Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1116/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję - art. 64a ppsa
Powołane przepisy: article: 138 § 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: 151 a § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2018r. sprzeciwu M. W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. W. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzja z dnia [...] stycznia 2018r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania M. W. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2015r. nr [...] sprostowanej postanowieniem z dnia [...] października 2016r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w zaskarżonej części tj. w zakresie pkt II i IV i przekazał sprawę w tej części do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jt. Dz. U z 2017r. poz.1257- dalej: k.p.a.), oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jt. Dz.U. z 2016 poz. 1274 dalej: u.g.n.).

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Naczelnik Dzielnicy [...] [...] maja 1979 r. wydał decyzję znak: [...] o wywłaszczeniu przez odjęcie prawa własności, na rzecz Skarbu Państwa, części nieruchomości o powierzchni 0,4 ha z ogólnej powierzchni 0,63 ha, położonej w L. przy ul. [...]. Wywłaszczona nieruchomość wykazana była na mapie sytuacyjnej sporządzonej przez W. Przedsiębiorstwo Geodezyjne i wpisanej do ewidencji w składnicy map i dokumentów geodezyjnych [...]PG i [...]BG i TR w [...] w dniu [...] sierpnia 1977 r. za nr [...] i [...], jako działki nr [...], [...] i [...] i opisana w rejestrze pomiarowym terenu pod poz. [...]. Przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na wniosek Dyrekcji Budownictwa Ogólnego w W. z dnia [...] czerwca 1978 r. Nr [...] i zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji Nr [...] z dnia [...] grudnia 1976 r. przeznaczona została pod pracownicze ogródki działkowe. W dacie wywłaszczenia współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości, na podstawie Aktu Własności Ziemi Nr [...] z dnia [...] grudnia 1972 r., byli W. i S. małżonkowie W. Spadkobiercami poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości są obecnie M. W., M. W. oraz M.M. K. z d. W. – każdy w 1/3 części spadku.

W dniu 7 maja 2007 r. do Urzędu Miasta i Gminy w L. wpłynął wniosek M. W. dotyczący zwrotu nieruchomości, położonej w L. przy ul. [...], stanowiącej dawne działki nr [...], [...] i [...], położone we wsi B.. Postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. Burmistrz L. przekazał wniosek zgodnie z właściwością Staroście [...]. W dniu 12 czerwca 2007 r. wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości złożyli również M. W. i M. K..

Starosta [...] w dniu [...] sierpnia 2009 r. decyzją nr [...] orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako części działek ewidencyjnych nr [...] (której obecnie odpowiada część działki ewidencyjnej nr [...]) i [...] z obrębu [...]. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2012 r. uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Starostę [...]. Po ponownym rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy Starosta decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r. ponownie odmówił zwrotu na rzecz wnioskodawców opisanej powyżej nieruchomości. Wojewoda [...] po rozpatrzenia odwołania złożonego przez M. W. od powyższej decyzji Starosty decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] wskazaną na wstępie decyzją nr [...] z dnia [...] października 2015 r. orzekł:

I. o zwrocie nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], stanowiącej obecnie:

a. projektowaną działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 0,0828 ha, powstałą w wyniku podziału działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o ogólnej powierzchni 4,5518 ha, dla której Sąd Rejonowy dla [...] w W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [...],

b. działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 0,0365 ha, dla której Sąd Rejonowy dla [...] w W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW [...], niepodzielnie na rzecz:

1. M. W. - w 1/3 udziału w prawie własności,

2. M. W. - w 1/3 udziału w prawie własności,

3. M. K. - w 1/3 udziału w prawie własności;

II. o zobowiązaniu:

1. M. W. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie: 1 229,33 zł,

2. M. W. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie:

1 229,33 zł;

3. M. K. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie: 1 229,33 zł,

na rzecz Skarbu Państwa w terminie 30 dni następujących po dniu, w którym decyzja stanie się wykonalna.

III. o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej własność Skarbu Państwa położonej w L. przy ul. [...], stanowiącej aktualnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], a także część projektowanej działki nr [...] z obrębu [...], która powstała w wyniku podziału działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...],

IV. zabezpieczeniu, opisanej w pkt II wierzytelności Skarbu Państwa wraz z odsetkami polegającym na ustanowieniu na nieruchomości, opisanej w pkt I, hipoteki na rzecz Skarbu Państwa.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2015 r. Starosta [...] sprostował oczywistą omyłkę pisarską w zaskarżonej decyzji (oczywista omyłka dotyczyła wskazania jako beneficjenta zwracanego odszkodowania Miasta [...] zamiast Skarbu Państwa").

