Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1375/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant: Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2005r., nakładającą na R. N. i J. N. prowadzących "T." karę pieniężną w wysokości 1890zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 98 kN (10t.).

Przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę ustalone zostały w wyniku kontroli pojazdu z naczepą należącego do skarżących R. N.i J. N. dnia [...] grudnia 2004r., z której to kontroli sporządzony został protokół kontroli. Stwierdzono, że pojazd jest nienormatywny ponieważ wykazuje przekroczenia na pojedynczej osi napędowej o 5,75kN (nacisk tej osi wyniósł 105,75kN) oraz na potrójnej osi napędowej o 20,46kN (nacisk na potrójna os przyczepy wyniósł 224,96kN przy odległości między osiami składowymi osi wielokrotnej 1,33m).

Składając wyjaśnienia skarżący podnieśli, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 103, poz. 1085.) maksymalne dopuszczalne sumy nacisków osi nie może przekraczać 24t. dla potrójnej osi przyczep i naczep przy odległości między osiami składowymi pomiędzy 1,3 a 1,4m. Pojazd skarżących poruszał się drogami o dopuszczalnym nacisku do 10t. spełniał wszystkie kryteria pojazdu normatywnego m.in. suma nacisków osi naczepy wynosiła 22,93t. przy nieprzekroczonej masie całkowitej zestawu.

Organ I instancji w decyzji nakładającej karę pieniężną za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi wyjaśnił, że przywołane przez skarżących przepisy rozporządzenia nie rozgraniczają wartości dopuszczalnych nacisków w zależności od rodzaju drogi, po której porusza się pojazd. W załączniku nr 2 do ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych, który to akt prawny jest aktem wyższej rangi w stosunku do rozporządzenia, określone są dopuszczalne wartości w zależności od rodzaju drogi, po której porusza się pojazd i w tym przypadku dopuszczalny nacisk dla potrójnej osi przyczepy, przy odległości między osiami składowymi od 1,30 do 140m, wynosi 204,5kN. Ważenie wykazało, iż nacisk na oś potrójną naczepy wyniósł 224,96kN, a więc nastąpiło przekroczenie nacisku tej osi o 20,46kN. Za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 98kN (10t dla potrójnej osi przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi od 1.30m do 1.40m ponad 219,2kN do 233,9kN kara wynosi 1440zł.

Z kolei wynik ważenia nacisku osi pojedynczej napędowej, przy dopuszczalnym nacisku do 100kN, wyniósł 105,75kN, a więc nastąpiło przekroczenie o 5,75kN. Stan ten stanowi naruszenie określone w przepisie lp. 5pkt 8 lit. b załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych. Za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 98kN (10t) dla pojedynczej osi napędowej ponad 102,9kN do 07,8kN kara pieniężna wynosi 600zł. Kara ta w konkretnym przypadku została pomniejszona o 25% i wyniosła 450,00zł w związku ze stwierdzeniem podczas kontroli zastosowania w pojeździe zawieszenia pneumatycznego osi napędowej.

W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, zarzucając decyzji wadliwe przyjęcie, że na drodze krajowej nr [...] gdzie miała miejsce kontrola, dopuszczalny nacisk osi wynosi 98kN, podczas gdy wynosi on 100kN, co stanowi działanie na niekorzyść skarżących. Przywołano przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 1985r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, zgodnie z którymi kontrolowany pojazd był normatywny. Ustawa o drogach publicznych określa w załączniku nr 2 jedynie wysokość kar grożących za przekroczenia, a z tego nie wynikają żadne obowiązki i wywody organu o hierarchii norm prawnych są bezzasadne. Jedynym aktem regulującym dopuszczalne naciski osi pojazdów jest cyt. wyżej rozporządzenie. Nadto skarżący wskazali, że wyniki ważenia zostały zawyżone na ich szkodę, stwierdzenie zawieszenia pneumatycznego wskutek czego obniżona została kara nie znalazło odbicia w protokole kontroli, ważenie pojazdu przeprowadzono tylko raz, podczas gdy z formularza protokołu wynika dwukrotne ważenie, decyzja nie została skierowana do podmiotu będącego stroną, bowiem w protokole kontroli wskazani zostali jako właściciel pojazdu J. Spółka z o.o. w O., a kara została nałożona na R. N. i J. N. właścicieli "T.".

