Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1326/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Fronc Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi Towarzystwa [....] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 15 października 2021 r., znak: [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza na rzecz Towarzystwa [....] od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Oświęcim decyzją z dnia 30 lipca 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 82, art. 84, art. 85 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w związku art. 104 i art. 107 K.p.a., a także § 3 ust. 2 pkt 2 w związku z §3 ust. 1 pkt 40 lit. a tiret drugie i siedem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko po rozpatrzeniu wniosku z dnia 16 grudnia 2019 r., inwestora: Firma A w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "Eksploatacja kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego Dwory-Libet III", planowanego w O., na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...] [...] obręb Monowice, gmina Miasto Oświęcim, po uzyskaniu opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie, Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oświęcimiu:

w pkt 1/ stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia pn.: "Eksploatacja kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego Dwory-Libet III", planowanego w Oświęcimiu, na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...] [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...] obręb Monowice, gmina Miasto Oświęcim.

w pkt 2/ określił następujące warunki i wymagania realizacji przedsięwzięcia:

2.1 rozpoczęcie eksploatacji kopaliny oraz prowadzenie odwodnienia złoża kruszywa naturalnego Dwory-Libet III, najwcześniej należy rozpocząć po zakończeniu eksploatacji i odwadniania złoża "Dwory-Libet II", w chwili ustabilizowania się lustra wody poziomu czwartorzędowego (3-4 miesiące po zakończeniu eksploatacji).

2.2 Eksploatację złoża należy podzielić na dwa pola tj. pole A i B , które będą podzielone groblą szerokości około 5 m w celu zmniejszenia odwodnienia złoża. W celu ograniczenia oddziaływań, eksploatację należy prowadzić etapowo w wydzielonych polach.

2.3 Odwodnienie wyrobiska należy prowadzić etapami przy zachowaniu rzędnej maksymalnego odwodnienia tj. 219,5m n.p.m.

2.4 Należy utrzymać filar bezpieczeństwa pomiędzy korytem rzeki Wisły, a projektowanym wyrobiskiem górniczym - minimum 50 m. Pas ten winien być wyłączony z lokalizowania wyrobisk oraz lokalizowania nadkładów, humusu, czy urobku.

2.5 Tymczasowe zwałowisko warstw nadkładu należy zlokalizować na części zrekultywowanego złoża "Dwory-Libet", poza terenem obejmującym 50 m filar bezpieczeństwa pomiędzy rzeką Wisłą a obszarem wydobycia.

2.6 Nie należy składować nadkładu na zwałach stałych.

2.7 W celu zminimalizowania ewentualnych przemieszczeń nadkładu spowodowanych falą powodziową należy formować nasypy do wysokości około 3,0 - 5,0 m pod kątem naturalnego stoku o nachyleniu do około 40°.

2.8 Należy opracować plan ochrony przeciwpowodziowej na czas trwania robót oraz użytkowania terenu, określający zależność pomiędzy czasem rozpoczęcia ewakuacji samochodów, koparek, spycharek, ładowarek i zabezpieczenia innych urządzeń, a wystąpieniem określonych stanów na rzece Wiśle uwzględniający prognozy hydrologiczne Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowego Instytutu Badawczego Oddział w Krakowie.

2.9 W sytuacji wystąpienia stanów ostrzegawczych na rzece Wiśle należy przemieścić sprzęt i urządzenia, które mogłyby stanowić potencjalne ognisko zanieczyszczenia wód poza obszar zagrożony zalaniem i zabezpieczyć pozostałe urządzenia

2.10 Eksploatacja złoża może być prowadzona wyłącznie poza okresem występowania stanów ostrzegawczych na rzece Wiśle.

2.11 Do eksploatacji złoża należy używać wyłącznie sprawnego sprzętu mechanicznego, podlegającego bieżącej kontroli oraz utrzymywanego w dobrym stanie technicznym. Sprzęt winien być odpowiednio zabezpieczony przed wyciekiem płynów technologicznych oraz pyleniem przewożonych materiałów i urobku.

2.12 Naprawy, czyszczenie oraz konserwacje sprzętu należy prowadzić poza terenem inwestycji.

2.13 Tankowanie pojazdów należy prowadzić na wydzielonym, szczelnym i utwardzonym podłożu, zlokalizowanym poza terenem inwestycji. Tankowanie należy prowadzić w sposób wykluczający możliwość zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego substancjami ropopochodnymi.

2.14 Na terenie obszaru górniczego nie mogą być przechowywane pojemniki z paliwami lub olejami.

2.15 Zakład górniczy należy wyposażyć w sorbenty służące do likwidacji i minimalizacji skutków ewentualnych wycieków substancji niebezpiecznych, w tym substancji ropopochodnych, w ilości wystarczającej do neutralizacji ewentualnego wycieku.

2.16 W przypadku awarii, w skutek której grunt lub woda zostaną zanieczyszczone substancjami ropopochodnymi, należy je niezwłocznie zneutralizować i zebrać z powierzchni wody lub gruntu i przekazać specjalistycznej firmie posiadającej stosowne zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania odpadami niebezpiecznymi.

2.17 Miejsca postoju maszyn i urządzeń budowlanych należy zorganizować w sposób zabezpieczający przed zanieczyszczeniem środowiska gruntowo-wodnego.

2.18 Ścieki socjalno-bytowe należy odprowadzać do szczelnego zbiornika na nieczystości, opróżnianego okresowo przez uprawnione podmioty i wywożone do oczyszczalni ścieków. Zbiornik należy usytuować poza obszarem eksploatacji.

2.19 Odpady powstające w trakcie realizacji przedsięwzięcia należy gromadzić w sposób selektywny, w wyznaczonych do tego celu miejscach, w sposób zabezpieczający środowisko gruntowo - wodne przed zanieczyszczeniem. Odpady te należy sukcesywnie przekazywać podmiotom posiadającym wymagane prawem zezwolenia w zakresie gospodarowania odpadami.

