Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SAB/Kr 4/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
658
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: stwierdzono, że organ dopuścił sie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązano organ do zwrotu nadpłaty podatku, wymierzono organowi grzywnę
Powołane przepisy: article: art. 149 par 1 pkt 1, 3, art. 200, art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Stanisław Grzeszek (spr.) WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Spółki R. S.A. w B. na bezczynność Burmistrza B. z dnia [...] lutego 2020 r. w przedmiocie bezczynności Burmistrza B. w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r. wraz z oprocentowaniem I. stwierdza, że Burmistrz B. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, II. zobowiązuje Burmistrza B. do zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2011 r. wraz z należnym oprocentowaniem w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, III. wymierza Burmistrzowi B. grzywnę w wysokości [...] zł (dwa tysiące złotych), IV. zasądza od Burmistrza B. na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

S. B. dawniej: Kompania Węglowej S.A. z siedzibą w K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Burmistrza Miasta, polegającą na niedokonaniu zwrotu na rachunek bankowy SRK nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r. wraz z oprocentowaniem, pomimo tego, że prawem przewidziany termin jej zwrotu upłynął w dniu 30 marca 2017r.

Spółka zarzuciła naruszenie art. 77 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej i wniosła o zobowiązanie organu do niezwłocznego zwrotu na jej rzecz nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r. wraz z oprocentowaniem, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w powyższym zakresie, zasądzenie od organu podatkowego na jej rzecz sumy pieniężnej do wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi spółka wskazała na dotychczasowy przebieg postepowania wyjaśniając, że decyzją z dnia 14 listopada 2016r. nr [...] Burmistrz Miasta określił spółkom: [...] Sp. z o.o., [...] S.A. oraz [...] S.A. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2011r. w kwocie [...]zł.

W dniu 22 listopada 2016r. KW wpłaciła na poczet podatku wynikającego z tej decyzji (różnicy pomiędzy podatkiem określonym w decyzji a podatkiem zadeklarowanym przez KW) wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...]zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją o numerze [...], [...], [...] z dnia 28 lutego 2017r. uchyliło wskazaną decyzję Burmistrza Miasta i umorzyło postępowanie w sprawie.

W wyniku uchylenia decyzji Burmistrza Miasta kwota [...]zł wpłacona przez KW stała się podatkiem zapłaconym nienależnie - odpadła bowiem podstawa prawna do jej zapłaty, tj. decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego w kwocie wyższej niż zadeklarowana przez podatnika.

W konsekwencji kwota [...]zł stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej. Burmistrz Miasta miał zatem obowiązek dokonania zwrotu nadpłaty w dniu 30 marca 2017r., przy czym był do tego zobowiązany z mocy samego prawa, bez konieczności składania przez podatnika jakiegokolwiek wniosku w tym zakresie. Jednakże organ podatkowy do tej pory nie dokonał na zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r.

Spółka wyjaśniła, że z dniem 29 czerwca 2017r. został dokonany podział KW, w wyniku którego została ona wykreślona z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a jej majątek oraz wszelkie prawa i obowiązki o charakterze majątkowym zostały przejęty przez [...] S.A. oraz spółki [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. i [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K..

Plan podziału KW określa w sposób wyczerpujący składniki majątku przypadające w wyniku podziału spółce [...] sp. z o.o. (Załącznik nr 1 do planu podziału) oraz spółce [...] sp. z o.o. (Załącznik nr 2). Ponadto zawiera zestawienie najistotniejszych składników aktywów i pasywów przypadających w wyniku podziału spółce [...], w tym listę pracowników przypisanych do spółki [...]. Ponadto, w pkt 7 Planu podziału wskazano, że: "Spółce [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. zostaną przydzielone niektóre nieruchomości Spółki [...] oraz inne składniki aktywów i pasywów szczegółowo i wyczerpująco opisane w załączniku do niniejszego planu podziału. Na spółkę tę przejdą także prawa i obowiązki z wszelkich decyzji administracyjnych związanych z przenoszonymi na nią składnikami majątku. Spółce [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. zostaną przydzielone wszystkie udziały w spółkach, których wspólnikiem jest Spółka [...] oraz inne składniki aktywów i pasywów szczegółowo i wyczerpująco opisane w załączniku do niniejszego planu podziału. Na spółkę tę przejdą także prawa i obowiązki z wszelkich decyzji administracyjnych związanych z przenoszonymi na nią składnikami majątku. W związku z podziałem Spółki [...]j, Spółka [...] [tj. SRK] przejmie zorganizowaną część przedsiębiorstwa Spółki [...] (tj. organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie Spółki [...] zespół składników materialnych i niematerialnych), obejmującą wszystkie aktywa, zobowiązania, prawa i obowiązki z umów (w tym umów o pracę), które nie zostały w załącznikach do planu podziału przypisane do Spółek [...]. Najistotniejsze aktywa i pasywa przypisane Spółce [...] zostały opisane w załączniku do niniejszego planu podziału. Na Spółkę [...] przejdą także prawa i obowiązki z wszelkich decyzji administracyjnych związanych z przenoszonymi na nią składnikami majątku".

