Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 554/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca) Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant: starszy sekretarz sądowy Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 września 2020 r. sprawy ze skargi M.K.R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym: oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M.K.R. (dalej: strona, skarżąca, zobowiązana) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W.(dalej: DIAS, organ II instancji) z dnia [...] października 2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. (dalej: DO ZUS, organ I instancji) z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] o nieuwzględnieniu zarzutu z [...] kwietnia 2019 r. zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od sierpnia 2018 r. do grudnia 2018 r., ubezpieczenia zdrowotne za marzec 2017 r. ora za okres od sierpnia 2018 r. do grudnia 2018 r., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za sierpień 2018 r. Jako podstawę prawną postanowienia podał DIAS art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej k.p.a.) w zw. z art. 18 i art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.).

Z akt sprawy wynika, że DO ZUS (wierzyciel i zarazem organ egzekucyjny) prowadzi wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne. Zobowiązana zgłosiła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zarzuciła, że określone w tytułach wykonawczych obowiązki nie istnieją (zostały wykonane). Stwierdziła, że brak jest podstaw do zaliczenia jej wpłat dokonanych tytułem należności objętych postępowaniem egzekucyjnym na poczet zaległości składkowych objętych decyzją DO ZUS z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...], od której wniosła odwołanie. Zdaniem strony skoro decyzja określająca należności na poczet, których dokonana zarachowania jej wpłat nie jest prawomocna, to organ nie miał podstaw, aby dokonać rozliczenia wpłat odmiennego od wskazanego przez stronę. Strona powołała się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Wr 73/19, który dotyczył tożsamej kwestii. Po wezwaniu organu strona załączyła dowody wpłat na poczet należności, których dotyczy prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Wydając postanowienie, DO ZUS nie uwzględnił zarzutu. Ocenił, że tytuły wykonawcze wystawiono prawidłowo na należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od sierpnia 2018 r. do grudnia 2018 r., ubezpieczenia zdrowotne za marzec 2017 r. ora za okres od sierpnia 2018 r. do grudnia 2018 r., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za sierpień 2018 r. Argumentował organ, że wpłaty strony zostały zarachowane na należności o najwcześniejszym terminie płatności, co jest zgodne z § 12 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1831, dalej: rozporządzenie).

Po rozpoznaniu sprawy w trybie zażaleniowym, zaskarżonym postanowieniem, DIAS utrzymał w mocy postanowienie DO ZUS. Wskazał organ, że podstawą zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji jest wykonanie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Podkreślił, że w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. - stanowisko DO ZUS jest dla niego - w zakresie w/w zarzutu - wiążące i że jego uprawnienia - jako organu nadzoru - obejmują weryfikację zajętego przez ten organ stanowiska jedynie pod kątem procesowym. Akcentował, że wyłączenie z art. 29 § 1 u.p.e.a., dotyczące braku możliwości badania przez organ egzekucyjny "zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym", potwierdza, że weryfikacja ta ma charakter ściśle formalny. Uznał, że ocena zgłoszonej przez zobowiązaną kwestii wykonania obowiązków, która mieści się w zarzucie z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., pozostaje poza jego kontrolą, co przesądzono w orzecznictwie. Organ odwoławczy przyjął, że Dyrektor ZUS: 1) wykazał, iż obowiązek zapłaty - ujętych w tytułach wykonawczych - należności nie został wykonany, z uwagi na rozliczenie wpłat na najstarsze zaległości, zgodnie z § 7 i § 12 rozporządzenia; 2) przedstawił mechanizm wpłat składek, ich rozrachowywania i rozliczania w pierwszej kolejności na najstarsze zaległości; 3) podał szczegółowe rozliczenie wpłat dokonanych przez zobowiązaną w dniach [...] października 2018 r., [...] października 2018 r., [...] listopada 2018 r., [...] grudnia 2018 r., [...] stycznia 2019 r., [...] kwietnia 2019 r.; 4) wyjaśnił, że - z uwagi na brak odrębnych regulacji normujących zasady rozliczania wpłat, w przypadku, gdy okresy ubezpieczenia są przedmiotem postępowania sądowego na skutek odwołania od decyzji określającej obowiązek ubezpieczeniowy - wpłaty te są rozliczane na zasadach ogólnych, tj. począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności. DIAS wskazał, że decyzja stwierdzająca zadłużenie, jaką jest decyzja z[...] sierpnia 2018 r., określa wysokość zobowiązania już istniejącego, które powstało w wyniku niewykonania przez zobowiązaną ustawowych obowiązków, co wykazały korekty dokumentów rozliczeniowych. Zauważył, że postępowanie egzekucyjne wszczęto nie w oparciu o tę decyzję (objętą postępowaniem sądowym w wyniku wniesionego odwołania) lecz na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od sierpnia 2018 r. do grudnia 2018 r., ubezpieczenia zdrowotne za marzec 2017 r. ora za okres od sierpnia 2018 r. do grudnia 2018 r., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za sierpień 2018 r., wynikających z deklaracji złożonych przez płatnika składek.

