Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1840/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Rausz (spr.) Sędziowie Janina Antosiewicz NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 maja 2006r. sygn. akt I SA/Łd 508/06 w sprawie ze skargi Zakładu [...] Spółki z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości rozstrzygnięcia organu I instancji i orzeczenia o przyznaniu wynagrodzenia za dozór pojazdu 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek pełnomocnika Zakładu [...] Spółki z o.o. w [...] o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 maja 2006 r. (sygn. akt I SA/Łd 508/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi Zakładu [...] Sp. z o.o. w [...], uchylił w części zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości rozstrzygnięcia organu I instancji i orzeczenia o przyznaniu wynagrodzenia za dozór pojazdu.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi postanowieniem z dnia [...], po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu [...] Spółki z o.o. z siedzibą w [...], uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...], Nr [...] i postanowił przyznać wynagrodzenie za dozór pojazdu w wysokości 7.400 zł. Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, że pojazd marki Fiat 125p o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 26 czerwca 2003 r. został usunięty z drogi, a następnie umieszczony na parkingu Zakładu [...]. Samochód ten nie został odebrany przez właściciela – R. O., w terminie 6 miesięcy od daty usunięcia z drogi, zatem na mocy art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 1998 r. Nr 87, poz. 602 ze zm.) i § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.), przeszedł na własność Skarbu Państwa. Potwierdza to decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] z dnia 8 lipca 2004 r., Nr [...]. W dniu 19 stycznia 2004 r. Zakład [...] złożył zawiadomienie, że pojazd nie został odebrany przez właściciela. Natomiast w dniu 24 września 2004 r. strona wniosła o zwrot kosztów parkowania samochodu przez okres 222 dni w wysokości 15 295,80 zł, przy zastosowaniu stawki 68,90 zł za dobę.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] przyznał wynagrodzenie za dozór pojazdu w kwocie 144,33 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że przyznał wynagrodzenie za dozór samochodu od dnia otrzymania dokumentów niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia o przejściu własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa do dnia sprzedaży pojazdu w dniu 10 września 2004 r., tj. za 51 dni. Wynagrodzenie za parkowanie organ ustalił na podstawie średniej ceny opłaty miesięcznej na prywatnych parkingach zlokalizowanych w pobliżu miejsca postoju samochodu. Stawkę dzienną organ wyliczył w wysokości 2,83 zł, co za dozór pojazdu w okresie 51 dni dało kwotę 144,33 zł. W konkluzji uzasadnienia organ I instancji podał, że warunki w jakich przechowywane są pojazdy na parkingu należącym do Zakładu [...] (brak zadaszenia, brak należytej obsługi w celu m.in. doładowywania akumulatorów, uruchamiania silników, uzupełnienia ciśnienia w oponach) powodują drastyczny spadek ich wartości użytkowej. Tym samym nie został spełniony warunek określony w treści art. 102 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), czyli przechowywania ruchomości z taką starannością, aby nie straciła na wartości.

Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi postanowieniem z dnia [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przyznał wynagrodzenie w kwocie 7 400 zł. Z treści uzasadnienia wynika, że organ II instancji podzielił argumentację zażalenia w kwestii nieprawidłowego określenia wysokości stawki dziennej wynagrodzenia za dozór pojazdu. Organ stwierdził bowiem, że wysokość tego wynagrodzenia powinna być ustalona z uwzględnieniem stawek wynikających z uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 r., a nie w formie średniej opłaty obowiązującej na danym terenie. Organ odwoławczy podtrzymał jednakże stanowisko organu I instancji w zakresie określenia okresu czasu, za który przysługuje Zakładowi [...] wynagrodzenie. Organ przyjął, że opłata należy się tylko za czas, w którym organ dysponował dokumentacją niezbędną do prowadzenia postępowania likwidacyjnego.