Z uwagi na to, że w Planie podziału KW prawo do zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r. nie zostało przypisane pozostałym spółko uczestniczącym podziale, zgodnie z pkt 7 Planu podziału, następcą prawnym KW w powyższym zakresie stała się SRK.

W tym miejscu strona skarżąca dodała, że w dniu 2 października 2017r. Burmistrz Miasta wydał wobec SRK, jak i następcy prawnego KW, decyzję nr [...], w której określił jej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012r.

Jednakże organ podatkowy, wbrew obowiązkowi ciążącemu na nim z mocy art. 76 Ordynacji podatkowej nie dokonał zaliczenia na jej poczet ww. nadpłaty podatku od nieruchomości za 2011r., lecz wystawił tytuł wykonawczy, na podstawie którego zaległość podatkowa wynikająca z powyższej decyzji została w całości wyegzekwowana od SRK.

W dniu 26 lutego 2018r. SRK, jako następca prawny KW, wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. ponaglenie na niedokonanie przez Burmistrza Miasta zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r., jak również niedokonanie zaliczenia jej na poczet zaległości za 2012r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wydało w dniu 4 maja 2018r. postanowienie nr [...], w którym uznało ponaglenie za uzasadnione.

W dniu 16 lipca 2018r. Burmistrz Miasta wydał postanowienie nr [...], w którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty oraz zaliczenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r. na poczet zaległości podatkowej S. B. w podatku od nieruchomości za 2012r.

W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że prawo podatnika do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty i wniosku o zwrot nadpłaty w podatku do nieruchomości za 2011r. wygasło w chwili przedawnienia zobowiązania podatkowego, i "obecnie zobowiązany nie może powoływać się na istnienie tej nadpłaty".

Postanowieniem z dnia 26 października 2018r. nr [...] SKO w K. uchyliło postanowienie Burmistrza Miasta i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano wprost, że w niniejszej sprawie obowiązek zwrotu nadpłaty podatku ciąży na organie podatkowym z mocy samego prawa i nie jest uzależniony od złożenia przez podatnika wniosku o stwierdzenie nadpłaty w terminie określonym w art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej.

W 2019r. SRK ponownie wniosła ponaglenie na niedokonanie przez Burmistrza Miasta zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r. w kwocie [...]zł wraz z oprocentowaniem.

W dniu 20 marca 2019r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydało postanowienie nr [...], w którym uznało ponaglenie za uzasadnione i wyznaczyło organowi l instancji dodatkowy 30-dniowy termin załatwienia sprawy.

Organ l instancji nie dokonał jednak zwrotu nadpłaty, lecz w dniu 18 marca 2019r. wydał postanowienie nr [...] [...], w którym po raz kolejny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty oraz zaliczenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r. na poczet zaległości podatkowej [...] S.A. w B. w podatku od nieruchomości za 2012r.

W wyniku wniesionego przez SRK zażalenia SKO w K. postanowieniem nr [...] z dnia 4 lipca 2019r. uchyliło powyższe postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji - przy czym w uzasadnieniu postanowienia SKO ponownie potwierdziło istnienie obowiązku zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2011r.

W dniu 5 lipca 2019r. SRK po raz kolejny zwróciła się do Burmistrza Miasta z wnioskiem o dopełnienie obowiązku zwrotu przedmiotowej nadpłaty. Do dnia dzisiejszego organ podatkowy I instancji nie dokonał jednak jej zwrotu nadpłaty, ani nie rozliczył jej w inny sposób.

W uzasadnieniu zarzutów skarżąca spółka podniosła, że powyższe okoliczności uzasadniają uwzględnienie skargi na bezczynność Burmistrza Miasta.

Spółka wyjaśniła, że jakkolwiek zwrot nadpłaty jest czynnością materialno-techniczną, to spełnia ona przesłanki uznania ją za czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W konsekwencji jest dopuszczalne wniesienie na podstawie art. 3 § 3 pkt 8 p.p.s.a. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu podatkowego, który będąc zobowiązanym do zwrotu nadpłaty, nie dokonał go w prawem przewidzianym terminie. Stanowisko to ma oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Ponadto w niniejszej sprawie zdaniem strony skarżącej, spełniony jest również warunek dopuszczalności wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jakim jest wyczerpanie środków zaskarżenia.

Jak wspomniano, spółka wniosła bowiem - i to dwukrotnie - ponaglenie na bezczynność Burmistrza Miasta w niniejszej sprawie i ponaglenie to zostało rozpatrzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., które wydało w tym zakresie postanowienie uznające je za uzasadnione i wyznaczające organowi l instancji dodatkowy 30-dniowy termin załatwienia sprawy.

Przechodząc do meritum skargi, spółka podkreśliła, że w sprawie uzasadniony jest zarzut bezczynności Burmistrza Miasta polegającej na niedokonaniu zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r.

