Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 426/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 i 137
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie : WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant : Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Kr [...]

UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z 22 sierpnia 2017 r. znak: [...], wydaną po rozpatrzeniu wniosku A. A. i S. A., Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki ewid. nr [...] i nr [...] (odpowiadające parceli gruntowej l. kat. [...]) oraz jako część działki ewid. nr [...] (odpowiadająca parceli gruntowej l. kat. [...] oraz części parceli gruntowej l. kat. [...]), położonej w N. T..

Odwołanie od tej decyzji wnieśli A. A. i S. A., zaskarżonej decyzji zarzucając: naruszenie zasad oceny dowodów (naruszenie art. 7, 77, 80 a także 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego) w szczególności poprzez przyjęcie, że nieruchomość położona w N. T., oznaczona jako działki ewid. nr [...] i [...] (odpowiadająca części parceli gruntowej l. kat. [...]) oraz jako część działki ewid. nr [...] (w granicach odpowiadających parceli gruntowej l. kat. [...] oraz części parceli gruntowej l. kat. [...]) została wykorzystana zgodnie z celem, na który została wywłaszczona i w konsekwencji odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podczas gdy wywłaszczona nieruchomość była od samego początku zbędna dla celów wywłaszczenia, nie była w żaden sposób zagospodarowana i do dzisiaj pozostaje niewykorzystana na cel wywłaszczenia, co przesądza o konieczności jej zwrotu na rzecz skarżących, jako spadkobierców poprzednich właścicieli.

Wojewoda decyzją z dnia 23 stycznia 2018 r., znak [...] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Dalej Wojewoda przypomniał treść art. 136 ust. 3 zd. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 137 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Wyjaśnił też, iż przy dokonywaniu oceny zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia koniecznym jest uwzględnienie oceny prawnej zawartej w wydanym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P [...]. Skutkiem powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest to, że przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. - w zakresie wskazanych tam terminów - nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie - odpowiednio - ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. - art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomości oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. 1 pkt 2).

Określenie celu wymienionego w decyzji administracyjnej orzekającej o wywłaszczeniu ma szczególnie istotne znaczenie dla późniejszej oceny przesłanek zbędności tej nieruchomości w kontekście realizacji celu wywłaszczenia.

Jak ustalił organ I instancji w ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z 29 maja 1974 r. Rep. A Nr [...], T. A. sprzedała Skarbowi Państwa nieruchomość oznaczoną, jako działki gruntowe l. kat. [...] i l. kat. [...] o łącznej powierzchni 856 m2 za cenę w kwocie [...]zł, z zastrzeżeniem, że cena ta miała ulec odpowiedniemu zmniejszeniu o wartość działki zamiennej, którą T. A. miała otrzymać za wywłaszczoną nieruchomość. Ww. parcele zostały przeznaczone pod budowę osiedla mieszkaniowego w N. T. - [...], zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z 10 kwietnia 1965 r. nr [...], skorygowaną pismem z 18 września 1968 r. znak: [...]

Wobec ustalenia, że ze stosownym wnioskiem wystąpiły uprawnione osoby oraz faktu, iż sposób przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa pozwala na zastosowanie w stosunku do niej przepisów art. 136 ust. 3 i następne ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, kluczowym było ustalenie, czy na przedmiotowej nieruchomości podejmowane były działania zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia, określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego w N. T. - [...]

W celu precyzyjnego ustalenia sposobu zagospodarowania parcel gruntowych l. kat. [...] i l. kat. [...] (która powstała z parceli gruntowej l. kat. [...]), Starosta [...] zlecił geodecie uprawnionemu sporządzenie opracowania geodezyjnego, mającego na celu identyfikację ww. parcel na planie realizacyjnym zatwierdzonym decyzją nr [...] z 10 kwietnia 1965 r., na planie realizacyjnym - załączniku do pisma z 19 września 1968 r., znak: [...] oraz na planie realizacyjnym zatwierdzonym decyzją z 1 lipca 1972 r., znak: [...]

