Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 897/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2010 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. o odmowie wpisu W. G. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...].

Podstawą materialnoprawną decyzji był przepis art. 68 ust. 6a w związku z art. 65 i art. 66 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.).

Rozstrzygnięcia zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Postępowanie zostało wszczęte na skutek wniosku W. G. (kandydat, skarżący) z dnia [...] marca 2008 r. o wpis na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...] w trybie art. 65 i 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze.

Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uchwałą z dnia [...] kwietnia 2008 r. odmówiła wnioskodawcy wpisu na listę adwokatów, wskazując, iż kandydat, z uwagi na zespół cech osobistych, jak charakter i zachowanie, w tym w kontaktach zawodowych, nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W związku z tym, w ocenie Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] W. G. nie jest w stanie wypełniać w sposób należyty obowiązków wynikających z przepisów Prawa o adwokaturze.

Od powyższej uchwały W. G. złożył odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie zarzucając jej wybiórcze potraktowanie dowodów, dowolne ustalenia oraz obrazę przepisu art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze poprzez przyjęcie, iż badanie rękojmi uprawnia organy adwokatury do badania wiedzy prawniczej kandydata i znajomości Kodeksu etyki. Jednocześnie skarżący podniósł argumenty i dowody, w jego ocenie pozwalające na przyjęcie, iż daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, a tym samym spełnia wymagania niezbędne do wpisu na listę adwokatów.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] czerwca 2008 r., utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę. Prezydium podzieliło w pełni argumentację organu I instancji.

W. G. w dniu [...] lipca 2008 r. złożył do Ministra Sprawiedliwość, odwołanie od decyzji Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej i wniósł o uchylenie zaskarżonych uchwał oraz dokonanie wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...].

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] września 2008 r. uchylił uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2008 r., oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...] W. G. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...].

W ocenie Ministra Sprawiedliwości, powyższa uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], jak również uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz zasad proceduralnych, co spowodowało konieczność ich uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...] celem uzupełnienia postępowania dowodowego. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości podniósł, iż Okręgowa Rada Adwokacka w [...] winna przeprowadzić dowód z akt osobowych pana W. G. znajdujących się w Prokuraturze Okręgowej w [...] oraz w Sądzie Rejonowym w [...], jak również przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w związku z egzekucją komorniczą prowadzoną przez Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym [...], za sygn. akt [...]. Nadto organ wpisowy miał zażądać od wnioskodawcy przedstawienia dokumentów potwierdzających zakres obowiązków i wykonywanych czynności zarówno na stanowisku Dyrektora ds. [...] w P. Sp. z o.o., jak i Dyrektora Biura –[...]– sporządzonych i podpisanych przez zwierzchników służbowych, a nie przez osoby służbowo jemu podległe.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uchwałą z dnia[...] stycznia 2009 r. kolejny raz odmówiła wnioskodawcy wpisu na listę adwokatów, wskazując, iż kandydat nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W ocenie Rady pan W. G. nie posiadał wystarczającego doświadczenia zawodowego bowiem wykonywana przez niego praca asystenta sędziego trwała jedynie kilka miesięcy, zaś pomoc prawna świadczona w spółce prawa handlowego nie została wyczerpująco sprecyzowana i uwiarygodniona (opinia została udzielona przez osobę nieuprawnioną do reprezentowania spółki).