Zgodnie z art. 77 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, nadpłata podlega zwrotowi z urzędu w terminie 30 dni od dnia wydania nowej decyzji - jeżeli nadpłata powstała w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji.

Jak wspomniano, w sprawie bezspornie zachodzą przesłanki dokonania zwrotu na rzecz SRK nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r. powstałej wskutek uchylenia decyzji Burmistrza Miasta określającej wysokość zobowiązania w tym podatku i umorzenia postępowania w sprawie co nastąpiło w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nr [...] [...] [...] z dnia 28 lutego 2017r.

Przewidziany w art. 77 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej termin dokonania zwrotu nadpłaty - 30 dni od dnia wydania tej ostatniej decyzji - upłynął w dniu 30 marca 2017r. Od tego czasu, czyli od 2 lat i 10 miesięcy, Burmistrz Miasta pozostaje w zwłoce ze zwrotem nadpłaty, co uzasadnia uwzględnienie skargi na jego bezczynność w tym zakresie.

W tym miejscu strona skarżąca dodała, że posiada interes prawy we wniesieniu tej skargi. Przysługuje jej bowiem prawo majątkowe - prawo do otrzymania od Burmistrza Miasta zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2011r. wraz z oprocentowaniem. Niedokonanie przez organ podatkowy zwrotu powyższej nadpłaty na rzecz skarżącej w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji, stanowi nie tylko naruszenie art. 77 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, ale również naruszenie jej prawa majątkowego. Strona skarżąca posiada zatem interes prawny w podjęciu prawem przewidzianych działań zmierzających do realizacji powyższego prawa majątkowego, tj. uzyskania zwrotu nadpłaty od organu podatkowego.

Powyższe okoliczności uzasadniają w opinii strony skarżącej, uwzględnienie niniejszej skargi na bezczynność Burmistrza Miasta.

Przy czym bezczynność organu ma uporczywy i rażący charakter. Po pierwsze, Burmistrz Miasta pozostaje w zwłoce ze zwrotem nadpłaty ponad 2 lata i 10 miesięcy. Po drugie, organ podatkowy nie dokonał zwrotu przedmiotowej nadpłaty pomimo tego, że istnienie obowiązku jej zwrotu stwierdziło kilkakrotnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.: w postanowieniach: nr [...] z dnia 4 maja 2018r. i nr [...] z dnia 20 marca 2019r. w których uznało za uzasadnione wniesione przez SRK ponaglenia na bezczynność Burmistrza Miasta polegającą na niedokonaniu zwrotu przedmiotowej nadpłaty, jak również; w postanowieniach nr [...] z dnia 26 października 2018r. i nr [...] z dnia 4 lipca 2019r. uchylających postanowienia Burmistrza Miasta o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty oraz zaliczenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r.

Burmistrz Miasta ma zatem od dawna pełną świadomość istnienia obowiązku zwrotu nadpłaty - jednakże nie zamierza się z tego obowiązku wywiązać. Po trzecie, organ podatkowy nie tylko nie zwrócił powyższej nadpłaty, ale również nie rozliczył jej w inny sposób. W szczególności nie dokonał, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, zaliczenia jej na poczet zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2012r. wynikającej z decyzji wydanej w dniu 2 października 2017r. - a więc już po powstaniu obowiązku zwrotu przedmiotowej nadpłaty - lecz doprowadził do ściągnięcia całości ww. zaległości w drodze postępowania egzekucyjnego.

Bezpośrednim skutkiem bezczynności organu w zakresie niedokonania zwrotu lub innego sposobu rozliczenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r. jest zatem istotny uszczerbek majątkowy po stronie spółki: obejmuje on nie tylko brak zwrotu nienależnie uiszczonego podatku, ale również ściągnięcie od SRK kolejnych nienależnych kwot, tj. zaległości podatkowej wydatku od nieruchomości za 2012r. Na poczet tej zaległości, zgodnie z art. 76 Ordynacji podatkowej, organ bowiem miał obowiązek dokonania zaliczenia z urzędu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r. jednakże obowiązku tego nie dopełnił.

Powyższe okoliczności w ocenie spółki świadczą o tym, że Burmistrz Miasta w sposób ciągły i konsekwentny uchyla się od wykonania obowiązku zwrotu nadpłaty podatku, będąc w pełni świadomym sprzeczności swojego postępowania z prawem i skutkiem powyższej bezczynności jest wyrządzenie SRK istotnej szkody majątkowej.

Na marginesie strona skarżąca wskazała, że organ podatkowy analogicznie postępuje w przypadku nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013r., powstałej w wyniku uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązania w tym podatku, tzn. Burmistrz Miasta nie dokonał jej zwrotu pomimo tego, że termin jego dokonania upłynął niemal 2 lata temu.

