Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 802/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant: Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu wykonywania transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 802/11

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. nr [...] z dnia [...] o nałożeniu na M. S. kary pieniężnej w kwocie 3000 złotych z tytułu wykonywania transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu 30 czerwca 2009 r. w Oddziale Celnym w P., na placu odpraw, funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego wykonywanego pojazdem samochodowym marki MAN o numerze rejestracyjnym [...] z naczepą. Zespół pojazdów należał do przewoźnika M. S., prowadzącego działalność pod nazwą PHU A, a kierował nim R. S., który przewoził towar z Polski do Rosji. Towar zgłoszony został do wywozu na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] i tranzytu według ewidencji [...] za karnetem TIR[...]. W czasie kontroli przewozu drogowego kierowca nie okazał wykresówek z tachografu za okres 28 dni poprzedzających dzień kontroli oraz karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych funkcjonariusze sporządzili protokół kontroli, w którym zamieścili stwierdzone naruszenia. Protokół kontroli przedstawiony został do zapoznania kontrolowanemu kierowcy, który wpisał do protokołu zastrzeżenie, że kontrola nie odbyła się na drodze krajowej tylko na placu przy OC P.., a pojazd nie znajdował się w ruchu ani na parkingu przy drodze krajowej. Do protokołu kontrolowany załączył duplikat zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu w okresie od 01.06.2009 r. do 30.06.2009 r. z powodu dni wolnych od pracy.

W związku z naruszeniami stwierdzonymi przez funkcjonariuszy podczas kontroli, Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją z dnia[...] nr [...] nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 3000zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Organ odstąpił od nałożenia kary za naruszenie obowiązku posiadania wykresówek z tachografu uznając, że znajdujący się w aktach sprawy duplikat oświadczenia przedsiębiorcy o nieprowadzeniu pojazdu w okresie od 01.06.2009 r. do 30.06.2009 r. jest wystarczający, aby uznać, iż naruszenie przepisów w tym zakresie nie nastąpiło.

Od powyższej decyzji M. S. złożył odwołanie, w którym podniósł, iż kontrola przeprowadzona została na prywatnym placu firmy B , a plac ten nie jest drogą krajową ani nawet nie jest w pobliżu drogi krajowej, więc nieuprawnione było żądanie przez kontrolujących karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zaznaczył też, że obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych został spełniony, ponieważ kierowca poruszając się po drodze krajowej został wyposażony w odcinek kontrolny a na przedniej szybie pojazdu w prawym dolnym rogu naklejona była w sposób trwały winieta przedziurkowana na dzień 30 czerwca 2009 r., jednak po przyjeździe na parking winieta samoprzylepna i odcinek kontrolny karty dobowej zostały usunięte z kabiny podczas sprzątania, gdyż pojazd w tym dniu miał już nie wyjeżdżać na drogi krajowe. W odwołaniu M. S. zarzucił także wystawienie przez kontrolujących protokółu kontroli niezgodnie z obowiązującym wzorem, z podaniem nieprawidłowej podstawy prawnej oraz wieloma błędami i rozbieżnościami takimi jak niezaznaczenie kategorii drogi, gdzie wykonano kontrolę, jak też zaznaczenie skontrolowania karty opłaty za przejazd z równoczesnym stwierdzeniem, że kierowca karty tej nie okazał.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją nr [...]z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor wykazał, że z akt sprawy nie wynikało jednoznacznie, iż przewóz towaru z K. do P. odbył się po drodze krajowej i że opłata za ten przejazd nie została uiszczona. Zdaniem organu, wyjaśnienie w sposób jednoznaczny powyższych okoliczności było konieczne, aby móc stwierdzić, czy nastąpiło naruszenie przepisów uzasadniające nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

