Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2359/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 50, art. 151 § 4, art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędzia del. WSA Mariola Kowalska (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Mazowieckiego Centrum Rehabilitacji "Stocer" Sp. z o.o. z siedzibą w Konstancinie-Jeziornie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1489/13 w sprawie ze skarg Województwa Mazowieckiego i Mazowieckiego Centrum Rehabilitacji "Stocer" Sp. z o.o. z siedzibą w Konstancinie-Jeziornie na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2014 r. sygn. I SA/Wa 1489/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skarg Mazowieckiego Centrum Rehabilitacji "Stocer" Sp. z o.o. z siedzibą w Konstancinie-Jeziornie i Województwa Mazowieckiego oddalił skargę Mazowieckiego Centrum Rehabilitacji "Stocer" Sp. z o.o. w Konstancinie-Jeziornie i, uwzględniając skargę Województwa Mazowieckiego, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], wydaną w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości.

Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez Sąd I instancji, stanie faktycznym:

Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] października 1956 r. nr [...] - wydanym na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138) - wywłaszczono na rzecz Państwa nieruchomość o pow. [...]m2, położoną w Konstancinie przy ul. [...], stanowiącą własność spadkobierców A. F., zgodnie ze stanem wykazu hipotecznego nieruchomości pod nazwą "[...]".

Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] września 1960 r. nr [...] utrzymała w mocy orzeczenie z dnia [...] października 1956 r.

A. F. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] października 1956 r.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z [...] lutego 1997 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] października 1956 r., utrzymanego w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1960 r.

Decyzją z dnia [...] marca 2001 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 1997 r.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi A. F., wyrokiem z dnia 21 marca 2003 r. sygn. akt I SA 1405/01 uchylił obie decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, wskazując, że:

1. z akt sprawy wywłaszczeniowej nie wynika, aby organy wywłaszczeniowe wykazały zaistnienie przesłanek dekretowych do wywłaszczenia, natomiast warunki, które dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. wskazuje jako niezbędne do wywłaszczenia, muszą być wykazane w sposób niebudzący żadnych wątpliwości,

2. z materiału dowodowego wynika odmienny stan faktyczny, aniżeli przyjęty przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, nie dający podstaw do stwierdzenia, że decyzje wywłaszczeniowe są zgodne z prawem.

Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Minister Infrastruktury - po rozpatrzeniu wniosku Specjalistycznego Centrum Rehabilitacji i Leczenia Schorzeń Narządu Ruchu im. Prof. Mariana Weissa - Zespołu Publicznych Samodzielnych Zakładów Opieki Zdrowotnej w Konstancinie-Jeziornie o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2004 r. o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] października 1956 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2004 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Specjalistycznego Centrum Rehabilitacji i Leczenia Schorzeń Narządu Ruchu im. prof. Mariana Weissa - Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w Konstancinie Jeziornie, wyrokiem z dnia 13 czerwca 2006 r. I SA/Wa 2319/05 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2004 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Zdaniem Sądu organ nie wziął pod uwagę wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonał wadliwej interpretacji tego uzasadnienia, a ponadto nie wziął pod uwagę i nie rozważył w zaskarżonej decyzji całego znajdującego się w aktach materiału dowodowego, naruszając art. 7, 8 i 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa.

Rozpatrując po raz kolejny sprawę Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] października 1956 r. oraz decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] września 1960 r.

Organ wskazał, że w dniu orzekania, tj. w dniu [...] lutego 2010 r., wywłaszczona nieruchomość stanowiła działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu ewidencyjnego [...]. Działki nie posiadały założonych ksiąg wieczystych. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów z ewidencji gruntów wynika, że działka nr [...] wpisana jest w ewidencji jako własność A. F., w użytkowaniu Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej - Centrum Rehabilitacji im. Prof. Mariana Weissa "Stocer", a działki nr [...] i [...] oznaczone jako drogi znajdują się w posiadaniu Gminy Konstancin-Jeziorna.