Odwołanie od powyższej decyzji Starosty z [...] października 2015 r. wniósł M. W. , iż nie zgadza się z tą decyzją. W uzasadnieniu odwołania skarżący zarzucił naruszenie art. 140 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 poz. 1774 z późn. zm. zwanej dalej "u.g.n.") podnosząc, że jego rodzice nie otrzymali odszkodowania ani nieruchomości zamiennej. Odwołujący się zarzucił również, że decyzja wywłaszczeniowa była bezprawna jako skierowana do nieoznaczonego właściciela.

Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części zaskarżonego zakresu i przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skargę na orzeczenie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł M. W. Sąd wyrokiem z dnia 6 grudnia 2016r. sygn.. akt IV SA/Wa 2363/16 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.). Sąd zauważył bowiem, że osnowa decyzji organu odwoławczego uchylającej w części zaskarżoną odwołaniem decyzję organu I instancji (art. 138 § 2 k.p.a.) winna w sposób jednoznaczny i precyzyjny wskazywać, jakiej części kontrolowanej decyzji dotyczy rozstrzygnięcie. Nadto sąd zauważył również, że na gruncie tej sprawy istnieje dodatkowa wątpliwość, czy Wojewoda uchylił tylko punkt II decyzji Starosty, czy również punkt IV tej decyzji dotyczący ustanowienia hipoteki. W tej kwestii uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest bowiem wysoce nieprecyzyjne. Sąd wskazał również, że Wojewoda co najmniej przedwczesne przyjął, że odwołanie skarżącego dotyczy wyłącznie kwestii nałożenia obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Sąd zauważył bowiem, że przeważająca cześć argumentacji odwołania dotyczyła tego właśnie zagadnienia. Z drugiej jednak strony, skarżący w żadnym miejscu odwołania nie ograniczył wprost jego zakresu. Ponadto, już na wstępie odwołania wskazał ogólnie, że "nie zgadza się" z decyzją Starosty. A zatem jeżeli strona nie ograniczyła wyraźnie zakresu żądania, to obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, niezależnie od podniesionych w odwołaniu zarzutów. Wojewoda naruszył zatem art. 7 oraz art. 9 k.p.a. nie wyjaśniając w sposób jednoznaczny zakresu zaskarżenia w przedmiotowej sprawie. Reasumując Sąd wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda zwróci się do skarżącego o zajęcie stanowiska, czy intencją odwołującego się było zaskarżenie całej decyzji Starosty, czy też tylko części tej decyzji, a jeżeli tak, to jakiej. W zależności od stanowiska zajętego przez skarżącego w kwestii zakresu zaskarżenia, Wojewoda rozstrzygnie sprawę mając na uwadze omówiony wyżej wymóg precyzyjności i jednoznaczności sentencji decyzji organu odwoławczego.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2018r. Wojewoda [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2015r. nr [...] w zaskarżonej części (tj. w zakresie pkt II i IV) i przekazał sprawę w tej części do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wykonując zalecenia Sądu zwrócił się do skarżącego o wskazanie czy jego odwołanie dotyczy całej decyzji czy może jej części a jeżeli części to której. W odpowiedzi M. W. nadesłał wyjaśnienie z których wynika, iż jego odwołanie dotyczy pkt II, III i IV decyzji Starosty (tj. zobowiązania skarżącego oraz M. W. i M. K. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, zabezpieczenia tej wierzytelności wraz z odsetkami poprzez ustanowienie hipoteki na rzecz Skarbu Państwa oraz odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości).

Mając powyższe na względzie Wojewoda wskazał, że przedmiotem rozpoznania uczynił decyzję w zaskarżonym zakresie. W tym względzie po ponownym rozpatrzeniu sprawy zdaniem organu odwoławczego sprawa zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie została wyjaśniona w stopniu umożliwiającym rozstrzygnięcie jej zgodnie z prawem, co zdaniem Wojewody uzasadnia uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w tym zakresie. Interpretując przepis art. 140 ust.1 u.g.n. organ podkreślił, że wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości pociąga za sobą obowiązek zwrotu uprzednio otrzymanego odszkodowania. Organ zaznaczył przy tym, że samo przyznanie w decyzji wywłaszczeniowej odszkodowania nie powoduje powstania obowiązku zwrotu tego odszkodowania, gdyż konieczne jest ustalenie, czy takie odszkodowanie zostało wypłacone. Tymczasem organ I instancji nie poczynił żadnych czynności w celu pozyskania dokumentów dotyczących wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Organ wskazał również, że kwota odszkodowania podlegająca zwrotowi została ustalona w oparciu o operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] lipca 2015r. przez rzeczoznawcę majątkowego E. J. Operat ten jednak w okresie rozpatrywania odwołania od decyzji Starosty [...] stracił swą aktualność, co zdaniem Wojewody winno powodować uchylenie zaskarżonej decyzji w części orzekającej o zobowiązaniu do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia, gdyż przeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 k.p.a. nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Organ wskazał także, że w związku z uchyleniem pkt II zaskarżonej decyzji, w którym orzeczono o obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, to należało również uchylić zaskarżoną decyzję także w pkt IV w którym orzeczono o zabezpieczeniu powyższej wierzytelności wraz z odsetkami, polegającym na ustanowieniu na zwracanej nieruchomości zabezpieczenia na hipotece na rzecz Skarbu Państwa.

