Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1831/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-03-19 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 194 par. 4, art. 245 par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2, art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kompensacji wzajemnych zobowiązań na skutek wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy z dnia 14 września 2007 r. oraz z dnia 26 października 2007 r., uzupełnionych urzędowym formularzem z dnia 14 lutego 2008 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy;


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Spółki z o.o. A w Z. na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik strony skarżącej złożył wniosek o zwolnienie jej z wpisu sądowego.

Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2007 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Odpis tego orzeczenia doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 25 czerwca 2007 r. Postanowienie to nie zostało zaskarżone.

Z tych względów, na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I WSA w Gliwicach z dnia 5 września 2007 r., wezwano stronę skarżącą do rąk pełnomocnika do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Odpis zarządzenia uznano za doręczony w dniu 11 września 2007 r.

Wymagany wpis nie został uiszczony, natomiast w zakreślonym siedmiodniowym terminie, przewidzianym do jego dokonania spółka w piśmie z dnia 14 września 2007 r. wniosła o "zwolnienie z wniesienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej".

Postanowieniem z dnia 11 października 2007 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną, akcentując, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony po merytorycznie i prawomocnie rozstrzygniętym uprzednim wniosku w tym przedmiocie.

Ostatnie ze wskazanych orzeczeń Sądu stało się następnie przedmiotem zażalenia z dnia 26 października 2007 r., w którym spółka powtórzyła wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Rzeczone zażalenie zostało przez Sąd odrzucone, mocą postanowienia z dnia 26 listopada 2007 r., jako naruszające wymagania przypisane temu środkowi odwoławczemu, wynikające z art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a.

Wniosek z dnia 14 września 2007 r. został następnie uzupełniony poprzez złożenie urzędowego formularza (druk PPPr z dnia 14 lutego 2008 r.) W dalszej kolejności spółka nadesłała, odpowiadając na wezwanie referendarza, dokumenty źródłowe oraz dodatkowe wyjaśnienia, które w zdecydowanej większości były już uprzednio poddane oglądowi Sądu w toku innych postępowań o charakterze wpadkowym, w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W tych ramach spółka zwróciła między innymi uwagę, że w kilku sprawach toczących się w Wydziale III tut. Sądu zwolniono ją od kosztów sądowych, w tym w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1456/06. Z aktualnych dokumentów wspomnieć należy o odpisie raportu kasowego za miesiąc styczeń 2008 r., w którym wykazano saldo końcowe w kwocie [...]zł. Skarżąca nadesłała nadto postanowienie Sądu Rejonowego w J. Wydział [...] z dnia [...] sygn. akt [...]. Mocą tego ostatniego zwolniono spółkę "od kosztów sądowych w sprawie – częściowo, a mianowicie od kosztów opłaty od zażalenia".

Wypada w tym miejscu podkreślić, że A Sp. z o.o. wielokrotnie zwracała się w tej sprawie o przyznanie prawa pomocy, lecz jej wnioski nie były uwzględniane, w wyniku czego wpłacała ona należne opłaty. Tak było również w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:

Kolejny raz w tej sprawie należało przypomnieć, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania.

Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż powyższa przesłanka zachodzi w stosunku do niej.

Wiele czynników wpłynęło na takie rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku. W pierwszej kolejności wypada ponownie odnotować, że obecny wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym w tej sprawie. Każdy z nich wymagał odrębnego rozpoznania, przy czym ustalenia poczynione w toku rozstrzygnięcia poprzednich, w szczególności dokonane prawomocnym rozstrzygnięciem referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2007 r., nie mogły nie mieć wpływu na obecnie zapadłe orzeczenie. Po pierwsze, zaznaczyć trzeba, że spółka nie wykonała w sposób należyty wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ograniczyła się ona bowiem do nadesłania tych samych dokumentów, które już wielokrotnie przedstawiała w toku licznych postępowań w przedmiocie prawa pomocy, mimo iż miała świadomość, że referendarz sądowy, dokonując wezwania, znał ich treść oraz że w większości przypadków, jak np. w postanowieniu Sądu z dnia 23 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 1500/06, uznawano je – z uwagi głównie na ich nieaktualność – za niewystarczające dla uwzględnienia jej wniosków.