Organ podniósł, że nieruchomość została zajęta na filię Szpitala [...] bez tytułu prawnego przed 9 maja 1945 r., jednakże na podstawie wyroku Sądu Grodzkiego w Piasecznie z dnia 24 sierpnia 1945 r. sygn. akt C 51/45 oraz protokołu Wojewódzkiego Oddziału Tymczasowego Zarządu Państwowego z dnia 13 listopada 1945 r. właściciele zostali wprowadzeni w posiadanie nieruchomości. J. F. w piśmie z dnia 4 lutego 1947 r. skierowanym do Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy wskazał, że w dniu 8 lutego 1946 r. została zawarta umowa najmu z Gminą m.st. Warszawy dotycząca przedmiotowej nieruchomości. Umowa była zawarta na okres do dnia 1 września 1946 r. i nie została przedłużona. W aktach sprawy znajduje się nakaz kwaterunkowy z dnia 23 października 1946 r., którym przydzielono filii Szpitala [...] lokal znajdujący się w Konstancinie przy ul. [...], składający się z jedenastu izb w [...]. Sprawy publicznej gospodarki lokalami były wówczas uregulowane przepisami dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami (Dz.U. z 1946 r. Nr 4, poz. 27). Wydany nakaz potwierdza obowiązywanie powyższego dekretu na terenie gminy Skolimów-Konstancin, na podstawie art. 29 ww. dekretu. Zgodnie natomiast z art. 10 ust. 2 ww. dekretu, z chwilą objęcia lokalu na podstawie udzielonego przydziału zawiązuje się z mocy samego prawa pomiędzy właścicielem nieruchomości, a osobą, która lokal objęła, stosunek najmu.

Wobec powyższych ustaleń organ uznał, że nieruchomość była przedmiotem najmu - pierwotnie na podstawie umowy, a następnie na podstawie przydziału. Nieruchomość w dniu 16 kwietnia 1948 r. nie znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Organ uznał, że wobec zawarcia umowy najmu i udzielonego później przydziału, ubiegający się o wywłaszczenie był jedynie najemcą, a tym samym nie władał przedmiotową nieruchomością. Oznacza to, iż w tym zakresie orzeczenie z dnia [...] października 1956 r. oraz utrzymująca je w mocy decyzja z dnia [...] września 1960 r. rażąco naruszają przepis art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., poprzez orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości, co do której nie została spełniona jedna z niezbędnych przesłanek wywłaszczenia, tj. władanie nieruchomością przez Skarb Państwa, związki samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstwa państwowe w dniu 16 kwietnia 1948 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2010 r.

Decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r. zaskarżyło Mazowieckie Centrum Rehabilitacji "Stocer" Sp. z o.o. z siedziba w Konstancinie-Jeziornie, zarzucając naruszenie:

- art. 156 § 1 pkt 4 Kpa poprzez skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie;

- art. 7, 77 i 80 Kpa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, skutkujące naruszeniem interesu społecznego;

- art. 10 Kpa w zw. z art. 28 Kpa poprzez błędne ustalenie kręgu stron postępowania;

- art. 10 Kpa poprzez niezapewnienie czynnego udziału strony w postępowaniu.

Powyższą decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. zaskarżyło również Województwo Mazowieckie, które zarzuciło decyzji:

- naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 Kpa, w związku ze skierowaniem decyzji do Mazowieckiego Centrum Rehabilitacji "Stocer" Sp. z o.o., chociaż zgodnie z § 3 i § 4 Uchwały Nr 31/10 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 22 marca 2010 r. w sprawie likwidacji Centrum Rehabilitacji im. Prof. M. Weissa "Stocer" Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej z siedzibą w Konstancinie-Jeziornie - następcą prawnym Centrum stało się Województwo Mazowieckie,

- naruszenie art. 1 ust. 1 i art. 2 pkt 1 i 2 dekretu Rady Ministrów z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945,

- naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego,

- naruszenie art. 10 § 1 i 28 Kpa poprzez błędne ustalenie kręgu stron postępowania i niezapewnienie udziału Województwa Mazowieckiego w postępowaniu.

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę Województwa Mazowieckiego uchylił zaskarżoną decyzję, jednocześnie oddalił skargę Mazowieckiego Centrum Rehabilitacji "Stocer" Sp. z o.o.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd wskazał, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości stronami postępowania, oprócz wnioskodawcy, są przede wszystkim podmioty praw rzeczowych przysługujących do nieruchomości w chwili rozpatrywania sprawy, a więc jej aktualny właściciel, użytkownik wieczysty oraz podmioty ograniczonych praw rzeczowych na nieruchomości. Ponieważ jednak interes prawny w rozumieniu art. 28 Kpa nie wynika tylko z praw o charakterze rzeczowym, ale może także z praw o charakterze obligacyjnym, stronami postępowania administracyjnego mającego za przedmiot zwrot wywłaszczonej nieruchomości są podmioty wszystkich praw przysługujących do nieruchomości, na których to praw istnienie może oddziaływać decyzja o zwrocie.

