliczności faktycznej, dotyczącej pobudowania budynku inwentarskiego przez małż. K., z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego. Jak twierdzą w sprawie nie zostały zachowane wymogi z art. 149 § 2 K.p.a., bowiem nie przeprowadzono (lub nienależycie przeprowadzono) postępowanie. Oparto się na sporządzonej uprzednio przez biegłego inż. M. B. opinii, ale wydana ona została w innych realiach, niż obecnie są znane. Biegły nie wiedział, że budynek został pobudowany wyżej, niż powinien, a więc nie uwzględnił tej okoliczności w opinii. W opinii założono, że budynek został pobudowany prawidłowo. W ocenie skarżących, tego organ nie chciał jednak dostrzec, najpierw nie podejmując żadnych działań, mających na celu ustalenie aktualnego stanu faktycznego sprawy, potem nie uwzględniając wniosków dowodowych, finalnie wydając decyzję, wyłącznie w oparciu o okoliczności znane na etapie postępowania, zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 2014 r.

Dalej wywodząc, skarżący podnieśli, że brak jakichkolwiek działań ze strony Kolegium spowodowało, że skarżący złożyli wnioski dowodowe o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu melioracji i gospodarki wodnej, przesłuchania świadków, przesłuchania w charakterze strony W. K. i J. K.. Wnioski te nie zostały uwzględnione, w istocie bez podania przyczyn. Wskazali ponadto na wyrok WSA z dnia 6 czerwca 2018 r. (sygn. akt VII SA/Wa 2230/17), w który przesądzono, że nasypanie ziemi wokół obiektu budowlanego powinno zostać zweryfikowane, w kontekście możliwości naturalnego spływu wód i kierowania jej na działki sąsiednie. Skarżący wywodzili, że skoro kwestia ta winna być wzięta pod uwagę w postępowaniu dotyczącym prawidłowości pobudowania budynku, to tym bardziej winna być wzięta pod uwagę w postępowaniu o wznowienie postępowania wodnoprawnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], kwestionowaną decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. odmówiło uchylenia decyzji własnej z dnia [...] lutego 2014 r., z powodu braku wystąpienia wskazywanych przez strony podstaw wznowieniowych, mianowicie tej unormowanej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Kolegium w żadnym fragmencie swojej decyzji nie "stwierdzało", czy też nie "potwierdziło", jakoby w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., co insynuują skarżący. Wskazywana decyzja Kolegium zapadła na podstawie/z powodu ziszczenia się dyspozycji art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. (co powołano w jej treści), mianowicie właśnie z powodu braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Chodzi o okoliczności istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Okoliczności te muszą więc być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Co prawda wyjście na jaw niezgodności budowy budynku inwentarskiego z projektem budowlanym jest nową okolicznością faktyczną, jednakże ta ujawniona okoliczność – zdaniem organu - nie jest istotna dla sprawy, tj. nie miała żadnego wpływu na rozstrzygnięcie. Stąd też zaistniały podstawy z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., do odmowy uchylenia decyzji.

Nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia, o ile są dla sprawy istotne - muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć wpływ na zmianę decyzji w kwestiach zasadniczych. Okolicznością faktyczną "istotną" dla sprawy jest zatem taka okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.