Zakład [...] wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi w części dotyczącej odmowy przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu za czas kiedy organ nie dysponował dokumentami niezbędnymi do prowadzenia postępowania likwidacyjnego. Strona zarzucając kwestionowanemu postanowieniu rażące naruszenie art. 130a ust. 1, 2 i 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), wniosła o jego uchylenie i przyznanie wynagrodzenia również za dozór pojazdu w okresie od 27 grudnia 2003 r. do 15 kwietnia 2004 r. w kwocie 5 550 zł. W motywach skargi strona podtrzymała argumentację przedstawioną w zażaleniu sprowadzającą się do twierdzenia, że organy nie miały podstaw prawnych do ograniczenia okresu przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu tylko do czasu kiedy organ dysponował dokumentacją niezbędną do prowadzenia postępowania likwidacyjnego.

Organ wniósł o oddalenie skargi powołując motywy przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżoną decyzję zważył, iż przepis art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 r. stanowił, że pojazd usunięty z drogi publicznej w trybie określonym w ust. 1 lub 2 (m.in. z powodu nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia) i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się i pojazd taki przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. O przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego (§ 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów, Dz.U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.). Wynika z tego, że orzeczenie naczelnika właściwego urzędu skarbowego o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa ma charakter wyłącznie deklaratoryjny, gdyż jedynie stwierdza o przejściu prawa własności z chwilą upływu okresu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi publicznej.

Wobec tego, Skarb Państwa, w stanie faktycznym sprawy, stał się właścicielem pojazdu usuniętego z drogi publicznej z dniem upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu i należy uznać, że od tego dnia powinien ponosić wszelkie opłaty związane z przechowywaniem pojazdu. Powołanie się zatem w sprawie przez organy podatkowe na okoliczność, że Naczelnik Urzędu Skarbowego otrzymał z Komendy Miejskiej Policji w [...] dokumenty niezbędne do wszczęcia postępowania w sprawie przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa z pewnym opóźnieniem, nie może zwalniać tego organu od pokrycia należnych opłat związanych z przechowywaniem pojazdu na parkingu prowadzonym przez stronę skarżącą w okresie od upływu 6 miesięcy od umieszczenia pojazdu na parkingu do dnia otrzymania dokumentów niezbędnych do wydania decyzji o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Odmowa organów podatkowych przyznania stronie skarżącej wynagrodzenia za ten okres (mimo braku takiego stwierdzenia w sentencji rozstrzygnięć) wynika jednoznacznie z treści uzasadnień postanowień organów obu instancji, a także z treści zażalenia strony.

W odniesieniu do kwestii wysokości przyznanego Zakładowi [...] wynagrodzenia, Sąd uznał, że żądanie zapłaty przez Skarb Państwa tych kosztów w wysokości wyliczonej w oparciu o stawkę wynikającą z uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 r. w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywanie tych pojazdów, nie jest uzasadnione. Wyznaczenie przez Prezydenta Miasta [...] parkingu prowadzonego przez stronę skarżącą do przechowywania pojazdów usuniętych z dróg oraz ustalenie przez Radę Miejską w [...] opłat za usuwanie pojazdów i ich przechowywanie zostało dokonane na podstawie m.in. art. 130a ust. 6 Prawa o ruchu drogowym. Przepis ten został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 czerwca 2005 r., sygn. akt: K 23/04, uznany za niezgodny z art. 2 i art. 22 Konstytucji RP. Jednakże wymienione przepisy stracą moc obowiązującą dopiero z dniem 30 czerwca 2006 r.. Ponadto z treści przepisu art. 130a ust. 1–7 Prawa o ruchu drogowym wynika, że opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, o których mowa w ust. 6 oraz w powołanej przez stronę uchwale Rady Miejskiej dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy zostały odebrane. Nie dotyczą natomiast Skarbu Państwa, na rzecz którego pojazd przechodzi w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym.

