Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 963/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 12, art. 35 par. 1 i  par. 3 art. 36 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149 par. 1, par. 1a i  par. 2, art. 154 par. 6
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA – Katarzyna Radom Sędzia WSA – Marta Semiczek po rozpoznaniu w Wydziale III w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi: I. K. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie: wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuszcza się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji; IV. oddala skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny i kwoty pieniężnej; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego I. K. kwotę 597,00 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. K. – obywatel Ukrainy (dalej: Strona, Skarżący) w dniu 8 sierpnia 2019 r. wniósł (za pośrednictwem organu) skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: organ, Wojewoda) w zakresie postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, wszczętego wnioskiem z dnia 31 stycznia 2018 r.

Przedmiotową skargę Skarżący wniósł za pośrednictwem ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika. Powołując się na przepisy art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: P.p.s.a.) w zw. z art. 114 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz.1650, dalej: ustawa o cudzoziemcach) Strona zarzuciła naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 12, art. 14, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1, art. 37 § 4, art. 61 § 4, art. 73, art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej: K.p.a.) przez: rażące przekroczenie terminów do załatwiania sprawy w postępowaniu, nieinformowanie ustanowionego w sprawie pełnomocnika o niezałatwieniu sprawy w terminie, przyczynach zwłoki, braku wskazania terminu jej załatwienia, braku wglądu w akta sprawy, brak pouczenia o możliwości wniesienia ponaglenia, nie informowanie o przekazaniu ponaglenia do organu II instancji i w konsekwencji naruszenie w postępowaniu zasad: informowania, czynnego udziału strony w postępowaniu, praworządności i pogłębiania zaufania do władzy publicznej. Skarżący powołując się na: art. 149 § 1 pkt 1, art. 149 § 1 pkt 3 w zw z art.. 149 § 1a, art. 149 § 2, art. 154 § 6 i § 7 P.p.s.a. wniósł o: zobowiązanie Wojewody Dolnośląskiego do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia organowi orzeczenia; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania oraz, że bezczynność i przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1.000 zł oraz przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 7 P.p.s.a. w kwocie 6.000 zł; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych; oraz rozpoznanie sprawy na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego opisał podejmowane od ponad 18 miesięcy czynności i brak aktywności organu. Wskazał na złożenie w dniu 31 stycznia 2018 r. wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z kompletem wymaganych dokumentów i wyczerpanie wymogów formalnych do wniesienia skargi – tj. ponaglenie złożone 26 czerwca 2019 r. Wyjaśnił, że pierwsze wezwanie organu do uzupełnienia braków (z 26.03.2019 r.) organ wystosował po 14 miesiącach od złożenia wniosku, zastrzegając możliwość kontaktowania się wyłącznie na wezwanie inspektora prowadzącego sprawę. Kolejne wezwanie (z 20.08.2019 r.) organ wystosował po ponad 17 miesiącach od złożenia wniosku, żądając dodatkowych dokumentów z uwagi na ich dezaktualizację. Skarżący wskazał na brak informacji o przesłaniu ponaglenia (z 26.06.2019 r.) do organu II instancji i niedotrzymaniu wskazanego przez organ terminu zakończenia sprawy, mimo przekroczenia maksymalnych terminów z art. 35 §3 K.p.a. Do dnia wniesienia skargi na bezczynność (8 sierpnia 2019 r.), mimo upływu ponad 18 miesięcy od złożenia wniosku - decyzja nie została wydana. Naruszono tym samym zasadę zaufania do organu – art. 8 K.p.a. oraz zasadę szybkości postępowania z art. 12 § 1 K.p.a.

Przesyłając (w dniu 16 września 2019 r.) do Sądu odpowiedź na skargę wraz z aktami sprawy – Wojewoda wniósł o jej oddalenie uzasadniając zwłokę w wydaniu rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Skarga na bezczynność organu okazała się uzasadniona, bowiem Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Strony, a bezczynność ta ma charakter rażący.

Na wstępie wskazać trzeba na art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niemniejszą sprawę w ww. trybie.

