Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 953/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 33,  art. 34,  art. 59 par. 1 pkt 2 i  art. 61
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 953/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 października 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch (spr.), Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2009r., sprawy ze skargi P. G., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 08 maja 2008 r. Nr [...], w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej dnia 8 maja 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 29 lutego 2008 r., Nr[...], w którym nie uznano za uzasadnione, wniesionych przez skarżącego P. G. zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego i odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym :

W stosunku do skarżącego prowadzone było postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]celem realizacji zaległości skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 2 sierpnia 1996 r. zabezpieczył wykonanie zobowiązań podatkowych skarżącego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1992 r., poprzez wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej nieruchomości nr [...] i nr [...]położonej w I., dla której w Sądzie Rejonowym w W. prowadzona jest księga wieczysta o nr KW[...], wchodzącej w skład majątku wspólnego skarżącego i jego małżonki. Postępowanie to zostało umorzone w dniu 13 sierpnia 2004 r. z uwagi na jego bezskuteczność.

Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. ponownie wszczął postępowanie egzekucyjne, tym razem skierowane do w/w nieruchomości, na podstawie nowego tytułu wykonawczego Nr[...], w celu realizacji zaległości skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992 r. W dniu 18 czerwca 2007r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia przedmiotowej nieruchomości, poprzez doręczenie skarżącemu wezwania do zapłaty pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania nieruchomości.

Skarżący złożył zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, podnosząc niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego z uwagi na fakt, że nieruchomość w stosunku do której została skierowana egzekucja, stanowi składnik majątku wspólnego skarżącego i jego małżonki, a Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 17 maja 2001 r. odstąpił od orzeczenia o odpowiedzialności żony skarżącego za zaległości skarżącego w podatku dochodowym za 1992 r. i 1993 r. Skarżący zarzucił też naruszeniem art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wobec faktu, że przy ponownym wszczęciu egzekucji nie przeprowadzono czynności zmierzających do ustalenia stanu majątkowego skarżącego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w, postanowieniem z dnia 27 września 2007 r., nr [...] nie uznał wniesionych zarzutów za uzasadnione. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż w aktach egzekucyjnych brak było informacji na temat aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy i zbadaniu sytuacji materialnej skarżącego Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia 29 lutego 2008 r. uznał wniesione przez skarżącego zarzuty na postępowanie egzekucyjne za bezzasadne. Organ ustalił, że sytuacja majątkowa skarżącego ma charakter trwały, a egzekucja przy zastosowaniu środków egzekucyjnych wymienionych w art. 2-6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie zaspokoi wierzyciela. Organ pierwszej instancji stwierdził także, że wcześniejsze umorzenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi przeszkody do ponownego wystawienia tytułu wykonawczego, bowiem nowy tytuł nr [...] może być podstawą dochodzenia należności z przedmiotu hipoteki. Działanie to nie narusza art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stwierdzono również, że egzekucja prowadzona na podstawie tytułu nr [...] mogła być skierowana do nieruchomości w.I, która stanowi własność skarżącego i jego małżonki pozostających we wspólności majątkowej albowiem przywołana przez skarżącego decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 maja 2001 r. odstępująca od orzeczenia o odpowiedzialności żony skarżącego zwolniła ją z odpowiedzialności jej majątkiem osobistym za zobowiązania podatkowe skarżącego. Nie zwolniła jej natomiast z odpowiedzialności podatkowej z majątku objętego wspólnością ustawową małżonków.

Skarżący złożył na postanowienie organu egzekucyjnego zażalenie, w którym podniósł zarzut naruszenia art. 33, art. 34, art. 59 §1 pkt 2 i art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 8 maja 2008r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołując się na treść art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdził, że w niniejszej sprawie zaistniały zarówno przedmiotowe jak i podmiotowe przesłanki dopuszczalności egzekucji. Ponadto skarżący nie kwestionował uprawnień organu do wystawienia tytułu wykonawczego, ani też nie została naruszona zasada poszanowania minimum egzystencji. Organ podniósł, że przy ponownym wszczęciu egzekucji nie doszło do naruszenia art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albowiem na podstawie protokołu o stanie majątkowym skarżącego i jego rodziny ustalono, że istnieje majątek przewyższający kwotę wydatków egzekucyjnych. Ponadto zdaniem organu drugiej instancji wydanie nowego tytułu wykonawczego o nr [...] było w sprawie konieczne ponieważ poprzedni tytułu wykonawczy nr [...]z dnia 6.03.96 r. nie spełniał wymogów z art. 27 § 1 pkt 3 w zw. z art. 110 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umożliwiających wszczęcie na jego postawie egzekucji z nieruchomości.

