Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 63/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku B. K. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – J. C., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym, wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 16 września 2020 r., ustalono następujący stan faktyczny: osoba wymagająca opieki jest zamężna. Zamieszkuje wspólnie z mężem (H. C.) i wnioskodawczynią. Choruje na nadciśnienie tętnicze, zatorowość płuc, niewydolność nerek, niedosłuch, zaćmę, a także ma powiększoną komorę serca, problemy z tarczycą oraz silne duszności, po których konieczne jest podanie tlenu. Boryka się również ze schorzeniami nefrologicznymi, czego konsekwencją jest [...], powiązane z koniecznością noszenia specjalnych [...] i [...] dla dorosłych. Z uwagi na znaczne ograniczenie sprawności nóg wymaga pomocy podczas wstawania i korzystania z [...], a w wyjątkowych sytuacjach – poruszania się na wózku inwalidzkim.

Jak wynika z wywiadu, wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad matką samodzielnie ponieważ małżonek J. C. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i również wymaga opieki (choruje na: nadciśnienie tętnicze, cukrzycę i sztywność stawów, co powoduje niedowładność kończyn). Sprawowana przez wnioskodawczynię opieka nad matką polega na: przygotowywaniu posiłków, pomaganiu przy ubieraniu się i przy czynnościach higienicznych, przy dawkowaniu lekarstw, pomaganiu matce przy poruszaniu się (również przy wstawaniu) oraz na podawaniu tlenu. Wnioskodawczyni wykonuje również zwykłe czynności gospodarstwa domowego (sprzątanie, pranie, zakupy) oraz zajmuje się transportem matki do specjalistycznej przychodni w K. i szpitala chorób płuc we W. (raz w miesiącu). Zdaniem organu pierwszej instancji, czynności związane z opieką nad J. C. są czynnościami nie dającymi się pogodzić z podjęciem zatrudnienia, a zatem spełniona jest przesłanka z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.). Niemniej jednak świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane albowiem zachodzi negatywna przesłanka do przyznania tego świadczenia wnioskodawcy z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., która wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazując na powyższe organ pierwszej instancji podniósł, że mąż osoby wymagającej opieki (H. C.) legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Zdaniem organu, w sprawie nie została również spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1a pkt 1 i 2 u.ś.r., ponieważ z dostarczonych dokumentów wynika, że niepełnosprawność J. C. powstała po 52 roku życia.

W następstwie wniesionego przez stronę odwołania, decyzją z dnia [...] (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej: u.ś.r.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, SKO za błędne uznało stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie przyjęcia, że w sprawie zachodziła przesłanka odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. (błędnie powołanego przez organ jako art. 17 ust. 1a .u.ś.r.), jako że niepełnosprawność J. C. powstała po 52 r. życia, a zgodnie z powyższym artykułem nie może nastąpić później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W ocenie organu drugiej instancji, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy interpretować zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt I K 38/13, w którym przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim różnicuje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Organ drugiej instancji zaaprobował natomiast stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie uznania, że pozostawanie przez J. C. w związku małżeńskim stanowi przeszkodę do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia, skoro małżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.). Na poparcie wyrażonego poglądu organ odwołał się do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 599/20.

Decyzja ostateczna SKO w W. stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżąca podniosła następujące zarzuty procesowe i materialnoprawne:

1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.;

2) naruszenie art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, a w szczególności niewyjaśnienie dlaczego organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji i odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

3) naruszenie art. 17 u.ś.r., polegające na błędnym przyjęciu, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka w postaci braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności męża osoby wymagającej opieki w sytuacji, gdy został złożony wniosek o przyznanie tego stopnia H. C. i sprawa z tego wniosku jest w toku, a zatem przedwcześnie organy obu instancji przyjęły, że mąż osoby wymagającej opieki nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, a nadto, organy obu instancji błędnie przyjęły, że przesłanka znacznego stopnia niepełnosprawności małżonka jest bezwzględnie wymagana aby przyznać świadczenie pielęgnacyjne innym osobom, np. dzieciom;

4) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji;

5) brak wstrzymania wydania decyzji w sytuacji, gdy został złożony wniosek o przyznanie - małżonkowi osoby wymagającej opieki - orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, a zatem niniejsza sprawa powinna być rozstrzygnięta dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania w tej sprawie, względnie, po zbadaniu stanu zdrowia małżonka osoby wymagającej opieki, który to stan zdrowia nie pozwala małżonkowi sprawować opieki nad J. C., a od ustalenia tego stanu zdrowia odstąpiły organy obu instancji.

Na tle tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji oraz o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W rozwinięciu zarzutów skargi skarżąca podniosła, że odmowa przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego była co najmniej przedwczesna, albowiem w sprawie powinno wtrzymać się z wydaniem decyzji do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie wniosku H. C. o wydanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W skardze podniesiono również, że H. C. jest osobą schorowaną i sam potrzebuje opieki. W nawiązaniu do powyższego wskazano, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2020 r. (sygn. akt II SA/Ol 297/20) wyrażono pogląd, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje dzieciom nawet gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W tym kontekście zaakcentowano, że zastosowanie odmiennej praktyki orzekania w podobnych sprawach nie daje się pogodzić z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Podniesiono, że organ drugiej instancji nie zebrał całego materiału dowodowego albowiem nie sięgnął po dokumentację z innych podobnych spraw, mającą na celu wykazanie praktyki orzeczniczej w podobnych sprawach.

