Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1624/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 par. 2 pkt 1 w zw. z  art. 67 par. 4.
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak (spr.), Bożena Suleja-Klimczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej: "DIS" albo "organ nadzoru"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej: "k.p.a.") oraz art. 18, art. 23 § 1, § 3a i § 4 pkt 1 oraz art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 599, dalej: "u.p.e.a." albo "ustawa egzekucyjna"), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. (dalej także: "organ egzekucyjny") z dnia [...] r. nr [...] oddalające skargę A. Sp. z o.o. w W. (dalej: "skarżąca", "spółka" albo "zobowiązana") na czynność egzekucyjną egzekutora (poborcy skarbowego Izby Celnej w K.), tj. zajęcie ruchomości w postaci automatów do gier [...] Nr [...], [...] Nr [...], [...] Nr [...].

Powyższe postanowienie DIS zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia 30 maja 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w W. w oparciu o art. 31 § 1 u.p.e.a. zlecił Dyrektorowi Izby Celnej w K. wykonanie czynności rekwizycyjnych do majątku zobowiązanej, na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. nr [...], obejmujących kary pieniężne w wysokości po [...] zł.

W wykonaniu zleconych czynności, w dniu [...] r. w magazynie depozytowym Urzędu Celnego w K. poborca skarbowy dokonał zajęcia ruchomości w postaci automatów do gier: [...] Nr [...], [...] Nr [...], [...] Nr [...]. Zajęcie odbyło się bez udziału przedstawiciela zobowiązanej ale w obecności pracowników magazynu depozytowego Urzędu Celnego w K. Zajęte ruchomości pozostawiono pod dozorem P. G. w magazynie depozytowym położonym w K. przy ul. [...]. Z uwagi na nieobecność upoważnionej osoby ze strony spółki przy dokonywaniu ww. zajęcia, protokół zajęcia i odbioru ruchomości przesłano zobowiązanej pocztą – odbiór spółka potwierdziła w dniu [...] r.

Pełnomocnik spółki w piśmie z dnia [...] r. wniósł skargę na ww. czynność egzekucyjną.

Pełnomocnik spółki zarzucił naruszenie art. 67 § 1 u.p.e.a. w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych – poprzez sporządzenie protokołu zajęcia i odbioru ruchomości na nieaktualnym wzorze. Nadto zarzucił naruszenie art. 67 § 2 pkt 1 u.p.e.a. przez błędne określenie w protokole wierzyciela, bowiem wskazano w nim Dyrektora Izby Celnej w S.. Zarzucił także naruszenie art. 67 § 2 pkt 4 ustawy egzekucyjnej poprzez niewłaściwe określenie tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia i dokonanie czynności egzekucyjnych w ramach niewszczętego prawidłowo postępowania egzekucyjnego oraz naruszenie art. 67 § 4 pkt 2 u.p.e.a. przez nie zawarcie w protokole zajęcia i odbioru ruchomości adnotacji, które z zajętych ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu, czy też które pozostawia się pod dozorem zobowiązanego bądź osoby zastępującej zobowiązanego. Pełnomocnik podnosił dodatkowo, iż automaty będące przedmiotem zajęcia znajdują się w posiadaniu zależnym spółki, gdyż ich właścicielem jest inny podmiot – spółka handlowa prawa cypryjskiego.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną.

Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazywał on przede wszystkim, że protokół zajęcia ruchomości sporządzony został w oparciu o obowiązujące przepisy i zawiera wszystkie niezbędne elementy, wskazane w art. 67 § 4 u.p.e.a. Organ egzekucyjny zaznaczył też, że z protokołu wyraźnie wynika oddanie ruchomości pod dozór, zatem brak skreślenia formuły "pozostawiono pod dozorem zobowiązanego" nie stanowi błędu. Zwrócił również w szczególności uwagę, że wierzyciel został prawidłowo oznaczony w treści protokołu zajęcia ruchomości.

Na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego pełnomocnik spółki wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie:

1. art. 67 § 2 pkt 1 u.p.e.a. przez błędne określenie w protokole wierzyciela, bowiem wskazano w nim Dyrektora Izby Celnej w S., który zdaniem pełnomocnika, zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w związku z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej;

2. art. 67 § 1 u.p.e.a. w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych – poprzez sporządzenie protokołu zajęcia i odbioru ruchomości na nieaktualnym wzorze;

3. art. 67 § 2 pkt 4 ustawy egzekucyjnej poprzez niewłaściwe określenie tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, gdyż zdaniem pełnomocnika Dyrektor Izby Celnej w S. nie wystawił tytułów wykonawczych wskazanych przez organ egzekucyjny.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r.

Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie DIS w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 54 § 1 i § 4 u.p.e.a. oraz wskazywał, że stosownie do art. 31 § 1 ustawy egzekucyjnej, Dyrektor Izby Celnej w K. działał w niniejszej sprawie jako organ rekwizycyjny.

Następnie organ nadzoru wskazywał, że jednym ze środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 12 u.p.e.a. jest egzekucja z ruchomości. Z kolei zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a., podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., stanowi protokół zajęcia i odbioru ruchomości. Przepis art. 67 § 4 u.p.e.a. z uwzględnieniem § 2 tego przepisu oraz art. 53 § 1 pkt 5 u.p.e.a. stanowi, iż protokół zajęcia i odbioru ruchomości zawiera:

1. oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;

2. numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia;

3. kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych od dnia wystawienia zawiadomienia;

4. kwotę należnych kosztów egzekucyjnych;

5. datę wystawienia protokołu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego;

6. podpisy obecnych lub wzmiankę o przyczynie braku podpisów;

7. wyszczególnienie zajętych ruchomości z podaniem ich ilości, rodzaju jednostki miary i wartości szacunkowej ruchomości, jeżeli jej oszacowanie nie zostało zastrzeżone dla biegłego skarbowego;

8. adnotację, które z zajętych ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu, a także które ruchomości poborca pozostawia pod dozorem zobowiązanego lub osoby zastępującej zobowiązanego, a które odbiera;

9. pouczenie zobowiązanego o skutkach zajęcia ruchomości i przysługującym mu prawie zaskarżenia w postaci zgłoszenia zarzutów;

10. pouczenie dozorcy o skutkach zajęcia ruchomości pod dozór.

Organ nadzoru stwierdził zatem, że protokół zajęcia ruchomości z dnia 24 czerwca 2016 r. posiadał wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 67 § 4 u.p.e.a. a w szczególności właściwe oznaczenie zobowiązanej, organu egzekucyjnego, rodzaju zobowiązania oraz kwoty należności.

Następnie DIS wskazywał, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika spółki oznaczenie wierzyciela w protokole zajęcia było prawidłowe. Jako wierzyciela wskazano Dyrektora Izby Celnej w S. Podmiot ten z dniem 1 października 2015 r., zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz.U. z 2015 r., poz. 1494 z późn. zm.) w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie wskazanego rozporządzenia, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, jest wierzycielem tych należności. Organ nadzoru podkreślił, że protokół zajęcia i odbioru ruchomości jest również zgodny ze wzorem dokumentu stanowiącego załącznik Nr 11 do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 2310) wydanego na podstawie art. 67 § 1 u.p.e.a.

Organ nadzoru stwierdził następnie, że zgodnie z art. 98 § 1 ustawy egzekucyjnej zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu, zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, a także odpis tytułu wykonawczego, jeżeli uprzednio nie został on doręczony. DIS podkreślał, że zajęcie ruchomości jest dokonane z chwilą podpisania protokołu przez poborcę skarbowego. Na ważność tego zajęcia nie wpływa odmowa podpisania protokołu przez zobowiązanego, czy też świadków. Powyższe przepisy przewidują zatem sytuację nieuczestniczenia zobowiązanego w czynności zajęcia, przy czym obligują organ egzekucyjny do doręczenia mu stosownego protokołu. W przypadku gdy zobowiązany jest nieobecny, doręczenie protokołu powinno nastąpić w trybie przewidzianym w przepisach k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. W niniejszej sprawie doręczenia spółce protokołu zajęcia i odbioru ruchomości dokonano za pośrednictwem poczty w dniu [...] r.

