Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 324/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28 ust. 1, 2, 3.
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant Anna Świątek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 lipca 2010 r. sprawy ze skargi [...] [...] na decyzję Prezesa Z. U. S. z dnia [...] r. bez numeru w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] (bez numeru) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071, ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku H. M. o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, i Fundusz Pracy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Nr [...] z dnia [...] i odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej Prezes ZUS) wskazał, że 28 marca 2007 r. H. M. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną i zdrowotną swoją i małżonki, a nie wywiązywanie się z obowiązku płacenia składek uzasadnił brakiem zleceń na wykonywaną pracę i spadkiem dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Do wniosku dołączył dokumenty dotyczące jego sytuacji finansowej oraz zdrowotnej, w tym i małżonki.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że skarżący w okresie od 01.01.1993 r. do 08.04.2001 r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie usług przewozowo-transportowych. Stwierdzając, że na rzecz Zakładu została zabezpieczona na nieruchomości przez wpis hipoteki przymusowej oraz przez zajęcie otrzymywanego przez skarżącego wynagrodzenia w kwocie [...] zł (brutto), co wskazuje, iż nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. całkowita nieściągalność oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz.1365) - ważny interes osoby zobowiązanej, ZUS decyzją z dnia 25.04.2007 r. odmówił umorzenia zaległych składek.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. M. wskazał na trudną sytuację finansową, niskie bieżące dochody, które zmuszają go do korzystania z pomocy dzieci, a ponadto w kwietniu 2007 r. zaciągnął kredyt w celu spłaty zadłużenia wobec ZUS, z czego wpłacił na konto Zakładu kwotę [...]zł.

Decyzją z dnia [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległości, Prezes ZUS odmówił umorzenia zaległości i utrzymał decyzję z [...] w mocy, z uwagi na skuteczną egzekucję z wynagrodzenia za pracę oraz dokonane zabezpieczenie na nieruchomości.

Wskutek wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23.10. 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 2073/07 uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że Zakład w żaden sposób nie odniósł się do kwestii bardzo niskiego dochodu wnioskodawcy.

Dokonując ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie na podstawie dostarczonych przez skarżącego w dniach 14 i 19 maja oraz 9 czerwca 2008 r. dokumentów i ustaleń własnych na podstawie danych zgromadzonych

w Kompleksowym Systemie Informatycznym (KSI) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w dalszym ciągu podtrzymał stanowisko w przedmiocie odmowy umorzenia nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Organ ustalił, że dochód rodziny skarżącego uległ znacznej poprawie bowiem żona skarżącego C. M. od 06.07.2007 r. podjęła pracę, a wynagrodzenie z tego tytułu w kwietniu 2008 r. wyniosło 1.200 zł, natomiast skarżący uzyskał w tym miesiącu dochód w kwocie 1.326 zł, zatem łączny dochód małżonków wyniósł 2.526 zł (brutto). Wydatki rodziny za czynsz, wodę, energię, spłatę kredytu i leki wyniosły łącznie 891,19 zł, a więc na potrzeby rodziny pozostaje kwota (brutto) 1.634,81 zł.

Podnosząc kwestię dochodu skarżącego, ZUS zaznaczył, że w momencie rozpatrywania sprawy ze skargi na odmowę umorzenia nieopłaconych składek przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 23.10.2007 r., żona skarżącego pracowała, co skarżący zataił.

