Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SAB/Rz 55/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
658
Hasła tematyczne: Służba zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: zobowiązano do wydania decyzji
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1, 1b i 2, art. 190
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 12, art. 35, art 36
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Ewa Partyka /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2018 r. sprawy ze skargi Ł.Z. – przedstawiciela ustawowego małoletniego W.Z. na bezczynność Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia za granicą I. zobowiązuje Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia do wydania decyzji w przedmiocie żądania zwrotu kosztów leczenia za granicą małoletniego W.Z. w terminie do 30 dni od daty doręczenia organowi akt sprawy wraz z odpisem wyroku w niniejszej sprawie ze stwierdzeniem jego prawomocności; II. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa III. przyznaje skarżącemu Ł.Z. – przedstawicielowi ustawowemu małoletniego W.Z. od Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia sumę pieniężną w kwocie 3.000 zł /słownie: trzy tysiące złotych/ IV. zasądza od Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego Ł.Z. – przedstawicielowi ustawowemu małoletniego W.Z. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest bezczynność Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] (dalej określanego też DOW NFZ lub Dyrektor) w sprawie zwrotu kosztów leczenia za granicą.

W dniu 27 czerwca 2014 roku skarżący zwrócił się do DOW NFZ o zwrot kwoty 6 624 euro, jaką poniósł z tytułu leczenia małoletniego syna AA w Katolickim Szpitalu Dziecięcym, Klinika Akademicka Uniwersytetu w [...]. Skarżący wskazał, że AA urodził się z wrodzoną wadą Polisyndaktylii obu stóp. Po konsultacjach rodzice zdecydowali się skorzystać z leczenia w Klinice w [...], albowiem dawała ona największą szansę na powodzenie terapii. Leczenie odbyło się w okresie 6-14 listopada 2013 roku.

Pismem z dnia 1 lipca 2014 roku Dyrektor OW NFZ w [...] odmówił uwzględnienia wniosku. Wyjaśnił, że z dokumentacji wynika, iż leczenie miało charakter planowy. Jak wynika natomiast z rozporządzeń wspólnotowych –Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2004.166.1) oraz Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2009.284.1), osobie przebywającej czasowo w innym państwie członkowskim UE i EFTA uprawnionej do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego, która pokryła koszty leczenia we własnym zakresie, przysługuje zwrot tych kosztów, w przypadku, gdy świadczenie miało charakter niezbędny z medycznego punktu widzenia, biorąc pod uwagę czas i charakter pobytu w danym kraju. W ocenie Dyrektora OW NFZ w [...], zwrot byłby zatem uzasadniony wyłącznie w razie nagłej konieczności udzielenia świadczenia zdrowotnego za granicą, a że w sprawie takie okoliczności nie zachodzą, to wniosek nie może zostać rozpatrzony po myśli skarżącego. Dyrektor wskazał również, że istnieje prawna możliwość ubiegania się o zwrot kosztów planowanego leczenia zagranicą, jednakże w takim wypadku, rozpoczęcie leczenia musi poprzedzać zgoda Dyrektora. Rodzice małoletniego podjęli się leczenia bez uprzedniej zgody Dyrektora, co w myśl art. 25 i 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wyklucza możliwość zwrotu poniesionych kosztów.

W dniu 9 grudnia 2016 roku (data wniesienia 19 grudnia 2016 roku) skarżący wezwał Dyrektora do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nierozpatrzeniu wniosku o zwrot kosztów leczenia zagranicznego małoletniego AA, który został wniesiony do w/w oddziału NFZ w dniu 27 czerwca 2016 roku, poprzez rozpatrzenie tego wniosku w trybie administracyjnym i wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 109 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 lit. c) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W ocenie skarżącego Dyrektor miał obowiązek wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji w sprawie.

Dyrektor OW NFZ w [...] w piśmie z dnia 18 stycznia 2017 roku wyjaśnił, że nie znajduje podstaw do jego uwzględnienia. Podał, że zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym na dzień leczenia AA Dyrektor nie wydawał decyzji administracyjnych w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia za granicą, ponieważ nie było do tego wyraźnej podstawy prawnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, AB – przedstawiciel ustawowy AA wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności odmawiając wydania decyzji administracyjnej, zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego w wyznaczanym terminie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 25 000 zł.

