Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 885/95
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 1996-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Opłata skarbowa
Powołane przepisy: article: art. 175 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 29
journal: Dz.U. 1980 nr 27 poz. 111
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: 1. Gdy odliczanie i pobranie podatku następuje za pośrednictwem płatnika, a podatnik kwestionuje obliczanie podatku lub obowiązek podatkowy, zwrot nadpłaconego lub nienależnie pobranego podatku może nastąpić na podstawie art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ tylko na mocy wcześniej wydanej na podstawie art. 175 Kpa decyzji o przedmiocie obliczenia tego podatku bądź braku obowiązku podatkowego

2. Na podstawie art. 29 powyższej ustawy organ podatkowy nie może weryfikować ustaleń płatnika co do istnienia obowiązku podatkowego po stronie podatnika, jak też prawidłowości obliczenia podatku pobranego od podatnika przez płatnika.

TEZY

1. Gdy odliczanie i pobranie podatku następuje za pośrednictwem płatnika, a podatnik kwestionuje obliczanie podatku lub obowiązek podatkowy, zwrot nadpłaconego lub nienależnie pobranego podatku może nastąpić na podstawie art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ tylko na mocy wcześniej wydanej na podstawie art. 175 Kpa decyzji o przedmiocie obliczenia tego podatku bądź braku obowiązku podatkowego

2. Na podstawie art. 29 powyższej ustawy organ podatkowy nie może weryfikować ustaleń płatnika co do istnienia obowiązku podatkowego po stronie podatnika, jak też prawidłowości obliczenia podatku pobranego od podatnika przez płatnika.


UZASADNIENIE

U. B. i N. K. złożyły wniosek o zwrot kwoty 810 zł tytułem niesłusznie pobranej opłaty skarbowej. Wskazywały, że aktem notarialnym z 28 lutego 1992 r. nabyły prawa do budynku w B. P. przy ulicy K. wartości 16.200 zł, z którego to tytułu pobrano 324 zł opłaty skarbowej. Zaś aktem notarialnym z dnia 22 grudnia 1994 r. nabyły prawo wieczystego użytkowania gruntu wartości 2.450 zł, na którym znajduje się budynek. W tym ostatnim akcie notarialnym pobrano opłatę od całości wartości nieruchomości, zatem nienależnie pobrano po raz wtóry opłatę za budynek. Dołączyły akt notarialny nr up A. 610/94 sporządzony w kancelarii Notarialnej notariusza Małgorzaty S., z którego wynika wysokość pobranej opłaty skarbowej 932,5 zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. P. decyzją (...) z dnia 13 marca 1995 r. na podstawie art. 104 Kpa w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "a" i "b" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ odmówił zwrotu żądanej opłaty skarbowej. Powołał się na przepis art. 175 par. 1 Kpa stanowiący, że w sytuacji gdy obliczanie i pobieranie podatku odbywa się za pośrednictwem płatnika, a podatnik kwestionuje obliczenie bądź istnienie obowiązku podatkowego, to może w terminie 1 miesiąca czasu od daty pobrania podatku przez płatnika wystąpić do organu podatkowego z żądaniem sprostowania obliczenia podatku, bądź uznania nieistnienia obowiązku oraz o zwrot pobranych kwot. Wskazał, że strona w terminie 1 miesiąca czasu nie wystąpiła z żądaniem, dlatego spóźniony wniosek podlegał oddaleniu.

W odwołaniu od powyższej decyzji U. B. oraz N. K. domagały się jej uchylenia. Powoływały się na nieznajomość przepisów prawa oraz wynikających z nich terminów. Oceniły decyzję jako krzywdzącą.

Izba Skarbowa w B. decyzją (...) z dnia 31 maja 1995 r. z powołaniem na przepis art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Nie stwierdzono, by naruszała ona prawo. Dokonano wykładni przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o opłacie skarbowej wskazując sytuacje, w których z urzędu następuje zwrot opłaty skarbowej od umowy cywilnoprawnej i konstatując, że przepis ten nie ma zastosowania do czynności cywilnoprawnej odwołujących się. Zwrot na ich rzecz opłaty skarbowej, jak wskazano, mógł nastąpić jedynie na wniosek strony zgodnie z wymogami art. 175 par. 1 Kpa złożony w terminie 1 miesiąca czasu od pobrania przez płatnika /notariusza/ opłaty. Termin ten nie został zachowany, dlatego odmowa zwrotu opłaty skarbowej zdaniem organu odwoławczego pozostaje w zgodności z prawem.

