Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1700/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust 1 lit b, art. 3 ust 3, art 28 ust 1, art 29 ust 1 pkt 20, art. 29 a, art. 48 ust 1, 2, 3, 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 4, 5 i 7, art. 31 ust. 1, 2
journal: Dz.U. 2006 nr 123 poz 858
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. sprawy ze skargi M.Z. (Z.) na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 21 lutego 2013 r. M. i P. M. poinformowali Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. o podjęciu przez M. Z. prac związanych w wykonywaniem sieci kanalizacyjnej.

W odpowiedzi M. Z. podała, że: "Przyłącze do mojej działki zostało wykonane zgodnie z projektem oraz warunkami technicznymi wydanymi przez [A] S.A. w dniu 9 lutego 2011 r. z trzyletnim okresem ważności.(...)".

W dniu 28 marca 2013 r. PINB w K. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie samowolnie wybudowanej sieci kanalizacyjnej przy ul. [...] (działka nr 1) w K.

W toku postępowania M. Z. podtrzymała stanowisko, że wykonane prace można zakwalifikować jako wykonanie przyłącza kanalizacyjnego, a nie sieci kanalizacyjnej.

W dniu 12 kwietnia 2013 r. przeprowadzono oględziny, w trakcie których ustalono, że oba lokale w budynku nr [...] i [...] przy ul. [...] są już podłączone do kanalizacji sanitarnej. Na terenie działki nr 2 usytuowana jest studzienka nr 2.1. do której przyłączone są obie linie. Z studzienki 2.1. kanalizacja biegnie do studzienki nr 2 na działce nr 1. Dalej biegnie przez tę działkę do studzienki nr 1 usytuowanej na końcu tej działki (...) kanalizacji sanitarnej.

Następnie postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. PINB w K., na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), nakazał M. Z. przedłożenie w terminie do dnia 30 czerwca 2013 r. następującej dokumentacji dla sieci kanalizacyjnej sanitarnej, odprowadzającej ścieki z budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego, usytuowanego na terenie działek nr 3 i 4 przy ul. [...] w K. - biegnącej przez działkę nr 1 do istniejącej sieci kanalizacyjnej w ul. [...] - bocznej:

1. zaświadczenia wydanego przez Prezydenta Miasta K. o zgodności budowanego obiektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2. 4-ch egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi wraz z zaświadczeniem autora projektu o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnym na dzień projektu,

3. oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Wobec niewykonania nałożonych obowiązków decyzją z dnia [...] r. PINB w K., na podstawie 48 ust. 4 Prawa budowlanego, nakazał M. Z. rozbiórkę samowolnie wykonanej sieci kanalizacyjnej sanitarnej, odprowadzającej ścieki z budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego, usytuowanego na terenie działek nr 3 i 4 przy ul. [...] w K. - biegnącej przez działkę nr 1 do istniejącej sieci kanalizacyjnej w ul. [...] - bocznej. Zdaniem organu I instancji, zrealizowana samowolnie kanalizacja sanitarna, stanowi bowiem sieć na odcinku między studzienką nr 2.1 a studzienką nr 1 (wg oznaczenia wynikającego z opracowanego w grudniu 2012 r. projektu budowlanego, pozytywnie zaopiniowanego przez [A] S.A.). Natomiast odcinek między studzienką nr 2.1 a obu lokalami w budynku jest przyłączem w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 2 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Organ nadzoru budowlanego uznał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 b w zw. z art. 3 ust. 3 Prawa budowlanego, sieci uzbrojenia terenu są obiektem budowlanym, na wykonanie którego wymagane jest pozwolenie na budowę (art. 28 ustawy). Skoro zaś przedmiotową sieć zrealizowano bez pozwolenia i nie wykonano obowiązków, nałożonych postanowieniem z dnia [...] r., zachodziła podstawa do wydania nakazu jej rozbiórki.

