Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 4300/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Skarżony organ: Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt 6 II SA 4300/03       W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia (spr.) WSA Ewa Marcinkowska Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2005r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2003r. nr [...] Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad obciążył G. K. prowadzącą działalność gospodarczą [...] karą pieniężną w wysokości 10 215 zł za samowolne zajęcie pasa drogowego o powierzchni 3,00 m2 drogi krajowej nr [...] w jej km 91+560 strona prawa – w dacie od [...] czerwca 2002r. do [...] lutego 2003r., tj. za czas pozostawania części tablicy reklamowej w pasie drogowym w/w drogi krajowej. Decyzja została podjęta na podstawie art. 40 ust. 1, 4, 6 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tj. Dz.U. z 2000 r. nr 71, poz. 838)i § 8,10 i 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych ( Dz. U. nr 6, poz. 33 ze zm.) i art. 104 k.p.a.

W odwołaniu od tej decyzji G. K. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, że w protokole oględzin nie wskazano wysokości usytuowania tablicy, od której się rozpoczyna naruszenie, a wyliczona szerokość naruszenia stanowiła zaledwie 75 cm., protokół oględzin sporządzono bez jej udziału, organ naruszył przepisy kodeksu cywilnego o korzystaniu z własności, bo jest właścicielką nieruchomości, na której postawiona została przedmiotowa tablica reklamowa, a nadto bezpodstawnie wyliczono karę mnożąc powierzchnię naruszoną przez dwa, tak jakby chodziło o dwie tablice lub dwa miejsca naruszenia, podczas, gdy tablica jest jedną całością tyle, że dwustronną. W odwołaniu G. K. zwróciła się również o ponowne zbadanie sprawy rozstrzygniętej wcześniejszymi decyzjami i decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2001r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. nr [...] Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad powołując się na art. 40 ust. 1, 4 i 6 powołanej wyżej ustawy, § 8, 10 i 11 cyt. rozporządzenia i art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż bezspornym jest, że część tablicy reklamowej o wymiarach 0,75 x 2,00 m znajdowała się w pasie drogowym drogi krajowej nr [...] i bez znaczenia dla sprawy jest fakt, na jakiej wysokości ta część tablicy reklamowej była zawieszona nad ustawowym pasem drogowym, bo rzut poziomy tablicy reklamy znajdował się w ustawowym pasie drogowym drogi krajowej nr [...] (0,75m od zewnętrznej krawędzi przydrożnego rowu). Karę pieniężną naliczono zaś za czas naruszenia pasa drogowego, tzn. za okres, w którym część tablicy reklamowej była usytuowana w jego granicach przyjmując faktyczną powierzchnię składu prostego części reklamy znajdującej się w pasie drogowym, tj. 0,75 x 2,00m i mnożąc przez dwa ponieważ tablica była dwustronna i uwzględniając sposób naliczenia kary określony w powołanym rozporządzeniu. Przekonanie skarżącej, iż lokalizuje tablicę na swojej nieruchomości (tj. łącznie z rowem przydrożnym) nie upoważnia, zdaniem organu, strony do takiego zachowania bez uprzedniego uzgodnienia tego faktu z zarządcą drogi, bo G. K. przestała być właścicielką części działki stanowiącej teren pasa drogowego z dniem [...] grudnia 1998r. z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872 ze zm.) i stosownie do art. 73 ust. 4 tej ustawy służy jej (na wniosek złożony najpóźniej do [...] grudnia 2005r.) odszkodowanie. Jednocześnie zwrócono uwagę na to, że inne sprawy poruszane w odwołaniu zostały rozstrzygnięte prawomocnymi decyzjami o naliczeniu kar pieniężnych za poprzednie okresy i odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego prawomocną decyzją z dnia [...] lipca 2004r.

