Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 167/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16, art. 130 par. 1 i 2, art. 138, art. 107 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 47 par. 1, art. 53 par. 1 i 4, art. 56 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 27 ust. 7, art. 29 ust. 1 i 2;
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: art. 49
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata A.A. kwotę 4428 (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem) złotych, w tym 828 (osiemset dwadzieścia osiem) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) decyzją Nr (...) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (dalej: Kierownik BP, organ I instancji) Nr (...) z dnia 9 września 2019 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności przez M.D. w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 62 462,87 zł (słownie: sześćdziesiąt dwa tysiące czterysta sześćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt siedem groszy).

W uzasadnieniu wskazano, że decyzją Nr (...) z dnia 9 stycznia 2019 r. Kierownik BP na podstawie wniosku złożonego w dniu 14 czerwca 2018 r. przyznał M.D. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018, na które składały się kwoty: 34 101,20 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, 22 886,62 zł z tytułu płatności za zazielenienie, 4 747,70 zł z tytułu płatności redystrybucyjnej oraz 727,35 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej. Powierzchnia uwzględniona do płatności wynosiła 75,17 ha. Przedmiotowa decyzja zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru została skutecznie doręczona stronie w dniu 14 stycznia 2019 r. Środki finansowe przyznane na podstawie wskazanej decyzji zostały przekazane na rachunek bankowy strony wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 6 lutego 2019 r.

Kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzona metodą inspekcji terenowej w gospodarstwie wnioskodawcy w dniach 22-26 lutego 2019 r. wykazała nieprawidłowości, szczegółowo opisane w uzasadnieniu decyzji. Na dowód dokonanych ustaleń został sporządzony raport z czynności kontrolnych i wykonane zostały zdjęcia dokumentujące stan faktyczny działek zgłoszonych do płatności.

Wobec powyższego Kierownik BP postanowieniem Nr (...) z 13 maja 2019 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania M.D. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 zakończonego decyzją ostateczną Nr (...) z dnia 9 stycznia 2019 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego decyzją Nr (...) z dnia 31 maja 2019 r. organ pierwszej instancji uchylił ww. decyzję Nr (...) z dnia 9 stycznia 2019 r. i odmówił przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 z tytułu jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję z tytułu tej płatności w wysokości 34 521,90 zł., płatności za zazielenienie oraz z tytułu płatności redystrybucyjnej i nałożył sankcję z tytułu tej płatności w wysokości 5 340,30 zł. Od przedmiotowej decyzji strona złożyła do Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. odwołanie w terminie prawem przepisanym. Decyzją Nr (...) z dnia 17 lipca 2019 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP.

Zawiadomieniem Nr (...) z dnia 25 czerwca 2019 r, Kierownik BP poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2018.

Dyrektor wskazał, że zgodnie z art. 29 ustawy o Agencji ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Według art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji, właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny z powodu, której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie.

Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wtedy, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku zadaniem organu ustalającego kwotę nienależnie pobranych płatności nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) (vide: wyrok WSA w Warszawie z 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2930/08; LEX nr 569646).

Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty do zwrotu za rok 2018 stanowi postępowanie odrębne od postępowań w przedmiocie przyznania płatności. Niniejsze postępowanie ma charakter odrębny i wynika z ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pińczowie Nr 0242-2019- 003723 z dnia 31 maja 2019 r. w sprawie odmowy przyznania płatności na rok 2018.

W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjmuje się, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.

Wyjaśnił, że poza sporem jest fakt, iż w wyniku uchylenia pierwotnych decyzji o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 oraz odmowie przyznania stronie płatności powstała różnica stanowiąca łącznie kwotę 62 462,87 zł. W wyniku postępowania wznowieniowego organ I instancji dokonał skutecznego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Nr (...) z dnia 9 stycznia 2019 r. przyznającej stronie płatności na rok 2018, w tym: jednolitą płatność obszarową w kwocie 34 101,20 zł, płatności za zazielenienie w kwocie 22 886,62 zł, płatność redystrybucyjną w kwocie 4 747,70 zł oraz kwotę 727,35 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej oraz późniejszym uchyleniem ww. decyzji i odmowy przyznania stronie płatności na rok 2018, powstała kwota nienależnie pobranych płatności za rok 2018. Decyzją Nr (...) z dnia 31 maja 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. odmówił przyznania M.D. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018, w związku z powyższym kwoty płatności przyznane stronie decyzją Nr (...) z dnia 3 stycznia 2019 r. stanowią różnicę pomiędzy płatnościami przyznanymi pierwotną decyzją, a decyzją ostateczną.

Organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie nienależne płatności nie stanowiły pomyłki ARiMR. Organ pierwszej instancji przyznając stronie płatności za rok 2018 pierwotną decyzją nie był w posiadaniu informacji, że strona nie prowadzi działalności rolniczej na gruntach zadeklarowanych do płatności oraz działał w zaufaniu do rolnika i jego deklaracji z wniosku.

Następnie Dyrektor wskazał, że zgodnie z art. 49 ustawy Kierownik Biura Powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w przypadku, gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 Rozporządzenia Nr 1306/2013 Zgodnie z tym przepisem państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana.

Kurs euro ogłoszony przez Europejski Bank Centralny na dzień 30 września 2018 r. wynosił 4,2774 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 427,74 zł.

Organ podkreślił, że kwota nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, stanowiąca równowartość 100 euro, ustalana jest oddzielnie w odniesieniu do danego rolnika, płatności indywidualnej (zrealizowanej na podstawie pojedynczego wniosku, a więc płatności na dany rok) oraz oddzielnie dla schematów pomocowych m. in. do schematów: jednolita płatność obszarowa, płatność na zazielenienie, płatność redystrybucyjna oraz kwoty zwrotu dyscypliny finansowej.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Dyrektor wskazał, że kwoty płatności przekazane na rachunek bankowy M.D., stanowiące kwoty nienależnie pobranych płatności, w wysokości: 34 101,20 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej; 22 886,62 zł z tytułu płatności za zazielenienie; 4 747,70 zł z tytułu płatności redystrybucyjnej; 727,35 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej, przekraczają kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursów euro, ustalonych zgodnie z art. 106 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia (UE) Nr 1306/2013 i tym samym w odniesieniu do tych kwot płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności organ odwoławczy wskazał, że w odniesieniu do płatności za lata 2010 i następne w przepisach sektorowych brak jest regulacji szczególnych dotyczących okresów przedawnienia, ale dla płatności tych znajduje zastosowanie art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. ze zm.), zwanego dalej Rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95. Zgodnie z powołanym przepisem, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, za którą należy uznać co do zasady dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Dyrektor wyjaśnił, że za dzień dopuszczenia się nieprawidłowości w przypadku roku 2018 uznać należy dzień złożenia wniosku - 14 czerwca 2018 r., a więc upływ terminu przedawnienia mógłby nastąpić najwcześniej w dniu 14 czerwca 2022 r. Zatem czteroletni okres przedawnienia jeszcze nie upłynął i ustalenie kwoty do zwrotu za rok 2018 jest w pełni zasadne.

Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki zgodnie z art. 3 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. zmieniającego Rozporządzenia (WE) Nr 1122/2009 oraz (UE) Nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych Rozporządzeniem Rady (WE) Nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego Rozporządzeniem Rady Nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego Rozporządzeniem Rady (WE) Nr 1234/2007 (Dz. Urz. L Nr 280, 13.10.2012, str. 2), zwanego dalej Rozporządzeniem Wykonawczym Komisji (UE) Nr 937/2012, w odniesieniu do decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wydawanych od dnia 16 października 2012 r., odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Dyrektor przywołał następnie znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa – art. 29 ust 7 ustawy o Agencji oraz przepisy Ordynacji podatkowej.

W odniesieniu do zarzutów przedstawionych w odwołaniu Dyrektor podkreślił, że organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Zadaniem ARiMR jest skuteczne weryfikowanie, czy w przypadku udzielanej pomocy finansowej nie dochodzi do nienależnego lub nadmiernego wypłacania środków unijnych. W związku z tym Agencja przeprowadza kontrole weryfikujące, czy zadeklarowane m.in. grunty rolne spełniają wszystkie warunki kwalifikowalności lub czy spełnione są wymogi wzajemnej zgodności wynikające zarówno z prawa unijnego jak i krajowego. W przedmiotowej sprawie M.D. wnioskowała o przyznanie płatności na rok 2018 świadoma, że zadeklarowane przez nią grunty nie kwalifikują się do płatności. Na podstawie różnicy decyzji powstała kwota nienależnie pobranych płatności. W sprawie brak jest nadto podstaw prawnych do odstąpienia od ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 62 462,87 zł, wobec tego dochodzenie kwoty nienależnie pobranych płatności od strony jest zasadne.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 29 ust. 1 ustawy Dyrektor wskazał, że podstawę ustalenia M.D. kwoty nienależnie pobranych płatności za rok 2018 w wysokości 62 462,87 zł stanowiła decyzja organu I instancji Nr (...) z dnia 31 maja 2019 r. uchylająca decyzję dotychczasową Nr (...) z dnia 9 stycznia 2019 r. oraz odmawiająca przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. Wskazana decyzja Nr (...) z dnia 31 maja 2019 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. w sposób niebudzący wątpliwości dowodziła, że skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej na gruntach zadeklarowanych do płatności w 2018 r. i przed złożeniem wniosku, co wykazała kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni zrealizowanej na podstawie wizytacji terenowej przeprowadzonej w gospodarstwie strony w dniach 22-26 lutego 2019 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, na podstawie którego organ ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Dyrektor wskazał, że organ I instancji działając zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, decyzją Nr 0242-2019- 004161 z dnia 9 września 2019 r. ustalił M.D. kwotę 62 462,87 zł nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.