W trakcie ponownie prowadzonego postępowania, Naczelnik Urzędu Celnego w P. wezwał stronę do przedstawienia wszelkich dokumentów (paragonu, odcinka kontrolnego) potwierdzających posiadanie przez kierowcę karty opłaty drogowej w dniu kontroli 30 czerwca 2009 r. W odpowiedzi na wezwanie strona przedstawiła kserokopię dokumentu "Sprzedaż kart drogowych i ubezpieczeń" z dnia 23 czerwca 2009 r. wystawionego przez C sp. z o.o. w K. dotyczącego zakupu 2 szt. kart drogowych dobowych. Ponadto, w celu ustalenia faktu korzystania z drogi krajowej w czasie przewozu towaru z K. do P., Naczelnik przeanalizował zapisy ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (j. t. Dz.U.2007.19.115), w szczególności art. 5 ustawy oraz zapisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14.03.2005 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych w województwach lubelskim, lubuskim, łódzkim, małopolskim, opolskim, podkarpackim, podlaskim, świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim, wielkopolskim (Dz.U.2005.55.486) oraz zapisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19.09.2005 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (Dz.U.2005.197.1635) i doszedł do przekonania, że dojazd z K. do P. był możliwy tylko po drodze krajowej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelnik Urzędu Celnego w P. wydał w dniu [...] decyzję nr [...] ponownie nakładającą na M. S. karę pieniężną w kwocie 3000 złotych z tytułu wykonywania transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. W decyzji tej Naczelnik wyjaśnił, że kierowca w trakcie wykonywania zadania przewozowego, na żądanie kontrolujących funkcjonariuszy celnych, nie okazał karty opłaty drogowej, którą obowiązany był mieć przy sobie, z uwagi na korzystanie z drogi krajowej, gdyż nie było innej możliwości przy przewożeniu towaru z K. do P. T. Naczelnik wyjaśnił też, że przedstawiona przez stronę kopia dowodu zapłaty z dnia 23.06.2009 r. potwierdzająca nabycie 2 szt. kart opłaty drogowej dobowej nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty w przedmiotowej sprawie i wyjaśnił, że zgodnie z przepisami jedynym dokumentem potwierdzającym wniesienie opłaty jest prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty składająca się z winiety samoprzylepnej umieszczanej na trwale wewnątrz pojazdu w prawym dolnym rogu przedniej szyby i odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe i okazywanego na żądanie osób kontrolujących. W decyzji tej Naczelnik wyjaśnił również, iż uznane zostały za wystarczające wyjaśnienia oraz dowody przedstawione przez stronę dotyczące czasu pracy kierowcy.

Od decyzji powyższej M. S. złożył odwołanie, zarzucając organowi celnemu niewyjaśnienie rozbieżności w treści protokołu z kontroli, dotyczącej skontrolowania karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, której de facto nie było, bo kierowca jej nie okazał. Rozbieżność ta, zdaniem odwołującego, ma fundamentalny wpływ na zarzucane naruszenie przepisów. M. S. podniósł także, iż kierowca poruszając się po drodze krajowej został wyposażony w odcinek kontrolny oraz winietę przedziurkowaną na dzień 30.06.2009 r., naklejoną w sposób trwały na przedniej szybie w prawym dolnym rogu, ale gdy zjechał z drogi krajowej na parking, usunął i wyrzucił winietę oraz odcinek kontrolny, ponieważ pojazd w tym dniu miał już nie wyjeżdżać na drogi krajowe. Przewoźnik zaznaczył, że nie istnieje przepis prawa nakazujący przechowywanie dowodów uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych. Zarzucił jednocześnie, że żądanie przez kontrolujących dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych było nieuprawnione w przypadku, kiedy pojazd nie poruszał się po drodze krajowej i skontrolowany został w trakcie postoju na parkingu, który nie jest drogą krajową. M. S. podniósł, że organ celny nie dokonał zwrotu kary wraz z odsetkami zapłaconej w związku z poprzednią decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia[...], uchyloną przez Dyrektora Izby Celnej w Ł. decyzją z dnia[...].