W odwołaniu od decyzji M. Z. zarzuciła jej wydanie z naruszeniem art. 29 ust. 1 pkt 20, art. 48 ust. 1 i 4, art. 3 ust. 1 lit. b w zw. z ust. 3 Prawa budowlanego oraz art. 2 pkt 5 i 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Nadto, odwołująca się podniosła, że wydana decyzja jest odmienna od wcześniejszych informacji, zawartych w protokole z dnia 12 marca 2013 r., sporządzonym przed wszczęciem postępowania, czym naruszono zasadę z art. 8 kpa, pominięto też jej słuszny interes i działanie w dobrej wierze (art. 7 kpa). Zdaniem odwołującej się, organ I instancji nie wziął pod uwagę przeważającej opinii doktryny i orzecznictwa oraz nie dokonał wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy, która musiała prowadzić do uznania, że wykonała przyłącze, a nie sieć kanalizacyjną, lecz bezpodstawnie oparł się na ocenie [A] i treści projektu budowlanego, pomijając definicje prawne. Podkreśliła, że warunki techniczne z dnia 9 lutego 2011 r. zawierają wymóg podłączenia do sieci znajdującej się w ul. [...] – bocznej, co wskazuje na sieć kanalizacyjną, będącą w posiadaniu przedsiębiorstwa. Zatem pozostały odcinek zgodnie z definicją legalną, nie może być uznany za sieć. W tym stanie rzeczy zdaniem odwołującej się nie miała obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na zrealizowane przyłącze.

Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania wyjaśnił, że z projektu budowlano-wykonawczego "Budowa kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami do budynków mieszkalnych przy ulicy [...] działka 5 w K." wynika, iż zgodnie z warunkami technicznymi, projektowana kanalizacja włączona zostanie do istniejącej kanalizacji Dz315 na terenie działki nr 1. Włączenie nastąpi poprzez wybudowanie studni Dn1200 na ciągu głównym. Ciąg główny rozpoczyna się od włączenia do istniejącego kanału Dz135, natomiast kończy się studnią oznaczoną węzłem 2. Odcinek od pkt 2 do 2.11 oraz 2.12 stanowi przyłącze kanalizacyjne.

Jak zapisano w przedmiotowym projekcie, sieć główna ma mieć długość 39,5 m, natomiast długość przyłączy ma wynosić 15,5 m.

Organ powiatowy posiłkował się stanowiskiem doktryny, zacytowanym przez WINB w decyzji o sygnaturze [...], iż: "Przyłączem jest odcinek między studzienką a budynkiem tylko wówczas, gdy studzienka znajduje się na nieruchomości przyłączanego. Jeżeli studzienka taka znajduje się poza granicami nieruchomości, przyłączem będzie odcinek przewodu między granicą nieruchomości a budynkiem" (P. Jankowski, Pojęcie przyłącza kanalizacyjnego w doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego, Przegląd Prawa Publicznego nr 9/11)."

Natomiast odwołująca się powołała wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 września 2010 r. o sygnaturze VII SA/Wa 1166/10, w którym podniesiono, że: "Ustawa Prawo budowlane nie zawiera definicji legalnej "przyłącza". Termin ten wyjaśnia powołana wyżej ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków. Z treści art. 2 pkt 6 tej ustawy wynika, że przyłączem wodociągowym jest odcinek przewodu łączącego sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług wraz z zaworem za wodomierzem glównym. Natomiast siecią - zgodnie z art. 2 pkt 7 - są przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.

Z treści art. 2 pkt 6 ustawy nie można zatem wyprowadzić wniosku, że przyłączem wodociągowym jest tylko ta część przewodu łączącego sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług, która usytuowana jest na nieruchomości odbiorcy, a dalszą część przewodów należy traktować jako sieć wodociągową.

Przedłożyła także fragment artykułu autorstwa B. R., zamieszczonego w Samorządzie Terytorialnym (brak podanego tytułu artykułu), w którym podniesiono, że: "Za sieć - jak wynika z wyżej cytowanej definicji - można uznać tylko te przewody i odcinki, które są w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. A contrario, te przewody i odcinki, które nie są w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, nie mogą być traktowane jako sieć."

Natomiast w odwołaniu podniesiono, że jak wynika z treści art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.) o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, "przyłączem kanalizacyjnym jest odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Z planów projektowych wyraźnie wynika, że pierwszą studzienką od strony budynku jest (...) studzienka nr 2.1. (...). W doktrynie wskazuje się, że wszystkie próby wywodzenia, że pierwsza studzienka kończy przyłącze, a nie je zaczyna stanowią przejaw wykładni contra legem" (por. Bojarski P., Radecki W., Rotko J., Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Komentarz do art. 15. ABC 2011). Na poparcie powyższego argumentu powołano wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 czerwca 2006 r. o sygn. II SA/G1 902/05 oraz pogląd B. R., iż siecią są tylko te przewody i odcinki, które są w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo kanalizacyjnego.

