Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 182/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art 2 ust 1, art. 3 ust 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i art. 6 ust 1 pkt 3 lit. e i f
journal: Dz.U. 2015 poz 2058
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity
article: art. 188, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia NSA Irena Kamińska sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 października 2014 r. sygn. akt II SAB/Łd 110/14 w sprawie ze skargi R. Z. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 października 2014 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SAB/Łd 110/14 ze skargi R. Z. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 16 czerwca 2014 r. w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku a także stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że R. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. w sprawie udostępnienia informacji publicznej.

W motywach skargi podniesiono, iż pismem z dnia 16 czerwca 2014 r. R. Z. zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. o udostępnienie informacji publicznej, poprzez przesłanie jej w postaci plików komputerowych pocztą elektroniczną na wskazany adres mailowy. W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia 24 czerwca 2014 r. organ odmówił udostępnienia informacji publicznej podnosząc, iż w sprawie nie ma zastosowania ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 782 ze zm., dalej jako "u.d.i.p.").

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, wyjaśniając, iż skarżący we wniosku z dnia 16 czerwca 2014 r. wniósł o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:

1. wykazu spraw cywilnych wniesionych do Sądu Okręgowego w Ł. w okresie od dnia 1 stycznia 2010 r. do chwili obecnej, w których pozwanym (lub współpozwanym) jest "B." Sp. z o.o., z podaniem dat wniesienia pozwu oraz sygnatury sprawy;

2. odpisów zanonimizowanych orzeczeń wraz z uzasadnieniami, wydanych w ww. sprawach wraz z informacją czy dane orzeczenie jest prawomocne, a także, czy zostało zaskarżone i z jakim skutkiem oraz

3. wykazu spraw cywilnych wniesionych do Sądu Okręgowego w Ł., w których pozwana jest ww. Spółka, a które są obecnie w toku.

Organ wskazał nadto, iż pismem z dnia 24 czerwca 2014 r. poinformował wnioskodawcę, że jego wniosek pozostaje poza zakresem u.d.i.p., gdyż oczekiwane informacje dotyczą spraw sądowych konkretnego podmiotu prywatnego.

Zdaniem organu skarga jest bezzasadna, gdyż wnioskodawca otrzymał odpowiedź o sposobie załatwienia jego wniosku. W sprawie nie ma podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej. Organ dalej wskazał, iż nie ma wątpliwości, że orzeczenia wraz z uzasadnieniami stanowią informację publiczną, ale jako dokumenty wytworzone w ramach kompetencji władzy publicznej, nie zaś w charakterze nośników wiedzy o sprawach określonych podmiotów prywatnych. Organ podkreślił, iż ustawa służy zapewnieniu rzeczywistej transparentności działania podmiotów publicznych i gospodarowania majątkiem publicznym, a także zapewnieniu równości obywateli w dostępie do szeroko rozumianych dóbr tworzonych za publiczne środki. Z tego powodu dokumenty wytworzone przez władzę publiczną, takie jak orzeczenia i ich uzasadnienia, podlegają udostępnieniu tylko w zakresie publicznym, a więc po odjęciu elementów indywidualnych. Dokumenty takie podlegają więc anonimizacji, co nie oznacza częściowego ograniczenia dostępu do informacji publicznej w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p., ale zmierza do usunięcia elementów dotykających sfery prywatności podmiotów niepublicznych, które informacją publiczną w ogóle nie są. Tymczasem wnioskodawca zmierzał do ustalenia wykazu spraw sądowych określonego podmiotu (a tym samym ewentualna anonimizacja nie odniosłaby zamierzonego celu) i uzyskania odpisów orzeczeń z uzasadnieniami w tych konkretnych sprawach. Skarżący nie wnioskował więc o informację o sprawach publicznych, ale zmierzał do uzyskania wiedzy o sprawach sądowych określonego podmiotu prywatnego. Taki dostęp do informacji zawartych w aktach sprawy regulowany jest przepisami procedury sądowej (w tym przypadku art. 9 Kodeksu postępowania cywilnego) i normami regulującymi prawo wglądu do akt spraw sądowych.