Dalej organ wywodził, że skarżący upatrują wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w okoliczności wyjścia na jaw, w toku postępowania prowadzonego przez PINB w [...], w przedmiocie prawidłowości pobudowania przez H. K. i W. K. budynku inwentarskiego na działkach nr [...], [...], [...] i [...], położonych w m. [...], a ściślej ze sporządzonej na kanwie tej sprawy opinii biegłego geodety, z której wynika, że ww. budynek inwentarski został pobudowany z odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego i zagospodarowania działki, tj. rzędna posadowienia budynku inwentarskiego - obory "rusztu" wynosi 121,44 m, a nie 120,90 m, jak wynika z projektu budowlanego i zagospodarowania działki lub terenu. Niewątpliwe, na co wskazywano uprzednio, powyższa okoliczność jest nowa, wszak wynika z opinii biegłego sporządzonej w dniu 8 lutego 2017 r. Jednakże nie jest ona okolicznością "istotną", w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Kolegium wskazało, że na etapie postępowania prowadzonego przed Wójtem Gminy [...], w efekcie którego zapadła dnia [...] listopada 2013 r. decyzja o nr [...] umarzającą w całości postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem z 11 kwietnia 2013 r., dotyczące naruszenia naturalnych stosunków wodnych, sporządzona została opinia (wrzesień 2013 r.) przez biegłego z zakresu melioracji wodnych M. B.. Jej celem, jak wskazano w treści opinii, była odpowiedź na pytanie czy zmiany w ukształtowaniu terenu poczynione na skutek budowy budynku inwentarskiego na działkach nr [...], [...], [...] i [...] (Państwa K.) zmieniły stan wody lub kierunek jego odpływu ze szkodą dla działek sąsiednich o nr [...] i [...] (skarżących), a także czy sposób zagospodarowania działek [...] i [...] nie spowodował zmiany stanu wody i jej odpływu na działkach nr [...], [...], [...] [...]?. W obszernej, wyczerpującej i dogłębnej opinii biegły zbadał wzajemne relacje, pomiędzy wskazanymi działkami i zaistniałymi zmianami na ich terenie. W swoim opracowaniu odniósł się do budowy obiektów na tym terenie (w tym rzeczonego budynku inwentarskiego), które spowodowały zmiany w ukształtowaniu powierzchni i w tym kontekście ocenił wpływ realizacji tych inwestycji na zmianę stosunków wodnych.

Organ podkreślił, że powyższe zagadnienia były przedmiotem analizy organu odwoławczego (decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., której właśnie postępowanie wznowieniowe dotyczy. Kolegium uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2013 r., umarzającą w całości postępowanie administracyjne, dotyczące naruszenia stosunków wodnych i orzekło o odmowie nakazania H. i W. K. właścicielom działek nr [...], [...], [...] i [...], położonych w m. [...], przywrócenia stanu poprzedniego na tych działkach oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działkach nr [...] i [...], położonych w m. [...], należących do W. i J. K,), jak i sądów administracyjnych (WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 24 października 2014 r. o sygn. IV SA/Wa 961/14 oddalił skargę na decyzję Kolegium, zaś NSA wyrokiem z 9 listopada 2016 r., sygn. II OSK 317/15 oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku).

Sam fakt późniejszego ujawnienia się okoliczności, że budynek inwentarski posadowiony na działkach nr [...], [...], [...] i [...] w miejscowości [...] został pobudowany z odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego i zagospodarowania działki (ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz ostatecznej decyzji o zmianie pozwolenia na budowę z dnia [...] lipca 2012 r.), tj. rzędna posadowienia budynku inwentarskiego - obory "rusztu" wynosi 121,44 m, a nie 120,90 m, nie ma żadnego istotnego wpływu na przebieg postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia z dnia [...] lutego 2014 r., ani na treść podjętego rozstrzygnięcia, skoro w toku postępowania przed organami administracji obu instancji badano stan faktyczny.

Nadto organ ocenił, że treść wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2230/17 nie ma znaczenia dla sprawy, bowiem Kolegium nie rozstrzygało sprawy naruszenia stosunków wodnych co do jej istoty. Kwestia zaś wpływu zrealizowanego rzeczonego budynku inwentarskiego na stosunki wodne była stwierdzona innym dowodem, tj. opinią biegłego M. B..