Dotyczy to przede wszystkim odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą. Nie tylko bowiem, identycznie jak

w innych postępowaniach, w tym w przywołanej już sprawie o sygn. akt. I SA/Gl 1500/06, nie przedstawiono ich aktualnych wersji, przede wszystkim odpisu księgi wieczystej stacji paliw w paliw w Z. o wartości [...]zł, obciążonej hipoteką do kwoty [...]zł. Dane wynikające ze wspomnianych odpisów mają zaś istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie rozpoznawanego wniosku, ponieważ ich brak – a zwłaszcza wątpliwości, jakie mogą powstać co do skali obciążeń hipotecznych tych nieruchomości, spotęgowane jeszcze wskutek biernej postawy procesowej wnioskodawczyni – uniemożliwia uzyskanie stanu pewności co do jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Ze znajdujących się w aktach zarówno niniejszej sprawy, jak i innych spraw skarżącej, w tym o sygn. I SA/Gl 1500/06, kopii odpisów ksiąg wieczystych wynika przecież, że obciążenia te w wypadku nieruchomości, na których posadowione były stacje benzynowe, były, szczególnie jeśli chodzi o nieruchomość położoną w Z., znacznie niższe od sporej wartości tych nieruchomości, co sprawia, iż koniecznym jest ustalenie, czy i w jaki sposób ten stan rzeczy uległ zmianie. Jest tak tym bardziej dlatego, że obciążenie niektórych nieruchomości skarżącej hipoteką nie wyklucza możności uzyskiwania z nich dochodów, w szczególności jeżeli wziąć pod uwagę, że dwie z nich zabudowane są stacjami benzynowymi, co zresztą wielokrotnie podnosiły Sądy, orzekając w przedmiocie wniosków spółki o przyznanie prawa pomocy, m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06, w postanowieniu z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt I FZ 434/07 oraz w postanowieniu z dnia 22 listopada 2007 r. sygn. akt II FZ 531/07. Niewykonanie wezwania przemawia zatem przeciwko uwzględnieniu wniosku skarżącej i to mimo tego, iż Sąd kilkukrotnie przychylił się do takich wniosków.

Po drugie, podkreślenia wymaga, że okoliczność przyznania skarżącemu prawa pomocy przez wojewódzki sąd administracyjny w innych sprawach, nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt I FZ 434/07). Abstrahując jednak od faktu, iż orzeczenia takie jak to, które zapadło w dniu 28 marca 2007 r. (sygn. akt III SA/Gl 1465/06) zachowują moc wiążącą jedynie w ramach tych spraw sądowoadministracyjnych, w których je wydano, zauważyć wypada, że tendencja orzecznicza w zakresie zgłaszanych przez nią licznie wniosków jest odwrotna od tej, jaką sugeruje skarżąca, powołując się na korzystne dla niej postanowienia. To one stanowią bowiem odstępstwo od pewnej linii orzeczniczej, jaka zarysowała się w jej sprawach i zyskała aprobatę w toku kontroli instancyjnej, i to odstępstwo niejako mało stanowcze, bo uczynione z zastrzeżeniem możności cofnięcia prawa pomocy na podstawie art. 249 P.p.s.a., przywołanego w całości w uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1465/06.

Podobnie odnieść należy się do nadesłanego obecnie odpisu postanowienia sądu powszechnego w przedmiocie kosztów sądowych. Wyraźnie należy wyeksponować przyjęte w jego uzasadnieniu rozważania. Stwierdzono tam bowiem, że "dłużnik [A – ref.] nie wykazał w sposób należyty, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Nie złożył obligatoryjnych dokumentów świadczących o aktualnym stanie finansowym spółki".