Sąd zauważył, że w rozpoznawanej sprawie od początku jej prowadzenia przez organy uczestniczyło jako strona Specjalistyczne Centrum Rehabilitacji i Leczenia Schorzeń Narządu Ruchu im. prof. Mariana Weissa - Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w Konstancinie – Jeziornie, które uczestniczyło również jako strona skarżąca w postępowaniu sądowym zakończonym wyrokiem Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r. I SA/Wa 2319/05.

Sąd podkreślił, że organ administracji publicznej obowiązany jest każdorazowo z urzędu ustalać przy ponownym rozpatrywaniu sprawy krąg stron postępowania oraz ich aktualny interes prawny lub obowiązek. Tymczasem Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej ponownie rozpatrując sprawę i wniosek Centrum Rehabilitacji i Leczenia Schorzeń Narządu Ruchu nie uwzględnił, że w sprawie nastąpiły istotne zmiany podmiotowe. Z wyjaśnień uczestników postępowania sądowego, jak i przedstawionego Sądowi materiału dowodowego wynika, że Specjalistyczne Centrum Rehabilitacji i Leczenia Schorzeń Narządu Ruchu im. prof. Mariana Weissa - Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w Konstancinie – Jeziornie, zgodnie z Uchwałą Nr 31/10 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 22 marca 2010 r. uległo likwidacji, a jego następcą prawnym stało się Województwo Mazowieckie. Na mocy Uchwały Nr 2545/107/11 Zarządu Województwa Mazowieckiego ustalono termin likwidacji SPOZ na 30 listopada 2011 r., a z dniem 1 grudnia 2011 r. jego zobowiązania stały się zobowiązaniami Województwa Mazowieckiego.

Sąd podniósł, że pomimo tego faktu Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. rozpoznał wniosek nieistniejącego już SPZOZ-u, kierując decyzję na jego dawny adres. Decyzja została odebrana przez nowy podmiot - Mazowieckie Centrum Rehabilitacji "Stocer" Sp. z o.o., który wniósł skargę do Sądu, nie będąc bezpośrednim następcą prawnym Specjalistycznego Centrum Rehabilitacji i Leczenia Schorzeń Narządu Ruchu im. prof. Mariana Weissa - Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w Konstancinie i nie legitymując się żadnym tytułem prawnym do nieruchomości o charakterze rzeczowym lub obligacyjnym. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, skargę Mazowieckiego Centrum Rehabilitacji "Stocer" Sp. z o.o. należało oddalić.

Sąd wskazał, że skargę do Sądu wniosło również Województwo Mazowieckie, które swój interes prawny w sprawie wywiodło z art. 45 ustawy o samorządzie województwa. Rozpoznając skargę wniesioną przez Województwo Mazowieckiego, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r., wskazując, że organ rozpatrując wniosek Centrum Rehabilitacji i Leczenia Schorzeń Narządu Ruchu o ponowne rozpoznanie sprawy nie uwzględnił, że w sprawie nastąpiły istotne zmiany podmiotowe i nie sprawdził, czy Województwo Mazowieckie, które przejęło zobowiązania i mienie likwidowanego Centrum Rehabilitacji im. prof. M. Weissa "Stocer" SP ZOZ, zostało pozbawione prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym przed Ministrem.

Od powyższego wyroku Mazowieckie Centrum Rehabilitacji Stocer Sp. z o.o. złożyło skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w części oddalającej skargę Spółki. Zarzuciło Sądowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 50 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, że Spółka nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi;

- art. 141 § 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego skutkujące uznaniem, że Spółka nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, mimo że korzysta z nieruchomości na podstawie umowy użyczenia;

- art. 153 ww. ustawy poprzez dokonanie ustaleń o braku interesu prawnego podmiotu prowadzącego na nieruchomości działalność leczniczą, mimo przyznania przez sądy administracyjne, w tym Naczelny Sąd Administracyjny, legitymacji prawnej w tym zakresie.