W skardze na tę decyzję wniesionej do NSA w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie G. K. zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niewłaściwym przeprowadzeniu oględzin miejsca usytuowania tablicy reklamowej przez przyjęcie, że zawieszona była nad ustawowym pasem drogowym bez określenia, na jakiej wysokości i podwojenie powierzchni naruszonej podczas, gdy tablica była usytuowana na jej gruncie i nie naruszała pasa drogowego, a oględziny odbyły się bez jej udziału. Nadto zarzuciła naruszenie art. 73 ust. 1 i następne w/cyt. ustawy z dnia 13 października 1998r. oraz art. 143 k.c. przez władcze ograniczenie własności bez wydania decyzji ograniczającej korzystanie z części gruntu przejętego na rzecz Skarbu Państwa pod pas drogowy.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż skarżąca nie negowała, że część tablicy o wymiarach 0,75 m x 2,00m znajdowała się w pasie drogowym i bez znaczenia jest wysokość, na jakiej część tablicy zawieszona była nad przestrzenią powietrzną pasa drogowego, bo rzut poziomy tablicy reklamowej znajdował się w pasie drogi krajowej na długości 0,75 m od zewnętrznej krawędzi rowu przydrożnego do granicy pasa, a wizja lokalna była przeprowadzona w postępowaniu administracyjnym przed wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2001r., która jest decyzją prawomocną i dla stron wiążącą. Zwrócono przy tym uwagę na to, że zaskarżona decyzja dotyczy jedynie wysokości kary pieniężnej naliczonej za dalszy okres bezprawnego zajęcia pasa drogowego przez tablicę reklamową aż do chwili jej usunięcia i skoro bezspornym jest, że część reklamy znajdowała się w pasie drogowym to kwestia własności gruntu jest w sprawie bez znaczenia.

Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2003r. sygn. akt II SA/Kr 1124/03 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie uznał się niewłaściwym i sprawę przekazał do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

NSA w Warszawie postanowieniem z dnia 23 września 2003r. sygn. akt 2783/03 skargę odrzucił z uwagi na nieuiszczenie w terminie 7 dni wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2003 r. termin do uiszczenia wpisu sądowego Naczelny Sąd Administracyjny przywrócił skarżącej.

Na rozprawie w dniu 17 maja 2005r. pełnomocnik skarżącej popierał skargę z tym, że wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji bądź o zmianę decyzji i obniżenia nałożonej kary o 50 %. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi i podniósł, że skarżąca miała świadomość, że pas drogowy do niej nie należy, bo grodziła swoją nieruchomość wzdłuż granicy pasa drogowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. Sprawa podlega zatem rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (art. 13 § 2 p.p.s.a. ).

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr. 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola sprawowana jest stosownie do § 2 powołanego artykułu, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, nie zaś według kryteriów słuszności.

Badając skargę wg powyższych zasad Sąd uznał, iż jest ona niezasadna i jako taka podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 40 ust. 4 powołanej ustawy za zajęcie pasa drogowego i za umieszczenie w nim urządzeń nie związanych z funkcjonowaniem dróg pobiera się opłaty, a za niedotrzymanie warunków określonych w zezwoleniu lub zajęcie pasa bez zezwolenia pobiera się kary pieniężne. W ramach upoważnienia zwartego w art. 40 ust. 7 tej ustawy Rada Ministrów wydała w dniu 24 stycznia 1986r. rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia zajęcie pasa drogowego na cele nie związane z budową, modernizacją, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi. Zezwolenie to dotyczy m.in. umieszczania reklam w pasie drogowym, a także innych działań, które powodują ograniczenie lub zamknięcie ruchu drogowego, a nie wynikają z warunków ruchu drogowego lub stanu technicznego pasa drogowego. Natomiast § 11 ust. 1, 2 i 3 cyt. rozporządzenia przewiduje pobieranie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, za umieszczenie w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi urządzenia nie związanego z funkcjonowaniem drogi z wyjątkiem reklam i obiektów handlowych lub usługowych i za umieszczenie w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi reklamy i obiektu handlowego lub usługowego. Z kolei przepis § 11 ust. 4 rozporządzenia stanowi, że przez zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia rozumie się samowolne zajęcie pasa, przekroczenie terminu zajęcia lub zajęcie powierzchni większej niż określona w zezwoleniu. W świetle powyższego, zwłaszcza § 1 rozporządzenia, który uzależniając zajęcie pasa drogowego od zezwolenia zarządcy drogi wymienia również umieszczanie reklam w pasie drogowym jako jedno z działań składających się na zdefiniowane w tym przepisie zajęcie pasa drogowego uznać należy, że przepis ten odnosi się też do umieszczenia w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi reklamy, jak i pozostałych wymienionych w § 11 ust. 3 i 4 zachowań.