Dyrektor Izby Celnej w Ł. zaznaczył w zaskarżonej decyzji, iż w ramach postępowania odwoławczego przeprowadził dodatkowe czynności w celu uzupełnienia materiału dowodowego. Wskazał, iż wystąpił do Naczelnika Urzędu Celnego w P. z prośbą o jednoznaczny dowód, że w przedmiotowej sprawie kontrolowany zespół pojazdów poruszał się po drodze krajowej podczas przewozu towaru z K. do Oddziału Celnego w P. W odpowiedzi Naczelnik przesłał protokół z dnia 15 marca 2011 r. z przesłuchania w charakterze świadka kierowcy – R. S., który zeznał, że miejscowości K. i P. są położone od siebie w odległości ok. 100 km i nie ma możliwości przemieszczając się pomiędzy tymi miejscowościami, aby nie wjechać na drogę krajową. Kierowca wskazał, że przypuszcza, iż na pewno poruszał się drogą krajową.

Organ drugiej instancji podniósł również, iż uzyskano informację z firmy B (pismo z dnia 21.10.2010 r.), że samochód o nr rej. [...] wjechał w dniu 30.06.2009 r. na plac postojowy firmy o godz. 13.40 i wyjechał o godz. 16.50 tego samego dnia. Nadto, z pisma Dyrektora C wynika, iż jego przedsiębiorstwo nie posiada danych pojazdu, którego dotyczy dokument: "Sprzedaż kart drogowych i ubezpieczeniowych" z dnia 23.06.2009 r.

Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż obowiązek posiadania przy sobie w pojeździe samochodowym karty opłaty za przejazd i okazywania jej na żądanie osób uprawnionych wynika z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz.U.2007.125.874 i zm.), zgodnie z którym podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę opłaty drogowej, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w art. 31 ustawy z dnia 16.04.2004. o czasie pracy kierowców (Dz.U.2004.92.879 i zm.), a ponadto: wykonując transport drogowy - wypis z licencji oraz stosowne dokumenty związane z przewożonym ładunkiem lub rodzajem przewozu. Zgodnie natomiast z art. 89 tej ustawy, do kontroli ww. dokumentów oraz warunków w nich określonych uprawnieni są m.in. funkcjonariusze celni. Organ wskazał, iż szczegółowe zasady wykonywania czynności kontroli celnej przez funkcjonariuszy celnych oraz wskazanie miejsc wykonywania tych czynności określone zostały w przepisach art. 6h - 6zg ustawy z dnia 24.07.1999. o Służbie Celnej (j.t. Dz.U.04.156.1641 i zm.), a w myśl art. 6h ust. 1 tej ustawy, organ celny może wykonywać wszelkie czynności kontroli celnej, które uzna za stosowne według przepisów prawa celnego, w każdym miejscu znajdującym się na terenie RP.

