Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 413/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako organ/SKO) działając na podstawie art. 127 kpa w związku z art. 17 pkt 1 kpa i art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych po rozpatrzeniu odwołania K. D. od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] znak: [...] orzekającej o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne wypłacone K. D. w formie zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko: K. D. w okresie od 1 maja 2012 r. do 31 lipca 2014 r. w wysokości [...] zł 1) uchyliło ww decyzję z dnia [...] sierpnia 2015 r. i 2) na podstawie art. 30 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 3, art. 30 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.) uznało za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne wypłacone K. D. w formie zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko: K. D. w okresie od 1 maja 2012 r. do 31 lipca 2014 r. w wysokości [...] zł. W pkt 3 ww decyzji SKO zobowiązało K. D. do zwrotu, wskazanych w pkt 2 decyzji, nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty.

W uzasadnieniu ww decyzji wskazano, iż decyzją z dnia [...] marca 2012 r.

nr [...] Prezydent [...] przyznał K. D. (dalej jako skarżąca) świadczenia rodzinne na syna w formie zasiłku pielęgnacyjnego, w okresie od 1 maja 2012 r. do 31 lipca 2017 r., w wysokości [...] zł miesięcznie. Następnie ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Prezydent [...] działając na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uchylił od dnia 1 maja 2012 r. w całości decyzję własną z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego.

W dniu [...] czerwca 2015 r. Marszałek Województwa [...] wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania skarżącej dodatku dyferencyjnego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego na syna K. w okresie od 1 maja 2012 r. do 31 lipca 2017 r. Decyzja ta jest ostateczna.

Z kolei decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] znak: [...] Marszałek Województwa [...] orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne wypłacone skarżącej w formie zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko w okresie od 1 maja 2012 r. do 31 lipca 2014 r., w łącznej wysokości [...] zł.

Podstawę faktyczną ww decyzji stanowiło ustalenie, że ojciec dziecka w ww okresie zasiłkowym pracował w [...] i tam był objęty stosownymi świadczeniami rodzinnymi. W tym zakresie organ wyjaśnił, że świadczenia rodzinne przyznawane

w oparciu o ustawę o świadczeniach rodzinnych są świadczeniami, które podlegają koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i ma do nich zastosowanie rozporządzenie (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 3 ust. 1 pkt j). Organ podał, że zasiłek pielęgnacyjny - w rozumieniu przepisów rozporządzenia 883/2004 nie może być traktowany jako świadczenie z tytułu inwalidztwa, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt c rozporządzenia 883/2004 gdyż te udzielane są zgodnie z przepisami rozdziału 5 tegoż rozporządzenia (dotyczącego emerytur i rent) w sytuacji, gdy u osoby ubezpieczonej (dorosłej) wystąpiła niezdolność do pracy, po której nastąpiło inwalidztwo; wówczas przyznawane są renty z tytułu niezdolności do pracy (inwalidzkie) aż do chwili, gdy zainteresowany spełni warunki kwalifikujące go do otrzymywania świadczenia z tytułu starości (emerytury). Organ wyjaśnił dalej, że odmienne zasady występujące w różnych państwach unijnych przyznawania poszczególnych rodzajów świadczeń w ramach świadczeń rodzinnych nie dają podstaw do ich porównywania.

Organ wyjaśnił także, że przepisy rozporządzenia nr 883/2004 oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004, nie przewidują możliwości porównania rodzajów świadczeń rodzinnych. W przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych

z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę (art. 68 ust. 2 rozporządzenia

nr 883/2004). Dalej podał, że ustawodawca unijny nie przewidział możliwości analizy, czy dany rodzaj świadczenia występuje na terytorium danego państwa, lecz zastosował ogólne zasady porównywania całych grup świadczeń bez możliwości porównywania warunków nabywania konkretnego świadczenia i jego celu. W konsekwencji organ uznał, że nie ma podstaw do porównania poszczególnych typów świadczeń rodzinnych; dokonuje się natomiast porównania wysokości świadczeń, czyli kwoty które można uzyskać w ramach świadczeń rodzinnych w poszczególnych państwach (por. wyrok NSA z 30 maja 2016 r. sygn. I OSK 2206/14 publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ ).