Argumentacji tej organ odwoławczy jednak nie podzielił.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, przez przyłącze kanalizacyjne rozumie się odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Jak wynika z rysunku nr 2, załączonego do projektu budowlano-wykonawczego, sporządzonego przez mgr inż. L. K., pierwszą studzienką, liczoną od strony budynku, jest studzienka oznaczona nr 2.1. Drugą w kolejności jest natomiast studzienka o numerze 2.

Z kolei, w części opisowej przedmiotowego projektu, stwierdzono, że:

"5.1 Projektowana kanalizacja

(...) Ciąg główny rozpoczyna się od włączenia do istniejącego kanału Dz315, natomiast kończy się studnią oznaczoną węzłem 2. Odcinek od pkt 2 do 2.11 oraz 2.12 stanowi przyłącze kanalizacyjne." Natomiast w punkcie 1.2 przedmiotowego projektu wskazano, że: "budowę sieci kanalizacji sanitarnej Dz315 mm, na odcinku

1-2, oznaczonym na rys. 2. (...) budowę przyłączy kanalizacyjnych Dz200 mm, na odcinku oznaczonym jako 2-2.1-2.11 i 2-2.1.-2.12 (rys. 2)."

Mając powyższe na uwadze oraz legalną definicję przyłączy, organ uznał, iż na odcinku, oznaczonym na rysunku nr 2 jako 1 do 2 oraz na odcinku między studzienką 2 i 2.1, obiekt stanowi sieć kanalizacyjną. Natomiast na odcinku pomiędzy studzienkami oznaczonymi numerami 2.12-2.1 obiekt jest przyłączem.

Na poparcie powyższej tezy organ przytoczył fragment przedłożonego przez odwołującą się artykułu autorstwa B. R., który to podnosi:

"Pewne próby obiektywizacji granicy pomiędzy przyłączem a siecią widać w przypadku definicji przyłącza kanalizacyjnego. Ustawodawca odwołuje się w tym przypadku do dwóch obiektywnych kryteriów - istnienia studzienki kanalizacyjnej lub granicy nieruchomości. Za podstawowe kryterium należy uznać kryterium studzienki kanalizacyjnej, wynika to wprost z samej definicji przyłącza kanalizacyjnego (art. 2 pkt. 5 u.z.z.w.). Wykładnia językowa tej definicji nie pozostawia żadnych wątpliwości, że de lege lata podstawowym kryterium końca przyłącza kanalizacyjnego i początku sieci jest kryterium studzienki kanalizacyjnej. Z kolei drugie z kryteriów - granicy nieruchomości - ma charakter pomocniczy. Wolno je stosować tylko wtedy, gdy pierwsze z tych kryteriów jest niemożliwe do zastosowania. A zatem kryterium granicy nieruchomości ma charakter subsydialny i pomocniczy." (B. R., Znaczenie posiadania w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, Samorząd Terytorialny [...]). Powyższy fragment należy interpretować w związku z fragmentem: "Za sieć - jak wynika z wyżej cytowanej definicji - można uznać tylko te przewody i odcinki, które są w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. A contrario, te przewody i odcinki, które nie są w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, nie mogą być traktowane jako sieć" oraz przypis do powyższego: "Pozostaje oczywiście kwestią otwartą, jak takie odcinki lub przewody traktować. (...)" (op.cit., s. 59).

Zatem organ stwierdził, że posługując się podstawowym kryterium, ustawowym, tj. studzienką kanalizacyjną, w przedmiotowej sprawie część obiektu, od budynku (a dokładniej dwóch jego lokali) do studzienki oznaczonej nr 2.1, stanowi przyłącze. Natomiast obiekt od punktu 2.1 do punktu 1 zakwalifikować należy jako sieć kanalizacyjną. Z całą pewnością nie można bowiem uznać, aby fragment od studzienki oznaczonej numerem 2.1. do studzienki 1 był przyłączem. Taka wykładnia byłaby bowiem sprzeczna z literalnym brzmieniem przepisu.

