Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 601/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28  par. 2,  par. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Teresa Randak (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Ubezpieczeń Społecznych w Z. decyzja z dnia [...] r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 25 stycznia 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nr [...] z dnia [...] r. w sprawie umorzenia w części 50% należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wraz z naliczonymi odsetkami oraz odmowy umorzenia należności w pozostałej części.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, Dyrektor ZUS wskazał, że w dniu 23 lipca 2015r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek A. K. – dalej określanej zamiennie "strona", "zobowiązana" o umorzenie zadłużenia z tytułu składek za zatrudnionych pracowników za okres od lutego 1997r. do maja 1997r. W treści wniosku zobowiązana wskazała na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Zaznaczyła również, iż spłata wciąż narastającego zadłużenia jest niemożliwa.

W rezultacie podjętych czynności w sprawie o umorzenie zebrano następujące dokumenty:

- oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej z dnia 22 października 2015r.,

- oświadczenie płatnika z dnia 22 października 2015r.,

- rachunki z tytułu ponoszonych kosztów,

- zaświadczenie o dochodach dotyczące W. F.,

- PIT40 - roczne obliczenie podatku przez organ rentowy A. K. za rok 2013 i 2014,

- oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej z dnia 21 grudnia 2015r.,

- pismo płatnika z dnia 21 grudnia 2015r.,

- odpis skrócony aktu zgonu,

- odpis skrócony aktu małżeństwa.

Wnioskodawczyni została pouczona, że zgodnie z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r. poz. 23) w związku z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych strona postępowania administracyjnego posiada zagwarantowane prawo czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji, możliwość wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. - umorzył należności w części stanowiącej 50 % należności głównej z tytułu składek za zatrudnionych pracowników wraz naliczonymi odsetkami za zwłokę, tj:

- ubezpieczenie społeczne za okres 02/1997, 03/1997, 04/1997, 05/1997 w łącznej kwocie 11.248,11 zł;

w tym z tytułu: składek 2.364,11 zł;

odsetek liczonych na dzień 23 lipca 2015r. 8.884,00 zł; oraz

- odmówił umorzenia należności w pozostałej części, tj. :

- ubezpieczenie społeczne za miesiąc 05/1997 w łącznej kwocie 11.248,11 zł w tym z tytułu:

składek 2.364,11 zł;

odsetek liczonych na dzień 23 lipca 2015r. 8.884,00 zł;

Umorzenie należności w części 50% należności głównej z tytułu składek za zatrudnionych pracowników wraz naliczonymi odsetkami za zwłokę oraz odmowę umorzenia pozostałej części zadłużenia z tytułu składek uzasadniono tym, iż w sprawie nie zachodzi sytuacja całkowitej nieściągalności zadłużenia. W związku z tym, iż wniosek w sprawie umorzenia dotyczy należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników, Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził również brak możliwości zastosowania podstawy prawnej umorzenia zawartej w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Organ uznał, że możliwe było rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek w oparciu o art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, gdyż zobowiązana nie została objęta postępowaniem restrukturyzacyjnym w myśl przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.

Dokonując analizy sprawy wykazano, iż wnioskodawczyni znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Dochód pozostający do dyspozycji po dokonanym potrąceniu egzekucyjnym jest bardzo niski i nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Koszty związane ze stałymi wydatkami przewyższają miesięczny dochód dyspozycyjny. Po śmierci współmałżonka świadczenie emerytalne stanowi jedyny dochód gospodarstwa domowego. Ponadto biorąc pod uwagę stan zdrowia zobowiązanej organ uznał, że uzyskanie dodatkowego źródła dochodu jest znacznie utrudnione. W konsekwencji organ przyjął, że spłata całości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek wraz z wciąż narastającymi odsetkami wydaje się być niemożliwa. Kwota uzyskiwana z prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie wpływały znacząco na obniżenie kwoty zadłużenia. Z całokształtu ustaleń dotyczących sytuacji finansowej i życiowej wynikało jednoznacznie, że wnioskodawczyni nie jest w stanie spłacić całości posiadanego zadłużenia. Jednocześnie wskazano, że istnieje realna szansa spłaty pozostałej części zadłużenia w formie układu ratalnego.

W związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności, Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował zobowiązaną pismem z dnia 01.02.2016 r. o prawie do przedstawienia dokumentacji, jaką uzna za stosowną do złożenia przy ponownym rozpatrzeniu umorzenia należności. Zwrócono uwagę na to, iż dokumentacja uzupełniająca akta sprawy może wpłynąć na zmianę stanowiska zajętego w pierwszej instancji. Wnioskodawczyni nie powołała i nie udokumentowała nowych okoliczności w sprawie, jakie mogłyby mieć wpływ na zmianę stanowiska w sprawie umorzenia należności.