Umieszczenie tablicy reklamowej w pasie drogowym bez zezwolenia uznać zatem należy za jeden z rodzajów zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zaś podstawę pobrania kary pieniężnej jest stwierdzenie samowolnego charakteru takiego działania. Taki też stan rzeczy w rozpoznawanej sprawie zachodzi.

Bezsporną w sprawie jest zarówno okoliczność, iż przedmiotowa tablica reklamowa była zamontowana w taki sposób, że w części wysięgnikowej naruszała pas drogowy ustawowo zdefiniowany w art. 34 powołanej ustawy, jak i okoliczność, iż skarżąca nie przedstawiła stosownego zezwolenia zarządcy drogi na jej umieszczenie. W tym stanie rzeczy organ podjął w dniu [...] lipca 2001r. decyzję nr [...], mocą której orzekł względem przedsiębiorstwa skarżącej [...] przywrócenie stanu pierwotnego pasa drogowego drogi krajowej nr [...] przez dokonanie demontażu części dwustronnej tej tablicy. Decyzja ta nie została przez G. K. zaskarżona. W konsekwencji organ decyzją z dnia [...] lipca 2001r. obciążył skarżącą karą pieniężną w kwocie 3.425,40 zł za samowolne zajęcie pasa drogowego w okresie od [...] maja 2001r. do [...] lipca 2001r., tj. za czas pozostawania części przedmiotowej tablicy reklamowej w pasie drogowym drogi krajowej nr [...]. Tej decyzji skarżąca również nie skarżyła. Kolejna decyzja obejmująca okres [...] lipca 2001r.- [...] stycznia 2002r. została podjęta przed organ w dniu [...] lutego 2002r. Również i w tym przypadku skarżąca odwołania nie złożyła. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2002r. skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania od ostatecznej decyzji z dnia [...] lipca 2001r. (w przedmiocie nałożonego na nią obowiązku przywrócenia stanu pierwotnego pasa drogowego). Jednakże decyzją z dnia [...] września 2002r. organ odmówił wznowienia.

W/w decyzje są zatem w sprawie wiążące, a okoliczność, iż mimo kolejnego ich wydawania za następujące po sobie okresy skarżąca decyzji tych nie podważając nadal utrzymywała stan rzeczy sprzeczny z w/powołanymi przepisami wskazuje na to, iż zajmowanie pasa drogowego w okresie objętym zaskarżoną decyzją nosi znamiona samowolności.

Należy przy tym podnieść, iż stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872) nieruchomości pozostające w dniu [...] grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte przez drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem i na podstawie powołanego przepisu teren pasa drogowego (należący do skarżącej) stał się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. własnością Skarbu Państwa (decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004r.).

Jeżeli jednak skarżąca pozostawała w błędnym przekonaniu, iż jest właścicielką gruntu, na którym zamontowała przedmiotową tablicę i nie należy on do pasa drogowego to w dacie doręczenia jej decyzji z dnia [...] lipca 2001r. i kolejnych decyzji, o których wyżej mowa winna mieć świadomość, co do tego, iż działa z naruszeniem obowiązującego prawa zajmując częścią reklamy pas drogowy drogi krajowej.

Niezasadnym jest przy tym zarzut skarżącej, iż oględziny odbyły się bez jej udziału. Takie oględziny zostały przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2001r. i o ich przeprowadzeniu skarżąca, jak z akt administracyjnych wynika, została powiadomiona i co jeszcze raz należy podkreślić, tej decyzji nie skarżyła, a skarżąca nie twierdzi, by po dokonaniu tych oględzin i pomiaru nastąpiły jakiekolwiek zmiany w umieszczeniu bądź wielkości tablicy.

Nie jest przy tym istotny dla rozstrzygnięcia sprawy fakt, na jakiej wysokości część tablicy była zawieszona nad przestrzenią powietrzną pasa drogowego bo, na co trafnie zwrócił uwagę organ, rzut poziomy tablicy znajdował się w pasie drogowym drogi krajowej na długości 0,75 od zewnętrznej krawędzi rowu przydrożnego, do granicy tego pasa. Kara pieniężna za okres objęty zaskarżoną decyzją została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w powołanym rozporządzeniu, zgodnie z którym uwzględnieniu w tym zakresie podlega fakt, iż tablica była tablicą dwustronną.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu i stosownie do art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.