Wobec tego, zdaniem Prezesa Sądu Okręgowego w Ł., w sprawie zaistniały podstawy do udzielenia skarżącemu pisemnej odpowiedzi, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa, gdyż nie dotyczy udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., zatem nie ma zastosowania tryb z art. 16 u.d.i.p..

Rozpoznając skargę, Sąd Wojewódzki w pierwszej kolejności wskazał, iż stosownie do art. 21 u.d.i.p., do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z kolei w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Nie można zatem mieć wątpliwości co do kognicji sądu administracyjnego w niniejszej sprawie.

WSA w Ł. wyjaśnił, iż z bezczynnością będziemy mieli do czynienia wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub też z dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. W przypadku wniesienia skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem, że występują negatywne przesłanki do załatwienia sprawy poprzez wydanie określonego aktu lub podjęcie czynności.

Sąd I instancji wskazał, iż przyjmuje się, że rolą sądu administracyjnego przy rozpoznawaniu skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy objęta wnioskiem informacja stanowi informację publiczną, a następnie czy podmiot zobowiązany do jej udostępnienia rzeczywiście nie podjął działań nakazanych mu przez prawo. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się bowiem pogląd, że skargę na bezczynność w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej można złożyć nie tylko wobec "milczenia" podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, ale również w sytuacji, w której powstał spór między wnioskodawcą a adresatem wniosku co do charakteru żądanej informacji. Tym samym sąd administracyjny, do którego trafiła skarga na bezczynność, pełni rolę arbitra, który ma przede wszystkim przesądzić czy wnioskodawca żąda informacji, o której mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i tym samym, czy ustawa ta znajduje zastosowanie. Skarga na bezczynność w tego rodzaju sprawach chroni wnioskodawcę przed arbitralnym stanowiskiem podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, które uniemożliwia uzyskanie żądanej informacji (vide: wyroki NSA: z dnia 7 lipca 2010 r., w sprawie sygn. akt I OSK 592/10; z dnia 6 października 2011 r., w sprawie sygn. akt I OSK 1510/11; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Omawiana ustawa stanowi w art. 1 ust. 1, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". Doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę ustawy, a także regulacje art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji R.P., przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". Za taką uznaje się wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym (komunalnym bądź Skarbu Państwa), jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone (vide: wyroki NSA: z dnia 30 października 2002 r., w sprawie sygn. akt II SA 181/02; dnia 20 października 2002 r., w sprawie sygn. akt II SA 1956/02 oraz z dnia 30 października 2002 r., w sprawie sygn. akt II SA 2036-2037/02, za: M. Jaśkowska, "Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego", Toruń 2002 r., s. 28).

Z powyższego wynika, zdaniem Sądu I instancji, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne lub gospodarujących mieniem publicznym. Niewątpliwie jest to definicja szeroka i mieści się w niej treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organów władzy publicznej, związanych z tymi organami, bądź w jakikolwiek sposób dotyczących tych organów. Jest to zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organy i podmioty wytworzonych, jak i tych, których używa się przy realizacji powierzonych prawem zadań, nawet jeśli dokumenty te nie pochodzą od organów władzy publicznej (vide: wyrok NSA z dnia 21 lipca 2011 r., w sprawie sygn. akt I OSK 678/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2012 r., w sprawie sygn. akt II SAB/Wa 22/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