W zakresie zaskarżonego pkt III decyzji Starosty [...], w którym orzeczono o odmowie zwrotu nieruchomości w części stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], a także część projektowanej działki nr [...] z obrębu [...], zdaniem Wojewody [...] Starosta [...] prawidło ocenił materiał dowodowy i prawidłowo odmówił zwrotu nieruchomości w części stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] – część z obrębu [...] oraz części projektowanej działki nr ew. [...] uznając, że na wskazanych działkach cel wywłaszczenia, w postaci pracowniczych ogródków działkowych, został zrealizowany, co potwierdza zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Niezgadzajac się ze wskazaną wyżej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018r. M. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie zarzucając, iż zaskarżona decyzja nie uwzględnia w całości jego odwołania bowiem uchylenie jest częściowe -dotyczy pkt II i IV decyzji Starosty [...] - i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Natomiast w sentencji zaskarżonej decyzji brak jest rozstrzygnięcia co do pozostałej zaskarżonej części decyzji tj. pkt III decyzji Starosty [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie w związku z faktem, że w zaskarżonej decyzji znalazło się błędne pouczenie o środku zaskarżenia, Sąd wskazuje, że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy – Kodeks postepowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935) wprowadzona została zmiana do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. A zatem zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w związku z art. 3 § 2a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej również "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Od decyzji tej nie przysługuje skarga, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw (art. 64a p.p.s.a.). Sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji, zgodnie z art. 64e p.p.s.a., ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. i jeśli stwierdzi jego naruszenie, uchyla decyzję w całości (art. 151a § 1 p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).

W tym miejscu warto przypomnieć, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2017 r., II OSK 2219/15, wskazane orzeczenie oraz orzeczenie powołane poniżej dostępne są Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe uregulowania Sąd uznał, iż stronie skarżącej nie może szkodzić zastosowanie się do błędnego pouczenia zawartego w treści zaskarżonej decyzji. Stąd Sąd przyjął wskazaną skargę do rozpoznania uznając, że jest ona sprzeciwem wniesionym od decyzji.

Rozpoznając złożony sprzeciw M. W. od decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2018r. Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza art. 138 § 2 k.p.a.

Przede wszystkim należy wskazać, co słusznie zostało podniesione przez skarżącego, że zaskarżona decyzja nie rozpoznaje i nie rozstrzyga całości odwołania złożonego przez skarżącego. Jak wynika z treści samej decyzji jak również pism skarżącego z dnia 26 czerwca 2017r. odwołaniem została zaskarżona decyzja Starosty [...] z dnia [...] października 2016r.(nr wskazany na wstępie) w zakresie jej punktu II, III i IV. Tymczasem Wojewoda w zaskarżonym orzeczeniem orzekł, że uchyla zaskarżoną decyzję w części pkt II i IV nie określając jakie rozstrzygniecie jest co do pkt III. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji można wnioskować, iż jego intencją w pozostałym zakresie było utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Jednakże rozstrzygnięcia w tym zakresie nie zawiera wydany akt administracyjny. Tym samym rozstrzygnięcie swym zakresem nie obejmuje całego odwołania, co należy uznać za niedopuszczalne bowiem zgodnie z art. 15 k.p.a. organ był zobligowany do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie w niniejszej sprawie w zakresie zaskarżonym.

Przechodząc do rozważenia przyczyn dla których organ uchylił decyzję Starosty w zakresie pkt II i IV i przekazał do ponownego rozpatrzenia sprawę organowi I instancji, należy wskazać, iż zdaniem organu sprawa zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie została wyjaśniona w stopniu umożliwiającym rozstrzygniecie jej zgodnie z prawem, gdyż organ I instancji nie poczynił żadnych czynności w celu pozyskania dokumentów dotyczących wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość będącą przedmiotem postepowania a także operat w oparciu o który ustalona została kwota odszkodowania podlegająca zwrotowi na rzecz Skarbu Państwa utracił ważność.

Rozważając wskazane wyżej przyczyny zastosowania przez organ w sprawie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd doszedł do przekonania, iż organ naruszył wskazany przepis prawny. Należy bowiem wyraźnie zaakcentować, że wydanie decyzji kasatoryjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ wyższej instancji. Wydanie decyzji kastoryjnej wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek wskazanych w art. 138 § 2 k.p.a., tj. po pierwsze, wskazania, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, i po drugie, iż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Należy bowiem zauważyć że organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji prowadził postępowanie w celu zgromadzenia akt sprawy. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie nie została wyjaśniona kwestia czy odszkodowanie za wywłaszczony grunt zostało wypłacone na rzecz dawnego właściciela tj. W. i S. małż. W. Jednakże organ odwoławczy widząc potrzebę dokonania w tym zakresie szczegółowych ustaleń winien był sam je podjąć w ramach przepisu art. 136 k.p.a.