W skardze, wywiedzionej dnia 7 listopada 2018 r. W. K. i J. K., wnosząc o uchylenie decyzji z dnia [...] października 2018 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r., zarzucili naruszenie:

- art. 149 § 2 K.p.a. poprzez faktyczne nieprzeprowadzenie (lub nienależyte przeprowadzenie) postępowania co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, albowiem SKO w [...], stwierdzając, że w niniejszej sprawie doszło do pobudowania budynku inwentarskiego z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego (posadowienie "rusztu" na rzędnej 121,44 m zamiast 120,90 m), oparło się wyłącznie na ustaleniach, poczynionych w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją SKO w [...] z dnia [...] lutego 2014 r., , w tym oparło się na opinii biegłego inż. M. B., którą to biegły wydał bez posiadania wiedzy na temat tego, że budynek inwentarski został posadowiony o ponad pół metra wyżej, niż wynikało to z projektu, budowalnego; nie można zatem przyjąć automatycznie, jak uczyniło to SKO w [...], że dowody, które zostały zgromadzone w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją SKO w [...] z dnia [...] lutego 2014 r., są obecnie aktualne, albowiem w tamtym stanie faktycznym, posiadając wiedzę na tamten moment, np. biegły nie wiedział (nie mógł wiedzieć), że budynek został pobudowany wyżej niż powinien zostać pobudowany (o 54 cm wyżej, niż zakładał to projekt budowlany);

- naruszenie art. 149 § 2 K.p.a., w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych złożonych w piśmie z dnia 17 lipca 2018 r. przez pełnomocnika stron W. K. i J. K. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z (a) opinii biegłego z Zakresu melioracji i gospodarki wodnej, (b) przesłuchania w charakterze świadka L. K., A. J., B. K., (c) przesłuchania w charakterze stron W. K. i J. K. wobec uznania, że w sprawie był już przeprowadzony dowód z opinii biegłego, a odnośnie do pozostałych dowodów bez podania jakichkolwiek przyczyn, podczas gdy nawet jeśli w sprawie została wydana już opinia biegłego, to została ona wydana przed wydaniem ostatecznej decyzji, kończącej postępowanie, którego wznowienia dotyczy niniejsze postępowanie, a więc została wydana przez biegłego bez wiedzy że budynek inwentarski został pobudowany wyżej niż powinien zostać pobudowany (o 54 cm wyżej niż zakładał to projekt budowlany), a wniosek o dowód z opinii biegłego wprost odnosił się do "nowych" okoliczności w sprawie, natomiast wnioski dotyczące przesłuchania świadków oraz stron umożliwiłyby zobrazowanie w postępowaniu sytuacji "w terenie", tj. uzyskanie przez organ informacji, czy doszło do zmiany stosunków wodnych, a jeśli tak, to kiedy to nastąpiło; zgodnie z art. 7 K.p.a. na SKO w [...] ciążył obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli - organ nie podjął jednak jakichkolwiek czynności w sprawie, a gdy strona złożyła wnioski dowodowe, organ w sposób bezpodstawny się do nich nie przychylił, a rozpoznał sprawę wyłącznie na materiale dowodowym (faktycznie tylko opinii biegłego), który został zgromadzony w sprawie, zakończonej ostateczną decyzją, w trakcie której nie było przecież wiadomo, że doszło do pobudowania budynku inwentarskiego przez H. K. oraz W. K. z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego, tj. posadowienia "rusztu" na rzędnej 121,44 m zamiast 120,90 m;

- naruszenie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez wydanie, w ślad za decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., decyzji o odmowie uchylenia decyzji SKO w [...] z dnia [...] lutego 2014 r., w sytuacji gdy organ stwierdził, iż w ww. sprawie, zakończonej ostateczną decyzją, wyszła na jaw nowa okoliczność faktyczna, nieznana organowi w momencie wydawania decyzji z dnia [...] lutego 2014 r., która w ocenie skarżących jest również okolicznością istotną, a więc wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (pobudowanie budynku inwentarskiego na innej rzędnej), a następnie uznał (faktycznie bez przeprowadzenia postępowania wznowieniowego co do rozstrzygnięcia istoty sprawy), że ww. okoliczność nie miała żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy;

