Wyrok NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 19/96
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 1997-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 12
journal: Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 2 sierpnia 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku rolnym.
Teza: Jeżeli dany stan faktyczny nie odpowiada przesłankom z art. 12 ustawy z dnia 14 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431 ze zm./ a podatnik nie uiści podatku rolnego, obowiązkiem organu administracyjnego jest wydanie decyzji wymiarowej zaś w uzasadnieniu decyzji organ ten winien przytoczyć fakty, które zadecydowały, że dany podatnik nie podlega zwolnieniu ustawowemu.

TEZY

Jeżeli dany stan faktyczny nie odpowiada przesłankom z art. 12 ustawy z dnia 14 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431 ze zm./ a podatnik nie uiści podatku rolnego, obowiązkiem organu administracyjnego jest wydanie decyzji wymiarowej zaś w uzasadnieniu decyzji organ ten winien przytoczyć fakty, które zadecydowały, że dany podatnik nie podlega zwolnieniu ustawowemu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółki Cywilnej "A." w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rz. z 28.12.1995 r. (...) w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za II półrocze 1995 r. - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z 28 listopada 1996 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. po rozpoznaniu odwołania Spółki Cywilnej "A." utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z 10 sierpnia 1995 r. nr karty 13-179-H w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za II półrocze 1995 r.

Jako podstawę materialnoprawną decyzji podano art. 1, 3, 4, 6, 12 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /t.j. Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431 ze zm./.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że Wójt Gminy W. decyzją z 10.08.1995 r. ustalił łączne zobowiązanie pieniężne za II półrocze 1995 dla Spółki Cywilnej "A." w kwocie 1.161,60 zł. W oparciu o kartę gospodarstwa Wójt przyjął powierzchnię gospodarstwa 33,54 ha fizycznych /39,06 ha przeliczeniowe/. Powierzchnia gospodarstwa przyjęta do opodatkowania odpowiada powierzchni gruntów wydzierżawionych przez Spółkę od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa /umowa z dnia 30.12.1994 r./. Wydzierżawione Spółce grunty Agencja przejęła do swojego zasobu po zlikwidowanym Państwowym Gospodarstwie Rolnym w W. Do tak ustalonej podstawy opodatkowania podatkiem rolnym Wójt zastosował stawkę 29,74 zł za jeden hektar przeliczeniowy i ustalił wymiar podatku rolnego w wysokości 1.161,60 zł, nie stosując żadnych zwolnień okresowych.

W ocenie orzekającego organu wszelkie zwolnienia podatkowe mogą być stosowane jedynie w sytuacji ścisłego przestrzegania warunków od spełnienia, których udzielenie tego zwolnienia jest uzależnione. Zastosowanie tych zwolnień nie może odbywać się w oparciu o wykładnię rozszerzającą, systemową czy też celowościową, a jedynie w oparciu o wykładnię gramatyczną /językową/.

Stosując zasady tej wykładni należy stwierdzić, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym /w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 grudnia 1993 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. 1994 nr 1 poz. 3/ przewiduje okresowe zwolnienie od podatku podatników podatku rolnego w następujących czterech sytuacjach:

- nabycia gruntów w drodze kupna na utworzenie nowego gospodarstwa rolnego,

- nabycie gruntów w drodze kupna na powiększenie już istniejącego gospodarstwa rolnego,

- przejęcie gruntów Państwowego Funduszu Ziemi w trwałe zagospodarowanie,

- objęcia w trwałe zagospodarowanie gruntów przejętych z PFZ do Zasobów Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Przez trwałe zagospodarowanie, o którym mowa w przepisie powyższym zgodnie z przepisem art. 12 ust. 6 cyt. ustawy, uważa się objęcie gruntów w dzierżawę lub użytkowanie na okres nie krótszy niż 10 lat /umowa dzierżawy zawarta przez Spółkę spełnia kryterium "trwałego zagospodarowania"/.