Na powyższe postanowienie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie domagając się jego uchylenia oraz uchylenia poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów materialnych poprzez ich błędną interpretacje i zastosowanie, w szczególności art. 33, art. 34, art. 59 §1 pkt 2 i art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz naruszenie przepisów proceduralnych w szczególności art. 6 kpa (zasady praworządności), art. 7 kpa ( zasady uwzględnienia słusznego interesu obywateli), art. 8 kpa (zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa), art. 11 kpa (zasady przekonywania) i art. 24 §3 kpa.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawiając swoją trudną sytuację materialną podniósł, że egzekucja z nieruchomości godzi wprost w materialny byt i egzystencję jego i jego rodziny. Ponadto skarżący stwierdził, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 maja 2001 r. odstępująca od orzeczenia o odpowiedzialności żony skarżącego zwolniła ją z odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe skarżącego całym jej majątkiem albowiem brak odpowiedzialności majątkiem osobistym wynika z treści ustawy. Skarżący powołując się na wybrane orzeczenia Sądu Najwyższego zarzucił też, że wpis hipoteki przymusowej jest obarczony wadą w związku z wystawieniem tytułu wykonawczego jedynie na P.G. Ponadto wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej w decyzji dotyczącej odpowiedzialności małżonki skarżącego przyjął bezskuteczność egzekucji, także z nieruchomości. Podniósł także, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przez tę samą osobę, która wydała decyzję w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych skarżącemu oraz jego wspólnikowi, co jego zdaniem stanowi naruszenie przepisów procesowych mających istotny wpływ na wynik sprawy i skutkuje uchyleniem postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty skargi organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie), jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przeciwnym razie Sad skargę oddala (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W tak określonym zakresie kognicji Sad uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do przepisu art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 05 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.)podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4,

4) błąd co do osoby zobowiązanego,

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,

7)brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1,

8)zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

9)prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

10)niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do uregulowań art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, zew zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W niniejszym postępowaniu Naczelnik Urzędu Skarbowego występuje w charakterze wierzyciela i organu egzekucyjnego. Zgodnie przyjętą linią orzecznictwa (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 25.06.2007 o sygn. akt l FPS 4/06), jeżeli wierzycielem jest naczelnik urzędu skarbowego, który jest jednocześnie organem egzekucyjnym zarzuty rozpatruje się bez wydania postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy.

W niniejszej sprawie organy podejmując wszelkie niezbędne czynności prawidłowo oceniły, że sytuacja majątkowa skarżącego ma charakter trwały, a egzekucja przy zastosowaniu środków egzekucyjnych, o których mowa w rozdziałach 2-6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przyniesie oczekiwanych rezultatów i nie doprowadzi do zaspokojenia wierzyciela. Dlatego też zasadnym było skierowanie egzekucji w stosunku do nieruchomości skarżącego, na której ustanowiono hipotekę przymusową. Podkreślić przy tym należy, że samo umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie stanowi przeszkody do ponownego wystawienia tytułu wykonawczego, a nowy tytuł wykonawczy Nr [...]może być podstawą dochodzenia należności z przedmiotu hipoteki. Działanie to w ocenie Sądu nie narusza art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślenia wymaga fakt, że stosownie do treści art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką , jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. Tym samym zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 59 §1 pkt 2 i art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie są zasadne.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego skierowania egzekucji do nieruchomości należącej do małżeńskiej wspólności ustawowej, pomimo odstąpienia w decyzji Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 17 maja 2001 r., Nr [...]od orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej żony E. G. za zaległości skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992 r. i 1993 r. Sąd uznał, że jest ono nieprawidłowe. Zgodnie z uprzednio obowiązującą ustawą z dnia 19 grudnia 1980 r. (Dz.U. z 1993r., nr 108, poz. 486) o zobowiązaniach podatkowych, podatnik odpowiadał całym swoim majątkiem za ciążące na nim podatki (art.140), natomiast małżonek podatnika odpowiadał solidarnie z podatnikiem za jego zaległości podatkowe powstałe w czasie trwania małżeństwa. Zaległości podatkowe podlegały zaspokojeniu z majątku wspólnego małżonków. Zgodnie z art. 26 obecnie obowiązującej ustawy Ordynacja podatkowa, która zastąpiła ustawę o zobowiązaniach podatkowych, w zakresie odpowiedzialności podatkowej podatnika rozwiązania są tożsame. Podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka (art.29 § 1).