Z powyższych względów zdaniem strony skarżącej uzasadnione jest zastosowanie dodatkowego środka dyscyplinującego organ podatkowy do wywiązania się z tego obowiązku w postaci zasądzenia od Burmistrza Miasta sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta wniósł o jej oddalenie, wskazując, że dnia 10 lutego 2020r. wpłynęła do Burmistrza Miasta skarga S. B. na czynność polegającą na niedokonaniu przez Burmistrza Miasta zwrotu na rachunek bankowy SRK nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r. wraz z oprocentowaniem, pomimo tego, że - według skarżącego - prawem przewidziany termin jej zwrotu upłynął w dniu 30 marca 2017r.

W ocenie organu podatkowego skarga jest niezasadna, a to z uwagi na fakt, że zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek zapłaty podatku, ponadto w chwili obecnej zobowiązanie podatkowe byłoby już przedawnione, a ponadto SRK nie złożyło wniosku o zwrot ewentualnej nadpłaty podatku.

Burmistrz Miasta podkreślił, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2011r. uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2016r.

Określenie wysokości tego zobowiązania podatkowego nastąpiło decyzją Burmistrza Miasta z dnia 14 listopada 2016r. nr [...], określającą wysokość podatku od nieruchomości za rok 2011r. w kwocie [...]zł.

Z kolei zapłata podatku wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...]zł nastąpiła przed terminem przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Z uwagi na powyższe przedmiotowe zobowiązanie podatkowe wygasło w tamtym momencie wskutek zapłaty, co znajduje oparcie w art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Z tego względu nie jest uzasadnione twierdzenie, jakoby przedmiotowe zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia (art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej), przez co dokonana wpłata w kwocie [...]zł miałaby stanowić nadpłatę podatku.

W dalszej kolejności organ I instancji, odnosząc się do kwestii decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nr [...] [...] [...] z dnia 28 lutego 2017r., uchylającej decyzję Burmistrza Miasta z dnia 14 listopada 2016r. nr [...] i umarzającej postępowanie, wskazał, że SKO w uzasadnieniu decyzji podało, że przedmiotowe orzeczenie zapadło z uwagi na upływ terminu przedawnienia, przez co stwierdził on, że nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę.

Podkreślenia zatem wymaga uznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., że w kontekście materialnoprawnym przedmiotowe zobowiązanie wygasło wskutek jego zapłaty (art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Z kolei upływ terminu przedawnienia stanowił jedynie przeszkodę procesową odnośnie do dalszego prowadzenia postępowania po 31 grudnia 2016r.

Zdaniem organu I instancji, podobne wnioski płyną z decyzji SKO w K. z dnia 25 stycznia 2019r. w sprawie o sygn. akt [...], w którym to postępowaniu występowały te same strony, jak w sprawie niniejszej, a dotyczyła ona określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2013r.

W uzasadnieniu przywołanej decyzji SKO w K. również odwołało się do kwestii wygaśnięcia zobowiązania podatkowego SRK wskutek dokonanej przez spółkę zapłaty. W tym zakresie SKO w K. odwołało się do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 grudnia 2012r., sygn. akt l FPS 1/12 i uchwały pełnego składu Izby Finansowej NSA z dnia 29 września 2014r., sygn. akt II FPS 4/13, w których wyraźnie wskazano, że na gruncie art. 70 § 1 i art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Nie powinno zatem być wszczynane, wszczęte zaś winno zostać umorzone.

Burmistrz Miasta wyjaśnił, że z przytoczonych dotychczas przyczyn, nie sposób uznać stanowisko SRK za zasadne.

Stanowisko jego należy jednakże uzupełnić o kwestie związane z ustaleniem nadpłaty podatku i wygaśnięciem prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty.

Zgodnie z art. 74a Ordynacji podatkowej, w przypadkach niewymienionych w art. 73 § 2 i art. 74 wysokość nadpłaty określa organ podatkowy. Z kolei z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej wynika, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku.

W sprawie niniejszej jak podkreślił Burmistrz, zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2011r. (z którego zobowiązany wywodzi powstanie nadpłaty podatku) przedawniło się dnia 31 grudnia 2016r. Do tego czasu zobowiązany nie złożył wniosku o stwierdzenie nadpłaty, ani wniosku o zwrot nadpłaty, w związku z czym jego prawo do ich złożenia wygasło w chwili przedawnienia zobowiązania podatkowego, tj. dnia 31 grudnia 2016r. i obecnie zobowiązany nie może powoływać się na istnienie tej nadpłaty, a w związku z tym na bezczynność Burmistrza Miasta w zakresie niedokonania zwrotu na rachunek bankowy SRK nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r., co czyni skargę na bezczynność pozbawioną podstaw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") obejmuje ona orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 4 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest bezczynność lub przewlekle prowadzone postępowanie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W pierwszej kolejności należało rozważyć, czy podlega kognicji sądu administracyjnego skarga na bezczynność Burmistrza Miasta polegającą na niedokonaniu zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r.