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że zawarte w cytowanym przez skarżących rozporządzeniu Ministra Infrastruktury parametry są danymi, których nie można przekraczać generalnie. Rozporządzenie odnosi się do samego pojazdu i parametrów, których ze względu na konstrukcję danego pojazdu nie można przekroczyć. Jednak w sprawach o przekroczenie dopuszczalnego nacisku istotne znaczenie ma droga, po której porusza się pojazd. W związku z różnymi maksymalnymi dopuszczalnymi naciskami osi na daną drogę, ustawodawca zawarł w załączniku do ustawy o drogach publicznych wielkości, których nie może przekroczyć pojazd lub zespół pojazdów poruszający się po drodze o dopuszczalnym nacisku odpowiednio 8t., 10t. i 11,5t. podając równolegle poziom sankcji za konkretne przekroczenia. Błędem jest zatem weryfikowanie pojazdu jako nienormartywnego w oparciu o wielkości zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów i ich niezbędnego wyposażenia, jedyną podstawą dla oceny gabarytów pojazdów dla danej drogi jest ocena dokonana zgodnie z treścią załącznika do ustawy o drogach publicznych. Rozbieżności, na które wskazuje skarżący, że dopuszczalny nacisk na drodze nr [...] wynosił 100kN, a zastosowano 98kN wynika z tego, iż droga nr [...] jest drogą o dopuszczalnym nacisku do 10t. co w przeliczeniu na kiloniutony daje wartość 98kN, stąd w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych sankcjonowane są stany faktyczne stwierdzone na drodze o dopuszczalnym nacisku do 98kN. Co do pomniejszenia kary, to odniesiono to wyłącznie do pojedynczej osi napędowej ze względu na jej pneumatyczność, nie czyniąc tego w stosunku do osi potrójnej naczepy posiadającej inne niż pneumatyczne zawieszenie.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze skarżący domagali się uchylenia decyzji ze względu na rażące naruszenie prawa tj. art. 7 i 8 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez dowolne i wybiórcze traktowanie danych zawartych w podstawowym dowodzie w sprawie jakim jest protokół kontroli. Organ odniósł zmierzone przez kontrolujących przekroczenia do 98kN, podczas gdy w protokole stwierdzone zostało, że droga nr [...] na której skontrolowano pojazd skarżących miała dopuszczalny nacisk osi 100kN. Zastosowanie 98kN jest działaniem na niekorzyść skarżącego. Nadto, dopuszczalne naciski osi pojazdu na drogę reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów i zakresu ich niezbędnego wyposażenia wydane na podstawie art. 66 ust. 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Jak stanowi przepis § 5 pkt 3 ppkt b) nacisk osi nie może przekraczać w przypadku potrójnej osi naczepy, przy odległości między osiami składowymi od 1.3m do 1.4m – 24 ton, co daje wartość 235,2kN. Ustawa nie określa wartości dopuszczalnych nacisków, a jedynie wysokość kar grożących za stwierdzone przekroczenia. Wywodzone z taryfikatora wartości dopuszczalnych nacisków osi pojazdu i obowiązków w tym zakresie strony jest contra legem, a wywody organu w tym zakresie na tle hierarchii norm prawnych bezzasadne. W skardze zgłoszono dodatkowo zarzuty zawyżenia wartości wyniku ważenia po odjęciu 200kg i 2% na drugie, trzecie, czwartej i piątej osi pojazdu i tak odpowiednio:

zamiast 105,64kN przyjęto 105,75kN,

zamiast 75,85kN przyjęto 75,95kN,

zamiast 76,83kN przyjęto 76,91kN,

zamiast 72,10kN przyjęto 71,83kN.

Ponadto, skarżący zarzucił brak podstawy przyjęcia zawieszenia pneumatycznego osi pojazdu, fakt iż ważenie przeprowadzono tylko raz, gdy przepisy przewidują dwukrotne ważenie oraz to, iż decyzja nie została wydana na wpisanych w protokole kontroli właścicieli pojazdu tj. J. Spółka z o.o. w O., a na R. N. i J. N. ‘T.".

Organ wniósł o oddalenie skargi w całości jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do badania legalności zaskarżonych decyzji, to jest ich zgodności z prawem tak materialnym, jak też procesowym. Badając skargę w tym zakresie, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa.

Przedmiotem rozpatrzenia sprawy jest skarga na decyzję utrzymującą w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym. Zgodnie z art. 4 pkt 25 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych – u.d.p. (Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, których masa, naciski osi lub wymiary z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych dla danej drogi. Kontrolowany pojazd należący, jak wynika z protokołu kontroli do J. Sp. z o.o. a którym przewoziła towar "T." R. N. i J. N., poruszał się w chwili kontroli po drodze krajowej nr [...] w G., na której dopuszczalny nacisk na pojedynczą oś może maksymalnie wynosić 10t., co wynika z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 marca 2003r. w sprawie sieci dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o określonych parametrach (Dz. U. Nr 62, poz. 563). Powyższy akt wydany został na podstawie art. 41 ust. 1 u.d.p. jednak w jej brzmieniu obowiązującym w dacie wydania rozporządzenia, gdzie 10t. odpowiadało wartości 100kN. Jednakże w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawa o drogach publicznych przyjmowała już dla określonych rozporządzeniem ministra właściwego do spraw transportu, dróg wojewódzkich, że mogą się po nich poruszać pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 98kN tj. 10t.

