Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 771/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 - 3b
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7 i art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 133
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba (spr.) Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek WSA Michał Niedźwiedź Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. skargę oddala.


UZASADNIENIE

K.S. (dalej "skarżący", "wnioskodawca", "zobowiązany") zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek powołując się na swoją trudną sytuację życiową i w konsekwencji materialną.

ZUS decyzją z dnia 2 marca 2021 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek.

Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem art. 32 Konstytucji RP, gdyż nie jest w tej sprawie równo traktowany w stosunku do innych podmiotów i czuje się dyskryminowany.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS decyzją z dnia 27 kwietnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 2 marca 2021 r. wskazując, że swoje rozstrzygnięcie oparł na wnikliwej analizie wszystkich zebranych w trakcie prowadzonego postępowania dokumentów.

W uzasadnieniu organ wskazał, że ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia z 25 stycznia 2021 r. o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej wynika, że skarżący: jest kawalerem; nie pracuje zarobkowo; nie pobiera renty czy emerytury, nie uzyskuje dochodów z innych źródeł; nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, ani z Urzędu Pracy; korzysta z pomocy partnerki; nie posiada zobowiązań finansowych; nie posiada nieruchomości; posiada inne składniki mienia ruchomego w postaci 6-letniego laptopa o wartości 400-500 zł; nie posiada innych praw majątkowych oraz wierzytelności. Skarżący podał, że ponosi wydatki z tytułu miesięcznych opłat w wysokości 1300 zł, opłat eksploatacyjnych w wysokości 500 zł oraz koszty związane z leczeniem w wysokości 60 zł. Prowadzi gospodarstwo domowe z partnerką, która nie otrzymuje żadnego dochodu. Jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, poszukuje pracy. Przedstawiając swoją sytuację zdrowotną podał, że uległ poważnemu wypadkowi, który zakończył się operacją prawej ręki; w związku z pogarszającym się stanem ręki ma skierowanie od lekarza ortopedy na rehabilitację; w 2016 r. przebył zawał serca, w związku z czym wymagał koronografii. [...]. ZUS podał, że przedstawione przez stronę wyjaśnienia oraz przedłożone dokumenty nie budzą wątpliwości organu i zostały uznane za wiarygodne.

Organ podał, że do rozpoznania sprawy skorzystano z danych wygenerowanych z systemu informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Organ wskazał ustalone na ich podstawie okoliczności: do 2 stycznia 2018 r. skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą K.; obecnie jest zgłoszony w UP w N. do ubezpieczenia zdrowotnego, bez prawa do zasiłku; nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego. Skarżący jest: Prezesem Zarządu w F. Sp. z o.o. z siedzibą w K., w której posiada 60 udziałów o łącznej wartości [...] tys. zł; wspólnikiem w A. Sp. z o.o. w N.

Organ przedstawił następnie zawartą w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423 zm.), dalej "u.s.u.s.", regulację dotyczącą umarzania należności z tytułu składek i wyjaśnił dlaczego w przypadku skarżącego nie zachodzi żadna z przesłanek umożliwiających umorzenie należności składkowych. Wskazał, że jeśli chodzi o przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. to nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym. ZUS podał, że nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., gdyż skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednak nie można uznać, że nie posiada żadnego majątku, z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne, ponieważ jest Prezesem Zarządu w F. Sp. z o.o. oraz wspólnikiem w A. Sp. z o.o., których prowadzenie jest z pewnością nastawione na generowanie zysku. W sprawie nie zachodzi także przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie skarżący wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż Naczelnik US lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż zaległości widniejące na koncie skarżącego zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora Oddziału ZUS w N. Podkreślono, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych, organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Umorzenie składek w takiej sytuacji byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Ponieważ wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Następnie ZUS zwrócił uwagę, że wobec braku całkowitej nieściągalności może umorzyć należności jeśli stwierdzi, że z powodu sytuacji rodzinnej i stanu majątkowego dłużnik nie może opłacić należności ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Umorzeniem z tego powodu można objąć należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Możliwość ta wynika z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365), dalej "rozporządzenie". Organ przedstawił te szczególne przypadki umorzenia określone w §3 ust. 1 ww. rozporządzenia. Podał, że w stosunku do skarżącego nie ma zastosowania przesłanka wskazana w §3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, gdyż powstanie zadłużenia nie było wynikiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacenia w ustawowym terminie składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. ZUS stwierdził następnie, że wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia określonej w §3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Organ przedstawił sytuację zdrowotną skarżącego i wskazał, że nie neguje, że jest ona trudna. Uznał jednak, że skarżący nie udowodnił, by powołane problemy zdrowotne spowodowały trwały uszczerbek na jego zdrowiu w stopniu uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia. Skarżący nie legitymuje się orzeczoną niezdolnością do pracy ani orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że sytuacja zdrowotna uniemożliwia podjęcie zatrudnienia i pozyskanie dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia.

