Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 138/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 15, art. 28, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Anna Wesołowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2014 r. sprawy ze skargi Starosty [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej "Minister"), po rozpatrzeniu odwołania Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...] od decyzji Wojewody [...] (dalej "Wojewody", "organu pierwszej instancji") z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

II. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:

1. Pismem z dnia 12 marca 2011 r. Z. T., działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A. C. oraz E. F., wystąpiła o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia

[...] grudnia 1955 r. znak: [...] o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonych w miejscowości G., powiat [...], w części dotyczącej A. C.

2. Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...] stwierdził nieważność ww. orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1955 r. w części dotyczącej A. C. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził m.in., że wskazanie w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] tylko ogólnej powierzchni przejmowanych gruntów w danej miejscowości, bez opisu konkretnych działek gruntów, oznaczało nieokreślenie przedmiotu zajęcia, a więc brak istoty rozstrzygnięcia, co w konsekwencji rażąco naruszyło art. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu

właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach

województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339). Zdaniem Wojewody, w przypadku, gdy granice nieruchomości uległy zatarciu każdorazowo konieczne było konkretne oznaczenie przejmowanej nieruchomości, skoro nie było możliwe określenie nieruchomości według dostępnych rejestrów. Organ orzekający o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa miał obowiązek opisać nieruchomość w sposób przewidziany w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. Nr 45, poz. 416).

3. Od powyższej decyzji odwołanie złożyły Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]. W uzasadnieniu odwołania wskazały, że nie zostały zawiadomione o toczącym się postępowaniu, a także, że nie została im doręczona decyzja organu pierwszej instancji. Ponadto podniesiono, że brak jest podstaw do twierdzenia, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

III. Zaskarżoną decyzją Minister, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylił w całości decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji

W uzasadnieniu decyzji organ administracji publicznej wskazał, między innymi, co następuje:

1. W związku z niedoręczeniem Lasom Państwowym Nadleśnictwu

[...] decyzji organu pierwszej instancji w pierwszej kolejności – zdaniem Ministra - należało zbadać, czy odwołanie zostało wniesione przez uprawniony podmiot.

2. W ocenie organu odwoławczego Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] wykazało swój interes prawny do występowania jako strona w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1955 r. Nieruchomości, których dotyczy niniejszej postępowanie aktualnie stanowią własności Skarbu Państwa i pozostają w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...], co zdaniem Wojewody oznacza, że pomiędzy sytuacją prawną Nadleśnictwa, a przedmiotem postępowania istnieje realne, rzeczywiste powiązanie, czyniąc Nadleśnictwo uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony.

3. Uznając, że w toczącym postępowaniu pominięto jedną ze stron postępowania - Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] – Minister stwierdził, że brak jest możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem takie działanie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną

w art. 15 K.p.a. Pozbawienie możliwości czynnego udziału Nadleśnictwa w postępowaniu przed organem pierwszej instancji jest wystarczającym powodem do uznania, że decyzja Wojewody z dnia [...] czerwca 2013 r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, obligujących do zastosowania

rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 138 § 2 K.p.a.

IV. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie złożył Starosta [...], działający w imieniu Skarbu Państwa.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.:

1. art. 28 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] są stroną postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1955 r.;

2. art. 134 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie;

3. art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu

faktycznego sprawy;

4. art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji;

5. 138 § 2 K.p.a. poprzez nieuzasadnione uchylenie decyzji organu pierwszej instancji bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego w tym zakresie.

Zdaniem skarżącego powyższe uchybienia procedury spowodowały w konsekwencji błędną interpretację oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności naruszenie art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 roku o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) poprzez błędne uznanie, iż wskazany przepis dekretu pozwalał na globalne przejęcie nieruchomości bez konieczności wyszczególnienia gruntów, które składały się na nieruchomość ziemską osoby wymienionej w orzeczeniu o przejęciu nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi Starosta podniósł, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji Skarb Państw reprezentowany był przez Starostę [...].

