Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1432/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153, art. 200 w zw. z art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 84 ust. 3-6
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia części opłaty odroczonej za przesadzenie drzew oraz ustalenie, że część opłaty nie podlega umorzeniu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Dróg i Transportu w K. z dnia [...] nr. [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej E. N. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w K. zezwolił E. N. na usunięcie [...] drzew (topole) oraz [...] m2 powierzchni pokrytej krzewami ozdobnymi z terenu działki nr [...] obr. [...] w K. a nadto na przesadzenie [...] drzew iglastych (świerki kłujące) w terminie do [...] r. (pkt 1 decyzji). W punkcie 5 decyzji ustalono opłatę za przesadzenie [...] drzew iglastych (świerki srebrne), wymienionych w punkcie 1, w wysokości [...] zł i odroczono termin jej uiszczenia na okres 3 lat. Jednocześnie wskazano, że o terminie przesadzenia drzew należy powiadomić pisemnie organ wydający decyzję oraz, że jeżeli przesadzone drzewa iglaste zachowają żywotność po upływie 3 lat od dnia ich posadzenia lub nie zachowają żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat. Jeżeli przesadzone drzewa iglaste nie zachowają żywotności w okresie do 3 lat od dnia posadzenia, posiadacz nieruchomości jest obowiązany niezwłocznie do uiszczenia opłaty za usunięcie drzew na konto Urzędu Miejskiego w K. zgodnie z art. 84 ust. 5 i 5a ustawy o ochronie przyrody.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w K. umorzył część opłaty, odroczonej na okres 3 lat (tj. do dnia [...] r.) za przesadzenie [...] sztuk drzew gatunku świerk srebrny na terenie działki nr [...] obr. [...] w K., naliczonej w punkcie 5 decyzji znak [...] z dnia [...] r., w wysokości [...] zł, zgodnie z art. 84 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody (pkt 1 decyzji). W punkcie 2 tej decyzji ustalono, że część opłaty odroczonej na okres 3 lat za przesadzenie [...] sztuk opisanych wyżej drzew gatunku świerk srebrny, naliczonej w punkcie 5 decyzji z dnia [...] r., w wysokości [...] zł nie podlega umorzeniu. W punkcie 3 decyzji wskazano, że opłatę ustaloną w pkt 2 należy wpłacić na rachunek bankowy Urzędu Miejskiego w K. w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, stosownie do art. 84 ust. 5, art. 87 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że podczas przeglądu nasadzeń zastępczych dokonanego w dniu [...] r. stwierdzono, iż przesadzenie [...] sztuk świerków srebrnych wykonane zostało zgodnie z zapisem z punktu 1 decyzji z dnia [...] r. Natomiast w trakcie oględzin przesadzonych świerków srebrnych znajdujących się na terenie działki nr [...] obr. [...] w K., przeprowadzonych w dniu [...] r. stwierdzono, że za budynkiem pasażu handlowego znajduje się [...] sztuk świerków srebrnych, w tym [...] sztuk całkowicie obumarłych oraz 1 sztuka, która zachowała żywotność. Ustalono ponadto, że 1 sztuka nie została przesadzona i rośnie na terenie zieleni przy stacji transformatorowej. Po przeanalizowaniu dowodów zebranych w sprawie, organ przyjął jednak ostatecznie, że wspomniany wyżej świerk - wskazany przez przedstawiciela strony w trakcie odbioru przeprowadzonego w dniu [...] r. jako drzewo nieprzesadzone – nie był ujęty we wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie oraz nie był ujęty w decyzji z dnia [...] r. Przesadzonych zostało [...] sztuk innych świerków kłujących, oznaczonych wyraźnie w załączniku graficznym ww. decyzji i opisanych w ekspertyzie wykonanej na zlecenie strony przez dr nauk przyrodniczych A. K..