Dalej wyjaśnił, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w przypadku uznania zarzutów strony za uzasadnione, jednak w sprawie taka sytuacja nie występuje. Motywował, że w sprawie nie zaistniały także podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W skardze do WSA we Wrocławiu, strona zaskarżyła postanowienie DIAS w całości. Zarzuciła naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z § 12 ust. 2 rozporządzenia oraz art. 29 § 1 u.p.e.a. i art. 130 § 2 k.p.a. w zw. z art. 123 i art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przez błędną wykładnię tych przepisów i przyjęcie, jakoby dopuszczalne było prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych wskutek zaliczenia bieżących składek na poczet zaległości składkowych, w sytuacji, gdy - co do istnienia tychże zaległości - toczy się spór przed sądem powszechnym. Wniosła o uchylenie w całości obu wydanych w sprawie postanowień. Uzasadniła swoje stanowisko.

W odpowiedzi na skargę, DIAS wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi jest postanowienie uznające za niezasadny zarzut zgłoszony przez stronę na postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia nie stwierdził naruszenia przepisów prawa w stopniu skutkującym koniecznością jego uchylenia.

Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. A stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie m.in. art. 33 § 1 pkt 1 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

W sprawie, zasadnie powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt I FPS 4/06, wskazał DIAS, że w sytuacji gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym (a tak jest w niniejszym przypadku) nie wydaje się odrębnych postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela.

W zakresie z kolei związania DIAS stanowiskiem wierzyciela, to uzasadnionym jest przywołanie wyroku NSA z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt II FSK 333/08 (powołanego również przez DIAS), gdzie Sąd zawarł rozważania mające pełne odniesienie do omawianej sprawy. Sąd w powołanym orzeczeniu wskazał, że dla oceny związania DIAS stanowiskiem wierzyciela odwołać należy się do art. 23 § 1 u.p.e.a., z którego wynika, że nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. W przypadku braku organu wyższego stopnia w stosunku do organów egzekucyjnych, o których mowa w art. 19, nadzór nad egzekucją należności pieniężnych sprawuje właściwy miejscowo dyrektor izby skarbowej (tak jak w niniejszej sprawie), z zastrzeżeniem § 3, który nie ma w sprawie zastosowania. Z kolei z § 4 wynika, że organy sprawujące nadzór są jednocześnie: 1) organami odwoławczymi dla postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne; 2) organami sprawującymi kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne. Z treści art. 23 § 4 pkt 1 u.p.e.a. wynika więc, że organ nadzoru będący równocześnie organem odwoławczym dla postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne jest uprawniony do rozpoznania zażalenia (art. 34 § 5 u.p.e.a.), jednakże z zastrzeżeniem art. 29 § 1 u.p.e.a. Ten ostatni przepis zawęża zakres rozpoznania w postępowaniu zażaleniowym sprawy administracyjnej rozpoznanej w postępowaniu przed organem pierwszej instancji przez organ egzekucyjny będący równocześnie wierzycielem. Zauważyć tutaj należy, że Dyrektor Izby Skarbowej jest wprawdzie organem odwoławczym w stosunku do Dyrektora Oddziału ZUS jako wierzyciela, jednakże nie jest organem wyższego stopnia nad nim. Organem wyższego stopnia nad DO ZUS jest zgodnie z art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym (...) zajmowanie stanowiska w sprawie istnienia i zasadności obowiązku poddanego egzekucji przez organ nie będący organem wyższego stopnia nad organem egzekucyjnym pierwszej instancji będącym równocześnie wierzycielem byłoby nie do pogodzenia z zakresem art. 29 § 1 u.p.e.a., który zawęża zakres rozpoznania sprawy przez organ nadzoru będący organem egzekucyjnym odwoławczym.