Na podstawie analizy ww. kompilacji map oraz legend do przedmiotowych planów realizacyjnych organ I instancji ustalił, że na wschodniej części pgr. l. kat. [...] (stanowiącej obecnie działkę ewid. nr [...]) przewidziano do realizacji parking. Pozostała część pgr. l. kat. [...] (odpowiadająca działce ewid. nr [...] oraz części działek ewid. nr [...] i nr [...]) i pgr. l. kat. [...] (stanowiąca część działki ewid. nr [...]) przeznaczone zostały zdaniem Starosty [...] pod zieleń osiedlową oraz chodniki i przejścia dla pieszych. Organ I instancji wskazał również, iż plan zatwierdzony decyzją z 1 lipca 1972 r. potwierdza, że na części pgr. l. kat. [...] zaplanowano parking, a na pozostałej jej części oraz na pgr. l. kat. [...] teren zieleni z chodnikami.

Starosta [...] podjął również czynności w celu odnalezienia planu realizacyjnego [...] w N. T., zatwierdzonego decyzją o lokalizacji szczegółowej z 21 kwietnia 1974 r. znak: [...], dotyczącego budowy "[...]", jednak próby odnalezienia tego dokumentu nie przyniosły pozytywnego rezultatu.

W celu ustalenia, czy na objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości planowano budowę parkingu, chodników i przejść dla pieszych oraz urządzenie zieleni czy też budowę "Supersamu" organ I instancji dopuścił dowód z przesłuchania B. Ż., działającej jako pełnomocnik A. A. oraz S. A.. B. Ż. wskazała, iż cel wywłaszczenia tj. budowa osiedla mieszkaniowego był jej znany, jednak nic, co zostało zaplanowane w ramach realizacji celu wywłaszczenia nie zostało zrealizowane, a prace wywłaszczeniowe zostały przerwane. B. Ż. zeznała również, iż według jej wiedzy były jakieś plany odnośnie budowy "Supersamu" na terenie przedmiotowych nieruchomości, jednak nie zostały one zrealizowane, gdyż przerwano prace wywłaszczeniowe.

W celu ustalenia sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości do akt sprawy pozyskano z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. odbitki zdjęć lotniczych przedmiotowego terenu z lat: 1977, 1983 i 1994. Stanowią one, zdaniem organu I instancji, dowód na to, iż część parceli gruntowej l. kat. [...] i parceli gruntowej l. kat. [...] (odpowiadających działce ewid. nr [...] i części działki ewid. nr [...]) została zagospodarowana zgodnie z celem określonym w umowie sprzedaży. Co do pozostałej części wywłaszczonej parceli gruntowej l. kat. [...] odpowiadającej działce ewid. nr [...] Starosta [...] wskazał, iż na części działki przewidzianej na realizację parkingu nie zrealizowano przedmiotowej inwestycji, a działka w całości została zagospodarowana jako zieleń osiedlowa. Na fotografii z 1977 r. w rejonie ww. parcel widoczny jest teren niezabudowany, na którym powstają pierwsze chodniki i ścieżki dla pieszych, a w sąsiedztwie realizowane jest osiedle mieszkaniowe. Fotografia z 1983 r. potwierdza fakt realizacji zieleni osiedlowej (widoczne są drzewa), a w obrębie parceli gruntowej l. kat. [...] trwa budowa budynku szaletu miejskiego wraz z przejściami dla pieszych. Z kolei fotografia z 1994 r. potwierdza, że zieleń osiedlowa, chodniki oraz budynek szaletu zostały zrealizowane.