Sąd rozpoznał sprawę albowiem uznał, że jakkolwiek zwrot nadpłaty jest czynnością materialno-techniczną, to spełnia ona przesłanki uznania jej za czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Dopuszczalne jest zatem wniesienie skargi na bezczynność organu, który, będąc zobowiązanym do zwrotu nadpłaty (rozliczenia) nie dokonał go w terminie przewidzianym prawem (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2013r., sygn. akt II FSK 2418/13, wyrok NSA z dnia 23 maja 2014r., sygn. akt II OSK 1215/14, postanowienie NSA z dnia 23 października 2014r., sygn. akt II FSK 2708/14 i wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2017r., sygn. akt I GSK 2282/15, a także wyrok NSA z dnia 23 października 2019r., sygn. akt II FSK 1580/19.

Spełniony został również w niniejszej sprawie wymóg wyczerpania środków zaskarżenia (skarżąca spółka wniosła bowiem - i to dwukrotnie - ponaglenie na bezczynność Burmistrza Miasta w niniejszej sprawie i ponaglenie to zostało rozpatrzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., które wydało w tym zakresie postanowienie uznające je za uzasadnione i wyznaczające organowi l instancji dodatkowy 30-dniowy termin załatwienia sprawy.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy na wstępie na istotę postępowania sądowego zainicjowanego skargą na bezczynność organu.

Rozpoznanie tej szczególnej kategorii spraw wymaga zbadania, czy organ podatkowy wywiązał się z obowiązku terminowego załatwienia konkretnej sprawy. Rola sądu administracyjnego badającego skargę na bezczynność ogranicza się do sprawdzenia, czy organ podjął stosowne działanie, do którego był zobowiązany i nie może polegać na merytorycznym rozstrzyganiu sprawy (por. wyroki NSA z dnia 28 października 2016r., sygn. akt I FSK 277/15; z dnia 9 grudnia 2016r., sygn. akt I OSK 490/15; z dnia 16 listopada 2018r., sygn. akt I FSK 1508/18). Zakres kognicji sądów administracyjnych, wyznaczający jednocześnie zakres rozpatrywanej sprawy, wynika z art. 3 p.p.s.a. W § 2 pkt 8 i 9 tego przepisu wskazano, że sąd administracyjny orzeka w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w wymienionych w nim sprawach.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2019r., sygn. akt I OSK 2660/18). Organ administracyjny pozostaje zatem bezczynny, jeżeli nie dokona wymaganej czynności w terminie określonym przez ustawodawcę, zaś sąd administracyjny rozpatrując skargę na bezczynność bada jedynie, czy organ rozpatrujący konkretną sprawę, przekroczył termin przewidziany do jej załatwienia.

W niniejszej sprawie Sąd zobowiązany był zbadać, czy Burmistrz Miasta dopuścił się bezczynności dotyczącej zwrotu nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2011r., co jednocześnie obligowało Sąd do przesądzenia, że po stronie skarżącej w rzeczywistości wystąpiła nadpłata podatku od nieruchomości za 2011r.

Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020r., poz. 1325, powoływanej dalej jako "O.p."), za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Nadpłata powstaje wtedy, gdy podatnik spełnił nieistniejące zobowiązanie podatkowe lub istniejące zobowiązanie spełnia w wysokości przekraczającej określony prawem obowiązek.

Niewątpliwie wpłata dokonana na podstawie decyzji, wyeliminowanej później z obrotu prawnego przez organ odwoławczy albo sąd jest nadpłatą w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 O.p.

Jednakże pomiędzy stronami istnieje spór, co do tego, czy uiszczona przez stronę skarżącą kwota [...]zł stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 O.p.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 14 listopada 2016r. nr [...] Burmistrz Miasta określił spółkom: [...] Sp. z o.o., [...] S.A. oraz [...] S.A. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2011r. w kwocie [...]zł.

W dniu 22 listopada 2016r. została dokonana wpłata na poczet podatku wynikającego z tej decyzji (różnicy pomiędzy podatkiem określonym w decyzji a podatkiem zadeklarowanym) wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...]zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją o numerze [...], [...], [...] z dnia 28 lutego 2017r. uchyliło wskazaną decyzję Burmistrza Miasta i umorzyło postępowanie w sprawie.

Według strony skarżącej, w wyniku uchylenia decyzji Burmistrza Miasta kwota [...]zł wpłacona przez [...] S.A. stała się podatkiem zapłaconym nienależnie, odpadła bowiem podstawa prawna do jej zapłaty, tj. decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego w kwocie wyższej niż zadeklarowana przez podatnika.

Natomiast zdaniem Burmistrza Miasta nie wystąpiła nadpłata podatku z uwagi na fakt, że zobowiązanie podatkowe wygasło wcześniej wskutek zapłaty podatku, ponadto w chwili obecnej zobowiązanie podatkowe byłoby już przedawnione, a ponadto SRK nie złożyło wniosku o zwrot ewentualnej nadpłaty podatku.

Dalej Burmistrz Miasta wskazał, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2011r. uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2016r. Przypomniał, że określenie wysokości tego zobowiązania podatkowego nastąpiło decyzją Burmistrza Miasta z dnia 14 listopada 2016r. określającą wysokość podatku od nieruchomości za rok 2011r. w kwocie [...]zł.