W przedmiotowym stanie faktycznym niespornym jest, że grunty które wydzierżawiła spółka przed przyjęciem ich do Zasobu Agencji należały do Państwowego Gospodarstwa Rolnego, które uległo likwidacji, dlatego też nie został spełniony warunek wynikający z omawianego przepisu tzn. że tylko /jedynie/ takie grunty rolne podlegają okresowemu zwolnieniu, które objęte zostały w trwałe zagospodarowanie z Państwowego Funduszu Ziemi lub grunty przejęte z Państwowego Funduszu Ziemi do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Nie można utożsamiać konstrukcji prawnej Państwowego Funduszu Ziemi z regulacją prawną Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Inne były cele, które ustawodawca wiązał z ich powołaniem. Zgodnie z przepisem art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /t.j. Dz.U. 1995 nr 57 poz. 299/ - Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa tworzy mienie Skarbu Państwa określone w przepisie art. 1 i 2 tej ustawy oraz przejęte przez Agencje Własności Rolnej Skarbu Państwa. W przepisach tych wyróżnia się przede wszystkim mienie pozostałe po likwidacji państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej oraz ich zjednoczeń i zrzeszeń, mienie znajdujące się w Państwowym Funduszu Ziemi, mienie w zarządzie państwowych jednostek organizacyjnych, mienie w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych i prawnych, mienie znajdujące się w użytkowaniu lub faktycznym władaniu osób fizycznych, osób prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych, oraz nieruchomości rolne przejmowane na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji administracyjnych lub z innych tytułów. Mienie z tych różnych tytułów wchodzi do zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i gospodaruje nim Agencja na podstawie konstrukcji prawnej powiernictwa /prowadzenie cudzych spraw - Skarbu Państwa - lecz we własnym imieniu/. Nieuzasadnione jest zatem identyfikowanie Państwowego Funduszu Ziemi z Zasobem Własności Rolnej Skarbu Państwa, którego "dysponentem" jest Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Rozpatrując zarzut odwołania dotyczący sprzeczności zaskarżonej decyzji z decyzją Wójta Gminy W. z 27.04.1995 r. w sprawie zmiany w trybie przepisu art. 155 Kpa decyzji ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za I półrocze 1995 r. organ orzekający stwierdził, że w niniejszym postępowaniu nie ma uprawnień do oceny prawomocnej decyzji Wójta, która dotyczy innego okresu podatkowego. Zgodnie z przepisem par. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 1992 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego /Dz.U. nr 12 poz. 47/ zobowiązanie pieniężne /m.in. z tyt. podatku rolnego/ od jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej /spółka cywilna zaliczana jest do tej kategorii podmiotów/ ustalany jest w nakazie płatniczym /w decyzji/ przez Wójta /burmistrza, prezydenta/ oddzielnie na każde półrocze roku podatkowego. Ustalony taką decyzją wymiar zobowiązania dotyczy wyłącznie okresu danego półrocza, dlatego też ocenie orzekającego organu podlega tylko decyzja ustalająca wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za II półrocze 1995 r. która została zaskarżona w terminie określonym w Kpa /decyzja nieprawomocna/.

Podnoszona dodatkowa argumentacja o konieczności poniesienia nakładów na wydzierżawione grunty nie ma znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Rozstrzygnięcie nie pozbawia Spółki możliwości wystąpienia do Wójta o umorzenie zaległości podatkowej w trybie przepisu art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486, ze zm./.

Na decyzję tę Spółka Cywilna "A." reprezentowana przez członków Bronisławę L. i Teresę T. złożyła skargę do naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzję I instancji. Decyzjom tym zarzucono naruszenie prawa materialnego przez nienależyte i niewyczerpujące informowanie skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania /art. 9 i art. 10 par. 1, art. 16 par. 2 i art. 79 par. 2 Kpa/. (...)

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w decyzji dodatkowo naprowadzając, że skarżąca łączy sprawę wymiaru za pierwsze półrocze 1995 r. z wymiarem dokonywanym za drugie półrocze. Zdaniem strony przeciwnej takie łączenie jest nieuprawnione. Dał temu wyraz skład orzekający kolegium, powołując się na dyspozycję par. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 1992 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego /Dz.U. nr 12 poz. 47/, z którego jednoznacznie wynika, że wymiaru podatku dokonuje się oddzielnie na każde półrocze. Rozpoznając odwołanie spółki kolegium nie posiadało kompetencji, w przedmiotowym postępowaniu ocenić zasadność wydanej przez Wójta Gminy W. decyzji na podstawie art. 155 Kpa. Może to uczynić w odrębnym postępowaniu. Na użytek postępowania przez NSA strona przeciwna zauważa, iż z dyspozycji decyzji organu I instancji z 27.04.1995 r. nie wynika, by wymiar uległ jakiejkolwiek zmianie, wszak zmianie miała podlegać decyzja z 12.02.1995 r. zaś datą dokonania wymiaru był dzień 6.03.1995 r. W ocenie orzekającego organu w sprawie, naruszenia prawa materialnego jest chyba nieporozumieniem, skoro spółka w tej części skargi wymienia przepisy Kpa, a więc przepisy procesowe. (...)

