Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 798/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 83a ust. 2
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 23 września 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Pawła Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt III SA/Gd 28/05 o odrzuceniu skargi Pawła Ś. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2001 r., (...) w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rentowych postanawia oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 10 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę Pawła Ś. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2001 r., (...) w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rentowych.

Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu orzeczenia, zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie należy do katalogu spraw wymienionych w art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Żaden przepis szczególny /art. 3 par. 3 ww. ustawy/ nie przewiduje kontroli sądu administracyjnego tego rodzaju decyzji.

Zgodnie z art. 83 ust. 2 z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. nr 137 poz. 887 ze zm./ od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu Postępowania Cywilnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi skarżącego. Dlatego też stosownie do art. 58 par. 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił skargę.

Pismem z dnia 17 czerwca 2005 r. Paweł Ś. złożył na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę kasacyjną, w której wniósł o jego uchylenie w całości ewentualnie o uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Pełnomocnik skarżącego zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu:

- naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w szczególności art. 3 par. 1 w zw. z par. 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez przyjęcie, iż decyzja ZUS Oddział w G. z dnia 23 stycznia 2001 r. nie należy do katalogu spraw podlegających kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny:

- naruszenie prawa materialnego przez uznanie, iż na mocy art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych od zaskarżonej decyzji ZUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kpc, nie uwzględniając faktu, iż przepis ten ma zastosowanie do decyzji nieprawomocnych

- naruszenie prawa materialnego przez przyjęcia, iż zaskarżona decyzja ZUS nie należy do właściwości sądu administracyjnego i na mocy art. 58 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega odrzuceniu

- naruszenie art. 58 par. 4 ww. ustawy poprzez odrzucenie skargi z powodu uznania się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku niewłaściwym do jej rozpoznania, mimo że już wcześniej w tej samej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż wobec tego, że decyzja z dnia 23 stycznia 2001 r. stała się prawomocna, skarżący w dniu 11 lutego 2004 r. skierował do Sądu Okręgowego w G. Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w G. wniosek o stwierdzenie jej nieważności, z uwagi na dotknięcie jej jedną z wad wymienionych w art. 156 par. 1 Kpa. W dniu 17 maja Sąd Okręgowy w G. postanowił akta sprawy zwrócić do ZUS Oddział w G. w celu potraktowania pisma z dnia 11 lutego 2004 r. i nadania mu biegu jako wnioskowi o stwierdzenie nieważności decyzji, a nie jako odwołania od decyzji. Sąd Okręgowy tym samym uznał, że nie jest właściwy do rozpoznania sprawy i ustnie poinformował skarżącego, iż sprawa należy do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego. Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. uznał, że tego typu decyzja nie podlega rozpatrzeniu pod względem stwierdzenia jej nieważności.

Podniesiono także, iż decyzja (...) z dnia 23 stycznia 2001 r. o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń została wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, będący państwową jednostką posiadającą osobowość prawną. Wobec tego w zakresie prowadzonej działalności Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej. Decyzja wydawane przez ZUS muszą spełniać wymogi przewidziane przez Kodeks Postępowania Administracyjnego, a tym samym mają one charakter decyzji administracyjnych. Skoro tak, to nie można uznawać ich za jakieś decyzje szczególnego rodzaju, tym bardziej, że żaden przepis prawa nie dzieli decyzji na:

- decyzje o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, które nie są decyzjami administracyjnymi

- oraz na inne decyzji będąca decyzjami administracyjnymi

Tym samym, zdaniem strony skarżącej, został naruszony przez WSA w Gdańsku art. 3 par. 1 w związku z par. 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także art. 13 par. 2 tej ustawy, który wyraźnie stanowi, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., który wniósł o jej oddalenie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W sprawie niniejszej zasadnicze znaczenie ma regulacja art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. nr 137 poz. 887 ze zm./ zgodnie z którym od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu Postępowania Cywilnego. Stosownie natomiast do art. 83a ust. 2 decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu Postępowania Administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze należy podzielić pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, iż sprawa z wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji ZUS nie podlega kognicji sądu administracyjnego, dlatego też skarga Pawła Ś. podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Skarżący błędnie przy tym interpretuje fakt zwrotu akt sprawy przez Sąd Okręgowy w G. do ZUS Oddział w G. Jak wynika z załączonego protokołu z dnia 17 maja 2004 r. (...) Sąd Okręgowy w sprawie niniejszej nie uznał się wcale za niewłaściwy w sprawach odwołań od decyzji ZUS, uznał jedynie, iż zgodnie z art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ZUS, gdyż właściwym do rozpoznania takiego wniosku jest ZUS. Z protokołu wynika także, iż to sam skarżący wyjaśnił przez Sądem, że nie odwołuje się od decyzji ale wnosi o stwierdzenie jej nieważności. W protokole nie ma natomiast informacji jakoby Sąd pouczył skarżącego o możliwości złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji do sądu administracyjnego.

Z tego względu na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 par. 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ skargę kasacyjną Pawła Ś. należało oddalić.