Mając na uwadze cytowane przepisy oraz stan faktyczny ustalony w przedmiotowej sprawie organ stwierdził, że zespół pojazdów kierowany przez R. S. podczas wykonywania przewozu drogowego z K. do P. poruszał się po drodze krajowej i za korzystanie z tej drogi powinna być uiszczona opłata drogowa. W chwili kontroli na placu odpraw celnych w Oddziale Celnym w P. zespół pojazdów znajdował się w trakcie wykonywania zadania przewozowego realizowanego od momentu załadunku towaru w K. do jego wyładowania u odbiorcy i postój na placu odpraw celnych w celu dokonania odprawy celnej był jednym z etapów tego przewozu. Funkcjonariusze celni, działając na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zażądali okazania dokumentów wymienionych w tym przepisie, a mianowicie okazania karty opłaty drogowej, zapisów tachografu oraz zezwolenia wymaganego w międzynarodowym transporcie drogowym. Organ zaznaczył, że przepis ten nie wyłącza kontroli karty opłaty drogowej z zakresu dokumentów żądanych na postoju na placu odpraw celnych. Z przepisu tego wynika, że posiadanie przy sobie i okazanie na żądanie uprawnionego organu kontroli dokumentów w postaci karty opłaty drogowej i zapisów tachografu jest obowiązkowe zawsze podczas wykonywania przewozu drogowego, bez względu na miejsce wykonywania kontroli czy inne okoliczności związane z przewożonym ładunkiem czy rodzajem przewozu. Zdaniem organu, żaden przepis ustawy o transporcie drogowym regulujący wykonywanie kontroli, nie ogranicza możliwości kontroli tylko do pojazdów znajdujących się w ruchu, a kontroli podlegają również pojazdy znajdujące się na postoju, o ile ma on miejsce na terenie publicznym, powszechnie dostępnym. Skoro zatem funkcjonariusze celni byli władni dokonać kontroli przewozu drogowego na placu odpraw celnych i zażądać okazania dokumentów, o których mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, to kontrolowany powinien być w stanie okazać wszystkie żądane dokumenty, w tym również kartę opłaty drogowej.

Organ podniósł, iż w przedmiotowej sprawie bezsporne jest nieokazanie tej karty przez kontrolowanego, a zatem karę pieniężną za brak opłaty należy uznać za zasadną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. S. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 42 ust. 1 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż uznanie przez organy, że obowiązek okazania do kontroli karty opłaty drogowej dotyczy całego przewozu drogowego nie znajduje oparcia w art. 87 ustawy o transporcie drogowym. W ocenie skarżącego, oczywistym jest, że obowiązek ten dotyczy tylko okresu poruszania się po drodze krajowej. Podniósł, że skoro ani ustawa o transporcie drogowym ani rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych nie określają żadnych innych terminów dla obowiązku przechowywania dowodu uiszczenia opłaty drogowej, to obowiązek posiadania takiego dowodu dotyczy tylko okresu, gdy istnieje obowiązek uiszczenia tej opłaty, tj. poruszania się po konkretnej drodze krajowej.

M. S. podkreślił, iż dowodzenie, jakimi drogami poruszał się pojazd zanim został poddany kontroli na placu odpraw celnych nie ma znaczenia dla sprawy, bowiem podczas kontroli, jak i bezpośrednio przed jej rozpoczęciem kierowca nie poruszał się drogą krajową, a zatem nie był zobowiązany do okazywania karty opłaty za przejazd takimi drogami za wcześniejsze okresy. Zdaniem skarżącego, kierowca mógł zatem usunąć zarówno winietę jak i odcinek kontrolny karty opłaty podczas sprzątania kabiny. Wobec tego, że ani kierowca, ani przewoźnik nie mają obowiązku dokumentowania i wykazywania uiszczenia opłaty drogowej za okresy poprzedzające kontrolę drogową, skarżący podniósł, iż prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie opłaty należy uznać za bezprzedmiotowe.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje;

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 powoływanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd ocenia czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nałożenia na M. S. kary pieniężnej w kwocie 3000 złotych z tytułu wykonywania transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, (tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz. 721 ze zm.).

Zgodnie z art. 42 ust. 1 powołanej ustawy, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 1.800 euro rocznie, z wyłączeniem:

1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką;

2) pojazdów transportu kombinowanego;

3) pojazdów realizujących komunikację miejską;

4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne;

5) pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton.

Podmiot, o którym mowa w ust. 1, uiszcza opłatę roczną, miesięczną, siedmiodniową albo dobową. Karta opłaty dobowej i siedmiodniowej może być wypełniona przez podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie:

1) 7 dni - od wydania karty opłaty dobowej;

2) 14 dni - od wydania karty opłaty siedmiodniowej (art. 42 ust. 3a i 3b ustawy).

Stosownie do treści art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę opłaty drogowej.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy istniały podstawy do nałożenia, w oparciu o art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem obowiązków wynikających z przepisów ustawy, tj. art. 42 oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r.

