Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 527/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant – Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu w dniu 7 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 27 marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 2. zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

3 I SA/Gd 527/03

U z a s a d n i e n i e

W dniu 26 września 2002 r. pan J. O. zgłosił w celu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu używany samochód osobowy marki Fiat Tipo, rok produkcji 1991, zakupiony w Niemczech. Do zgłoszenia celnego dołączył dokumenty, na podstawie których wartość celną, zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym, określono na 630 euro. Decyzją z dnia 27 września 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną sprowadzonego samochodu na podstawie art.23 § 7 w związku z art.29 Kodeksu celnego na kwotę 1235,05 euro.

Od powyższej decyzji, pismem z dnia 4 października 2002 r. pan J. O. wniósł odwołanie, zarzucając nieuwzględnienie "okazyjnej" ceny pojazdu i przyjęcie trybu weryfikacji innego niż w sprawach z udziałem pośredników w handlu samochodami.

Dyrektor Izby Celnej, po zapoznaniu się z aktami sprawy, decyzją z dnia 3 grudnia 2002 r. - na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, uchylił w całości zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia przez organ celny I instancji zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym (art. 123 Ordynacji podatkowej).

Postanowieniem z 18 grudnia 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego wyznaczył stronie trzydniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Dnia 27 grudnia 2002 r. skarżący stawił się osobiście w Referacie Postępowania Celnego. W piśmie z dnia 28 grudnia skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, nie wnosząc nowych dowodów.

Decyzją z dnia 8 stycznia 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne złożone przez pana J. O. za nieprawidłowe. Wartość celną sprowadzonego pojazdu ustalono na podstawie katalogu "Eurotax", na kwotę 5247,41 euro. W uzasadnieniu decyzji Naczelnik Urzędu Celnego wskazał ponadto, iż ustalona cena znajduje odzwierciedlenie w katalogach "Info Expert".

W odwołaniu skarżący zakwestionował wiarygodność katalogu "Eurotax" z uwagi na duże rozbieżności w cenach. Skarżący podniósł, iż w decyzji z dnia 27 września 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego wskazał, na podstawie katalogu "Eurotax" kwotę 1235,05 euro, a w decyzji z dnia 8 stycznia 2003 r., opierając się na tym samym zestawieniu, wskazano kwotę 5247,41 euro. Ponadto skarżący podniósł, iż jest 7 modeli Fiata Tipo produkowanych w 1991r., a organ celny wybrał z "Eurotaxu" cenę najkorzystniejszą, a nie średnią.

Dodatkowo skarżący wniósł o powołanie biegłego rzeczoznawcy, który dokonałby wyceny przedmiotowego pojazdu.

Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego dokonał z urzędu sprostowania oczywistej pomyłki w decyzji z 8 stycznia 2003 r. przez zmianę kwoty z 5247,41 euro na 1235,05 euro.

Dnia 27 marca 2003 r. Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił skarżącemu, iż rozbieżności w cenie były efektem błędu pisarskiego. Ponadto wskazano, iż katalog "Eurotax" jest pismem specjalistycznym, zawierającym zestawienie średnich cen pojazdów. Dodatkowo podniesiono, iż ceny zawarte w katalogu "Info Ekspert" są wyższe niż w "Eurotaxie". Organ celny I instancji, ustalając wartość celną pojazdu, oparł się o katalog "Eurotax" zawierający ceny niższe. Takie działanie jest zgodne z zapisami przepisu art. 29 § 2 pkt 2 Kodeksu celnego. Odnośnie żądania powołania biegłego w celu dokonania wyceny samochodu, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż organ celny nie ma takiego obowiązku, bowiem to skarżący, chcąc wykorzystać opinie rzeczoznawcy jako dowód w sprawie, sam winien wystąpić do biegłego z wnioskiem o dokonanie wyceny.

Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej skarżący pismem z dnia 15 kwietnia 2003 r. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, iż organy celne wyceniły przedmiotowy pojazd na kwotę 1235,05 euro, podczas gdy faktycznie zapłacił 630 euro, na co przedkłada stosowny dokument. Zdaniem skarżącego organy celne I i II instancji bezpodstawnie zakwestionowały i zawyżyły wartość sprowadzonego samochodu. Dodatkowo skarżący podniósł, iż Naczelnik Urzędu Celnego wziął pod uwagę kwotę 670 euro, mimo że przedłożony rachunek wskazywał na 630 euro. Ponadto, skarżący zarzucił organom celnym, iż nie naliczyły należności celnych od kwoty 900 euro, ustalonej na podstawie niemieckiego katalogu Schwackeliste. Dodatkowo skarżący wskazał, iż znana mu jest sytuacja, w której importer zgłosił samochód o dwa lata młodszy i przedłożył rachunek na kwotę 750 euro, a urząd celny tę deklarację zaakceptował.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi. Ponadto wyjaśnił, iż kwota 670 euro stanowi łączną kwotę wartości transakcyjnej, ujawnionej na rachunku oraz kosztów transportu, w wysokości 40 euro.

Z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Dział III Kodeksu celnego zatytułowany został "Wartość celna towarów" i rozpoczyna się od przepisu (art. 21) przedstawiającego cel, w jakim określa się wartość celną towaru. Po słowniczku definiującym użyte w omawianym dziale określenia (art. 22) zawarto w przepisie art. 23 § 1 Kodeksu celnego fundamentalną zasadę, że wartością celną towarów jest wartość transakcyjna wyrażająca się w cenie faktycznie zapłaconej lub należnej za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalona, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego.