Odnosząc się do przesłanki uregulowanej w §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ZUS podał, że ograniczone możliwości płatnicze skarżącego nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka ta nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc do kłopotów finansowych. ZUS ponownie wskazał, że skarżący jest zgłoszony w Urzędzie Pracy do ubezpieczenia zdrowotnego, bez prawa do zasiłku. W takiej samej sytuacji jest partnerka skarżącego, która ponadto w KRS figuruje jako Prezes Zarządu w A. Sp. z o.o., w której zobowiązany jest wspólnikiem. Organ stwierdził, że z uwagi na brak informacji dotyczących obecnie otrzymywanego dochodu w gospodarstwie skarżącego, ZUS nie ma możliwości przeprowadzenia rzetelnej analizy sytuacji finansowej. W ocenie organu przedstawiona przez skarżącego jego sytuacja finansowa jest niejasna i niedokładna. Skarżący nie osiąga żadnego dochodu, nie korzysta też ze wsparcia finansowego w formie zasiłków stałych, okresowych czy celowych dedykowanych osobom znajdującym się w trudnej sytuacji bytowej. Skarżący nie wyjawił z czego tak naprawdę utrzymuje się wraz z partnerką. Pomimo wezwania nie przedłożył dokumentów przedstawiających sytuację finansową, jak np. rozliczenie PIT, z którego wynikałoby w jakiej wysokości uzyskuje dochody jako Prezes Zarządu w F. Sp. z o.o. oraz wspólnik w A. ZUS podał, że skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podał, że nie pobierał i nie pobiera żadnego wynagrodzenia z uczestnictwa w zarządzie powołanych spółek. Organ uznał, że informacje te budzą wątpliwości organu w kontekście braku uzyskiwania jakiegokolwiek dochodu w stosunku do ponoszonych wydatków (oszacowanych na kwotę 1860 zł) oraz niekorzystania z innych form pomocy. ZUS stwierdził, że nie wystarczy, że zobowiązany wskaże na trudności w zapłacie narosłych należności. W takich bowiem przypadkach istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Organ uznał także, że obecna sytuacja materialno-bytowa skarżącego choć trudna, nie uzasadnia stwierdzenia, że jest stanem stałym. Spowodowana jest ona aktualnym brakiem zatrudnienia, która to okoliczność w każdej chwili może ulec zmianie przy odpowiednim zaangażowaniu skarżącego. ZUS zaznaczył, że zobowiązany nie przedstawił żadnego dowodu na trwałą niezdolność do pracy. Ewentualnej niezdolności do pracy przeczy zresztą postawa skarżącego, wobec oświadczenia, że podjęta działalność gospodarcza była "wymuszonym samozatrudnieniem" w celu posiadania pracy. Dyskwalifikuje ona wprost wniosek skarżącego w świetle kategorii "ważnego interesu" strony, stanowiącego podstawowy wymóg zastosowania art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Dodatkowo, w ocenie organu, za odmową umorzenia przemawia także fakt, że zaległości dotyczą okresu 2017-2018 - od tego czasu skarżący nie podjął żadnych czynności zmierzających do dobrowolnego uregulowania należności. Złożony w grudniu 2019 r. wniosek o rozłożenie na raty zaległości z tytułu składek, z uwagi na niedostarczenie przez skarżącego niezbędnych dokumentów, został pozostawiony bez rozpoznania. ZUS uznał w związku z tym, że podjęcie decyzji o umorzeniu należności na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. Organ odniósł się także do zarzutu o dyskryminacji i nierównym traktowaniu wyjaśniając, że działa tylko i wyłącznie w granicach prawa.

