Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 356/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 31zp ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.), Protokolant Specjalista Joanna Pasiecznik-Sól, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. sp. z o. o. w D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 marca 2022 r. nr 380100/71/682474/2022/RDZ-W w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 9 marca 2022 r., znak 380100/71/682474/2022/RDZ-W, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ, Prezes ZUS) odmówił A Sp. z o.o. z siedzibą w D.(dalej jako strona, skarżąca, spółka) prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz solidarnościowy za okres od marca do maja 2020 r.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm. – dalej jako ustawa COVID-19).

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z dnia 23 listopada 2020 r. strona zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r. na podstawie przepisów ustawy COVID-19.

Decyzją z dnia 17 grudnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż warunkiem zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 31 zp ust. 1 ustawy o COVID-19 jest przekazanie przez płatnika wniosku do Zakładu nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Zdaniem organu, strona tego wniosku nie złożyła.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się Spółka wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Spółka stanęła na stanowisku, że stosowny wniosek został złożony do urny przed siedzibą organu.

Wyrokiem z 14 października 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 741/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że w uzasadnieniu decyzji organ nie wyjaśnił w jakich konkretnie swoich zasobach poszukiwał wniosku strony z dnia 19 maja 2020 r., oraz jaką metodą dokonywał powyższych poszukiwań, a także jak korespondencja ze skrzynki była wyciągana oraz w jaki sposób ja ewidencjonowano. Sąd podał, że organ ma obowiązek wyjaśnić czy rzeczywiście została udostępniona dla płatników skrzynka w celu składania do niej korespondencji, jak często korespondencja była z niej wyjmowana, w jaki sposób następnie była ewidencjonowana. Wszystkie powyższe ustalenia winny były znaleźć się w uzasadnieniu wydanej decyzji. W sytuacji w której ZUS zorganizował składanie korespondencji w swojej siedzibie, w sposób nie zapewniający płatnikom możliwości potwierdzenia faktu i daty jej odbioru, to obecnie wobec zarzutów skarżącej, do organu należało wykazanie, że sporny wniosek - w sposób i w dacie wskazanej przez skarżącego - do organu nie wpłynął.

Organ nie wskazał, w jaki sposób skrzynka była przygotowana czy znajdowała się na niej jakakolwiek informacja o skutkach wrzucenia do niej pisma i ewentualnie ryzyka związanego z jego zaginięciem. W ocenie Sądu, ewentualne negatywne skutki związane z organizacją pracy urzędu w żadnym razie nie mogą być przerzucane na stronę, o ile ta nie została poinformowana o ryzyku związanym ze skorzystaniem z przedmiotowej skrzynki.

Sąd zobowiązał organ do zebrania niezbędnego materiału dowodowego w zakresie okoliczności złożenia przez stronę wniosku o zwolnienie jej z opłacania należności z tytułu składek w związku z jej twierdzeniami o wrzuceniu go do skrzynki wystawionej przed urzędem. Organ winien zweryfikować w tym zakresie całą korespondencje wpływającą do urzędu, a w uzasadnieniu przyszłej decyzji opisać sposób wpływu korespondencji do urzędu i sposób jej rejestrowania wynikający z właściwych dokumentów prawa wewnętrznego, wskazać sposób, w jaki przygotowana była skrzynka umieszczona przed urzędem oraz o czym informowane były osoby z niej korzystające. Ponadto przed wydaniem decyzji organ winien umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, czyniąc tym samym zadość zasadzie zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, stosownie do art. 10 § 1 kpa. Jednocześnie Sąd nie przesądził, czy Spółka ma, czy też nie ma prawa do zwolnienia z opłacenia składek.

Ponownie rozpatrując sprawę organ w uzasadnieniu decyzji zaskarżonej do tutejszego Sądu podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko co do tego, że do organu nie wpłynął wniosek strony. Organ wyjaśnił, że w związku ze stanem epidemii w celu zachowania zasad bezpieczeństwa została przygotowana skrzynka, do której strona mogła wrzucić dokumenty lub wnioski. Znajdowała się ona w przedsionku placówki i była pod nadzorem pracownika ochrony. Dokumenty były pobierane ze skrzynki co drugi bądź trzeci dzień roboczy po okresie kwarantanny. Korespondencja była rejestrowana i przekazywana do obsługi w odpowiedniej aplikacji dziedzinowej. W celu odszukania wniosku strony organ przejrzał całą dokumentację strony oraz sprawdził w archiwum wszystkie pisma, które wpłynęły 19 maja 2020 r., celem sprawdzenia, czy wniosek strony nie podpiął się pod inne dokumenty. Sprawdzono cały rejestr spraw związanych z wnioskami o zwolnienie z opłacania składek łącznie z aplikacją, w której wnioski były rejestrowane. Organ podał, że wyczerpał wszystkie możliwości i nie odnaleziono wniosku. Zdaniem organu wniosek taki nie wpłynął.