Przedstawione wyżej stanowisko nie oznacza, że strona pozbawiona jest możliwości podnoszenia zarzutów co do zasadności stanowiska organu egzekucyjnego pierwszej instancji będącego wierzycielem. Wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi ZUS jako wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.), nie pozbawia Sądu możliwości dokonywania oceny tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie DIAS.

Zasadnicza kwestia sporna dotyczy prawidłowości zarachowania, przez DO ZUS, wpłat dokonanych przez stronę w dniach: [...] października 2018 r., [...] października 2018 r., [...] listopada 2018 r., [...] grudnia 2018 r., [...] stycznia 2019 r., [...] kwietnia 2019 r. na poczet należności wynikających z decyzji ZUS z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...], a nie, jak chciała strona, na poczet należności wynikających z deklaracji rozliczeniowych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od sierpnia 2018 r. do grudnia 2018 r., ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2017 r. oraz za okres od sierpnia 2018 r. do grudnia 2018 r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za sierpień 2018 r. (szczegółowy sposób zarachowania przedstawiono w postanowieniu DO ZUS, str. 4-5).

Zdaniem strony zarachowanie dokonane przez organ było nieuprawnione, ponieważ od decyzji ZUS z dnia [...] sierpnia 2018 r. zostało wniesione odwołanie do Sądu powszechnego, a zatem decyzja nie podlegała wykonaniu.

Sąd nie znajduje podstaw do uwzględnienia argumentacji strony. Sąd nie podziela również stanowiska wyrażonego w powołanym przez stronę wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Wr 73/19, z którego wynika, że przepis § 12 rozporządzenia należy wykładać w ten sposób, że zaliczenie kwoty wpłaty winno nastąpić na należności o najwcześniejszym terminie płatności, których istnienie jest przesądzone oraz że zaliczenie nie może nastąpić na poczet należności spornych, który to spór został poddany ocenie właściwego sądu. Zdaniem WSA w ww. wyroku niedopuszczalnym jest dokonywanie takiego zaliczenia na należność, która wynika z decyzji nieostatecznej (nieprawomocnej; której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności) a zatem na należność faktycznie nieistniejącą.

W ocenie Sądu (w składzie w sprawie) dla ustalenia zasad dokonywania wpłat z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ich rozliczania, odwołać należy się do przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: usus), do powoływanego już rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1831 ze zm.) oraz do przepisów k.p.a.

Zdaniem Sądu mający zastosowanie w sprawie § 12 ww. rozporządzenia w sprawie rozliczania składek, nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Z przepisu wynika, że kwoty wpłaty podlegają zaliczeniu począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności. Zgodnie z § 33 rozporządzenie weszło w życie z dniem 1 stycznia 2018 r.

A zatem organ w sprawie był co do zasady uprawniony do zastosowania ww. przepisu, ponieważ wpłaty strony są dokonywane po 1 stycznia 2018 r.