Aby ustalić, czy świerki kłujące przesadzone na terenie działki nr [...] obumarły z przyczyn zależnych, czy niezależnych od posiadacza przedmiotowej nieruchomości, organ I instancji zlecił wykonanie stosownej ekspertyzy dendrologowi – dr inż. M. K.. Na podstawie tej ekspertyzy ustalono, że nie jest możliwa jednoznaczna i pełna ocena, czy przesadzenie drzew wykonano zgodnie ze sztuką ogrodniczą, z zastosowaniem zabiegów zachowawczo-pielęgnacyjnych i jakości pod względem techniki wykonania. Większość prac mających kluczowy wpływ na przyjęcie się przesadzonych drzew ma charakter prac zanikowych i może być oceniana w trakcie ich wykonywania lub w krótkim okresie po ich wykonaniu. Zdaniem biegłego, nie można całkowicie wykluczyć przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, które mogły być powodem obumarcia drzew. tj. gwałtownych zjawisk atmosferycznych, okresu suszy czy uszkodzenia drzew przez osoby trzecie.

Mając powyższe na uwadze, organ uznał, że [...] sztuk przesadzonych drzew gatunku świerk kłujący nie zachowało żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, na której się znajdują, natomiast jeno z przesadzonych drzew zachowało żywotność. Dlatego organ, umorzył część opłaty odroczonej do dnia [...] r., naliczonej w punkcie 5 decyzji z dnia [...] r. w wysokości [...] zł. Z uwagi na brak [...] drzewa gatunku świerk kłujący podczas oględzin przeprowadzonych w [...] r., (tj. po upływie 3 lat od dnia [...] r.), zgodnie z art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody, naliczona w punkcie 5 decyzji z dnia [...] r. opłata została przeliczona w sposób proporcjonalny do liczby drzew, które nie zachowały żywotności. Uznano, że drzewo nie zachowało żywotności z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, na której znajdowało się ono i opłata w wysokości [...] zł nie podlega umorzeniu.

W odwołaniu od powyższej decyzji E. N. wniosła o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umorzenie całości opłaty, odroczonej na okres 3 lat, za przesadzenie [...] sztuk drzew gatunku świerk srebrny na terenie działki nr [...] obr. [...] w K., naliczonej w punkcie 5 decyzji z dnia [...] r. w wysokości [...] zł.

Skarżąca podniosła, że w dniu [...] r. sprzedała przysługujące jej prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu numer [...], obręb [...] w K. – Spółce [...]. Dodała, że w dniu [...] r. zawiadomiła Dyrektora Zarządu Dróg i Transportu w K., że wypełniła w całości postanowienia decyzji z dnia [...] r. oraz zwróciła się o dokonanie oględzin przedmiotowej nieruchomości, które organ przeprowadził w dniu [...] r. W ich wyniku stwierdzono m.in. wykonanie przesadzenia [...] sztuk świerków srebrnych, zgodnie z punktem 1 ww. decyzji. Na zlecenie strony, biegły sądowy rzeczoznawca A. K. wykonał opinię, która potwierdziła odpowiednie wykonanie prac związanych ze zmianą lokalizacji drzew, jak również ich dobry stan – na dzień [...] r.

Skarżąca podkreśliła, że kontrola przeprowadzona przez organ I instancji miała miejsce dopiero w dniu [...] r., natomiast 3-letni termin pielęgnacji przesadzonych drzew upłynął z dniem [...] r. (termin liczony od daty przesadzenia). Organ nie wyjaśnił, w jakim stanie znajdowały się drzewa w ostatnim dniu 3-letniego okresu, a ponadto nie ustalił kiedy i kto usunął brakujący świerk (mając na uwadze, że w dniu [...] r. strona sprzedała przysługujące jej prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości). Skarżąca zaznaczyła, że obowiązek pielęgnacji obowiązuje trzy lata i zdarzenia następujące po tym okresie nie mają znaczenia w sprawie umorzenia naliczonej opłaty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 84 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W ocenie Kolegium, nie ma znaczenia podnoszona w odwołaniu okoliczność zbycia przez skarżącą prawa do przedmiotowej nieruchomości, gdyż zezwolenie na przesadzenie drzew uzyskała aktualna wówczas posiadaczka terenu, na którym drzewa miały być przesadzone i opłatę, o której mowa w art. 84 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody ponosi osoba, która uzyskała to zezwolenie. Opłata ta jest jedynie odraczana na okres 3 lat, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności. Adresatem decyzji w tej sprawie jest tylko posiadacz nieruchomości, który może ubiegać się o zezwolenie na usunięcie drzew i jest odpowiedzialny za właściwą ich pielęgnację.