Zgodnie z art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, rodzaj i stawki opłaty za przejazd po drogach krajowych, zgodnie z zasadami określonymi w ust. 2, oraz tryb wnoszenia i sposób rozliczania tej opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy, a także wzory dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty.

W wykonaniu powyższej delegacji Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 czerwca 2009 r. uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat, zwanej dalej "jednostką". Pracownik jednostki, dokonując sprzedaży karty opłaty drogowej, wpisuje na rewersie odcinka kontrolnego datę zakupu i składa podpis oraz przedziurkowuje winietę i odcinek kontrolny zgodnie ze wskazaniem podmiotu wykonującego przewóz drogowy, z wyjątkiem karty opłaty dobowej, którą przedziurkować może także podmiot wykonujący przewóz (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).

Karta opłaty składa się z dwóch części:

1) winiety samoprzylepnej, zwanej dalej "winietą", umieszczonej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu;

2) odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty (§ 3 ust. 3 rozporządzenia).

Stosownie zaś do treści § 3 ust. 4 rozporządzenia, dowód uiszczenia opłaty stanowi łącznie przedziurkowany odcinek kontrolny i przedziurkowana winieta o tym samym numerze i serii umieszczona w sposób, o którym mowa w ust. 3 pkt 1. Nie stanowią dowodu uiszczenia opłaty:

1) odcinek kontrolny nieprzedziurkowany lub winieta nieprzedziurkowana bądź winieta nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 3 pkt 1;

2) uszkodzona winieta lub odcinek kontrolny w sposób uniemożliwiający odczytanie numeru rejestracyjnego pojazdu samochodowego lub daty ważności karty;

3) odcinek kontrolny noszący ślady ingerencji chemicznej lub mechanicznej;

4) odcinek kontrolny zafoliowany (zalaminowany) lub w stanie uniemożliwiającym sprawdzenie umieszczonych na dokumencie zabezpieczeń (§ 3 ust. 5 rozporządzenia).

Natomiast wzory kart opłat określają załączniki nr 2-26 do rozporządzenia. Opis kart opłat wraz z opisem zabezpieczeń oraz sposób zaznaczania na karcie opłaty czasu przejazdu po drogach krajowych określa załącznik nr 27 do rozporządzenia (§ 3 ust. 6 i 7 rozporządzenia).

Odnosząc powyższe przepisy prawne do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż z akt administracyjnych bezspornie wynika, że w dniu 30 czerwca 2009 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego wykonywanego zespołem pojazdów samochodowych należących do M. S., prowadzącego działalność pod nazwą PHU A. Kontrola przeprowadzona została na placu odpraw przy Oddziale Celnym w P., usytuowanym na terenie parkingu Spółki z o.o. B. Kierowca poddany kontroli – R. S., realizował transport na trasie K. – M. i zgłosił się do Urzędu Celnego w P. w celu dokonania odprawy celnej przewożonego towaru. W trakcie kontroli funkcjonariusze zażądali od kierowcy m.in. okazania dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Z protokołu kontroli z dnia 30 czerwca 2009 r. wynika, iż kierowca nie okazał funkcjonariuszom takiego dokumentu i oświadczył do protokołu, że kontrola nie odbyła się na drodze krajowej tylko na placu przy OC P., a pojazd nie znajdował się w ruchu ani na parkingu przy drodze krajowej.

