Wyrok NSA, sygn. akt V SA 658/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 7, art. 25 ust. 1, art. 25 ust. 2 pkt 2, art. 68 ust. 1
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz. 445
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Możliwość dokonania odprawy celnej czasowej opakowań wielokrotnego użytku nie oznacza, że na organie celnym ciąży obowiązek ustalania z urzędu czy opakowania podlegają zwrotowi oraz obowiązek wydania decyzji o odprawie czasowej.

TEZY

Możliwość dokonania odprawy celnej czasowej opakowań wielokrotnego użytku nie oznacza, że na organie celnym ciąży obowiązek ustalania z urzędu czy opakowania podlegają zwrotowi oraz obowiązek wydania decyzji o odprawie czasowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jacka Sz. - Handel O. i H. w Z. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 17 lutego 1998 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wymiarze cła - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją zawartą w zgłoszeniu celnym - awiz import (...) z dnia 23 lipca 1991 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Z. dokonał odprawy celnej partii piwa w ilości 20.000 szt. butelek, sprowadzonego z Czechosłowacji przez Jacka Sz. Handel O. i H. w Z.

Podstawę wymiaru cła i obliczenia podatku stanowiła wartość celna przedmiotu importu w wysokości obejmującej ceny piwa i butelek określone w fakturze kontrahenta zagranicznego z dnia 23 lipca 1991 r. (...), przedstawionej przy zgłoszeniu celnym.

W dniu 24 kwietnia 1995 r. importer wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 i 7 Kpa nieważności decyzji organu celnego pierwszej instancji z dnia 31 lipca 1991 r. zarzucając naruszenie przepisów ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/ oraz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem importera, decyzja powyższa narusza rażąco następujące przepisy Prawa celnego:

- art. 7 i art. 9 przez przekroczenie wartościowego limitu pozwolenia przywozu towaru, naruszające warunki tego pozwolenia,

- art. 17 ust. 1 pkt 7, art. 20 i art. 23 w związku z art. 25-28 przez niezasadne dokonywanie odpraw ostatecznych butelek od piwa i eliminację ich zwolnienia od cła jako opakowań wielokrotnego użytku.

W zakresie natomiast prawa procesowego decyzja z dnia 23 lipca 1991 r. narusza, zdaniem importera, następujące przepisy kodeksu postępowania administracyjnego:

- art. 6-7 i art. 9 przez naruszenie zasady praworządności wskutek uchybienia powyższym przepisom Prawa celnego, przez nieuwzględnienie słusznego interesu strony, zgłaszanych przez nią wniosków oraz uniemożliwienie jej aktywnego udziału w postępowaniu administracyjnym.

- art. 50 i art. 68 przez nieuwzględnienie wniosku strony o dokonanie odprawy celnej czasowej butelek

- art. 77 par. 1 Kpa przez pominięcie dowodów nieodpłatnego przekazywania butelek,

- art. 104 i art. 113 Kpa przez wydanie i prostowanie decyzji bez zachowania wymaganej procedury.

Decyzją z dnia 3 listopada 1995 r. (...) Prezes Głównego Urzędu Ceł odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu celnego pierwszej instancji z dnia 23 lipca 1991 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na skutek wniosku strony, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 17 lutego 1998 r. (...) utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia 3 listopada 1995 r., przecząc rażącemu naruszeniu przepisów prawa w decyzji z dnia 23 lipca 1991 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał w szczególności, że przedmiotem importu było piwo w butelkach, a nie samo piwo i dlatego jego wartość łącznie z wartością butelek stanowiły wartość celną przedmiotu importu. Wynika to również stąd, że koszty opakowania są jednym z elementów wartości celnej. Zasady tej nie uchyla sam fakt, że butelki mogą być przedmiotem odprawy czasowej.

Tego rodzaju odprawa wymaga odrębnego wniosku ze strony podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą.

Zdaniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł, nie mogą odnieść skutku przedstawione w sprawie przez importera wnioski o dokonanie odprawy czasowej butelek, a także pisemne oświadczenia pracowników Urzędu Celnego w Z., stwierdzające, że dostarczone z piwem butelki importer zgłaszał do odprawy przywozowej czasowej, oraz że zgłoszenia te nie były przyjmowane przez organ celny pierwszej instancji, dokonujący odpraw ostatecznych.

Powyższe wnioski, jak podniósł Prezes Głównego Urzędu Ceł, nie zawierają bowiem potwierdzenia odmowy ich przyjęcia przez Urząd Celny w Z.

Przytoczone oświadczenia złożone zostały natomiast przez funkcjonariuszy celnych zwolnionych z pracy wskutek naruszenia obowiązków pracowniczych i nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu.

Według motywów decyzji z dnia 17 lutego 1998 r. chybiony jest również zarzut naruszenia warunków pozwolenia przywozu piwa. Pozwolenie przywozu określa przede wszystkim limit w zakresie ilości towaru, która nie została przekroczona.

W skardze importer Jacek Sz. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 17 lutego 1998 r. zarzucając, że powołane decyzje organów obu instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem przepisów prawa.

Ponowił w tym zakresie przytoczone wyżej zarzuty przedstawione we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu celnego pierwszej instancji z dnia 23 lipca 1991 r.

Importer zarzucił ponadto naruszenie przepisów:

- art. 156 par. 1 pkt 2 i art. 158 par. 1 Kpa przez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, mimo ujawnionej wadliwości postępowania celnego,

- oraz art. 156 par. 1 pkt 2 w związku z art. 77 par. 1 i art. 81 Kpa przez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji mimo niewyczerpującego zebrania i powierzchownego rozpatrzenia przedstawionego przez stronę materiału dowodowego, a także przez uznanie za udowodnione okoliczności, co do których strona nie mogła wypowiedzieć się ze względu na ich pozaprocesowe źródła.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga na uwzględnienie nie zasługuje.

Na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa strona może żądać stwierdzenia nieważności decyzji z powodu naruszenia prawa w razie istnienia kwalifikowanej podstawy w postaci rażącego naruszenia prawa.

W niniejszej sprawie istotna jest zatem ocena zgodności decyzji o wymiarze cła z unormowaniami zawartymi w przepisach prawa. Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru, za którą uważa się, zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445/, cenę zapłaconą lub mającą być zapłaconą, czyli tzw. wartość transakcyjną. Z kolei do wartości transakcyjnej dolicza się m.in. nie ujęte w niej, a faktycznie poniesione przez kupującego, koszty opakowania towaru /art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy/.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstawy do przyjęcia, że kosztem faktycznie poniesionym przez skarżącego była jedynie należność za piwo, nie zaś, - jak wynika to z faktury eksportera - łączna należność za piwo i opakowanie /butelki/. Okoliczność ta w szczególności nie wynika z kontraktu pomiędzy eksportującą firmą "A." w Czechosłowacji a importerem. Nie wynika z niego również aby butelki miały być w ogóle zwracane producentowi jako stanowiące jego własność, w jakim terminie oraz na jakich warunkach i brak jest w sprawie dowodów pozwalających na niewątpliwe ustalenie w jakiej wysokości należności z faktury były płacone i czy płatność odnosiła się tylko do piwa.

Chybiony jest w tej sytuacji zarzut skargi, że wymierzając cło od łącznej wartości piwa i butelek organ celny naruszył przepis art. 25 ustawy - Prawo celne. Nie jest także trafny zarzut skarżącego naruszenia przez organ celny art. 17 ustawy - Prawo celne.