Wobec powyższego, zdaniem Kolegium, organ I instancji miał podstawy do naliczenia części opłaty, ustalonej w zezwoleniu na przesadzenie siedmiu sztuk świerków, ze względu na brak jednego drzewa. Ustawodawca nie sprecyzował, w jakim okresie należy wydać decyzję w przedmiocie umorzenia opłaty względnie jej naliczenia, wskazał jedynie, że odroczenie terminu uiszczenia opłaty obejmuje okres po upływie trzech lat. Ustawodawca nie wskazał także, że po upływie tego okresu kończy się odpowiedzialność posiadacza nieruchomości za stan przesadzonych drzew. Przeciwnie, dopiero po upływie tego okresu i stwierdzeniu zachowania czy też niezachowania żywotności przez posadzone drzewa, organ może wydać stosowną decyzję o umorzeniu opłaty lub o jej pobraniu.

E. N. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 85 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wadliwe uznanie, że stan faktyczny pozwala przyjąć, że przesadzony świerk nie zachował żywotności z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, co doprowadziło w konsekwencji do ustalenia przez organ odwoławczy, że część opłaty w kwocie [...]zł nie podlega umorzeniu, mimo, że 3-letni termin pielęgnacji przesadzonych drzew upłynął z dniem [...] r., zaś kontrola przeprowadzona przez organ I instancji miała miejsce dopiero w dniu [...] r., a tym samym organy nie wyjaśniły, w jakim stanie znajdowały się drzewa w ostatnim dniu 3-letniego okresu, a po drugie nie ustaliły kiedy i kto usunął brakujący świerk, co oznacza, że w braku możliwości ustalenia przez organ odwoławczy przyczyn utraty żywotności przesadzonego drzewa winien on przyjąć domniemanie na korzyść skarżącej, że roślina zachowała swą żywotność,

b) art. 85 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której organ nie wykazał na żadnym etapie postępowania, że w terminie 3 lat od dnia przesadzenia drzew nie zachowały one żywotności z przyczyn zależnych od skarżącej, a tym samym nie miał prawa wydać decyzji innej, aniżeli umarzająca całość opłaty za przesadzenie 7 sztuk świerków,

- przepisów prawa postępowania mające istotny wpływ na jego wynik, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zakresie, w jakim organ administracji publicznej nie dokonał dokładnego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co tym samym doprowadziło do przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów i błędnego ustalenia, że okoliczności podnoszone przez skarżącą nie zasługiwały na uwzględnienie w toku postępowania.

W uzasadnieniu decyzji strona podniosła, że utrzymaną w mocy decyzję z dnia [...] r. cechował brak jakichkolwiek dowodów na to, w jakim stanie znajdowały się przesadzone drzewa w ostatnim dniu 3-letniego okresu tj. w dniu [...] r., albowiem pierwsza kontrola przeprowadzona przez organ miała miejsce dopiero w dniu [...] r., a więc niemal rok po upływie ww. okresu. Ponadto nie ustalono kiedy i kto usunął brakujący świerk.

Strona podkreśliła, że obowiązek pielęgnacji obowiązuje trzy lata i zdarzenia następujące po tym okresie nie mają znaczenia w sprawie umorzenia naliczonej opłaty. Organ na żadnym etapie postępowania nie udowodnił, że w terminie trzech lat od dnia przesadzenia drzew nie zachowały one żywotności z przyczyn zależnych od skarżącej, zaś ustalony w sprawie stan faktyczny nie pozwalał organowi na przyjęcie założenia, że brak przesadzonego świerka, stwierdzony przez organ I instancji dopiero w dniu [...] r. oznacza, iż nie zachował on żywotności z przyczyn zależnych od skarżącej.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich w K. wykazała, że decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym ich uchylenie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowią przepisy ustawy

z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r., poz. 142).

Zgodnie z treścią art. 84 ust. 3 cytowanej ustawy, w przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych.

Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu (art. 84 ust. 4 ustawy). Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy, albo część z nich, nie zachowały żywotności po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zachowały żywotności (art. 84 ust. 5 ustawy).

Decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 4 i 5, mogą być wydane przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 3, jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności przed upływem tego okresu (art. 84 ust. 6 ustawy).

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że decyzją z dnia [...] r. zezwolono E. N. na przesadzenie 7 drzew iglastych (świerków kłujących) rosnących na działce nr [...] obr. [...] w K. - w terminie do [...] r., ustalając opłatę za wspomniane przesadzenie na kwotę [...]zł oraz odraczając termin jej uiszczenia na okres 3 lat. W decyzji wskazano, że o terminie przesadzenia należy powiadomić pisemnie organ wydający decyzję, a jeżeli przesadzone drzewa ilaste zachowają żywotność po upływie 3 lat od dnia ich posadzenia, lub nie zachowają żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat. Jeżeli natomiast przesadzone drzewa iglaste nie zachowają żywotności w okresie do 3 lat od dnia posadzenia, posiadacz nieruchomości jest obowiązany niezwłocznie do uiszczenia opłaty za usunięcie drzew na konto Urzędu Miejskiego w K..

Pomiędzy stronami – na etapie postępowania przed organem I instancji - nie było sporu co do tego, że skarżąca dokonała przesadzenia drzew w terminie wymienionym w cytowanej powyżej decyzji, jak również, że poinformowała o powyższym organ – pismem z dnia [...] r. Termin odbioru nasadzeń wyznaczono na dzień [...] r., a następnie zmieniono na [...] r. Jak wynika z notatki sporządzonej w dniu [...] r. podczas dokonanego wówczas przeglądu – w sprawie odbioru wykonanych nasadzeń zastępczych zgodnie z punktem 6 orzeczenia decyzji z dnia [...] r. - stwierdzono, że "świerki srebrne w ilości [...] sztuk, zostały przesadzone, zgodnie z punktem 1 ww. decyzji".

W sprawie nie było kwestionowane przez strony także i to, że w rok po tym przeglądzie – według stanu stwierdzonego w opracowaniu wykonanym przez biegłego sądowego A. K. - korony przesadzonych drzew były ulistnione (pokryte igłami) w sposób potwierdzający zachowanie żywotności na dzień [...] r.

Nie budzi też wątpliwości okoliczność, że w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r. na terenie działki nr [...] stwierdzono tylko [...] sztuk przesadzonych świerków, w tym [...] sztuk całkowicie obumarłych i jedną, o obwodzie [...] cm, która zachowała żywotność.

W sprawie spornym pozostaje natomiast, czy w chwili upływu trzyletniego okresu, o którym mowa w decyzji z dnia [...] r. na terenie spornej działki znajdowało się wszystkie [...] sztuk świerków przesadzonych przez stronę zgodnie z treścią tej decyzji. Dodatkowo należy też zauważyć, że na etapie postępowania przed Kolegium pojawiła się kolejna wątpliwość, tj. czy [...] z drzew wskazanych w decyzji z [...] r. w ogóle zostało przesadzone. Na stronie trzeciej decyzji, organ odwoławczy wskazał bowiem, że notatka sporządzona podczas odbioru wykonania przesadzeń w dniu [...] r. zawiera nieścisłości co do ilości przesadzonych świerków, polegające na tym, że drzewo wskazane jako nieprzesadzone (rosnące w swej pierwotnej lokalizacji przy stacji paliw) nie było objęte wnioskiem o zezwolenie na usunięcie (przesadzenie), jak też nie było ujęte w decyzji z dnia [...] r. "Nieścisłości te zostały dostrzeżone przez biegłego dendrologa i wyjaśnione w sporządzonej przez niego w [...] r. ekspertyzie dendrologicznej, w której potwierdził, że przesadzono [...] sztuk świerków, z czego tylko jeden zachował żywotność".