Skargę od powyższej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyły wnioskodawczynie. Zarzuciły:

- naruszenie art. 175 par. 1 Kpa poprzez uznanie, iż skarżące nie zachowały 1-miesięcznego terminu w sytuacji, gdy nie były poinformowane o tym terminie

- naruszenie art. 7 Kpa poprzez nie poczynienie wystarczających kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli. Oceniły decyzję jako krzywdzącą w sytuacji gdy pobrano w ich ocenie dwie opłaty skarbowe, a organ podatkowy odmawia zwrotu "nadpłaty". Zarzuciły nie przywrócenie terminu do złożenia wniosku, co ich zdaniem organy administracyjne powinny poczynić z urzędu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B., wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej wykazując oparcie decyzji na przepisach prawa. Co do zarzutu nie przywrócenia terminu zakreślonego w art. 175 par. 1 Kpa podniósł brak wniosku w tym przedmiocie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako bezzasadna nie mogła być uwzględniona.

Wskazany przez skarżące we wniosku o zwrot opłaty skarbowej przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ w sprawie niniejszej nie ma zastosowania. Przepis ten wskazuje w pkt 1-4 jedynie jakie podania, załączniki, czynności urzędowe, zaświadczenia, zezwolenie, pełnomocnictwa itp. nie podlegają opłacie skarbowej, a w pkt 5 określa podlegające opłacie czynności cywilnoprawne.

Bezspornie skarżące były stroną czynności cywilnoprawnej - umowy sprzedaży, która to czynność z mocy art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" cyt. ustawy podlegała opłacie skarbowej. Opłata ta została pobrana przez podatnika - tj. notariusza, który sporządził akt notarialny. Z aktu notarialnego rep. A 610/94 wynika fakt pobrania opłaty skarbowej w kwocie 932,5 zł. Skarżące nie przedłożyły wcześniejszego aktu notarialnego z 1992 r.

Trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, iż sytuacji kwestionowania obliczenia podatku przez płatnika skarżące miały możność wystąpienia w terminie 1 miesiąca czasu od pobrania podatku wystąpić do organu podatkowego z żądaniem sprostowania obliczenia podatku i zwrotu niesłusznie pobranej kwoty /art. 175 par. 1 Kpa/. Poza sporem pozostaje fakt nie skorzystania z tej możliwości w wyżej wskazanym terminie ustawowym, jako, że naliczono i pobrano opłatę skarbową w dniu 22 grudnia 1994 r., a N. K. I U. B. wniosek o zwrot "nadpłaty" złożyły dnia 7 marca 1995 roku. Niezrozumiały wydaje się zarzut nie przywrócenia przez organy administracyjne terminu do wystąpienia z żądaniem w sytuacji braku takiego wniosku strony. Organ administracyjny nie ma ustawowego upoważnienia do przywrócenia terminu z urzędu.

Także fakt nieznajomości prawa przez stronę nie mógł rodzić żądanego w skardze skutku przywrócenia z urzędu terminu do wystąpienia z żądaniem zwrotu nadpłaty.

W tym miejscu można przytoczyć tezę z wyroku NSA z dnia 22 października 1987 r. SA/Kr 893/87 - ONSA 1987 Nr 2 poz. 72: "1/ gdy odliczanie i pobranie podatku następuje za pośrednictwem płatnika, a podatnik kwestionuje obliczenie podatku lub obowiązek podatkowy, zwrot nadpłaconego lub nienależnie pobranego podatku może nastąpić na podstawie art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ tylko na mocy wcześniej wydanej na podstawie art. 175 Kpa decyzji o przedmiocie obliczenia tego podatku, bądź braku obowiązku podatkowego

2/ na podstawie art. 29 powyższej ustawy organ podatkowy nie może weryfikować ustaleń płatnika co do istnienia obowiązku podatkowego po stronie podatnika, jak też prawidłowości obliczenia podatku pobranego od podatnika przez płatnika."

Żądanie zwrotu opłaty skarbowej w sytuacji nie spełnienia przez skarżące wymogów art. 175 par. 1 Kpa nie mogło być uwzględnione.

Dodać należy, iż słusznie wykazano w zaskarżonej decyzji brak spełnienia wymogów art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "a-c" ustawy o opłacie skarbowej traktującego o zwrocie opłaty skarbowej. Przepis ten przewiduje zwrot opłaty skarbowej między innymi przy umowie sprzedaży jeżeli: a/ czynność cywilnoprawna jest nieważna lub prawomocnym orzeczeniem sądu została stwierdzona jej nieważność albo zostały uchylone skutki prawne oświadczenia woli /nieważność względna/, b/ nie spełnił się warunek zawieszający od którego uzależniono wykonanie czynności cywilnoprawnej, c/ umowa spółki, w wyniku ostatecznej decyzji odmawiającej spółce wydania koncesji na podjęcie działalności gospodarczej została rozwiązana.

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.

Z wyżej przytoczonych względów skarga jako bezzasadna podlegała na podstawie art. 207 par. 5 Kpa w zw. z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/, oddaleniu.