W skardze do tutejszego Sądu spółka zarzuciła:

- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że nie złożono w terminie wniosku o zwolnienie ze składek,

- brak wykazania, że wniosek nie został utracony na terenie placówki ZUS,

- przerzucenie na stronę negatywnych skutków związanych z funkcjonowaniem urzędu i brakiem możliwości uzyskania w maju 2020 r. potwierdzenia daty wpływu dokumentów bez poinformowania strony o ryzyku związanym ze skorzystaniem z przedmiotowej skrzynki,

- naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa przez nie zawarcie pełnego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji,

- naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 kpa poprzez nie podjęcie wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy (zdaniem skarżącej poszukiwanie wniosku po wyroku WSA w Warszawie, tj. po 17 miesiącach od daty jego złożenia jest spóźnione),

- wydanie decyzji z naruszeniem prawa i interesu prawnego strony.

Uzasadniając skargę Spółka podała, że osoba odpowiedzialna za obsługę korespondencji złożyła wniosek do skrzynki w ZUS wraz z dwoma innymi wnioskami dotyczącymi innych spółek. Pozostałe spółki zostały zwolnione ze składek, a ZUS nie informował skarżącej Spółki o braku dokumentów. Tymczasem spółka najbardziej spośród pozostałych aptek ucierpiała wskutek pandemii. To właśnie jej najbardziej zależało na zwolnieniu.

Skarżąca zarzuciła również brak wyjaśnienia tego, kto szukał i kiedy wykonywał te czynności. Spółka domagała się przeprowadzenia szeregu dowodów, które miały doprowadzić organ do prawidłowych ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej jako ppsa), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej jako ppsa), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Wspomnianym już wyżej wyrokiem WSA w Warszawie wskazał, że organ nie wyjaśnił w jakich konkretnie swoich zasobach poszukiwał wniosku strony, jaką metodą dokonywał powyższych poszukiwań, jak korespondencja ze skrzynki była wyciągana oraz w jaki sposób ja ewidencjonowano, jak często korespondencja była z niej wyjmowana, w jaki sposób następnie była ewidencjonowana. Sąd zobowiązał organ do wskazania, w jaki sposób skrzynka była przygotowana czy znajdowała się na niej jakakolwiek informacja o skutkach wrzucenia do niej pisma i ewentualnie ryzyka związanego z jego zaginięciem. Nadto Sąd zobowiązał organ do zebrania niezbędnego materiału dowodowego w zakresie okoliczności złożenia przez stronę wniosku o zwolnienie jej z opłacania należności z tytułu składek, zweryfikowania w tym zakresie całej korespondencji wpływającej do urzędu. W uzasadnieniu zaś organ miał opisać sposób wpływu korespondencji do urzędu i sposób jej rejestrowania wynikający z właściwych dokumentów prawa wewnętrznego, wskazać sposób, w jaki przygotowana była skrzynka umieszczona przed urzędem oraz o czym informowane były osoby z niej korzystające.

Wskazania te były uzasadnione sporem między stronami, który koncentruje się na jednej zasadniczej kwestii stanu faktycznego sprawy, tj. ustalenia, czy skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek szczegółowo na wstępie wymienionych. Złożenie stosownego wniosku w terminie do 30 czerwca 2020 r. warunkowało zwolnienie z obowiązku opłacania składek na podstawie art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy COVID-19. Organ bowiem wydając merytoryczną decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty stanął na stanowisku, że stosowny wniosek nie został przez Spółkę złożony. Skarżąca zaś to ustalenie podważa.

Sąd jednak uznał, że w sporze między stronami rację należy przyznać organowi, który wykonał należycie nałożone na niego powyższym wyrokiem obowiązki.

Nie ulega wątpliwości, że w czasie trwania epidemii w okresie przełomu kwietnia i maja 2020 r. ZUS nie przyjmował petentów, lecz przygotował stosowne skrzynie, do których interesanci mogli składać korespondencję kierowaną do ZUS. W niniejszej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, korespondencja wrzucana do skrzyni przez petentów była wyjmowana z tej skrzyni przez upoważnionych pracowników ZUS, rejestrowana, a następnie kierowana do właściwych komórek merytorycznych. W ocenie Sądu opisany sposób postępowania z korespondencją jest wystarczający do przyjęcia, że wniosek skarżących do ZUS rzeczywiście nie wpłynął. Organ wyjaśnił sposób funkcjonowania skrzynki, nadzór nad nią sprawowany, sposób ewidencjonowania i nadawania dalszego biegu złożonym dokumentom. Ponownie przejrzał dokumentację Spółki oraz dokumentację, która wpłynęła do organu tego dnia, w którym miała zostać złożona dokumentacja strony wraz z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania składek. Organ takiego wniosku nie znalazł. Podjął zatem wszelkie działania celem weryfikacji twierdzeń strony, że ta złożyła stosowny wniosek.