Zdaniem organu, inne reguły wykładni nie mogą mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie. Inna interpretacja powyższego przepisu prowadziłaby do absurdu, że o kwalifikacji wybudowanego obiektu nie decydowałyby jego parametry techniczne czy rozmiary, ale fakt osoby posiadacza. Ponadto, zdarzają się sytuacje, gdy po wybudowaniu kanalizacji, przez pewien czas pozostaje ona w posiadaniu osoby prywatnej, po czym przechodzi w posiadanie przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego. Gdyby zatem uznać, że sieć stanowią wyłącznie te przewody, które znajdują się w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, kwalifikacja takiego obiektu musiałaby ulec zmianie z chwilą zmiany osoby posiadacza.

Nadto, organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt. 20 Prawa budowlanego, budowa przyłączy: elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych nie wymaga pozwolenia na budowę.

Natomiast zgodnie z art. 29 a Prawa budowlanego, budowa przyłączy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 20, wymaga sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Wobec powyższego, inwestor wykonał legalnie przyłącze. Jednocześnie, część obiektu stanowiąca sieć kanalizacyjną, wykonano bez wymaganego pozwolenia na budowę.

W związku z powyższym, organ powiatowy prawidłowo zastosował tryb opisany w art. 48 Prawa budowlanego.

Organ orzekając nakaz rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, ma obowiązek rozważyć, czy możliwa jest legalizacja obiektu w świetle przepisów Prawa budowlanego. Nakaz rozbiórki może być orzeczony dopiero po stwierdzeniu, iż nie ma prawnej możliwości legalizacji obiektu (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r. o sygnaturze II OSK 1879/07), lub jeżeli inwestor nie wyraża zgody na legalizację samowoli budowlanej, gdyż legalizacja jest uprawnieniem inwestora, a nie jego obowiązkiem.

Pierwszy etap postępowania legalizacyjnego polega na przeprowadzeniu przez organ ustalenia, czy legalizacja samowoli budowlanej jest możliwa w świetle postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach i zabudowy i zagospodarowania terenu oraz czy budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli organ dojdzie do przekonania, że budowa nie narusza powyższych przepisów, wydaje na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych oraz nakładające obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie określonych w tym przepisie dokumentów. W doktrynie podkreśla się, że wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót jest uzasadnione także w przypadku, gdy roboty są już zakończone (por. A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Glinieckiego, s. 451).

W sytuacji, kiedy adresat postanowienia nie przedłoży w wyznaczonym terminie dokumentów, organ nadzoru budowlanego stosując art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, nakazuje rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu.

Aby jednak móc zastosować powyżej opisaną procedurę, budowa obiektu, będącego przedmiotem postępowania, musiała być poprzedzona obowiązkiem uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

Natomiast, jak wynika z art. 3 ust. 3a, sieć kanalizacyjna jest obiektem liniowym (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 grudnia 2012 r. o sygnaturze II SA/Gl 686/12), który wymaga pozwolenia na budowę (art. 28 w zw. z art. 29 Prawa budowlanego). Wobec nieprzedłożenia przez inwestora stosownych dokumentów, należało zatem nakazać obowiązek rozbiórki istniejącej sieci kanalizacyjnej.

Stąd też odwołania nie uwzględniono.

Skargę na decyzję ostateczną wniosła M. Z., domagając się uchylenia decyzji obydwu instancji i zasądzenia kosztów postępowania. Ponawiając zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżąca wskazała na naruszenie prawa materialnego (art. 3 ust. 1 lit. b i ust. 3, art. 29 ust. 1 pkt 20 oraz art. 48 ustawy – Prawo budowlane i art. 2 pkt 5 i 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków) oraz uchybienie wymogom z art. 6, 7 i 8 kpa. Zdaniem skarżącej, pierwsza studzienką od strony budynku jest studnia 2.1. (wg projektu budowlanego), a w takiej sytuacji zgodnie z legalną definicją, przyłączeniem jest odcinek za nią, gdyż pierwszą studzienka rozpoczyna przyłącze, kończąc się włączeniem do sieci, zaś odcinek do pierwszej studzienki stanowi instalację kanalizacyjną zgodnie z § 122 warunków technicznych... Odcinki i przewody, które nie są zaś w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, nie mogą być traktowane jako sieć. Tymczasem sieć znajduje się w ul. [...] – bocznej, co wynika z pisma [A] z dnia 9 lutego 2011 r.