WSA w Łodzi wyjaśnił, iż nie ulega wątpliwości, że po pierwsze: sądy stanowią władzę publiczną, niezależną od innych władz (art. 173 Konstytucji RP). Wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe (art. 175 Konstytucji RP). Sądami powszechnymi są sądy rejonowe, sądy okręgowe oraz sądy apelacyjne (art. 1 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz. U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.). W tej sytuacji jest oczywiste, iż Prezes Sądu Okręgowego w Ł., czyli organ wymiaru sprawiedliwości, jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu. Wielokrotnie w orzecznictwie pojawiała się potwierdzająca powyższy pogląd teza, iż prezes sądu kierujący sądem i reprezentujący go na zewnątrz, jest organem władzy publicznej, zatem jest także organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (vide: wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2005 r., w sprawie sygn. akt OSK 1782/04 oraz wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 kwietnia 2014 r., w sprawie sygn. akt II SA/Go 127/14; w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2014 r., w sprawie sygn. akt II SAB/Gd 47/13; w Warszawie z dnia 26 czerwca 2013r., w sprawie sygn. akt II SAB/Wa 170/13 i z dnia 23 maja 2013 r., w sprawie sygn. akt II SA/Wa 612/13; w Opolu z dnia 25 marca 2013 r., w sprawie sygn. akt II SAB/Op 9/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Po drugie: nie ulega w orzecznictwie wątpliwości, iż orzeczenia sądowe – zatem zarówno wyroki, jak i postanowienia – jako wydane w sprawie przez sąd w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach powszechnie obowiązującego prawa są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu po ich zanonimizowaniu (vide: wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2011 r., w sprawie sygn. akt: I OSK 933/11 oraz wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 kwietnia 2014 r., w sprawie sygn. akt: II SA/Go 127/14; w Warszawie z dnia 18 marca 2014 r., w sprawie sygn. akt: II SAB/Wa 718/13 i z dnia 5 września 2013 r., w sprawie sygn. akt: II SAB/Wa 285/13; w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2013 r., w sprawie sygn. akt: II SA/Gd 185/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podobnie, jak przyjął Sąd I instancji, informacją publiczną są dane wynikające z urządzeń ewidencyjnych prowadzonych przez organ. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "e" i "f" u.d.i.p. wprost wskazuje, iż udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania oraz o prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych. Wobec tego Sąd I instancji przyjął, iż informację publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie ustawy, jako że wynikającą z urządzeń ewidencyjnych prowadzonych przez organ, stanowią daty wniesienia pozwu, sygnatury akt, informacja czy orzeczenia wydane w sprawach są prawomocne, czy były kwestionowane w drodze środków zaskarżenia oraz podania wykazu spraw wniesionych przez określony podmiot, które są obecnie w toku.

Rekapitulując powyższe uwagi WSA w Łodzi podkreślił, iż Prezes Sądu Okręgowego, jako organ wymiaru sprawiedliwości, jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu, zaś żądane przez R. Z. we wniosku z dnia 16 czerwca 2014 r. dane polegające na wskazaniu spraw cywilnych toczących się przed sądem w zakreślonym okresie z udziałem wskazanego podmiotu oraz odpisy zanonimizowanych orzeczeń wraz z uzasadnieniem i informacją, czy są one prawomocne, stanowią informację publiczną.

Sąd Wojewódzki także wskazał – uwzględniając treść wniosku o udostępnienie informacji publicznej – iż przedmiotem żądania jest informacja prosta, a strona skarżąca podała, w jakiej formie i w jaki sposób żądana informacja winna zostać udostępniona. Złożyła więc wniosek, który winien zainicjować postępowanie uregulowane przepisami u.d.i.p. Dla możliwości prawidłowego załatwienia tego wniosku nie ma znaczenia, że skarżący domagając się dostępu do informacji publicznej, wskazuje na dane konkretnego podmiotu, jako na jedno z kryteriów wyznaczających zakres wniosku.

Sąd I instancji wyjaśnił nadto, iż w razie skierowania wniosku o udzielenie informacji publicznej, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia, który taki wniosek otrzymał, może zachować się w jeden z poniższych sposobów:

1. udzielić, w formie czynności materialno-technicznej, informacji publicznej, gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia.

2. poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstawy w przepisach u.d.i.p., gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej, lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten, w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.);

3. odmówić udostępnienia informacji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) lub umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), czego winien dokonać w formie decyzji administracyjnej;

4. odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

WSA w Łodzi wskazał, iż w orzecznictwie prezentowany jest jednolity pogląd, że ustawa przewiduje wydanie decyzji wtedy, gdy organ odmawia ujawnienia jakiegoś faktu lub dokumentu (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), bądź umarza postępowanie w trybie przewidzianym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.. Wydanie owych aktów następuje jednak zawsze wtedy, gdy mamy do czynienia z informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Natomiast, gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną w rozumieniu owej ustawy, to dopuszczalną i właściwą formą odniesienia się do wniosku jest wyłącznie pismo zawiadamiające wnioskodawcę o braku możliwości zastosowania przepisów omawianej ustawy. W takiej sytuacji formą obrony swojego stanowiska jest skarga wnioskodawcy na bezczynność organu (vide: postanowienie NSA z dnia 18 marca 2010 r., w sprawie sygn. akt I OSK 405/10; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 września 2012 r., w sprawie sygn. akt II SAB/Go 31/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tak więc wobec tego, iż żądana przez stronę skarżącą informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów omawianej ustawy, to odmowa jej udzielenia mogła nastąpić wyłącznie w formie przewidzianej w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. ze wszystkimi elementami zastrzeżonymi dla decyzji administracyjnej, nie zaś w formie pisma, które nie stanowiąc władczego załatwienia wniosku, wymyka się merytorycznej kontroli sądu administracyjnego. Niezałatwienie wniosku strony skarżącej w prawem przewidziany sposób, w zastrzeżonym do tego terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), stanowi o bezczynności organu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej.

Wobec powyższego Sąd Wojewódzki skargę uwzględnił, na podstawie art. 149 § 1 zdanie 1 P.p.s.a. i tym samym zobowiązał Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. do załatwienia wniosku w zakreślonym terminie. Sąd wyjaśnił, iż wyznaczony termin 14 dni znajduje swoje uzasadnienie w przepisach omawianej ustawy, a nie ma w okolicznościach niniejszej sprawy takich, które mogłyby stanowić podstawę do wyznaczenia terminu dłuższego.

Sąd jednocześnie stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 149 § 1 zdanie 2 P.p.s.a. Na ocenę w tym zakresie wpływ miały przede wszystkim powody zwłoki organu mające swe źródło w wadliwie podjętych działaniach.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Sądu Okręgowego w Ł. reprezentowany przez radcę prawnego M. W. Skarżący kasacyjnie zarzucił rozstrzygnięciu:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art. 286 § 2 P.p.s.a. poprzez zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku "w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku",

b) naruszenie art. 149 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez zastosowanie w sytuacji, gdy organ nie pozostaje w bezczynności.

2. naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i art. 6 us.t 1 pkt 3 lit. "e" i "f" ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie wskutek uznania, że zawarte w żądanych wykazach spraw sądowych dane określonej strony stanowią informację publiczną, podczas gdy żądane informacje dotyczą spraw sądowych konkretnego podmiotu prywatnego i jako takie nie stanowią w ogóle informacji publicznej i przepisy ustawy nie mogą znaleźć zastosowania, a skoro tak, to nie należało wydać decyzji i organ nie jest w bezczynności.

Skarżący kasacyjnie wniósł o:

1. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi (na wypadek, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego), ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz

2. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej między innymi podniesiono, iż termin do załatwienia sprawy liczy się od dnia doręczenia akt organowi (art. 286 § 2 P.p.s.a.). W wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność powinno się zatem znaleźć stwierdzenie, że termin ten biegnie od doręczenia akt organowi. Część dyspozytywna wyroku WSA w Łodzi zawiera natomiast wskazanie, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie powinno zapaść w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, co pozostaje, zdaniem skarżącego kasacyjnie, w sprzeczności z art. 286 P.p.s.a.