2.20 Po zakończeniu eksploatacji teren należy zrekultywować w kierunku rolno-wodnym, tzn. z pozostawieniem przynajmniej części zawodnionych zbiorników poeksploatacyjnych wzbogacających lokalny potencjał siedliskowy (użytkowanie nieinwazyjne sprzyjające utrzymaniu i wzbogaceniu lokalnego środowiska przyrodniczego, umożliwiające swobodną migracje po terenie). Dopuszcza się również częściowo zalesienie terenu poeksploatacyjnego. Do rekultywacji należy użyć odpowiednio zagęszczonego gruntu. Przy rekultywacji należy wykorzystać ziemię z nakładu złoża wraz z warstwą urodzajną. Dopuszcza się zastosowanie zaproponowanego przez Inwestora materiału w postaci zleżałej skały płonnej posiadającej odpowiednie aprobaty techniczne. Zastosowany materiał nie może powodować negatywnego oddziaływania na środowisko wodno-gruntowe. Wierzchnią warstwę należy ohumusować minimalną warstwą 50 cm oraz zastosować obsiew mieszanką traw.

2.21 Prace związane z udostępnianiem złoża, jego eksploatacją i rekultywacją należy prowadzić ze szczególną ostrożnością, aby wykluczyć możliwość zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego np. z powodu wycieków paliwa i oleju z maszyn, poprzez używanie wyłącznie sprawnych maszyn oraz zaopatrzenie terenu przedsięwzięcia odpowiednią ilość sorbentów na wypadek ewentualnych wycieków substancji ropopochodnych.

2.22 Prace związane z udostępnieniem złoża i jego eksploatacją należy prowadzić wyłącznie w porze dziennej, w godzinach 6.00 - 22.00.

2.23 Przed przystąpieniem do wydobycia kopaliny należy zdjąć i zabezpieczyć na oddzielnym zwałowisku górną warstwę gleby (humus), która zostanie następnie wykorzystana przy rekultywacji terenu np. formowaniu linii brzegowej, wysp itp.

2.24 Wskazuje się na potrzebę maksymalnej ochrony drzew i krzewów rosnących na terenie planowanego przedsięwzięcia i w jego pobliżu. Ewentualną wycinkę drzew lub krzewów należy wykonać poza okresem lęgowym ptaków tj. poza okresem od l marca do 15 września.

2.25 Ze względu na obecność na terenie inwestycji starych drzew (głównie ogłowionych wierzb), w przypadku prowadzenia ich wycinki, należy ją prowadzić pod nadzorem entomologa mającego doświadczenie w monitoringu próchnojadów - w celu inwentaryzacji dziupli oraz ewentualnego potwierdzenia lub wykluczenia obecności chronionych owadów (głównie pachnicy dębowej). Drzewa, w których istnieje potencjalna możliwość występowania tych gatunków należy wytypować wcześniej i dla terminu i sposobu wycinki oraz postępowania z wyciętymi kłodami i próchnowiskami należy stosować odpowiednie wytyczne metodyczne (m.in. zawarte w podręczniku ochrony pachnicy dębowej -A. Oleksa (ed) 2012, Ochrona pachnicy w Polsce. Propozycja programu działań. Fundacja EkoRozwoju, Wrocław. Pp.139).

2.26 Bezpośrednio przed rozpoczęciem prac zmierzających do zdjęcia nadkładu należy dokonać oglądu terenu pod kątem występowania płazów. Wszystkie osobniki należy wyłapać i przenieść w inne dogodne siedliska odległe o minimum 2 km. W trakcie eksploatacji każdego roku na wiosnę w miejscach gdzie pojawiają się zbiorniki wodne należy odławiać płazy i złożony skrzek i również przenieść do miejsc dogodnych dla bytowania i rozwoju płazów. Jeżeli w trakcie prac związanych z przygotowaniem złoża i eksploatacją stwierdzone zostaną masowe migracje płazów związane z okresem rozrodczym oraz dyspersją młodych osobników teren przedsięwzięcia należy zabezpieczyć poprzez ustawienie specjalnych ogrodzeń. Z odłowionymi płazami postępować j.w. W razie konieczności należy wystąpić do odpowiednich organów ochrony przyrody z wnioskiem o zgodę na przeniesienie płazów z terenu budowy lub zniszczenie ich siedlisk.

2.27 Do nasadzeń wokół zbiorników poeksploatacyjnych należy stosować gatunki drzew i krzewów występujące lokalnie, nawiązujące składem gatunkowym do zadrzewień występujących naturalnie w dolinie rzeki Wisły. Nasadzenia powinny być prowadzone w taki sposób, aby zapewniały funkcje ochronne, krajobrazowe i biocenotyczne. Przy kształtowaniu terenów zielonych zakazuje się wprowadzania nasadzeń roślin inwazyjnych. Nasadzenia należy prowadzić w ilości drzew nie owocowych przeznaczonych do wycinki.

2.28 Na zbiornikach wodnych pozostawionych w ramach rekultywacji należy stosować naturalne i łagodne zejścia do wody umożliwiające korzystanie z tych zbiorników przez zwierzęta, w szczególności płazy oraz wprowadzać strefy trzcinowisk i płycizn.

2.29 Wszelkie planowane działania inwestycyjne, mające bezpośredni wpływ na zadania przyjęte w Planie Zarządzania Ryzykiem Powodziowym powinny być realizowane w sposób umożliwiający zachowanie przyjętego w PZRP poziomu redukcji zagrożenia powodziowego.

2.30 Istniejąca na terenie wskazanych działek inwestycyjnych zabudowa mieszkaniowa, za zgodą jej właścicieli, zostanie zlikwidowana przed przystąpieniem do realizacji przedsięwzięcia.

2.31 Na etapie wstępnych prac, przed uruchomieniem eksploatacji oraz podczas prac rekultywacyjnych należy zapewnić nadzór przyrodniczy. Nadzór powinien obejmować kontrolę wypełniania/przestrzegania wskazanych warunków realizacji przedsięwzięcia oraz powinien ewentualnie wskazać dodatkowe działania minimalizujące niezbędne do wdrożenia. Członkowie nadzoru powinni być specjalistami w szerokim zakresie wiedzy przyrodniczej.

2.32 W przypadku konieczności naruszenia zakazów obowiązujących w stosunku do chronionych gatunków roślin grzybów i zwierząt wnioskodawca zobowiązany jest do uzyskania zezwolenia na czynności zakazane w stosunku do gatunków chronionych, wydawanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.