Z kolei zapłata podatku wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...]zł nastąpiła przed terminem przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Z uwagi na powyższe przedmiotowe zobowiązanie podatkowe wygasło w tamtym momencie wskutek zapłaty, co znajduje oparcie w art. 59 § 1 pkt 1 O.p. Z tego względu nie jest uzasadnione twierdzenie, jakoby przedmiotowe zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia (art. 59 § 1 pkt 9 O.p.), przez co dokonana wpłata w kwocie [...]zł miałaby stanowić nadpłatę podatku.

W dalszej kolejności Burmistrz Miasta odnosząc się do kwestii decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 28 lutego 2017r., uchylającej decyzję Burmistrza Miasta z dnia 14 listopada 2016r. i umarzającej postępowanie, wskazał, że w uzasadnieniu tej decyzji podano, że przedmiotowe orzeczenie zapadło z uwagi na upływ terminu przedawnienia, przez co stwierdził on, że nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę.

Ze stanowiskiem Burmistrza Miasta nie sposób się zgodzić. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w sprawie z analizy akt sprawy wynika bezspornie, że wystąpiła nadpłata podatku od nieruchomości za 2011r.

Należy przypomnieć, że podstawą prawną wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzji z dnia 28 lutego 2017r., którą uchyloną decyzję "wymiarową" Burmistrza Miasta z dnia 14 listopada 2016r. w sprawie podatku od nieruchomości za 2011r. i umorzono postępowanie w sprawie, stanowiły przepisy art. 70 § 1 w związku z art. 208 § 1 O.p.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że co do zasady, zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Oznacza to, że w razie ustalenia, iż w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności skutkujące zawieszeniem lub też przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2011r., którego to wysokość określono decyzją będącą przedmiotem skargi, winno ulec przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2016r.

Wprawdzie organ I instancji w dniu 14 listopada 2016r. określił poprzednikom prawnym strony skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011r., przed upływem terminu przedawnienia i co należy odnotować spółka podatek wynikający z decyzji zapłaciła także przed upływem przedawnienia, to jednak na skutek wniesionego odwołania, sprawę do rozpatrzenia przejął organ odwoławczy i w dacie podejmowania rozstrzygnięcia, ewidentnie działał już po upływie terminu przedawnienia, dlatego też zobligowany był do wydania decyzji z uwzględnieniem art. 208 § 1 O.p.

W tych okolicznościach nie można pominąć jednoznacznej treści art. 208 § 1 O.p., według którego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Powyższe implikuje konieczność umorzenia postępowania, gdy to z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe, a w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Przepis ten w sposób jednoznaczny określa skutek upływu terminu przedawnienia, który wymaga od organu I instancji lub organu odwoławczego umorzenia postępowania w przypadku, gdy organ ten nie zdążył orzec przed upływem przedawnienia określonego zobowiązania podatkowego i to, co należy bardzo mocno podkreślić w świetle argumentacji używanej przez Burmistrza Miasta, niezależnie od tego, czy nastąpiło to po zapłacie, czy przed zapłatą podatku (por. wyrok NSA z 16 lutego 2017r., sygn. akt II FSK 3030/16). Tym samym skutkiem upływu terminu przedawnienia jest bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania podatkowego.

Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoich orzeczeniach stwierdzał, że w świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005r., po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, nawet w sytuacji, gdy zobowiązanie to wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 O.p.).

W tych orzeczeniach odnoszono się do poglądu wyrażonego wcześniej przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 3 grudnia 2012r., sygn. akt I FPS 1/12. Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko zawarte w powołanej powyżej uchwale i wyrokach NSA.

Należy przyznać rację przy tym stronie skarżącej, wbrew twierdzeniom Burmistrza Miasta, że w sytuacji upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego dla oceny jako bezprzedmiotowego postępowania w przedmiocie wysokości tego zobowiązania podatkowego nie ma znaczenia uprzednia zapłata podatku. Jak już zasygnalizowano w kwestii tej wypowiedział się, w uchwale z 3 grudnia 2012r., sygn. akt I FPS 1/12, skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, a następnie stanowisko wyrażone w tej uchwale, tożsame z poglądem prezentowanym przez stronę skarżącą, potwierdzone zostało w uchwale całej Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2014r., sygn. akt II FPS 4/13, zgodnie z którą w świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. (w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005r.) po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 O.p.). Niezależnie od tego, że uchwała ta ma ogólną moc wiążącą stosownie do art. 269 § 1 p.p.s.a., należy stwierdzić, że Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela argumenty wywiedzione w jej uzasadnieniu.

W związku powyższym, w ocenie Sądu bezspornym jest, skoro decyzja Burmistrza Miasta z dnia 14 listopada 2016r. została w całości uchylona i postępowanie w sprawie umorzone, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 28 lutego 2017r. na podstawie art. 70 ust. 1, art. 208 § 1 i art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p., to zapłacony na podstawie uchylonej decyzji organu podatkowego I instancji podatek od nieruchomości za 2011r. stanowił nadpłatę w rozumieniu art. 72 O.p., i to niezależnie od faktu, że podatek ten został zapłacony przed upływem terminu przedawnienia.