- naruszenie art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotową sprawę, na etapie postępowania administracyjnego, zainicjował wniosek W. i J. K. o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] lutego 2014 r. o nr [...], którą uchylono decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2013 r. o nr [...], umarzającą w całości postępowanie administracyjne, dotyczące naruszenia naturalnych stosunków wodnych na działkach nr [...] i [...], położonych w m. [...], należących do W. i J. K. przez właścicieli sąsiedniej posesji H. i W. K. i orzeczono o odmowie nakazania H. i W. K. właścicielom działek nr [...], [...], [...] i [...], położonych w m. [...], przywrócenia stanu poprzedniego na tych działkach oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Jako podstawa wznowienia postępowania strony wnoszące wskazały art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, które nie były znane organowi w dniu wydania decyzji.

Należy wskazać, że wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Powyższa regulacja wskazuje na wyróżniające się dwa kolejne etapy postępowania wznowieniowego. W pierwszej kolejności organ bada bowiem istnienie podstaw wznowienia postępowania, określonych w art. 145 § 1, 145a, 145b K.p.a. Jeżeli stwierdzi brak ich wystąpienia, odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, kończąc postępowanie wznowieniowe (art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.). Natomiast dopiero ustalenie, że postępowanie zakończone ostateczną decyzją było dotknięte wadą kwalifikowaną (przyczyna wznowienia wystąpiła), daje podstawy organowi orzekającemu na przejście do drugiego etapu postępowania - ponownego (na nowo) rozpoznania sprawy a w konsekwencji, w zależności od poczynionych ustaleń, do uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.) bądź też, w przypadku gdy nie można uchylić decyzji na skutek upływu zakreślonych ustawowo terminów lub też gdy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których organ nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 K.p.a., w związku z art. 146 § 1 lub 2 K.p.a.).

Zgodnie z treścią przywoływanego powyżej art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Toteż o zaistnieniu wskazywanej podstawy wznowieniowej można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione cztery przesłanki:

1) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub dowody;

2) nowe okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie;

3) nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję;

4) nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji.

Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że warunkiem wznowienia postępowania jest m.in. pojawienie się nie tylko takich dowodów, które są nowe, ale również które jednocześnie dla sprawy są istotne. Na powyższe słusznie wskazywał rozstrzygający w sprawie organ, podając iż należy rozumieć należy rozumieć za taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.

Skarżący zasadnie stwierdzają, że organ przedwcześnie uznał, że powoływane przez nich okoliczności w postaci budowy budynku inwentarskiego na innej rzędnej, niż brana pod uwagę przez biegłego w toku postępowania, prowadzonego przez PINB w [...] w przedmiocie prawidłowości pobudowania przez H. K. i W. K. budynku inwentarskiego na działkach nr [...], [...], [...], [...], położonych w miejscowości [...], zostało ustalone, że ww. budynek został pobudowany z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego i zagospodarowania działki lub terenu, tj. rzędna posadowienia budynku inwentarskiego ("rusztu") wynosiła 121,44 m, a nie 120,90 m), badającego stosunki wodne, nie stanowi okoliczności, mogącej mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

Ocena stosunków wodnych słusznie uznana została za domenę, należącą do wiadomości specjalnych i powierzona ocenie specjalisty w tym zakresie. W związku z tym poddana może być w wątpliwość, dokonana przez organ, ocena braku wpływu budynku, wybudowanego na innej rzędnej, niż planowana. Z tego względu nie jest do zaaprobowania uznanie, że wniosek skarżących o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu melioracji i gospodarki wodnej (pismo z 17 lipca 2018 r. – teczka 1/3 akt administracyjnych sprawy), był zasadny i mógł rozstrzygnąć o znaczeniu powołanej wyżej, nowej niewątpliwie istotnej dla okoliczności w sprawie.