W sprawie nie jest sporne, że podstawę procesową działania organów administracji publicznej w zakresie rozpoznania wniosku strony na podstawie przepisów ustawy o cudzoziemcach regulują przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.).

Terminy załatwiania spraw zostały uregulowane w przepisie art. 35 ww. ustawy. Stosownie do § 1 ww. regulacji organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).

Jednocześnie dalsze zapisy ww. ustawy definiują pojęcie bezczynności, wskazując w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a, że jest to sytuacja, w której nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Reguły te są wzmacniane przez dalsze przepisy k.p.a., w szczególności art. 12 k.p.a., zgodnie, z którym organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz, że powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

Istotnych wskazówek w zakresie realizacji tych zasad i sytuacji kwalifikowanych jako naruszenie terminów załatwienia sprawy postrzeganych jako bezczynność dostarcza orzecznictwo sądów administracyjnych.

Otóż sądy administracyjne rozpoznają skargi na bezczynność organów administracji publicznej, gdy organ - w przewidzianym przepisami terminie - nie wyda któregokolwiek z wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. aktów administracyjnych. Jeżeli bowiem organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy z różnych względów nie wydaje rozstrzygnięcia w przewidzianym przepisami terminie, a zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas występuje bezczynność organu. Inaczej mówiąc, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 marca 2019 r., sygn. akt III SAB/Po 41/18, oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2936/16, wszystkie wyroki publikowane w centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA).

Celem skargi na bezczynność jest zatem doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na bezczynność bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17, CBOSA).

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i § 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Ustaleniem wzajemnych zależności między zasadą legalizmu a zasadą szybkości postępowania zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2016 r. (sygn. akt II GSK 916/15, publ. w CBOSA), który podkreślił, że zasady te nie pozostają ze sobą w kolizji i powinny być realizowane w równym stopniu. Zasada szybkości postępowania nie niweczy zasady legalizmu, której prawidłowa realizacja nie zwalnia z obowiązku prowadzenia postępowania w sposób sprawny, racjonalny i efektywny. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Powyższe znajduje potwierdzenie w powoływanym na wstępie art. 35 k.p.a.

Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotne są również dalsze zapisy k.p.a., tj. art. 36 stanowiący, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).

Przenosząc opisane uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba z całą stanowczością stwierdzić, że organ administracji publicznej pozostawał i pozostaje w tej sprawie bezczynny. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, wyjaśnienia Skarżącego opisane w skardze wskazują na to, że przez przeszło 22 miesiące tj. od 31 stycznia 2018 r. do dnia orzekania (18 grudnia 2019 r.) organ administracji nie wydał decyzji, choć był obligowany do rozpoznania wniosku strony. Zdaniem Sądu sprawa zainicjowana wnioskiem Skarżącego nie należy do spraw skomplikowanych wymagających szerokiego postępowania dowodowego, większość niezbędnych dla sprawy dokumentów dołączono do wniosku. Jedyne działania, które winien podjąć organ administracji publicznej, to zwrócenie się do stosownych służb z prośbą o informację w trybie art. 109 ustawy o cudzoziemcach, co uczynił dopiero po 14 miesiącach od złożenia wniosku i mimo uzyskania (4 kwietnia 2019 r.) pozytywnej opinii tych służb nadal nie wydał w sprawie rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym należy, że czynności te winny zostać wykonane niezwłocznie po wpłynięciu wniosku niezależnie od uzupełnienia innych wymogów formalnych ww. pisma. Nie ulega zatem wątpliwości, że termin na wydanie orzeczenia w tej sprawie nie powinien przekroczyć miesiąca, z uwzględnieniem art. 35 § 5 k.p.a.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie postępowanie do dnia wydania niniejszego orzeczenia, toczy się już przeszło 22 miesiące, bez wyraźniej przyczyny. Przy czym w jego toku organ administracji publicznej wykonał zaledwie trzy czynności zmierzające do rozpoznania wniosku Skarżącego, w tym pierwszą dopiero po 14 miesiącach od złożenia wniosku. Od wszczęcia postępowania wnioskiem z 31 stycznia 2018 r. organ nie podejmował żadnych czynności aż do wniesienia przez Stronę w dniu 22 marca 2019 r. żądania wydania zaświadczenia. Dopiero wówczas organ podjął pierwsze czynności – występując w dniu 26 marca 2019 r. do organów Policji, Delegatury ABW i Straży Granicznej o informację, czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terenie Polski nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. W tym samym czasie wezwał też Wnioskodawcę o przedłożenie umowy o pracę i umowę najmu mieszkania, zastrzegając jednocześnie, że Strona może się kontaktować z organem jedynie na wezwanie inspektora prowadzącego sprawę. Mimo niezwłocznego uzupełnienia żądanych dokumentów (18.04.2019 r.) organ ponownie wzywał Stronę 20 sierpnia 2019 r. o umowę o pracę i pismo Starosty o potrzebach kadrowych, bowiem złożone wcześniej przez Stronę dokumenty – z uwagi na zwłokę organu w załatwieniu sprawy – stały się nieaktualne.