W dniu 7 października 2014 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna połączona z oględzinami objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości. Podczas oględzin organ I instancji stwierdził, że działka ewid. nr [...] była ogrodzona płotem z siatki metalowej na słupkach. W dniu rozprawy znajdowały się na niej liczne motocykle, przyczepa oraz inne materiały, co sugerowało, że służy ona jako parking dla znajdującego się obok komisu. Fragment działki znajdował się poza ww. ogrodzeniem i stanowił pas zieleni z drzewami. Z kolei działka ewid. nr [...] stanowiła wąski pas gruntu będący żwirowaną drogą dojazdową do garaży. Co do działki ewid. nr [...] Starosta [...] ustalił, że w części była ona wykorzystywana jako parking, w pozostałym zaś fragmencie stanowiła pas porośnięty trawą oraz kilkoma drzewami. Na działce znajdował się również szalet miejski, który rozebrano w kwietniu 2014 r., oraz w niewielkim fragmencie chodnik.

Mając na uwadze powyższe organ I instancji uznał, iż urządzenie na nieruchomości oznaczonej jako działki ewid. nr [...], nr [...] i nr [...] zieleni osiedlowej, chodnika dla pieszych oraz budynku szaletu miejskiego należy uznać za realizację celu wywłaszczenia, a zatem należało odmówić zwrotu ww. przedmiotowej nieruchomości. Starosta [...] zaznaczył również, iż na terenie przedmiotowej nieruchomości zlokalizowana jest instalacja podziemna (sieć wodociągowa na działce ewid. nr [...] oraz sieć centralnego ogrzewania na działkach ewid. nr [...] i nr [...]).

Wojewoda po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, iż poczynione w sprawie przez organ I instancji ustalenia na temat celu wywłaszczenia i jego realizacji należy ocenić, jako prawidłowe. Dokumenty, na podstawie których Starosta [...] wydał zaskarżoną decyzję, pozwoliły na określenie, sprecyzowanie i ustalenie faktów związanych z realizacją celu wywłaszczenia.

Powołując szeroko orzecznictwo sądów administracyjnych Wojewoda wskazał, że realizacja celu wywłaszczenia określonego jako budowa osiedla mieszkalnego obejmuje — oprócz realizacji budynków mieszkalnych — także realizację infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania takich bloków w ramach osiedla mieszkaniowego, urządzonej w postaci ciągów komunikacyjnych, terenów rekreacji i terenów zielonych, zaplecza technicznego, sklepów osiedlowych, garaży itp.

Przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako działki ewid. nr [...], nr [...] i nr [...], co wynika ze zdjęć lotniczych, znalazła się w obszarze, na którym zlikwidowany został budynek mieszkalny, teren został zniwelowany i urządzona została zieleń osiedlowa, chodnik dla pieszych oraz budynek szaletu miejskiego. Zgromadzone w postępowaniu materiały i dowody wskazują, zdaniem Wojewody, że na przedmiotowym terenie zrealizowano cel wywłaszczenia określony, jako budowa osiedla mieszkaniowego. Projektowane osiedle mieszkaniowe powstało, a przedmiotowe nieruchomości zagospodarowane zostały elementami tworzącymi osiedle mieszkaniowe.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P [...], należy stwierdzić, iż cel wywłaszczenia został na przedmiotowej nieruchomości zrealizowany, a tym samym nie można orzec o jej zwrocie na rzecz uprawnionych podmiotów.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż: "należy odróżnić tereny zieleni osiedlowej od terenów zbędnych, które pozostawione "samym sobie" w naturalny sposób zarastają trawą, krzewami lub drzewami", należy zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 listopada 2014 r. I OSK [...] dotyczący zwrotu działki wywłaszczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego obecnie porośniętej jedynie dziką trawą i krzakami, w którym Sąd wyraził pogląd, że teren zajęty przez osiedle mieszkaniowe nie musi być w całości pokryty różnymi inwestycjami budowlanymi. W szczególności mogą na nim występować obszary tzw. zielone, czy rekreacyjne lub strefy ochronne. Osiedle mieszkaniowe jest bowiem pewnym, swego rodzaju mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Co więcej, jak przyjmuje się w orzecznictwie, nawet w przypadku wykorzystania drzew już rosnących na nieruchomości dla osiągnięcia celu wywłaszczenia nie można mówić o jej zbędności na ten cel. Dokonywanie wycinki drzew istniejących tylko po to, by w ich miejsce nasadzić nowe, byłoby nieracjonalne i sprzeczne z ochroną przyrody (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 18 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr [...]).