Nie sposób jednak stwierdzić, co konkretnie Kolegium miało na myśli wskazując na nieścisłości w notatce z [...] r. bowiem w ekspertyzie z [...] r. rzeczoznawca na takie nieścisłości nie powołał się. Wskazał jedynie na nieścisłości, o których mowa w piśmie skierowanym przez organ do skarżącej. Jednocześnie z lektury tego pisma – z dnia [...] r. – wynika, że świerk wskazany przez przedstawiciela w trakcie odbioru przeprowadzonego w dniu [...] r. jako drzewo nieprzesadzone nie był ujęty we wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie oraz nie był ujęty w decyzji z dnia [...] r. Przesadzonych zostało [...] sztuk innych świerków oznaczonych wyraźnie w załączniku graficznym ww. decyzji i opisanych w ekspertyzie sporządzonej przez rzeczoznawcę A. K.. W żadnym razie ani z pisma organu I instancji ani z ekspertyzy z [...] r. nie wynika, że w [...] r. przesadzonych zostało jedynie [...] świerków z [...] wymienionych w decyzji z [...] r. Ze zgromadzonych dokumentów wynika jedynie, że w chwili oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r. na terenie działki stwierdzono jedynie [...] przesadzonych świerków.

W ocenie skarżącej trzyletni termin pielęgnacji drzew, o którym mowa w decyzji z dnia [...] r. upłynął w dniu [...] r. i na tą właśnie datę organ winien był ustalić stan żywotności drzew. Jej zdaniem organ błędnie przyjął założenie, że brak przesadzonego świerka, stwierdzony przez organ I instancji dopiero w dniu [...] r. oznacza, iż nie zachował on żywotności z przyczyn zależnych od skarżącej. Obowiązek pielęgnacji obowiązuje trzy lata i zdarzenia następujące po tym okresie nie mają znaczenia w sprawie umorzenia naliczonej opłaty.

Natomiast zdaniem organu, ustawodawca nie wskazał, że po upływie wspomnianego trzyletniego terminu kończy się odpowiedzialność posiadacza nieruchomości za stan przesadzonych drzew. Wręcz przeciwnie, dopiero po upływie tego okresu i stwierdzeniu zachowania czy też niezachowania żywotności przez posadzone drzewa, organ może wydać stosowną decyzję o umorzeniu opłaty lub o jej pobraniu.

Zdaniem Sądu, o ile można zgodzić się z organem, że z treści przepisów ustawy o ochronie przyrody nie wynika, że upływ trzyletniego terminu kończy odpowiedzialność posiadacza za stan przesadzonych drzew o tyle nie sposób zgodzić się z poglądem, że wspomniany posiadacz odpowiada za wszelkie zdarzenia (mające wpływ na zachowanie żywotności drzew), które mogą zaistnieć po tym terminie. Niewątpliwie posiadacz nieruchomości w dalszym ciągu odpowiada za zdarzenia, które są od niego zależne, a które spowodowały, że przesadzone drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności jednak chodzi tu tylko o te zdarzenia, które miały miejsce przed upływem wspomnianego trzyletniego okresu. Przepis art. 84 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody jednoznacznie bowiem stanowi, że w przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych. Z kolei w myśl art. 84 ust. 4 tej ustawy, jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu.

W niniejszej sprawie stan drzew został sprawdzony dopiero w dniu [...] r. czyli blisko rok po upływie trzyletniego terminu od daty wskazanej w decyzji zezwalającej na przesadzenie drzew (tj. od [...] r.). W oparciu o ekspertyzę wykonaną przez biegłego z zakresu dendrologii stwierdzono, że nie można wykluczyć przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, które mogły być powodem obumarcia drzew, takich jak wpływ gwałtownych zjawisk atmosferycznych, okresu suszy czy uszkodzenia przez osoby trzecie. Organ uznał, że [...] sztuk przesadzonych drzew gatunku świerk kłujący nie zachowało żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, na której się znajdują, natomiast jedno z przesadzonych drzew zachowało żywotność. Dlatego organ umorzył część opłaty odroczonej do dnia [...] r. naliczonej w punkcie 5 decyzji z dnia [...] r. w wysokości [...] zł.

Natomiast w przypadku [...] z przesadzonych drzew, z uwagi na jego brak podczas oględzin przeprowadzonych w [...] r. uznano, że nie zachowało ono żywotności z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, na której się znajdowało. Z tego względu naliczoną w punkcie 5 decyzji z [...] r. przeliczono w sposób proporcjonalny do liczby drzew, które nie zachowały żywotności.