Zasadnie również skarżący powołali treść wyroku WSA z dnia 6 czerwca 2018 r. (sygn. akt VII SA/Wa 2230/17), w którym wskazywano, że nasypanie ziemi wokół obiektu budowlanego powinno zostać zweryfikowane, w kontekście możliwości naturalnego spływu wód i kierowania jej na działki sąsiednie. Skoro kwestia ta winna być wzięta pod uwagę w postępowaniu dotyczącym prawidłowości pobudowania budynku, to tym bardziej winna być wzięta pod uwagę w postępowaniu o wznowienie postępowania wodnoprawnego.

Prowadząc postępowanie co do przyczyn wznowienia i co do rozstrzygnięcia istoty, należy pamiętać o specyfice sprawy, która dotyczy wznowienia postępowania, w stosunku do sprawy zakończonej decyzją podjętą w innym postępowaniu wznowieniowym. Ta nietypowość stanowi w istocie nieuchronną konsekwencję obowiązywania następującego założenia: kolejne postępowanie wznowieniowe pierwotnie i bezpośrednio dotyczy sprawy zakończonej wydaniem decyzji we wcześniejszym postępowaniu wznowieniowym. Powyższe zastrzeżenie nie utrzyma się jednak, gdy w kolejnym postępowaniu wznowieniowym zostanie stwierdzone, że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji w poprzednim postępowaniu wznowieniowym jest dotknięte przynajmniej jedną z wad, wskazywanych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 K.p.a. W takim przypadku w trakcie tego kolejnego postępowania wznowieniowego może dojść do sytuacji, w której pośrednio, a - w pewnych okolicznościach - docelowo i bezpośrednio, będzie kontrolowana (z punktu widzenia wad, wskazywanych w ww. przepisach) również sprawa zakończona decyzją wydaną w postępowaniu zwykłym.

Wpływ wybudowania budynku inwentarskiego na innych rzędnych nie jest kwestią poboczną, zarówno z punktu widzenia konstrukcji prawa jak i stanu faktycznego sprawy. Zgodnie bowiem z treścią art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. postępowanie wznawia się, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Warunkiem wznowienia postępowania jest to, by nowe dowody lub nowe okoliczności miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Konstrukcja ta wymusza zatem na organie dokładne sprawdzenie, czy nowe okoliczności mają wpływ na wynik sprawy.

Wynikające z art. 78 K.p.a. uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu przez stronę podlega ograniczeniu pod względem celowości i konieczności zapewniania szybkości postępowania.

Doświadczenie życiowe podpowiada, że wybudowanie budynku o 54 cm wyżej, niż zakładano, nie pozostaje obojętne dla stosunków wodnych. Jednak istotność wymiaru nowej okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy powinien ocenić specjalista. Organ, odmawiając uwzględnienia zgłoszonego dowodu, naruszył art. 78 § 1 K.p.a., zgodnie z którym żądanie strony, dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Rzutuje to na jakość postępowania dowodowego, bowiem - wbrew temu co twierdzi organ - nie zebrano wystarczająco materiału dowodowego do prawidłowego zastosowania prawa materialnego, na podstawie art. 80 K.p.a., w kontekście najbardziej istotnego elementu tego postępowania, tj. wpływu nowej okoliczności faktycznej na wynik sprawy.

Ze względu na naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 78 i 80 K.p.a. art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyniącym zaskarżoną decyzję przedwczesną, Sąd orzekł o uchyleniu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium, kierując się normą określoną w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej P.p.s.a. uwzględni ocenę prawną i wytyczne Sądu zawarte powyżej, ponownie zlecając opinię biegłego specjalisty.

O kosztach (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i 205 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800, ze zm.). Uwzględniono wpis w wysokości 200 zł, koszty zastępstwa w kwocie 480 zł oraz 17 zł, uiszczone tytułem opłaty od czynności pełnomocnictwa.