W punkcie 3 decyzji wskazano, że charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie, pismem z dnia 10 stycznia 2020 r., wezwał organ do przedłożenia oświadczenia wraz z uzasadnieniem, czy wnioskodawca jest podmiotem zależnym od tutejszej jednostki samorządu terytorialnego. Dnia 24 stycznia 2020 r. wydano żądane oświadczenie. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, opinią z dnia 21 stycznia 2020 r. stwierdził, iż planowane przedsięwzięcie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i opracowania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w pełnym zakresie. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie, pismem z dnia 24 stycznia 2020 r., przekazał sprawę wydania opinii do Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie, pismem z dnia 4 lutego 2020 r., wniósł o wezwanie inwestora do dokonania wyjaśnień dotyczących planowanej inwestycji. W związku z powyższym, organ, pismem z dnia 10 lutego 2020 r. wezwał Inwestora do przedłożenia wyjaśnień, które zażądał RDOŚ w Krakowie. Inwestor za pismem z dnia 13 marca 2020 r. przekazał do Urzędu Miasta Oświęcim żądane wyjaśnienia i uzupełnienia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, pismem z dnia 6 kwietnia 2020 r., poinformował, iż podtrzymuje stanowisko zawarte w wydanej opinii. Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie, pismem z dnia 7 kwietnia 2020 r. wezwał inwestora do dokonania uzupełnienia i wyjaśnień zawartych w Karcie informacyjnej przedsięwzięcia dotyczących przede wszystkim oddziaływań na środowisko wodno-gruntowe oraz wpływie na sytuację hydrogeologiczną terenu. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, pismem z dnia 10 czerwca 2020 r. poinformował, iż podtrzymuje stanowisko zawarte w wydanej opinii.

Po dokonanej analizie uzupełnienia, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, pismem z dnia 7 lipca 2020 r., wniósł o wezwanie inwestora do dokonania dalszych uzupełnień i wyjaśnień dotyczących inwentaryzacji dendrologicznej, występowania siedlisk wodnych i rozkładu izofon. Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie, opinią z dnia 14 lipca 2020 r., wyraził pogląd, iż przedsięwzięcie nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Jednocześnie wskazał szereg warunków, które zostały zawarte w rozstrzygnięciu niniejszej decyzji. Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie, pismem z dnia 25 sierpnia 2020 r., poinformował, że wydana wcześniej opinią pozostanie bez zmian. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, pismem z tego samego dnia, poinformował, iż podtrzymuje stanowisko zawarte we wcześniej wydanej opinii. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, opinią z dnia 28 sierpnia 2020 r., stwierdził, iż przedmiotowe przedsięwzięcie nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Jednocześnie wskazał warunki konieczne do umieszczenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wskazano, że część z tych warunków pokrywa się z warunkami określonymi przez Dyrektora Zarządu Zlewni, w związku z powyższym zostały one ujednolicone w rozstrzygnięciu niniejszej decyzji. Wszystkie ze wskazanych przez powyższe organy warunków zostały umieszczone w decyzji.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wydając decyzję wziął pod uwagę i uwzględnił w całości ustalenia przedstawione w Karcie informacyjnej przedsięwzięcia stwierdzające, że negatywne oddziaływanie wynikające z jego budowy, eksploatacji i likwidacji nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko. Ustalając szereg warunków koniecznych do spełnienia podczas realizacji przedsięwzięcia zminimalizowano możliwości powstawania negatywnych oddziaływań, zwłaszcza na środowisko gruntowo-wodne i sytuację hydrogeologiczną terenu znajdującego się w obszarze oddziaływania. W decyzji zostały w całości uwzględnione stanowiska Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie oraz Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie. Nie przychylono się natomiast do stanowiska Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, gdyż podczas trwania postępowania administracyjnego, Inwestor dokonał szeregu wyjaśnień i uzupełnień Karty informacyjnej przedsięwzięcia, które zdaniem tutejszego organu, przy zachowaniu warunków niniejszej decyzji, są wystarczające do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach bez konieczności sporządzania raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Organ sanitarny nie przedstawił innych kwestii, które mogłyby być podstawą do nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia.

Dalej organ wskazał, że teren realizacji inwestycji, w granicach złoża, objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla całego obszaru miasta Oświęcim w granicach administracyjnych, z wyłączeniem obszaru w rejonie ulic Zatorskiej, Zaborskiej, Batorego i Królowej Jadwigi, a także obszarów, dla których znajdują się w opracowaniu oraz obowiązują miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą Nr X/138/ll Rady Miasta Oświęcim z dnia 29 czerwca 2011 r., zmienionym uchwałą Nr XXI/406/12 Rady Miasta Oświęcim z dnia 30 maja 2012 r., ujednoliconym uchwałą Nr XXXIV/644/13 Rady Miasta Oświęcim z dnia 27 marca 2013 r., zmienionym uchwałą Nr Vl/115/19 Rady Miasta Oświęcim z dnia 27 marca 2019 r., ujednoliconym uchwałą Nr XIII/233/19 Rady Miasta Oświęcim z dnia 30 października 2019 r. i znajduje się w jednostce strukturalnej 3C 1PE - tereny powierzchniowej eksploatacji surowców. Inwestycja jest zgodna z przeznaczeniem terenu.