W uzasadnieniu wymienionej na wstępie decyzji z 27.06.2008 r. Prezes ZUS wyjaśnił dalej, iż decyzję o umorzeniu należności z tytułu nieopłaconych składek może podjąć tylko w wypadkach określonych przepisami prawa. Wskazując na treść przepisu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz na przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Prezes ZUS stwierdził, że decyzja w zakresie umorzenia zaległych składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że rozstrzygnięcie to zależy od indywidualnych okoliczności sprawy ocenianych przez pryzmat warunków koniecznych do umorzenia, przy czym ZUS musi również uwzględniać stan finansów ubezpieczeń społecznych. Dysponując środkami finansowymi z budżetu państwa ZUS musi postępować

z największą ostrożnością, ważąc z jednej strony interes ubezpieczeń społecznych,

a z drugiej strony ważny interes zobowiązanego. Umorzenie zaległości

z tytułu składek musi więc być traktowane jako regulacja wyjątkowa na gruncie obowiązujących przepisów, bowiem zasadą jest płacenie składek. Prezes ZUS podkreślił, że prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się nie tylko z osiąganiem dochodów, ale również ponoszeniem strat, jednak niezależnie od osiąganego wyniku finansowego płatnik składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne ma ustawowy obowiązek zapłaty składek. Nie wywiązywanie się płatnika z tego obowiązku powoduje powstanie po stronie ZUS wierzytelności oraz obowiązek do wykorzystania wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Środki uzyskane przez ZUS z tytułu opłaconych składek przeznaczane są bowiem w znacznej części na wypłaty świadczeń społecznych osobom ubezpieczonym, w tym wypłaty rent inwalidzkich i emerytur. Decyzja o umorzeniu należności składkowej przysługuje organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek umorzeniowych może, ale nie musi umorzyć zaległości. Zatem nawet w obiektywnie trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, ZUS nie jest zobligowany do umorzenia zaległości. W przypadku natomiast braku przesłanek całkowitej nieściągalności lub ważnego interesu osoby zobowiązanej, ZUS ma ustawowy obowiązek odmówić umorzenia należności z tytułu składek.

Prezes ZUS wyjaśnił dalej, iż zobowiązania z tytułu składek jako należności publicznoprawne mają uprzywilejowany charakter, podlegając, co do zasady zaspokojeniu przed innymi należnościami. Są objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i mogą być dochodzone w całym okresie swojej wymagalności.

W ocenie Prezesa ZUS, w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności składkowej, o których mowa w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. ZUS może umorzyć należność składkową między innymi, gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Zdaniem organu, dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym skarżącego stanowi podstawę zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych nawet w przypadku ewentualnego dochodzenia należności ponad kwotę wolną od potrąceń. Powoływanie się na przewlekłą chorobę, bez udokumentowania jej istnienia, czy też ewentualnego przebiegu, nie może stanowić i przesądzać o umorzeniu należności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej.

Prezes ZUS uznał, że w stosunku do skarżącego nie zachodzą również okoliczności wymienione w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i w oparciu o zgromadzony materiał nie stwierdził całkowitej nieściągalności oraz ważnego interesu osoby zobowiązanej, i orzekł jak w decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazanej do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie postanowieniem z dnia [...], H. M. zakwestionował ocenę organu odwoławczego, iż dochód jego rodziny uległ znacznej poprawie i że uchylenie decyzji przez Sąd nastąpiło z braku odniesienia się ZUS do kwestii niskich dochodów skarżącego. Zdaniem skarżącego, fakt podjęcia pracy przez jego małżonkę nie spowodował takiej poprawy sytuacji finansowej rodziny, która umożliwiłaby spłatę zadłużenia. Ponadto, małżonka skarżącego w lipcu 2007 r. zachorowała, co wykluczyło ją z wykonywania pracy, a następnie w maju 2008 r. małżonka podpisała z pracodawcą porozumienie dotyczące rozwiązania umowy o pracę z dniem 24.07.2008 r. Skarżący zarzucił również, że organ niewłaściwie zinterpretował wyrok WSA w Warszawie, który zwrócił uwagę, iż sprawa dotyczy podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka - sfery jego elementarnych potrzeb posiadania środków niezbędnych do życia i miejsca do zamieszkania - co nie znalazło właściwego odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Podkreślając trudną sytuację materialną swoją i rodziny, skarżący stwierdził, że nie posiada żadnych środków ani możliwości spłaty wobec ZUS kwoty [...] zł. Podniósł też, że nigdy do tej pory nie korzystał z pomocy publicznej.