Powyższe doprowadziło Wojewodę do wniosku, że zaskarżona decyzja nr [...] Starosty [...] z 22 sierpnia 2017 r. znak [...], jest prawidłowa, a zatem należy utrzymać ją w mocy.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. A., zarzucając jej

1) naruszenie przepisu stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w odniesieniu do S. A., a to art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w odniesieniu do osoby, która zmarła w toku postępowania administracyjnego,

2) naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 137 ust. 1 w zw. z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121, dalej "u.g.n.") poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w ramach celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego mieści się nie tylko zabudowanie terenu budynkami mieszkaniowymi, ale także pozostawienie na jego obszarze dzikorosnącej zieleni miejskiej, podczas gdy za zrealizowanie celu wywłaszczenia można uznać infrastrukturę towarzyszącą osiedla w postaci terenów zielonych uporządkowaną w minimalny sposób w ramach pewnej widocznej koncepcji, a pozostawienie terenu jako nieużytku, bez zabudowy kubaturowej, porośniętego trawą i samosiejkami, nie stanowi samoistnej przesłanki do uznania tego obszaru za pas zieleni izolacyjnej, oddzielającej część mieszkalną osiedla od sąsiadującej z nią arterią komunikacyjną,

- art. 137 ust. 1 w zw. z art. 136 ust.1 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla ustalenia realizacji celu wywłaszczenia na budowę osiedla mieszkaniowego nie jest konieczne stwierdzenie szczególnego, konkretnego zagospodarowania nieruchomości, jako fragmentu osiedla, podczas gdy niezbędne pozostaje ustalenie, czy teren ten pozostaje funkcjonalnie i fizycznie powiązany z osiedlem mieszkaniowym, a nie stanowi wyłącznie wyizolowanego z całej infrastruktury osiedlowej jednego z elementów ukształtowania terenu,

3) naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wptyw na wynik sprawy, a to:

- art. 7 k.p.a. w z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 107 §3 k.p.a. poprzez pobieżne rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skutkujące uznaniem, że wywłaszczona nieruchomość została objęta realizacją celu wywłaszczenia, podczas gdy podstawą umowy przeniesienia własności wywłaszczonej nieruchomości była decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia 10 kwietnia 1965 r. nr [...], która w chwili zawierania w/w umowy sprzedaży, tj. w dniu 29 maja 1974 r., nie funkcjonowała już w obiegu prawnym, jako anulowana kolejną decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia 19 sierpnia 1969 r. nr [...],

- art. 7 k.p.a. w z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 107 §3 k.p.a. poprzez pominięcie ustaleń wynikających z protokołu oględzin wywłaszczonej nieruchomości przeprowadzonych w dniu 07 października 2014 r., a także załączonych do w/w protokołu fotografii oraz zdjęć lotniczych wywłaszczonej nieruchomości z 1977 r., 1983 r. i 1994 r., skutkujące nieprawidłowym przyjęciem, że na terenie wywłaszczonej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia poprzez zastąpienie planowanego parkingu pasem zieleni izolacyjnej, podczas gdy zieleń osiedlowa, tym bardziej stanowiąca pas izolujący część mieszkalną osiedla od arterii komunikacyjnej, nie została na tym obszarze urządzona,

- art. 75 §1 k.p.a. w zw. z art. 84 §1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu ponownych oględzin wywłaszczonej nieruchomości z udziałem biegłego geodety celem ustalenia okoliczności mającej istotne znaczenie dla sprawy, a to sposobu zagospodarowania terenu w granicach wywłaszczonej nieruchomości, przez co zupełnie dowolnie ustalono, że zieleń osiedlowa, chodnik dla pieszych zostały w tych granicach urządzone,