W sytuacji, gdy kwestionowane orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej

w [...] z dnia [...] grudnia 1955 r. orzekało o globalnym przejęciu nieruchomości bez wskazania jakichkolwiek oznaczeń geodezyjnych lub chociażby opisu przejmowanych nieruchomości – zdaniem skarżącego - brak było podstaw do ustalania stanu prawnego nieruchomości, zatem uznanie za stronę postępowania nieważnościowego Nadleśnictwa [...], jako aktualnego właściciela nieruchomości, opierało się jedynie na domniemaniach. Uregulowana natomiast przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest instytucja procesową, która nie pozwala na domniemywanie interesu prawnego stron takiego postępowania. Uznanie przez Ministra, że na podstawie kwestionowanego orzeczenia przejęto nieruchomości znane i identyfikowalne doprowadziło w ocenie skarżącego do błędnego przyjęcia, że Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] winno być stroną niniejszego postępowania.

Zdaniem Starosty Wojewoda nie udowodnił, że na podstawie

kwestionowanego orzeczenia Skarb Państwa stał się właścicielem nieruchomości, których poprzednio właścicielem był A. C. Kwestionowane orzeczenie wskazuje jedynie imiona i nazwiska właścicieli nieruchomości bez konkretnej identyfikacji przejmowanych nieruchomości, co potwierdza, że nie jest do końca wiadomym jakie nieruchomości zostały przejęte i w jakiej części. Skoro nie można jednoznacznie przyjąć, że na podstawie kwestionowanego orzeczenia przejęto wszystkie nieruchomości leżące na terenie miejscowości G., niezasadne jest uznanie za stronę Nadleśnictwa [...]. Ostatecznie skarżący stwierdził, że z uwagi na ciężar wad kwestionowanego orzeczenia nie ma prawnych podstaw do ustalenia aktualnego stanu prawnego nieruchomości należących uprzednio do osób, których nazwiska wskazano do kwestionowanym orzeczeniu. Tym samym nie ma możliwości ustalenia aktualnych właścicieli tych nieruchomości, nie przysługuje im zatem

przymiot strony w postępowaniu nieważnościowym.

V. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ocenę wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VI. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym

w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy

nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie przez Sąd skargi na orzeczenie organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia naruszeń prawa wymienionych w art.

145 § 1 p.p.s.a.

W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części,

jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego

lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków, o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę

oddala.

Sąd skargę oddalił, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w

sposób upoważniający Sąd do wyeliminowania tego orzeczenia z obrotu prawnego.

VII. Rozpatrując odwołanie Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...] od decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2013 r. Minister uznał, że zachodzą przesłanki do zastosowania instytucji procesowej, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., tj. do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania.

Podkreślania wymagają następujące kwestie prawne, związane ze stosowaniem przez organy odwoławcze art. 138 § 2 K.p.a.:

1. Zgodnie z brzmieniem art.138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może

wydać decyzję kasacyjną, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy

ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wyraźnie zatem kodeks wyodrębnia dwie

przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi

pierwszej instancji, a mianowicie: a) stanowcze stwierdzenie przez organ

odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu

zawartych w ustawach szczególnych, b) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użycie w tym przepisie przyłączającego spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą; konieczne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości będzie niezbędne wtedy, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy naruszył przepisy postępowania w takim stopniu, że czyni to sprawę niewyjaśnioną w całości, co z kolei nie zezwala organowi drugiej instancji na zastosowanie art.136 k.p.a. W piśmiennictwie podkreśla się, że instytucja kasacji przewidziana w art. 138

§ 2 ma charakter wyjątkowy, bowiem "nie może być podjęta w innych sytuacjach niż te, które zostały określone w art. 138 § 2" (por. B. Adamiak [w:] Kodeks

postępowania administracyjnego. Komentarz, 1996, s. 592).

2. Minister jako podstawę zastosowania art. 138 § 2 K.p.a uczynił

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 i 15 K.p.a, uznając, że w niniejszej sprawie pozbawiono jedną ze stron postępowania – Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] - czynnego udziału w sprawie. W odniesieniu do tej podstawy uchylenia wskazać należy, podzielając w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego, iż przez udział w postępowaniu należy rozumieć udział strony w czynnościach, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i w których udział jest

przewidziany prawem.

3. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że Nadleśnictwo [...]

nie było stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji przez Wojewodę z dnia [...] czerwca 2013 r. Z akt administracyjnych wynika natomiast (wykaz zmiany gruntów oraz wypis z rejestru gruntów), że nieruchomości stanowiące poprzednio własność A. C. aktualnie stanowią własność Skarbu Państwa i pozostają w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...].

