Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 383/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 6, art. 8, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 23 ust. 1, art. 51 ust. 1, art. 73 ust. 4
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 17
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Dnia 11 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2013 roku sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i ich zwrotu. 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] nr. [...]. 2. przyznaje radcy prawnemu A. Z. prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego [...] w Ł. przy ul. [...], kwotę 395,20 ( trzysta dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej i nakazuje wypłacić powyższą kwotę radcy prawnemu A. Z. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] nr [...] o ustaleniu J.W. kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 14 maja 2009r. J.W. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2009 rok.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał stronie płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, tj. kwotę 2613,48 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia 26 stycznia 2010 r.

W dniu 13 czerwca 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. nr [...] z dnia [...] o przyznaniu J.W. płatności w ramach systemów wparcia bezpośredniego. Następnie w dniu 2 listopada 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. odmówił przyznania J.W. płatności na rok 2009 z tytułu jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin.

Decyzją z dnia 18 grudnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. ustalił J.W. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uzyskanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w łącznej wysokości 2613,48 zł, w tym: 1814,99 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz 798,49 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych. Ponadto wskazał, że w przypadku niewpłacenia wskazanej powyżej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji, od dnia następującego po upływie ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności od kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji powołał treść art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i wskazał, że z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której J.W. uzyskała płatności, należy uznać, że strona utraciła uprawnienie do uzyskania tych płatności, w związku z czym środki pieniężne w wysokości 2613,48 zł, przekazane na rachunek bankowy strony w dniu 26 stycznia 2010 r., zostały pobrane nienależnie.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 oraz w związku z art. 136 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu. Natomiast przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały określone w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Zgodnie z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wskazał, że w niniejszej sprawie płatności, wypłacone w dniu 26 stycznia 2010 r., na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. nr [...] z dnia [...], nie wynikały z pomyłki ARiMR, bowiem w dniu wydawania ww. decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż w roku 2009 grunty nie były użytkowane rolniczo.

Organ I instancji stwierdził, że w sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, który stanowi, iż obowiązek zwrotu płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

Organ stwierdził też, że kwota płatności w wysokości 2613,48 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 i jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 73 ust. 4 i 5 powołanego rozporządzenia. Stosownie do treści art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ustalonych niniejszą decyzją, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności. Stosownie do art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji Podatkowej stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2 %, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8 %. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, stawkę odsetek za zwłokę w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Stawka odsetek od zaległości podatkowych, poczynając od dnia następującego po upływie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji wynosi 14,00 % kwoty zaległości w stosunku rocznym – obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 13.11.2012 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (Monitor Polski z 2012 roku, poz. 846) i uległa zmianie na 13,50 % z dniem 6 grudnia 2012r. Odpowiednie zastosowanie przywołanych powyżej regulacji do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności oznacza, iż kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, ustalonych niniejszą decyzją należy zwrócić w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji. W przypadku niewpłacenia wskazanej powyżej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji, od dnia następującego po upływie ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności od kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Od powyższej decyzji odwołała się J.W.. Strona zarzuciła, że wysokość procentowego zawyżenia powierzchni deklarowanej i powierzchni stwierdzonej została wyliczona w sposób nieprawidłowy. Ponadto wskazała, że zadeklarowanie działek rolnych na działkach ewidencyjnych nr 704 oraz 760, pomimo tego, że było nieprawidłowe, nie było zawinione przez stronę. Wskazane powyżej działki ewidencyjne zostały bowiem nabyte przez stronę od Agencji Nieruchomości Rolnych, bez okazania ich granic.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że ARiMR ustalając wysokość procentowego zawyżenia powierzchni deklarowanej w stosunku do stwierdzonej opiera się na następującym wzorze: powierzchnia deklarowana kwalifikowana - powierzchnia stwierdzona x 100% powierzchnia stwierdzona. Postępowanie administracyjne dotyczące przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych poprzedza postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa przyznania J.W. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2009 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. decyzji nr [...] z dnia [...] roku o odmowie przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających. Decyzja ta nie została przez stronę zaskarżona, tym samym stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji, przez co strona zgodziła się z poczynionymi tam ustaleniami faktycznymi i związanymi z tym konsekwencjami.

Organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania prowadzonego w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Zaznaczyć jednak należy, iż w takim przypadku zadaniem organu odwoławczego nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną). W przedmiotowym postępowaniu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. był zatem zobowiązany do ustalenia, czy beneficjent pobrał nienależne lub nadmierne płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2009. Mając na uwadze, że od decyzji nr [...] z dnia [...] o odmowie przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O., strona nie wniosła odwołania i stała się decyzją ostateczną obowiązkiem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. stało się wypełnienie dyspozycji zawartej w art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie ma potrzeby oceniać dobrej lub złej wiary wnioskodawcy, ponieważ okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności nie przekracza czterech lat. Wypłata płatności bezpośrednich za rok 2009 na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 26 stycznia 2010 r., natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. nr 0085-2011-009482, którą należy uznać za pierwsze powiadomienie J.W. przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona stronie w dniu 3 listopada 2011 r., a więc przed upływem czterech lat od daty płatności. Zatem w przedmiotowej sprawie strona została zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze ww. płatności przed upływem czterech lat od daty płatności (art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004).

Powołując się na treść art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 organ II instancji stwierdził, że przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2009 i przekazanie ich na rachunek bankowy strony w dniu 26 stycznia 2010 r. wynikało z uwzględnienia przez organ deklaracji producenta, bez uwzględnienia ortofotomapy. W ocenie organu odwoławczego strona nie dochowała należytej staranności, zadeklarowała do płatności działki rolne położne faktycznie na innych działkach ewidencyjnych, niż wskazane we wniosku. Okoliczność zakupu działek bez okazania granic nie stanowi podstawy do uznania, że strona nie mogła wykryć tego błędu. Stąd brak podstaw do zwolnienia z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Ponadto organ wskazał, że art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wyplata. Obejmuje więc swoim zakresem nienależne lub nadmierne pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy w oparciu o decyzję, która następnie została wzruszona, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Organ wskazał również, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w myśl którego Kierownik Biura Powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych jednolitej płatności obszarowej, wsparcia specjalnego, oddzielnej płatności do owoców miękkich, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006. Na podstawie art. 3 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 terminem operacyjnym dla kursu wymiany jest data określona w art. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005. Zgodnie zatem z art. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005, jeżeli bezpośrednia płatność zostaje dokonana na rzecz beneficjenta w walucie innej niż euro, Państwa Członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażoną w euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana. Kurs wymiany euro na dzień 30 września 2009 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C nr 236/2, wynosi 4,2295 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 422,95 zł. Ustalona powyżej kwota nienależnie pobranych płatności - 2 613,48 zł, przekracza zatem kwotę stanowiącą równowartość 100 euro - 422,95 zł, stąd organ I instancji nie był zobligowany do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranej.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podniosła, że w jej ocenie różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a stwierdzoną wynosi 1,17 ha, czyli 28,5 %, a więc nie przekracza 30%. Wobec powyższego nie powinna być wykluczona z otrzymania pomocy. Natomiast wzór matematyczny, z którego korzysta ARiMR jest bardzo krzywdzący dla rolnika.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli jest decyzja w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 ze zm.), na podstawie którego organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

Art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18), dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 - stanowi, że obowiązek dokonania zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, lub innego organu, oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Celem wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonego w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARMiR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku, gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga zatem spełnienia łącznie dwóch wymienionych w tym przepisie przesłanek. Po pierwsze: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie: błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Istotne w rozpoznawanej sprawie jest więc to, czy stan faktyczny sprawy nie uprawniał do odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, a w szczególności, czy nie zaistniały przesłanki w rozumieniu art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wyjaśnił, że w niniejszej sprawie płatność z tytułu płatności bezpośrednich w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 przekazana została na rachunek bankowy skarżącej w dniu 26 stycznia 2010 r. Powyższe wynikało z uwzględnienia przez organ deklaracji producenta, bez uwzględnienia ortofotomapy. W ocenie organu strona nie dochowała należytej staranności, zadeklarowała do płatności działki rolne położone faktycznie na innych działkach ewidencyjnych niż wskazane we wniosku. Okoliczność zakupu działek bez okazania granic nie stanowi podstawy do uznania, że strona nie mogła wykryć tego błędu, stąd brak podstaw do zwolnienia z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Należy zwrócić uwagę, że art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 wyraźnie stanowi, iż o zwrocie nienależnie pobranych płatności może decydować również przyczyna, z powodu której nastąpiła taka wypłata.