Skarżący zrekapitulował dotychczasowy przebieg postepowania, podtrzymał swoje stanowisko odnośnie obowiązku wydania przez organ decyzji administracyjnej; ponownie przywołał na wsparcie swoich tez postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2015r. sygn. akt III CZP 26/15. Wywiódł nadto, że przepisy ustawy implementującej wprowadziły termin końcowy składania wniosków o zwrot kosztów leczenia za granicą, nie wskazują natomiast terminu początkowego, a skoro tak, to wniosek skarżącego z czerwca 2014 roku Dyrektor OW NFZ w [...] miał obowiązek rozpoznać w formie decyzji administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OW NFZ w [...] wniósł o oddalenie skargi. Podał, że w sprawie nie zachodziły podstawy do wydania decyzji administracyjnej, skarżącemu udzielono odpowiedzi na piśmie, więc zarzut bezczynności jest nietrafny.

Wyrokiem z dnia 9 maja 2017 r. II SAB/Rz 25/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę.

Sąd wskazał, że na dzień złożenia wniosku, jak również w okresie leczenia małoletniego kwestia refundacji kosztów leczenia i badań diagnostycznych regulowana była przepisami art. 25 i 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zaś skarżący domagał się wydania decyzji w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia. Natomiast powołane przepisy art. 25 i 26 tej ustawy uprawniały ten organ wyłącznie do decyzyjnego rozstrzygania wniosku o wyrażenie zgody lub o skierowanie na diagnostykę lub leczenie za granicą. Zdaniem Sądu, podstaw do wydania decyzji o zwrocie kosztów leczenia, w oparciu o te przepisy zatem nie było. Sąd nie znalazł również podstaw by przyjąć, że podstawę do wydania decyzji w przedmiocie wniosku z dnia 27 czerwca 2014 roku mógł stanowić art. 109 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zdaniem Sądu, o ile w przedmiocie wyrażenia zgody/skierowania na leczenie za granicą Dyrektor był uprawniony do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 25 ust. 2 albo art. 26 ww. ustawy, o tyle podstawy takiej nie było, w relacji do wniosku skarżącego o zwrot kosztów leczenia. Skarżący otrzymał odpowiedź od Dyrektora pismem z dnia 1 lipca 2014 roku i przez prawie dwa i pół roku jej nie kwestionował. Podsumowując Sąd podał, że rozpoznając wniosek skarżącego z 26 czerwca 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w [...] nie miał obowiązku wydania decyzji administracyjnej. W sprawie nie miały zastosowania przepisy art. 25 i 26 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, albowiem skarżący nie zwracał się o zgodę lub skierowanie na leczenie za granicą. Przywołany w skardze art. 109 o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie mógł stanowić podstawy do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia, a do wydania takiej decyzji w oparciu o art. 10 ust. 1 ustawy nowelizującej w związku z art. 42b i nast. Ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, niezbędny był wniosek skarżącego, który nie został jednak złożony.

Uwzględniając skargę kasacyjną skarżącego, wyrokiem z dnia 9 stycznia 2018 r. II GSK 3597/17 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.

NSA zauważył, że w niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność organu w zakresie rozpoznania jego wniosku z dnia 26 czerwca 2014 r. o zwrot kosztów leczenia dziecka poza granicami kraju. Sąd I instancji, oddalając skargę, uznał, że na dzień składania wniosku brak było przepisów prawa materialnego, na podstawie których strona mogła skutecznie domagać się dokonania zwrotu kosztów leczenia za granicą. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesiona w zaskarżonym wyroku argumentacja pozostaje jednak bez istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, która dotyczy ustalenia, czy organ pozostawał w bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 26 czerwca 2014 r.

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że załatwienie sprawy administracyjnej powinno nastąpić we właściwej formie przewidzianej w przepisach prawa procesowego. Zatem zasadność każdego żądania, które zostało w prawidłowej formie skierowane do właściwego organu administracji przez osobę powołującą się na własny interes prawny, oparty na normie prawa materialnego, powinna być przedmiotem rozstrzygnięcia przybierającego postać decyzji administracyjnej. Dotyczy to również sytuacji, gdy w ocenie organu żądanie jest niezasadne, tzn. nie ma oparcia w przepisach prawa. Sprawa administracyjna nie może być natomiast załatwiona poprzez przesłanie wnioskodawcy pisma informującego o tym, że nie istnieją podstawy do prowadzenia postępowania. Zdaniem NSA, takie działanie pozbawia wnioskodawcę uprawnień procesowych wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również uniemożliwia wnioskodawcy zakwestionowanie stanowiska organu przez skorzystanie z przewidzianych prawem środków odwoławczych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle powyższego nie ulega zatem wątpliwości, że w polskiej procedurze administracyjnej obowiązuje zasada, zgodnie z którą każde postępowanie wszczęte wnioskiem strony powinno zostać zakończone wydaniem decyzji administracyjnej. Złożony przez stronę wniosek o dokonanie zwrotu kosztów leczenia poza granicami kraju powinien zatem, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zostać rozpoznany przez wydanie decyzji administracyjnej rozstrzygającej, czy wniesione przez stronę żądanie jest zasadne. W konsekwencji nie można było uznać, by Sąd I instancji prawidłowo skontrolował, czy w rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego został rozpoznany w prawem przewidzianej formie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił przy tym wyrażonego w zaskarżonym wyroku stanowiska, że organ nie miał obowiązku wydania decyzji administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w zakresie wydawania przez nie decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, innych niż wskazane wyżej aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach - art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej zwana "P.p.s.a.".

