Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 338/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 612  Sprawy geodezji i kartografii
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie NSA Irena Krzemieniewska, p. o sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant sekretarz sądowy Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2004 r. na rozprawie przy udziale sprawy ze skargi S.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] Starosta [...] na podstawie art. 22 ust.1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne/Dz.U. nr 100 z 2000r. poz.1086 z późn. zm./ oraz art.104 kpa odmówił ujawnienia S.S. jako właściciela działek nr 376, 377 i 378 w rejestrze ewidencji gruntów obrębu [...] gmina Ł.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż S.S. wystąpił z wnioskiem o ujawnienie go w rejestrze ewidencji gruntów jako właściciela działek nr 376, 377 i 378 położonych we wsi P. Z postanowienia Sądu Powiatowego w Łowiczu z dnia 8 września 1961r. w sprawie Ns 204/61 wynika, iż S.S. jest właścicielem nieruchomości położonej we wsi P. o powierzchni 5,4502 ha. W zasobie Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej brak jest dokumentacji wykonanej w 1961r. do celów spadkowych przez geodetę Z.L., która jest mapą powołaną we wniosku. Porównanie mapy z 1961r. i mapy ewidencyjnej nie jest miarodajnym dowodem co do przebiegu granicy nieruchomości. Od założenia w 1964r. ewidencji gruntów obrębu [...] pod pozycją 68 ujawniona jest nieruchomość o powierzchni 5,01 ha oznaczona jako działki 1,67,71,211,215,763,936 i 1033. W wyniku odnowienia ewidencji gruntów dokonanej w 1984r. zmieniła się powierzchnia nieruchomości na skutek przyłączenia do niej powierzchni rowów na 5,04 ha oraz numeracja działek na numery: 1,55,97,172 i 307. S.S. jest ujawniony w rejestrze gruntów jako właściciel nieruchomości. Od założenia ewidencji gruntów działki o numerach 376,377 i 378 figurowały jako jedna droga o numerze 1041 zaś Skarb Państwa był wpisany jako władający tymi działkami. Z dniem 1 stycznia 1999r. nieruchomości pozostające we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności a zajęte na drogi publiczne stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę Ł. własności działek nr 376,377 i 378 stanowiących drogi gminne. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji.

Odwołanie od wymienionej decyzji złożył S.S. podnosząc, iż nie chodziło mu o ujawnienie jego nazwiska w ewidencji gruntów lecz o sprostowanie błędu w tej ewidencji polegającym na błędnym określeniu powierzchni i niekompletnym oznaczeniu działek. Błąd ten powstał w momencie zakładania ewidencji gruntów. Postanowienie Sądu Powiatowego w Łowiczu w sprawie Ns 204/61 zostało wydane w dniu 8 września 1961r. a więc jeszcze przed założeniem ewidencji gruntów. Mapa geodety Z.L. znajduje się najprawdopodobniej w aktach sądowych i istniała możliwość dotarcia do niej. Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] z uwagi na ujawnienie nowych dowodów lecz postępowanie w tej sprawie nie zostało jeszcze zakończone. W konkluzji odwołujący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Decyzją nr [...] z dnia [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. na podstawie art.138 § 1 pkt.1 kpa w związku z art.7b ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne/Dz.U. nr 100 z 2000r. poz.1086 z późn. zm./ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu administracji I instancji.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z przepisami § 46 oraz § 47, rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa, z dnia 29 marca 2001, w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), aktualizacji operatów ewidencji gruntów i budynków dokonuje starosta, bezzwłocznie po uzyskaniu odpowiednich dokumentów określających zmiany danych podlegających zaewidencjonowaniu. Podstawą prawną do wprowadzenia zmian w ewidencji stanowią prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne i ostateczne decyzje administracyjne. Osoby zgłaszające zmiany w ewidencji gruntów i budynków, są obowiązane przedstawić organowi stosowne dokumenty geodezyjne i kartograficzne. Ewidencja gruntów i budynków polega jedynie na rejestracji informacji o gruntach, budynkach i lokalach oraz osobach właścicieli bądź władających tymi nieruchomościami, nie służy zaś kształtowaniu stanów prawnych czy faktycznych tych nieruchomości. Decyzja w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów, nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułów własności.