Generalną zasadą jest, że zobowiązany za swoje zobowiązania podatkowe odpowiada całym swoim majątkiem. Odpowiedzialność ta ma charakter odpowiedzialności nieograniczonej oznacza to, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność ta dotyczy majątku osobistego zobowiązanego jak i majątku wspólnego zobowiązanego i małżonka. Funkcjonująca w obrocie prawnym decyzja Izby Skarbowej z dnia 17 maja 2001 r. odstępująca od orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej żony skarżącego zwolniła żonę z odpowiedzialności jej majątkiem osobistym. Przywołana decyzja nie zwalnia z odpowiedzialności podatkowej z majątku objętego wspólnością ustawową małżonków. Ponadto do wszczęcia postępowania w stosunku do małżonka podatnika z majątku objętego wspólnością ustawową nie jest konieczne wydanie przez organ podatkowy decyzji o jego odpowiedzialności. Małżonek w świetle przepisów odpowiada za zobowiązania podatkowe współmałżonka z chwilą powstania tego zobowiązania (z mocy prawa) majątkiem wspólnym. W przypadku skierowania egzekucji do masy majątkowej majątku wspólnego, współmałżonek niebędący stroną czynności prawnej, wstępuje z mocy prawa w stosunek prawny z wierzycielem.

W kwestii zarzutu wpisu hipoteki przymusowej w oparciu o wystawiony jedynie na skarżącego tytuł wykonawczy nr [...]Sąd stwierdza, że Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych postanowieniem z dnia 16.01.2008 r., sygn. akt [...]utrzymał w mocy wpis referendarza sądowego Sądu Rejonowego w W. z dnia 3.07.2007r., sygn. akt .[...], który dokonał adnotacji w księdze wieczystej o prowadzeniu egzekucji z nieruchomości objętej księgą wieczystą [...]. Zatem zarzut ten nie jest uzasadniony.

Nie jest zasadny również zarzut dotyczący naruszenia przepisów o wyłączeniu od udziału w postępowaniu pracownika w osobie Dyrektora Izby Skarbowej J.G. W pierwszej instancji postanowienie z dnia 29 lutego 2008 r. w sprawie zarzutów wydała H. I.- Zastępca Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., a w drugiej instancji postanowienie z dnia 8 maja 2008 r. podpisał J. G. W związku z tym nie doszło do naruszenia art. 24 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a., dotyczącego wyłączenia pracownika. Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, iż organ który wydał decyzję odmawiającą umorzenia zaległości nie powinien brać udziału w postępowaniu dotyczącym egzekucji przedmiotowej zaległości. Okoliczność taka nie stanowi przesłanki wyłączenia określonej w art. 24 § 1 k.p.a. natomiast nie zostało uprawdopodobnione istnienie okoliczności, innej niż wymienione w art. 24 § 1 k.p.a., która mogłaby wywoływać wątpliwości co do bezstronności pracownika (art. 24 § 3 k.p.a.).

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia zasady praworządności określonej w art. art. 6 kpa, zasady uwzględnia słusznego interesu obywateli określonej w art. 7, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa z art. 8 kpa , czy też zasady przekonywania wynikającej z art. art. 11 kpa. W toku postępowania organy wszechstronnie zbadały stan sprawy i wydały rozstrzygnięcie na podstawie przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu prze sądami administracyjnymi.