W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Do powyższego dodać jeszcze należy, że stosownie do art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W świetle zaś uzasadnienia wyroku NSA nie ulega wątpliwości, że załatwienie sprawy administracyjnej wszczętej wnioskiem skarżącego z dnia 27 czerwca 2014 r. powinno nastąpić we właściwej formie przewidzianej w przepisach prawa administracyjnego procesowego. Zatem zasadność żądania, które zostało jako podanie skierowane do właściwego organu administracji przez osobę powołującą się na własny interes prawny, oparty na normie prawa materialnego, powinna być przedmiotem rozstrzygnięcia przybierającego postać decyzji administracyjnej. Dotyczy to również sytuacji, gdy w ocenie organu żądanie jest niezasadne, tzn. nie ma oparcia w przepisach prawa. Sprawa administracyjna nie może być natomiast załatwiona poprzez przesłanie wnioskodawcy pisma informującego o tym, że nie istnieją podstawy do prowadzenia postępowania. Takie działanie pozbawia bowiem wnioskodawcę uprawnień procesowych wynikających z K.p.a.

Nie ulega zatem wątpliwości, że złożony przez stronę wniosek o dokonanie zwrotu kosztów leczenia poza granicami kraju powinien zostać rozpoznany przez wydanie decyzji administracyjnej rozstrzygającej, czy powyższe żądanie jest zasadne.

Oczywistym w świetle przytoczonych wywodów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest, że po odpowiedzi pismem z dnia 1 lipca 2014 r. na żądanie skarżącego dotyczące zwrotu kosztów poniesionych na leczenie małoletniego syna za granicą oraz wobec wyraźnej odmowy wydania decyzji, co nastąpiło w piśmie z dnia 18 stycznia 2017 r., że w sprawie nie wydano decyzji, którą by rozstrzygnięto o jego zasadności. W okolicznościach sprawy nie można także uznać za decyzję pisma z dnia 1 lipca 2014 r., bo gdyby tak było, wyrok tut. Sądu oddalający skargę na bezczynność odpowiadałby przecież prawu z innych przyczyn niż w nim podniesione. NSA wyrok ten zaś uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozstrzygnięcia. Skarga została złożona w dniu 23 lutego 2017 r. (data stempla pocztowego na kopercie), a więc znacznie później niż data w/w stanowiska. Pismo to, zgodnie z jego treścią ma charakter informacyjny. Zawarte w nim sformułowanie takie jak "OW NFZ nie może dokonać refundacji kosztów leczenia" nie są władczym rozstrzygnięciem. Poza tym pismo nie zostało podpisane przez piastuna organu.

Podstawą orzekania przez sąd administracyjny w sprawie skargi na bezczynność czy przewlekłość jest przepis art. 149 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Celem skargi na bezczynność organu czy przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań. Wniesienie tej skargi jest zatem czasowo ograniczone jedynie trwaniem niepożądanego stanu przewlekłości lub bezczynności, a więc np. do czasu wydania decyzji, postanowienia czy załatwienia wniosku strony. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze i w piśmiennictwie – por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2006 r. o sygn. akt II OSK 52/06, ONSAiWSA 2006, nr 4, poz. 100; postanowienia NSA: z dnia 13 marca 2009 r. o sygn. akt II FSK 2020/08; z dnia 19 lipca 2013 r. o sygn. akt I FSK 1325/13 oraz T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2005, s. 243; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 143.

W niniejszej sprawie wniosek o zwrot poniesionych kosztów leczenia syna został złożony przez skarżącego w dniu 27 czerwca 2014 r. Także po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa organ stał na stanowisku, że nie ma podstaw do wydania decyzji. Wyrok NSA został wydany dnia 9 stycznia 2018 r. Odbiór odpisu tego wyroku potwierdzono w dniu 22 marca 2018 r. Mimo wyraźnego stanowiska NSA, przesądzającego o konieczności załatwienia sprawy decyzją, do chwili orzekania żadna ze stron nie powiadomiła Sądu o jej wydaniu. Zatem skarga była zasadna nie tylko na dzień jej wniesienia ale też na chwilę wyrokowania.

