Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 3032/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Święcicka Sędziowie: Sędzia NSA (del.) Zdzisław Romanowski Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant: Kinga Płociak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2004 r., sprawy ze skargi H. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...], w przedmiocie skreślenia z listy syndyków upadłości - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. o skreśleniu z listy kandydatów na syndyków upadłości Pani H. S.

Z akt sprawy wynika, iż postanowieniem z dnia [...] grudnia 2001 r. wydanym w sprawie upadłościowej Hurtowni "M" K. A. i L. H. toczącym się pod sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] odwołał Panią H. S. z funkcji syndyka. Orzeczenie to zostało wydane na wniosek sędziego-komisarza z dnia [...] grudnia 2001 r., w którym sędzia ten wniósł o odwołanie syndyka z uwagi na nienależyte pełnienie przez niego obowiązków (k. 346 akt upadłościowych). W piśmie z dnia 13 grudnia 2001 r. (k. 351 akt upadłościowych), stanowiącym uzupełnienie w/w wniosku, sędzia-komisarz zarzucił syndykowi:

1) naruszenie przepisów:

* art. 105 i 108-110 Prawa upadłościowego, m.in. przez niesporządzenie inwentarza majątku masy upadłości, jego oszacowania, uwag o stanie majątku upadłego, planu prowadzenia upadłości i ponoszenia wydatków,

* art. 99 Prawa upadłościowego przez nie składanie co trzy miesiące sprawozdań rachunkowych (w okresie od ogłoszenia upadłości, co nastąpiło [...] listopada 1998 r.. syndyk sporządził 3 sprawozdania złożone [...] marca 2000 r., [...] lutego 2001 r. i [...] września 2001 r.),

* art. 83 Prawa upadłościowego, gdyż pomimo wpływu do upadłości znacznych sum pieniężnych pieniądze nie były złożone na oprocentowanym rachunku bankowym,

2) usiłowanie zatajenia przed sędzią-komisarzem wpływu do masy upadłości kwoty 22.547,63 zł poprzez nie ujawnienie jej w sprawozdaniu z dnia [...] września 2001 r. i nie ujęcie jej w planie podziału funduszów masy upadłości i

3) wypłatę zaliczki na poczet wynagrodzenia bez postanowienia sądu przyznającego tę zaliczkę.

W związku z powyższym w dniu [...] czerwca 2002 r. Prezes Sądu Okręgowego w [...] wydał decyzję, nr akt osób. [...], na podstawie której skreślił z listy kandydatów na syndyków masy upadłości Panią H.S.. W uzasadnieniu Prezes Sądu Okręgowego w [...], powołując się na w/w postanowienie Sądu Rejonowego w [...], podniósł, iż zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998 r. w sprawie szczególnych kwalifikacji oraz warunków wymaganych od kandydatów na syndyków upadłości (Dz.U. Nr 55, poz. 359) wskazane jest, jakie warunki musi spełniać kandydat na syndyka upadłości, aby móc pełnić te obowiązki, a także aby można było go wpisać na listę kandydatów na syndyków masy upadłości prowadzonej przez prezesa sądu okręgowego. Prezes Sądu Okręgowego podniósł, iż negatywną

przesłanką uniemożliwiającą pełnienie obowiązków syndyka i wyłączającą możliwość wpisania na wspomnianą listę kandydatów na syndyków jest fakt usunięcia przez sąd z funkcji syndyka z powodu nienależytego pełnienia tych obowiązków (§ 1 pkt 5 rozporządzenia). W ocenie Prezesa Sądu Okręgowego, skoro skarżąca została odwołana w trybie art. 101 Prawa upadłościowego z funkcji syndyka z powodu nienależytego pełnienia obowiązków, nie może ich pełnić w przyszłości, a zatem nie może być wpisana na listę kandydatów na syndyków, a więc na listę osób, co do których istnieje domniemanie, że spełniają wymogi pozwalające na ustanowienie ich syndykiem. Konsekwencją tego stwierdzenia jest - w ocenie Prezesa Sądu Okręgowego w [...] - konieczność skreślenia skarżącej z w/w listy z uwagi na utratę wymaganych kwalifikacji. W uzasadnieniu Prezes Sądu Okręgowego podniósł dodatkowo, iż po złożeniu wniosku przez sędziego-komisarza, p. H. S. również złożyła wniosek o zwolnienie z pełnionej funkcji syndyka masy upadłości motywując swoją decyzję stanem zdrowia. Prezes Sądu Okręgowego uznał jednakże, iż w ujawnionych okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że przyczyną odwołania syndyka z pełnionej funkcji były przesłanki opisane w art. 101 Prawa upadłościowego. Potwierdzają to wyniki przeprowadzonej przez sędziego wizytatora Sądu Okręgowego w [...] w miesiącu marcu i kwietniu 2002 r. kontroli spraw, w których skarżąca pełniła funkcję syndyka masy upadłości, które ujawniły liczne nieprawidłowości w czynnościach syndyka.