Gdy chodzi o stan prawny organ podał, że zgodnie z art. 30 ustawy z dnia

28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm. dalej jako ustawa) osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu przy czym za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:

1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego;

5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.

W ocenie organu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie zachodzą okoliczności określone w art. 30 ust. 2 pkt 1 oraz pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada

2003 r. o świadczeniach rodzinnych, co potwierdza zamieszczenie tego przepisu

w podstawie prawnej decyzji z dnia 13 sierpnia 2015 r. oraz jej uzasadnienie.

Wg organu redakcja art. 30 ust 2 pkt 1 ustawy dotyczy sytuacji gdy osoba pierwotnie uprawniona do świadczeń, w toku okresu zasiłkowego utraciła to prawo, wobec zmiany jej sytuacji faktycznej. Za taką interpretacją art. 30 ust 2 pkt 1 ustawy przemawia treść art. 25 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. Osoba uprawniona do świadczeń ma zatem obowiązek poinformowania o zmianie swojej sytuacji, która to zmiana może mieć wpływ na prawo do świadczeń.

W dalszej części uzasadnienia organ zwrócił uwagę, ze w orzecznictwie na tle regulacji wynikającej z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy wskazano, iż należy odróżnić "nienależne świadczenie" od "świadczenia nienależnie pobranego'". Podał,

że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Zarzut dotyczy tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została prawidłowo pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Wskazał, że dla ustalenia, od kiedy świadczenia są pobierane nienależnie, decydujące znaczenie ma chwila, w której świadczeniobiorca dowiedział się o okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczeń, i z którą powinien zawiadomić organ o tej okoliczności (art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy) (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt

II SA/Łd 1211/12, LEX nr 1333580; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 538/10, LEX

nr 760307: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia

13 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 780/10, LEX nr 754942; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 1483/10, LEX nr 752030).

Odnosząc się do ww stanowiska judykatury SKO zwróciło uwagę na trudności

w zgromadzeniu dowodów potwierdzających złą wolę świadczeniobiorcy, czy świadome zaniechanie obowiązku powiadomienia organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń. Wskazało, że w rozpoznawanej prawie nie zostało dowiedzione czy i od kiedy skarżąca dowiedziała się o okolicznościach powodujących brak uprawnień,

tj. o podjęciu zatrudnienia przez małżonka na terenie [...], a zatem przyjęło, iż nie sposób jednoznacznie stwierdzić czy wystąpiły przesłanki określone w art. 30 ust. 2

pkt 1 ustawy, na którym to przepisie oparł rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji.

Niemniej jednak SKO podniosło, iż w obiegu prawnym znajduje się decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., wydana na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy. Na mocy tej decyzji wyeliminowano z obiegu prawnego, ze skutkiem od dnia 1 maja 2012 r., w całości decyzję z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Organ podał, że zgodnie z art. 23a ustawy:

1. W przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami marszałkowi województwa.

2. W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów w sytuacji, o której mowa w ust. 2, (...)

5. W przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Wskazując na powyższe organ uznał, iż dla uznania pobranych przez K. D. świadczeń za nienależnie pobrane spełnione są przesłanki art. 30 ust. 2