Skoro, jak wywiódł wcześniej Sąd nie wątpliwości, że wystąpiła nadpłata w podatku od nieruchomości za 2011r., to kolejnym zadaniem Sądu było rozważenie, czy i kiedy po stronie organu podatkowego (Burmistrza B.) wystąpił obowiązek zwrotu zapłaconego podatku.

Rozważania w tym zakresie należy rozpocząć od uwagi, że przepisy regulujące zwrot nadpłaty, mimo że zawarte są w O.p., to mają charakter materialnoprawny (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2008r., sygn. akt I FSK 636/07). Skoro tak to w sytuacji, gdy ustawodawca dokonując zmiany przepisów o charakterze materialnoprawnym nie zamieszcza przepisów przejściowych, zastosowanie znajdą przepisy w brzmieniu obowiązującym w czasie, w którym powstały zdarzenia kształtujące określone stosunki prawne.

Zatem dla oceny zasad i terminu zwrotu nadpłaty stosować należy przepisy obowiązujące w dacie powstania nadpłaty, jeśli przepis przejściowy nie stanowi inaczej.

W rozpoznawanej sprawie nadpłata, jakkolwiek dotyczyła podatku od nieruchomości za 2011r., powstała poprzez zapłatę podatku w dniu 22 listopada 2016r., zatem w sprawie będzie miał zastosowanie art. 77 § 1 pkt 3 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016r.

Zgodnie z art. 77 § 1 pkt 3 O.p. nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności decyzji - jeżeli w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji nie wystąpi obowiązek wydania nowej decyzji.

Istotna dla rozstrzygnięcia sporu pozostaje okoliczność, że w realiach niniejszej sprawy ze względu na brzmienie mających zastosowanie w sprawie przepisów, zwrot nadpłaty następuje zawsze z urzędu i stanowi czynność techniczno-prawną, która najczęściej polega na przelaniu/przekazaniu określonej kwoty na konto podatnika. Nie wymaga zatem wniosku strony, co przeczy stanowisku Burmistrza Miasta.

Jak wynika z dotychczasowych rozważań, zwrot nadpłaty powstałej w skutek uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe i umorzenia postępowania podatkowego z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego, nie wymaga procedowania w tym przedmiocie. Brak jest wobec tego także podstaw do jego wszczęcia.

Skoro decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K., uchylająca decyzję Burmistrza Miasta, w której określono wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011r. i umarzająca postępowanie w sprawie wydana została w dniu 28 lutego 2017r., to Burmistrz Miasta, który do dnia orzekania przez Sąd nie zwrócił nadpłaty ani np. nie dokonał jej zaliczenia w trybie art. 76 § 1 O.p. na poczet innych zaległości podatkowych strony skarżącej niewątpliwie pozostaje w bezczynności.

W realiach niniejszej sprawy stwierdzenie bezczynności Burmistrza jest zasadne.

Wskazać przy tym należy, że Burmistrz Miasta był wielokrotnie w tej sprawie monitowany przez stronę skarżącą, a także "ponaglany" przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K..

Stwierdzeniu bezczynności nie stoi także "aktywność" Burmistrza Miasta w kwestii wydawania postanowień odmawiających wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty oraz zaliczenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r. na poczet innych zaległości podatkowych skarżącej spółki.

Jakkolwiek strona skarżąca występowała z wnioskami o stwierdzenie nadpłaty i jej zwrotu, a Burmistrz zasadnie odmawiał wszczęcia postępowania w tym zakresie, to z całą mocą należy podkreślić, że tych wniosków nie można traktować jako wniosków o stwierdzenie nadpłaty w rozumieniu art. 75 § 1 O.p. Przepis ten stanowi, że podatnik występuje z takim żądaniem, gdy kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokości pobranego podatku. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca spółka wobec uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe z uwagi na jego przedawnienie nie musiała negować zasadności, czy też wysokości podatku i co należy podkreślić tego nie czyniła.

W konsekwencji, stwierdzić należy, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 79 § 2 O.p., który uzależnia skuteczność wniosku o stwierdzenie nadpłaty od jego wniesienia przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

W tym zakresie rację ma skarżąca spółka, że obowiązek dokonania zwrotu nadpłaty w powyższych terminach ciąży na organie podatkowym z mocy samego prawa i nie jest uzależniony od złożenia przez podatnika wniosku o stwierdzenie nadpłaty w terminie określonym w art. 79 § 2 O.p.

Jednocześnie, co należy podkreślić, brak było podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie, w której zwrot nadpłaty następuje z urzędu w formie czynności materialno-technicznej.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w pełni zasadny jest zarzut bezczynności Burmistrza w kwestii rozliczenia (zwrotu) nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r., której istnienie - co należy ponownie zaakcentować - jest bezsporne.