Następnie przeanalizowano przedsięwzięcie pod względem kryteriów wymienionych w art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosło Towarzystwo [....] z siedzibą w O. podnosząc, że w opinii Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie i w samej decyzji Inwestycja koliduje z budową wału przeciwpowodziowego realizowanego w ramach zadania pn.: "Zabezpieczenie przeciwpowodziowe miejscowości Dwory II, gmina Oświęcim". Ponadto, przewidziane w ramach przedsięwzięcia zasypywanie wyrobiska odpadami będzie miało negatywny wpływ na środowisko.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 15 października 2021 r. znak: [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowa inwestycja pn. "Eksploatacja kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego Dwory-Libet III", planowanego w Oświęcimiu, na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...] [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb M., gmina Miasto Oświęcim mieści się w pojęciu wymienionym w § 3 ust. 1 pkt 40 litera a tiret drugi i siódmy Przedsięwzięcie to należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko. Ze względu na to, że planowane przedsięwzięcie jest przedsięwzięciem, dla którego sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko nie jest obowiązkowe, wskazano, że zdaniem Kolegium ocena z punktu widzenia kryteriów o których mowa w art. 63 ustawy z dnia 3.10.2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko powinna doprowadzić do pozytywnego lub negatywnego rozstrzygnięcia wynikającego z badania wstępnego tzn. czy ocena odziaływania na środowisko jest lub nie jest wymagana. Oznacza to w praktyce, że jeżeli na pytania o możliwość wywierania znacznego wpływu zostanie podana odpowiedź "TAK", OOŚ może być wymagana i z reguły im większa jest liczba odpowiedzi "TAK" i im większe jest znaczenie zidentyfikowanych skutków, tym bardziej prawdopodobne jest, że OOŚ jest wymagana. Decyzja Prezydenta Miasta Oświęcimia z dnia 30 lipca 2021 r. na stronach 5 i 6 zawiera opis i analizę w zakresie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W szczególności uzyskano opinię Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 28 sierpnia 2020 r., iż przedmiotowe przedsięwzięcie nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Jednocześnie wskazano warunki konieczne do umieszczenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Podobne stanowisko zajął Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie, który opinią z dnia 14 lipca 2020 roku uznał, iż planowane przedsięwzięcie nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Jedynie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, opinią z dnia 21 stycznia 2020 r. stwierdził, iż planowane przedsięwzięcie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i opracowania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w pełnym zakresie. Tak więc zarzuty podniesione w treści odwołania nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji której ono dotyczy, w szczególności zarzut związany z treściami w publikacjach prasowych. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, a postępowanie przeprowadzono z zachowaniem wymaganych przepisów procedury określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, jak również wszelkich innych zasad ogólnych. Decyzja została prawidłowa uzasadniona i spełnia wymogi art. 107 § 3 K.p.a.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosło Towarzystwo [....] podnosząc, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ogóle nie odniosło się do przedstawionej w odwołaniu argumentacji i dołączonych dowodów, w szczególności do zarzutu, że inwestycja koliduje z budową wału przeciwpowodziowego realizowanego w ramach zadania pn.: "Zabezpieczenie przeciwpowodziowe msc. Dwory II, gm. Oświęcim" i niezgodnego ze stanem faktycznym stwierdzenia przez organ I instancji, że inwestycja uzyskała pozytywną opinię Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Doszło do naruszenia m.in. art. 7 K.p.a. poprzez błędną ocenę i pominięcie dowodów oraz wynikające stąd niedostatecznie wnikliwe i błędne ustalenie stanu faktycznego. W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że z mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia orzekania przez Sąd stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Na tej podstawie zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przedmiot sądowej kontroli stanowiła decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, w której stwierdzono brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W ocenie Sądu decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie Dz. U. 2021 r. poz. 2373; dalej u.o.o.ś.) przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. W nawiązaniu do tej regulacji rozporządzeniem Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1838, dalej: r.p.z.o.ś.) określono dwie grupy przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (pierwsza grupa) oraz przedsięwzięcia mogące potencjalnie oddziaływać na środowisko (druga grupa).

W okolicznościach sprawy przedsięwzięcie pn. "Eksploatacja kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego Dwory-Libet III", planowanego w O., na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...] obręb Monowice, gmina Miasto Oświęcim" (dalej: przedsięwzięcie), zakwalifikowano do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko na podstawie § 3 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a tiret drugie i siódme r.p.z.o.ś., które wskazują na przedsięwzięcie polegające na wydobywaniu ze złoża metodą odkrywkową inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 27 lit. a (wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową na powierzchni obszaru górniczego nie mniejszej niż 25 ha): bez względu na powierzchnię obszaru górniczego: na obszarach narażonych na niebezpieczeństwo powodzi w rozumieniu art. 16 pkt 33 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, a jeżeli została sporządzona mapa zagrożenia powodziowego - na obszarach, o których mowa w art. 169 ust. 2 pkt 2 i 3 tej ustawy (tiret drugie), jeżeli w odległości nie większej niż 0,5 km od miejsca planowanego wydobywania kopalin metodą odkrywkową znajduje się inny obszar górniczy ustanowiony dla wydobywania kopalin metodą odkrywkową (tiret siódme).

Z art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.o.ś. wynika, że dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko jest wymagane tylko wówczas, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. Z tego z kolei przepisu wynika, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie takie kryteria, jak: rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, usytuowanie przedsięwzięcia, rodzaj, cechy i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do kryteriów wymienionych w pkt 1 i 2 oraz w art. 62 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś. Jeżeli w oparciu o analizę ww. kryteriów organ stwierdzi potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - wydaje postanowienie stwierdzające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 63 ust. 1 u.o.o.ś.). Natomiast w sytuacji, w której organ, po uprzednim pozyskaniu stanowisk wymaganych art. 64 ust. 1 u.o.o.ś. w zw. z art. 84 ust. 1 u.o.o.ś., nie przeprowadza oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdza się brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (art. 84 ust. 1 u.o.o.ś.). W tej drugiej sytuacji w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ może również określić warunki lub wymagania, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c u.o.o.ś., lub nałożyć obowiązek wykonania działań, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b lub c u.o.o.ś. (art. 84 ust. 1a u.o.o.ś.).

Podsumowując powyższy wątek, można stwierdzić, że w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, postępowanie obejmujące ocenę oddziaływania na środowisko jest wymagane tylko wówczas, jeżeli wstępne czynności wyjaśniające potwierdzą taką konieczność. Na te czynności wstępne składa się zbadanie karty informacyjnej przedsięwzięcia przez organ pierwszej instancji pod kątem kryteriów określonych w art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. oraz zasięgnięcie opinii organów wskazanych w art. 64 ust. 1 u.o.o.ś. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie czynności te nie zostały przeprowadzone prawidłowo, a decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdzająca brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wydana została przedwcześnie; organy nie wykazały, że przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie było konieczne, czym naruszono art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.).