Dodano również, że w sprawie nie zbadano stanu zdrowia małżonka osoby wymagającej opieki, ani tego, czy jest on zdolny opiekować się żoną.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

W piśmie z dnia 2 marca 2021 r. skarżąca wniosła o włączenie do akt sprawy dowodu w postaci (otrzymanego w dniu 2 marca 2021 r.) orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...], postanawiającego zaliczyć H. C. do znacznego stopnia niepełnosprawności.

Kserokopię odpisu tego orzeczenia skarżąca dołączyła do wspomnianego pisma.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) uś.r. w myśl którego, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli

osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W sprawie, istotną okolicznością faktyczną jest to, że na dzień wydawania zaskarżonej decyzji małżonek osoby wymagającej opieki nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z dokumentów dosłanych przez skarżącą już po wniesieniu skargi, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności H. C. zostało wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. w dniu [...], na jego wniosek z dnia 7 stycznia 2021 r. W ocenie Sądu, w świetle tego faktu, przy niekwestionowanej okoliczności, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) nie sposób zarzucić organowi naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2031/20, należy wskazać, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. określa przesłankę negatywną po stronie osoby wymagającej opieki, której zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika bowiem, że jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, to świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało. Ustawodawca wyszedł tu z założenia, że w sytuacji zawarcia związku małżeńskiego tworzy się nowa rodzina, która nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Zobowiązanie współmałżonków do sprawowania wzajemnej opieki jest konsekwencją postrzegania związku małżeńskiego nie tylko jako więzi z elementami emocjonalnymi, ale także z elementami natury prawnej. Z przepisu art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej k.r.o.) wynika bowiem, że małżonkowie mają w małżeństwie równe nie tylko prawa, ale także obowiązki, a ponadto, są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dopóki zatem istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są przedstawionym wyżej rygorom prawnym właśnie ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Rygory te nie są bowiem wynikiem jedynie woli małżonków, lecz ich źródłem jest wola ustawodawcy, która stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń w sferze opiekuńczej.

W podsumowaniu dotychczasowych rozważań należy skonstatować, że z jasno brzmiącej treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. wynika, że poprzez określoną redakcję tego przepisu ustawodawca wyraźnie wskazał, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Zastrzeżenie, o jakim mowa w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) in fine u.ś.r., jest całkowicie zrozumiałe, albowiem sytuacja, w której oboje małżonkowie są niepełnosprawni w stopniu znacznym wyklucza dopełnienie przez nich obowiązku wzajemnej opieki z uwagi na stan zdrowia i niedołężność. W rozwinięciu tej ostatniej uwagi należy jednocześnie dodać, że Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym już wcześniej wyroku z dnia 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2031/20, że wykładnia językowa przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. wskazuje na intencję ustawodawcy, aby ocena tego, czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności.

Trafnie Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianym wyroku przy tej okazji konstatuje, że ani organ, ani sąd administracyjny nie mają wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Trafnie również akcentuje, że rygoryzm analizowanego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy.

Dotychczasowe rozważania Sądu mają bardzo istotne znaczenie w kontekście zarzutów skargi, ukierunkowanych na wykazanie, że w sprawie nie zostały podjęte wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skarżąca wiązała z brakiem ustaleń w zakresie stanu zdrowia ojca (małżonka osoby wymagającej opieki) i tego, czy jest on w stanie sprawować opiekę nad żoną w sytuacji, gdy sam takowej opieki wymaga. Z materiału dowodowego sprawy jakim dysponował organ wydający zaskarżoną decyzję wynikało, że skarżąca opiekuje się niepełnosprawną matką, która pozostaje w związku małżeńskim z H. C., legitymującym się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Podnoszone przez stronę w toku postępowania okoliczności związane z trudnościami zdrowotnymi H. C., a co za tym idzie, wystąpieniu po jego stronie przeszkód w sprawowaniu opieki nad małżonką nie mogły, zdaniem Sądu, wobec jasnego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., uprawniać organ wydający zaskarżoną decyzję do zastosowania wykładni rozszerzającej tego przepisu, a skutkującej uznaniem, że skarżącej może być przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nad matką, pomimo faktu, że małżonek osoby wymagającej opieki na dzień rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z tych względów, organ nie był zobowiązany do przeprowadzenia szczegółowego wywiadu środowiskowego, ani lekarskiego na okoliczność stanu zdrowia H. C. i podnoszonych przez skarżącą przeszkód natury zdrowotnej w sprawowaniu przez niego opieki nad małżonką.

