Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 1396/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 27 ust. 4 i 5
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art.73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi B. Spółka z o.o. Spółka Komandytowa w B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości na rok 2011 oddala skargę


UZASADNIENIE

B. Sp. z o. o. Spółka Komandytowa w B. (dalej powoływana także jako Spółka, Wnioskodawca) w dniu [...] maja 2014 r., złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w B. kontynuacyjny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011,

w którym zadeklarowała pakiet 2- Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.4 - trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni 1395,36 ha oraz pakiet 5- Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 1570,05 ha.

W dniu [...] czerwca 2011 r. Ś. Spółka Jawna (Spółka przed przekształceniem) złożyła zmianę do wniosku, w której zmniejszyła deklarowaną powierzchnię w wariancie 2.4 -Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) do 1315,49 ha.

W dniu [...] sierpnia 2011 r. Wnioskodawca złożył zmianę do wniosku, w której zmniejszył deklarowaną powierzchnię w wariancie 2.4- Trwałe użytki zielone

(w okresie przestawiania) do 1188,60 ha, a w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków deklarowaną powierzchnię zmniejszył do 1443,16 ha.

W dniu [...] sierpnia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w B. wystosował do Wnioskodawcy wezwanie nr [...] do złożenia wyjaśnień, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...].

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, Wnioskodawca w dniu [...] sierpnia

2011 r. złożył stosowną korektę wniosku.

W dniu [...] września 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w B. wystosował do Wnioskodawcy wezwanie nr [...] do złożenia wyjaśnień, ze względu na to, że suma powierzchni do realizacji wariantu 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) uległa zmniejszeniu w stosunku do podjętego zobowiązania.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, Wnioskodawca w dniu [...] września 2011 r. złożył korektę wniosku, w której podtrzymał w wariancie 2.4 deklarowaną powierzchnię 1188,60 ha, a w wariancie 5.1 powierzchnię 1443,16 ha oraz oświadczenie, w którym wskazał: "zostałem poinformowany o konieczności zwrotu płatności rolnośrodowiskowej na powierzchni zmniejszonej dla wariantu 2.4".

W dniu [...] grudnia 2011 r. Wnioskodawca złożył oświadczenie, w którym wskazał, że działki ewidencyjne o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] położone

w gminie G. obręb W., były użytkowane rolniczo od 2005 r. zgodnie z deklaracją podaną we wniosku.

Po rozpatrzeniu materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu [...] grudnia 2011 r. wydał decyzję nr [...], na mocy której przyznał płatność rolnośrodowiskową na rok 2011, tj. dla wariantu 2.4 do powierzchni 1188,60 ha w wysokości 82 123,80 zł, oraz dla wariantu 5.1 do powierzchni 1443,16 ha w wysokości 1 981 129, 20 zł. Powyższa decyzja została skutecznie doręczona w dniu 16 grudnia 2011 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru).

W dniu [...] lipca 2013 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wystosował do strony postępowania zawiadomienie nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r.

Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...] sierpnia 2013 r. wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej z dnia [...] grudnia 2011 r.

Po rozpatrzeniu odwołania, Prezes ARiMR w dniu [...] października 2013 r. wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Po rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r. Sąd oddalił skargę Spółki sygn. akt V SA/Wa 2751/13). Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 2 października

2015 r. skargi kasacyjnej Spółki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2014 r. oddalił skargę kasacyjną (sygn. akt. II GSK 1998/14).

Po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu [...] lipca 2015 r. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.

Od powyższej decyzji Spółka złożyła odwołanie, w którym przedmiotowej decyzji zarzuciła naruszenie art. 21 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., art. 7, 8, 9, 11, 80 k.p.a., § 27 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. oraz obrazę art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.

Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy zaznaczył, że w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono rozbieżności pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną przez Wnioskodawcę a powierzchnią referencyjną.

Wskazując na obowiązujące przepisy dotyczące przyznawania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego organ odwoławczy wskazał, że Wnioskodawca składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 zobowiązał się do realizacji podjętych zobowiązań we wniosku z dnia [...] maja 2010 r. przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia 15 marca 2010 r. do 15 marca 2015 r.

Wnioskodawca (podmiot Ś. Spółka Jawna w 2013 r. (przekształcony w podmiot B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa) podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w roku 2010 w ramach pakietu 2 -Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.4 - trwale użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni 1315,49 ha i pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 1315,49 ha i zobowiązał się na mocy § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego m.in. do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych.