Karta informacyjna przedsięwzięcia, po myśli art. 62a ust. 1 u.o.o.ś., powinna zawierać podstawowe informacje o planowanym przedsięwzięciu, umożliwiające analizę kryteriów, o których mowa w art. 63 ust. 1, lub określenie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z art. 69, w szczególności dane o: 1) rodzaju, cechach, skali i usytuowaniu przedsięwzięcia, 2) powierzchni zajmowanej nieruchomości, a także obiektu budowlanego oraz dotychczasowym sposobie ich wykorzystywania i pokryciu nieruchomości szatą roślinną, 3) rodzaju technologii, 4) ewentualnych wariantach przedsięwzięcia, przy czym w przypadku drogi w transeuropejskiej sieci drogowej każdy z analizowanych wariantów drogi musi być dopuszczalny pod względem bezpieczeństwa ruchu drogowego, 5) przewidywanej ilości wykorzystywanej wody, surowców, materiałów, paliw oraz energii, 6) rozwiązaniach chroniących środowisko, 7) rodzajach i przewidywanej ilości wprowadzanych do środowiska substancji lub energii przy zastosowaniu rozwiązań chroniących środowisko, 8) możliwym transgranicznym oddziaływaniu na środowisko, 9) obszarach podlegających ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz korytarzach ekologicznych, znajdujących się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, 10) wpływie planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego w przypadku drogi w transeuropejskiej sieci drogowej, 11) przedsięwzięciach realizowanych i zrealizowanych, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem, 12) ryzyku wystąpienia poważnej awarii lub katastrofy naturalnej i budowlanej, 13) przewidywanych ilościach i rodzajach wytwarzanych odpadów oraz ich wpływie na środowisko, 14) pracach rozbiórkowych dotyczących przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko - z uwzględnieniem dostępnych wyników innych ocen wpływu na środowisko, przeprowadzonych na podstawie odrębnych przepisów. Niewątpliwie, karta informacyjna przedsięwzięcia stanowi podstawowy dokument chrakteryzujący przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Informacje w niej zawarte powinny umożliwiać ustalenie, czy konieczne jest w konkretnej sprawie przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko. Jeśli na podstawie karty informacyjnej przedsięwzięcia można stwierdzić, że planowane przedsięwzięcie nie będzie w sposób istotny oddziaływać na środowisko, to nie jest konieczne nakładanie na inwestora obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisku. Jeśli kompletna karta informacyjna nie pozwala na uzyskanie takiej pewności, konieczne staje się nałożenie obowiązku sporządzenia raportu. Jak wskazuje się w piśmiennictwie: "Organ rozstrzygając o braku konieczności oceny oddziaływania na środowisko, dokonuje niejako przesądzenia, że realizacja planowanego przedsięwzięcia nie niesie za sobą skutków w postaci znaczącego negatywnego oddziaływania na środowisko, tym samym nałożenie obowiązków wskazanych powyżej należy rozważać w kontekście wskazywania takich rozwiązań, których zastosowanie w sposób bezsprzeczny pozwala na stwierdzenie braku takich znacząco negatywnych oddziaływań. Co wymaga szczególnego pokreślenia, pewność wyeliminowania oddziaływań, które mogłyby mieć charakter znacząco negatywny nie wymaga przeprowadzenia oceny, a więc w ramach dostępnej organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wiedzy posiadanej z urzędu oraz na podstawie karty informacyjnej przedsięwzięcia i stanowisk organów współdziałających, musi być on w stanie rozstrzygnąć, że nakładane obowiązki zapewnią niewystąpienie znacząco negatywnych oddziaływań. Taka interpretacja wynika również z treści przepisów art. 4 ust. 5 dyrektywy ooś, których to dodanie spowodowało wprowadzenie zmiany w art. 84 do komentowanej ustawy (zob. również uzasadnienie do projektu ustawy, która wprowadziła komentowane zmiany)" (P. Otawski, komentarz do art. 84, w: T. Filipowicz, A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski (red.), Legalis 2020).

W kontrolowanej sprawie do wniosku przedłożona została karta informacyjna opracowana przez dr. inż. J. B.. Z karty tej wynika, że przedsięwzięcie jest częścią działalności wydobywczej prowadzonej przez inwestora tj. Firma A z siedzibą w B. . Teren działalności znajduje się w Oświęcimiu, w zakolu Wisły i składa się z trzech obszarów: terenu o powierzchni ok. 12 ha (11 8570 m2), na którym – jak podano - prowadzona jest rekultywacja terenu po wydobyciu kruszywa ze złoża, zakończonego w 2015 roku ("Dwory-Libet"); terenu o powierzchni ok. 6,8 ha (6750 m2), na którym realizowane jest wydobycie kruszywa metodą odkrywkową ("Dwory-Libet II"); terenu o powierzchni ok. 9 ha (9 2884 m2), na którym planuje się rozpoczęcie eksploatacji kruszywa metodą odkrywkową bez użycia materiałów wybuchowych, sposobem mechanicznym, częściowo pod lustrem wody, będący terenem planowanego przedsięwzięciem ("Dwory-Libet III"). Z karty wynika, że obszar przedsięwzięcia jest oddalony o około 175 m od lewobrzeżnego wału rzeki Wisły oraz 180 m od terenów zabudowy (miejscowość G. ) położonych na północ poza wałami Wisły, a nadto oddalony jest o 430 m od terenów zabudowy zagrodowej ([...]), położonych na południe od terenów eksploatacji, a 842 m od terenów wydobycia kruszywa eksploatowanego przez firma B położonych na południe. Całość terenu obejmuje ponad 25 ha, jednak tereny aktywnego wydobycia oraz planowanego wydobycia obejmują 15,8 ha. Już w tym miejscu zauważyć należy, że w aktach sprawy brakuje dowodów opisujących w koniecznym zakresie status terenów "Dwory-Libet" oraz "Dwory-Libet II", w tym wydanych dla przedsięwzięć na tym obszarze decyzji środowiskowych, dowodów potwierdzających stan rekultywacji tych terenów, a także wzmiankowanej w decyzji Prezydenta Miasta Oświęcimia decyzji Marszałka Województwa Małopolskiego z dnia 27 listopada 2019 r., znak: [...] mającej określać obszar udokumentowanego złoża "Dwory-Mańki".

Co do samej karty stwierdzić należy, że - jak wynika z akt administracyjnych -Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie oraz Dyrektor Zarządu Zlewni PGW Wody Polskie w Krakowie uznały ją za niekompletną, co skutkowało kilkukrotnym wezwaniem inwestora, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, do uzupełniania informacji, składania wyjaśnień, w tym przedłożenia obliczeń, analiz, także graficznych, wymagających przynajmniej w części specjalistycznej wiedzy, np. w zakresie dokonania oceny wpływu planowanego sztucznego obniżania zwierciadła wody na środowisko, w tym stosunki wodne i stosunki gruntowe, określenia granic leja depresji i jego wielkości, przedstawienia obliczeń propagacji hałasu, informacji w zakresie ilości drzew przeznaczonych do wycinki, struktury gatunkowej i wiekowej zadrzewień.

Zauważyć należy również, że art. 62a ust. 1 u.o.o.ś. określa zakres informacji o planowanym przedsięwzięciu wymaganych w karcie, umożliwiających analizę kryteriów, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy lub określenie zakresu raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Z art. 62a ust. 2 u.o.o.ś. wynika, że karta ma stanowić dokument, opracowanie zwarte, które podpisane jest przez jego autora lub zespół autorów.