Jeśli złożony wniosek wszczął postępowanie administracyjne, które – zgodnie z wiążącym w sprawie stanowiskiem NSA – ma zakończyć decyzja administracyjna, to w braku odmiennych uregulowań obowiązują zasady, które wynikają z Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 12 K.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 K.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania. Wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 K.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 K.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 K.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 K.p.a. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku opóźnienia w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Podkreślić też należy, że nawet samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. Z bezczynnością zaś organu mamy do czynienia wtedy, gdy organ nie załatwia sprawy w uzasadnionym okolicznościami terminie.

Chociaż zgodnie z treścią art. 35 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, to przedmiotowa sprawa do 5 września 2018 r., tj. do dnia rozpatrzenia skargi na bezczynność, nie została zakończona poprzez wydanie decyzji. Takiej informacji Sądowi nie podano.

W świetle wyroku NSA Dyrektor nie mógł już mieć wątpliwości, że wniosek skarżącego złożony jeszcze w czerwcu 2014 r. dotychczas nie został rozstrzygnięty w wymaganej formie. Brak załatwienia sprawy w tych okolicznościach obligował Sąd do zobowiązania organu do wydania decyzji w tym przedmiocie w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Zgodnie z § 1a tego przepisu, jednocześnie Sąd powinien stwierdzić, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zobowiązany był tym samym ocenić, czy bezczynność po stronie adresata wniosku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Naruszenie kwalifikowane jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne, niezaprzeczalne i podyktowane niejako złą wolą organu. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r. sygn. akt II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt II SAB/Sz 34/13).

W ocenie Sądu w świetle wyroku NSA nie można było mieć jakichkolwiek wątpliwości, że w sprawie organ miał obowiązek wydania decyzji. Pomiędzy stronami nie było zaś sporu, że decyzja nie została wydana. Także treść pisma będącego odpowiedzią na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Zastępcy Dyrektora nie pozostawia wątpliwości w tym zakresie. W takich okolicznościach sprawy zaistniały więc podstawy do uznania, że najpóźniej od końca marca bieżącego roku (kiedy już nie mogło być żadnych wątpliwości co do formy załatwienia wniosku skarżącego) można organowi przypisać atrybut rażącego naruszenia prawa. Mimo świadomości obowiązku rozstrzygnięcia wniosku w w/w formie związanej z treścią uzasadnienia wyroku NSA, decyzja nie została wydana.

W tych konkretnych okolicznościach rozważyć należało w ramach dyskrecjonalnego uprawnienia Sądu, czy i który z instrumentów przewidzianych w art. 149 § 1 b P.p.s.a. zastosować. Decyzja Sądu co do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej bądź też zastosowania obu tych środków powinna być w pierwszym rzędzie uwarunkowana celem skargi na bezczynność, którym jest doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście widzieć należy dyscyplinowanie organu.

W niniejszej sprawie wcześniej nie było oczywiste, czy istotnie Dyrektor był zobligowany do wydania decyzji. Jak wyżej wskazano kwestia ta została rozstrzygnięta przez NSA i od daty doręczenia uzasadnienia wyroku z dnia 9 stycznia 2018r. nie było wątpliwości w tym przedmiocie. Biorąc jednak pod uwagę, że żądanie dotyczące zwrotu kosztów za granicą leczenia pozostaje bez rozstrzygnięcia od czerwca 2014 r., według Sądu należało w tym konkretnym wypadku stronie przyznać sumę pieniężną. Będzie to pewną formą zadośćuczynienia tak długiego, bezskutecznego jak dotychczas oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy, które ewentualnie można byłoby zakwestionować merytorycznie. W okolicznościach sprawy podkreślić jednak trzeba jeszcze raz, że wcześniej nie było oczywiste, iż w konkretnym stanie faktycznym istnieje podstawa prawna do wydania decyzji. W ocenie Sądu, żądanie zgłoszone przez stronę w skardze należało jednak uznać za wygórowane. Kwota zaś wskazana w pkt III wyroku wszystkie w/w kwestie uwzględnia. Będzie według Sądu dla Dyrektora stanowiła dolegliwość, zaś dla skarżącego pewną satysfakcję i zadośćuczynienie. Uwzględniono przy tym przy określaniu jej wysokości cele, którym co do zasady mają służyć środki publiczne, będące w gestii Dyrektora.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na koszty te składają się: uiszczony przez skarżącego wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego stosowne do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1870).