W przekonaniu Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji nie informuje Strony o powodach niezałatwienia sprawy, pierwsze czynności podejmuje po ponad 14 miesiącach od złożenia wniosku i to na skutek ponaglenia Strony (żądanie wydania zaświadczenia złożone przez Stronę 22.03.2019 r.). Naganne jest również, że nie nadano biegu ponagleniu Strony z 26 czerwca 2019 r., które winno być niezwłocznie (w ciągu 7 dni) przekazane do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Z akt sprawy nie wynika, czy w ogóle zostało ono przesłane do organu odwoławczego. Takie działanie organu administracji publicznej sprzeciwia się w sposób rażący obowiązkowi wynikającemu z art. 36 K.p.a.

O bierności organu i braku koncentracji czynności podejmowanych w postępowaniu, świadczy wystąpienie do organów Policji, Straży Granicznej i ABW dopiero w dniu 26 marca 2019 r. Wystąpienie o taką informację po ponad 14 miesiącach od złożenia wniosku i w następstwie wniesionego przez Stronę (22.03.2019 r.) żądania wydania zaświadczenia, ma charakter czysto iluzoryczny i kompletnie nieskuteczny w przypadku rzeczywistego zagrożenia obronności czy bezpieczeństwu państwa. Nie sposób oprzeć się wrażeniu, że działania te mają charakter pozorowany, bowiem wystąpienie z takim opóźnieniem (ponad 1,5,roku) o tak istotne informacje nie spełnia celu jakiemu ma służyć.

Zatem nawet tak proste i oczywiste czynności jak zwrócenie się do odpowiednich służb o udzielenie informacji nie zostały wykonane niezwłocznie po wpłynięciu wniosku. Ponadto, pomimo otrzymania informacji od ww. służb (4.04.2019r.) i uzupełnienia dokumentów przez Stronę (w dniu 18.04.2019 r.), organ po raz kolejny, po kilku miesiącach bezczynności – pismem z 20.08.2019 r. wezwał Skarżącego do przedłożenia zaktualizowanych dokumentów, informując przy tym o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy na dzień 31 czerwca 2019 r. Podkreślić przy tym należy, że po pierwsze – czerwiec ma 30 a nie 31 dni a ponadto, mimo wyznaczenia tak odległego terminu przedłużenia postępowania – organ nie wskazał przyczyn zwłoki w załatwieniu sprawy ani nie dotrzymał wyznaczonego przez siebie terminu jej załatwienia, choć posiadał już wszystkie konieczne do tego dokumenty. Skutecznego załatwienia sprawy nie spowodowało też ani wniesienie do organu ponaglenia (26.06.2019 r.) ani skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (8.08.2019 r.). Mimo, że po wniesieniu ponaglenia organ zaktywizował swoje działania, to od złożenia przez Stronę wniosku o pobyt czasowy i pracę (31.01.2018r.), do dnia rozpoznania przez Sąd skargi na bezczynność (oraz przewlekłość postępowania) organu (18.12.2019 r.) minęło ponad 22 miesiące i według wiedzy Sądu – sprawa nadal nie została rozstrzygnięta. Zatem bez żadnych wątpliwości należy stwierdzić, że w spornej sprawie organ pozostawał i jest nadal rażąco bezczynny. Przy czym odnotowania wymaga, że sprawa z wniosku Strony nie należy do spraw szczególnie skomplikowanych i wymagających podjęcia szeregu czynności dowodowych. Ponadto, wszystkie niezbędne dokumenty Strona dołączyła do wniosku, lub na wezwanie organu uzupełniała niezwłocznie. Uwzględniając, że celem wystąpienia do organów Policji, ABW i Straży Granicznej jest ustalenie, czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium Polski nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, to wystąpienie o taką informację po ponad 14 miesiącach od złożenia wniosku o pobyt, nie świadczy o niezwłocznym działaniu organu, a w przypadku rzeczywistego zagrożenia obronności czy bezpieczeństwu państwa czyniłoby działania organu zupełnie nieskutecznymi. W tych okolicznościach - zasadne jest twierdzenie, że tak długa zwłoka w rozpoznaniu wniosku Strony nie ma żadnego uzasadnienia w okolicznościach sprawy.

