Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1819/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 134,  art. 129  par. 1 i 2,  art. 63, 65, 128, 140, 7-10, 58  par. 1-3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c,  art. 120,  art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz J. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania J. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r. nr [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] prawa własności nieruchomości położonej w J., obręb J., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] oraz o powiększeniu ustalonego odszkodowania a także o zobowiązaniu Prezydenta Miasta J. do zapłaty w/w odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym w/w decyzja stanie się ostateczna.

Wskazane postanowienie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2010 r. orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz J. S. w wysokości [...] zł, za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] prawa własności opisanej nieruchomości, przeznaczonej pod budowę drogi Głównej Południowej na odcinku od [...] ul. [...] w J. do węzła autostrady [...] w M. oraz o powiększeniu ustalonego odszkodowania o kwotę [...] zł na podstawie przepisu art. 18 ust. 1f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Ponadto zobowiązał Prezydenta Miasta J. do zapłaty w/w odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym w/w decyzja stanie się ostateczna.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. S. podnosząc, że wartość wycenianej nieruchomości została zaniżona w stosunku do poprzedniej wyceny, sporządzonej dla potrzeb niniejszej sprawy w operacie szacunkowym z dnia [...] grudnia 2009 r. Ponadto odwołujący wniósł o przyznanie nieruchomości zamiennej o tej samej wartości co nieruchomość przejmowana.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, działający w niniejszej sprawie jako organ odwoławczy, wskazując na treść art. 129 § 2 kpa stwierdził uchybienie terminu do złożenia przedmiotowego odwołania. Jednocześnie wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji organu I instancji wynika, iż decyzja ta została doręczona J. S. w dniu 27 września 2010 r., a zatem termin na złożenie od niej odwołania upłynął w dniu 11 października 2010 r. Przy czym odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r. zostało nadane, w placówce Urzędu Pocztowego J., w dniu 8 października 2010 r. do Wydziału Infrastruktury Województwa [...] pod adresem: ul. [...], [...]. Przesyłka została zwrócona, po dwukrotnej awizacji, J. S. z adnotacją "niedokładny adres, na [...] nie znajduje się Wydział Infrastruktury". Z uwagi na powyższe J. S. wraz z pismem z dnia [...] października 2010 r. skierował odwołanie do Wojewody [...] na adres ul. [...], [...] (data stempla pocztowego [...].10.2010 r.). Do odwołania nie dołączył wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wobec czego organ odwoławczy powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1900/06 wskazał, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż złożenie przez stronę odwołania na nieaktualny adres organu I instancji przy istnieniu dowodów, że aktualny adres tego organu był (lub powinien być) stronie znany w momencie składania odwołania, prowadzi do uznania - jeśli organ nie otrzyma tego odwołania w terminie - że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w szczególności z korespondencji kierowanej przez J. S. do [...] Urzędu Wojewódzkiego, jasno wynika, iż miał on świadomość, że Wojewoda [...] urzęduje pod adresem ul. [...] w [...].

W związku z zaprezentowanym w sprawie stanowiskiem Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia opisanego odwołania.

Skargę na powyższe postanowienie organu II instancji złożył J. S., wnosząc o jego uchylenie. Kwestionowanemu orzeczeniu zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania polegających na naruszeniu art. 9 kpa poprzez niepoinformowanie strony przez organ prowadzący postępowanie o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, w sytuacji w której, na organie spoczywał obowiązek poinformowania o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz wyjaśnienia jakie są skutki takiego uchybienia;

- naruszenie artykułu 65 kpa poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nieprzekazanie sprawy do organu właściwego tj, do Wojewody [...] pomimo wniesienia odwołania do niewłaściwego organu tj. Województwa [...], a więc w sposób sprzeczny z pouczeniem zamieszczonym w decyzji z dnia [...] września 2010 r.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał zasadność skargi.

Zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - zwanego dalej kpa. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powyższe oznacza, że w myśl art. 134 kpa organ odwoławczy przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania odwołania zobowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Dokonując ustaleń w tym zakresie organ winien wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia konieczności dokonania takiej oceny. Postanowienie o niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do jego wniesienia skutkuje bowiem zamknięciem stronie drogi do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej rozstrzygnięciem organu I instancji.

Stosownie do treści art. 129 § 1 i 2 kpa odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

Odnosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, iż zasadnicze znaczenie ma ustalenie czy odwołanie J. S. z dnia [...] października 2010 r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r. zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia, prawidłowość złożenia tego odwołania oraz ustalenie treści żądania strony zawartego w piśmie z dnia [...] października 2010 r.

