Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1760/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134  art. 1,  art.  151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3  ust. 1
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 31
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Gmina Ł. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] Krajowa

Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta

Ł. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r.,

nr [...], o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miejską Ł. prawa własności części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w tej dacie jako działka nr [...], odpowiadającej aktualnym działkom hipotecznym nr [...], [...] i [...] w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], utrzymało w mocy decyzje z [...] maja 2007 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Gmina Miejska Ł. wnioskiem komunalizacyjnym z dnia 7 maja 2005 r. do którego załączyła kartę inwentaryzacyjną nr [...] wystąpiła do Wojewody [...] o skomunalizowanie z mocy prawa nieruchomości składającej się z działek nr [...], [...] i [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...] odmówił stwierdzenia komunalizacji. Wskazał, że powyższe działki w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. na mocy art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1985 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.) i wcześniejszego ich przekazania Zakładom Gazownictwa Okręgu Ł. pismem Ministra Rolnictwa z dnia 31 marca 1952 r., oraz protokołem z dnia 23 maja 1952 r. – znajdowały się w prawidłowo ustanowionym zarządzie tych Zakładów.

Na skutek odwołania Prezydenta Miasta Ł. z dnia 25 kwietnia 2002 r. w którym m. in. zakwestionowano terytorialny zakres przekazanego Zakładom mienia, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., nr [...] uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia w pierwszej instancji celem udokumentowanego wyjaśnienia czy sporne działki nr [...], [...] i [...] były objęte decyzją ustanawiającą prawo zarządu tym mieniem.

Rozpatrując sprawę ponownie Wojewoda [...], między innymi na podstawie opracowania sporządzonego przez geodetę L. S., ustalił iż decyzją – zezwoleniem nr [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1988 r. wydanym w oparciu o art. 38 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., Urząd Dzielnicowy Ł. zezwolił na przekazanie przez [...] Okręgowe Zakłady Gazownictwa- zakład Gazowniczy Ł. (jako stronie przekazującej) Komunalnemu Przedsiębiorstwu Wielobranżowemu i Usług Socjalnych w Ł. (jako stronie przejmującej), nieruchomości z których wydzielono następnie sporne działki nr [...], [...] i [...]. Geodeta ten wykazał, że działki nr [...], [...] i [...] odpowiadają powierzchniowo poprzednio istniejącej nieruchomości stanowiącej działkę hipoteczną nr [...], która była objęta decyzją -zezwoleniem o jej przekazaniu w zarząd.

Choć następnie Prezydent Miasta Ł. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej decyzją z dnia [...] listopada 20001 r., nr [...] stwierdził wygaśnięcie wspomnianej decyzji – zezwolenia nr [...], z dnia [...] stycznia 1989 r., to jednak na skutek stosowania przysługujących stronom środków prawnych decyzja Prezydenta z dnia [...] listopada 2001 r. uprawomocniła się dopiero w roku 2006.

Zdaniem Wojewody oznacza to że do przekazania zarządu tym mieniem Komunalnemu Przedsiębiorstwu Wielobranżowemu wprawdzie nie doszło, lecz przedmiotowe działki pozostały nadal w zarządzie [...] Okręgowych Zakładów Gazownictwa – Zakład Gazowniczy Ł.

W ocenie organu sporne działki jako pozostające w prawidłowo ustanowionym zarządzie [...] Okręgowych Zakładów Gazownictwa nie spełniały warunku należenia w dniu 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i dlatego nie mogły podlegać skomunalizowaniu z mocy prawa na rzecz Gminy Miejskiej Ł. W konsekwencji Wojewoda Ł. decyzją z dnia [...] maja 2007 r. z powołaniem art. 5 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ponownie odmówił ich skomunalizowania z mocy prawa.

W odwołaniu od tej decyzji Prezydent Miasta Ł. twierdził, że organ pierwszej instancji nie wykazał na podstawie jakich dokumentów Zakłady Gazownictwa Okręgu Ł. legitymowały się prawem zarządu spornym mieniem. Z powołaniem na orzecznictwo w sprawach komunalizacji mienia podniósł, iż dalsze przekazanie mienia będącego w zarządzie bez zachowania przewidzianego ustawą trybu doprowadza do wygaśnięcia prawa zarządu tego mienia. W rezultacie – według odwołującego – wygaszenie z dniem 17 stycznia 1989 r. prawa zarządu spornym mieniem Przedsiębiorstwu Wielobranżowemu z Ł. doprowadziło do tego że przedmiotowe działki nr [...], [...] i [...] należały w dniu 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i w związku z tym winny być skomunalizowane z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Rozpatrując sprawę jako organ odwoławczy w jej całokształcie a więc również w zakresie nie objętym odwołaniem, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, ze dla skutecznego skomunalizowania mienia w trybie powołanego w decyzji art. 5 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. wymagane jest łączne spełnienie warunków w nim wymienionych:

- należało uwzględnić stan faktyczny i prawny nieruchomości z dnia wejścia tego przepisu w życie,

- mienie które zamierza się skomunalizować winno było stanowić wówczas własność Skarbu Państwa i należeć (w rozumieniu tego przepisu) do jednego z podmiotów w tym przepisie wymienionych, oraz

- mienie nie może podlegać wyłączeniu z komunalizacji na podstawie dalszych przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Niespełnienie nawet tylko jednego z powyższych warunków uniemożliwia komunalizację mienia na podstawie tego przepisu. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że organ pierwszej instancji koncentrując swoją uwagę na przesłance należenia spornego mienia nie uwzględnił pierwszego z wyżej wymienionych warunków, przewidującego, że przy podejmowaniu decyzji w trybie cyt. art. 5 ust. 1, istnieje obowiązek uwzględnienia wyłącznie stanu faktycznego komunalizowanego mienia z dnia wejścia w życie cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. tj. jego stanu z 27 maja 1990 r.

Organ powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślił, że Komunalizacja mienia z mocy prawa jest dokonywana według stanu z dnia 27 maja 1990 r., późniejsze regulacje prawne mogą dotyczyć tylko stanu powstałego po tej dacie, choćby nawet decyzja komunalizacyjna była wydana ze zwłoką. A więc dla komunalizacji w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie komunalizacji z mocy prawa tj. 27 maja 1990 r.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreśliła, że z karty badania hipotecznego księgi wieczystej nr [...], sporządzonej przez geodetę L. S. wynika, ze sporne działki nr [...], [...] i [...] zostały wpisane do tej księgi wieczystej w dniu 15 marca 2000 r. (k-17 opracowania geodety). Organ odwoławczy stwierdził że nawet wprost z treści sentencji kwestionowanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r., wynika że organ ten podejmując omawianą decyzję miał świadomość iż w dniu 27 maja 1990 r. istniała inna nieruchomość o powierzchni [...] m2 różniąca się znacznie od działek nr [...], [...] i [...] później z niej wydzielonych, oraz mająca inne granice i inne oznaczenie ewidencyjne.

W tej sytuacji działki nr [...], [...] i [...] nie mogą podlegać skomunalizowaniu z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja

1990 r., gdyż nie spełniają warunku tożsamości z mieniem istniejącym w dniu 27 maja 1990 r., i w rezultacie powyższego zbędne są również rozważania w przedmiocie ich należenia przed dniem 27 maja 1990 r. w rozumieniu cyt. art. 5 ust. 1.

Organ odwoławczy stwierdził, że jest związany zakresem rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w decyzji organu pierwszej instancji i nie może rozszerzać zakresu sprawy.

Na powyższą decyzję skargę w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina Ł.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji.

W ocenie skarżącej fakt zmiany oznaczeń geodezyjnych nieruchomości, która z mocy prawa stała się własnością gminy, nie może mieć wpływu na komunalizację mienia Skarbu Państwa na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Wskazała, że organ II instancji nie odniósł się do treści odwołania oraz do ustaleń zawartych w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r., w której organ ten jako podstawę odmowy komunalizacji wskazał okoliczność, że w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego – Zakładów Gazownictwa Okręgu Ł. Organ I instancji jednak nie wyjaśnił na podstawie jakich dokumentów Zakłady Gazownictwa Okręgu Ł. legitymowały się prawem zarządu dla wyżej opisanych gruntów, a brak takiego dokumentu (lub dokumentów) świadczy, że wyżej wskazana jednostka nie posiadała prawa zarządu do tej nieruchomości.

Odnosząc się do kwestii dotyczącej wygaszenia z dniem 17 stycznia 1989 r. decyzji zezwolenia nr [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu dzielnicowego Ł. z dnia [...] grudnia 1988 r., nr [...], Gmina Ł. podniosła, że podobny problem rozpatrywała Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...]. W sprawie tej Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wyjaśniła, iż "dalsze przekazanie mienia będącego w zarządzie, bez przewidzianego ustawą trybu, doprowadza do wygaśnięcia prawa zarządu tego mienia, a zarząd nie może być ustanowiony w sposób dorozumiany".

W ocenie skarżącej skoro z dniem 17 stycznia 1989 r. zostało wygaszone prawo zarządu dla Komunalnego Przedsiębiorstwa Wielobranżowego i Usług Socjalnych w Ł., ustanowione umową o przejęciu nieruchomości z dniem 2 stycznia 1989 r. za zezwoleniem nr [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Ł. z dnia [...] grudnia 1988 r., i protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 9 stycznia 1989 r., to z powyższego jednoznacznie wynika, ze w dniu 27 maja 1990 r. rzeczone grunty należały do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Taki stan prawny i faktyczny wynika zdaniem skarżącej bezpośrednio z treści art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. (Dz.U. z 1989 r., Nr 14, poz. 74).