DIS dalej wskazywał, że zgodnie z art. 51 § 2 u.p.e.a. egzekutor przywołuje co najmniej dwóch świadków, jeżeli zobowiązany nie może być obecny przy czynnościach egzekucyjnych na skutek wydalenia z miejsca dokonywania czynności egzekucyjnych lub z innych przyczyn, chyba że zachodzi obawa, iż wskutek upływu czasu potrzebnego na przywołanie świadków egzekucja będzie udaremniona. Ponadto zgodnie z art. 51 § 1 u.p.e.a. na wniosek zobowiązanego, a także gdy egzekutor uzna to za konieczne, może być przywołany świadek do obecności przy czynnościach egzekucyjnych.

W rozpatrywanej sprawie zajęcie automatów do gry odbyło się bez udziału spółki w obecności dwóch świadków - funkcjonariuszy magazynu depozytowego Urzędu Celnego w K., co nie stanowiło naruszenia prawa (osoby te nie były pracownikami wierzyciela, czy też organu egzekucyjnego). Obecność zobowiązanego przy zajęciu ruchomości i nie podpisanie przez niego protokołu nie jest elementem koniecznym, który wpływa na ważność tego zajęcia. Ponadto wbrew twierdzeniom pełnomocnika spółki w protokole zajęcia zawarto adnotację, iż zajętą ruchomość (automaty do gry) pozostawia się pod dozorem P. G. w magazynie depozytowym w K., przy ul. [...].

Organ nadzoru akcentował, że z wyżej powołanych przepisów nie wynika również obowiązek powiadomienia spółki o zamiarze dokonania czynności zajęcia ruchomości. Organ dokonując zajęcia automatów do gry bez udziału zobowiązanej i bez wcześniejszego powiadomienia o zamiarze dokonania czynności nie naruszył przepisów prawa. DIS wskazywał przy tym, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych.

Końcowo, odnosząc się do zarzutu bezprawnego zajęcia automatów nie stanowiących własności spółki organ nadzoru wskazał, że osobie trzeciej przysługuje uprawnienie do złożenia żądania w trybie i na zasadach określonych w art. 38 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej (wyłączenia spod egzekucji). Przy wykorzystaniu tego środka prawnego osoba trzecia, przy spełnieniu warunków określonych w ww. przepisie może skutecznie uwolnić zajęte ruchomości. Zatem działania podjęte przez egzekutora w związku z zajęciem ruchomości dokonane w trybie art. 97 - 103 u.p.e.a. jako środka egzekucyjnego w prowadzonym wobec spółki postępowaniu egzekucyjnym, były zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Zajęcie dokonane protokołem spełniało wymogi określone w art. 67 § 4 u.p.e.a., a organ egzekucyjny, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami ustawy egzekucyjnej, zmierzał bezpośrednio do przymusowego wykonania obowiązku, stosując środek egzekucyjny dopuszczony przez ustawę przy egzekucji należności pieniężnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie organu nadzoru z dnia [...] r. spółka, reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego, zarzuciła mu naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 97 § 2 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy organ egzekucyjny (rekwizycyjny) winien w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje stanowią własność zobowiązanego, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika nie będącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona, zaś z informacji uzyskanych od spółki wynika, że zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią własności zobowiązanej a znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych;

2. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1 w związku z art. 67 § 4 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w protokole z zaskarżonej czynności egzekucyjnej organ rekwizycyjny błędnie określił wierzyciela, wskazując, iż zajęcie dotyczy tytułów wykonawczych o nr [...] i podając wierzyciela jako Dyrektora Izby Celnej w S., w sytuacji gdy Dyrektor Izby Celnej w S., zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w związku z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktu administracyjnego powoływanego w tytule wykonawczym, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej;

3. art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 4 w związku z art. 67 § 4 u.p.e.a, gdyż w sprawie doszło do niewłaściwego określenia tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia;

4. art. 6 i art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przejawiające się w obciążaniu zobowiązanej ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana;

5. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 54 § 5a u.p.e.a. i art. 67 § 1 u.p.e.a. w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, gdyż w sprawie doszło do sporządzenia protokołu zajęcia i odbioru ruchomości na nieaktualnym wzorze, podczas gdy jakiekolwiek modyfikacje ustalonego wzoru są dopuszczalne jedynie w zakresie przewidzianym we wzorze określonym w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając pierwszy z podniesionych zarzutów pełnomocnik skarżącej wskazał, że zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione. Niezbędnym jest więc w pierwszej kolejności przesądzenie, że dane ruchomości stanowią własność zobowiązanego, tym bardziej gdy nie znajdują się w jego władaniu (jak w przypadku ruchomości znajdujących się magazynie urzędu). Organ egzekucyjny nie wskazał z jakich okoliczności wywodzi, iż zajęte ruchomości stanowią własność skarżącej. Pełnomocnik wskazywał na domniemanie, zgodnie z którym wszystko, co znajduje się w mieszkaniu zobowiązanego, jest jego własnością. O istnieniu takiego domniemania nie można mówić w przypadku ruchomości, które nie znajdują się ani w siedzibie spółki (traktując siedzibę jako odpowiednik mieszkania osoby fizycznej), ani nie pozostają w dyspozycji zobowiązanej.

Następnie pełnomocnik spółki wskazywał, że Dyrektor Izby Celnej w S. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w związku z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. W niniejszej sprawie błędnie określono zatem wierzyciela, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej. Pełnomocnik podnosił, że w ustawie egzekucyjnej nie wprowadzono upoważnienia dla odpowiedniego Ministra umożliwiającego dokonanie w drodze rozporządzenia wyznaczenia jednego dyrektora izby celnej do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w celu dochodzenia obowiązków wynikających z aktu administracyjnego powołanego w tytułach wykonawczych o nr [...] Zdaniem pełnomocnika skarżącej należy w związku z tym uznać, iż rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz.U. z 2015 r., poz. 1494 z późn. zm.) zostało wydane bez delegacji ustawowej, co jest sprzeczne z art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w której jednoznacznie wskazano, iż rozporządzenia są wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Powyższe skutkuje tym, że Dyrektor Izby Celnej w S. nie może być wierzycielem w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 4 w związku z art. 67 § 4 u.p.e.a. pełnomocnik zobowiązanej akcentował, że w sprawie doszło do niewłaściwego określenia tytułów wykonawczych stanowiących podstawę do zajęcia, bowiem określono je jako tytuły wykonawcze wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w S. o nr [...], w sytuacji gdy wobec zobowiązanej na podstawie takich tytułów wykonawczych nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne. W efekcie czynność taką należałoby uznać za podjętą w ramach niewszczętych prawidłowo postępowań egzekucyjnych oraz z brakiem poszanowania podstawowej zasady upomnienia, co winno uzasadniać uwzględnienie skargi.

Zdaniem pełnomocnika aktualne pozostaje twierdzenie, że tytuły wykonawcze o takim samym numerze, a wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w S., nie zostały zobowiązanej doręczone.

Końcowo pełnomocnik skarżącej zaznaczył, że w rozstrzygnięciu organu nadzoru dostrzec również należy naruszenie art. 6 i 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przejawiające się w obciążaniu zobowiązanej ciężarem identyfikacji wierzyciela. Pełnomocnik podkreślał, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej, z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana.

Pełnomocnik spółki podkreślił też, że w sprawie doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 54 § 5a u.p.e.a. i art. 67 § 1 u.p.e.a. w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, gdyż protokół zajęcia i odbioru ruchomości sporządzono na nieaktualnym wzorze, podczas gdy prawidłowo wystosowane zawiadomienie o zajęciu determinuje prawidłowość samej czynności egzekucyjnej.

Odpowiadając na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni argumentację, zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób określony w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).

Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Na wstępie rozważań nad prawidłowością zaskarżonego postanowienia należy wskazać, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3396/14). Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności.

Na podstawie art. 97 § 1 u.p.e.a., do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione (art. 97 § 2 u.p.e.a.). Zatem podkreślić należy, że poborca skarbowy jest uprawniony do zajęcia wszystkich ruchomości, którymi zobowiązany faktycznie włada, z zastrzeżeniem art. 8 i nast. u.p.e.a. Poborca skarbowy nie jest ani obowiązany, ani uprawniony do badania, czy zobowiązany ma tytuł prawny do rzeczy, którą dysponuje (por. L. Guzek, Egzekucja administracyjna zobowiązania podatkowego, M. Podat. 2000, nr 11, s. 25).

W związku z powyższym niezasadne jest twierdzenie pełnomocnika spółki, zgodnie z którym organ egzekucyjny (rekwizycyjny) powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje stanowią własność zobowiązanego. W tym miejscu należy także podkreślić, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, że automaty do gier nie stanowią jej własności. Co więcej z akt sprawy nie wynika, aby jakikolwiek inny podmiot, będący zdaniem skarżącej właścicielem automatów do gier wystąpił do organu egzekucyjnego z żądaniem wyłączenia tych ruchomości spod egzekucji.