Przeprowadzona w dniu [...] grudnia 2004r. kontrola drogowa ustaliła, że pojazd, którym skarżący realizowali przewóz jest nienormatywny, ponieważ przekroczony został dopuszczalny nacisk na osi pojedynczej napędowej pojazdu o 5,75kN – ważenie wykazało po odjęciu 200kg i 2% wartość 105,75kN oraz przekroczony został dopuszczalny nacisk na potrójnej osi nienapędowej o 20,46 – ważenie wykazało, że nacisk na potrójną oś naczepy wynosił łącznie 224,96kN, co wynikało z sumowania uzyskanych w wyniku ważenia wartości każdej osi. Organ nałożył karę pieniężną za każde stwierdzone przekroczenie, przyporządkowując jej wysokość wartości stwierdzonego przekroczenia zgodnie z danymi zawartymi w załączniku nr 2 do u.d.p. – l.p. 5 pkt 7b i 8b tego załącznika.

Działanie organu odpowiada prawu. Stosownie do art. 13g ust.1 u.d.p. za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 40c ust. 1 tej ustawy w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z art. 13g ust. 2 stanowiącym, że wysokość kar pieniężnych określa załącznik nr 2 do ustawy. Skarżący zaprzecza, temu że kontrolowany pojazd był nienormatywny z uwagi na wartości nacisku na osie podane w § 5 ust. 1 pkt 1 – 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32, poz.262 ze zm.). Niewątpliwie, zadaniem cytowanego rozporządzenia jest określenie parametrów technicznych pojazdów, a § 5 ust. 1 nakreśla ramy dopuszczalnych nacisków, których ze względu na konstrukcje samochodu i jego warunki techniczne oraz wyposażenie nie można przekroczyć. Dane te nie są jednak podstawą dla ustalania stwierdzenia przekroczenia nacisków osi pojazdu i nałożenia za to kary, bowiem nie uwzględniają rodzaju drogi. Zarówno art. 61 ust. 1 jak tez art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 58, poz. 515) odwołują się w kwestii dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i nacisku na osie pojazdów do dopuszczalnych wartości przewidzianych dla danej drogi. Przepisy określające warunki techniczne pojazdów takich wartości właściwych dla danej drogi nie przewidziały, uczyniła to jednak ustawa o drogach publicznych, której przepisy Inspekcja Transportu Drogowego i inne upoważnione do kontroli pojazdów organy obowiązane są stosować. Nieuprawnione jest twierdzenie skargi, że ustawa o drogach publicznych, określając w załączniku nr 2 wysokość kar pieniężnych, nie tworzy dla użytkowników dróg żadnych obowiązków, bo nie określa wartości dopuszczalnych nacisków osi na drogi. Załącznik nr 2 do ustawy o drogach publicznych ustalający wysokość kar pieniężnych za wskazane w nim przekroczenia odnosi je do trzech kategorii dróg, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 78,4kN (8t.), 98kN (10t.) oraz do 112,7kN (11,5t.) i przyporządkowuje wysokość kar w kategorii danej drogi dla danego rodzaju osi, jednoznacznie określając dopuszczalne wartości nacisku danych osi na danej drodze, nie powodujące nałożenia kary. Wskazany załącznik stanowi integralną część ustawy i wraz z nią jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa, brak jest zatem uzasadnienia dla twierdzenia, że jego postanowienia określają jedynie sankcje w postaci kar za przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdów, w sytuacji gdy warunki w których powstaje przekroczenie oraz rodzaje tych przekroczeń są szczegółowo opisane i choćby z tego powodu wiążą podmioty, których mogą one dotyczyć tj. użytkowników dróg.

Sąd nie podzielił również zastrzeżeń skarżących, ze decyzja adresowana została do niewłaściwego podmiotu, bowiem z treści protokołu kontroli wynika w sposób jednoznaczny jaki podmiot realizował przewóz tj. kto był użytkownikiem drogi. W rubryce protokołu "nazwa przedsiębiorstwa" figuruje zapis – R. N. i J. N. "T.", zaś kontrolowanym kierowcą był zatrudniony przez skarżących J. W. (str. 57 akt adm.). Wobec tak ustalonych faktów, okoliczność że pojazd należał do J. Spółki z o.o. nie może mieć w sprawie znaczenia.

Skarżący zarzucając popełnienie przez kontrolujących błędów dotyczących poszczególnych danych przeważonych osi nie podał jak miałyby podane różnice wpłynąć na wysokość nałożonej kary, a tylko takie naruszenie tzn. mające wpływ na wynik sprawy uzasadniałoby uchylenie decyzji.

Sąd za nietrafny uznał zarzut o jednokrotności ważenia, z uwagi na fakt, że kierujący pojazdem podpisał protokół i nie żądał powtórnego przeważenia, a brak jest podstawy do uznania jednokrotnego ważenia za niezgodne z prawem.

Co do zarzutu przyjęcia przez organ zawieszenia pneumatycznego osi napędowej, jako nie znajdującego potwierdzenia w protokole kontroli, to należy stwierdzić, że okoliczność ta przyjęta przez organ i stanowiąca podstawę obniżenia kary z 600zł do 450zł jest dla skarżących korzystna i brak jest podstaw do uchylania decyzji z tego powodu.

Rozważywszy zarzuty skargi Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a więc skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).