Jak wskazano powyżej, w toku przedmiotowego postępowania inwestor przedkładał, na żądanie organu, rozmaite dokumenty i opracowania. Organ nie weryfikował jednak, czy przedkładane dokumenty stanowią uzupełnienie karty autorstwa dr. inż. Jacka Bonenberga, czy też przedstawiają wyjaśnienia samego inwestora. Niektóre materiały nie zostały w ogóle opatrzone podpisem, ani nawet informacją o autorze, co ujemnie wpływa na ich wartość dowodową. Tylko przykładowo można wskazać, że do pisma przewodniego z 13 marca 2020 r. inwestor dołączył wyjaśnienia, które jednak nie zostały podpisane (k. 110-116), podobnie jak mapa oddziaływania przedsięwzięcia na tle mpzp (k. 105). Znowu do pisma inwestora z 29 maja 2020 r. dołączono wydruki opinii takich jak: "Obliczenia hydrologiczno-hydrauliczne" mgr. inż. M. O. oraz mgr. inż. D. B., jak i "Obliczenia maksymalnych przepływów o określonym prawdopodobieństwie przewyższenia dla Wisły w przekroju zlikwidowanej stacji wodowskazowej [...] sporządzone przez mgr M. C.. Sąd zauważa, że do wskazanego pisma dołączono mapę syt.-wys. z zasięgiem oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, uwzględniającą zasięg leja depresji (k. 184), która również nie została podpisana. Tymczasem może ona stanowić istotny dowód w sprawie, jako że wrysowano na niej projektowane miejsce składowania nadkładu, które we wcześniej złożonych dokumentach nie zostało ujęte, w szczególności nie zostało opisane w karcie informacyjnej przedsięwzięcia. Miejsca tego prawdopodobnie dotyczy zawarty w decyzji warunek 2.5., zgodnie z którym tymczasowe zwałowisko warstw nadkładu należy zlokalizować w części zrekultywowanego złoża "Dwory-Libet", poza terenem obejmującym 50 m filar bezpieczeństwa pomiędzy rzeką W. a obszarem wydobycia. Sąd zauważa, że z karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że teren złoża "Dwory-Libet" podlega rekultywacji, a jednocześnie z akt sprawy nie wynika, by teren ten był objęty wnioskiem w przedmiotowej sprawie. Okoliczności tej w sprawie nie wyjaśniono. Ponadto, dokonując oceny przedłożonych wyjaśnień, opinii, analiz dotyczących przedmiotowego przedsięwzięcia, mających uzupełnić dane zawarte w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, organ powinien był uwzględnić, że uwidoczniły one złożoność przedsięwzięcia, wykraczającą poza ramy prostej oceny na podstawie karty informacyjnej przedsięwzięcia, a jednocześnie wskazującą na konieczność fachowej oceny środowiskowych aspektów przedsięwzięcia, która charakterystyczna jest dla raportu o odziaływaniu na środowisko. Raport ten, co podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie, ma istotne znaczenie ze względu na zasadę przezorności, nakazującą przewidywanie wszystkich ewentualnych zagrożeń oraz skali ryzyka z nimi związanego. Dla raportu u.o.o.ś przewiduje znacznie większe, niż w stosunku do karty, wymogi, tak co do treści, jak i formy opracowania (vide: art. 66-69 u.o.o.ś.). Nie można pomijać również innych aspektów uwzględniania zasady przezorności w postępowaniu z oceną oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a to np. udziału organizacji ekologicznych czy społeczeństwa (por. K. Gruszecki, "Decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych a zasada przezorności", Państwo i Prawo 3/2007, s. 85 i n.).

Wniosek wraz z kartą informacyjną przedsięwzięcia przedłożony został organom współdziałającym, w wyniku czego uzyskano opinie: Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 28 sierpnia 2020 r., Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (opinia z 14 lipca 2020 r. (podtrzymana w piśmie z 25 sierpnia 2020 r.), Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (opinia z 21 stycznia 2020 r., podtrzymana w pismach z: 6 kwietnia 2020 r., 10 czerwca 2020 r., 25 sierpnia 2020 r.). Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie oraz Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie PGW Wody Polskie, wyrazili stanowisko o braku potrzeby oceny, zaś Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Oświęcimiu opowiedział się za koniecznością przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie nie dokonały właściwej, wszechstronnej i przekonującej oceny pozyskanych opinii w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego celem ustalenia, czy konieczne jest w przedmiotowej sprawie przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko. Podkreślenia wymaga, że organ prowadzący postępowanie w sprawie decyzji środowiskowej nie jest związany stanowiskami organów współdziałających, pozyskanymi na podstawie art. 64 ust. 1 u.o.o.ś. Mają one bowiem postać opinii, a zatem najsłabszej postaci współdziałania. W takim przypadku organ zobowiązany jest ocenić, czy stanowisko opiniującego może zostać uwzględnione ze względu na wiążące go normy prawne oraz stan faktyczny sprawy. W przedmiotowej sprawie organy w całości zaakceptowały stanowisko Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Dyrektora Zarządu Zlewni, odmawiając znaczenia opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oświęcimiu. Argumentując przyczynę braku uwzględnienia opinii Inspektora Sanitarnego, podano że w toku postępowania inwestor dokonał szeregu wyjaśnień i uzupełnień karty informacyjnej przedsięwzięcia, które przy zachowaniu warunków decyzji są wystarczające do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach bez konieczności sporządzania raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W ocenie Sądu stanowisko to nie jest przekonujące; skoro Inspektor Sanitarny w opinii z 10 czerwca 2020 r. podał argumenty merytoryczne, należało je wnikliwie rozważyć, konfrontując ze stanowiskiem pozostałych współdziałających.

Sąd stwierdził też, że przedstawiona w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji analiza inwestycji pod kątem kryteriów wymienionych w art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. nie wskazuje jednoznacznie i przekonująco, że w okolicznościach sprawy nie wystąpiła konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Biorąc przy tym po uwagę rodzaj, skalę, uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne przedsięwzięcia, nie ma pewności, że warunki sformułowane w decyzji wydanej bez przeprowadzenia pełnej oceny oddziaływania na środowisko, właściwie zabezpieczają potrzeby ochrony środowiska, w tym życia i zdrowia ludzi przed niekorzystnym oddziaływaniem przedsięwzięcia.