- art. 7 k.p.a. w z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 107 §3 k.p.a. poprzez dowolne przyjęcie na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że wywłaszczona nieruchomość została zagospodarowana, jako element tworzący całość osiedla mieszkaniowego, podczas gdy z załączonej do akt sprawy administracyjnej dokumentacji geodezyjnej oraz materiału zdjęciowego nie wynika, by teren ten pozostawał funkcjonalnie powiązany z osiedlem mieszkaniowym [...], a wręcz przeciwnie - istniejące na jego obszarze urządzenia służą osobie prywatnej,

- art. 7 k.p.a. w z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez poczynienie niewyczerpujących ustaleń w zakresie celu wywłaszczenia stanowiącego faktyczną podstawę przeniesienia własności wywłaszczonej nieruchomości w dniu 29 maja 1974 r., podczas gdy z dokumentacji pochodzącej z okresu zawarcia umowy sprzedaży teren ten miał zostać przeznaczony najpierw pod budowę parkingu, a następnie "Supersamu", a nie zieleni osiedlowej, przez co zupełnie dowolnie ustalono, że teren wywłaszczonej nieruchomości został wykorzystany na cel wywłaszczeniowy,

- art. 107 §3 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie, na jakiej podstawie organ II instancji uznał, że zlokalizowanie na wywłaszczonej nieruchomości instalacji podziemnej oraz miejskiego szaletu - nota bene nigdy nie oddanego do użytku mieszkańców osiedla - stanowi o realizacji celu wywłaszczenia i wyklucza dopuszczalność jej zwrotu.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości w odniesieniu do S. A., o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości w odniesieniu do A. A., o uchylenie decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego od Wojewody kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przewidzianych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.). - dalej zwana p.p.s.a. - sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu nieważności zaskarżonej decyzji, jako najdalej idącego. Skarżący wskazuje, że w dniu 20 stycznia 2018 r. zmarła strona postępowania S. A., co potwierdza dołączona do skargi kopia aktu zgonu (k. 23). Zdaniem skarżącego skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa i daje podstawę do stwierdzenia przez sąd administracyjny nieważności takiej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Jak wynika z aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 7 marca 2018 r., Rep. A [...] (k. 61 – 62) spadek po S. A. nabył na podstawie ustawy wprost w całości A. A..

Odnosząc się do tego zarzutu należy przywołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaprezentowane w wyroku z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. I OSK [...] (dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych): "Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela linię orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą skierowanie decyzji w stosunku do osoby zmarłej jest co do zasady kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa. Jest to uzasadnione ustaniem zdolności prawnej osoby fizycznej z chwilą śmierci, co w konsekwencji powoduje, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego i wydać decyzji. Jednakże w sytuacji, jak w niniejszej sprawie, gdy zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi osoby zmarłej, reprezentującemu także pozostałe strony postępowania, nie można uznać, iż doszło do rażącego naruszenia prawa. Przepisy dotyczące doręczeń i wiążące z tym faktem obowiązywanie w porządku prawnym indywidualnych aktów administracyjnych mają przede wszystkim charakter gwarancyjny w stosunku do stron postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK [...]) oraz wyrok tego Sądu z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK [...], publ. [...]). (...) Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK [...], nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, jeżeli następca prawny osoby zmarłej, niebędącej jedyną stroną postępowania, o treści podejmowanych czynności, w tym wydaniu decyzji ostatecznej, przez organ wiedział i jej nie kwestionował. W tej sytuacji nadmiernym rygoryzmem było zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji sankcji nieważności i przyjęcie, że doszło do rażącego naruszenia prawa".

Powyższe stanowisko Sąd orzekający w niniejszej sprawie całkowicie podziela.