pkt 3 ustawy, gdyż wypłacono jej świadczenia rodzinne na podstawie decyzji, która została uchylona wobec faktu, że miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Ostatecznie SKO podało, iż nie znajduje uzasadnienia kontynuowanie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, czy w sprawie zachodzą przesłanki zawarte w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, (na który to przepis powoływał się Marszałek Województwa [...]), skoro niezależnie od powyższego bezsprzecznie w sprawie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy. Tu podał, że skoro ojciec dziecka był aktywny zawodowo w [...], to był uprawniony, w odniesieniu do członków swojej rodziny, do świadczeń przewidzianych przez ustawodawstwo tego państwa. Wyjaśnił, że do zakresu jego postępowania nie należy analiza świadczeń przysługujących stronie w [...] i porównanie ich do systemu świadczeń przysługujących w Polsce oraz że w obiegu prawnym znajduje się już ostateczna decyzja o odmowie przyznania dodatku dyferencyjnego, co oznacza, że wysokość [...] świadczeń rodzinnych (bez znaczenia jest typ/nazwa przysługujących w [...] świadczeń rodzinnych) jest wyższa od kwoty świadczeń przysługujących w Polsce.

Odnosząc się do zawartego w pkt 3 orzeczenia dot. zobowiązania do zwrotu ww świadczeń SKO podało, iż art. 30 ust. 5 ustawy został zmieniony przez art. 3 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 poz.1302). Wyjaśniło, że od

18 września 2015 r., zgodnie z art. 30 ust. 5 ustawy, wydawana jest jedna decyzja

o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane oraz o obowiązku zwrotu tychże, bowiem w przepisie tym jest mowa o "decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych". Z uwagi na to, że wypłacone skarżącej świadczenia rodzinne są świadczeniami nienależnymi, w ocenie SKO zasadne było zobowiązanie jej do ich zwrotu na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy. Organ wskazał też, że zgodnie z art. 30

ust. 8 ustawy, kwoty świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2, podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Stopa procentowa odsetek ustawowych w stosunku rocznym od dnia 15 grudnia 2008 r. do 22 grudnia 2014 r. wynosiła 13 % (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2008 r.

w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 220 poz. 1434) a od 23 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. - 8% (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2014 roku w sprawie wysokości odsetek ustawowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1858)). Obecnie, od 1 stycznia 2016 r., wysokość odsetek ustawowych wynosi 5 % w stosunku rocznym - obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia

7 stycznia 2016 r. w sprawie wysokości odsetek ustawowych (M. P. z 2016 r. poz. 46).

Organ podał też, że okoliczności dotyczące sytuacji materialnej strony skarżącej, w świetle powołanych powyżej przepisów nie stanowią podstawy do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Pouczył przy tym, że zgodnie art. 30 ust. 9 ustawy organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę tych świadczeń rodzinnych łącznie

z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny,

a ewentualny odrębny wniosek w ww. zakresie, umotywowany i poparty stosownymi dokumentami, zainteresowana winna skierować bezpośrednio do organu pierwszej instancji.

Biorąc powyższe SKO uchyliło decyzję organu pierwszej instancji, wobec zmiany treści art. 30 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych a także niezasadnego uznania przez organ pierwszej instancji, że okoliczności sprawy dają podstawę do zastosowania w sprawie przepisu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy i reformacyjnie orzekło na podstawie

art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy.

W skardze skierowanej do tut. Sądu K. D. zarzuciła SKO, naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 77 i art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez:

a. nielogiczną i dowolną ocenę dowodów dokonaną z naruszeniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, skutkującą wydaniem decyzji uznającej za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne (zasiłek pielęgnacyjny) wypłacone K. D. w okresie od 1 maja 2012 r. do 31 lipca 2014 r. w wysokości [...] zł, i nakazującej K. D. zwrot tej kwoty wraz z odsetkami ustawowymi, a także,

b. nie uzasadnienie w sposób wyczerpujący i wnikliwy wydanej decyzji,

co sprowadziło się jedynie do przywołania w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji przepisów prawa skutkujących zdaniem organu, koniecznością jej wydania.