Po ustaleniu, w oparciu o zapisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz zapisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 marca 2005 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych w województwach lubelskim, lubuskim, łódzkim, małopolskim, opolskim, podkarpackim, podlaskim, świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim, wielkopolskim i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 maja 2005 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych oraz zeznania przesłuchanego w charakterze świadka kierowcy – R. S., że podróż na trasie K. – P. musiała odbywać się po drodze krajowej, organy przyjęły, iż w dniu 30 czerwca 2009 r. kierowca był zobowiązany do posiadania przy sobie i okazania do kontroli karty opłaty drogowej. W ocenie organów, skoro w chwili kontroli zespół pojazdów znajdował się w trakcie wykonywania zadania przewozowego realizowanego od momentu załadunku towaru w K. do jego wyładowania u odbiorcy, a postój na placu odpraw celnych był jednym z etapów tego przewozu, to wobec tego, że w dniu kontroli poruszał się po drodze krajowej, powinna być uiszczona stosowna opłata drogowa.

Skarżący uważa natomiast, że obowiązek posiadania dowodu uiszczenia opłaty za przejazd drogami krajowymi dotyczy tylko okresu poruszania się po takiej drodze. Zdaniem strony, skoro przepisy ustawy o transporcie drogowym i rozporządzenia w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych nie określają żadnych terminów dla obowiązku przechowywania dowodu uiszczenia opłaty drogowej, to kierowca pojazdu i przewoźnik nie mają obowiązku dokumentowania i wykazywania uiszczenia opłaty drogowej za okresy poprzedzające kontrolę drogową. Wobec tego, że w czasie kontroli, jak i bezpośrednio przed jej rozpoczęciem, pojazd nie poruszał się drogą krajową to, zdaniem skarżącego, kierowca pojazdu nie był zobowiązany do okazania karty opłaty drogowej i mógł usunąć z pojazdu zarówno winietę jak i odcinek kontrolny podczas sprzątania kabiny na postoju.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, argumenty strony skarżącej nie zasługują na uwzględnienie.

Należy na wstępie podnieść, iż zgodnie z art. 89 ustawy o transporcie drogowym, do kontroli dokumentów wymaganych przy wykonywaniu przewozu drogowego oraz warunków w nich określonych uprawnieni są m.in. funkcjonariusze celni. Szczegółowe zasady wykonywania czynności kontroli celnej przez funkcjonariuszy celnych oraz wskazanie miejsc wykonywania tych czynności określone zostały w przepisach art. 6h - 6zg ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (j.t. Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641 ze zm.), obowiązujących w dniu wykonywania kontroli w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 6h ust. 1 tej ustawy, organ celny może wykonywać wszelkie czynności kontroli celnej, które uzna za stosowne według przepisów prawa celnego, w każdym miejscu znajdującym się na terenie RP. Miejscem wykonywania czynności kontroli celnej jest w szczególności teren urzędu celnego wraz z miejscem przeznaczonym dla postoju środków przewozowych, w stosunku do których dokonywane są czynności związane z zakresem obowiązków funkcjonariuszy celnych. W miejscu tym funkcjonariusze celni wykonują również wszelkie inne zadania wynikające z przepisów odrębnych, o których mowa w art. 1 ust. 2 tej ustawy, w tym zadania wynikające z ustawy o transporcie drogowym.

Wobec powyższego, nie ulega wątpliwości, iż w rozpatrywanej sprawie funkcjonariusze celni uprawnieni byli do skontrolowania zespołu pojazdów należący do skarżącego, pod kątem przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym, w czasie postoju pojazdu na parkingu przed Oddziałem Celnym w P. Przepisy ustawy o transporcie drogowym, regulujące wykonywanie kontroli przez właściwe organy, nie ograniczają bowiem możliwości kontroli tylko do pojazdów znajdujących się w ruchu. Zatem, kontroli drogowej przeprowadzanej na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym podlegają nie tylko pojazdy znajdujące się w ruchu, lecz również pojazdy znajdujące się na postoju, o ile ma on miejsce na terenie publicznym, powszechnie dostępnym, a więc także na płatnym parkingu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12.10.2006 r. sygn. akt. VI SA/Wa 1453/06 - dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Sąd podziela również argumentację organów, iż wobec tego, że w dniu 30 czerwca 2009 r. kierowca zatrudniony u skarżącego był w trakcie wykonywania przewozu drogowego na trasie K. – M. i w tym dniu - jak bezspornie ustalono w toku postępowania - poruszał się po drodze krajowej, miał obowiązek okazać funkcjonariuszom kartę opłaty drogowej. Treść art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym precyzyjnie określa katalog dokumentów, jakie winien posiadać kierowca pojazdu samochodowego podczas wykonywania przewozu drogowego i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli. Opisane przez skarżącego przypadki wynikające z art. 42 ust. 1 ustawy dotyczącego podmiotów wyłączonych z obowiązku uiszczenia opłaty drogowej lub przypadki wynikające z art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 dotyczącego pojazdów zwolnionych z obowiązku instalowania tachografu, zostały przez ustawodawcę ściśle określone i są jednoznaczne. Rozszerzenie katalogu wyłączeń o przypadek nieokazywania karty opłaty drogowej przez podmioty, które w chwili kontroli podczas wykonywania przewozu drogowego zjechały z drogi krajowej, byłoby prawnie niedopuszczalne i stanowiłoby swobodną interpretację tego przepisu.