Odrębną i zasadniczą kwestią pozostaje natomiast możliwość dokonania zarachowania wpłat strony - według zasad z ww. przepisu - na poczet należności wynikających z decyzji DO ZUS, od której wniesiono odwołanie do sądu powszechnego. W tym zakresie niezbędne jest przywołanie regulacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz k.p.a. i omówienie kwestii związanych z wykonalnością decyzji, ponieważ zarachowanie wpłaty na poczet należności wynikających z decyzji jest jednym ze sposobów jej wykonania.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych zawiera regulacje właściwe wyłącznie systemowi ubezpieczeń społecznych, jak również wskazuje zastosowanie innych regulacji i sposób ich stosowania względem usus.

Zgodnie z art. 46 ust. 1 usus na płatniku składek ciąży obowiązek obliczania, potrącania z dochodów, rozliczania oraz wpłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy według zasad wynikających z przepisów ustawy. Rozliczenie składek następuje w deklaracji rozliczeniowej, która zawiera między innymi zestawienie należnych składek na poszczególne rodzaje ubezpieczeń społecznych (art. 46 ust. 2 i 4 usus).

Jednocześnie w art. 47 ust. 1 usus wprowadza obowiązujące płatnika składek terminy składania deklaracji rozliczeniowych, imiennych raportów miesięcznych oraz opłacania składek za dany miesiąc. Upływ tych terminów uprawnia wierzyciela do żądania zapłaty składek. Termin płatności, w razie nieopłacenia składek, oznacza datę powstania zaległości z tego tytułu i to niezależnie od tego, czy i na ile prawidłowo został wykonany przez płatnika obowiązek wskazania podstawy wymiaru i opłacenia należnej składki. Znajduje to też potwierdzenie w świetle znajdującego, na podstawie art. 31 usus, odpowiednie zastosowanie art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności.

Przywołany przepis art. 47 ust. 1 usus nie daje podstaw do dzielenia składek na te, co do których deklaracje zostały złożone prawidłowo (ich wymagalność powstaje w określonych w ustawie datach płatności) i na te ustalane decyzjami wymiarowymi, wymagalność, których miałaby powstawać dopiero w dacie ich prawomocności. Takiego podziału przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie wprowadzają. Wydana w sprawie w trybie przepisów usus decyzja ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający zakres wynikającego z ustawy obowiązku i obrazuje stan konta płatnika po uwzględnieniu korekt dokumentów na dzień ich wydania.

Wskazać również należy, że w art. 123 usus ustawodawca wskazał, że w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Dopełnieniem tego przepisu jest regulacja k.p.a., tj. art. 180, który stanowi, że: § 1 W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. § 2. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne.

A zatem w postępowaniu toczącym się przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych stosuje się k.p.a., o ile ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie stanowi inaczej.

Taka odrębność regulacji usus względem k.p.a występuje na gruncie art. 83 usus.

Zgodnie z art. 83 1. Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 1a) ustalania płatnika składek; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

2. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.

3. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia.

4. Od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

5. Odwołanie wnosi się na piśmie do jednostki organizacyjnej Zakładu, która wydała decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez tę jednostkę.

6. Jeżeli Zakład uzna odwołanie za słuszne, zmienia lub uchyla decyzję niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wniesienia odwołania. W tym wypadku odwołaniu nie nadaje się dalszego biegu.

7. Jeżeli odwołanie nie zostało w całości lub w części uwzględnione, Zakład przekazuje niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wniesienia odwołania, sprawę do sądu wraz z uzasadnieniem.

Z przepisu wynika m.in., że ustawodawca wprowadził odrębności w zakresie środków odwoławczych. Stosownie do art. 83 ust. 2 od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do sądu (powszechnego) według zasad określonych w kodeksie postępowania cywilnego, natomiast w ust. 4 ustawodawca wskazał decyzje, od których odwołanie nie przysługuje, przysługuje natomiast prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy i do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji określone w k.p.a. Decyzje z ust. 4 podlegają, na zasadach określonych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontroli sądu administracyjnego.