Skarżący kasacyjnie ponadto wskazał, że jego zdaniem, nie pozostaje w bezczynności, gdyż sprawa nie dotyczy informacji publicznej, a co za tym idzie, nie ma podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku. Żądane informacje dotyczą spraw sądowych konkretnego podmiotu prywatnego. Orzeczenia sądowe wraz z uzasadnieniami stanowią informację publiczną, ale jako dokumenty wytworzone w ramach kompetencji władzy publicznej, nie zaś w charakterze nośników wiedzy w sprawach określonych podmiotów prywatnych.

Wnioskodawca zmierzał do ustalenia wykazu spraw sądowych określonego podmiotu, co spowodowałoby, zdaniem Prezesa Sądu Okręgowego w Ł., że anonimizacja orzeczeń nie odniosłaby zamierzonego celu. Skarżący nie wnioskował o informację w sprawach publicznych, ale zmierzał do uzyskania wiedzy o sprawach sądowych określonego podmiotu prywatnego. Taki dostęp do informacji zawartych w aktach sprawy regulowany jest przepisami procedury sądowej w tym przypadku art. 9 Kodeksu postępowania cywilnego i normami regulującymi prawo do wglądu do akt sądowych. Wobec tego zaistniały podstawy do udzielenia skarżącemu pisemnej odpowiedzi, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa, gdyż nie dotyczy udostępnienia informacji publicznej. W rozumieniu u.d.i.p., zatem nie ma zastosowania tryb przewidziany w art. 16 tej ustawy. Wobec zatem braku cech informacji publicznej nie ma podstaw do stosowania w przedmiotowej sprawie przepisu art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "e" i "f" ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zastosowanie tych norm stanowi błąd subsumpcji, wskutek którego Sąd Wojewódzki bezzasadnie uznał, że organ pozostaje w bezczynności.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art.176 P.p.s.a skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. została oparta na zarzutach naruszenia zarówno prawa procesowego, jak i prawa materialnego, przy czym zarzuty te pozostają we wzajemnym powiązaniu, albowiem koncentrują się na kwestii charakteru żądanych informacji, z czym wiążą się konsekwencje procesowe. Za uzasadniony należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e i f u.d.i.p. Sąd I instancji, zobowiązując do wydania aktu lub dokonania czynności uznał, że informacje objęte żądaniem udostępnienia stanowią informację publiczną. Konkluzja ta jest, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, błędna.

Okoliczności faktyczne sprawy nie są sporne. Nie jest także kwestionowane, że co do zasady Prezes Sądu Okręgowego w Ł. jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Obowiązek ten obejmuje jednak takie dane, które dają się zakwalifikować jako dotyczące spraw publicznych. Nie można bowiem założyć, że wszelkie dane jakimi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznych, stanowią takie informacje.

Przedmiotem informacji publicznej są sprawy publiczne, zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Informacja publiczna to zwrot ustawowy, podlegający definiowaniu w ustawie, jego rozumienie i zakres jest w konsekwencji rezultatem rozumienia nadanego zwrotowi "sprawa publiczna". Przykładowy katalog danych odnoszących się do spraw mających publiczny charakter zawiera art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Stanowią je dane dotyczące polityki wewnętrznej i zagranicznej, podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1, zasad funkcjonowania tych podmiotów, danych publicznych, majątku publicznego. W zakresie danych publicznych wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. mieści się treść i postać dokumentów urzędowych (w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p.), stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy i funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, treść wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, informacje o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych. Jakkolwiek przedmiot informacji o sprawach publicznych został w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. określony poprzez podanie katalogu o charakterze otwartym, to regulacja ta stanowi zbiór podstawowych kryteriów pozwalających na kwalifikowanie rozmaitych danych jako odnoszących się do spraw publicznych. W przypadku dokonywania takiej kwalifikacji konieczne jest zatem w pierwszej kolejności określenie, czy żądana informacja mieści się w katalogu z art. 6 ust. 1 u.d.i.p. i ze względu na jakie kryterium. Odpowiedź negatywna nie wyklucza informacji z katalogu danych o sprawach publicznych, konieczne jest jednak precyzyjne określenie, ze względu na jakie kryterium czy cechy żądanych danych, mają one aspekt publiczny z uwzględnieniem konstytucyjnej zasady określonej w art. 61 Konstytucji RP.