Obecnie, w rejestrze ewidencji gruntów i budynków, dla obrębu [...], jako właściciel działek o numerach 376, 377, 378 ujawniona jest Gmina Ł. Podstawę prawną do dokonania takiego wpisu stanowiła decyzja Wojewody [...] z dnia [...], która stwierdza o nabyciu własności wymienionych działek przez Gminę Ł. z dniem 1 stycznia 1999 r. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 11 kwietnia 2001 r. Przy wydawaniu tej decyzji nie został jednakże uwzględniony fakt istnienia Zbioru Dokumentów nr [...] stwierdzający, iż własność spornych działek, na mocy postanowienia Sądu Powiatowego w Łowiczu z dnia 8 września 1961 r. w sprawie Ns. 204/61, przysługuje S.S. Na wniosek S.S. wznowione zostało postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia własności spornych działek przez Gminę Ł. lecz do chwili obecnej decyzja z dnia [...] nie została uchylona. W przypadku wydania nowej decyzji, uchylającej bądź zmieniającej decyzję przyznająca własność działek gminie, do rejestru ewidencji gruntów i budynków, zostanie wprowadzona zmiana, stosownie do rozstrzygnięcia zawartego w nowej decyzji. Organ administracji jest obowiązany uwzględniać stan prawny wykazany w prawomocnym dokumencie sporządzonym najpóźniej a dokumentem takim jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...]. Decyzja ta jest wiążąca dla organu prowadzącego ewidencje gruntów. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organu administracji I instancji.

Na wymienioną decyzje skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył SS.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż nie chodziło mu o ujawnienie jego nazwiska w ewidencji gruntów lecz o sprostowanie błędu w tej ewidencji polegającego na błędnym określeniu powierzchni i niekompletnym oznaczeniu działek. Błąd ten powstał w momencie zakładania ewidencji gruntów. Postanowienie Sądu Powiatowego w Łowiczu w sprawie Ns 204/61 zostało wydane w dniu 8 września 1961r. a więc jeszcze przed założeniem ewidencji gruntów. Skoro błąd powstał w chwili zakładania ewidencji gruntów to winien zostać sprostowany. Zmiany w ewidencji gruntów mogą następować w razie zmiany stanu prawnego jaka nastąpiła po założeniu ewidencji lecz sytuacja taka nie miała miejsca w tej sprawie. Stan prawny nieruchomości skarżącego został bowiem uregulowany postanowieniem z dnia [...]. Skarżący przedstawił dokument z którego wynika, iż jest on właścicielem gruntu o powierzchni 5,4502 ha a nie jak podano w ewidencji 5,04 ha. W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu administracji I instancji.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga S.S. nie jest zasadna.

Należy zaznaczyć, iż z dniem 1 stycznia 2004r., na podstawie art.1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1271/ weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/.

Zgodnie z treścią art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga S.S. została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004r. i do tego dnia postępowanie nie zostało zakończone. Skarga ta winna więc zostać rozpoznana na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaś sądem właściwym do jej rozpatrzenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Postawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne/Dz.U. nr 100 z 2000r. poz.1086 z późn. zm./ oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków/Dz.U. nr 38 poz.454/.

Zgodnie treścią art.20 ust.1 pkt.1 i ust.2 pkt.1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, rodzaju użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów. W ewidencji gruntów wykazuje się także właściciela.

W myśl zaś art.22 ust.2 wymienionej ustawy na żądanie starosty osoby, o których mowa w art.20 ust.2 pkt.1 i art.51 zgłaszające zmiany są obowiązane dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Zgodnie z treścią § 46 ust.1 i ust.2 pkt.1 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001r. dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek zaś w ewidencji wprowadza się zmiany wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych i aktów normatywnych.

W myśl zaś § 47 ust.3 wymienionego rozporządzenia w przypadku gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów starosta przeprowadza w sprawie tej aktualizacji postępowanie administracyjne lub stosuje art.22 ust.3 ustawy z dnia 17 maja 1989r.

Należy zaznaczyć, iż ewidencja gruntów jest tylko zbiorem informacji będącej odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości. Zawiera ona dane wynikające z tytułu własności lecz nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości. Potwierdza ona jedynie stan prawny zaistniały wcześniej. Ewidencja gruntów pełni wyłącznie funkcje informacyjne – techniczne. Nie rozstrzyga natomiast sporów o prawa do gruntów ani nie nadaje tych praw. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. Decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lutego 1993r. w sprawie II S.A. 1155/92 /ONSA nr 2 z 1994r. poz.61/, z dnia 20 sierpnia 1998r. w sprawie II S.A. 766/98 /Lex nr 41298/, z dnia 27 października 1998r. w sprawie II S.A. 1094/98 /Lex nr 41305/ i z dnia 20 listopada 1998r. w sprawie II S.A. 914/98 /Lex nr 41816/.