II. art. 139 kpa poprzez naruszenie przez SKO zakazu reformationis in peius

i w konsekwencji rozstrzygnięcie na niekorzyść odwołującej K. D., po wniesieniu przez nią odwołania, w zakresie w jakim SKO zobowiązało ją do zwrotu kwoty [...] zł,

III. nakazanie skarżącej zwrotu świadczenia w sytuacji gdy roszczenie organu (jako, że dotyczy świadczenia okresowego) uległo przedawnieniu na podstawie

art. 118 kc),

IV. art. 30 ust 1 w zw. z art. 30 ust 2 pkt 3 i art. 30 ust 8 ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że świadczenia rodzinne wypłacone K. D. zostało wypłacone nienależnie i winno podlegać zwrotowi na skutek tego, że zostało ono wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

V. zaniechanie ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej, która jest zła,

co powoduje że nie ma ona możliwości zwrotu tak znacznej dla niej kwoty gdyż otrzymywane od męża świadczenia alimentacyjne, nie zaspokajają wszelkich potrzeb dwójki dzieci (jedno z dzieci jest niepełnosprawne i wymaga opieki), a w konsekwencji poprzez wydanie decyzji niezgodnej z zasadami współżycia społecznego i interesem publicznym.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w pkt II. 1. i II. 2. oraz o przekazanie sprawy SKO do ponownego rozpoznania. Wniosła też o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, powielając częściowo zarzuty odwołania skarżąca podniosła, że w [...] ojcu dziecka nie przysługuje analogiczne świadczenie - tj. zasiłek pielęgnacyjny na dziecko niepełnosprawne. Stąd, zdaniem skarżącej, nie może być mowy o otrzymaniu świadczeń rodzinnych w pełnej wysokości w szczególności świadczeń związanych z pielęgnacją osoby niepełnosprawnej. Skarżąca wskazała,

że ojciec dziecka nie mieszka z rodziną od 2010 r. a od 15 kwietnia 2013 r. jest rozwiedziona i nie ma możliwości monitorowania, w którym kraju aktualnie pracuje były mąż i czy ma uprawnienia do świadczeń. W ocenie skarżącej skoro nie ma zasiłku pielęgnacyjnego w [...] to tego rodzaju świadczenie jest jej należne w Polsce. Strona wskazała także, że nie jest w stanie zwrócić ustalonej w decyzji kwoty bez zasadniczego pogorszenia warunków życia rodziny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1518 – dalej jako ustawa). Zgodnie

z art. 30 ust. 1 ww ustawy: osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne ustawa uznaje m.in. świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne a ponadto świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

Jak wynika z akt sprawy będący ojcem dziecka mąż skarżącej, w okresie pobierania przez nią przyznanego na to dziecko zasiłku pielęgnacyjnego zatrudniony był w [...] – tj. w państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego,

w którym zastosowanie znajdują wymienione w art. 3 pkt 15a ustawy przepisy

o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UE L 166 str. 1 ze zm.) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia

16 września 2009 r. dotyczące wykonania rozporządzenia nr 883/2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE L 284, str. 1).

Ww. akty normatywne stanowiąc element porządku prawnego obowiązującego

w Polsce, wprowadzają regulacje przeciwdziałające kumulacji świadczeń, tj. pobierania świadczeń rodzinnych na tego samego członka rodziny w tym samym czasie w różnych krajach. Odbywa się to poprzez ustalenie zasad pierwszeństwa ustawodawstwa właściwego przy ich przyznawaniu i zasad zawieszania już ustalonych świadczeń. Zgodnie z art. 67 ust. 2 zd. pierwsze rozporządzenia nr 883/2004 w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne ustalane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mającym pierwszeństwo na podstawie przepisów ust. 1. Tenże zaś ustęp przewiduje pierwszeństwo prawa udzielanego z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przy czym osoby wykonujące w Państwie Członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlegają ustawodawstwu tego Państwa Członkowskiego (art. 11 ust. 3 lit. a ww. rozporządzenia). Samo natomiast pojęcie "świadczeń rodzinnych" w przywoływanym rozporządzeniu, zdefiniowane w jego art. 1, wg którego są to wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, które mają odpowiadać wydatkom rodziny, z wyłączeniem zaliczek z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz specjalnych świadczeń porodowych i świadczeń adopcyjnych wspomnianych

w załączniku I, a więc także świadczenia opiekuńcze przewidziane w ustawie

o świadczeniach rodzinnych, do których należy zasiłek pielęgnacyjny.

W sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji przepisów systemów zabezpieczenia społecznego marszałek województwa zobligowany jest,

w myśl art. 23a ust. 9 zd. pierwsze ustawy, do ustalenia i dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Bierze on wówczas pod uwagę przepis art. 30 ustawy, do stosowania którego odpowiednio odsyła zd. drugie art. 23 a ust. 9 ustawy. Oznacza to, że znajduje w takim wypadku zastosowanie także ust. 2 art. 30,

w którym zdefiniowane zostało pojęcie świadczeń nienależnie pobranych. Tymi zaś są między innymi świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa

w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne (art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy) (vide wyrok WSA

w Warszawie w sprawie I SA/Wa 1221/16).

W świetle zawartej w art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy definicji świadczenia nienależnie pobranego, dla uznania go za takowe wystarczającym jest kumulatywne spełnienie

3 przesłanek: po pierwsze - wypłacenia stronie świadczenia rodzinnego; po drugie - podstawą tej wypłaty ma być decyzja, która następnie została przez organ właściwy uchylona w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; po trzecie - wypłacone świadczenia obejmują okres od dnia uzyskania uprawnienia do świadczeń rodzinnych w innym państwie (tu maj 2012r.) do dnia uchylenia decyzji przyznającej świadczenia w kraju.

Przyznane skarżącej zasiłki pielęgnacyjne, za okres obejmujący miesiące od

1 maja 2012 r. do 31 lipca 2014 r. zostały jej wypłacone. Powyższa decyzja, w związku

z mającymi zastosowanie w sprawie przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, została w zakresie w jakim przyznano zasiłek pielęgnacyjny na ww okres uchylona ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r.

W ww. okresie członek rodziny, tj. ojciec dziecka miał też ustalone w [...] prawo do świadczeń rodzinnych na rzecz syna, co z kolei wynika zarówno z treści uzasadnienia decyzji Marszałka Województwa, jak i znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów organów duńskich. Powyższe upoważniało Marszałka Województwa [...] do podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o art. 23a ust. 9 ustawy, a więc decyzji stwierdzającej, że wypłacone skarżącej w ww. okresach świadczenia są nienależnie pobranymi przy czym realizując wytyczne ustawowe SKO nałożyło jednocześnie na skarżącą obowiązek ich zwrotu wraz odsetkami, których obowiązek uiszczenia wynika z kolei z art. 30 ust. 2b ustawy. Podejmując tej treści rozstrzygnięcie organy administracji nie naruszyły ani przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani przepisów procedury administracyjnej.

Akcentowany natomiast w odwołaniu, a także w skardze brak winy strony,

w doprowadzeniu do przyznania jej i wypłacenia zasiłków pielęgnacyjnych - nie mógł determinować oceny, czy przedmiotowe świadczenia były nienależnie pobrane

w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy. Dla takiej ich kwalifikacji wystarczający jest bowiem sam obiektywny fakt zaistnienia okoliczności opisanych w tym przepisie,

a nie przyczyny jakie do tego doprowadziły. Kwestia świadczeń nienależnie pobranych w aspekcie definicji sformułowanej w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy nie miała znaczenia dla wyniku sprawy.

Nie ma także racji skarżąca zarzucając SKO wadliwe rozstrzygnięcie (na jej niekorzyść) w jednej decyzji zarówno o świadczeniu nienależnie pobranym jak

i o obowiązku jego zwrotu. Brzmienie art. 30 ust. 5 ustawy uległo zmianie na mocy art. 3 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1302). Od dnia 18 września 2015 r. przepis mówi o decyzji "o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych", podczas, gdy w poprzednim jego brzmieniu mowa była wyłącznie o decyzji "o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń". Celem tej nowelizacji było właśnie, jak wskazano w uzasadnieniu do projektu ustawy, takie doprecyzowanie przepisów "aby wyraźnie z nich wynikało, że w przypadku nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych jest wydawana jedna decyzja, w której rozstrzyga się zarówno o wysokości nienależnie pobranych świadczeń, jak i o ich zwrocie" (druk