Wreszcie, skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy nie odniósł się do jej argumentacji, pomijając jej słuszny interes i działanie w dobrej wierze – w zaufaniu do organu, który początkowo nie kwestionował jej stanowiska, że zrealizowała przyłącze, zaś [A] pozytywnie zaopiniowały przedłożony przez nią projekt, a dopiero później poinformowano ją, że podłączenie nastąpiło do prywatnej kanalizacji sanitarnej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, bowiem pierwszą studzienką będzie ta, która położona jest najbliżej budynku, czyli w niniejszej sprawie studnie nr 2.11. i 2.12. (wg projektu), zaś fakt posiadania obiektu nie decyduje o jego kwalifikacji, lecz jego właściwości fizyczne.

W związku z treścią odpowiedzi na skargę w kolejnym piśmie z dnia 25 listopada 2013 r. skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy pominął kwestię posiadania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jako ustawowego wymogu jej zakwalifikowania do kategorii sieci.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy nadzoru budowlanego obydwu instancji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dopiero tego rodzaju naruszenie prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy wykładni pojęć: "przyłącze" i "sieć", użytych w art. 2 pkt 5 i 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu...., wyżej powołanej, bowiem do tych definicji odwołano się w treści art. 29a ust. 2 Prawa budowlanego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1409). Z kolei z uwagi na treść art. 29a ust. 3 tej ustawy, należy przyjąć, że realizując przyłącze inwestor może wybrać tryb jego realizacji, a mianowicie, dokonać zgłoszenia w trybie art. 30 Prawa budowlanego, bądź też skorzystać z trybu, wskazanego w art. 29a ust. 1. Jednak taki uproszczony tryb realizacji inwestycji dotyczy wyłącznie przyłączy w rozumieniu ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu... Budowa sieci, o której mowa w art. 2 pkt 7 tej ustawy, nie została bowiem zwolniona od wymogu uzyskania pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego). Skład orzekający w niniejszej sprawie przychylił się do stanowiska organów obydwu instancji, że dla wykładni pojęcia "przyłącze", nie jest przesądzająca kwestia posiadania przewodów i urządzeń przez przedsiębiorstwo kanalizacyjne, lecz parametry techniczne i położenie. Gdyby było inaczej, inwestorami sieci mogłyby być wyłącznie gminy bądź przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, o których mowa w art. 2 pkt 4 cyt. ustawy. Przy takim rozumowaniu zbędna byłaby regulacja, zawarta w art. 31 ust. 1 i 2 tej ustawy, który to przepis stanowi o możliwości przekazania urządzenia kanalizacyjnego przez osoby, które je wybudowały z własnych środków.

Tymczasem jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 września 2007 r. sygn. akt III CZP 79/07 (OSNC 2008/10/111), odcinek przewodu kanalizacyjnego łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomość tego odbiorcy z istniejącą siecią kanalizacyjną stanowi w części leżącej poza granicą jego nieruchomości gruntowej urządzenie kanalizacyjne, o którym mowa w art. 2 pkt 14 ustawy, czyli sieć. Sąd Najwyższy wskazał na nieprecyzyjność definicji przyłącza, zawartej w art. 2 pkt 5 ustawy, której nie usunęły kolejne nowelizacje tego przepisu. Stąd też Sąd Najwyższy wskazał na względy natury celowościowej i społecznej, a mianowicie zauważył, że w pewnych przypadkach odcinek przewodu może być bardzo długi i wykraczać poza granice nieruchomości gruntowej, co dotyczy wszak niniejszej sprawy.

W uzasadnieniu uchwały odniesiono się także do relacji pomiędzy art. 2 pkt 5 ustawy a przepisem § 122 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), na co powołuje się także skarżąca, argumentując że odcinek od studzienki do budynku stanowi instalację kanalizacyjną, a więc nie może być równocześnie przyłączeniem w rozumieniu ustawy. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy, w powołanym rozporządzeniu mowa jest o "instalacji", a nie o "instalacji wewnętrznej". Wskazuje to na różną treść obydwu pojęć, a w szczególności na to, że "instalacja" w rozumieniu rozp. składa się z instalacji wewnętrznej (w budynku) i zewnętrznej (poza budynkiem). Sąd Najwyższy wskazał też na fakt, że rozporządzenie wykonawcze do innej ustawy (tj. Prawo budowlane), nie może podważać definicji ustawowej z art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu...).