Organ nie znalazł również podstaw do umorzenia postępowania, o co wnosiła strona.

W konkluzji wyjaśnił, że przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu prawa do przyznania płatności oraz obowiązku zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Wobec powyższego rozstrzygnięcie Kierownika BP w przedmiocie ustalenia M.D. kwoty nienależnie pobranej płatności w wysokości 62 462,87 zł uznać należy za prawidłowe.

W skardze złożonej na powołaną wyżej decyzję do sądu administracyjnego M.D. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika z urzędu zaskarżyła decyzję w całości.

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przez brak określenia w sentencji decyzji odmiennego niż w decyzji organu I instancji terminu, od którego należy naliczać odsetki.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one uiszczone w żadnej części.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ I instancji ustalił jednocześnie, że w przypadku niedokonania zwrotu wskazanej kwoty nienależnie pobranych płatności w terminie 60 dni od daty doręczenia ww. decyzji, od kwoty tej naliczane będą odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, od dnia następującego po upływie terminu 60 dni od daty doręczenia ww. decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. M. D. złożyła odwołanie do Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. Postępowanie odwoławcze zakończyło się wydaniem zaskarżonej decyzji, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie Skarżącej organ II instancji przyjął wadliwą wykładnię art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. polegającą na przyjęciu, że jego decyzja powoduje, iż decyzja organu I instancji staje się ostateczna. Sprawiło to, że Organ II instancji nie ustalił odmiennego od wskazanego w decyzji organu I instancji terminu naliczania odsetek.

W konsekwencji brak ustalenia terminu, od którego nalicza się odsetki, stanowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 7 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga podlegała merytorycznemu rozpoznaniu, albowiem Sąd przywrócił termin do jej wniesienia. Tym samym wniosek o odrzucenie skargi jest niezasadny.

Na wstępie zauważenia wymaga, że skarga w przedmiotowej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Na gruncie kontrolowanej sprawy wniosek w powyżej opisanym zakresie złożyły obie strony postępowania.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przez M.D. w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 62 462,87 zł (słownie: sześćdziesiąt dwa tysiące czterysta sześćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt siedem groszy).

Sporną w niniejszej sprawie jest kwestia braku określenia w sentencji skarżonej decyzji odmiennego niż w decyzji organu I instancji terminu, od którego należy naliczać odsetki.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji organu stanowił art. 29 ustawy o Agencji. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Według art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji, właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. W tym przypadku jest to Kierownik Biura Powiatowego ARiMR.

Wskazać należy, że nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. W przedmiotowym postępowaniu organy administracji nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach natury faktycznej i prawnej.

Należy zwrócić uwagę na to, że w przedmiotowej sprawie skarżąca na podstawie decyzji z dnia 9 stycznia 2019 r. otrzymała płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2018.

Wskazana decyzja w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego została uchylona, a stronie odmówiono przyznania płatności (decyzja Kierownika BP z dnia 31 maja 2019r.). Decyzja Kierownika wydana w powyższym trybie nadzwyczajnym została następnie utrzymana w mocy przez Dyrektora decyzją z dnia 17 lipca 2019 r.

W związku z powyższym zasadnym było stwierdzenie, że M.D. wypłacono ze źródeł wskazanych w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji środki nienależne, co skutkowało postaniem obowiązku ich zwrotu.

Zdaniem Sądu w zaskarżonej decyzji prawidłowo dokonano analizy art. 49 ustawy z 5 lutego 2015 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018r., poz. 1312). W myśl tego przepisu Kierownik BP ARiMR odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013 ,tj. w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1306/2013. Stosując wynikające z tych przepisów zasady przeliczenia, organ wyliczył równowartość 100 euro, którego to przeliczenia skarżąca nie kwestionowała. Tym samym słusznie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły podstawy do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności obszarowej.

