Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 105/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art 246
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 1617/15 odmawiające przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w sprawie ze skargi P.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 30 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009, 2010 i 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 22 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1617/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek P.O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadniając orzeczenie Sąd wskazał, że skarżący uchylił się od przedstawienia wymienionych w wezwaniu dokumentów finansowych dotyczących prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i zeznania podatkowego za 2014 rok; zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania; oświadczenia o wszystkich osobach mieszkających wspólnie ze skarżącym oraz o źródle i wysokości ich dochodów. Niewątpliwie analiza brakujących dokumentów i oświadczeń w zestawieniu z już przedłożonymi, pozwoliłaby na dokonanie pełnej oceny możliwości finansowych skarżącego w ponoszeniu należnych w sprawie kosztów sądowych (wpisu od skargi), a także kosztów jakie pojawią się na późniejszym etapie niniejszego postępowania. Wprawdzie kwota ciążącego na skarżącym długu na rzecz organu podatkowego jest znaczna, to jednak w sytuacji, gdy Sądowi nie jest znany pełen obraz sytuacji finansowo-majątkowej skarżącego, okoliczność ta nie może stanowić jedynej i przesądzającej podstawy dla udzielenia prawa pomocy.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący przede wszystkim wskazał, że cały jego majątek zastał zajęty przez organy skarbowe i nie ma możliwości jego spieniężenia. Wskazał także, że w jego ocenie Sąd chce uniknąć orzekania w tej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, określonej w art. 199 P.p.s.a. Celem instytucji prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zagwarantowanie stronie konstytucyjnego prawa do sądu ustanowionego w art. 45 ust.1 Konstytucji RP. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Wnioskodawca powinien zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jego sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na wnioskodawcy. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu właściwie ocenił wniosek skarżącego. Należy zauważyć, że skarżący mimo wyraźnego wezwania do złożenia dokumentów źródłowych, które w ocenie Sądu były istotne dla zobrazowania jego sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych, uchylił się od przedłożenia tych dokumentów. Sąd pierwszej instancji zasadnie zatem uznał, że strona nie wykazała w sposób właściwy, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.

Końcowo Sąd zauważa, że postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Sąd nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącego w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne, mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy.

W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.