Reasumując skarżąca podniosła, że sporna nieruchomość podlega z mocy prawa komunalizacji na rzecz Gminy Miasto Ł. na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydające zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Natomiast zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo wskazała, że przedmiot postępowania powinien być określony w oparciu o stan faktyczny i prawny nieruchomości istniejący w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym

i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191) ze szczególnym uwzględnieniem jej ewidencyjnego oznaczenia. Stanowisko takie jest uregulowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i sąd rozpoznając niniejszą sprawę w całości je podziela.

Wniosek Gminy Ł. o wydanie decyzji stwierdzającej komunalizację z mocy prawa dotyczył działek nr [...], [...], [...]. Jednakże działki o tym oznaczeniu ewidencyjnym i powierzchni nie istniały w dniu 27 maja 1990 r., wydzielone zostały bowiem już po tej dacie z dawnej działki o nr [...]. Powyższe wynika z opracowania rzeczoznawcy – geodety L. S., na podstawie przeprowadzonych przez niego badań hipotecznych, map prawnych, dokumentów geodezyjnych i innej dokumentacji wskazanej w opracowaniu. Skarżąca Gmina nie kwestionowała dowodu z opracowania rzeczoznawcy.

Wbrew twierdzeniom skargi, wydzielenie nowych nieruchomości z poprzednio istniejącej, jest nie tylko zmianą oznaczeń geodezyjnych nieruchomości, ale utworzeniem innej nieruchomości, a więc o innej powierzchni, w innych granicach. Dlatego prawidłowo wskazała Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, że powyższa okoliczność sama w sobie była już wystarczająca do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, że – jak wynika z akt sprawy – nieruchomość przy ul. [...] w Ł. została oddana w zarząd Zakładom Gazownictwa Okręgu Ł. na podstawie art. 3 ust. 1 dekretu z 16 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. R P z 1952 r. Nr 4, poz. 31) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. R P Nr 47, poz. 354). Przekazywanie następowało w formie protokołu zdawczo – odbiorczego po wyrażeniu zgody przez właściwego ministra.

Pismem z dnia 31 marca 1952 r. (nr [...]) skierowanym do Ministra Górnictwa, Minister Rolnictwa wyraził zgodę na przekazanie Zakładom Gazownictwa Okręgu Ł. w zarząd działki gruntu o pow. [...] ha przy ul. [...], [...], [...], [...], [...], stanowiące własność Skarbu Państwa. Na tej podstawie protokołem zdawczo – odbiorczym z dnia 23 maja 1952 r. Prezydium Rady Narodowej Ł. przekazało w zarząd Zakładom nieruchomość. Wobec tego nieuprawnione jest twierdzenie skargi, iż brak jest dokumentów wskazujących na to, ze nieruchomość pozostawała w zarządzie. Wprawdzie organy nie omówiły tych dowodów w uzasadnieniach swoich decyzji, jednakże powyższe uchybienie nie miało wpływu na treść rozstrzygnięć.

Niezasadne jest twierdzenie skarżącej Gminy, że wygaśnięcie z dniem 17 stycznia 1989 r. decyzji – zezwolenia nr [...] z dnia [...] grudnia 1988 r. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Ł., jest równoznaczne z wygaszeniem zarządu. Otóż wygasła jedynie decyzja, która zezwalała na zawarcie umowy o przekazaniu nieruchomości, a nie zarząd.

Powoływanie się zatem przez skarżącą na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] jest dla niniejszej sprawy bez znaczenia, chociażby z tego powodu, że dotyczyła ona innej sytuacji faktycznej i prawnej. W cytowanej przez skarżącą decyzji chodziło o przekazanie mienia będącego w zarządzie, bez przewidzianego ustawą trybu, co w konsekwencji doprowadziło do wygaśnięcia prawa zarządu. W niniejszej sprawie tryb został zachowany, a wygasło jedynie zezwolenie. Dlatego powoływanie się na przepisy art. 3 i 6 ustawy z 29 kwietnia 1988 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74), jest niezasadne. Przepisy te dotyczyły gruntów nie oddanych w zarząd. W rozpatrywanej sprawie zarząd istniał od 1952 r. Z kolei, jak wynika z opracowania rzeczoznawcy L. S., działki objęte wnioskiem komunalizacyjnym, wchodziły w skład dawnej działki nr [...], która objęta była decyzją – zezwoleniem z dnia [...] grudnia 1988 r.

Jak wskazała skarżąca, organ II instancji wprawdzie nie odniósł się do kwestii zarządu podnoszonych w odwołaniu, koncentrując się na tym iż działki objęte wnioskiem nie istniały w dniu 27 maja 1990 r., jednakże z przyczyn powyżej wskazanych nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia, tym bardziej, że samo ustalenie braku tożsamości nieruchomości objętej wnioskiem z nieruchomością istniejącą w dniu 27 maja 1990 r. było wystarczające do odmowy uwzględnienia wniosku o stwierdzenie komunalizacji z mocy prawa.

Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności uznać należ, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca, nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a więc z mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.