Z kolei w art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Nr 809/2014 przewidziana została możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnej płatności. Obowiązek zwrotu nienależnej płatności, o jakiej mowa w ust. 1 tego artykułu, nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Z sytuacją taką nie mieliśmy do czynienia w rozstrzyganej sprawie.

Ww. płatności stały się płatnościami nienależnymi w wyniku ujawnienia, że Beneficjentka nie dotrzymała warunków zobowiązania poprzez zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na działkach objętych tym zobowiązaniem. Przy czym okoliczność ta ujawniona została już po wydaniu decyzji o przyznaniu płatności za 2018 r.

Organ zbadał również kwestię ewentualnego przedawnienia obowiązku zwrotu płatności w oparciu o art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95, który stanowi, że okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub w części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. W przedmiotowej sprawie jak trafnie ustalono za dzień dopuszczenia się nieprawidłowości w przypadku roku 2018 uznać należy dzień złożenia wniosku tj. 14 czerwca 2018 r., a więc upływ terminu przedawnienia mógłby nastąpić najwcześniej w dniu 14 czerwca 2022 r. Zatem czteroletni okres przedawnienia jeszcze nie upłynął.

Przechodząc do meritum skargi i podniesionego zarzutu wskazać należy, że jest on chybiony. Na wstępie zaznaczenia wymaga kwestia wadliwego oznaczenia w zarzucie przez skarżącego przepisu, którego naruszenie zarzuca tj. art. 27 ust. 7 ustawy o Agencji, w sytuacji gdy przepis ten nie zawiera w swej treści jednostki redakcyjnej określonej jako ust. 7, jednakże powyższe, jakby mogło się wydawać, stanowi oczywistą omyłkę pisarską, gdyż w istocie w zamyśle skarżącego chodziło o przepis art. 29 ust. 7 wskazanej ustawy.

W odniesieniu do zarzutu skargi zaznaczenia wymaga to, że jednym z elementów decyzji w świetle art. 107 § 1 pkt 5 kpa jest jej rozstrzygnięcie. Obecnie ustawodawca nie precyzuje, jak należy budować rozstrzygnięcie decyzji administracyjnej, ale niewątpliwie jest to wypowiedź o prawach i obowiązkach strony lub stron, sformułowana po rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Treść rozstrzygnięcia jest równoznaczna z udzielonym stronie uprawnieniem lub nałożonym na nią obowiązkiem albo też stanowi wypowiedź o odmowie przyznania jej żądanego uprawnienia, względnie o umorzeniu postępowania. W orzecznictwie sformułowano poglądy, że rozstrzygnięcie jest kwintesencją decyzji, gdyż wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że prawidłowe rozstrzygnięcie jako element decyzji administracyjnej musi być zredagowane w sposób jasny i zrozumiały dla adresata decyzji i niewymagający dodatkowych wyjaśnień ze strony organu. Jeśli istotą decyzji jest nałożenie obowiązków, to powinny być to obowiązki, których wykonanie jest fizycznie i prawnie możliwe (por. wyroki NSA: z 21.11.2017 r., II OSK 491/16, LEX nr 2429389; z 9.12.2015 r., II OSK 913/14, LEX nr 1989275; z 18.01.2011 r., II OSK 18/10, LEX nr 783523; z 8.02.2011 r., I OSK 449/10, LEX nr 990253 zob: Knysiak-Sudyka Hanna (red.) Komentarz do KPA wyd. II).

Rozstrzygnięcie decyzji obejmuje w sprawach jak kontrolowana orzeczenie o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, stanowi o tym wyraźnie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w myśli którego ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Rozstrzygnięcie takie zawierała decyzja organu I instancji. Jakkolwiek pod sentencją decyzji organ I instancji zawarł informację na temat numeru konta oraz odsetek, to nie można przyjąć, jakoby treści te wchodziły w zakres rozstrzygnięcia. Mają one bowiem charakter informacyjny, a termin i sposób zapłaty odsetek wynikają wprost z przepisów prawa tj. przepisów: rozporządzenia Nr 937/2012, rozporządzenia Komisji nr 809/2014, art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, Ordynacji podatkowej oraz k.p.a.

Z kolei rozstrzygnięcia organu odwoławczego wyczerpująco wymienia art. 138 kpa. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy może: 1) utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umorzyć postępowanie odwoławcze.

