Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2844/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Tarno, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Płusa, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia ... lipca 2006 r. nr ... w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia ... marca 2006r., Nr ... Wójt Gminy B. ustalił Skarżącemu B. S. wymiar podatku od nieruchomości za 2005r. w kwocie 387,40 zł., w tym od budynku pozostałego (letniskowego) 312 zł. oraz od gruntu pozostałego 75,24 zł. W uzasadnieniu podniesiono, iż Skarżący jest właścicielem zabudowanej nieruchomości położonej na terenie gminy B. w miejscowości U. Podatnik zażądał zweryfikowania podatku od budynku, twierdząc, iż nie jest to budynek pozostały (letniskowy), lecz budynek mieszkalny.

Organ wskazał, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia ... grudnia 2005r.Nr ... uchyliło w całości decyzję własną z dnia ... września 2005r. oraz decyzję Wójta Gminy B. z dnia ... czerwca 2005r., w przedmiocie ustalenia Skarżącemu wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2005r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Przyczyną podjętego rozstrzygnięcia było stwierdzenie braków w aktach sprawy dokumentacji budowlanej dotyczącej spornego budynku.

W dalszej części uzasadnienia wskazano, iż wykonując zalecenia organu odwoławczego, Wójt Gminy B. dokonał w dniu ... maja 2005r. oględzin nieruchomości, które potwierdziły, iż budynek posadowiony na nieruchomości w U. jest drewniany, ma doprowadzoną wodę i energię elektryczną oraz posiada urządzenia grzewcze. Organ wezwał także Stronę do przedłożenia dokumentacji budowlanej dotyczącej rzeczonego budynku, dokonano także przesłuchania Strony oraz zaktualizowano informacje dotyczące budynku. W wyniku przeprowadzonych czynności organ podtrzymał stanowisko, iż znajdujący się na działce Skarżącego nr ... w miejscowości U. budynek ma charakter domku letniskowego. Podatnik uzyskał pozwolenie na budowę budynku letniskowego, co wynika z rejestru wydanych pozwoleń na budowę. Nadto w dniu ... lutego 1991 Strona złożyła wykaz nieruchomości, w którym do opodatkowania wykazała budynek rekreacyjny bez ogrzewania zimowego.

W złożonym odwołaniu z dnia 11 kwietnia 2006r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie podatku od nieruchomości w odniesieniu do znajdującego się na działce nr ... budynku mieszkalnego według stawki dla budynków mieszkalnych. Wyjaśnił, iż Samorządowe Kolegium odwoławcze rozpatrując jego pierwsze odwołanie decyzją z dnia ... kwietnia 2005r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ podkreślił, iż o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 84), decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. Jednak mimo potwierdzenia faktu zamieszkiwania przez Skarżącego w U., Wójt ponownie wydał decyzję, w której wymierzył podatek od nieruchomości, traktując budynek nie jako budynek mieszkalny, lecz jako "budynek pozostały". Na skutek odwołania Skarżącego, SKO decyzją z dnia ... grudnia 2005r. uchyliło rzeczoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność udokumentowania przez Wójta jaka była treść pozwolenia na budowę. Strona podniosła, iż mimo posiadania przez Wójta pełnej dokumentacji budowlanej, organ ten nie wykonał dyspozycji organu odwoławczego i ponownie wymierzył podatek od nieruchomości, traktując posadowiony na niej budynek jak "budynek pozostały". Wójt nie powołał się przy tym na ustalenia wynikające z dokumentacji budowlanej (zezwolenie na budowę domu, czy zezwolenie na użytkowanie), wskazał jedynie na rejestr wydanych pozwoleń, który w ocenie Strony jest jedynie formą ewidencji umożliwiającą łatwiejsze dotarcie do dokumentacji.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia ... lipca 2006r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia ... marca 2006r. Organ wyjaśnił, iż od dnia 1 stycznia 2003r. w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych zmienił się stan prawny, w ten sposób, iż wprowadzono przepis art. 1a ust. 1 pkt 1, który odwołuje się do pojęcia budynku ustalonego na gruncie prawa budowlanego. Powołując się na przepisy rozporządzenia wykonawczego Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2004r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690) organ wskazał, iż normodawca oprócz budynków mieszkalnych wymienia odrębną kategorię budynków rekreacji indywidualnej. Decydującym kryterium dla zastosowania stawki podatkowej dla danej kategorii budynków jest dokumentacja budowlana. Powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy organ wskazał, iż teren, na którym położona jest działka Skarżącego nr ..., zgodnie z zapisami planu zagospodarowania przestrzennego Gminy B. przeznaczony był i jest pod zabudowę letniskową. Nadto powtórzył, iż z danych Urzędu Gminy B. (rejestr wydanych pozwoleń na budowę) wynika, iż Skarżący uzyskał w dniu ... czerwca 1976r. pozwolenie nr ... na budowę budynku letniskowego. Podniósł także, iż sam podatnik w wykazie nieruchomości z 1991r. wskazał na charakter i przeznaczenie budynku, opisując go jako budynek letniskowy, a z informacji uzyskanej ze Starostwa Powiatowego w W. wynika, iż jak dotychczas Podatnik nie uzyskał zmiany przeznaczenia budynku letniskowego na mieszkalny i nie wnosił o dokonanie takiej zmiany. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż z dokumentacji budowlanej jednoznacznie wynika, iż budynek znajdujący się na działce Skarżącego nr ... ma charakter letniskowy, a nie mieszkalny.