Od powyższej uchwały pan W. G. złożył odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie wnosząc o uchylenie uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] i wpisanie na listę adwokatów.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] sierpnia 2009 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu Prezydium wskazało, że wobec braku przepisów przejściowych w postępowaniach wszczętych przed dniem 25 marca 2009 r. winny znaleźć zastosowanie przepisy w brzmieniu wynikającym z ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach oraz ustawy - Prawo o notariacie obowiązujące od dnia 25 marca 2009 r. Ponadto uznało, że łączny czas zatrudnienia, który mógłby zostać zaliczony na korzyść pana W. G. w rozumieniu przepisu art. 66 ust. 1 pkt 4a i b Prawa o adwokaturze, do czasu podjęcia uchwały wynosi niespełna 25 i 1/2 miesiąca, podczas gdy ustawa wymaga okresu 3 - letniego. Natomiast okres zatrudnienia liczony z uwzględnieniem daty złożenia wniosku wynosi niespełna 21 miesięcy. Jednocześnie Prezydium podniosło, że charakter pracy wykonywanej przez wnioskodawcę w firmie "e." - "P." Sp. z o.o. w K. oraz jego działalność w Stowarzyszeniu D. nie spełnia wymogów przepisu art. 66 ust. 1 pkt 4 b Prawa o adwokaturze. Ponadto działalność wymienionego w w/w stowarzyszeniu nie wiąże się z zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę a tylko funkcją pełnioną honorowo.

Pismem z dnia [...] października 2009 r. skarżący odwołał się do Ministra Sprawiedliwości od wskazanej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2009 r., wnosząc o jej uchylenie i wpisanie go na listę adwokatów.

Zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości zapadła w związku z wyrażonym w niej poglądem o prawidłowości rozstrzygnięcia Prezydium NRA z [...] sierpnia 2009 r. pomimo niecałkowitego podzielenia przyjętej przez organ adwokatury argumentacji prawnej.

Minister Sprawiedliwości zauważył, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podjęło próbę dokonania oceny sytuacji prawnej pana W. G. w oparciu o przepisy obowiązujące na dzień złożenia wniosku, to jest w brzmieniu przed nowelizacją wprowadzoną ustawą z dnia 20 lutego 2009 r., ale jedynie w kontekście uzasadnienia zastosowania w niniejszej sprawie przepisów wprowadzonych ustawą nowelizacyjną. Brak jest natomiast w zaskarżonej decyzji analizy sytuacji prawnej wnioskodawcy pod kątem dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

W chwili złożenia przez skarżącego wniosku o wpis na listę adwokatów, a więc w dniu [...] marca 2008 r., miały zastosowanie kryteria wynikające z ówcześnie obowiązującego art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze w brzmieniu określonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06 (Dz. U. z 2006 r., Nr 75, poz. 529).

W dniu 25 marca 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - prawo o notariacie nowelizująca treść art. 66 Prawa o adwokaturze, która nie zawiera w odniesieniu do omawianego zakresu spraw przepisów przejściowych, regulujących tok postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie.

W sytuacji, gdy sam ustawodawca wyraźnie nie rozstrzygnął w ustawie nowelizującej Prawo o adwokaturze problemów intertemporalnych, nie istnieje jednoznaczna reguła mająca uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach. Taką regułą nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy, do zdarzeń mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy.

Minister Sprawiedliwości wyraził pogląd, zgodnie z którym w sytuacji zmiany stanu prawnego, każdy przypadek należy rozpoznawać indywidualnie, rozważając możliwość zastosowania dotychczas obowiązujących przepisów materialno - prawnych. Ocenie podlega to, czy korzystniejsze są dla zainteresowanego przepisy materialno - prawne obowiązujące w dacie zaistnienia zdarzenia inicjującego powstępowanie, czy też obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji.

Zdaniem organu, fakt złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów pod rządami ustawy Prawo o adwokaturze przed nowelizacją, obligował organy korporacyjne do analizy stanu faktycznego sprawy pod kątem oceny, które z unormowań stanowi regulację korzystniejszą dla zainteresowanego.

Tym samym organ nie podzielił poglądu zaprezentowanego przez Prezydium NRA co do konieczności zastosowania nowych przepisów materialnoprawnych po wejściu w życie nowelizacji Prawo o adwokaturze.

Niemniej jednak, Minister uznał, iż brak jest podstaw do zmiany bądź uchylenia skarżonej uchwały Prezydium NRA z uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt: K 6/06, zgodnie z którym niedopuszczalne, bo naruszające konstytucyjną zasadę sprawowania przez samorząd zawodowy pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu adwokata, jest wprowadzenie do tego zawodu osób, które wprawdzie zdały egzamin sędziowski, prokuratorski lub notarialny, ale nie wykonywały później realnie żadnego zawodu prawniczego wyżej ustawy w brzmieniu po nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. Zdaniem Prezydium Naczelnej rady Adwokackiej ma to wyeliminować dowolność przy ocenie "odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym".