Po przeprowadzeniu postępowania w drugiej instancji materiał dowodowy zgromadzony przez ZUS Oddział w Z. został uzupełniony z urzędu o informacje dotyczącą wysokości przyznanej renty rodzinnej po zmarłym mężu.

Uzasadniając prawnie podjęte rozstrzygnięcie, Dyrektor ZUS podniósł, że na mocy postanowień zawartych w art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy, między innymi w zakresie stosowania instytucji ulgi i umorzenia stosuje się regulacje dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.) zwanej dalej u.s.u.s.; należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Wskazane w powyższym artykule przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność są określone w sposób wyczerpujący, tj. stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek zawartych w przepisie daje dopiero potencjalną możliwość umorzenia należności.

W odniesieniu do zobowiązanej przy ustaleniu całkowitej nieściągalności ZUS rozpatrzył okoliczności wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6; to jest, gdy:

- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto stosownie do art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W związku z tym, iż wniosek w sprawie umorzenia dotyczy należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników, Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził brak możliwości zastosowania podstawy prawnej umorzenia zawartej w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Tym samym w opinii Zakładu w sprawie nie ma możliwości przeprowadzenia oceny sytuacji z uwzględnieniem treści rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), czyli stwierdzenia trudnej sytuacji finansowej (niemożność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych), poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia oraz przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Powyższe jest uzasadnione tym, iż w oparciu o zapis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład może umorzyć jedynie należności z tytułu składek ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem (składki finansowane przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą za siebie). Nie ma z kolei zastosowania powyższa regulacja do składek za zatrudnionych pracowników, gdyż podstawą umorzenia tych składek jest art. 28 ust 1-3 wskazanej ustawy, a więc stwierdzenie faktu całkowitej nieściągalności.

Dalej, Dyrektor ZUS stwierdził, że prowadzone postępowanie egzekucyjne ze świadczenia emerytalnego wnioskodawczyni rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prowadzi Naczelnik Urzędu Skarbowego w B.. Postępowanie prowadzone jest także z wniosku innego wierzyciela, tj. Prezydenta Miasta B. z tytułu zaległości w opłatach podatku od środków transportowych. Dyrektor ZUS zaznaczył, że prowadzone postępowanie jest skuteczne. Od sierpnia 2012r. na poczet spłaty zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek przekazywana jest miesięcznie kwota ok. 180 zł.

W ocenie organu, w sprawie nie wystąpiły również okoliczności uzasadniające przeniesienie odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Uznał należy natomiast, że jedynym składnikiem majątkowym wnioskodawczyni pozostaje wypłacane przez Zakład świadczenie rentowe, z którego w drodze potrąceń egzekucyjnych wierzyciel może zaspakajać swoją wierzytelność.

Tym samym stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności składek ubezpieczeniowych, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 oraz 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przepisy prawa powołują także inne okoliczności wskazujące na możliwość umarzania należności z tytułu składek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może bowiem umarzać należności z tytułu składek na podstawie art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zmianami), w tym:

1. na ubezpieczenie społeczne, na FP i FGSP należnych do dnia 31 grudnia 1998 r.,

2. na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe oraz na FP i FGSP należnych za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r.

- pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, gdy zobowiązana do ich opłacenia jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby.

Zgodnie z powyższym rozważono, czy w tym przypadku zachodzi ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności, a przemawiający za umorzeniem całości składek.

Dokonując analizy sprawy organ przyjął, że zobowiązana znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Po śmierci współmałżonka świadczenie z tytułu renty rodzinnej stanowi jedyny dochód gospodarstwa domowego. Dochód pozostający do dyspozycji po dokonanym potrąceniu egzekucyjnym jest niski i nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto biorąc pod uwagę stan zdrowia organ przyjął, iż uzyskanie dodatkowego źródła dochodu jest przypadku zobowiązanej znacznie utrudnione.

Z całokształtu poczynionych ustaleń dotyczących sytuacji finansowej i życiowej (w tym i tych dotyczących wysokości nowo otrzymanego świadczenia rentowego po zmarłym mężu, co jest nową okolicznością w sprawie) organ przyjął, że wnioskodawczyni nie jest w stanie spłacić całości posiadanego zadłużenia, przyjmując jednocześnie, iż istnieje realna szansa spłaty pozostałej części (50 %) zadłużenia w formie układu ratalnego, tym bardziej, że uzyskane prawo do świadczenia rentowego po zmarłym mężu jest wyższe niż dotychczas otrzymywane świadczenie.

Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie Zakład może na wniosek dłużnika rozłożyć należności na raty, uwzględniając jego możliwości płatnicze oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Organ podkreślił, iż rozłożenie należności z tytułu składek na raty prowadzi do spłaty zadłużenia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zobowiązana podniosła m.in., że:

- bezpośrednio przed złożeniem kolejnego wniosku o umorzenie należności zmarł jej mąż;

- ZUS przeliczył jej nowe świadczenie rentę rodzinną, która jest nieznacznie wyższa od dotychczasowego świadczenia;

- nowe świadczenie nie jest na tyle wysokie, aby sprostać układowi ratalnemu;

- Zakład nie zaproponował jej wcześniej układu ratalnego a dotychczasowe potrącenia przekroczyły wartość główną zadłużenia;

- ZUS posiada pełną wiedzę, co do kwoty otrzymywanego świadczenia rentowego;

- w części pism nie uwzględniono jej w rozdzielniku, przez co miała utrudniony do nich dostęp;

- renta jest jej jedynym dochodem, a spłata zadłużenia od 1999 r. doprowadza ją do ubóstwa.

Skarżąca wniosła o wydanie pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia, gdyż jak podniosła od tego zależy jej dalsza egzystencja.

Dyrektor ZUS, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętej skargą decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Kontroli Sądu - w ramach art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) - podlegała decyzja z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję w przedmiocie umorzenia skarżącej 50% należności wobec ZUS oraz odmawiającej umorzenia w pozostałej części.

Skarga jest niezasadna a zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS ma charakter uznaniowy, co nie oznacza, że może być ona całkowicie dowolna. System kontroli takiej decyzji przez sąd sprowadza się do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd zaznacza, że oceniając legalność skarżonego aktu bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz stan prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu, a w takim przypadku kontrola sądowo-administracyjna ogranicza się i sprowadza jednocześnie do badania czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Poza sporem w rozpoznawanej sprawie pozostają następujące fakty:

- powstanie zaległości na skutek prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej,

- prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego,

- osiąganie przychodu z tytułu renty rodzinnej po zmarłym w 2012 r. mężu.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Z kolei, stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w ww. przepisie jest wyczerpujące, a to oznacza, że stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wymaga zaakcentowania, że umorzenie składek wynikające z tego przepisu jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy spełniony zostanie którykolwiek ze stanów faktycznych dotyczący całkowitej nieściągalności składek. Brak natomiast takiego stanu stanowi negatywną przesłankę umorzenia należności. Ujmując rzecz inaczej, w sytuacji, gdy nie wystąpi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności określona w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. nie jest prawnie możliwe umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności. Spełnienie bowiem którejkolwiek z przesłanek jest warunkiem koniecznym/niezbędnym do ewentualnego uwzględnienia wniosku o umorzenie składek.

Organ oceniając wniosek o umorzenie zaległych wobec ZUS składek przyjął, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. a to z tej przyczyny, że organ egzekucyjny prowadzi skutecznie egzekucję przeciwko zobowiązanej. Sąd aprobuje to stanowisko, gdyż prowadzenie skutecznej egzekucji przesądza o tym, że przesłanka całkowitej nieściągalności nie występuje.

W tych okolicznościach organ ocenił zasadność zastosowania ulgi w oparciu o art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zmianami). Zgodnie z tym przepisem, ZUS może umorzyć należności, w tym:

1. na ubezpieczenie społeczne, na FP i FGSP należnych do dnia 31 grudnia 1998 r.,

2. na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe oraz na FP i FGSP należnych za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r.

- pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, gdy zobowiązana do ich opłacenia jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby.

Oceniając sytuację skarżącej z punktu widzenia jej ważnego interesu organ przyjął, że przesłanka ta w badanej sprawie została spełniona. W ocenie organu osiągane przez skarżącą dochody są niskie a spłata pełnego zadłużenia wobec ZUS mogłaby pozbawić skarżącą możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Organ przyjął również, że stan zdrowia skarżącej oraz jej wiek mogą uniemożliwić jej podjęcie zatrudnienia, a to wyklucza możliwość pozyskania przez nią dodatkowych dochodów.

Organ ustalił stan faktyczny na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, który w ocenie Sądu odpowiada rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej. Organ przyjął bowiem, że skarżącej po egzekucyjnych potrąceniach pozostaje do dyspozycji kwota 912,00 zł. Dodatkowo, organ wskazał, że dochody skarżącej są minimalnie większe, gdyż w chwili orzekania przez organ II instancji nabyła ona prawo do renty rodzinnej. Okoliczność tę potwierdziła na rozprawie skarżąca, przyznając, że obecnie otrzymuje rentę w wysokości 2000 zł., a po potrąceniach egzekucyjnych 1400 zł. Zasugerował ponadto, że skarżąca może skorzystać z układu ratalnego.