Zasadą postępowania administracyjnego wyrażoną między innymi w art. 63, art. 65, art. 128 i art. 140 kpa jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony. Jednocześnie art. 7 kpa nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto organy administracyjne załatwiające sprawy administracyjne w rozumieniu art. 1 kpa zobowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 kpa). Wobec czego nie ulega wątpliwości, że reguły wynikające z przywołanych przepisów w pierwszej kolejności nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony. Zatem brak wyjaśnienia przez Ministra treści żądania strony, wyrażonego w piśmie z dnia [...] października 2010 r., znajdującym się w aktach sprawy, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 kpa. Jeśli bowiem charakter pisma budzi wątpliwości, to organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Natomiast na podstawie treści powołanego pisma skarżącego nie można jednoznacznie określić żądania zawartego w tym piśmie. W aktach administracyjnych brak jest tymczasem jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego fakt przeprowadzenia przez organ stosownego postępowania mającego na celu jednoznaczne ustalenie czy pismo z dnia [...] października 2010 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu. Minister ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż odwołanie zostało wniesione po terminie, tj. w dniu [...] października 2010 r. Przy czym jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym decyduje ostatecznie strona, a nie organ do którego pismo zostało skierowane. Dlatego też w razie wątpliwości mając na uwadze postanowienia art. 7 - 9 kpa organ powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska. Jeżeli zatem J. S. w piśmie z dnia [...] października 2010 r. wskazał na fakt uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, wynikający z jego wcześniejszego nadania na błędny adres, to w takiej sytuacji obowiązkiem Ministra było zbadanie czy pismo to nie stanowi wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem organ samowolnie przyjął, iż pismo to jest jedynie pismem informującym o uchybieniu terminu do dokonania czynności. Przy czym w odniesieniu do powyższego organ ma za zadanie należycie i wyczerpująco poinformować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na jej prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania administracyjnego. W przeciwnym razie mamy do czynienia z naruszeniem prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1-3 kpa w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę tę zainteresowany musi wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wspomniany siedmiodniowy termin ma przy tym charakter terminu zawitego, co oznacza, że nie może być on przywrócony. Ponadto, wnosząc prośbę o przywrócenie terminu zainteresowany musi dopełnić czynności, dla której termin ten był określony. Powyższa regulacja winna być zatem rozumiana w ten sposób, że aby można było uwzględnić prośbę o przywrócenie terminu dla dokonania danej czynności procesowej, muszą być spełnione kumulatywnie wszystkie wymienione wyżej przesłanki - co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. J. S. bowiem po otrzymaniu zwrotu odwołania, nadanego w dniu [...] października 2010 r. do Województwa [...], w terminie 7 dni wniósł po raz kolejny odwołanie wraz z pismem z dnia [...] października 2010 r.

Niezależnie od powyższego organ powinien również rozważyć, czy odwołanie to – wobec treści art. 65 § 1 kpa - zostało złożone prawidłowo i zachowaniem terminu. Zgodnie bowiem z treścią artykułu 65 kpa, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. W związku z czym niezrozumiałym dla Sądu jest fakt umieszczenia na kopercie pierwotnej daty wniesienia odwołania adnotacji "na [...] nie znajduje się Wydział Infrastruktury" i zwrotu odwołania do nadawcy. Jeśli bowiem pismo zostało nadane na adres Województwa [...], to powinno ono zostać przyjęte i po dokonaniu analizy adresata tego pisma, zostać przekazane organowi właściwemu w sprawie. W takiej sytuacji skarżący nie uchybiłby terminowi do wniesienia odwołania. Zatem zwrot odwołania do nadawcy stanowił naruszenie powołanego przepisu. Tym bardziej, że Województwo [...] jak wynika z materiału dowodowego sprawy było na bieżąco informowane o przebiegu postępowania, a decyzja organu I instancji została Województwu przekazana do wiadomości. Jednocześnie zauważyć należy, iż w rozdzielniku decyzji organu I instancji wskazano Województwo [...] z adresem przy ul. [...], [...], natomiast w żadnym miejscu decyzji nie oznaczono adresu organu I instancji, tj. Wojewody [...]. Niniejsza sytuacja mogła wprowadzić J. S., działającego w postępowaniu bez profesjonalnego pełnomocnika, w błąd, bowiem mógł on powziąć uzasadnione przypuszczenie, iż odwołanie nadane na adres Województwa [...] jest pismem nadanym do Wojewody [...].

Dokonując zatem kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem, Sąd uznał, że organ II instancji nie dokonał szczegółowej analizy stanu faktycznego, przez co naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7 i art. 77 kpa. Przy czym podkreślić należy, iż to na organie spoczywa ciężar prowadzenia postępowania, a zatem powinien on zebrać i rozpatrzyć w wyczerpujący sposób cały materiał dowodowy oraz dokonać jego właściwej oceny. Sąd uznał, że organ odwoławczy natomiast nie uczynił nic w celu wyjaśnienia kwestii dotyczącej prawidłowości złożenia odwołania oraz nie dokonał ustaleń czy pismo skarżącego z dnia [...] października 2010 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zatem Minister naruszył tym samym przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, art. 120 oraz art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.