Minister Sprawiedliwości nie podzielił stanowiska zaprezentowanego w uzasadnieniu uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, iż ze względu na brak przepisów przejściowych dotyczących wpisu na listę adwokatów do oceny sytuacji prawnej pana W. G. mają zastosowanie wyłącznie uregulowania po nowelizacji, które weszły w życie z dniem 25 marca 2009 r. Jak już wyżej nadmieniono pan W. G. złożył wniosek w czasie obowiązywania przepisów przed nowelizacją co oznacza, że oceny jego sytuacji prawnej należy dokonać w świetle przepisów Prawa o adwokaturze w brzmieniu obowiązującym zarówno przed, jak i po nowelizacji. Natomiast przy wyborze reżimu prawnego trzeba kierować się zasadą regulacji korzystniejszej dla wnioskodawcy.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości pomimo powyższego uchybienia brak jest podstaw do zmiany, bądź uchylenia zaskarżonej uchwały Prezydium Naczelnej rady Adwokackiej w Warszawie.

Podkreślił, że w postępowaniu przed organami wpisowymi został zebrany materiał dowodowy, który pozwolił na podjęcie decyzji w przedmiocie wniosku pana W. G. o wpis również na podstawie przepisów Prawa o adwokaturze obowiązujących do dnia 25 marca 2009 r. w brzmieniu określonym treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06. W świetle tegoż wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego przed dokonaniem wpisu na listę adwokatów organ samorządu adwokackiego winien zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis na listę legitymuje się odpowiednim stażem pracy i doświadczeniem zawodowym, profilującym umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata daje osoba, która wykazuje się cechami, od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej podmiotów, na rzecz których jest wykonywana. Oceniając wskazany przymiot, trzeba brać pod uwagę szereg czynników, zaś spośród nich przede wszystkim odpowiedni poziom przygotowania, kwalifikacji i wiedzy zawodowej.

Organ podkreślił nadto, iż Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie przesądził, iż organy wpisowe dokonując oceny praktyki zawodowej do wykonywania zawodu adwokata powinny uwzględnić praktyczny kontakt kandydata z wykonywaniem zawodu prawniczego.

Minister Sprawiedliwości, mając na uwadze powyższe stanowisko, dokonał analizy dotychczasowego zatrudnienia wnioskodawcy i uznał, że pan W. G. nie spełnia przesłanek do wpisu na listę adwokatów, wymaganych przepisami Prawa o adwokaturze w brzmieniu sprzed, jak i po nowelizacji.

Badając praktykę zawodową kandydata Minister Sprawiedliwości ustalił następujący stan faktyczny.

W dniu [...] listopada 2000 r. W. G. ukończył wyższe studia magisterskie i na Wydziale Prawa i Administracji na Uniwersytecie [...]. W okresie od dnia [...] października 2001 r. do dnia [...] sierpnia 2003 r. odbył pozaetatową aplikację prokuratorską, a od dnia [...] sierpnia 2003 r. do dnia [...]września 2004 r. aplikację etatową i w dniach: [...] października 2004 r. złożył egzamin prokuratorski z wynikiem pozytywnym. Po złożeniu egzaminu od dnia [.] maja 2005 r. do dnia [...] października 2005 r. był zatrudniony na stanowisku asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w [...]. Następnie od dnia [...] listopada 2006 r. był członkiem Stowarzyszenia [...], zaś obecnie pełni honorowo funkcję Dyrektora [...] tego stowarzyszenia. Zakres czynności skarżącego w stowarzyszeniu nie został precyzyjnie ustalony, sprowadzał się do obsługi biura prasowego jak i do opracowywania stanowisk w kwestiach reformy systemu pomocy prawnej w Polsce, w tym reform zawartych w ustawach korporacyjnych. Jednocześnie w okresie od [...] kwietnia 2007 r. do dnia [...] lipca 2009 r. wnioskodawca zatrudniony był na pełnym etacie w firmie "e" - "P." Sp. z o.o. w [...] na stanowisku Dyrektora do spraw [...].