W kontrolowanym postępowaniu zachodziła sytuacja analogiczna, bowiem A. A. i S. A., (który zmarł 3 dni przed wydaniem zaskarżonej decyzji) byli w postępowaniu administracyjnym reprezentowani przez jednego pełnomocnika – B. Ż.. Z kolei jedynym spadkobiercą po zmarłej stronie postępowania jest osoba, która również brała udział w tym postępowaniu administracyjnym i która wniosła rozpoznawaną obecnie skargę. W dacie śmierci S. A. jego brat A. A. wstąpił w prawa i obowiązki zmarłego. W skład masy spadkowej weszło również roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Nie doszło, więc do pominięcia żadnej osoby, która powinna brać udział w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

W tych okolicznościach należało uznać, że zaskarżona decyzja – mimo, iż wydana w odniesieniu do S. A., który w dacie jej wydawania już nie żył – nie jest dotknięta wadą powodującą jej nieważność w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W dalszej kolejności należało odnieść się do pozostałych zarzutów skargi.

Skarżący zarzuca zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego – niewłaściwe zastosowanie art. 136 i art. 137 u.g.n. – jak i naruszenie przepisów postępowania polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i błędnym przyjęciu, że cel wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany.

Zarzuty te są jednak bezzasadne.

Zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały przepisami art. 136-142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r., póz. 2147 ze zm.), dalej przywoływana jako "u.g.n.".

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzują natomiast przepisy art. 137 ust. 1 u.g.n. Przy dokonywaniu wykładni tego przepisu należy jednak mieć na uwadze powołany przez Wojewodę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P [...], którego skutkiem jest to, że przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. - w zakresie wskazanych tam terminów 7 i 10 lat - nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. - art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomości oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. 1 pkt 2).

W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym prawidłowo ustalono następców prawnych byłych właścicieli, jak i zidentyfikowano przedmiot postępowania.

Przesłanką odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w zaskarżonej decyzji była realizacja celu wywłaszczenia, a zatem brak zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Cel ten został określony w orzeczeniu o wywłaszczeniu, jako budowa osiedla mieszkaniowego w N. T. – [...], zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z 10 kwietnia 1965 r. nr [...]. Szczegółowe przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości ustalono na podstawie kompilacji map oraz legend do planów realizacyjnych:

< zatwierdzonego decyzją nr [...] z 10 kwietnia 1965 r.,

< załącznika do pisma z 19 września 1968 r., znak: [...]

< zatwierdzonego decyzją z 1 lipca 1972 r., znak: [...]

Organy obu instancji na podstawie tych dowodów prawidłowo ustaliły, że:

a) na wschodniej części pgr. l. kat. [...] (stanowiącej obecnie działkę ewid. nr [...]) przewidziano do realizacji parking

b) pozostała część pgr. l. kat. [...] (odpowiadająca działce ewid. nr [...] oraz części działek ewid. nr [...] i nr [...]) i pgr. l. kat. [...] (stanowiąca część działki ewid. nr [...]) przeznaczone zostały pod zieleń osiedlową oraz chodniki i przejścia dla pieszych.

Powyższe ustalenia nie budzą wątpliwości Sądu.

Skarżący natomiast zwraca uwagę, że w dacie zawierania umowy sprzedaży tj. w dniu 29 maja 1974 r. decyzja o lokalizacji szczegółowej, na którą w tej umowie się powołano (decyzja z 10 kwietnia 1965 r. nr [...], skorygowana pismem z 18 września 1968 r. znak: [...]) nie pozostawała w obrocie prawnym, bowiem została anulowana przez decyzję o lokalizacji szczegółowej z 19 sierpnia 1969 r. nr [...]. Jego zdaniem w tej sytuacji nie może być mowy o realizacji celu wywłaszczenia.