Usprawiedliwieniem nierozpoznania wniosku Strony przez ponad 22 miesiące (liczone tylko do rozpoznania skargi przez Sąd) nie może być w żadnym przypadku sytuacja kadrowa w urzędzie. Tak istotnej bezczynności nie może również usprawiedliwiać napływ dużej ilości wniosków.

W przekonaniu Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji nie informuje Strony o powodach niezałatwienia sprawy a na skompletowanie dokumentów potrzebuje ponad półtora roku. Za rażąco naruszające wszelkie zasady postępowania administracyjnego i podstawowe prawa Strony w postępowaniu należy uznać nie tylko nie nadanie sprawie właściwego biegu, ale niedopuszczalne jest zastrzeżenie (w piśmie z 26 marca 2019 r.), że Strona może uzyskać informację o stanie sprawy jedynie po uprzednim wezwaniu ze strony inspektora prowadzącego postępowanie. Takie działanie organu administracji publicznej sprzeciwia się w sposób rażący obowiązkowi wynikającemu z art. 36 K.p.a. i zasadom postępowania, w szczególności zasadzie informowania i czynnego udziału strony w postępowaniu.

Przy czym, co w sprawie ma niezwykle istotne znaczenie, to brak koordynacji działań i wnikliwej oceny dokumentów już po ich wpływie. W sprawie Skarżący był wzywany do uzupełnienia dokumentów: po raz pierwszy po 14 miesiącach i kolejny raz po następnych 5 miesiącach, w sytuacji gdy przy wniosku dołączone zostały konieczne dokumenty, lecz na skutek przewlekłości postępowania utraciły one ważność, co było przyczyną wzywania Strony o ich uaktualnienie. Takie działania są niespójne, cechuje je brak koncentracji i naruszają wszelkie zasady procedowania: szybkości, ekonomiki i przede wszystkim zaufania. Niedbałość o te zasady dowodzi lekceważenia praw stron do wnikliwego i sprawnego rozpoznania ich spraw przez organ administracji publicznej wyłącznie do tego powołany. Usprawiedliwieniem nierozpoznania wniosku strony przez okres ponad 22 miesięcy nie może być w żadnym wypadku sytuacja kadrowa w urzędzie. Tak rażącej przewlekłości nie może usprawiedliwiać również napływ dużej ilości wniosków. Ponadto działanie organu administracji publicznej w tej sprawie sprzeciwia się obowiązkowi wynikającemu z art. 36 k.p.a., pomimo rażącego przekroczenia terminów, Skarżącego powiadomiono o planowanym terminie załatwienia sprawy dopiero w piśmie z 26 marca 2019 r. i terminu tego i tak nie dochowano.

Zatem, w okolicznościach sprawy - zwłoka w rozpoznaniu wniosku Strony nie ma jakiegokolwiek uzasadnienia. Wg wiedzy Sądu do dnia rozpoznania skargi Strony organ administracji publicznej nie wydał żadnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku, co potwierdza tylko zasadność skargi na bezczynność organu.

Opisane fakty dowodzą, że w rozpoznawanej sprawie organ administracji publicznej, naruszając zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. dopuścił się bezczynności, o której mowa w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi.

Jednocześnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. określa kompetencje Sądu w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność. Zgodnie z jego brzmieniem Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 (...):

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Dalsze przepisy stanowią, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Wskazany zapis zawiera nie uprawnienie ale obowiązek Sądu w zakresie oceny czy w sprawie bezczynność miała charakter kwalifikowany.

Wypełniając ten obowiązek Sąd stwierdza, że opisane fakty, mające odzwierciedlenie w aktach sprawy, nie pozostawiają wątpliwości, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13 i z 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15, wszystkie orzeczenia publ. w CBOSA).

W kontekście opisanych kryteriów nie może budzić wątpliwości, że działanie organu administracji publicznej w tej sprawie, a raczej jego bezczynność i przekroczenie wszelkich możliwych terminów załatwienia sprawy o nieskomplikowanym charakterze i to bez żadnej istotnej przyczyny winno być kwalifikowane jako rażąco naruszające prawo. Na ocenę tę niewątpliwie ma wpływ nieskomplikowany charakter sprawy, w istocie Strona przedstawiła przy wniosku wszystkie dokumenty umożliwiające procedowanie, co wymagało jedynie wystąpienia do właściwych instytucji, o których mowa w art. 109 ustawy o cudzoziemcach. Zaś uchybienia wniosku zostały przez Stronę uzupełnione w terminie. Niewątpliwie tak długie prowadzenie postępowania (ponad 22 miesiące) jest nieakceptowane z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawa, nosi przy tym znamiona oczywistości, które nie miało żadnego racjonalnego uzasadnienia mogącego usprawiedliwiać organ administracji publicznej.

Kierując się zatem przedstawionymi kryteriami stopnia bezczynności oraz z uwagi na fakt, że do dnia wydania przedmiotowego wyroku Sąd nie ma informacji czy organ administracji publicznej wydał w sprawie decyzję, należało uznać, że w rozpoznawanej sprawie, doszło do rażącej bezczynności organu administracji publicznej w przedmiocie postępowania objętego wnioskiem Strony.

Sąd dostrzega, że na sprawność działania organu administracji publicznej niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna sytuacja związana z ogromnym napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże sytuacja ta nie ulega żadnej poprawie, co powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa, gdy permanentnie dochodzi do rażącego naruszenia praw Strony do szybkiego załatwienia jej sprawy i jak choćby w niniejszej sprawie do procedowania wniosku przez ponad 1,5 roku. O ile niewątpliwie można zarzucić organowi administracji publicznej niezapewnienie właściwej organizacji pracy w reakcji na zwiększoną ilość wniosków, to zebrany w sprawie materiał daje również wystarczające podstawy do postawienia zarzutów oczywistego lekceważenia wniosków i praw procesowych Strony. Dostrzec bowiem trzeba, że organ administracji publicznej podejmuje nieskoordynowane działania dopiero po monitach Strony, nie informuje jej o przekroczeniu terminu i przyczynach niezałatwienia sprawy ani o nowym terminie jej rozpoznania. Niezależnie od tego słusznie podnosi Skarżący, że ograniczone są także jej uprawnienia i dostęp do akt sprawy i możliwość uzyskania informacji o sprawie. Wynika to niewątpliwe z niewłaściwej organizacji pracy w instytucji ustanowionej celem rozpoznawania spraw obywateli i dla nich. Narusza to zasadę pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.), zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.) oraz czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. W tym względzie należy nadmienić, iż dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić Stronie wadliwe działanie tegoż organu. Uwzględnić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej ma negatywny wpływ na funkcjonowanie Strony w życiu prywatnym i zawodowym.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności mającej charakter rażącego naruszenia prawa (o czym orzekł w pkt I i II sentencji wyroku). W pkt. III wyroku – Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji, bowiem w tym zakresie Sąd zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia rozpoznając skargę Skarżącego w przedmiocie przewlekłości tego postępowania (vide: wyrok z 18.12.2019 r. sygn. akt III SAB/Wr 962/19). Z tych samych względów Sąd oddalił skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny i kwoty pieniężnej (pkt IV wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).