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ stwierdził, iż zatrudnienie na stanowisku Dyrektora do spraw [...] w firmie "e." - "P." Sp. z o.o. w K., gdzie wymieniony w ograniczonym zakresie zajmował się szeroko pojętą obsługą prawną oraz krótki, bo trwający od dnia [...] maja 2005 r. do dnia [...] października 2005 r. okres zatrudnienia skarżącego na stanowisku asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w [...] jest niewystarczający do uznania, iż posiada odpowiednią praktykę w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, w brzmieniu obowiązującym do dnia 25 marca 2009 r. określonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06, a tym samym, że daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Na przyjęcie odmiennego poglądu nie może mieć wpływu pełniona honorowo przez pana W. G. funkcja Dyrektora [...], bowiem ten rodzaj aktywności zawodowej nie stanowi praktyki, o której mowa w wyżej wskazanych uregulowaniach prawnych obowiązujących przed dniem 25 marca 2009 r. Rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata daje bowiem osoba, która wykazuje się cechami, od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej podmiotów, na rzecz których jest wykonywana. Oceniając wskazany przymiot, należy brać pod uwagę szereg czynników, zaś spośród nich przede wszystkim odpowiedni poziom przygotowania, kwalifikacji i wiedzy zawodowej. Okres zatrudnienia wnioskodawcy po zdanym egzaminie w charakterze asystenta sędziego jest zbyt krótki, aby można uznać, iż daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

W związku z powyższym Minister Sprawiedliwości doszedł do przekonania, że W. G. nie spełnia przesłanki określonej w art. 65 pkt 5 Prawa o adwokaturze, w brzmieniu sprzed nowelizacji, będącej jedną z podstaw do wpisu na listę adwokatów.

Jednocześnie podkreślił, że skarżący, co trafnie podniosły organy wpisowe, nie spełnia również przesłanek wskazanych w art. 66 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze, który wszedł w życie z dniem 25 marca 2009 r.

Konkretnie – Minister wskazał, iż kandydat nie spełnił przesłanki wymagającej, aby w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat zajmował stanowisko aplikanta i wykonywał wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim lub spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej o których mowa w art. 4 a ust. 1 lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Na podstawie załączonych do wniosku dokumentów odnośnie stażu pracy o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze, należy zaliczyć wnioskodawcy jedynie praktykę w wymiarze 19 i ½ miesiąca, na którą składa się okres odbywania przez pana W. G. etatowej i pozaetatowej aplikacji prokuratorskiej oraz okres 6 miesięcy zatrudnienia w charakterze asystenta sędziego. Natomiast praca wnioskodawcy na stanowisku Dyrektora do spraw [...]w firmie e. –P. Sp. z o.o. w [...] oraz pełnienie honorowej funkcji Dyrektora do spraw [...]w Stowarzyszeniu [...], nie są świadczeniami pomocy prawnej, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 4b Prawa o adwokaturze.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości wykonywane przez wnioskodawcę czynności prawne według wskazanej nowelizacji nie mogą stanowić przesłanek wystarczających do wpisu na listę adwokatów.

Reasumując, Minister Sprawiedliwości uznał, iż zaskarżona uchwała odpowiada prawu i brak jest podstaw do jej zmiany, bądź uchylenia. Pan W. G. nie spełnia zarówno przesłanek określonych w art. 65 pkt 1 i art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, będących podstawą do wpisu na listę adwokatów przed nowelizacją, jak i wymagań objętych ustawowymi przesłankami wpisu na listę adwokatów wynikających ze znowelizowanego art. 66 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze.