4. Jak zasadnie podkreśla się w orzecznictwie, stroną postępowania o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa czy o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego

lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 czerwca 2008 r., VII SA/Wa 1474/07, LEX nr 499913). Krąg stron postępowania w postępowaniu nadzwyczajnym musi być wyznaczany w oparciu o

art. 28 K.p.a. Przepis ten stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego

lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Na gruncie wskazanej regulacji, zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, że interesu prawnego lub obowiązku, o których mowa w art. 28 K.p.a. należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, w oparciu o którą w postępowaniu administracyjnym, w określonym stanie faktycznym, organ administracji publicznej może dokonać konkretyzacji uprawnień lub obowiązków określonego podmiotu, bądź podjąć określone czynności. Inaczej mówiąc, interes prawny występuje, jeżeli pomiędzy sytuacją prawną podmiotu, a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. O tym, czy interes ma charakter prawny przesądza treść przepisów prawa materialnego, przy czym chodzi o takie przepisy, z których dla konkretnego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z rozstrzygnięciem wydanym w postępowaniu administracyjnym.

5. W warunkach niniejszej sprawy, przychylić należy się do stanowiska Ministra, że Nadleśnictwo [...] ma interes prawny w postępowaniu dotyczącym stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1955 r., gdyż posiada prawo zarządu do przedmiotowych nieruchomości. Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] ma więc interes prawny, by uczestniczyć w postępowaniu toczącym się w sprawie

stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia. Decyzja rozstrzygająca kwestię ważności tego orzeczenia dotyczy bowiem nieruchomości, której Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] - jest zarządcą i może wpłynąć na prawidłowe gospodarowanie tymi nieruchomościami.

6. Niezapewnienie stronie postępowania możliwości udziału w tym postępowaniu jest przesłanką uzasadniającą wznowienie postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Minister utrzymując zatem w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2013 r. narażałby się na uchylenie własnej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, bądź to na skutek wniesienia skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego, bądź tez na skutek złożenia wniosku o wznowienie postępowania przez Skarb Państwa Lasy Państwowe. Dostrzegając w postępowaniu odwoławczym uchybienie organu I instancji Minister zasadnie wiec uchylił decyzję wydaną przez ten organ i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

7. Za nieuprawniony uznać należy również zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Decyzja organu odwoławczego zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 107 § 1 K.p.a., to jest: oznaczenie organu

administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy

i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.

8. Uzasadnienie decyzji spełnia też wymogi wynikające z art. 107 § 3

K.p.a. Minister należycie uzasadnił, dlaczego uchylił decyzję organu I instancji i brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości tego uzasadnienia.

9. Minister należycie wyjaśnił także kwestię posiadania przymiotu strony przez Skarb Państwa Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]. Brak jest w tej sytuacji podstaw do czynienia Ministrowi zarzutu naruszenia art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. i art.

80 K.p.a.

10. Podkreślenia ponadto wymaga, że zasadniczym powodem uchylenia decyzji organu I instancji było naruszenie przez organ I instancji uprawnień Skarbu Państwa Lasów Państwowych do czynnego udziału w postępowaniu

nadzwyczajnym. Organ odwoławczy wydając tzw. decyzję kasatoryjną nie oceniał,

czy istniały przesłanki do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium

Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1955 r. Przedwczesny jest tym samym j podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 roku o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.

11. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącego, że wobec występowania w niniejszej sprawie w imieniu Skarbu Państwa- Starosty [...], niezasadne było uznanie, że niezapewnienie Lasom Państwowym Nadleśnictwu [...] - w którego zarządzie pozostaje część nieruchomości przejętych kwestionowanym orzeczeniem dawało podstawę do uchylania z tego powodu decyzji organu I instancji.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 34 k.c., Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nienależącego do innych państwowych osób prawnych. Jest on osobą prawną o szczególnym charakterze, czerpiąc osobowość prawną bezpośrednio z Konstytucji i kodeksu cywilnego, nie podlegając wpisowi w jakimkolwiek rejestrze

oraz nie mając statutu i odrębnych organów, działa w obrocie cywilnoprawnym przez jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej określone w ustawie, albo przez te, z których działalnością wiąże się określony stosunek prawny. Przepis art.