W skardze na powyższą decyzję B. S. wniósł o jej uchylenie, jak również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również błędne ustalenie stanu faktycznego, które również miało wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu wyjaśnił, iż budując w 1976r. na działce w U., nie mógł oświadczyć, iż jest to budynek mieszkalny, bowiem obowiązujące wówczas przepisy nie pozwalały na równoczesne posiadanie mieszkania komunalnego i domu mieszkalnego. Naczelnik Gminy B., ani w późniejszym okresie Wójt Gminy nigdy w sposób urzędowy nie określili przeznaczenia ani sposobu użytkowania rzeczonego domu. Zezwolenie na użytkowanie nigdy nie zostało wydane, mimo iż Skarżący wielokrotnie się o nie upominał. Strona powtórzyła argumentację podniesioną w odwołaniu, iż orzekające w sprawie organy rozstrzygając o kategorii budynku jako letniskowego, nie powołały się na dokumentacją budowlaną (pozwolenie na budowę, czy pozwolenie użytkowanie). Podstawą ich ustaleń stał się rejestr wydanych pozwoleń, który nie ma charakteru decyzji administracyjnej, nie odzwierciedla treści tych decyzji, spełnia jedynie funkcje ewidencyjne. Podniósł dalej, iż Wójt z premedytacją ukrywa dokumentację budowlaną, bowiem wie, że ujawnienie jej utrudniałoby wymierzenie danego podatku. Wskazał, iż mimo, iż w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu składającego się na dokumentację budowlaną, SKO w uzasadnieniu decyzji wskazuje, iż z dokumentacji budowlanej jednoznacznie wynika letniskowy charakter budynku.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację na jego poparcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia tego kryterium stwierdzić należy, iż narusza ona przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, od 1 stycznia 2003r., zgodnie z art. 1a ust.1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, pod pojęciem budynku należy rozumieć obiekt budowlany, w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Odwołanie się do przepisów prawa budowlanego spowodowało konieczność uwzględniania regulacji prawnych przyjętych w prawie budowlanym. Pojęcie budynku mieszkalnego zostało zdefiniowane w §3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Budynek mieszkalny jest to budynek przeznaczony na mieszkania, mający postać : a) budynku wielorodzinnego, zawierającego 2 lub więcej mieszkań; b) budynku jednorodzinnego; c) budynku mieszkalnego w zabudowie zagrodowej. Zgodnie zaś z §3 pkt 7 tego rozporządzenia istnieją również budynki rekreacji indywidualnej, czyli budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku rodzinnego.

Przyjąć zatem należy, że pojęcia "budynek mieszkalny" i "budynek rekreacji indywidualnej" nie są pojęciami tożsamymi, zaś organy podatkowe orzekające w sprawie powinny uwzględnić nowy stan prawny i uwzględnić pojęcia zdefiniowane w prawie budowlanym. Zatem nie jest wystarczające odwoływanie się do kryterium zaspokajania własnych potrzeb mieszkaniowych. W obecnie obowiązującym stanie prawnym konieczne jest sięganie do rozwiązań przyjętych w prawie budowlanym. W tym miejscu zauważyć należy, iż organy podatkowe, prowadząc ustalenia w zakresie podatku od nieruchomości, nie są jednocześnie organami uprawnionymi do samodzielnego określania kategorii budynków w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, do którego odsyła ustawa podatkowa. Określenie rodzaju budynku wymaga wiedzy technicznej, która jest niezbędna do podjęcia decyzji o prawidłowej stawce podatku od nieruchomości. Decydujące znaczenie będzie w tym względzie miała dokumentacja architektoniczno-budowlana danego obiektu (por. wyrok NSA z dnia 9 września 2004, sygn. FSK 412/04, LEX 183122, oraz " podatki i opłaty samorządowe - Komentarz", L. Etel, S. Presnarowicz, Dom Wydawniczy ABC, str. 190-192), a więc decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, projekt budowlany, decyzja w przedmiocie pozwolenia na budowę, decyzja o dopuszczeniu budynku do użytkowania, które w sposób precyzyjny winny określać rodzaj danego budynku.