Kwestia tego, czy po stronie H. C. zaistniały obiektywne przeszkody natury zdrowotnej do sprawowania opieki nad małżonką mogła bowiem zostać przesądzona jedynie w orzeczeniu właściwego organu, zaliczającego H. C. do znacznego stopnia niepełnosprawności. Takowe orzeczenie zostało wydane w stosunku do H. C. dopiero w dniu [...], a zatem przeszło kilka miesięcy po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Z tych powodów Sąd nie podzielił zasadności podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał organowi podstawy do wydania orzeczenia jak w treści zaskarżonej decyzji. Z tych powodów Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., a jak podkreślono na wstępie, przyjęty w sprawie kierunek wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. Sąd uznał za prawidłowy.

Wbrew zarzutom skargi, zaskarżona decyzja spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Sposób jej uzasadnienia uznać należy za dostateczny z punktu widzenia podstaw do uznania, że w okolicznościach faktycznych sprawy wystąpiła negatywna przesłanka do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. Okoliczność, że w zaskarżonej decyzji nie zawarto pogłębionej argumentacji odnośnie do stanu zdrowia H. C. uznać należy za pozostającą bez wpływu na wynik sprawy, skoro niesporną okolicznością jest to, że na dzień wydawania zaskarżonej decyzji H. C. nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a jedynie – orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Sąd nie podzielił argumentacji skargi co do tego, że sprawa z wniosku skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nad matką powinna zostać rozstrzygnięta dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności H. C. Jak wynika z akt sprawy, wniosek o ustalenie prawa do wnioskowanego świadczenia skarżąca złożyła w dniu 1 września 2020 r. Do wniosku dołączyła orzeczenie z dnia [...], zaliczające H. C. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, wydanego na stałe. W toku wywiadu środowiskowego strona oświadczyła, że H. C. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, oraz że będzie składać (podkreślenie Sądu) wniosek o zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ojca. Z przedłożonego przez stronę do akt sądowych sprawy orzeczenia z dnia [...] zaliczającego H. C. do znacznego stopnia niepełnosprawności wynika, że H. C. wniosek o ponowne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (wraz z dokumentacją medyczną) złożył w dniu 7 stycznia 2021 r., a zatem już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Z tych względów, argumentację skargi w zakresie przedwczesnego wydania orzeczenia o odmowie przyznania stronie wnioskowanego świadczenia uznać należy za nieuzasadnioną, skoro procedurę zmiany orzeczenia o niepełnosprawności zainicjowano już po zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku skarżącej. Wskazać przy tej okazji trzeba, że nic nie stoi na przeszkodzie, by strona, w świetle zmienionych okoliczności faktycznych związanych z uzyskaniem przez ojca (małżonka osoby wymagającej opieki)

orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, złożyła ponowny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką.

Końcowo już tylko należy wskazać, że Sąd nie podzielił zasadności zarzutu skargi w zakresie naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.a. Okoliczność, że strona otrzymała orzeczenie niezgodne z jej oczekiwaniami nie oznacza, ze w sprawie doszło do naruszenia zasady zaufania do organów administracji publicznej. Skarżąca może oceniać wydane orzeczenie organu za niesprawiedliwe wobec znanych jej kłopotów zdrowotnych ojca, jednak nie można w okolicznościach faktycznych sprawy pomijać tego, że organy administracji publicznej obowiązane są orzekać na podstawie przepisów prawa. Tymczasem jak podkreślono, przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) u.ś.r. nakazuje przyjąć, że pozostawanie podopiecznej w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wyklucza z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy.

Sądowi znane są orzeczenia, w których prezentowane jest stanowisko, w myśl którego sam fakt, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest przesądzający dla możliwości przyznania świadczenia

pielęgnacyjnego innemu członkowi rodziny. Jednak takie orzeczenia dotyczyły zasadniczo spraw, w których miały miejsce szczególne, wyjątkowe okoliczności faktyczne, czy to dotyczące mocno zaawansowanego wieku małżonka, który miał sprawować opiekę, czy też faktu, że małżonkowie od lat nie mieszkają razem i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Należy zwrócić uwagę, że zaaprobowany w sprawie przez Sąd kierunek wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. jest zbieżny z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 9 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2390/20 oraz z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2462/19.

Końcowo już tylko należy wspomnieć, że zaaprobowana przez Sąd wykładnia przepisów u.ś.r. nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust.1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa. Zasady tej nie można rozumieć jako nakazu identycznego traktowania wszystkich osób zobligowanych do alimentacji. Więź istniejąca pomiędzy małżonkami ma bowiem zupełnie inny wymiar od powiązań rodzinnych występujących pomiędzy krewnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 599/20). W niniejszym przypadku nie można też mówić o naruszeniu art. 18 Konstytucji RP, który stanowi ogólną ramę zobowiązującą państwo do zapewnienia rodzinie pomocy i ochrony nie konkretyzując warunków jej przyznania i pozostawiając tym samym ustawodawcy określenie form i przesłanek jej świadczenia. Okoliczność wprowadzenia przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny w prawie do ubiegania się przez nich o przyznanie świadczenia socjalnego, nie oznacza bowiem, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony związku małżeńskiego, macierzyństwa i rodzicielstwa.

Uzupełniając dotychczasowe rozważenia Sąd nadmienia, że przyjętą w zaskarżonej decyzji wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., uwzględniającą stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, uznał za poprawną.

Kierując się całością przedstawionej argumentacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), wniesioną w sprawie skargę w całości oddalił.