nr 3584, dostępny na stronie www.sejm.gov.pl, w zakładce prace Sejmu VII kadencji). Wydając zaskarżoną decyzję SKO nie naruszyło zatem prawa, a tym bardziej art. 139 kpa, dostosowało jedynie decyzję organu I instancji do obowiązującej obecnie regulacji. Natomiast przeświadczenie skarżącej, że w jej interesie byłoby oczekiwanie na wydanie osobnej decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń jest nie do pogodzenia

z treścią art. 30 ust. 6 zdanie 2 ustawy. Przepis ten stanowi, że odsetki od nienależnie pobranych świadczeń są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Konstatacja skarżącej nie daje się zatem pogodzić z zasadami logiki, gdyż to przedłużanie postępowania, wbrew wyraźnej regulacji ustawowej, wpływa niekorzystnie na jej sytuację finansową, w każdym razie nie może być mowy o naruszeniu art. 139 kpa.

Powyższe znajduje też potwierdzenie w przepisach o przedawnieniu, które ustawa na własny użytek sformułowała. Jak stanowi art. 30 ust. 3 ustawy, należności

z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stała się ostateczna a nie od dnia ich wypłaty, jak wskazuje skarżąca

w skardze powołując się na przepisy kodeksu cywilnego. Ponadto, wg jednoznacznego brzmienia art. 30 ust. 5 ustawy, decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Ustawa wprowadza zatem swoje terminy przedawnienia, które należy traktować jako lex specialis w stosunku do innych regulacji, w tym w szczególności do art. 118 kc.

Reasumując, w kontrolowanej sprawie skarżącą zobowiązano do zwrotu świadczeń przyznanych na podstawie decyzji, która została następnie uchylona

z określonej w ustawie przyczyny. W sprawie zastosowanie miał zatem art. 30 ust. 2 pkt. 3 (4) ustawy. W tym przypadku organ, (a w konsekwencji i Sąd administracyjny), jest związany ostateczną decyzją administracyjną z [...] sierpnia 2014 r. uchylającą decyzję pierwotnie przyznającą prawo do świadczeń rodzinnych (w tym wypadku zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko). Okoliczności sprawy, przeświadczenie skarżącej

o stanie faktycznym, czy też jej świadomość co do pobierania przez ojca dziecka świadczeń w [...], a także kwestie ewentualnego wprowadzenia organów w błąd – nie mają znaczenia przy rozstrzyganiu tego rodzaju sprawy. Organ administracji nie ocenia bowiem, jak w przypadku z art. 30 ust. 2 pkt. 2 ustawy, czy skarżąca miała świadomość co do świadczeń pobieranych przez ojca dziecka w kraju jego zatrudnienia,

nie podejmuje zatem decyzji o świadczeniu nienależnie pobranym wg swojego uznania. Organ jest związany ostateczną decyzją administracyjną z 2014 r. i w żadnej mierze nie może we własnym zakresie ingerować w jej treść. Zaskarżona decyzja powołująca się na przepis zawarty w art. 30 ust. 2 pkt. 3 ustawy nie narusza zatem prawa. Dodatkowo trzeba wskazać, że skarżąca nie neguje okoliczności pobierania stosownych świadczeń na dziecko przez jego ojca a jedynie kwestionuje porównywalność (gdy chodzi o cel) ww świadczeń w obu krajach czy też ich ekwiwalentność. Tymczasem w sprawach równoległych systemów prawnych dochodzi do pierwszeństwa jednego z nich a nie wybierania, według indywidualnych preferencji

i korzyści, części świadczeń rodzinnych z systemu duńskiego a części świadczeń

z systemu polskiego.

Powyższe skutkowało oddaleniem skargi w trybie art. 151 ppsa.