Należy zgodzić się z organem, iż interpretując zwrot "podczas wykonywania przewozu drogowego" należy odnieść się do definicji przewozu drogowego zawartej w art. 4 rozporządzenia (WE) 561/2006 oraz do definicji krajowego i międzynarodowego transportu drogowego zawartych w art. 4 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z tymi definicjami, przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub w części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy. Krajowy transport drogowy oznacza natomiast podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium RP, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium RP, a międzynarodowy transport drogowy - podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy RP.

Z powyższych definicji wynika, że użyty w art. 87 ustawy, zwrot: "podczas wykonywania przewozu drogowego" należy odnosić do całej podróży od jej rozpoczęcia w miejscu początkowym do jej zakończenia w miejscu docelowym, z towarem lub bez. Za takim rozumieniem tego zwrotu, jako całej podróży, przemawia również analiza treści art. 87 ust. 1 ustawy, określającego katalog dokumentów wymaganych do okazania w czasie kontroli. Przepis ten w przypadku przewozu ładunku nakazuje posiadanie i okazywanie dokumentów związanych z przewożonym ładunkiem, np. fakturę czy inne dokumenty wymagane np. przy przewozie towarów niebezpiecznych. Dokumenty te dotyczą przewożonego towaru z miejsca załadunku do wyładunku i stanowią nieodłączny element całości wykonywanego zadania przewozowego na całej trasie. W czasie trwania przewozu, w każdym miejscu, gdzie organ kontrolny ma uprawnienia do przeprowadzenia kontroli, kontrolowany powinien okazać żądane dokumenty, o których mowa w art. 87 ust. 1 ustawy, w tym również kartę opłaty drogowej, jeśli nie jest wyłączony z obowiązku jej uiszczenia na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy i jeśli w czasie przewozu korzystał z drogi krajowej.

W ocenie Sądu, organy dokonały zatem prawidłowej interpretacji zapisów ustawy o transporcie drogowym, która doprowadziła do przyjęcia, iż w czasie wykonywania przewozu drogowego, rozumianego jako przejazd z miejsca rozpoczęcia podróży do jej zakończenia, kierujący pojazdem obowiązany jest posiadać przy sobie i okazywać do kontroli wymagane przepisami ustawy dokumenty, odnoszące się bezpośrednio do danego przewozu. Jeżeli podczas wykonywania takiego przewozu, pojazd poruszał się po drogach krajowych, kierowca obowiązany jest okazać kontrolującym dowód potwierdzający uiszczenie stosownej opłaty za przejazd po tych drogach. Teza formułowana przez skarżącego, iż kontrola posiadania dowodu uiszczenia opłaty drogowej może być przeprowadzona wyłącznie w okresie poruszania się po drodze krajowej, nie znajduje umocowania w przepisach ustawy o transporcie drogowym. Taki warunek nie wynika bowiem z treści art. 87 tej ustawy, który zobowiązuje kierowcę samochodu do posiadania i okazywania na żądanie uprawnionego organu karty opłaty drogowej "podczas wykonywania przewozu drogowego".