Kandydat W. G. złożył od powyższej decyzji Ministra Sprawiedliwości skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zarzucił w niej:

1. obrazę przepisu art. 66 ust. 1 pkt 4 w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009 roku, nr 37, poz. 286) poprzez zastosowanie;

2. obrazę przepisu art. 65 pkt 1 poprzez błędną wykładnię;

3. obrazę przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 2 lutego 2009 roku poprzez błędną wykładnie;

4. obrazę przepisu art. 107 kpa poprzez niewskazanie w decyzji w sposób jednoznaczny podstawy rozstrzygnięcia.

Skarżący, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz zasady konstytucyjne (art. 2, 32 i 8 Konstytucji RP) wyraził pogląd o stosowaniu norm prawa korzystniejszych dla strony w przypadku zmiany stanu prawnego.

Przepis art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze nie daje żadnych podstaw do budowania praktyki zawodowej adwokata w ramach oceny tzw. "rękojmi".

Ocena praktycznego kontaktu z wykonywaniem danego zawodu prawniczego następuje w świetle art. 4 ust. 1 poa, zgodnie z którym "Zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami".

Zdaniem skarżącego przesłanka ta jest spełniona także poprzez wykonywanie czynności zawodowych in-house lawyer (prawnika zatrudnionego do obsługi prawnej firmy). Okres 2 lat zatrudnienia kandydata przy bieżącym udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych i reprezentowaniu pracodawcy przed sądami i organami, po uprzednim odbyciu 3 letniej aplikacji prokuratorskiej oraz półrocznym zatrudnieniu na stanowisku asystenta sędziego w wydziale karnym grodzkim w wymiarze pełnego etatu pozwala na przyjęcie, iż kandydat miał praktyczny kontakt z wykonywaniem zawodu prawniczego.

Kandydat zwrócił uwagę, iż obowiązujące obecnie prawo:

1. dopuszcza odbywanie aplikacji adwokackiej pozaetatowej - wówczas kandydat ma kontakt z wykonywaniem zawodu jedynie 1 dzień w tygodniu, a zatem - po odliczeniu praktyk w sądzie - równa się to jedynie niespełna 8 miesiącom zatrudnienia na pełny etat (36 miesięcy / 5).

2. dopuszcza do wykonywania zawodu osoby z 3 letnim stażem na stanowisku asystenta sędziego, pomimo tego, że osoba taka nie nabywa praktyki w zakresie reprezentowania stron przed sądem, sporządzania opinii prawnych i doradztwie prawnym a jedynie opracowuje projekty aktów prawnych.

Zdaniem skarżącego prawnicy prezentujący ten rodzaj praktyki są dyskryminowani, co stawia pod znakiem zapytania zgodność z art. 32 Konstytucji obowiązujących rozwiązań prawnych zawartych m.in. w art. 66 ust. 1 pkt 4. Trybunał niejednokrotnie wskazywał na obowiązywanie zasady równości i równego traktowania przy przepływie w zawodach prawniczych. Art. 66 ust. 1 pkt 4 nie traktuje praktyki zdobytej w urzędzie, dziale prawnym firmy lub w ramach prowadzonej działalności gospodarczej na równi z praktyką zdobywaną przez osobę zatrudnioną w administracji sądowej, kancelarii prawnej lub działającej na zlecenie adwokata, pomimo identyczności formy i rodzaju wykonywanych czynności. Nie może być zatem mowy o równym traktowaniu przez ustawodawcę praktycznego kontaktu z zawodem prawniczym kandydata aspirującego do zawodu, prezentowanym w przepisach ustawy.

Wskazanie w uzasadnieniu decyzji na stronie 8 "ograniczonego" zajmowania się przez kandydata "szeroko pojętą obsługą prawną" jest w jego ocenie zupełnie niezrozumiałe w świetle jego praktycznego kontaktu z zawodem i brzmieniem art. 4 ust. 1. Taka wykładnia art. 66 ust. 1 pkt 2 i wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest niewłaściwa i obraża prawo będące podstawą podjęcia decyzji w niniejszej sprawie.