Organ wykazał, że w odniesieniu do pakietu 5, w 2011 r. powierzchnia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego uległa zwiększeniu do powierzchni 1443,16 ha. Zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie pakietu 5 dokonano na podstawie § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zgodnie, z którym możliwe jest jednorazowe zwiększenie w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania powierzchni użytków rolnych, na których to zobowiązanie jest realizowane, w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5.

Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że w roku 2011 powierzchnia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w pakiecie 2 uległa zmniejszeniu do powierzchni 1188,60 ha, tj. o powierzchnię 126,89 ha, również w pakiecie 5 o taką samą powierzchnię, tj. 126,89 ha została zmniejszona powierzchnia realizacji zobowiązania, jednocześnie zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w drugim roku realizacji zobowiązania została dokonana zmiana zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie pakietu 5 polegająca na zwiększeniu zobowiązania rolnośrodowiskowego o powierzchnię 254,56 ha (działki rolne; EA, EB, EC, FA, FB, FC, K, L, M, N, XA, XB, XC, XE). Zmniejszenie powierzchni nastąpiło na działce rolnej A, bowiem z dokumentów zgromadzonych

w aktach niniejszej sprawy wynika, że w roku 2011 Spółka zadeklarowała (po uwzględnieniu zmian do wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej) do wariantu 2.4 i 5.1 działkę rolną A o powierzchni 317,73 ha położoną na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], podczas gdy powierzchnia stwierdzona działki rolnej A (położona na tych samych działkach ewidencyjnych) w roku 2010 wynosiła 444,62 ha i do takiej powierzchni w 2010 roku została przyznana płatność rolnośrodowiskowa.

Wobec powyższego organ stwierdził, że Spółka w 2011 r. nie zachowała

w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody, na powierzchni 126,89 ha, co potwierdza deklaracja Skarżącej w złożonej w dniu [...] sierpnia 2011 r. zmianie do wniosku (zmniejszenie powierzchni z pierwotnie deklarowanej na działce rolnej A powierzchni 444,62 ha do 317,73 ha).

W związku z naruszeniem § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., dotyczącym zachowania występujących

w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych, zastosowano § 27 ust. 4 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek

z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 %

w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Dodatkowo podkreślił, że w myśl

§ 27 ust. 5 ww. rozporządzenia, przepisu ust. 4 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym

i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych

i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, jeżeli ponadto do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa. Organ stwierdził, że zobowiązanie z 2010 r. kontynuowano na powierzchni 1188,60 ha, a zatem niezachowanie trwałych użytków zielonych nastąpiło na powierzchni 126,89 ha, dlatego też przepis § 27 ust. 5 nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie.

Za bezzasadne organ uznał zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Zebrany materiał dowodowy został oceniony prawidłowo. Wydając decyzję organ I instancji oparł się na obowiązujących przepisach prawnych, czemu dał wyraz w podstawie prawnej decyzji, a uzasadnienie faktyczne potwierdził uzasadnieniem prawnym. Na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń i uprawnień wnioskodawcy do otrzymania płatności. To na ubiegającym się o pomoc w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" spoczywa ciężar udowodnienia, że niezachowanie trwałych użytków zielonych, które występowały w gospodarstwie rolnym i określone były w planie działalności rolnośrodowiskowej nie powinno skutkować zastosowaniem sankcji z § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, z uwagi na wystąpienie okoliczności wyłączających, o których mowa w § 5 ust. 1 tego rozporządzenia.

Zdaniem organu rolnik nie ma "dowolności" w modyfikacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, a dopuszczalne przypadki zmiany tego zobowiązania w trakcie jego trwania są jednoznacznie sprecyzowane w § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. nie znalazł również możliwości zastosowania w sprawie niniejszej art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007

w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L z dnia 02 grudnia 2009 r.), bowiem sankcje dotyczące niezachowania występujących w gospodarstwie rolnym

i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, nałożone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. wynikają

z przepisów prawa krajowego.

Organ II instancji stwierdził również, że niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy art. 28 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w związku z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia

15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich

przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L 368 z 23 grudnia 2006 r.) oraz § 35 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, bowiem w aktach sprawy nie znajdują się dokumenty potwierdzające wystąpienie przypadków siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych określone w tych regulacjach.