Od w/w decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] skarżąca wniosła odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, zarzucając tej decyzji obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 101 Prawa upadłościowego oraz sprzeczność ustaleń z materiałem dowodowym poprzez dokonanie ustalenia, że w jakimkolwiek postępowaniu upadłościowym skarżąca została odwołana w trybie art. 101 Prawa upadłościowego. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, iż - z uwagi na szereg zarzutów stawianych pod jej adresem przez powołanego w w/w sprawie upadłościowej nowego sędziego-komisarza - doszła do przekonania, że w żaden sposób nie jest w stanie porozumieć się z sędzią-komisarzem. Skarżąca oświadczyła, iż z tej przyczyny, w porozumieniu z przewodniczącym wydziału, złożyła rezygnację w ośmiu prowadzonych przez siebie sprawach upadłościowych, we wszystkich doprowadzając do sporządzenia sprawozdań finansowych na koniec 2001 r. Skarżąca podniosła, iż nie przeglądała żadnej ze spraw, i z treści zaskarżonej decyzji dowiedziała się o rzekomej podstawie odwołania w trybie art. 101 Prawa upadłościowego. W opinii skarżącej z treści uzasadnienia decyzji wynika, że autor decyzji domniemywa o podstawie odwołania. Skarżąca oświadczyła, że zarzuty sędziego-komisarza są bezzasadne i krzywdzące. Podniosła ona dodatkowo w uzasadnieniu, iż próbowała się odwoływać od postanowienia o odmowie zatwierdzenia sprawozdania finansowego, ale sąd - nie przeprowadzając żadnego postępowania dowodowego - oddalił zażalenie. Skarżąca stwierdziła także, że w trakcie przeprowadzek poginęły niektóre dokumenty z akt, w tym wnioski i sprawozdania składane bezpośrednio sędziom. Skarżąca podkreśliła, że powodem złożenia rezygnacji z funkcji syndyka było rozżalenie spowodowane niesprawiedliwą oceną jej ciężkiej pracy. Skarżąca powołała się jednocześnie na orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 15 listopada 2001 r. oraz na raport Europejskiej Komisji Praw Człowieka z dnia 10 września 1999 r., które

potwierdziły - zdaniem skarżącej - że taki sposób odwołania syndyka narusza Art. 6 Konwencji i że rozstrzygnięcie narusza kwestię praw o charakterze cywilnym.

Minister Sprawiedliwości nie uznał argumentów zawartych w odwołaniu skarżącego i w dniu [...] lipca 2002 r. wydał zaskarżoną decyzję nr [...], na podstawie której utrzymał w mocy w/w decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż wbrew twierdzeniom skarżącej, argumenty przedstawione przez sędziego-komisarza w uzasadnieniu pisma z dnia 13 grudnia 2001 r. spowodowały, że Sąd Rejonowy w [...] odwołał skarżącą z funkcji syndyka wyznaczając w to miejsce inną osobę -Pana K. P.. Usunięcie syndyka oraz wyznaczenie w jego miejsce innej osoby wymaga, stosownie do art. 101 § 1 Prawa upadłościowego, niepełnienia należycie przez syndyka ciążących na nim obowiązków. Ponieważ skarżąca nienależycie wywiązywała się z obowiązków syndyka, sąd na mocy art. 101 § 1 Prawa upadłościowego władnym być podjąć decyzję o jej usunięciu z tego stanowiska, a więc - w opinii Ministra - przytoczony w odwołaniu zarzut naruszenia w/w przepisu Prawa upadłościowego nie znajduje uzasadnienia. Minister powołał się na § 1 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998 r. i stwierdził, że decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o skreśleniu skarżącej z przedmiotowej listy należy uznać za słuszną, ponieważ skarżąca nie spełnia jednej z przesłanek wskazanych w punkcie 5 tegoż przepisu, z uwagi na usunięcie przez sąd na podstawie Prawa upadłościowego z powodu nienależytego wykonywania obowiązków syndyka. Dodatkowo Minister Sprawiedliwości wskazał, że organy administracji prowadzące postępowanie o wpis na listę kandydatów na syndyków upadłości nie są uprawnione do kontrolowania i weryfikacji postanowień sądu w przedmiocie pozbawienia funkcji syndyka upadłości, co zostało - zdaniem Ministra - wskazane przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA 1975/99.