Podkreślenia wymaga ponadto, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie zauważono, iż: "organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do udzielenia osobom trzecim niebędącym stronami postępowania informacji o przysługujących im prawach. Ustawodawca wychodzi z założenia, że zobowiązany powinien powiadomić osoby trzecie, jeśli w trakcie egzekucji naruszono prawa majątkowe tych osób. Z kolei osoba taka podejmując czynności zmierzające do wyłączenia spod egzekucji jej prawa powinna we własnym interesie zapoznać się z obowiązującym w tym zakresie terminem, a w przypadku jego niedotrzymania wystąpić z prośbą o przywrócenie, uprawdopodobniając, że uchybienie nastąpiło bez jej winy" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2000 r., sygn. akt SA/Sz 1419/99). Z kolei prawo do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie ruchomości przysługuje jedynie osobie trzeciej, a nie zobowiązanemu. Zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a. kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Zatem w sytuacji, gdy skarżąca twierdzi, że zajęte ruchomości nie stanowiły jej własności, lecz własność osoby trzeciej, powinna o fakcie zajęcia powiadomić osobę, której jej zdaniem prawa majątkowe zostały naruszone, żeby mogła ona ewentualnie wystąpić do organu egzekucyjnego ze stosownym wnioskiem. Jeżeli tego nie uczyni, naraża się na odpowiedzialność odszkodowawczą. W myśl bowiem art. 168a u.p.e.a. osoba, która rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z których przeprowadzono egzekucję przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego, może dochodzić od zobowiązanego odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.

Z powyższych względów, Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 97 § 2 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 4 u.p.e.a. w związku z art. 67 § 4 u.p.e.a. stwierdzić należy, iż protokół zajęcia ruchomości z dnia [...] r. posiada wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 67 § 4 u.p.e.a., a także jest zgodny ze wzorem, określonym w załączniku nr 11 obowiązującego od dnia 1 stycznia 2016 r. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 2310). Podstawę zajęcia ruchomości stanowiły tytuły wykonawcze z dnia 7 września 2015 r. wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w K., natomiast w protokole zajęcia ruchomości organ egzekucyjny wskazał, iż wierzycielem należności objętych tytułem wykonawczym jest Dyrektor Izby Celnej w S. Od dnia 1 października 2015 r. obowiązuje bowiem rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 września 2015r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz.U. z 2015 r. poz. 1494). Zgodnie z treścią § 3 tego rozporządzenia w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy. Zatem prawidłowo organ egzekucyjny w protokole zajęcia ruchomości oznaczył wierzyciela jako Dyrektora Izby Celnej w S., bowiem na dzień sporządzenia tego protokołu (24 czerwca 2016 r.) wierzycielem w sprawie był Dyrektor Izby Celnej w S. Natomiast okoliczność, że tytuły wykonawcze zostały wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w K., który następnie utracił przymiot wierzyciela na rzecz Dyrektora Izby Celnej w S. nie powoduje, że po zmianie wierzyciela z mocy prawa organ miał obowiązek wystawić nowe tytuły wykonawcze.

W tym kontekście, z wyżej wskazanych przyczyn zaznaczyć zarazem trzeba, że niezasadne są również podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1 w związku z art. 67 § 4 u.p.e.a. (zarzut błędnego oznaczenia wierzyciela w protokole zajęcia ruchomości) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 54 § 5a u.p.e.a. i art. 67 § 1 u.p.e.a. w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (zarzut sporządzenia protokołu zajęcia i odbioru ruchomości na nieaktualnym wzorze).

Końcowo stwierdzić trzeba, że chybiony okazał się również zarzut skargi, dotyczący naruszenia art. 6 i 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

Organ egzekucyjny prawidłowo bowiem wskazał wierzyciela, mając na uwadze treść rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania. Zatem kwestionowany przez pełnomocnika skarżącej protokół zajęcia ruchomości zawiera oznaczenie wierzyciela oraz numery tytułów wykonawczych, będących podstawą zajęcia.

W tym stanie sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie organu nadzoru jak i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego nie naruszają ani przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.