Zdaniem Sądu organ właściwie zastosował uznanie administracyjne w badanej sprawie. Z jednej bowiem strony przyjmując istnienie przesłanki ważnego interesu zobowiązanej umorzył jej łącznie kwotę 11.248,11 zł., tj. 50 % zadłużenia głównego i odsetek, jednocześnie – dając szansę na spłatę pozostałego zadłużenia w ratach – odmówił umorzenia pozostałej kwoty tj. też kwoty 11.248,11 zł.

Argumentacja skarżącej, dotycząca zaspokojenia jej potrzeb życiowych – jakkolwiek zasadna – nie niweluje prawidłowości zastosowania w badanej sprawie uznania administracyjnego. Sąd w pełni podziela stanowisko przyjęte w dotychczasowym orzecznictwie, że sformułowanie "niezbędnych potrzeb życiowych", z natury rzeczy nie jest precyzyjne. Jednakże tłumaczyć należy je zgodnie z literalnym brzmieniem, a skoro tak, to niezbędne potrzeby życiowe to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie/szkodliwie wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tychże potrzeb przez wnioskodawcę. Oczywistym jest bowiem, że egzekwowanie należnych składek zawsze będzie odbierane przez zobowiązanego jako uciążliwość i niemożność zaspokojenia określonych potrzeb. Nie oznacza to jednak, że brak zaspokojenia tychże potrzeb wypełnia przesłankę niezbędnych potrzeb. Nie każda bowiem potrzeba to potrzeba niezbędna.

Argumentacja skargi sprowadza się do wyrażenia stanowiska, że skarżąca nie akceptuje oceny organu, o niespełnieniu warunków do umorzenia zaległości, ponieważ uzyskuje niskie dochody w postaci renty rodzinnej. Twierdzenie skargi, że propozycja organu o ratalnej spłacie jest zbyt późna, zdaniem Sądu, nie przesądza o konieczności/obowiązku zastosowania ulgi w pełnym wnioskowanym zakresie. Na marginesie należałoby wskazać, że wniosek o przyznanie ulgi to prawo zobowiązanego. Organ w tym przedmiocie nie działa z urzędu, a zatem ten zarzut skargi jest niezasadny. Skarżąca mogła bowiem z chwilą powstania zaległości wystąpić o system ratalny i zapobiec powstawaniu odsetek. Bierna postawa nastawiona wyłącznie na całkowite uwolnienie się z długu poprzez umorzenie zaległości – zdaniem Sądu – zostało przez organy ocenione prawidłowo, a zastosowanie 50 % umorzenia w odniesieniu do należności głównej i odsetek czyni zadość prawidłowości zastosowania uznania administracyjnego.

Zasadnie, zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, organ uznał, że nie ma przesłanek prawnych do całkowitej i ostatecznej rezygnacji z należności.

W wyżej wskazanych kwestiach wypowiadał się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, który akcentował, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 125/10 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA przyjął, że "1. Ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia. Nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. 2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny". Z kolei w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10 NSA stwierdził, że "W sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Rozważenie zatem obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym".

W celu ustalenia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada czy w jego toku organy zachowały rządzące nim i określone kodeksie postępowania administracyjnego zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a na podstawie art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Natomiast zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Zdaniem Sądu organ sprostał tym wymaganiom i nie naruszył - wbrew twierdzeniu skarżącej - przepisów postępowania zarówno w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s., jak i na podstawie art. 17 ustawy zmieniającej.

Wymaga zaakcentowania, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zastosowanie ulgi w 50% nie miało charakteru dowolnego. W decyzji bowiem organ podał zarówno przesłanki, które zdecydowały o częściowym przyznaniu ulgi, jak i przesłanki, którymi się kierował odmawiając umorzenia części zaległości.

Podkreślić należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym.

Podsumowując, w ocenie Sądu, organ prawidłowo przeanalizował sytuację majątkową i finansową strony skarżącej i wskazał na okoliczności uzasadniające częściowe przyznanie ulgi poprzez umorzenie 50% należności i odsetek za zwłokę. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia w całkowitym ulgi w całkowitym zakresie nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany w razie zaistnienia zmiany sytuacji zawodowej, zdrowotnej lub bytowej zainteresowanej i każdorazowo podlega ocenie organu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów skarżąca może ponownie wystąpić do ZUS-u z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności w przypadku pojawienia się nowych okoliczności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Reasumując zatem powyższe wywody, uznać należało, że zaskarżona decyzja podjęte zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wyrażone w decyzji stanowisko organu odwoławczego zostało właściwie uzasadnione, z odwołaniem się do stanu faktycznego wynikającego ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.