Przypomnieć w tym miejscy należy, że w niniejszej sprawie, jak wynika z decyzji z dnia 13 czerwca 2011 r. nr 1060/11 stwierdzającej nieważność, na której ustalenia powołuje się organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu, skarżąca zadeklarowała do płatności m.in. grunty rolne o powierzchniach odpowiednio 0,27; 0,21; 1,12 ha, położone na działkach ewidencyjnych odpowiednio o numerach 100701-2.0005.376/1; 100701-2.0005.703/2, 100701-2.0005.760. Natomiast stwierdzona przez organ I instancji powierzchnia tychże działek wyniosła odpowiednio 0,26; 0,21; 1,12 ha. Podkreślić przy tym należy, że organ I instancji przed przyznaniem płatności dokonał kontroli administracyjnej, podczas której stwierdził różnice pomiędzy powierzchnią deklarowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną i naliczył kwotę jednolitej płatności obszarowej na podstawie powierzchni stwierdzonej podczas kontroli, a nie na podstawie powierzchni zadeklarowanej przez skarżącą we wniosku.

Tymczasem Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., w wyniku pomiaru dokonanego na ortofotomapie, celem określenia maksymalnej powierzchni uprawnionej do uzyskania płatności, ustalił, że organ I instancji, mimo iż dysponował ortofotomapami dokonał nieprawidłowego pomiaru, bowiem powierzchnie zadeklarowanych działek przekraczają wyznaczony obszar PEG. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. uznał, iż płatność przyznana skarżącej została dokonana z rażącym naruszeniem prawa, a więc na skutek pomyłki właściwego organu.

Zatem nie ma żadnych wątpliwości, że to organ zanim przyznał płatność, a nie po przyznaniu płatności skarżącej przeprowadził kontrolę administracyjną, w wyniku której dokonał nieprawidłowego pomiaru deklarowanych działek z naruszeniem art. 17 rozporządzenia nr 73/2009 w związku z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE 796/2004. Zgodnie z art. 23 ust. 1 kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Skoro kontrola miała miejsce przed przyznaniem płatności i nie została przeprowadzona skutecznie, to płatność została przyznana na skutek pomyłki organu.

Ponadto w sprawie nie można uznać, że nie została spełniona druga przesłanka wymieniona w art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 794/2004, a mianowicie, że błąd organu nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Nie może być mowy o tym, że błąd organu mógł być wykryty przez rolnika, skoro przyznano mu płatność w stanie faktycznym przez niego przedstawionym, zweryfikowanym przez organ przed przyznaniem płatności. Oczywisty błąd organu przyznającego płatność doprowadził do wypłaty płatności, która po wydaniu decyzji o stwierdzeniu nieważności, przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej i dokonaniu odmowy przyznania tej płatności, stała się świadczeniem nienależnym.

W ocenie Sądu, ocena możliwości wykrycia przez rolnika błędu organu - w rozumieniu art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 - dokonana przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. w zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie.