Mazowieckie Centrum Rehabilitacji Stocer Sp. z o.o. wskazało, że posiada tytuł obligacyjny do nieruchomości, ponieważ korzysta z nieruchomości w oparciu o umowę użyczenia, okoliczność ta została odnotowana w protokole z rozprawy z 1 kwietnia 2014 r. Podniosło, że postępowanie toczące się przed kolejnymi organami wywiera bezpośredni wpływ na prawa Spółki, która na nieruchomości położonej w Konstancinie - Jeziornie, w skład której wchodzi nieruchomość będąca przedmiotem postępowania wywłaszczeniowego, prowadzi działalność leczniczą. W ocenie skarżącego kasacyjnie w tym zakresie Spółka jest następcą prawnym Centrum Rehabilitacji im. prof. M.Weissa "Stocer" SP ZOZ. W skardze kasacyjnej podkreślono, że mimo wielokrotnych przekształceń działalność lecznicza jest prowadzona na tej nieruchomości nieprzerwanie od połowy sierpnia 1944 r., a więc od momentu przeniesienia do Konstancina Szpitala [...] w Warszawie, który przekształcił się w Szpital [...], a następnie w Instytut [...]. Prowadzona na nieruchomości od sierpnia 1944 r. działalność lecznicza oznacza, że zostały spełnione wszelkie warunki do wydania w dniu [...] października 1956 r. orzeczenia o wywłaszczeniu w trybie art. 1 i 2 pkt 1 lit. f dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 r.

Skarżący kasacyjnie podniósł, że nieruchomość jest użytkowana przez jednostkę samorządu terytorialnego - Województwo Mazowieckie na cele związane z ochroną zdrowia publicznego. W toku wieloletniego postępowania administracyjnego stroną postępowania był najpierw Stołeczny Zakład Rehabilitacji Konstancin - Jeziorna, następnie Centrum Rehabilitacji i Leczenia Schorzeń Narządu Ruchu im. prof. M. Weissa - Zespół Publicznych Samodzielnych Zakładów Opieki Zdrowotnej, a wreszcie Centrum Rehabilitacji im. prof. M. Weissa Stocer SP ZOZ. Legitymacja tych podmiotów do występowania w sprawie nigdy nie była kwestionowana przez organy, ani przez sądy administracyjne, zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 21 marca 2003 r. I SA 1405/01), jak też Wojewódzki Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 13 czerwca 2006 r. I SA/Wa 2319/05). Centrum Rehabilitacji im. prof. M. Weissa "Stocer" SP ZOZ zakończyło działalność medyczną z dniem 31 marca 2011 r., co spowodowało wykreślenie Centrum najpierw z rejestru wojewody, a następnie z Krajowego Rejestru Sądowego. Obecnie na terenie nieruchomości położonych w Konstancinie - Jeziornie przy ul. [...] to Mazowieckie Centrum Rehabilitacji Stocer Sp. z o.o., jako jednostka samorządowa, jest podmiotem leczniczym prowadzącym działalność leczniczą. Przedmiotowa nieruchomość użytkowana przez Szpital im. prof. M. Weissa jest niezbędna do prawidłowego wykonywania zadań własnych województwa, a tym samym do wykonywania zadań powołanego w tym celu Mazowieckiego Centrum Rehabilitacji Stocer Sp. z o.o., w ramach przejętej działalności medycznej po zlikwidowanym Centrum Rehabilitacji im. prof. M. Weissa "Stocer" SP ZOZ.

Skarżący kasacyjnie wskazał, że jest jednostką samorządu Województwa Mazowieckiego, przez którą samorząd realizuje zadania określone w art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie województwa (zadania o charakterze wojewódzkim w zakresie promocji i ochrony zdrowia). Mazowieckie Centrum Rehabilitacji Stocer Sp. z o.o. na terenie kompleksu nieruchomości położonych w Konstancinie - Jeziornie przy ul. [...] prowadzi Szpital im. prof. M. Weissa, nie ma tytułu rzeczowego do nieruchomości, niemniej korzysta z nieruchomości w oparciu o umowę użyczenia zawartą z Województwem Mazowieckim z dnia 30 marca 2012 r.

W skardze kasacyjnej podniesiono, że toczące się postępowanie wywiera bezpośredni wpływ na prawa Spółki, ponieważ od jego wyniku zależy dostęp nieruchomości do drogi publicznej. Przez nieruchomość, której zwrotu domagają się spadkobiercy dawnego właściciela, prowadzi główna droga dojazdowa, a zarazem przeciwpożarowa do Szpitala im. prof. M. Weissa, ponadto w budynkach znajduje się archiwum medyczne zlikwidowanego Centrum Rehabilitacji im. prof. M. Weissa "Stocer" SP ZOZ.