Zarzut ten nie może odnieść skutku. W aktach administracyjnych na k. 79 znajduje się opisana wyżej decyzja o lokalizacji szczegółowej z 19 sierpnia 1969 r., którą faktycznie anulowano decyzję nr [...] z 10 kwietnia 1965 r. Prawdą jest, że w dacie podpisywania umowy sprzedaży nieruchomości powołana w tej umowie decyzja o lokalizacji szczegółowej już nie obowiązywała. Nie czyni to jednak tej nieruchomości zbędną na cel wywłaszczenia od samego początku. Należy mimo to przyjąć, że celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego, co wynika wprost z treści umowy (k. 16 akt administracyjnych) i znajduje potwierdzenie w późniejszych decyzjach lokalizacyjnych.

Nie budzi wątpliwości fakt, że osiedle mieszkaniowe powstało i istnieje do dziś.

Na podstawie zdjęć lotniczych z lat 1977, 1983 i 1994 ustalono, że nie zrealizowano parkingu, natomiast na nieruchomościach powstała zieleń osiedlowa oraz chodniki.

W ocenie organów rozstrzygających sprawę taki stan faktyczny należy zakwalifikować, jako brak zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy jest dokonanie oceny, czy organy prowadzące postępowanie prawidłowo przyjęły, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Bogate orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie wskazuje, że cel wywłaszczenia określony, jako "budowa osiedla mieszkaniowego" nie może być rozumiany wyłącznie jako wywłaszczenie terenów przeznaczonych do zabudowy, bowiem realizacja tak określonego celu wywłaszczenia obejmuje także realizację infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania takich bloków w ramach osiedla mieszkaniowego, w tym również terenów zielonych. Skoro osiedle powstało, to zagospodarowanie terenu pomiędzy budynkami lub obok nich, jako trawnik czy miejsce porośnięte drzewami nie stoi w sprzeczności z realizacją celu wywłaszczenia.

W ocenie Sądu realizacja takiej zieleni nie musi pociągać za sobą zorganizowanych czynności podejmowanych i finansowanych przez podmiot publicznoprawny, który dokonał wywłaszczenia, takich jak planowe nasadzenie drzew. Niewątpliwie zieleń pomiędzy blokami, czy też obok bloków nie wymaga tak wysokiego stopnia zorganizowania jak stworzenie parku. Ważne jest jednak, by był to teren zagospodarowany, by mieszkańcy osiedla mogli z niego korzystać. Nie może być mowy o realizacji celu, jakim jest zieleń w sytuacji, gdy na nieruchomości nie są podejmowane żadne czynności, zarasta on samosiejkami i chwastami. W tym kontekście można przywołać stanowisko WSA w Krakowie wyrażone w wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. II SA/Kr [...]: "Chybionym jest także pogląd organu l instancji, iż na obu działkach objętych wnioskiem zlokalizowane są tereny zielone (...), gdyż taki był (według organu) jeden ze szczegółowych celów wywłaszczenia. Przede wszystkim nieruchomości takie (o ile mają stanowić tereny zielone osiedla mieszkaniowego) winny być utrzymywane w odpowiednim stanie, a ich zagospodarowanie winno mieć charakter celowy. W stanie faktycznym niniejszej sprawy niepodobna przyjąć, iż tereny te są utrzymywane w odpowiednim stanie, skoro doszło do porośnięcia jednej z działek drzewem-samosiejką, a powierzchnię drugiej pokrywa "rozjeżdżone błoto". Taki wygląd obu działek wskazuje, zatem na zagospodarowanie ich w sposób przypadkowy, a nie celowy (a w zasadzie - na pozostawienie ich w stanie niezagospodarowanym)".

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że – wbrew zarzutom skargi - przedmiotowe nieruchomości są i były zagospodarowaną częścią osiedla mieszkaniowego - zieleń osiedlowa wraz z chodnikami, a zatem cel wywłaszczenia został zrealizowany przed terminem wynikającym z powołanego wcześniej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Sąd całkowicie podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a zarzuty skargi uznaje za bezzasadne.

Wobec powyższego należało dojść do wniosku, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.