67 § 2 k.p.c., przewiduje, że czynności procesowe Skarbu Państwa podejmuje organ państwowej jednostki organizacyjnej (statio fisci), z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie lub organ jednostki nadrzędnej.

Aktualne poglądy judykatury przyznają państwowym jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej (statio fisci) tzw. szczególną zdolność sądową, wskazując, że wówczas rolę strony procesu (uczestnika postępowania) spełnia nie Skarb Państwa, a właśnie ta jednostka (por. uchwała

Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2006 r., III CZP 22/06, OSNC 2007, nr 2, poz.

23, oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2010 r., IV CSK 261/09,

OSNC-ZD 2010, nr C, poz. 94). Przyznanie trwałego zarządu, będącego formą władania nieruchomością państwową (samorządową), umożliwia konkretnej państwowej jednostce organizacyjnej prawidłowe gospodarowanie nieruchomością, jak też określa zakres odpowiedzialności takiej jednostki oraz jej uprawnienia w stosunku do "zarządzanej" nieruchomości (por. m.in. art. 18 oraz 43 i nast. w związku z art. 199 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Dz.U. z 2010 r. Nr 102. poz. 651 ze zm.).

Zgodnie z orzecznictwem sądowym Skarb Państwa w danej sprawie może być reprezentowany przez kilka jednostek organizacyjnych (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 13 kwietnia 1983 r., IV CR 66/83, OSNCP 1984, nr 1, poz. 5

oraz z dnia 11 maja 1999 r., I CKN 1148/97, OSNC 1999, nr 12, poz. 205).

W niniejszej sprawie uprawnienia do występowania w imieniu Skarbu Państwa zgłosiły dwie stationes fisci - Starosta Powiatu [...] oraz Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]. Mając na uwadze, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1955 r. – jak słusznie zauważył skarżący-

nie zawierało danych dotyczących przejmowanych na własność Skarbu Państwa nieruchomości, wskazując jedynie, że przejmowane są grunty i zagrody w gromadzie [...] po enumeratywnie wymienionych osobach nieobecnych i niewładających swoimi gruntami i budynkami oraz grunty o ogólnym obszarze [...] ha – należało przyjąć, że w niniejszej sprawie Skarb Państwa - będący uczestnikiem postępowania powinien być reprezentowany przez obie te stationes: przez Lasy Państwowe jako podmiot zarządzający częścią nieruchomości przejętą kwestionowanym

orzeczeniem, które mają charakter leśny oraz przez Starostę, na wypadek ustalenia, że wśród przejętych gruntów należących do A. C. mogły znajdować się również nieruchomości o nieleśnym charakterze.

Skarżący kwestionując interes prawny Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...] podniósł, że orzeczenie Prezydium z [...] grudnia 1955 r. nie określało przedmiotu przejęcia, w związku z czym organ prowadzący postępowanie nieważnościowe nie był uprawniony do ustalenia jakie nieruchomości zostały przejęte na podstawie przedmiotowego orzeczenia oraz nie udowodnił, że w ogóle na mocy tego orzeczenia Skarb Państwa stał się właścicielem nieruchomości, których poprzednim właścicielem był A. C. Gdyby zgodzić się z powyższym stanowiskiem to po pierwsze, należało by przyjąć, że przy takim założeniu, to również Starosta [...], występujący w niniejszej sprawie jako statio fisci Skarbu Państwa nie miałby przymiotu strony. Po drugie, jak słusznie zauważył Wojewoda, ustalenie stron postępowania administracyjnego poprzez określenie obecnych właścicieli przejętej nieruchomości nie jest równoznaczne z uzupełnieniem orzeczenia wydanego w postępowaniu zwykłym. Minister w zaskarżonej decyzji poprzestał na stwierdzeniu naruszenia przepisów prawa procesowego jednocześnie nie oceniając jej merytorycznej treści.

Ostatecznie należy przyjąć, że postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia

1955 r. może dotyczyć interesu prawnego lub obowiązku Nadleśnictwa [...],

zatem zasadne było uznanie, że podmiot ten posiada prawo do czynnego uczestniczenia w tym postępowaniu. Pozbawienie Nadleśnictwa [...] takiej możliwości stanowiło podstawę do zastosowania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 138 § 2 K.p.a.

VIII. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.