Jak wynika z akt administracyjnych S.S. wnosił o sprostowanie oczywistego błędu w ewidencji gruntów polegającego na wpisaniu powierzchni jego nieruchomości "5,04 ha" zamiast "5,4502 ha" i pominięciu działek nr 376, 377 i 378 będących jego własnością. Skarżącemu chodzi zatem o dokonanie wpisu w ewidencji, że jest on właścicielem działek nr 376, 377 i 378 oraz powiększenie powierzchni jego nieruchomości do "5,4502 ha". Podkreślić należy, iż sprostowanie błędów i omyłek w ewidencji może się odbyć jedynie w trybie art.113 § 1 kpa i może dotyczyć tylko wad nieistotnych a więc zmian nie dotyczących meritum sprawy. Zmiana granic i powierzchni działki oraz określenie jego nowego właściciela nie dotyczy spraw nieistotnych i pod żadnym pozorem nie może być dokonana w trybie art.113 § 1 kpa. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 1999r. w sprawie II S.A. 566/99/Lex nr 46217/. Mimo zatem, iż skarżący określił swoje żądanie jako "wniosek o sprostowanie błędów w ewidencji gruntów" to faktycznie jest to żądanie dokonania zmian w ewidencji. Organy administracji słusznie potraktowały żądanie S.S. jako żądanie dokonania zmian w ewidencji a nie jako wniosek o sprostowanie błędów. Wady, których usunięcia żąda skarżący są bowiem wadami istotnymi i nie mogą zostać dokonane w trybie sprostowania błędów w ewidencji.

Dokonanie zmian w ewidencji gruntów jest możliwe jedynie na podstawie dokumentów wymienionych w § 46 ust.2 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001r. w tym m.in. prawomocnych orzeczeń sądowych i ostatecznych decyzji administracyjnych. S.S. przedstawił takie dokumenty a mianowicie złożył on postanowienia Sądu Powiatowego w Łowiczu z dnia 8 września 1961r. i z dnia 23 czerwca 1964r. Analiza postanowienia z 8 września 1961r. wskazuje, iż skarżący stał się właścicielem nieruchomości we wsi P. o powierzchni 5,4502 ha oznaczonej na planie sporządzonym przez geodetę Z.L. Obecnie trudno wyjaśnić dlaczego przy zakładaniu ewidencji gruntów w 1964r. wpisano powierzchnię nieruchomości S.S. inną niż ta, która wynika z postanowienia z 8 września 1961r. mimo, że istniał zbiór dokumentów dla tej nieruchomości. Faktem jest natomiast, iż sytuacja taka miała miejsce. W chwili obecnej brak jest mapy sporządzonej przez Z.L. w sprawie Ns 204/61. Mapy tej nie posiada organ administracji ani też nie złożył jej skarżący. Nie można zatem ustalić jak przebiegały granice nieruchomości, której własność przyznano skarżącemu postanowieniem z 8 września 1961r.

W sytuacji gdyby mapa sporządzona przez Z.L. została odnaleziona i okazałoby się, że własność działek nr 376, 377 i 378 w 1961r. przyznano skarżącemu to i tak brak by było podstaw do dokonania zmian w ewidencji gruntów. W obrocie prawnym pozostaje bowiem decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stwierdzająca, iż działki nr 376, 377 i 378 z dniem 1 stycznia 1999r. stały się własnością Gminy Ł. Należy zaznaczyć iż, w ewidencji gruntów dokonywane są zmiany stanu prawnego nieruchomości wykazane w dokumencie sporządzonym najpóźniej. Ewidencja jest bowiem odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego nieruchomości a nie stanu prawnego obowiązującego kilkadziesiąt lat wcześniej. Obecnie w ewidencji gruntów figuruje zapis, iż właścicielami działek nr 376, 377 i 378 jest Gmina Ł. Zapisu tego dokonano na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...]. Decyzja ta do chwili obecnej nie została zmieniona bądź uchylona. Ewidencja gruntów odzwierciedla zatem aktualny stan prawny spornych działek.

Wydanie przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] co do działek nr 376, 377 i 378 wyniknęło z tego, iż nie uwzględniono Zbioru Dokumentów nr [...]. W związku z czym w dniu 14 października 2002r. postępowanie zakończone tą decyzją zostało wznowione. Do chwili obecnej postępowanie wznowieniowe nie zostało zakończone. W obrocie prawnym pozostaje nadal ostateczna decyzja z dnia [...] w oparciu o którą dokonano zapisu w ewidencji gruntów. Do chwili uchylenia tej decyzji ma ona moc obowiązującą i jej rozstrzygnięcia są wiążące dla organu prowadzącego ewidencję gruntów.

Mimo, że skarżący przedstawił prawomocne postanowienie Sądu Powiatowego w Łowiczu z dnia 8 września 1961r. to uwzględnienie jego żądania dokonania zmian w ewidencji gruntów nie mogło nastąpić z dwóch powodów. Po pierwsze brak jest mapy geodety Z.L. i nie wiadomo jak przebiegały granice nieruchomości, której własność przyznano skarżącemu postanowieniem z 8 września 1961r. Nie wiadomo zatem czy nieruchomość przyznana S.S. obejmuje działki nr 376, 377 i 378. Po drugie w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] z której wynika, że właścicielem spornych działek jest Gmina Ł. Ewidencja gruntów odzwierciedla aktualny stan prawny nieruchomości a stan ten wynika z decyzji z dnia [...], która do chwili obecnej nie została uchylona bądź zmieniona. Organy administracji obu instancji słusznie zatem odmówiły dokonania zmian w ewidencji gruntów wnioskowanych przez skarżącego.

Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Sąd oddalił skargę S.S.