W przedmiotowej sprawie uznając, że organ I instancji prawidłowo ustalił kwotę nienależenie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organ odwoławczy zasadnie utrzymał tę decyzję w mocy, zgodnie z art. 138 §1 pkt 1 kpa.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki zgodnie z art. 3 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 - odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Również w myśl art. 7 ust 1 i 2 rozporządzenia Komisji nr 809/2014 w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Właściwie organ odwoławczy podał również, że na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ustalonych niniejszą (czyli ostateczną) decyzją, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, ze zm.), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym, że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, wynosi 60 dni.

Prawidłowo organ odwoławczy wyjaśnił również, że stosownie do art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, termin płatności kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wynosi 60 dni od daty doręczenia decyzji ustalającej wysokość tej kwoty. Zgodnie z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Stosownie do art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej, od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 54 Ordynacji podatkowej, naliczane są odsetki za zwłokę. Natomiast art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej stanowi, że odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku. Zgodnie z art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej, stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2 %, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8 %. Zgodnie z art. 56d Ordynacji podatkowej Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, stawkę odsetek za zwłokę w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, poczynając od dnia 9 października 2014 r. wynosi 8,00% - obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 4 stycznia 2016 r. (M.P. poz. 20) i może ulec zmianie.

W dalszej kolejności zaznaczenia wymaga to, że w art. 130 § 1 kpa została zawarta zasada, że decyzja przed upływem terminu do wniesienia odwołania nie ulega wykonaniu. Natomiast stosownie do § 2 art. 130 kpa wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. Od tej zasady zostały wprowadzone wyjątki w § 3 art. 130 kpa, a mianowicie przepisów o wstrzymaniu decyzji przewidzianych w § 1 i 2 nie stosuje się, gdy decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności oraz gdy decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy. Z takim wyjątkiem nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

W konsekwencji wskazać należy, że to przepisy prawa wyjaśniają, kiedy decyzja administracyjna podlega wykonaniu. Art. 130 § 1 kpa wprowadza zasadę niewykonalności decyzji przed upływem terminu do wniesienia odwołania. Art. 130 § 2 kpa ustanawia zasadę bezwzględnej suspensywności odwołania, czyli wstrzymania z mocy prawa wykonania decyzji, od której wniesiono odwołanie w terminie. Te zasady nie mają zastosowania wyłącznie gdy decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108 kpa), czy też jeżeli decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy. Kolejną zasadą wywodzoną z przepisów prawa jest zasada wykonalności decyzji ostatecznych. Art. 16 § 1 kpa wyjaśnia zaś jakie decyzje są ostateczne i w jakim trybie możliwe jest ich wzruszenie.

Przekładając powyższe na realia niniejszej sprawy wskazać należy, że w świetle regulacji zwartej w przepisie art. 130 § 1 i 2 kpa obowiązek nałożony w decyzji administracyjnej jest wykonalny, gdy decyzja ta uzyska walor ostateczności, a więc w wypadku zainicjowania kontroli instancyjnej, od chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, a dokładnie - od momentu doręczenia decyzji organu odwoławczego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 2020 r. sygn.. akt II SA/Gd 186/20). W związku z tym, w rozpoznawanej sprawie termin do wykonania przedmiotowego obowiązku (rozpoczęcia biegu terminu do zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności, a w konsekwencji termin do ewentualnego naliczania odsetek) otworzył się po wydaniu decyzji ostatecznej Nr 9013-2019-0028634 przez Dyrektora ARiMR, od daty jej doręczenia stronie.

W konsekwencji myli się skarżąca zarzucając, że organ odwoławczy poprzez brak określenia w sentencji decyzji odmiennego niż w decyzji organu I instancji terminu, od którego należy naliczać odsetki naruszył wskazane wyżej przepisy prawa procesowego.

Wobec powyżej przedstawionych uwag zarzut skargi należało uznać za bezzasadny.

Reasumując, w sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia norm procesowych, czy też norm materialnych, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście przepisów prawa obowiązujących w przedmiotowej materii skutkuje uznaniem, że prawidłowo ustalony w sprawie stan faktyczny dał organom podstawę do wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej płatności. Jednocześnie Sąd stwierdza, iż nie dopatrzył się w sprawie takiego naruszenia przez organy przepisów postępowania, które prowadziłoby do uchylenia zaskarżonej decyzji, czy też stwierdzenia jej nieważności.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku.

O przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z § 8 pkt 6 w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2019.0.18 t.j).