Autor skargi kasacyjnej podniósł, że obecna ocena Sądu o braku interesu prawnego Mazowieckiego Centrum Rehabilitacji "Stocer: Sp. z o.o. do wniesienia skargi jest rażąco krzywdząca dla Spółki, której interes prawny do występowania w sprawie został już pozytywnie oceniony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 grudnia 2013 r. I SA/Wa 1490/13, na mocy którego Sąd wstrzymał na wniosek Spółki wykonanie zaskarżonej decyzji.

Skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi błędne ustalenie stanu faktycznego, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2005 r. FSK 1379/2004, w którym stwierdzono, że "naruszenie prawa procesowego, do którego zalicza się art. 141 § 4 p.p.s.a. daje podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej, jedynie wówczas, gdy zostanie wykazane, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Podniósł, że twierdzenie Sądu o braku po stronie Spółki tytułu o charakterze obligacyjnym do nieruchomości, z którego Sąd wywiódł brak interesu prawnego do wniesienia skargi, wpłynęło na wynik postępowania.

Ponadto, zdaniem autora skargi kasacyjnej uznanie na obecnym etapie, że podmiot prowadzący na nieruchomości działalność leczniczą nie posiada interesu prawnego do występowania w sprawie stanowi naruszenie art. 153 ustawy p.p.s.a., ponieważ godzi w ocenę prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 marca 2003 r. I SA 1405/01, jak też przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 czerwca 2006 r. I SA/Wa 2319/05, którym uwzględniono skargę Centrum na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r.

W związku z tak postawionymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargę Spółki oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu.

Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 50 § 1 p.p.s.a., który to przepis stanowi, że "uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny". Legitymacja do wniesienia skargi do sądu administracyjnego została zatem powiązana w powołanym przepisie z posiadaniem interesu prawnego. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Jest to występowanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a sprawą, w której może nastąpić konkretyzacja uprawnień lub obowiązków. Interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, realny i oparty o przepis prawa powszechnie obowiązującego, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, a więc sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie zainteresowany, z uwagi na swą sytuację faktyczną, rozstrzygnięciem sprawy, lecz swojego zainteresowania sprawą nie może poprzeć przepisami prawa materialnego powszechnie obowiązującego. Jednostka ma zatem interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jej sytuacją prawną a przedmiotem postępowania istnieje – uzasadnione treścią normy prawa materialnego – realne i rzeczywiste powiązanie, czyniące ją zainteresowaną tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnioną do udziału w nim w charakterze strony.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielić należy ocenę Sądu pierwszej instancji wyrażoną w zaskarżonym wyroku, że skarżąca kasacyjnie wnosząc skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nie wykazała interesu prawnego w rozumieniu powyżej opisanym.

Podkreślenia wymaga, że Mazowieckie Centrum Rehabilitacji "Stocer" Sp. z o.o. w Konstancinie Jeziornie nie jest następcą prawnym Centrum Rehabilitacji im. prof. Mariana Weissa "Stocer" Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej z siedzibą w Konstancinie – Jeziornie. Uchwałą Sejmiku Województwa Mazowieckiego Nr 31/10 z dnia 22 marca 2010 r. zlikwidowano Centrum Rehabilitacji im. prof. M. Weissa "Stocer" SP ZOZ. Stosownie do § 3 tejże uchwały mienie Centrum pozostałe po zakończeniu likwidacji staje się własnością Województwa Mazowieckiego, zgodnie zaś z § 4 uchwały wszelkie zobowiązania i należności Centrum z dniem zakończenia likwidacji stają się zobowiązaniami i należnościami Województwa Mazowieckiego. Uchwałą Zarządu Województwa Mazowieckiego Nr 2545/107/11 z dnia 15 listopada 2011 r. ustalono termin zakończenia likwidacji Centrum Rehabilitacji im. prof. M. Weissa "Stocer" SP ZOZ na dzień 30 listopada 2011 r. (§ 1 uchwały). Zgodnie z § 2 ust. 1 powyższej uchwały zobowiązania i należności oraz mienie pozostałe po zakończeniu likwidacji jednostki z dniem 1 grudnia 2011 r. stają się zobowiązaniami i należnościami oraz mieniem Województwa Mazowieckiego.