Przedmiotem żądania udostępnienia były wykazy spraw cywilnych wniesionych do Sądu Okręgowego w Ł. we wskazanym okresie, w których pozwanym lub współpozwanym jest spółka "B. Sp. z o.o." z podaniem dat wniesienia pozwu i sygnatury akt spraw, które są obecnie w toku a także odpisy zanonimizowanych orzeczeń wraz z uzasadnieniami wydanych w ww. sprawach wraz z informacją, czy dane orzeczenie jest prawomocne a także, czy zostało zaskarżone i z jakim skutkiem.

Rozważenia wymaga zatem kwestia, czy żądane wykazy spraw cywilnych dotyczące określonego podmiotu prawa prywatnego będącego spółką prawa handlowego stanowią informację publiczną. W tym zakresie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, błędnie Sąd I instancji przyjął, że wykazy te, jako wynikające z urządzeń ewidencyjnych prowadzonych przez Sąd Okręgowy w Ł., stanowią informację publiczną. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "e" i "f" u.d.i.p. wskazuje, że udostępnieniu podlega informacja publiczna o stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygnięcia oraz o prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach a także o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych. Dane objęte wnioskiem z dnia 16 czerwca 2014 r., a mianowicie oznaczenie pozwanego (współpozwanego), daty wniesienia pozwu, sygnatury akt, informacji o prawomocności orzeczenia, wniesionych środkach zaskarżenia, wynikają, jak słusznie zauważył Sąd Wojewódzki, z urządzeń ewidencyjnych prowadzonych przez organ. Nie oznacza to jednak, że wykazy spraw toczonych (będących w toku lub zakończonych) przez Sądem Okręgowym w Ł. przez wskazany podmiot prawa prywatnego stanowią informację publiczną. Żądanie sporządzenia przedmiotowych wykazów zmierza bowiem do ustalenia danych dotyczących wskazanej Spółki i jej sytuacji procesowej. Informacja ta nie jest w żaden sposób związana z funkcjonowaniem władzy publicznej i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, nie jest też informacją odnoszącą się do władz publicznych lub podmiotów, czy osób pełniących funkcję publiczną. Nie jest to zatem informacja o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

Odnosząc się do zawartego we wniosku żądania udostępnienia zanonimizowanych orzeczeń wraz z uzasadnieniami wydanych w sprawach, w których wskazana Spółka jest pozwaną, stwierdzić należy, iż nie ma wątpliwości, że orzeczenia sądowe stanowią informację publiczną. Jednak żądanie ich udostępnienia musi dotyczyć konkretnych spraw sądowych, w których zapadły takie orzeczenia. W przeciwnym razie żądanie, podobnie jak wspomniane wykazy, będzie zmierzać do ustalenia sytuacji procesowej podmiotu prywatnego. Słusznie autor skargi kasacyjnej zwraca uwagę na to, że ewentualna anonimizacja orzeczeń nie odniosłaby, w sytuacji tak sformułowanego żądania, zamierzonego celu.

Dlatego też prawidłowo, zdaniem NSA, Prezes Sądu Okręgowego w Ł. w piśmie z dnia 24 czerwca 2014 r. wskazał, że żądana informacja nie dotyczy informacji o działaniu sądów jako instytucji publicznej a zmierza do ustalenia danych dotyczących sytuacji procesowej konkretnego podmiotu prywatnego. Zasadny jest zatem również zarzut naruszenia art. 149 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.

Zarzut naruszenia art. 286 § 2 P.p.s.a., wobec uwzględnienia skargi kasacyjnej, jest bezprzedmiotowy.

Mając wszystko to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. NSA odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w oparciu o przepis art. 207 § 2 P.p.s.a.