Omawiana okoliczność skłania wszelako do bardzo wnikliwego ponownego zbadania wszystkich elementów najszerzej rozumianej sytuacji majątkowej wnioskującej Spółki

W toku podejmowanych rozważań należy wziąć pod uwagę, że skarżąca niewątpliwie ma poważne problemy finansowe, na co wskazuje m. in. skala prowadzonych przeciwko niej postępowań egzekucyjnych, w tym fakt przymusowej licytacji należącego do niej majątku (por. dokumenty zgromadzone np. w aktach o sygn. I SA/Gl 433/06). Jednym z symptomów tych problemów, co zresztą podkreślono w postanowieniu z dnia 28 marca 2007 r., są postanowienia o umorzeniu postępowań egzekucyjnych prowadzonych przeciwko skarżącej z powodu bezskuteczności egzekucji. Spółka udowodniła za pomocą przedłożonej kopii, iż

w jej sprawach wydano takie postanowienie w dniu 8 grudnia 2006 r. Wartość dowodowa tego dokumentu nie może być jednak absolutyzowana, ponieważ nie ma on, w ocenie rozpoznającego wniosek, znaczenia przesądzającego i nie może być rozpatrywany w oderwaniu od innych dowodów oraz okoliczności sprawy. Odnotować trzeba bowiem przede wszystkim, że umorzenie postępowania egzekucyjnego wskutek bezskuteczności egzekucji może stanowić efekt niewystarczająco aktywnej postawy wierzyciela, nie umiejącego wskazać składników majątkowych, z których egzekucja ma być prowadzona.

Znamienny jest fakt niewykonania punktu 3 wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nieprzedstawienie ani aktualnych wykazów i wyciągów z rachunków skarżącej, ani zaświadczenia o zajęciu tych rachunków. Kwestii tych nie wyjaśniają przecież przedłożone uprzednio w tej sprawie (oraz w innych sprawach z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy) wyciągi z rachunków, skoro ostatni z nich pochodzi sprzed ponad dwóch lat i nie pozwala – z taką dozą pewności jak żądane zaświadczenie – ustalić sytuacji na tychże rachunkach, w tym stwierdzić, czy ich zajęcie jest nadal aktualne. Podnieść przy tym trzeba, iż uwzględniając postawę procesową skarżącej, która zignorowała takie wezwanie np. w postępowaniu w sprawie I SA/Gl 1500/06, uściślono, iż pod pojęciem aktualnych wyciągów czy zaświadczeń należy rozumieć dokumenty wystawione po dacie otrzymania wezwania. Odnosząc się do tej części wezwania jedynie oświadczono w piśmie z dnia 6 marca 2008 r., że "prawdopodobnie rachunki zostały zlikwidowane." Wypada więc zaakcentować, że art. 255 P.p.s.a., który miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244).

Wskazane wyżej ustalenia mają zaś pierwszoplanowe znaczenie w sprawie. Niewątpliwie bowiem skarżąca – wbrew temu, co konsekwentnie utrzymuje – nadal funkcjonuje w obrocie, prowadząc działalność, w trakcie której uzyskuje przychody, na co zwracano zresztą uwagę w licznych postępowaniach, jakie toczyły się w przedmiocie składanych przez nią wniosków o przyznanie prawa pomocy – w szczególności uczynił tak Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając jej zażalenia na postanowienia odmawiające prawa pomocy (por. postanowienia z dnia 24 kwietnia 2006 r. sygn. akt I FZ 142/06, a nadto I FZ 113/06 i I FZ 128/06 z dnia 29 stycznia 2007r., sygn. akt I FZ 651/06, I FZ 434/07 z dnia 19 września 2007 r. oraz II FZ 531/07 z dnia 22 listopada 2007 r.).

Wreszcie po trzecie, niezależnie od przyjętej wyżej argumentacji, biorąc pod rozwagę obecnie przedłożone dokumenty źródłowe, należało stwierdzić, że stan kasy Spółki w czasokresie, w którym formalnie zainicjowano niniejsze wpadkowe postępowanie, wynosił ponad [...]zł, co jest kwotą wystarczającą na pokrycie opłaty sądowej, stanowiącej zaledwie 7,3 % posiadanych płynnych aktywów obrotowych.

W konsekwencji w całości należało podzielić stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 października 2007 r., że spółka nie ujawniła w tej sprawie żadnych nowych okoliczności w tej sprawie, które mogłyby wpłynąć na zmianę poprzednio dokonanej oceny kondycji finansowej.

Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.