Nadto skarżący podniósł, iż w zaskarżonej decyzji nie wskazano jednoznacznie podstawy prawnej. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 65 pkt 1 i 66 bez bliższego dookreślenia, jednocześnie nie wskazując w oparciu o jakie brzmienie art. 66 wydano decyzję.

Z uzasadnienia decyzji można wywnioskować, iż chodzi o brzmienie sprzed i po nowelizacji.

Taka praktyka jest niewłaściwa i znacznie utrudnia formułowanie zarzutów.

Zdaniem skarżącego, niewskazanie podstawy prawnej decyzji eliminuje decyzję z obrotu prawnego. To samo dotyczy przypadku, w którym podstawa została wskazana w sposób niejednoznaczny i niemożliwy do bezspornego określenia.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe poglądy oraz argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r., poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Postępowanie w kontrolowanej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem W. G. o wpis na listę adwokatów z dnia [...] marca 2008 r. (datowanym na dzień [...] lutego 2008 r.), powołując się na fakt zdanego w dniu [...] października 2004 r. egzaminu prokuratorskiego.

Ustawa z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie zmieniła dotychczasową treść art. 66 Prawa o adwokaturze. Przepis ten uregulował w odmienny sposób kryteria, na podstawie których oceniana jest praktyka kandydata, niezbędna do uzyskania wpisu na listę adwokatów.

Zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisu wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do osób, które po zdanym egzaminie sędziowskim lub prokuratorskim po dniu 1 stycznia 1991 r. oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat:

a) zajmowały stanowisko asesora sądowego, asesora prokuratorskiego, referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, aplikanta sądowo - prokuratorskiego, asystenta sędziego, asystenta prokuratora lub wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej o których mowa w art. 4a ust. 1 lub kancelarii

b) cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej o których mowa w art. 4a ust. 1 lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.).

Natomiast stosownie do ust. 5 cytowanego przepisu do okresów, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 5, w przypadku aplikacji sądowej pozaetatowej lub aplikacji prokuratorskiej pozaetatowej zalicza się proporcjonalnie okres trwania tych aplikacji przyjmując, że za każdy miesiąc odbywania aplikacji zalicza się ¼ miesiąca.

Powyższa nowelizacja była konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z 19 kwietnia 2006 roku, w sprawie sygn. akt K 6/06, rozpoznał wniosek Naczelnej Rady Adwokackiej m.in. o zbadanie zgodności art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku - Prawo o adwokaturze, w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 30 czerwca 2005 roku o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP i orzekł w punkcie 5 części I wyroku:

"Art. 66 ust. 1 pkt. 2 ustawy z 26 maja 1982 r. powołanej w punkcie 2, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt. 7 lit. a ustawy z 30 czerwca 2005 r. powołanej w punkcie 1, w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji".

W uzasadnieniu wyroku dotyczącym art. 66 ust. 1 pkt. 2, Trybunał Konstytucyjny wyraził następujący pogląd: .

"Nowelizacja ustawy - Prawo o adwokaturze stworzyła nową sytuację prawną w zakresie ubiegania się o wpis na listę adwokatów bez odbycia aplikacji i egzaminu adwokackiego. O możliwość wpisu ubiegać się obecnie mogą osoby bez wymaganego uprzednio trzyletniego stażu w innym zawodzie prawniczym. Mankamentem art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy znowelizowanej jest brak ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego, a nadto - nieokreślenie maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia - przez ubiegającego się o wpis na listę adwokatów - innego niż adwokacki egzaminu prawniczego. Dopuszcza to ubieganie się o wpis na listę adwokatów przez osoby, które uzyskały przed wielu laty dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych i odbyły inną niż adwokacka aplikację w całkowicie odmiennym systemie prawnym, bez jakiejkolwiek weryfikacji znajomości aktualnie obowiązującego prawa. Nadto umożliwia dostęp do zawodu adwokata osobom bez jakiegokolwiek praktycznego doświadczenia prawniczego, w tym - profilującej umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Sytuacja ta stwarza niebezpieczeństwo nienależytego wykonywania zawodu. W tym zatem zakresie, jako nieodpowiadająca wymogom art. 17 ust. 1 Konstytucji, winna być poddana przez ustawodawcę stosownej modyfikacji".