W skierowanej do WSA w Krakowie skardze na decyzję z dnia 27 kwietnia 2021 r. skarżący podał w szczególności, że uzasadnienie decyzji jest tak skonstruowane, aby zdyskredytować i pomniejszyć przedstawione przez niego argumenty przemawiające za umorzeniem składek ze względu na bardzo trudną, zagrażającą egzystencji, sytuację materialną. W ocenie skarżącego, największym kłamstwem i manipulacją jest próba przedstawienia go jako osoby "roszczeniowej". Podał także, że jego partnerka (jako najemca mieszkania) dopiero w marcu 2021 r. mogła wystąpić o przyznanie zasiłku z opieki społecznej. Została także przyznana pomoc żywnościowa, ale do odbioru dopiero w maju 2021 r., a więc w momencie pisania skargi tej pomocy jeszcze nie ma. Skarżący podtrzymał zarzut naruszenia przez ZUS art. 32 Konstytucji RP i podał, że wyraźnie odczuwa to nierówne traktowanie w stosunku do innych podmiotów.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie z dnia 3 sierpnia 2021 r. skarżący przedstawił szereg okoliczności dotyczących jego trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej.

W piśmie z dnia 2 czerwca 2022 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego, wniósł o uchylenie decyzji z dnia 27 kwietnia 2021 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 2 marca 2021 r., jak również zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one pokryte w całości ani w części.

W uzasadnieniu pisma pełnomocnik wskazał w szczególności, że dokonana przez ZUS ocena sprawy jest lakoniczna, nie została też uzasadniona w odpowiedni sposób. Twierdzenia organu w zakresie sytuacji majątkowej, finansowej oraz rodzinnej zobowiązanego są zbyt arbitralne. Organ nie ustosunkował się do twierdzeń strony podnoszonych w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jak też nie dokonał ich merytorycznej oceny. Pełnomocnik podał, że skarżący udowodnił, że ma problemy z pozyskiwaniem dochodów ze względu na własny stan zdrowia. W kontekście powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja zdrowotna umożliwia pozyskiwanie dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia względem ZUS. Organ nie uzasadnił także wystarczająco, z czego wywodzi okoliczność, że zobowiązany w przyszłości może spłacić zadłużenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa procesowego, ani też materialnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm.) należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 u.s.u.s.). Stosownie do art. 32 u.s.u.s., do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne, m.in. w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zachodzi wówczas, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.).

Jednak w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365, zwanym dalej: rozporządzeniem).

Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przywołane przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. zarówno przepis ust. 2 jak i ust. 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, że regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje zatem organowi. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania wskazanej ulgi. Podkreślić jednak należy, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Rozstrzygnięcie organu musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Dopiero tak przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym, której uzasadnienie powinno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Tym samym, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy składki (odsetki) powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który, jak zaznaczono powyżej, może je umorzyć ale nie musi. Tak więc kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Innymi słowy ocenie Sądu podlega to czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi – w postaci umorzenia należności. W wyroku z 16 listopada 1999 r., sygn. akt III SA 7900/98, LEX nr 47243, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Podkreślono bowiem, że obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd podkreśla, że negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję, stwierdzić należy, że ZUS prawidłowo zastosował ww. zasady postępowania. Wydanie decyzji w sprawie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego. ZUS dokonał ustaleń dotyczących sytuacji materialnej skarżącego, wziął pod uwagę: wszystkie uzyskane i przedłożone do sprawy dokumenty; oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Ponadto w celu kompleksowego rozpatrzenia sprawy, skorzystano również z danych wygenerowanych z rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów, Baz Danych Ksiąg Wieczystych. Na tej podstawie organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie oceny sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego, uznając, że umorzenie należności w badanej sprawie nie jest możliwe z uwagi na brak spełnienia ustawowych przesłanek. Zakład w toku postępowania wzywał też skarżącego do przedłożenia dokumentów świadczących o okolicznościach podnoszonych przez niego we wniosku (k. 14-15 akt administracyjnych). Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organu, iż w przypadku skarżącego nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ZUS poddał ocenie wszystkie okoliczności odnoszące się do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego i dokonał ich merytorycznej oceny. Sąd podziela stanowisko organu, że dopóki jest w toku postepowanie egzekucyjne, wyklucza to zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, gdyż nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji. W sprawie z ustaleń organu wynika natomiast, że należności z tytułu zaległych składek za okres 12/2007-01/2018 są dochodzone w trybie przymusowym przez Dyrektora Oddziału ZUS w N. poprzez zajecie rachunku bankowego. W sprawie ponadto niekwestionowane jest, że skarżący jest wspólnikiem A. Sp. z o.o. i posiada 60 udziałów o łącznej wartości [...] tys. zł, pełni także funkcję Prezesa Zarządu w F. Sp. z o.o. Skarżący nie wykazał także, że w sprawie zachodzą nadzwyczajne okoliczności z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia. Sąd podkreśla, że skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających, że nie może wykonywać pracy zarobkowej z uwagi na własny stan zdrowia – do akt nie przedłożono dokumentów, z których wynikałoby, że został on uznany za osobę całkowicie i trwale niezdolną do pracy lub że stwierdzono przeciwskazania do wykonywania pracy zarobkowej. Również nie może być uznane za dowolne stanowisko organu, że fakt zarejestrowania się jako osoba bezrobotna wskazuje, że skarżący jest gotowy do podjęcia zatrudnienia, jak również skorzystania z pomocy świadczonej przez urząd pracy. Sąd stwierdza, że oceniając możliwości finansowe skarżącego wzięto pod uwagę wszelkie dostępne na ten temat dane, organ odniósł się do ponoszonych miesięcznie wydatków, których zresztą skarżący nie udokumentował i miał pełne podstawy do stwierdzenia, że nie miał możliwości przeprowadzenia rzetelnej analizy obecnej sytuacji finansowej zobowiązanego, który nie wyjawił z czego utrzymuje się wraz ze swoją partnerką. Organ miał także na uwadze, że skarżący nie korzysta z pomocy opieki społecznej, co wskazuje, że jest on w stanie zaspokajać swoje potrzeby materialne bez konieczności sięgania po pomoc ze strony państwa. ZUS odniósł się także do sytuacji materialnej partnerki skarżącego, podając, że jest ona - tak jak skarżący - wspólnikiem spółki A. (posiada 340 udziałów o łącznej wartości [...] tys. zł) oraz pełni funkcję Prezesa Zarządu. Do wszystkich tych okoliczności i dowodów organ odniósł się w zaskarżonej decyzji, uzasadniając przy tym swoje stanowisko w sprawie w świetle przesłanek warunkujących umorzenie należności.

Z wymienionych powodów Sąd nie stwierdził naruszenia przez ZUS zasad postępowania dowodowego, które - zdaniem Sądu - zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Podkreślić także należy, że organ zacytował i szczegółowo omówił przepisy dotyczące umarzania należności z tytułu składek, na podstawie których wydał zaskarżoną decyzję.

Zwrócić należy także uwagę na fakt, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi natomiast wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia omawianych należności. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległości, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Sąd zwraca także uwagę - w związku z przedłożeniem przez skarżącego szeregu dokumentów dopiero na etapie postępowania sądowego - że z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wynika, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że podstawą orzekania przez ten sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami. Przedłożone przez skarżącego dokumenty siłą rzeczy nie mogły zostać ocenione przez organ. Sąd wskazuje, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów, dokumentujących nową, odmienną sytuację finansową i osobistą, skarżący może powtórnie wystąpić do organu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ.

Na zakończenie Sąd zaznacza, że nie zasługuje na uwzględnienie także podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady równości wszystkich obywateli wobec prawa. To właśnie ze względu na zasadę równości z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP konieczne jest równe traktowanie płatników składek na ubezpieczenie społeczne. Niedopuszczalne jest przenoszenie na resztę społeczeństwa obowiązków niektórych płatników składek, u których powstała zaległość, chyba że za ich umorzeniem przemawiają szczególne względy, opisane w ustawie i rozporządzeniu.

Mając na uwadze ww. okoliczności, Sąd orzekł o oddaleniu skargi, działając na zasadzie art. 151 p.p.s.a.