W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 12.03.2009 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 701/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Prezesa ZUS z dnia [...], uznając, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie Sądu, uzasadnienie tej decyzji nie spełnia wymogu określonego w art. 107 § 3 k.p.a. - na co zwracał uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 23.10.2007r., jak również nie załatwia sprawy bez naruszenia zasad postępowania administracyjnego w zakresie wyjaśnienia sprawy, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.) oraz jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Lakoniczne stwierdzenie, że brak jest przesłanek z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz, że dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym skarżącego stanowi podstawę zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych, nawet w przypadku ewentualnego dochodzenia należności ponad kwotę wolną od potrąceń, nie stanowi, zdaniem Sądu, wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. Ponadto Sąd wskazał, że w przypadku decyzji uznaniowych, a do takich zaliczają się decyzje w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczanie społeczne, uzasadnienie decyzji stanowi tę jej część, która ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W takiej sytuacji, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Zdaniem Sądu, wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujących przepisach oraz stwierdzonym w oparciu o rzetelne dowody stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia dowolnego nie opartego na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.

Powyższy wyrok został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23.03.2010 r., sygn. akt II GSK 511/09, wydanym po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez ZUS. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że istota sprawy sprowadza się do zagadnienia, czy w sprawie zaszły przesłanki dla umorzenia należności składkowych na podstawie § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia w zw. z art. 28 ust. 3a ustawy. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy powołał wszystkie dowody, jakie skarżący przedłożył do akt sprawy na poparcie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, również pod kątem § 3 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia. Wprawdzie organ jest związany regulacją art. 77 § 1 k.p.a., jednakże jego powinność w zakresie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy nie może iść tak daleko, aby na ZUS przerzucić ciężar poszukiwania za stronę okoliczności, które miałyby uzasadniać wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, tym bardziej w sytuacji, gdy umorzenie składek jest wyjątkiem od zasady opłacania ich przez przedsiębiorcę.

W ocenie NSA, organ odniósł dokonane ustalenia faktyczne do przepisów wskazanych jako podstawa rozstrzygnięcia, także pod kątem zbadania, czy w sprawie istnieją przesłanki dla umorzenia składek na podstawie przepisów rozporządzenia

w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W zaskarżonej decyzji poddano bowiem analizie, z jednej strony dochody uzyskiwane przez skarżącego i jego żonę, z drugiej zaś ponoszone wydatki, w tym także na zakup leków, ustalając, że nawet po potrącaniu zaległych składek skarżący i jego rodzina będą mieli środki na zabezpieczenie niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji a priori zakładając, bez bliższego uzasadnienia, że w postępowaniu administracyjnym sprawa nie dojrzała do rozstrzygnięcia, tym samym nie skontrolował powyższych ustaleń organu odwoławczego, który odniósł się do istoty sprawy i rozstrzygnął ją. W rzeczy samej Sąd pierwszej instancji uchylił się od merytorycznego zbadania skargi, zarzucając organowi, bez bliższego uzasadnienia, naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Uchylając zaskarżony wyrok Naczelny Sąd Administracyjny sprawę skierował do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, dla merytorycznego zbadania skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Rozpoznając ponownie sprawę z powyższych powodów, na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej: p.p.s.a. – sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W związku z tym należy stwierdzić, że skład sędziowski orzekający ponownie w sprawie związany jest przytoczoną powyżej oceną NSA, iż organ odniósł dokonane w postępowaniu administracyjnym ustalenia faktyczne do przepisów wskazanych jako podstawa rozstrzygnięcia, oraz zbadał, czy w sprawie istnieją przesłanki dla umorzenia składek na podstawie przepisów rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a zadaniem Sądu jest merytoryczne zbadanie skargi.