W ocenie Sądu, w braku przepisów intertemporalnych zastosowanie znajdują przepisy stanowiące stan prawny miarodajny w dacie wydawania decyzji (podejmowania uchwały).

Odmienny pogląd wyrażony przez Ministra Sprawiedliwości nie ma w sprawie istotnego znaczenia, a to wobec faktu oparcia się przy rozstrzyganiu sprawy w dużej mierze o treść uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego (T6/06).

W konsekwencji organ doszedł do prawidłowej konkluzji o braku podstaw prawnych do uchylenia (bądź zmiany) uchwał organów korporacyjnych Adwokatury.

W myśl uchwały Prezydium NRA z [...] sierpnia 2009 r. okres zatrudnienia wykazanego przez kandydata jest niewystarczający w świetle wymogów stawianych w art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. "a" i "b" poa.

Jak bowiem wskazano, zainteresowany złożył egzamin prokuratorski [...] października 2004 roku (k. 7). Aplikację prokuratorską pozaetatową odbył w okresie od [...] października 2001 r. do [...] sierpnia 2003 r., natomiast aplikację etatową - od [...] sierpnia 2003 roku do [...] września 2004 roku (k. 2, 32, 36 dołączonych akt Prokuratury Okręgowej w [...]). W okresie od [...] maja – [...] października 2005 roku był zatrudniony w charakterze asystenta sędziego (k. 100, 102).

Przyjmując zatem, że zgodnie z przepisem art. 66 ust. 5 p.o a. do okresów, o których mowa w ust. 1 pkt. 4 i 5, w przypadku aplikacji sądowej pozaetatowej lub aplikacji prokuratorskiej pozaetatowej zalicza się proporcjonalnie okres trwania tych aplikacji przyjmując, że za każdy miesiąc odbywania aplikacji zalicza się 1/4 miesiąca, zaliczeniu podlegać mogłyby następujące okresy zatrudnienia:

- z tytułu aplikacji pozaetatowej - 22 i 1/2 miesiąca, z czego 1/4 wynosi niespełna 6 miesięcy;

- z tytułu aplikacji etatowej - 13 i 1/2 miesiąca,

- z tytułu zatrudnienia w charakterze asystenta sędziego - 6 miesięcy.

Łączny czas zatrudnienia, które mogłoby być zaliczone na korzyść Zainteresowanego w rozumieniu przepisu art. 66 ust. 1 pkt. 4 lit. "a" i "b" p.o a., wynosi zatem niespełna 25 i 1/2 miesiąca, podczas gdy ustawa wymaga okresu 3-letniego. Należy jednak zauważyć, że wniosek rozpoczynający niniejsze postępowanie o wpis został złożony w dniu [...] marca 2008 roku (k. 94), a zatem okres zatrudnienia winien być liczony od dnia [...] marca 2003 roku co powoduje, że wynosi on łącznie niespełna 21 miesięcy, czyli jest oczywiście niewystarczający w sytuacji ubiegania się o wpis na listę adwokatów bez wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego.

W ocenie Sądu prawidłowy jest również pogląd Prezydium NRA, zaakceptowany w zaskarżonej decyzji, iż nie może podlegać zaliczeniu okres działalności Zainteresowanego w firmie "e." - "P." Sp. z o.o. (k.99, 190), gdyż charakter wykonywanej pracy nie pokrywa się z wymogami przepisu art. 66 ust. 1 pkt. 4 lit. "b" poa. Natomiast działalność Zainteresowanego w Stowarzyszeniu [...], która również nie podlega zaliczeniu z powyższych powodów, ponadto nie ma charakteru zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, gdyż jest "funkcją honorową" (k. 193).

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ppsa orzeczono, jak w sentencji.