W analizie zawartej w decyzji Prezydenta Miasta Oświęcimia wskazano, że przedmiotowe przedsięwzięcie ma polegać na prowadzeniu robót wydobywczych ze złoża kruszywa naturalnego "Dwory-Libet III" w granicach obszaru górniczego na powierzchni około 9 ha. Projektowana eksploatacja odbywać się będzie w obrębie udokumentowanego złoża "Dwory-Libet III", które zawiera się w całości w obrębie udokumentowanego złoża "Dwory Mańki". Wydobycie to będzie kontynuacją realizowanego – jak podano w decyzji - w poprzednich latach wydobycia kruszywa ze złoża "Dwory-Libet II". W karcie informacyjnej wskazano, że teren planowanego wydobycia sąsiaduje również z terenem o powierzchni ok. 12 ha 11 8570 m2, na którym prowadzona jest rekultywacja po wydobyciu kruszywa ze złoża metodą odkrywkową, zakończonego w 2015 roku. Zauważyć należało, że teren przywołanych obszarów wydobycia przekracza łącznie 25 ha, tj. obszar, który w świetle aktualnie obowiązujących przepisów wymagałby obligatoryjnie oceny oddziaływania na środowisko. Ta konstatacja nie prowadzi do wniosku, że przedsięwzięcie należy traktować jako przedsięwzięcie z grupy pierwszej, ale nakazuje ocenić przedsięwzięcie w kontekście już dokonanych przekształceń i wynikających z tego oddziaływań na środowisko, a to mając na względzie możliwe kumulowanie się przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których wydana została decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, tj. obszary złóż "Dwory – Libet II" oraz "Dwory-Libet". Jak wskazano powyżej, w postępowaniu nie wyjaśniono jednoznacznie statusu tych obszarów i nie ustalono zakresu prowadzonych tam ewentualnych działań związanych z wydobyciem bądź rekultywacją. Ponownie też Sąd zwraca uwagę na to, że obszar "Dwory-Libet" na mapie załączonej do karty informacyjnej (k. 35) oznaczony jako teren Fr i opisany jako poddawany rekultywacji, w decyzji został określony jako teren zrekultywowany, na którym – jak się wydaje – zaplanowano miejsce tymczasowego składowania nadkładu w ramach planowanego przedsięwzięcia.

W tym kontekście należało również zauważyć, że przedsięwzięcie planowane jest na obszarze scharakteryzowany jako tereny z przewagą gruntów ornych, łąk trwałych, z zielenią średnią i wysoką otaczającą pozostałą na tym obszarze zabudową zagrodową. Stwierdzono tam występowanie drzew, w tym takich jak: wierzba krucha, która tworzy śródpolne zadrzewienia, obejmująca okazałe, 70-letnie drzewa o silnie wypróchniałych pniach, cyklicznie ogławiane w ciągu swojego życia; a także zdziczałe drzewa owocowe. Najstarsze oraz największe drzewa to wiąz szypułkowy, lipa drobnolistna oraz dwa jesiony wyniosłe w wieku ok. 90 lat. Do wycinki przewidziano 115 drzew. Ponadto stwierdzono, że istnieje możliwość, że ze względu na występowanie dużej liczby drzew dziuplastych i próchniejących, teren ten może być zasiedlony przez pachnicę dębową, a ze względu na bliską odległość od koryta rzeki, pustki poeksploatacyjne mogą być zasiedlane przez różne gatunki płazów, głównie żab, ropuch i traszek. Tymczasem w decyzji w punkcie 2.24 stwierdzono "potrzebę maksymalnej ochrony drzew i krzewów rosnących na terenie planowanego przedsięwzięcia i w jego pobliżu". Nie wiadomo jednak, co wymóg ten oznacza w kontekście planowanej wycinki drrzew. Nieprecyzyjnie sformułowano również nakaz określony w punkcie 2.26, dokonania oglądu terenu pod kątem występowania płazów bezpośrednio przed rozpoczęciem prac zmierzających do zdjęcia nadkładu, powiązany z obowiązkiem wyłapania i przeniesienia w innego dogodne siedliska odległe o minimum 2 km. Z akt nie wynika, by takie siedliska zostały zidentyfikowane. Wątpliwości budzi sposób postępowania z odłowionymi płazami. Nie wiadomo wreszcie, jakiego dokładnie obszaru dotyczy obowiązek dokonania nasadzeń wokół zbiorników poeksploatacyjnych (punkt 2.27).

W ocenie Sądu należało mieć także na względzie możliwe uciążliwości w postaci zmiany stosunków wodnych, które wywoła przedsięwzięcie. W analizie stwierdzono, że teren w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia (zasięg leja depresji), to większości grunty, co do których inwestor posiada prawo do ich dysponowania. Ze zgromadzonego materiału dowodowego, jak i z samej decyzji wynika jednak, że przedsięwzięcie oddziałuje na tereny, do których inwestor nie ma tytułu prawnego, w tym na koryto rzeki Wisły, co wymaga szerokiej, wnikliwej i fachowej analizy. Należało również poddać dogłębnej analizie oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko w związku z faktem, że jego teren znajduje się na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią, gdzie prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest średnie i wynosi raz na 100 lat (Q1%) oraz prawdopodobieństwo wystąpienia jest wysokie i wynosi raz na 10 lat (Q10%). W analizie wskazano m.in., że przeprowadzone analizy zasadności utrzymania filara bezpieczeństwa między korytem rzeki Wisły a projektowanym wyrobiskiem, analiza możliwości powstania niekorzystnych zjawisk hydrogeologicznych, które mogłyby wpływać na stateczność i stabilność filara, doprowadziły organ do stwierdzenia, że utrzymanie minimum 50 m filara bezpieczeństwa jest wystarczające dla zapewnienia bezpiecznego prowadzenia robót związanych z eksploatacją złoża. Równocześnie jednak w punkcie 2.29 zobowiązano inwestora do tego, by wszelkie planowane działania inwestycyjne, mające bezpośredni wpływ na zadania przyjęte w Planie Zarządzania Ryzykiem Powodziowym realizowane były w sposób umożliwiający zachowanie przyjętego w PZRP poziomu redukcji zagrożenia powodziowego. Nie wiadomo jednak, czy zachowanie takiego poziomu redukcji zagrożenia powodziowego jest możliwe w związku ze stwierdzeniem zawartym w opinii Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie z 14 lipca 2020 r., że inwestycja koliduje częściowo z budową wału przeciwpowodziowego realizowanego w ramach zadania pn. "Zabezpieczenie przeciwpowodziowe msc. Dwory II, gm. Oświęcim" określonego w Planie Zarządzania Ryzykiem Powodziowym przyjętym przez Radę Ministrów rozporządzeniem z dnia 29 listopada 2016 r. (Dz. U. 2016 r. poz. 1841). Z uzasadnienia opinii, ani tym bardziej z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, czy przy zachowaniu warunków określonych w opinii, a przeniesionych do decyzji, zachowany zostanie przyjęty w Planie poziom redukcji zagrożenia powodziowego.