Sąd administracyjny uznał, że powyższe stanowisko i argumentacja jest miarodajna w niniejszej sprawie. Zauważyć przyjdzie bowiem, że przepis art. 29a Prawa budowlanego, jednoznacznie nawiązuje do definicji przyłączy z ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu..., a takim pojęciem w ogóle nie operuje rozp. w sprawie warunków technicznych... Gdyby więc podzielić stanowisko skarżącej, że przyłącze to przewód za instalacją, o której mowa w § 122 ust. 1 rozp., a więc w tym wypadku odcinek od studzienki 2.1. do studzienek 2 i 1 (wg sporządzonego na zlecenie skarżącej projektu budowlanego z grudnia 2012 r.), to wówczas doszłoby do pominięcia istotnego elementu w definicji ustawowej przyłącza, zawartej w art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, a mianowicie słów "instalacja wewnętrzna w nieruchomości", którym to pojęciem nie posługuje się § 122 ust. 1 warunków technicznych...

Odnosząc się zaś do kwestii podniesionych w piśmie skarżącej z dnia 25 listopada 2013 r., a mianowicie prawnego wymogu posiadania sieci przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, należy podnieść, że przed wybudowaniem przewodów i urządzeń, nigdy nie może być mowa o ich posiadaniu przez jakikolwiek podmiot, nawet inwestora. Ani Prawo budowlane, ani ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu... nie ogranicza zaś kręgów inwestorów, gdy chodzi o budowę sieci kanalizacyjnej, przy czym regulacja z art. 31 ust. 1 ustawy, dotyczy tylko tego odcinka przewodu, który jest urządzeniem kanalizacyjnym, czyli siecią, a nie przyłączem. Istotna jest jedynie różnica reżimów prawnych. Tylko realizacja przyłączy możliwa jest w uproszczonym trybie zgłoszenia z art. 30 Prawa budowlanego, bądź też zgodnie z art. 29a. Budowa sieci wymaga zatem z woli ustawodawcy pozwolenia na budowę. Skoro zatem w niniejszej sprawie jest bezsporne, że pierwsza studzienka oznaczona na projekcie budowlanym 2.1., położona jest na działce nr 2, stanowiącej własność skarżącej, to prawidłowo organy nadzoru budowlanego zakwalifikowały do kategorii przyłącza jedynie odcinek na długości do budynku, w którym znajduje się wewnętrzna instalacja kanalizacyjna. Pierwsza studzienka licząc od strony budynku, rozpoczyna przyłącze jako odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację. Sieć nigdy nie łączy się z instalacją wewnętrzną, gdyż rozdziela je przyłącze.

Skład orzekający nie podzielił też stanowiska zawartego w powołanym w skardze wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1166/10, że przyłączem może być odcinek poza granicami nieruchomości odbiorcy. Pojęciem nieruchomości gruntowej posługuje się jednoznacznie przepis art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu... Z mocy art. 46 § 1 kodeksu cywilnego, nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej, stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty). Granice prawa własności są zatem granicami nieruchomości. Tymczasem skarżąca jest jedynie właścicielką działki nr 2, na której położona jest pierwsza studzienka, licząc od strony budynku.

Zrealizowana przez nią kanalizacja sanitarna od tej studzienki biegnie do granicy tej działki, a dalej do studzienki nr 2, a następnie do studzienki nr 1, przy czym obie te studzienki i łączący je odcinek położony jest na działce nr 6, będącej współwłasnością skarżącej i uczestników postępowania. Skoro działka ta stanowi przedmiot odrębnej własności, to znajdujący się w niej odcinek kanalizacji nie jest przyłączem w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu..., a przed jego wybudowaniem nie mógł być w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.