Wobec powyższego, w tych warunkach powinno nastąpić uznanie błędu organu. Błąd organu związany był z obliczaniem danej płatności, skarżąca nie miała na niego wpływu i nie mogła go zauważyć skoro przedstawiła okoliczności, w jej ocenie zgodnie z prawdą, a te okoliczności - zweryfikowane przez organ - posłużyły za podstawę wydania decyzji pozytywnej dla niej. Jak wynika z akt sprawy skarżąca nabyła przedmiotowe działki od Agencji Nieruchomości Rolnej i była przekonana, że zadeklarowane powierzchnie działek są prawidłowe. Niewątpliwie dla rolnika, który nie ma obowiązku znać przepisów prawa zarówno materialnego, jak i procesowego, który w przeciwieństwie do pracownika organu nie jest profesjonalistą, w decyzji z dnia 3 grudnia 2009 r. najważniejsze było to, iż organ stwierdził, że spełnia on warunki uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że skarżąca nie dochowała należytej staranności, zadeklarowała działki rolne faktycznie położone na innych działkach. W ocenie Sądu, powyższe nie daje podstawy do uznania, że w sprawie organ nie popełnił błędu, co powyżej zostało wykazane. Ponadto art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 nie uzależnia odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności od dochowania przez rolnika należytej staranności przy deklarowaniu działek do płatności, ale od tego czy błąd organu mógł zostać przez niego wykryty. Skarżąca tłumaczy zaś swoją niestaranność przy deklarowaniu działek tym, że nabyła jej od Agencji Nieruchomości Rolnej, granice nie zostały jej okazane i uprawiała działki sąsiednie Agencji, w przekonaniu, że uprawnia działki nabyte. Skoro organ przeprowadził kontrolę administracyjną przed przyznaniem płatności, to powinien przeprowadzić ją skutecznie, a skoro popełnił błąd przy obliczaniu powierzchni działek, to sam miał trudności z określeniem ich granic.

Wobec tego, że w niniejszej sprawie przekazanie płatności nastąpiło w dniu 26 stycznia 2010 r., zaś powiadomienie skarżącej o decyzji o zwrocie z dnia 18 grudnia 2012 r. nastąpiło w dniu 20 grudnia 2012 r., a więc po upływie 12 miesięcy od płatności, akapit pierwszy art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 miał zastosowanie w sprawie, a organ miał obowiązek dokonać analizy, czy omówiona regulacja powoduje wyłączenie obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności.

Organ przeprowadził analizę art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, jednakże nieziszczenie się określonych w nim przesłanek oparł wyłącznie na fakcie niedochowania przez wnioskodawcę należytej staranności przy deklarowaniu działek do płatności. Takie uzasadnienie nie mogło być, w ocenie Sądu, uznane za spełniające wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., mając na uwadze to, iż materiał dowodowy w sprawie wskazywał na rażące naruszenia prawa przez organ I instancji przy przyznawaniu płatności.

Sąd doszedł zatem do przekonania, iż organ nie przeprowadził wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a co najmniej nie dał wyrazu wnikliwej jego analizy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe uchybienia Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, tj. art. 6, 8, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy oraz art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Natomiast odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego błędnego przyjęcia przez organ, że procentowa różnica między powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosiła 40,07 % stwierdzić należy, że zarzut ten winien być przede wszystkim podnoszony w postępowaniu o odmowie przyznania skarżącej płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających na rok 2009. Stwierdzić jednak należy, że zarzut nie jest zasadny. Zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 - jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka, nasion i tytoniu, jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcja 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 i w tytule IV rozdział 10c rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 przekracza obszar stwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru stwierdzonego.

Jeśli różnica ta przekracza 20 % obszaru stwierdzonego, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa.

Z powyższego przepisu wynika, że chodzi o różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekraczającą 20 % powierzchni stwierdzonej, a nie powierzchni zadeklarowanej we wniosku, jak przyjmuje skarżąca. Wyliczenie procentowej różnicy między powierzchnią deklarowaną we wniosku a stwierdzoną podczas kontroli administracyjnej nastąpiło w taki sposób, że od powierzchni deklarowanej odjęto powierzchnię stwierdzoną po kontroli administracyjnej i pomnożono przez 100 % a następnie podzielono przez powierzchnię stwierdzoną (w tym wypadku 2,92 ha) w wyniku kontroli. W rezultacie tego działania wyliczona procentowa różnica wyniosła 40,07%.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 tej ustawy.

Uwzględniając treść art. 152 tej ustawy, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.

D.Cz.