Po dokonaniu oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest bowiem stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, jak również ustalenie, że decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z takich przesłanek.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych – zwanej dalej: u.p.s.u. - należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. W myśl ust. 2, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Zgodnie z ust. 3, całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zgodnie ze wskazanym wyżej ust. 3a, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W ust. 3b omawianego artykułu ustawy, upoważniono ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

W zaskarżonej decyzji zasadnie wskazano, że w sytuacji skarżącego nie wystąpiła żadna ww. okoliczność, oznaczająca całkowitą nieściągalność należności ZUS, wobec czego organ analizował możliwość umorzenia takich należności na podstawie przepisów (wydanego na podstawie powyższego upoważnienia ustawowego) rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia: "Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności".

Jak stwierdził NSA w ww. wyroku, organ w zaskarżonej decyzji powołał wszystkie dowody jakie skarżący przedstawił do akt sprawy na poparcie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek – również pod kątem przepisu § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia. Dokonując zatem oceny podjętego przez organ rozstrzygnięcia, wydanego na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego, Sąd uznał, że stanowisko organu o odmowie umorzenia należności składkowych skarżącego, także przy rozważeniu przesłanek z cytowanego § 3 ust. 1 rozporządzenia, również nie narusza prawa.

W zaskarżonej decyzji poddano bowiem analizie, zarówno dochody uzyskiwane przez skarżącego i jego małżonkę, jak i ponoszone wydatki, w tym także na zakup leków, co pozwoliło na ustalenie, że nawet przy potrącaniu zaległych składek skarżący i jego rodzina będą mieli środki na zabezpieczenie niezbędnych potrzeb życiowych, gdyż na potrzeby (dwuosobowej) rodziny pozostaje kwota (brutto) 1.634,81 zł. Taka ocena nie narusza zasad wiedzy ani doświadczenia życiowego. Wyjaśnić przy tym należy, że Sąd dokonuje oceny legalności zaskarżonej decyzji, uwzględniając stan faktyczny istniejący w dacie wydawania tej decyzji.

Zgodzić się przy tym należy z organem, iż decyzję o umorzeniu należności z tytułu nieopłaconych składek może być podjęta tylko w wypadkach określonych przepisami prawa, bowiem umorzenie składek stanowi wyjątek od zasady opłacania ich przez płatnika (przedsiębiorcę). Decyzja o umorzeniu zaległych składek ma charakter uznaniowy ("Zakład może umorzyć należności ..."), co oznacza, że rozstrzygnięcie takie zależy od indywidualnych okoliczności sprawy ocenianych przez pryzmat przesłanek koniecznych do umorzenia, przy czym ZUS musi również uwzględniać stan finansów ubezpieczeń społecznych. Zasadnie też organ zauważył w decyzji, że nie wywiązywanie się płatnika z ustawowego obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne powoduje powstanie po stronie ZUS wierzytelności oraz obowiązek wykorzystania wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia takich należności - środki uzyskane przez ZUS z tytułu opłaconych składek przeznaczane są bowiem w znacznej części na wypłaty świadczeń społecznych osobom ubezpieczonym, w tym wypłaty rent inwalidzkich i emerytur.

Wobec faktu, iż decyzja o umorzeniu ma charakter uznaniowy, zatem nawet w obiektywnie trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, gdy istnieje ważny interes osoby zobowiązanej (o czym mowa w przepisach rozporządzenia), ZUS nie jest obowiązany do umorzenia zaległości. Odmowie umorzenia przedmiotowych zaległości skarżącego, opartej o ustalenie organu, że dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym skarżącego stanowi podstawę zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych nawet w przypadku ewentualnego dochodzenia należności ponad kwotę wolną od potrąceń, nie można więc zarzucić dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, bądź naruszenia przepisów prawa materialnego.

Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia skargi, nie stwierdzając przy tym, by zarzuty w niej podniesione zasadnie podważały trafność ustaleń i ocen dokonanych przez organ – orzec należało o oddaleniu skargi (art. 151 p.p.s.a.).