Zgodnie z redakcją przepisu art. 23 po określeniu zasady w następnych paragrafach pomieszczono odstępstwa (wyjątki) od zasady polegające na bezpośrednim wykluczeniu wartości transakcyjnej poprzez wskazanie okoliczności takich, jak w § 2, aż do wyjątku umieszczonego w § 7 art. 23, gdzie o wyjątku tym nie decyduje w sposób bezpośredni przepis ustawowy, ale ocena ("z uzasadnionych przyczyn") organu celnego, który może zakwestionować wiarygodność i dokładność dokumentów służących do określenia wartości celnej, dołączonych do zgłoszenia celnego.

Konsekwencją zastosowania przepisów art. 23 jest przepis art. 24 § 1 Kodeksu celnego stanowiący, że jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie omawianego przepisu, to ustala się ją stosując w kolejności art. 25-28 Kodeksu celnego (i w końcu art. 29).

Przytoczenie stanu prawnego ma na celu wykazanie, iż omówione przepisy działu III Kodeksu celnego zamieszczone zostały w logicznej kolejności, a zatem przepisów art. 25-29 nie można stosować wcześniej, dopóki nie zostanie wykazana okoliczność z art. 23 § 7. Innymi słowy, dyspozycje art. 25-29 nie mogą służyć do uzasadnienia stanowiska w zakresie treści art. 23 § 7, byłoby to bowiem odwrócenie logiki działu III. Wzmocnienie tego stanowiska znajduje oparcie w przepisie art. 23 § 8 Kodeksu celnego, gdzie wyraźnie stanowi się, iż przed ustaleniem wartości celnej na podstawie art. 25-29 organ celny wyjaśnia zgłaszającemu, na jego pisemny wniosek, przyczyny zastosowania § 7, wyznaczając termin na złożenie wyjaśnień.

Na płaszczyźnie stanu prawnego oczywiście staje się, że organy celne naruszyły reguły omówionego postępowania. Organ celny I instancji poprzez to, że w ogóle nie uzasadnił zastosowania art. 23 § 7, mimo że przepis ten powołał w podstawie prawnej decyzji i do czego obligował go art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego). Organ celny odwoławczy, niezależnie od tego, iż bada całość sprawy, poprzez utrzymanie stanowiska organu pierwszoinstancyjnego z błędną motywacją oraz nieudzielenie odpowiedzi na zarzut odwołania.

Jeżeli z przepisu cyt. art. 23 § 1 wynika, że wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, to wnioskować należy, iż cena ta objęta została rachunkiem wystawionym przez kontrahenta zagranicznego, zaś by wykazać niezgodność tej ceny z prawdą dokonać należy ustaleń w oparciu o okoliczności wynikające z kontekstu zagranicznego (np. fałsz rachunku przez sprzedawcę, podwójne fakturowanie, czy cena niezgodna z zachowaniami na rynku zagranicznym). Notoryjnie znany jest fakt, że ceny na rynku polskim kształtują się w oparciu o inne kryteria niż na rynkach zagranicznych.

W niniejszej sprawie ustalenia prowadzące do zakwestionowania wartości transakcyjnej zostały poczynione na podstawie powołanego w uzasadnieniu katalogu Schwacke Liste 9/2002, str. 204. W aktach sprawy dowód ten nie został zamieszczony, co czyni niemożliwym dokonanie oceny prawidłowości postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy celne. W szczególności istotne jest wykazanie, że cena na rynku sprzedawcy samochodu o takich samych technicznych parametrach – typ, model, wyposażenie – jest inna niż cena transakcyjna. Cena z katalogu nie może być określana przez organ jako transakcyjna, skoro nie zakwestionowano rzetelności dokumentów umowy sprzedaży, może jednak stanowić podstawę porównania umożliwiającego podjęcie czynności w celu ustalenia wartości celnej towaru. Katalog stanowi dowód w sprawie podlegający ocenie. W uzasadnieniu decyzji powinna być odzwierciedlona analiza tego dowodu pozwalająca na kontrolę sądowoadministracyjną prawidłowości postępowania.

W niniejszej sprawie zasadne jest natomiast wskazanie przez organy celne, że w sytuacji gdy strona nie informowała w dacie zgłoszenia celnego o większym niż przeciętne zużyciu pojazdu, przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego – wyceny według stanu aktualnego nie jest uzasadnione.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji nie odniósł się do zarzutu odwołania dotyczącego rozbieżnych cen w katalogu Eurotax w zależności od typu pojazdu oraz zaniechanie porównania cen z katalogu Info – Ekspert. Obszerne wyjaśnienie wartości dowodowej publikacji nie sanuje braku odwołania do typu, marki i innych cech technicznych towaru dla wykazania, że ustalona wartość celna uwzględnia cenę samochodów o cechach analogicznych.

W skardze do sądu pan J.O. wniósł o przyjęcie wartości celnej na poziomie ustalonej ceny na rynku sprzedawcy. Ponownie należy wskazać, że tryb weryfikacji ceny transakcyjnej określony w art. 23 Kodeksu celnego stanowi podstawę przeprowadzenia postępowania w trybie art. 25-29 tej ustawy w celu ustalenia wartości celnej towaru.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił w całości zaskarżoną decyzję, zaś z mocy art. 152 tej ustawy wykonanie tej decyzji nie może nastąpić do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (por. art. 168 tej ustawy).

Zwrot wpisu na rzecz skarżącego orzeczono na podstawie art. 97 § 2 cyt. ustawy Przepisy wprowadzające w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).