Zdaniem składu orzekającego do przechowywania pojazdu na parkingu prowadzonym przez stronę skarżącą i związanych z tym należności, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449), powinny mieć zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), a w szczególności art. 102 tej ustawy. Przepis ten określa obowiązki dozorcy oraz wydatki i wynagrodzenie związane z wykonywaniem dozoru nad ruchomością, która przeszła na własność Skarbu Państwa. Sąd nie podzielił wyrażonego w kwestionowanym postanowieniu poglądu Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, że podstawę prawną do zastosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi § 3 ust. 1 lit. a ww. rozporządzenia Rady Ministrów. Przepis ten bowiem dotyczy wyłącznie ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia o przepadku, wydanego w wymienionych postępowaniach, a taka sytuacja w sprawie nie zachodzi. Taką podstawę prawną stanowi regulacja § 3 ust. 1 lit. c rozporządzenia, odnosząca się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie m.in. zrzeczenia się własności lub objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Zgodnie bowiem z treścią art. 180 kodeksu cywilnego, właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci. Unormowanie tego przepisu wprost nawiązuje do treści art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, gdyż posługuje się sformułowaniem, że pojazd usunięty z drogi publicznej i nieodebrany przez właściciela w terminie 6 miesięcy "uznaje się za porzucony, z zamiarem wyzbycia się".

Reasumując, prowadzącemu parking, na którym umieszczane są pojazdy, które przeszły na własność Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, przysługuje, z mocy prawa, jako dozorcy, uprawnienie do żądania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Do wyliczenia stosownej kwoty konieczne jest uwzględnienie specyfiki parkingu oraz porównanie kosztów dozoru i wynagrodzenia ze stawkami stosowanymi u innych podmiotów prowadzących podobną działalność (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 listopada 2004 r., I SA/Bd 477/04, niepubl.). Pogląd taki pozostaje jednak bez wpływu na wyrażone w wyroku stanowisko Sądu co do konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia tylko w zaskarżonej części odnoszącej się do okresu, za który należne było wynagrodzenie za dozór pojazdu. Stanowisko takie warunkuje treść art. 134 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w którym ustawodawca zawarł zakaz reformationis in peius. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że zachodzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie narusza przepisy normujące sposób ustalenia wysokości wynagrodzenia za dozór pojazdów, ale nie w sposób skutkujący koniecznością stwierdzenia jego nieważności. Takie rozstrzygnięcie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organy niewątpliwie spowodowałoby skutki niekorzystne dla strony skarżącej. Zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, które wydane zostały bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, o rażącym naruszeniu prawa możemy mówić, gdy dany akt jest w sposób oczywisty sprzeczny z przepisem prawa i dlatego nie może pozostać w obrocie prawnym praworządnego państwa. Użycie określenia "rażące naruszenie prawa" oznacza, że nie każde naruszenie prawa może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji, ale tylko naruszenie prawa określane jako "rażące". Nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane. Poglądy te mają swoje uzasadnienie w licznym orzecznictwie (por. np. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., OSK 1134/04, Lex Nr 165717; wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 października 2004 r., III SA 2293/03, Monitor Pod. 2004/11/3; wyrok NSA z dnia 13 maja 2003 r., III SA 2395/01, Lex Nr 146076; wyrok NSA z dnia 18 lutego 2000 r., V SA 463/99, Lex Nr 41772). Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi w zaskarżonej części. Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 maja 2006 r. skargę kasacyjną złożył Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Pełnomocnik organu wyrokowi powyższemu zarzucił:

1) Naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 134 § 1 i 2 oraz w związku z art. 141 § 4 ustawy o p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza jej granice i nie stwierdził nieważności zaskarżonego postanowienia pomimo, iż w sprawie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia oraz pomimo, że zaistniały te przesłanki Sąd przesądził, że nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, gdyż jest związany zakazem reformationis in peius.,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 141 § 4 ustawy o p.p.s.a., polegające na rozbieżności pomiędzy podstawą prawną rozstrzygnięcia i treścią uzasadnienia wyroku, gdyż Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie zamiast stwierdzić jego nieważność pomimo, że w uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że do określenia należności za przechowywanie na parkingu pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa winny mieć zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), a w szczególności art. 102 tej ustawy w świetle którego, organ likwidacyjny jest zobowiązany pokryć na żądanie dozorcy – prowadzącego parking, na którym przechowywany był pojazd stanowiący własność Skarbu Państwa zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór (str. 6 uzasadnienia wyroku), oraz że organ likwidacyjny, przyznając koszty za przechowywanie pojazdu, nie jest związany postanowieniami uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 r. w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywania tych pojazdów, wydanej na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a także, pomimo że Sąd stwierdził, że opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, o których mowa w art. 130a ust. 6 powołanej ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz w powołanej uchwale Rady Miejskiej, dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy są odbierane, natomiast nie dotyczą Skarbu Państwa, na którego rzecz pojazd przechodzi w trybie art. 130a ust. 10 (str. 9 uzasadnienia).

2) Naruszenie prawa materialnego t. j. art. 130a ust. 10 w związku z art. 130a ust. 11 ustawy z dnia 20 czrwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U z 2003 Nr 58, poz. 515 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r.(Dz.U Nr 134, poz. 1133) w sprawie usuwania pojazdów polegające na jego błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że Skarb Państwa, reprezentowany przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, stał się właścicielem pojazdu usuniętego z drogi publicznej z dniem upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu podczas, gdy z treści przepisu wynika, że z upływem 6 miesięcy od usunięcia pojazdu i nieodebrania go przez właściciela pojazd "uznaje się za porzucony, z zamiarem wyzbycia się" i że przepis przesądza jedynie zasadę, zgodnie z którą pojazd porzucony z zamiarem wyzbycia się przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy oraz poprzez przyjęcie, że Skarb Państwa jest zobowiązany zwrócić dozorcy konieczne wydatki za dozór pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa z upływem 6 miesięcy od dnia jego usunięcia, a nie od dnia uprawomocnienia się decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa podczas, gdy wydanie ww. decyzji musi być poprzedzone wyczerpaniem przewidzianej przez przepisy procedury przejęcia.

Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej ocena wyrażona przez Sąd w uzasadnieniu wyroku uzasadnia wniosek, że doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W konsekwencji Sąd powinien stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia gdyż oparto je na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, w którym brak jest uregulowań dotyczących opłat za parkowanie pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa. W tej sytuacji nieuprawnione i sprzeczne z treścią art. 134 § 2 ustawy o p.p.s.a. jest także stanowisko Sądu, że nie mógł wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego.

Pomimo zauważenia w zaskarżonym wyroku braku podstaw do zastosowania art. 130a ust. 6 oraz pomimo przesądzenia, że w świetle art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym w związku z treścią § 3 ust. 1 lit. c powołanego rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy są odbierane, natomiast nie dotyczą Skarbu Państwa, na którego rzecz pojazd przechodzi w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, Sąd uchylił postanowienie miast stwierdzić w całości jego nieważność. Zastosowanie w sprawie przepisu, który zobowiązuje organ likwidacyjny do pokrywania opłat za parkowanie pojazdu w wysokości 50 zł za dobę i który, jak stwierdził Sąd, nie ma zastosowania do Skarbu Państwa zamiast przepisu z zupełnie innej ustawy, który zobowiązuje organ likwidacyjny do zwrotu dozorcy koniecznych wydatków, jest niewątpliwie rażącym naruszeniem przepisów prawa, które uzasadniało stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia.