W przedmiotowej sprawie skoro wykazane zostało, że kontrolowany kierowca w czasie wykonywania przewozu na odcinku z K. do P. korzystał z drogi krajowej, to za korzystanie z tej drogi powinien był uiścić opłatę drogową i okazać ją podczas kontroli wykonywanej przez funkcjonariuszy na placu odpraw celnych Urzędu Celnego w P.

Za nieprzekonywujące należy uznać twierdzenia skarżącego, iż kierowca posiadał w dniu 30 czerwca 2009 r. dobową kartę opłaty drogowej, ale ją wyrzucił sprzątając kabinę samochodu w czasie postoju przed Oddziałem Celnym, gdyż nie miał zamiaru tego dnia już dalej jechać. Ze zgromadzonych przez organy dokumentów wynika bowiem, że po dokonanej odprawie celnej kierowca wyjechał z placu odpraw celnych Urzędu Celnego w P. o godz. 16:50. W tej sytuacji, co najmniej nieracjonalne byłoby wyrzucenie ważnej dobowej karty opłaty drogowej, skoro stanowiła ona legitymację do poruszania się tego dnia po drogach krajowych do godz. 24:00, a przejazd był kontynuowany. Dodatkowo, należy zwrócić uwagę na fakt, iż z pisma Spółki B z dnia 21.10.2010r. (k. 51 akt admin,.) wynika, że pojazd należący do skarżącego wjechał w dniu 30 czerwca 2009 r. na parking przez Urzędem Celnym o godz. 13.40, a kontrola funkcjonariuszy celnych rozpoczęła się o godz. 13.50 (protokół kontroli z dnia 30.06.2009 r., k. 31 akt admin.), zatem kierowca nie miał zbyt wiele wolnego czasu na postoju, aby wykorzystywać go na sprzątanie kabiny samochodu. Racjonalnie działający kierowca, który udaje się na miejsce odprawy celnej, nie wyrzuca ważnej karty opłaty drogowej, mając świadomość, że organy celne mogą przeprowadzić jednocześnie czynności kontrolne z zakresu przestrzegania ustawy o transporcie drogowym. Ponadto, R. S. składając w dniu 30 czerwca 2009 r., wyjaśnienia do protokołu kontroli wcale nie podnosił, iż posiadał w tym dniu dobową kartę opłaty drogowej, lecz przed kontrolą ją wyrzucił, ale usprawiedliwiał nieposiadanie karty opłaty drogowej, faktem, że w czasie kontroli pojazd znajdował się na parkingu przy drodze krajowej. Informacja o wyrzuceniu przez kierowcę dobowej karty opłaty drogowej z dnia 30 czerwca 2009 r. pojawiła się dopiero na etapie odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...].

Z uwagi na powyższe organy zasadnie wymierzyły skarżącemu karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. W przypadku bowiem dobowej karty opłaty drogowej, jak wynika z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, jedynym dowodem uiszczenia tej opłaty jest okazanie prawidłowo wypełnionej karty opłaty. W przypadku innej karty - rocznej lub miesięcznej, istnieje możliwość późniejszego wykazania uiszczenia opłaty, jak wynika z brzmienia pkt 4.1 załącznika do ustawy. W związku z powyższym, organ prowadzący postępowanie zasadnie żądał od strony okazania innych dowodów dla potwierdzenia uiszczenia opłaty drogowej, w celu wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.

Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że dokonane przez przedsiębiorcę i kierującego pojazdem naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym zostały zakwalifikowane przez organy prawidłowo; prawidłowo też określono podstawę prawną nałożonej kary i jej wysokość. Sąd nie dopatrzył się również po stronie organów celnych innych uchybień procesowych, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.

k.ż.