Zdaniem organu nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko wyrażone

w przywołanym w odwołaniu piśmie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

26 października 2012 r. (znak: PBrś-053-42-4/12 (du-3682)),nie ma wpływu na rozstrzygniecie sprawy, bowiem ustawodawca w przepisach prawa krajowego- ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 26 lutego 2009 r. jednoznacznie określił przepis § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Odstępstwo zaś od tego przepisu zawarł w § 27 ust. 5 rozporządzenia. Dodatkowo pismo to jest odpowiedzią na zapytanie w konkretnej sprawie i nie ma znaczenia w rozstrzyganym przypadku.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku spółka wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. w części dotyczącej pomniejszenia płatności

rolnośrodowiskowej na rok 2011 wraz z sankcjami, zarzucając jej naruszenie:

- art. 7 k.p.a. - zasady obiektywizmu oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść strony oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, skutkujące wydaniem błędnej decyzji poprzez brak uwzględnienia przez organ rozstrzygający zaistnienia wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady, mimo że do czasu składania wniosków

o płatność rolnośrodowiskowa na 2012 r., tj. w latach poprzedzających obowiązywała jednolita wykładnia wskazująca, iż w takich przypadkach ARiMR

nie stosuje sankcji.;

- art. 9 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ww. ustawy, poprzez brak należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie zakresu ich praw

i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania, poprzez brak poinformowania przez ARiMR wnioskodawcy, iż interpretacja Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi PBrś-053-42-4/12 w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 27 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 ze zm., a obecnie § 38 ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 ze zm. nie wiąże ARiMR mimo że została sporządzona przez Organ będący twórcą rozporządzenia wykonawczego;

- art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, poprzez wprowadzenie w błąd wnioskodawcy, poprzez stosowanie odmiennej wykładni odnośnie § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego niż to wynika z interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi PBrś-053-42-4/12 w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, mimo że została sporządzona przez Organ będący twórcą rozporządzenia wykonawczego;

- art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, poprzez naruszanie zasady równości poprzez wydanie rozstrzygnięcia wobec strony odmiennego od treści decyzji podjętej wcześniej,

a dotyczącej analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej (wykaz decyzji administracyjnych, w których zastosowano jednakową wykładnię przepisu prawa

§ 27 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego

2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2012.278) polegająca na niestosowaniu sankcji pomniejszenia płatności o 20%);

- art. 80 k.p.a., poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów

i dokonanie dowolnej oceny poprzez niezastosowanie się przez Organy obu instancji do interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi PBrś-053-42-4/12 w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego a obecnie § 38 ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 ze zm.;

- obrazę art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.), poprzez jego niezastosowanie i tym samym niesłuszne zastosowanie względem skarżącego obniżki płatności, w sytuacji

gdy Wnioskodawca nie ponosi odpowiedzialności za rzekomo popełnione nieprawidłowości, ponieważ przy sporządzaniu stosownego wniosku opierał się

na interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi PBrś-053-42-4/12 (du-3682)

w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego a obecnie § 38 ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 z późn. zm., oraz wskazał na zaistnienie wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych

w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady;

- naruszenie § 27 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 ze zm., poprzez jego niewłaściwą interpretację przez organ I i II instancji oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, sprzeczną z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania mimo, że wyrok NSA w Warszawie II GSK 646/14 z dnia 26 maja 2015 r., wyrok NSA w Warszawie II GSK 758/14 z dnia 26 maja 2015 r., wyrok NSA w Warszawie II GSK 2918/14 z dnia 26 maja 2015 r. wyrok WSA w Łodzi z dnia 05 września 2013 r. III SA/Łd 651/13, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 grudnia 2013 r. I SA/Bk 472/13, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 grudnia 2013 r. I SA/Bk 521/13 wskazują jednoznacznie na stosowanie błędnej wykładni przez ARiMR odnośnie § 27 ust. 4 ww. rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR

w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 15 lutego 2016 r., pełnomocnik skarżącej Spółki uzupełnił złożoną skargę poprzez analizę argumentacji zwartej w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 3 czerwca 2016 r., II GSK 159/15, w zakresie rozumienia § 27

ust. 4 i 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestią sporną w sprawie jest zmniejszenie Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 i zastosowanie sankcji 20%.

Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego, w zakresie 2011 r., regulowało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata

2007 - 2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm., dalej powoływane jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe).

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE)

nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z poźn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie

z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej

i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych.

Stosownie do § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujących

w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone, w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE)

nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody.

Ustawodawca w § 5 wymienionego rozporządzenia przyjął generalną zasadę, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że zmiana ta jest zgodna z enumeratywnie wymienionymi w punktach

od 1 do 5 tego paragrafu i tylko w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego dokonanej w myśl § 5 ust. 1 zmianę taką wprowadza się

w planie działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z § 5 ust. 2. Stąd rolnik nie

ma "dowolności" w modyfikacji podjętego zobowiązania, a dopuszczalne przypadki zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego w trakcie jego trwania są jednoznacznie sprecyzowane.

W kontrolowanej sprawie ustalono, że Spółka składając wniosek

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 zobowiązała się do realizacji zobowiązań podjętych we wniosku z dnia [...] maja 2010 r. przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia [...] marca 2010 r. do [...] marca 2015 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r.

i wynika z przepisu § 2 ust. 1 pkt 2, pkt 3 i § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Ponadto podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe w roku 2010 w ramach pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.4 – trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni 1315,49 ha i pakietu 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 na powierzchni 1315,49 ha, Spółka zobowiązała się na mocy § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., między innymi do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych.

W 2011 r. powierzchnia realizacji zobowiązania uległa zmniejszeniu o 126,89 ha, na skutek wycofania przez Skarżącą części gruntów z wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na kolejny rok. Zatem w 2011 r. Spółka nie zachowała w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody, na powierzchni 126,89 ha w ramach wariantu 2.4 i 5.1.

W konsekwencji, ze względu na naruszenie § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, organy prawidłowo zastosowały § 27 ust. 4 ww. rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek

z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 %

w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Za niezasadny należy uznać zarzut błędnej wykładni § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie, że przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy nie dokonano zmiany faktycznego przeznaczenia gruntów wycofanych z płatności.

Niewątpliwie w świetle § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz powołanego w jego treści § 4 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo – w rozumieniu § 27 ust. 4 – jest naruszeniem obowiązku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. W myśl § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jednym z warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest realizowanie 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa

w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 – obejmującego wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Ustalając, co należy rozumieć poprzez "niezachowanie", o którym mowa

w § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego należy uwzględnić treść § 27

ust. 5 ww. rozporządzenia. Stanowi on, że przepisu ust. 4 nie stosuje się

w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących

w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy, posiadania gruntów rolnych,

na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, jeżeli ponadto do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa.

Prawodawca wskazał zatem na "niezachowanie" trwałych użytków zielonych

i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia lub utraty posiadania gruntów. Skoro tak, przyjąć trzeba, że przeniesienie (w sposób określony przepisem) lub utrata posiadania gruntów – na których występują użytki zielone lub opisane elementy krajobrazu nieużytkowane rolniczo – jest rodzajem niezachowania trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo.

W konsekwencji – co do zasady – tego rodzaju niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo skutkować winno zmniejszeniem płatności na zasadach określonych § 27 ust. 4. Wskutek bowiem tego rodzaju "niezachowania" trwałych użytków zielonych rolnik także nie realizuje podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Stanowisko to zostało przedstawione m.in. w wyrokach NSA z: 26 maja

2015 r., II GSK 646/14; 26 maja 2015 r. II GSK 758/14; 26 maja 2015 r. II GSK 2918/14; 2 października 2015 r., II GSK 1998/14.

Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że do powierzchni 126,89 ha (część działki rolnej A), na której występowały trwałe użytki zielone w 2011 r. przyznano płatność rolnośrodowiskową z tytułu realizacji na tej powierzchni zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu 2, wariant 2.4 i pakietu 5, wariant 5.1, a które zmianą do wniosku z dnia 18 sierpnia 2011 r. zostały wycofane z deklaracji na 2011 r. W związku z powyższym, wyjątek o którym mowa w art. 27 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie mógł mieć zastosowania. Dodatkowo wskazać należy, że także w świetle brzmienia § 38 ust. 8 i 9 późniejszego rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. Skarżąca otrzymałby pomniejszoną płatność o 20% oraz nie mogłaby skorzystać z wyłączenia o jakim mowa w § 38 ust. 9. Zgodnie z brzmieniem tegoż przepisu, ust. 8 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty nie są objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Zatem obecnie już samo objęcie trwałych użytków zielonych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, bez względu na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, skutkuje tym, że wyjątek związany z utratą posiadania gruntów objętych programem nie powoduje odstąpienia od nałożenia sankcji.

Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2016 r., II GSK 394/15 i z dnia 19 lipca 2016 r., II GSK 159/15, na które powołuje się pełnomocnik Spółki, jak to już zostało wcześniej wskazane, dotyczą wykładni

§ 38 ust. 8 i 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., które nie obowiązywało w przedmiotowej sprawie. Ponadto w ww. wyrokach skarga kasacyjna została oddalona, gdyż Sąd I instancji zasadnie przyjął, iż z decyzji nie wynikało co w istocie było przyczyną zastosowania w stosunku do strony skarżącej sankcji, polegającej na 20 % zmniejszeniu płatności. Tymczasem

w przedmiotowej sprawie bezsprzeczne jest, że do powierzchni 126,89 ha (część działki rolnej A), na której występowały trwałe użytki zielone w 2011 r. przyznano płatność rolnośrodowiskową z tytułu realizacji na tej powierzchni zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu 2, wariant 2.4 i pakietu 5, wariant 5.1, a które zmianą do wniosku z dnia 18 sierpnia 2011 r. zostały wycofane z deklaracji na 2011 r.

Nie daje też podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji przywoływane przez Skarżącego pismo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 października 2012 r. znak: PBrś-053-42-4/12. Jak słusznie podniósł organ odwoławczy ww. pismo nie stanowi żadnego dowodu w sprawie. W dacie złożenia wniosku na 2011 r. przedmiotowej interpretacji nie było. Wskazane pismo jest jedynie odpowiedzią na zapytanie Stowarzyszenia A. i niewątpliwie nie ma charakteru wiążącego. W związku z tym organy nie miały obowiązku stosowania się do przedstawionego tam stanowiska. Na organach nie ciążył też obowiązek informowania wnioskodawcy, jaki charakter ma ww. stanowisko. Kwestie dotyczące oceny zachowania przez rolnika trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo regulują przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego i na podstawie tych przepisów podjęto skarżone rozstrzygnięcie. Uwzględnienia skargi nie uzasadniają również wskazywane przez Skarżącego przypadki, w których organy miały zastosować odmienną wykładnię spornych regulacji. Jak wskazano powyżej skarżone rozstrzygnięcie opiera się na prawidłowej interpretacji § 27 ust. 4 i 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Należy zgodzić się z organem, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Art. 73 ww. rozporządzenia ma zatem zastosowanie

do obniżek i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II cytowanego rozporządzenia. Zgodnie z Tytułem IV - Podstawa obliczania pomocy, obniżek płatności i wykluczeń z płatności, rozdział I odnosi się do niezgłoszonych obszarów, zaś rozdział II do ustaleń w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności. W związku

z tym, że nałożone w sprawie sankcje dotyczące nie zachowania występujących

w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych wynikają z przepisów prawa krajowego - § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, art. 73 nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, według art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych

w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ust. 2 art. 21 stanowi między innymi, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: (1) stoi na straży praworządności;

(2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do ust. 3 art. 21 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące

w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przedstawionych regulacji wynika, że w postępowaniu dotyczącym płatności rolnośrodowiskowej obowiązek organu został ograniczony do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń

i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. To na ubiegającym się

o pomoc w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" spoczywa ciężar udowodnienia, że nie zachowanie trwałych użytków zielonych, które występowały

w gospodarstwie rolnym i określone były w planie działalności rolnośrodowiskowej nie winno skutkować zastosowaniem sankcji z § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W przypadku pakietów, w których przyznaje się płatność

do gruntów użytkowanych jako trwałe użytki zielone, tak jak miało to miejsce

w przypadku pakietu 5, sam fakt zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych należy uznać za równoznaczny z nie wypełnieniem wymogu § 4 ust. 2

pkt 1, czyli nie zachowaniem, skutkującym obowiązkiem nałożenia przez organ stosownej sankcji.

Trzeba też zauważyć, iż zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, organ przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Skarżąca żądania takiego nie złożyła.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia

2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzeczono jak w sentencji.