Wprawdzie Mazowieckie Centrum Rehabilitacji "Stocer" Sp. z o.o. została utworzona przez ten sam organ założycielski – Województwo Mazowieckie, ale nie przejęła żadnych zobowiązań, ale też żadnych uprawnień likwidowanego Centrum. Jak wynika z przywołanych uchwał, wszelkie zobowiązania i mienie oraz należności Centrum Rehabilitacji im. prof. Mariana Weissa "Stocer" Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej z siedzibą w Konstancinie – Jeziornie przejęło Województwo Mazowieckie. Warto wobec tego zauważyć, że Województwo Mazowieckie również zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r. i skarga ta została uwzględniona.

Podkreślić też trzeba, że Mazowieckie Centrum Rehabilitacji "Stocer" Sp. z o.o. nie legitymuje się żadnym tytułem prawnym do nieruchomości objętej wywłaszczeniem, z którym można byłoby wiązać przymiot strony w niniejszej sprawie. Spółka korzysta wprawdzie z nieruchomości na podstawie umowy użyczenia zawartej z Województwem Mazowieckim, ale z taką umową nie wiążą się żadne prawa rzeczowe i nie może ona stanowić w sprawie źródła interesu prawnego. Takiego interesu prawnego nie można również wywodzić, jak czyni to skarżący kasacyjnie, z kontynuowania na nieruchomości w Konstancinie-Jeziornie, w skład której wchodzi nieruchomość objęta postępowaniem wywłaszczeniowym, działalności medycznej, wcześniej prowadzonej przez Centrum Rehabilitacji im. prof. Mariana Weissa "Stocer" Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej. Nie oznacza to również, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, że Mazowieckie Centrum Rehabilitacji "Stocer" Sp. z o.o. jest następcą prawnym zlikwidowanego Centrum.

Podzielić zatem należy ocenę Sądu pierwszej instancji, że Mazowieckie Centrum Rehabilitacji "Stocer" Sp. z o.o. nie wykazało swego interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r., zarzut naruszenia art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc niezasadny.

Nie sposób również zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 153 ustawy, poprzez wydanie wyroku godzącego w ocenę prawną wyrażoną we wcześniejszych wyrokach sądów administracyjnych. Wyrokiem sygn. I SA 1405/01 z dnia 21 marca 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi A. F. uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2001 r., wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] października 1956 r. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2006 r. I SA/Wa 2319/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił zaś skargę Specjalistycznego Centrum Rehabilitacji i Leczenia Schorzeń Narządu Ruchu im. prof. M. Weissa - Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej wniesioną na decyzję Ministra Infrastruktury z [...] października 2005 r., wydaną w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] października 1956 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. Podkreślić trzeba, że w żadnym z tych wyroków nie dokonywano oceny interesu prawnego Mazowieckiego Centrum Rehabilitacji "Stocer" Sp. z o.o., nie można zatem mówić o wydaniu zaskarżonego wyroku wbrew ocenie prawnej wyrażonej w przywołanych orzeczeniach.

Błędny jest też wyrażony w skardze kasacyjnej pogląd, że interes prawny Mazowieckiego Centrum Rehabilitacji "Stocer" Sp. z o.o. do występowania w sprawie został już pozytywnie oceniony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 grudnia 2013 r. I SA/Wa 1490/13, na mocy którego Sąd wstrzymał na wniosek Spółki wykonanie zaskarżonej decyzji. Sąd na etapie rozpoznawania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie bada ani trafności zarzutów zgłoszonych w skardze odnośnie niezgodności zaskarżonego aktu z prawem, ani też interesu prawnego podmiotu wnoszącego skargę, a jedynie dokonuje oceny wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należy stwierdzić, że podniesienie zarzutu opartego na tym przepisie wymaga od wnoszącego skargę kasacyjną wskazania, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera jednego z koniecznych elementów, o których mowa w tym przepisie (zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, a jeśli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazań co do dalszego postępowania), czy też, że nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Innymi słowy, chcąc skutecznie podnieść zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wnoszący skargę powinien był to wykazać, tego zaś w rozpoznawanej skardze kasacyjnej zabrakło. Zarzut ten nie mógł zatem zostać uwzględniony.

Zarzuty postawione w rozpoznawanej skardze kasacyjnej okazały się zatem nietrafne, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.