W uzupełnieniu zawartym w piśmie z 12 kwietnia 1996 r. skarżąca sprecyzowała, że decyzjom wydanym w sprawie zarzuca przede wszystkim naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 12 ust. 1 pkt 4, a dopiero w dalszej kolejności naruszenie przepisów procesowych albowiem nie brała udziału w rozprawie a nawet nie została o jej terminie powiadomiona. Nadto skarżąca podniosła, że inne gminy na terenie województw (...) w analogicznych sprawach zwolniły dzierżawców gruntów z opłat podatku rolnego na okres 5 lat.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 16 i art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa i do tych jedynie kwestii ograniczają się rozważania sądu w sprawie objętej skargą.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podatek rolny określony ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. /t.j. Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431 ze zm./ jest podatkiem rzeczowym, ponieważ jego konstrukcja i wymiar wiążą się przede wszystkim z pojęciem i właściwościami gospodarstwa rolnego nie zaś z cechami rolnika. Daje temu wyraz ustawodawca przyjmując, że "opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają określone w ustawie grunty gospodarstw rolnych /art. 1 ust. 1/. Przedmiotem opodatkowania jest fakt posiadania /prawnego lub faktycznego/ gruntów tworzących gospodarstwo rolne. Z tym faktem ustawodawca łączy bowiem powstanie obowiązku podatkowego. Nie ma przy tym znaczenia, czy właściciel lub posiadacz gruntów rzeczywiście je uprawia, osiąga z tego tytułu korzyści i jakie. Ustawodawca bowiem stoi na stanowisku, że grunty są dobrem, które powinno przynosić plony; ich wielkość zależy od właściwości tych gruntów, nie zaś od cech rolnika. Wychodząc z tego założenia pracodawca konstruuje w specjalny sposób podstawę opodatkowania, stawki oraz system zwolnień ulg i zniżek podatkowych. Część zwolnień i ulg ma charakter przedmiotowy i nawiązuje do właściwości gruntów, inne zaś mają charakter stymulacyjny, o których stanowi, między innymi ustawa o podatku rolnym w art. 12 ust. 1 pkt 4.

Z art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy wynika, że zwalnia się do podatku rolnego grunty nabyte w drodze kupna na utworzenie nowego lub powiększenie istniejącego gospodarstwa oraz grunty Państwowego Funduszu Ziemi i grunty przejęte z tego funduszu do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa objęte w trwałe zagospodarowanie na okres 5 lat.

Naczelny Sąd Administracyjny 18 września 1995 r. VI SA 5/95 podjął uchwałę z tezy której wynika, że osoby fizyczne dzierżawiące grunty przejęte przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa z innych źródeł niż Państwowy Fundusz Ziemi, a w szczególności przejmujące w trwałe zagospodarowanie grunty rolne zlikwidowanych po 31 grudnia 1991 r. państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, nie korzystają z okresowego zwolnienia od podatku rolnego przewidzianego w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431 ze zm./. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest że na mocy umowy dzierżawy nieruchomości rolnej z 30 grudnia 1994 r. wydzierżawiający - Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa przekazała Spółce Cywilnej założonej przez byłych pracowników Gospodarstwa Rolnego Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w dzierżawę nieruchomość rolną oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr 866 położoną w obrębie W. o pow. 33,54 ha.

Bezspornym również w sprawie jest, że grunty te do zasobów Własności Rolnej Skarbu Państwa nie zostały przejęte z Państwowego Funduszu Ziemi. Jakkolwiek skarżący twierdzi, że grunty te do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przejęte zostały po upadłym przedsiębiorstwie Rolno-Przemysłowo-Handlowym "R.", zaś według ustaleń orzekających organów przedmiotowe grunty do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa zostały przejęte ze zlikwidowanego Państwowego Gospodarstwa Rolnego, to jednak to uchybienie procesowe polegające na nie wyjaśnieniu stanu faktycznego nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Zarówno bowiem przejęcie gruntów do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa ze zlikwidowanego Przedsiębiorstwa Gospodarstwa Rolnego jak i z przedsiębiorstwa Rolno-Przemysłowo-Handlowego "R." nie daje uprawnień do otrzymania zwolnienia podatkowego na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym.

Odnośnie zarzutu skarżącej o wydanie przez Wójta Gminy W. w dniu 27 kwietnia 1995 r. decyzji zwalniającej Spółkę od wymierzenia podatku rolnego od przejętych gruntów o pow. 33,54 ha na okres pięciu lat licząc od daty objęcia w trwałe zagospodarowanie zauważyć należy, że art. 12 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym nie upoważnia organów administracyjnych ani do zwolnienia, ani do odmawiania zwolnienia. Przepis ten bowiem przesądza, które grunty zwolnione są od podatku rolnego. Skoro więc zwolnienie następuje z mocy prawa, żaden organ administracyjny nie ma podstawy prawnej do orzekania w tym zakresie.

Z przyczyn wyżej wskazanych skarga na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ podlega oddaleniu.