W dniu 4 września 2002 r. p. H. S. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości w całości i odmienne orzeczenie co do istoty sprawy, lub o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania przez organ I instancji w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Decyzji Ministra Sprawiedliwości skarżąca zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 101 Prawa upadłościowego oraz sprzeczność ustaleń z materiałem dowodowym poprzez dokonanie ustalenia, że w jakimkolwiek postępowaniu upadłościowym skarżąca została odwołana w trybie art. 101 § 1 Prawa upadłościowego, gdyż taka podstawa nie została wskazana w treści postanowienia. Wbrew twierdzeniom Ministra Sprawiedliwości powodem odwołania z funkcji syndyka upadłości nie było - zdaniem skarżącej - nienależyte pełnienie obowiązków, gdyż przewodnicząca wydziału nie wyznaczyła posiedzenia, aby zapoznać skarżącą z ewentualnymi zarzutami, tylko wobec złożenia we wszystkich sprawach rezygnacji z pełnienia obowiązków syndyka. Skarżąca podniosła, iż zarzuty sędziego-komisarza są bezpodstawne i uwłaczające. Skarżąca ponownie wskazała, że wobec niemożności porozumienia się z nowym sędzią-komisarzem, skarżąca złożyła rezygnację w ośmiu prowadzonych przez siebie sprawach upadłościowych. Zdaniem skarżącej powodem złożenia rezygnacji było rozżalenie spowodowane niesprawiedliwą oceną ciężkiej

pracy syndyka. Podniosła ponadto, iż przez sześć lat wykonywała swoje obowiązki syndyka bez pobierania wynagrodzenia, choć w jej ocenie - syndyk powinien mieć ustalane wynagrodzenie miesięczne, albowiem zarządza firmą i wykonuje codziennie mnóstwo obowiązków, o których sędzia-komisarz nie ma pojęcia. Skarżąca stwierdziła ponadto, iż nie rozumie skąd Minister Sprawiedliwości wydając zaskarżoną decyzję znał podstawę odwołania, skoro nie ma jej w treści postanowienia. Skarżąca ponownie przywołała orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 15 listopada 2001 r. oraz raport Europejskiej Komisji Praw Człowieka z dnia 10 września 1999 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Minister podniósł dodatkowo, iż zgodnie z art. 101 § 3 Prawa upadłościowego nie przysługuje zażalenie na postanowienie usuwające syndyka z jego funkcji, stąd sąd rejonowy nie miał obowiązku decyzji swej uzasadniać. Nie zmienia to jednak faktu, iż postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. pozostaje w bezpośrednim związku z negatywną oceną pracy syndyka - Pani H. S., uzasadniającą w efekcie jej odwołanie z funkcji. Minister podniósł także, iż wniosek skarżącej o odwołanie jej z funkcji syndyka pochodzi z dnia 13 grudnia 2001 r., a więc złożony został po tym, jak wpłynął już w/w wniosek sędziego-komisarza o odwołanie dotychczasowego syndyka, jak też po tym. jak wydane zostało zarządzenie o wyznaczeniu posiedzenia sądu na dzień [...] grudnia 2001 r. Dodatkowo Minister stwierdził, że z akt sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym w [...] pod sygn. akt [...], jak i w pozostałych siedmiu sprawach - wbrew twierdzeniu skarżącej - nie wynika, iż powodem jej rezygnacji z funkcji syndyka było rozżalenie spowodowane niesprawiedliwą oceną pracy syndyka, czy też niemożliwość porozumienia się z nowym sędziom-komisarzem, albowiem jako powód wskazywany jest przez skarżącą zły stan zdrowia i duże obciążenie zawodowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skarżąca wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 4 września 2002 r., a więc zgodnie z cytowanym przepisem ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości

ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga p. H. S.podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2002 r. nie narusza prawa.