W ocenie Sądu na szczególną uwagę zasługiwało również możliwe oddziaływanie na obszary wymagające specjalnej ochrony. Z analizy oraz zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że teren przedsięwzięcia położony jest w bliskiej odległości rzeki Wisły, w sąsiedztwie różnych obszarów chronionych (rezerwat przyrody Żak – ok. 3,85 km, Tenczyński Park Krajobrazowy - ok. 4,5 km, obszar specjalnej ochrony PLB120005 Dolina Dolnej Skawy – ok. 3 km, obszar specjalnej ochrony PLB120004 Dolina Dolnej Soły – ok. 3,4, użytki ekologiczne z Zespołem Przyrodniczo-Krajobrazowym Dolina rzeki Soły – ok. 4,5 km). Nadto przedsięwzięcie leży na terenie korytarza ekologicznego Dolny Wisły, stanowiącego element Krajowej Sieci Ekologicznej ECONETPL o znaczeniu międzynarodowym pod nazwą "Korytarz Krakowski Wisły". Nie wiadomo, na jakiej podstawie organ stwierdził, że uruchomienie eksploatacji złoża nie spowoduje istotnych zmian w funkcjonowaniu korytarza. Nie przekonuje Sądu argument, zgodnie z którym od wielu lat na przyległych terenach prowadzone jest wydobycie kruszywa i brak jest przesłanek wskazujących na to, że dotychczasowa eksploatacja wpłynęła negatywnie na połączenia pomiędzy obszarami węzłowymi. Kwestie te nie były przedmiotem wyjaśnień w toku postępowania.

Na koniec Sąd zauważa, że wątpliwości budzi treść warunku 2.20. w decyzji w związku z określonym w art. 81 ust. 2 zd. 1 u.o.o.ś. wymogiem wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeśli plan ten został uchwalony. W przywołanym punkcie wskazano rozwiązania chroniące środowisko przewidziane podczas rekultywacji terenów poeksploatacyjnych. Wskazano, że rekultywacja będzie się odbywała w kierunku wodno-rolnym; dopuszczono w ramach rekultywacji częściowe zasypanie wyrobiska nadkładem znad złoża z przeznaczeniem części terenu pod zalesienie. W przedmiotowej sprawie organ stwierdził zgodność przedsięwzięcia z uchwałą nr X/138/11 Rady Miasta Oświęcim z dnia 29 czerwca 2011 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którego tekst jednolity ustalono uchwałą Nr XIII/233/19 Rady Miasta Oświęcim z dnia 30 października 2019 r. w sprawie przyjęcia ogłoszenia tekstu jednolitego uchwały Nr X/138/11 Rady Miasta Oświęcim z dnia 29 czerwca 2011 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla całego obszaru miasta Oświęcim w granicach administracyjnych z wyłączeniem obszaru w rejonie ulic Zatorskiej, Zaborskiej, Batorego i Królowej Jadwigi, a także obszarów, dla których znajdują się w opracowaniu oraz obowiązują miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Teren planowanego przedsięwzięcia stanowi teren powierzchniowej eksploatacji surowców oznaczony symbolem 3C 1PE, którego podstawowe przeznaczenie stanowi powierzchniowa eksploatacja surowców (§ 21 ab initio). W § 21 pkt 3 ppkt 2 miejscowego planu określono wodno-rolny kierunek rekultywacji terenów po zakończeniu eksploatacji złóż, a nadto dopuszczono możliwość wykorzystania wody z wyrobiska eksploatacyjnego do celów technologicznych (płukanie i przesiewanie surowca), a także dopuszczono wykorzystanie do celów rekultywacji mas nadkładowych usuwanych w trakcie udostępniania złoża kruszywa naturalnego oraz pylasto-piaszczystej frakcji mineralnej oddzielonej z kruszywa w procesie płukania przemieszczanych do wyrobisk poeksploatacyjnych w celu odtworzenia części terenów lądowych. Z uzasadnienia decyzji nie wynika, by organ zbadał zgodność z postanowieniami miejscowego planu ewentualnego zalesienia terenu wyrobiska w ramach rekultywacji. Z decyzji nie wynika jednoznacznie, czy oprócz materiałów wskazanych w punkcie 2.20 wyrobisko mogłoby być zasypane w części innymi materiałami, w szczególności stanowiącymi odpady.

W świetle powyższego należało uznać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaną przez Prezydenta Miasta Oświęcimia, a utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, za przedwczesną i wydaną z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Sąd zaznacza, że treść decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie wskazuje, że organ odwoławczy nie wypełnił właściwie swojej roli wynikającej z zasady dwuinstancyjności postępowania i nie zrealizował spoczywającego na nim obowiązku ponownego rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Kolegium w lakoniczny sposób odniosło się do istoty sprawy, podczas gdy wymagała ona dogłębnej analizy i wnikliwej weryfikacji stanowiska organu pierwszej instancji. Merytoryczne stanowisko organu odwoławczego sprowadza się w istocie do przywołania rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, przedstawienia podstawy prawnej wydanej decyzji oraz kwalifikacji przedsięwzięcia jako mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko oraz przywołania stanowisk organów współdziałających w toku postępowania przed organem pierwszej instancji. Kolegium nie dokonało własnej oceny zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, w tym oceny opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie, a także Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Do zarzutów odwołania odniesiono się zdawkowo, chociaż odwołanie obejmowało argumentację merytoryczną, m.in. odnoszącą się do kwestii kolizji przedsięwzięcia z planowanym wałem przeciwpowodziowym oraz wykorzystywania odpadów do rekultywacji wyrobisk poeksploatacyjnych. Pomimo tych uchybień w decyzji Kolegium Sąd stwierdził, że uchylenie jedynie decyzji organu drugiej instancji nie stanowiłoby w okolicznościach sprawy właściwej realizacji art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wyjaśni jednoznacznie zakres przedsięwzięcia, uzupełni materiał dowodowy, a następnie ponownie przeanalizuje zasadność nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, biorąc pod uwagę stanowisko Sądu.

Wobec powyższego Sąd uchylił w punkcie pierwszym sentencji wyroku zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.