W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji przesądził, że Skarb Państwa automatycznie z upływem 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi publicznej staje się z mocy prawa z tym dniem właścicielem pojazdu. Tymczasem z treści powołanego przepisu wynika jedynie, że z upływem terminu, o którym mowa, pojazd uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Z treści przepisu wynika, że taki pojazd z mocy prawa przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy, nie wskazuje on jednak terminu, z jakim następuje przejście własności. Jednocześnie ustawodawca w art. 130a ust. 11 przewidział wydanie przepisów wykonawczych określających procedurę przejęcia. W związku z powyższym zasadne jest stanowisko, zgodnie z którym dopiero po wyczerpaniu przez naczelnika urzędu skarbowego szczegółowej procedury możliwe jest wydanie przez naczelnika decyzji w sprawie przejęcia pojazdu przez Skarb Państwa, a stanowisko WSA, że przejście własności następuje automatycznie z upływem 6 miesięcy jest nieuprawnione. W konsekwencji także od momentu uprawomocnienia się decyzji w sprawie przejęcia pojazdów dopuszczalne jest obciążenie organu likwidacyjnego koniecznymi wydatkami związanymi z dozorem pojazdu. W myśl bowiem § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie usuwania pojazdów, usunięcie pojazdu z drogi polega na wydaniu dyspozycji wyznaczonej przez starostę jednostce. Stosownie natomiast do § 5 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia, podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu winien powiadomić o tym niezwłocznie właściciela pojazdu. W przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie 6 miesięcy jednostka prowadząca parking w myśl § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia powiadamia o tym, nie później niż trzeciego dnia, właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu.

Nie ulega wątpliwości, iż przed wydaniem orzeczenia w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa pojazdów usuniętych z drogi i nieodebranych przez właściciela w ciągu 6 miesięcy, organ je wydający winien posiadać stosowne dokumenty potwierdzające w szczególności fakt nieodebrania pojazdu przez jego właściciela. Warunkiem nieodzownym do ustalenia, że sytuacja taka wystąpiła, jest skuteczne skierowanie do właściciela wezwania do odebrania pojazdu oraz informacja, że wezwany nie zastosował się do jego treści bądź zrzekł się prawa własności. Dopiero wtedy pojazd może być uznany za porzucony z zamiarem wyzbycia się i dopiero taka sytuacja umożliwia wydanie przez naczelnika urzędu skarbowego decyzji o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, który staje się pierwotnym właścicielem tego pojazdu. W świetle powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w zaskarżonym wyroku niezasadnie uznał, że Skarb Państwa z upływem 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi automatycznie staje się z tym dniem z mocy prawa właścicielem pojazdu i od tego dnia jest zobowiązany pokryć dozorcy uzasadnione wydatki związane z jego przechowywaniem na parkingu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 24 maja 2006 r., o którym wyżej mowa Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zarzuty postawione w pierwszej z podstaw kasacyjnych tej skargi a odnoszące się do naruszenia przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku przepisów postępowania w podstawie tej wymienionych uznać należy za chybione. Jest poza sporem, że podstawę prawną rozstrzygnięcia orzeczeń organów administracyjnych w niniejszej sprawie stanowi art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy zwrot wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Ani jednak ten przepis, ani żaden inny przepis powołanej ustawy nie określa jak należy ustalić przedmiotową należność. Nie ulega natomiast wątpliwości, że należność ta winna odpowiadać wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonywanie dozoru, w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu. Podzielić należy pogląd zarówno Sądu jak i wnoszącego skargę kasacyjną, że opłaty za parkowanie jakie ustala rada powiatu na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.) odnoszą się do właścicieli (innych niż Skarb Państwa) pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami art. 130a cyt. ustawy i wprost nie mają zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w ust. 10 art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Ale też jeśli organ administracyjny przy ustalaniu w trybie powołanego art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydatków związanych z wykorzystaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór posiłkując się – jak w tym przypadku – ustaleniami uchwały rady powiatu – tu Rady Miejskiej w [...] z 10 października 2002 r. nr LXXXVIII/1946/02 w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywanie tych pojazdów – zastosuje stawkę opłat za parkowanie wynikającą z uchwały to zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest to podstawa do stwierdzenia nieważności orzeczenia organu. Należy bowiem mieć na uwadze, że omawiana uchwała ustala stawki opłat właśnie za parkowanie na wyznaczonych parkingach pojazdów, o których wyżej mowa, które winni ponieść ich właściciele a więc należy sądzić, że ustalając ją organ stanowiący powiatu wziął pod uwagę wydatki związane z wykonywaniem dozoru na jego parkingu oraz należne mu z tego tytułu wynagrodzenie. Tak więc jeżeli organ administracyjny uznał, że stawka z uchwały odzwierciedla wydatki związane z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór to nie ma podstaw do żądania stwierdzenia nieważności jego orzeczenia z tego tylko powodu, że zastosował stawkę opłat z uchwały, która nie odnosi się bezpośrednio do Skarbu Państwa, bo nie oznacza to, że stawka ta nie odpowiada kosztom przechowywania pojazdu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Tym bardziej, że wnoszący skargę kasacyjną w żaden sposób nie wykazał, że wyliczone przy zastosowaniu omawianej stawki opłat za parkowanie należności dla dozorującego odbiegają od rzeczywistych kosztów parkowania pojazdu Skarbu Państwa.