Podejmowane na przestrzeni ostatnich dwóch lat, działania Burmistrza Miasta w żadnym wypadku nie świadczą o tym, że w tej sprawie nie jest bezczynny.

Jak wykazano powyżej Sąd zobligowany był także do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż negatywne przesłanki takiego orzeczenia nie zachodzą. W tym stanie rzeczy zobowiązano Burmistrza Miasta do zwrotu nadpłaty w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Odnosząc się do oceny charakteru bezczynności wskazać należy, że od daty wydania decyzji, z której wynika nadpłata upłynęły prawie 3 lata, a Burmistrz Miasta do dnia wyrokowania nie dokonał zwrotu (rozliczył w inny sposób) bezspornej nadpłaty podatku od nieruchomości za 2011r. Bezczynność ta ma niewątpliwie charakter uporczywy i rażący, zważywszy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. dwukrotnie ponaglało Burmistrza Miasta do realizacji swojego obowiązku. Pomimo to, Burmistrz Miasta do dnia wyrokowania nie rozliczył w żaden sposób nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011r.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdzając bezczynność Burmistrza Miasta uznał, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zamiast bowiem dokonać zwrotu bądź rozliczenia nadpłaty w terminie, Burmistrz uporczywie lansował stanowisko o nieistnieniu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2011r. wbrew oczywistym regulacjom prawnych i jednolitemu orzecznictwu Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych w przedmiotowym zakresie.

Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując więc oceny czy naruszenie prawa ma rażący charakter, nie można poprzestać wyłącznie na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania, przede wszystkim wynikające z przepisów prawa materialnego obowiązki organu, które implikują podejmowanie czynności dla merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Zatem orzeczenie o kwalifikowanej (rażącej) formie przewłoki winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki NSA z dnia 6 sierpnia 2019r., sygn. akt II OSK 1802/19; z dnia 4 czerwca 2019r., sygn. akt II OSK 3374/18; z dnia 17 maja 2019r., sygn. akt I OSK 2171/17).

Jak wykazano bezczynność Burmistrza Miasta odpowiada powyższym cechom, gdyż nie miał on woli zwrotu bezspornej nadpłaty.

Mając na uwadze powyższe Sąd w punkcie pierwszym wyroku stwierdził bezczynność Burmistrza Miasta, mającą charakter rażącego naruszenia prawa. Przywrócenie stanu zgodnego z prawem wymaga jej zwrotu, o czym orzeczono w pkt 2 wyroku. W ocenie Sądu trzydziestodniowy okres liczony od daty uprawomocnienia się wyroku i przekazania akt administracyjnych sprawy jest okresem wystarczającym do dokonania tych czynności.

Odnosząc się do żądania zasądzenia kwoty pieniężnej od Burmistrza Miasta, w oparciu o treść art. 149 § 2 p.p.s.a., należy podnieść, że przepis ten wskazuje na uprawnienie sądu administracyjnego wymierzenia grzywny organowi lub przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej ("sąd może"). Nie pozostawia także wątpliwości, że przepis ten posługuje się spójnikiem "lub", a zatem alternatywą zwykłą. Jak z tego wynika, wybór środka (grzywna lub suma pieniężna) należy do sądu, a powinien być w pierwszym rzędzie uwarunkowany celem skargi na bezczynność lub przewlekłość, którym jest zwalczenie bezczynności organów i przewlekłości postępowania oraz doprowadzenie do zakończenia postępowania w sprawie. Gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu określoną sumę pieniężną (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2017r., sygn. akt I OSK 1314/16). Wskazana w tym przepisie suma pieniężna przyznawana na rzecz strony skarżącej ma charakter przede wszystkim kompensacyjny, przy czym ustawodawca pozostawił Sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie za oczekiwanie na załatwienie sprawy czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Zgodzić się przy tym należy ze stanowiskiem WSA wyrażonym w wyroku z dnia 19 czerwca 2018r., sygn. akt I SAB/Wa 649/17, iż uwzględnienie wniosku o przyznanie na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. sumy pieniężnej ma znaczenie kompensacyjne. Stanowi zatem swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Ma ona więc zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł on na skutek bezczynności organu, a której wysokość powinien uzasadnić w skardze (por. wyroki NSA z dnia 16 maja 2017r., sygn. akt I OSK 2934/16; z dnia 7 września 2017r., sygn. akt I OSK 798/17, z dnia 16 lutego 2018r., sygn. akt I OSK 1161/16).

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter przede wszystkim prewencyjny w przeciwieństwie do sumy pieniężna przyznawana na rzecz strony skarżącej, która ma charakter kompensacyjny.

Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności, a także czy wskazują na konieczność zrekompensowania tego faktu stronie skarżącej. Sąd w zaistniałej sytuacji uznał za zasadne i celowe wymierzenie grzywny.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a i 1b p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł, obejmującą wpis sądowy od skargi (100 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł), wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r., poz. 265) oraz opłatę skarbową od udzielonego przez stronę skarżącą pełnomocnictwa (17 zł).