Zgodnie z treścią art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) obowiązkiem organów podatkowych jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W przedmiotowym artykule została wyrażona zasada prawdy obiektywnej. Jej treść oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego jest ustalenie stanu faktycznego zgodnie z rzeczywistym stanem, a jeżeli okaże się to niemożliwe, dokonanie ustaleń zbliżonych do stanu rzeczywistego. Art.187 Ordynacji podatkowej nakazuje z kolei, wyczerpujące i wszechstronne zbadanie wszystkich okoliczności sprawy.

Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanych wyżej przepisów. W szczególności nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości kluczowej kwestii dla przedmiotowego postępowania, czy nieruchomość położona na terenie miejscowości U. jest budynkiem mieszkalnym, czy letniskowym. W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek dokumentacji budowlanej dotyczącej spornej nieruchomości. Jako niewystarczające Sąd ocenił powoływanie się przez organ na rejestr wydanych pozwoleń na budowę, gdyż ma on jedynie charakter ewidencyjny. Także miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, wskazujący, iż teren, na którym posadowiony jest budynek Skarżącego, przeznaczony jest pod zabudowę letniskową nie jest wystarczającym dowodem przesądzającym o letniskowym charakterze budynku. Z oświadczenia Skarżącego zawartego w skardze, jak również z treści uzasadnienia decyzji SKO z dnia ... grudnia 2005r. wynika, iż Skarżący do chwili obecnej nie uzyskał decyzji zezwalającej na użytkowanie budynku Nie jest rzeczą Sądu oceniać w niniejszym postępowaniu przyczyn takiego stanu sprawy. W tej sytuacji rozstrzygającym dokumentem winna być decyzja w przedmiocie zezwolenia na budowę, której w aktach sprawy brak. Z akt nie wynika także, aby organy występowały do odpowiednich organów, celem uzyskania rzeczonego dokumentu, nie wyjaśniają także z jakich powodów pominięty został ten istotny dla rozpoznawanej sprawy dowód. Sąd wskazuje także, iż na rozprawie w dniu 11 stycznia 2007r. Skarżący okazał w oryginale załącznik do pozwolenia na budowę, będący opisem technicznym do projektu budynku letniskowego mieszkalnego, (podkreślenie Sądu), wyjaśniając, iż jest to jedyny dokument, dotyczący dokumentacji budowlanej budynku na działce w U., jaki posiada. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż sąd administracyjny dokonuje oceny zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, na podstawie stanu prawnego i akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd nie ma uprawnień do merytorycznego załatwiania sprawy i zastępowania w tym procesie organów. Rzeczony dokument Skarżący winien przedłożyć organowi w toku toczącego się postępowania instancyjnego, a organ zobowiązany będzie dokonać jego oceny, przy czym ocena ta winna być dokonana bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Art. 187 §1 Ordynacji podatkowej nakłada na organ podatkowy ciężar dowodzenia określonych faktów, nie zwalnia to jednak Strony od współudziału w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

Strona zawarła w skardze także zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie rozpatrywanie tego zarzutu jest przedwczesne. Takie zarzuty mają rację bytu w przypadku, kiedy stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Tu przyczyną uwzględnienia skargi są błędy popełnione w trakcie postępowania podatkowego skutkujące niewyjaśnieniem istotnych dla sprawy okoliczności. Nie ma zatem potrzeby dokonywania kontroli legalności zaskarżonej decyzji z prawem materialnym, bowiem jego zastosowanie jest wtórne w stosunku do ustalenia stanu faktycznego. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2004 r., sygn. akt FSK 59/04 (niepublikowany), w którym Sąd ten stwierdził, że brak wystarczających ustaleń faktycznych czyni przedwczesnym rozpoznanie zarzutu naruszenia prawa materialnego

Sąd, stosując się do rygorów określonych w art. 141 § 4 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wskazuje, że organ odwoławczy winien uzupełnić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy o decyzję w przedmiocie pozwolenia na budowę, jak również o załączniki do tej decyzji, w tym powoływany przez Stronę opis techniczny do projektu budynku. W tym celu ma przedsięwziąć odpowiednie czynności procesowe i wykazać się stosowną inicjatywą wypełniając dyspozycję zawartą w art. 122 ordynacji podatkowej Sąd wskazuje także, iż w sytuacji, gdy mimo podjętych czynności zabrany materiał dowodowy okaże się niewystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, organ, stosownie do art. 197 §1 Ordynacji podatkowej będzie miał możliwość przeprowadzenia dowodu z opinii rzeczoznawcy budowlanego, na okoliczność, czy posadowiony przez Skarżącego budynek jest budynkiem mieszkalnym, czy letniskowym, w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.

W związku z powyższymi ustaleniami Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł odpowiednio jak w pkt I i II sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 1 oraz art. 209 wskazanej wyżej ustawy.