Za bezzasadny uznać trzeba także postawiony w drugiej podstawie kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 130a ust. 10 w związku z art. 130a ust. 11 Prawa o ruchu drogowym oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów przez błędną wykładnię tych przepisów. Wnoszący skargę kasacyjną podważa tu ustalony w tej sprawie przez Sąd moment, od którego Skarb Państwa powinien ponosić koszty związane z parkowaniem pojazdu, który na podstawie cyt. art. 130a ust. 10 przeszedł na własność Skarbu Państwa. Zdaniem organu obowiązek ponoszenia przez Skarb państwa przedmiotowych kosztów powstaje z dniem przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa (i tu jest zgodny ze stanowiskiem Sądu) z tym, iż według niego przejście na rzecz Skarbu Państwa własności usuniętego i nieodebranego przez właściciela pojazdu – tym samym i powstanie obowiązku pokrycia spornych kosztów – następuje nie – jak twierdzi Sąd – z dniem upływu 6-miesięcznego terminu od jego usunięcia a z dniem kiedy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa stała się "prawomocna". Otóż w świetle stanu prawnego regulującego tę kwestię jest to pogląd błędny. Powołana ustawa – Prawo o ruchu drogowym w art. 130 ust. 10 stanowi, że pojazd usunięty w trybie w tym przepisie określonym i nieodebrany przez osobę upoważnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Tak więc upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powoduje, że nieodebrany w tym terminie pojazd staje się własnością Skarbu Państwa z mocy samego prawa. Wprawdzie w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.) jest mowa, że o "przejęciu" na rzecz Skarbu Państwa (art. 130a ust. 10 natomiast stanowi, że pojazd "przechodzi" z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa) orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego co mogłoby sugerować, iż decyzja wydana w omawianym trybie ma dla powstania po stronie Skarbu Państwa tytułu własności pojazdu znaczenie konstytutywne, ale w świetle postanowień przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie ulega wątpliwości, że decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny bo może potwierdzać tylko to co nastąpiło z mocy ustawy. Prawidłowe jest zatem stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tej sprawie, że terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa spornych kosztów parkowania jest moment, w którym upłynął 6-miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu. Dla ustalenia początkowego terminu od jakiego Skarb Państwa winien ponosić opłaty za parkowanie pojazdu nie ma zatem znaczenia kiedy organ skarbowy otrzymał dokumenty niezbędne do wszczęcia procedury dotyczącej wydania decyzji o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.

Mając to na uwadze, uznając że skarga kasacyjna jest niezasadna Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Sąd oddalił zgłoszony przez pełnomocnika Zakładu [...] Sp. z o.o. w [...] w piśmie procesowym z 8 maja 2007 r. wniosek o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi na rzecz Spółki zwrotu kosztów zastępstwa prawnego radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym ponieważ pełnomocnik Spółki udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie brał.