Przedmiotowa decyzja Ministra Sprawiedliwości nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego wskazanych w powołanym przez skarżącą rozporządzeniu Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (tj. Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998 r. w sprawie szczególnych kwalifikacji oraz warunków wymaganych od kandydatów na syndyków upadłości, jak również przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., jak również art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynika sprawy.

Zgodnie z przepisem § 1 pkt 5 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998 r. na listę kandydatów na syndyków upadłości nie może być wpisana osoba, która została usunięta przez sąd na podstawie Prawa upadłościowego z powodu nienależytego pełnienia obowiązków syndyka.

Po dokonaniu analizy zebranego w toku postępowania materiału dowodowego należy - zdaniem Sądu - uznać, iż taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, albowiem postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2001 r., sygn. akt [...], skarżąca H. S. została odwołana z funkcji syndyka w sprawie upadłościowej Hurtowni "M" K. A. i L. H. Odwołanie to nastąpiło na wniosek sędziego-komisarza, przy czym przyczyną odwołania było nienależyte pełnienie przez skarżącą obowiązków syndyka m.in. poprzez: niesporządzenie inwentarza majątku masy upadłości, jego oszacowania, uwag o stanie majątku upadłego, planu prowadzenia upadłości i ponoszenia wydatków, nieskładanie sprawozdań rachunkowych w stosownych okresach, niedeponowanie kwot pieniężnych na oprocentowanym rachunku bankowym, czy też usiłowanie zatajenia przed sędzią-komisarzem wpływu do masy upadłości kwoty 22.547,63 zł poprzez nie ujawnienie jej w sprawozdaniu z dnia [...] września 2001 r. i nie ujęcie jej w planie podziału funduszów masy upadłości, oraz wypłatę zaliczki na poczet wynagrodzenia bez postanowienia sądu przyznającego tę zaliczkę.

Zgodnie z przepisem art. 101 § 1 Prawa upadłościowego jeżeli syndyk nie pełni należycie swoich obowiązków, sąd może na jego miejsce wyznaczyć innego syndyka, zaś w świetle § 3 art. 101 cyt. aktu normatywnego w przypadku takim na postanowienie sądu nie przysługuje zażalenie.

Zdaniem Sądu nie jest zasadny zarzut skarżącej w zakresie, w którym podważa ona prawidłowość przyjęcia przez Ministra Sprawiedliwości za podstawę jej odwołania z funkcji syndyka przepis art. 101 § 1 Prawa upadłościowego, albowiem

zarzut ten nie znajduje oparcia w zebranym w toku postępowania materiale dowodowym.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie mogło mieć istotnego znaczenia przywołane przez skarżącą orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 15 listopada 2001 r. dotyczące niezgodności w/w przepisu art. 101 Prawa upadłościowego z Art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, albowiem w/w przepis Prawa upadłościowego nie był bezpośrednią podstawą wydanej przez Ministra Sprawiedliwości, oraz wcześniej przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...] - decyzji administracyjnej. Z uwagi na fakt, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym, Sąd uznał że kwestia powołanego przez skarżącą orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie oceny legalności zaskarżonej decyzji o skreśleniu skarżącej z listy kandydatów na syndyków upadłości.

W świetle powołanego § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998 r. istotne znaczenie w sprawie ma jedynie okoliczność, iż skarżąca została usunięta z funkcji syndyka prawomocnym orzeczeniem sądu z powodu nienależytego pełnienia obowiązków syndyka. Zasadność zaś tego prawomocnego postanowienia sądu nie mogła być przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a wcześniej kontroli i weryfikacji organów administracji.

Powyższe stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zbieżne jest z dotychczasowym poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu powołanego przez Ministra Sprawiedliwości wyroku z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA 1975/99, jak również w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 24 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 1896/00.

Zdaniem Sądu brak jest przekonujących podstaw, aby zarzucić zarówno Ministrowi Sprawiedliwości, jak również wcześniej Prezesowi Sądu Okręgowego w [...], że nie zbadali wyczerpująco wszystkich okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą. W ocenie Sądu wspomniane organy oparły się na materiale zebranym przez Sąd Rejonowy w [...] w sprawie sygn. akt [...], dokonując jego wszechstronnej i pełnej oceny w ramach obowiązującego wówczas prawa.

Zdaniem Sądu należy uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i z tej przyczyny podlega oddaleniu.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.