Zdaniem skarżącej, sieć kanalizacyjna znajdująca się w posiadaniu Katowickich Wodociągów, rozciąga się najwyżej do studzienki oznaczonej jako k. 168 (mapa str. 15 skargi). Tymczasem do tej właśnie studzienki skarżąca wykonała odcinek kanalizacji, co też potwierdza sporządzony na jej zlecenie projekt budowlany. Co więcej, skarżąca przywołując w skardze treść umowy zawartej z uczestnikami postępowania K. i M. P., pomija wydane na jej rzecz warunki podłączenia do sieci z dnia 9 lutego 2011 r., w których jest mowa o obowiązku uzyskania zgody i odpowiedniej służebności przesyłu w przypadku ułożenia sieci wodno-kanalizacyjnej w terenach prywatnych, na mocy której przedsiębiorstwo będzie mogło korzystać z tych nieruchomości w zakresie niezbędnym do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania urządzeń wod.-kan. Przedsiębiorstwo pouczyło też skarżącą o obowiązku uzgodnienia projektu budowlanego sieci i przyłączy wod.-kan. Oczywiste też jest, że projekt budowlany sporządza się jedynie dla robót wymagających pozwolenia na budowę. Skarżąca zleciła sporządzenie takiego projektu, którego treść omówił organ odwoławczy.

Zgodzić się należy ze skarżącą, że fakty te same w sobie nie przesądzają o prawidłowości kwalifikacji prawnej zrealizowanych przez nią robót, ale dowodzą jednoznacznie, że warunkiem podłączenia do istniejącej sieci ze strony przedsiębiorstwa był wymóg uzyskania posiadania odcinka kanalizacji po jego wybudowaniu. Pod takim też warunkiem [A] dokonały uzgodnienia projektu (pismo z dnia 11 marca 2013 r.). Nie ma zatem prawnego znaczenia fakt, że w protokole odbioru budowy kanalizacji, realizowanej przez M. M. z dnia 3 lutego 2011 r. w zaleceniach zawarto wskazanie, że całość kanalizacji sanitarnej (do studzienki k. 65) znajdzie się w eksploatacji inwestora. Protokół ten został sporządzony pomiędzy inwestorem a wykonawcą robót budowlanych i w żaden sposób nie dowodzi granic posiadania [A]. Opatrzenie protokołu pieczęcią tego przedsiębiorstwa świadczy jedynie, że dokument ten wpłynął do tej firmy. Wbrew zarzutom skargi, organy obydwu instancji dokonały też należytych ustaleń faktycznych w oparciu o przedłożone dokumenty i dokonały prawidłowej wykładni pojęć ustawowych, co wynika z obszernych motywów decyzji organu odwoławczego, odpowiadającej wymogom z art. 107 § 3 kpa.

W konsekwencji, skoro sporne roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę, którego skarżąca nie uzyskała przed ich realizacją, zaś zrealizowano obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b w zw. z art. 3 ust. 3 Prawa budowlanego, prawidłowo organy obydwu instancji wdrożyły tryb z art. 48 ust. 2 i 3 ustawy, a skoro skarżąca nie wykonała obowiązków nałożonych postanowieniem PINB z dnia [...] r., sankcją musiał być nakaz rozbiórki z mocy art. 48 ust. 1 i 4.

Sąd administracyjny nie podzielił też zarzutów skargi, gdy idzie o uchybienie wymogom z art. 6, 7 i 8 kpa. Organy administracji nie są zobligowane do odniesienia się do wszystkich argumentów podniesionych przez stronę. Treść protokołu z dnia 12 marca 2013 r. w żaden sposób nie wprowadzała też skarżącej w błąd co do dalszego toku postępowania. Przedmiotem niniejszego postępowania nie było wszak rozstrzygnięcie sprawy przyszłej (planowanej) inwestycji, ale ocena prawna skutków już zrealizowanych wcześniej robót. Zdaniem sądu, o ile zaś skarżąca uważa, że została wprowadzona w błąd przez [A] S.A., to dochodzenie roszczeń z tego tytułu winno nastąpić na drodze procesu cywilnego, bowiem przedsiębiorca zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu... prowadzi w tym zakresie działalność gospodarczą i nie można mu przypisać roli organu administracji, którego obowiązują reguły procedury administracyjnej.

Wreszcie, decyzja z art. 48 Prawa budowlanego nie zapada na zasadzie uznania administracyjnego.

Sąd administracyjny dokonuje zaś kontroli aktów administracji w aspekcie legalności. Stąd też nie jest władny brać pod rozwagę motywów działania skarżącej, ani uwzględniać działania w dobrej wierze.

Stosowanie przepisów prawa budowlanego nie jest w żaden sposób uzależnione od świadomości prawnej inwestora.

Z tych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.