Niewątpliwie butelki, w których dostarczane jest piwo importowane, mogą być przedmiotem odprawy celnej czasowej, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 7 i art. 68 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Jednakże sam fakt, że butelki, w których dostarczono piwo importowane, mogą być przedmiotem odprawy czasowej nie oznacza, że wartość opakowań nie wchodzi w skład wartości celnej towaru. Możliwość dokonania odprawy celnej czasowej opakowań wielokrotnego użytku nie oznacza bowiem, że na organie celnym ciąży obowiązek ustalania z urzędu czy opakowania podlegają zwrotowi oraz obowiązek wydania decyzji o odprawie czasowej /por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 września 1992 r., III AZP 13/92 - OSN 1993 nr 5 poz. 72/.

Strona dokonująca obrotu towarowego z zagranicą, jeżeli zamierza skorzystać ze szczególnego rodzaju odprawy, jaką jest prowadząca w swej istocie do zwolnienia od cła na określonych warunkach odprawa czasowa, obowiązana jest złożyć stosowny pisemny wniosek w tym przedmiocie /art. 50 ust. 1 cyt. ustawy/.

W sprawie brak jest wiarygodnego dowodu złożenia przez skarżącego tego rodzaju wniosku. Nie może odnieść skutku powoływanie się przez skarżącego na wyjaśnienia pracowników celnych, że usiłował on składać takie wnioski.

Skarżący powinien bowiem dysponować dokumentem stanowiącym wniosek o odprawę czasową z dowodem jego skierowania /złożenia/ do Urzędu Celnego. Nie ma istotnego dla sprawy znaczenia czy motywem tego zaniechania były ustne argumenty niektórych pracowników Urzędu Celnego w Z. o braku szans na skuteczne ubieganie się o odprawę czasową, czy też na przykład brak środków na zabezpieczenie majątkowe w wysokości równej kwocie cła /art. 17 ust. 3 ustawy/. Należy także mieć na uwadze, że dokonanie odprawy celnej czasowej, w następstwie złożenia spełniającego odpowiednie wymogi formalne wniosku, wymaga odrębnego rozstrzygnięcia decyzją administracyjną, w której ustala się termin, na jaki towar zostaje dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym oraz ustala obowiązek spełnienia określonych warunków.

Rozwiązanie, w myśl którego o czasowym przywozie na polski obszar celny opakowań organ celny rozstrzyga na wniosek podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą, jest zgodne z międzynarodowymi zobowiązaniami Polski. W art. 2 Konwencji celnej w sprawie czasowego przywozu opakowań, sporządzonej w Brukseli dnia 6 października 1960 r. /Dz.U. 1965 nr 43 poz. 269 i nr 43 poz. 270/ przewiduje się bowiem, że odprawę warunkową stosuje się do opakowań m.in. pod warunkiem, że przy wwozie opakowali zostanie zgłoszone, że będą one powrotnie wywiezione.

Za nieuzasadniony należy uznać kolejny zarzut skarżącego o dopuszczeniu przez Urząd Celny w Z. do nieuzasadnionej zmiany /przekroczenia wartościowego limitu/ w pozwoleniu przywozu.

Pomijając istotną kwestię, że kontrakt przewidywał transakcje kompensacyjne, czyli takie, w których zapłata za towar importowany była realizowana dostawami eksportowymi, bez transferu dewiz, to uwzględnienie w wartości celnej towaru ceny opakowań /butelek/ nie prowadziło do żadnej zmiany warunków "Pozwolenia przywozu" dotyczącego jedynie importu określonej ilości piwa.

Stosowanie do art. 1 i art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd Administracyjny powołany jest do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności, tzn. zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami Prawa materialnego, na podstawie których została wydana. Badając zaskarżoną decyzję w takim zakresie, sąd nie stwierdził, aby została ona wydana z naruszeniem prawa.

Zgromadzony materiał dowodowy oceniony został należycie i sąd podziela stanowisko organu nadzoru, że nie zachodziły w sprawie kwalifikowane przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej w postaci rażącego naruszenia prawa bądź nieważności decyzji /art. 156 par. 1 pkt 2 i 7 Kpa/, a zarzut uniemożliwienia stronie aktywnego udziału w postępowaniu jest całkowicie nieuprawniony.

Z powyższych względów, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA, należało oddalić skargę.