W przypadku decyzji, od których służy odwołanie do sądu powszechnego (art. 83 ust. 2) zastosowanie będą miały przepisy k.p.a., jednak z uwzględnieniem odrębności usus (zgodnie z art. 123 usus oraz art. 180 k.p.a.) A zatem względem takich decyzji nie będą miały zastosowania przepisy k.p.a. dotyczące postępowania odwoławczego, w tym art. 130 k.p.a. dotyczący wpływu wniesienia odwołania na wykonanie decyzji.

Odrębność wynikająca z usus oznacza, że decyzje takie nie są decyzjami, od których służy odwołanie w administracyjnym toku instancji.

Zasada trybu odwoławczego ustanowionego w systemie ubezpieczeń społecznych polega na tym, że od decyzji Zakładu "przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego". Nie ma tu administracyjnego postępowania w jego - według Kodeksu postępowania administracyjnego koniecznych - stadiach instancyjnych, nie ma też nadzwyczajnych weryfikacji decyzji wadliwych, w specjalnych - również dwuinstancyjnych - trybach. Wszystko na etapie postępowania administracyjnego należy do Zakładu, a jedynym środkiem odwoławczym jest "odwołanie do sądu" (por. art. 83 ust. 2), które przenosi rozpoznanie roszczeń (zobowiązań), co do których ZUS wydał decyzje, na drogę postępowania sądowego. Tak samo jednolicie jest skonstruowana zasada działania Zakładu ("Zakład wydaje decyzje") jak i zasada drogi sądowej jako sposobu zaskarżenia decyzji do sądu. W rozdziale 8 ustawy systemowej zasada zaskarżalności decyzji Zakładu do sądu uregulowana jest w art. 83 ust. 2 (z wyłączeniem wynikającym z art. 83 ust. 4). (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lica 2019 r. sygn. akt II UK 35/18, LEX nr 2690818).

Do ww. decyzji zastosowanie ma natomiast art. 16 § 1 k.p.a. zgodnie, z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

Decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania (np. wyrok NSA z 14.04.2017 r., I OSK 1545/15, LEX nr 2289679). Ostateczna decyzja administracyjna jest wiążąca erga omnes, a więc również w stosunku do sądów administracyjnych (wyrok NSA z 10.09.2014 r., I OSK 229/13, LEX nr 1551287). (Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el/2020).

Zauważa Sąd, że ustawodawca w usus nie powiązał wykonalności decyzji z jej prawomocnością. A tak np. uczynił w przypadku decyzji wydawanych na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (t.j. Dz.U. z 2020 r., 1792 ze zm. ) w art. 35.

Skoro zatem składki objęte decyzją z [...] sierpnia 2018 r. stały się wymagalne w terminie ich płatności, gdyż obowiązek ich uiszczenia wynikał z samego faktu objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, to odwołanie od decyzji mającej przymiot ostateczności do sądu powszechnego (art. 83 ust. 2 usus) nie wpływało na dopuszczalność zaliczenia na poczet zaległych składek wpłat za późniejsze okresy dokonanych przez stronę w dniach: [...] października 2018 r., [...] października 2018 r., [...] listopada 2018 r., [...] grudnia 2018 r., [...] stycznia 2019 r., [...] kwietnia 2019 r.

Tym samym wbrew twierdzeniu strony złożenie odwołania od decyzji DO ZUS z dnia [...] sierpnia 2018 r. do sądu powszechnego nie powodowało niemożności dokonania rozliczenia wpłat strony zgodnie z § 12 rozporządzenia i jednocześnie nie warunkowało prowadzenia egzekucji administracyjnej należności z tytułu składek w niniejszej sprawie. Ponadto podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji w sprawie nie była decyzja, ale deklaracje rozliczeniowe, co znajduje potwierdzenie w treści tytułów wykonawczych.

W okolicznościach sprawy rozliczenie wpłat strony w oparciu o omówione zasady, skutkowało powstaniem zaległości z tytułu składek objętych postępowaniem egzekucyjnym. W związku z powyższym dochodzenie tych należności w postępowaniu egzekucyjnym jest uzasadnione, co oznacza, że nie znajduje podstaw zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na jego wykonanie.

Z powyższych względów skarga, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.