Również bezsporne w ramach rozpoznawanej sprawy jest, że operat szacunkowy sporządzony [...] lipca 2015r. przez rzeczoznawcę majątkowego E. J. na potrzeby ustalenia kwoty odszkodowania, podlegającemu zwrotowi na rzecz Skarbu Państwa, w chwili rozpoznawania odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2016r. przez Wojewodę [...] nie mógł być wykorzystany jako dowód w sprawie (upływ terminu ważności operatu).

Zaakcentować należy, że operat szacunkowy jest opinią rzeczoznawcy majątkowego określający wartość nieruchomości, którego zasady i tryb sporządzenie określają przepisy działu IV ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109). W myśl art. 156 ust. 3 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 października 2012 r. II OSK 1058/11 termin, w jakim operat szacunkowy może być wykorzystywany odnosi się nie tylko w stosunku do organu I instancji orzekającego na podstawie sporządzanego w sprawie operatu szacunkowego, ale również organu odwoławczego.

Zauważyć przy tym należy, że operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie 12 miesięcy w przypadku potwierdzenia jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu, stosownie do treści art. 156 ust. 4 u.g.n., następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził oraz dołączenie analizy potwierdzającej, że od daty sporządzenia operatu szacunkowego nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Rzeczoznawca majątkowy dołączając do operatu szacunkowego klauzulę, w której oświadcza o aktualności operatu, zamieszcza na niej datę, składa podpis i pieczęć rzeczoznawcy majątkowego, stosownie do treści § 57 ust. 1 w związku z § 58 ww. rozporządzenia.

W świetle powyższego Sąd w pełni podziela stanowisko Wojewody [...] że operat szacunkowy stanowi istotny dowód w sprawie i za trafny uznaje pogląd, że operat w chwili wydawania decyzji przez organ odwoławczy winien być aktualny. Nie sposób jednak przyznać racji Wojewodzie [...] na kanwie rozpoznawanej sprawy, że w związku z upływem ponad dwóch lat liczonych od daty sporządzenia przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego nie było możliwości potwierdzenia jego aktualności i konieczne jest sporządzenie nowego operatu szacunkowego. Z akt sprawy nie wynika, aby organ odwoławczy wystąpił do rzeczoznawcy majątkowego o potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego, co bez wątpienia mógł uczynić mając na względzie art. 136 § 1 k.p.a. Przepis ten upoważniał organ odwoławczy do przeprowadzenia z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.

Z akt sprawy nie wynika, aby Wojewoda poczynił jakiekolwiek kroki, które potwierdzałyby próbę: umieszczenia stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenia do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników.

Co więcej, Minister wydając zaskarżoną decyzję dokonał zbyt daleko idącej interpretacji art. 15 k.p.a. Zapewnienie stronom postępowania prawa do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy przez organy dwóch instancji nie może – zdaniem składu orzekającego - prowadzić do sytuacji, w której omijane są przez organ administracji inne ogólne zasady postępowania administracyjnego, w szczególności zasada ustalenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), zasady przekonywania stron postępowania (art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.), zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 8 k.p.a.) czy zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.).

Z pola widzenia nie mógł umknąć również fakt, że organ odwoławczy aby zastosować art. 138 § 2 k.p.a. zobligowany był do wskazania przepisów postępowania, które naruszył Starosta wydając decyzję z [...] października 2016r. Z uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wynika natomiast jakie przepisy postępowania naruszył organ I instancji.

Mając na uwadze powyższego Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. a nadto z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego w tym w szczególności wyrażonej w art.12 k.p.a. (szybkości postepowania) i w art. 8 k.p.a. (pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa), bowiem sprawa została wszczęte wnioskiem z dnia 7 maja 2007r. a zatem postępowanie dotyczące zwrotu nieruchomości organy prowadzą już 11 lat i w tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151a § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda będzie miał na względzie ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, w szczególności zgromadzi materiał dowodowy dot. kwestii wypłaty odszkodowania a następnie w razie potrzeby uzyska potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego lub gdyby nie było by to już możliwe, ze względów wskazanych w przepisie art. 156 § 4 u.g.n., to podejmie stosowne rozstrzygniecie przy uwzględnieniu powyższych okoliczności. Nadto przy wydawaniu orzeczenia organ będzie miał na względzie, że odwołanie została złożone od części rozstrzygnięcia organu I instancji tj. w zakresie pkt II, III, i IV, tym samym rozstrzygnięcie organu odwoławczego winno obejmować swym zakresem całość zaskarżonej części orzeczenia.