W ocenie Sądu, skoro przepis art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody stanowi o przeliczeniu opłaty w sposób proporcjonalny do liczby drzew, które nie zachowały żywotności - w przypadku gdy przesadzone drzewa lub część z nich nie zachowały żywotności po upływie okresu o którym mowa w ust. 3, z przyczyn zależnych od posiadacza, zatem zastosowanie wspomnianego przeliczenia jest możliwe wówczas gdy z okoliczności danej sprawy wynika, że żywotność drzewa nie została zachowana z przyczyn, których nie można uznać za niezależne od strony.

Należy zgodzić się ze skarżącą, że w niniejszej sprawie powyższa okoliczność nie została przez organ należycie wykazana. Wbrew poglądowi organu, nie bez znaczenia może okazać się w tym wypadku okoliczność, że skarżąca (jeszcze w [...] r.) sprzedała przysługujące jej prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu numer [...], obręb [...] w K. – Spółce [...]. Nabywca został przy tym poinformowany (w treści aktu notarialnego z dnia [...] r.) o wydaniu decyzji z dnia [...] r. jak też o usunięciu przez skarżącą z przedmiotowej działki drzew i krzewów kolidujących z inwestycją oraz o dokonaniu nasadzeń zastępczych. Skoro zatem z dniem [...] r. upłynął trzyletni termin, na jaki odroczona została opłata za przesadzenie drzew naliczona w decyzji z dnia [...] r., a przy tym wieczystym użytkownikiem przedmiotowej działki zarówno w tej dacie jak i w dniu oględzin - [...] r. była [...] Spółka [...], zatem nie ulega wątpliwości, że organ miał możliwość uzyskania stosownych informacji w omawianym zakresie od tej właśnie Spółki. Organ I instancji ograniczył się jedynie do wystosowania dwóch pism do skarżącej (z pominięciem jej pełnomocnika, któremu wcześniej doręczano decyzje, zawiadomienia i pisma) z wezwaniem do przedłożenia wyjaśnienia braku jednego z przesadzonych drzew na terenie działki nr [...], natomiast organ odwoławczy nie podjął jakichkolwiek czynności w celu wyjaśnienia tej okoliczności (przywoływanej przez stronę w odwołaniu od decyzji z dnia [...] r.) uznając, że nie ma ona jakiegokolwiek znaczenia dla sprawy.

Tym samym organy nie wyjaśniły, czy po upływie trzyletniego okresu, wskazanego w decyzji z dnia [...] r. przedmiotowy świerk znajdował się na działce nr [...] (jak sugeruje skarżąca), ewentualnie jeżeli znajdował się tam to czy zachował żywotność, zaś jeżeli żywotności nie zachował to czy stało się to z przyczyn zależnych od skarżącej. Należy przy tym podkreślić, że nie będąc już użytkownikiem wieczystym terenu, na którym rosło przedmiotowe drzewo, ani też nie odpowiadając za jego stan po upływie trzyletniego okresu o jakim mowa w art. 84 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, skarżąca nie miała już wpływu na dalsze jego losy, w tym np. podejmowane w omawianym zakresie decyzje Spółki władającej tym terenem.

Na marginesie jedynie należy zauważyć, że gdyby uznać za słuszny pogląd Kolegium, o tym, że brak jest jakichkolwiek ograniczeń czasowych jeśli chodzi o odpowiedzialność posiadacza nieruchomości za stan przesadzonych drzew, to należałoby przyjąć, że wspomniany posiadacz zawsze, niezależnie od upływu terminu wskazanego w decyzji zezwalającej czy to na usunięcie czy przesadzenie drzew i niezależnie od tego, kiedy miały miejsce wydarzenia mające wpływ na żywotność drzew (w tym także wiele lat od sprzedaży takiej nieruchomości innemu podmiotowi) ponosiłby odpowiedzialność z tego tytułu.

W tej sytuacji należy uznać, że decyzja z dnia [...] r. została wydana z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego wynikających z art. 7, art, 77, art. 80 k.p.a., zaś wyrażone w tej decyzji wadliwe stanowisko zaakceptował organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Skoro zatem zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sąd orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy uwzględnią oceny prawne

i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Orzeczenie w punkcie II wyroku wydano w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.