Organ nie powołał się na przepisy prawa wewnętrznego regulujące kwestie utworzenia skrzynki i jej obsługi, jednak okoliczności te nie wpływają na trafność wydanej decyzji. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia organu można wywieść, że wrzucana do skrzyni korespondencja, po okresie kwarantanny była ewidencjonowana i na dalszym etapie monitorowana za pomocą systemów komputerowych. Skrzynka nie była pod nadzorem monitoringu wizyjnego, lecz nadzór nad nią sprawował pracownik ochrony.

Sąd zdaje sobie sprawę z tego, że w sporze takim, jaki zaistniał w niniejszej sprawie strona nie ma dowodu złożenia pisma. Organ takiego potwierdzenia nie wydawał, gdyż skrzynia miała na celu ograniczyć kontakt petentów z pracownikami organu. Jeżeli jednak z treści decyzji wynika sposób obsługi skrzynki i wykazana niemożność zagubienia dokumentacji w organie, to nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Uchylenie decyzji w niniejszej sprawie mogłoby nastąpić wówczas, gdyby organ nie wykonał obowiązków nałożonych wydanym w sprawie wyrokiem przez WSA w Warszawie. Taka jest konsekwencja powołanego na wstępie art. 153 ppsa. Jeżeli jednak organ wypełnił nałożone nań obowiązki, to nie można mu zarzucić naruszenia przepisów postępowania powodujących konieczność uchylenia decyzji.

Nie są zasadne podniesione w skardze zarzuty. Przede wszystkim nie sposób zobowiązać organ do wykazania, że wniosek o zwolnienie nie został zagubiony na terenie placówki ZUS. Skoro organ przedstawił obieg dokumentacji w czasie epidemii i środki służące monitorowaniu obiegu dokumentacji, nadto ustalił, że wniosek nie został złożony, to nie spoczywał na nim żaden dodatkowy obowiązek dowodowy. Wbrew twierdzeniom skargi organ wykorzystał wszelkie możliwe sposoby sprawdzenia, czy wniosek rzeczywiście został złożony i prawidłowo ustalił, że takiego wniosku nie było. Oceny tej nie zmieniłoby nawet przeprowadzenie przez organ dowodu z nagrania monitoringu, ponieważ nawet gdyby osoba wskazana przez Spółkę wrzucała dokumenty do skrzyni, to z tego nie wynikałoby, że złożony dokument rzeczywiście był wnioskiem o zwolnienie.

Nie ma również racji skarżąca twierdząc, że organ nieprawidłowo poszukiwał wniosku strony po upływie 17 miesięcy od jego rzekomego złożenia. Podnieść należy, że było to ponowne poszukiwanie wniosku w wyniku wydanego wyroku uchylającego poprzednio wydaną decyzję. Po raz pierwszy organ poszukiwał wniosku strony krótki czas po dniu, w którym wniosek miał być złożony.

Sąd oddalił wnioski dowodowe Spółki, ponieważ zgodnie z art. 106 § 3 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W konsekwencji Sąd administracyjny nie przesłuchuje świadków. Z tego też względu nie było podstaw do zwracania się do PUP w D. celem ustalenia, w jakim dniu zostały złożone wnioski o uzyskanie mikropożyczki dla trzech aptek. Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, lecz ocenia prawidłowość procedowania przez organ.

Jeżeli zaś chodzi o dowody z dokumentów dotyczące sytuacji finansowej strony, terminowego opłacania składek przez stronę, to zdaniem Sądu dowody te nie mogą potwierdzać złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Mogą one zobrazować sytuację majątkową strony i rzetelne wypełnianie obowiązków publicznoprawnych, jednak nie dowodzą, że wniosek rzeczywiście został złożony.

Nie było konieczności uchylenia decyzji celem uzupełnienia materiału dowodowego przez organ, skoro ten wypełnił nałożone na niego obowiązki wynikające z powołanego wyroku WSA w Warszawie.

Ustalenie, że wniosek nie został złożony w terminie wynikającym z art. 31zp ust. 1 ustawy COVID-19, słusznie doprowadziło organ do odmowy przyznania takiego zwolnienia. Nie została spełniona przesłanka przyznania zwolnienia w postaci złożonego wniosku w wyznaczonym ustawą terminie.

Nie doszło w sprawie zatem do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, ani przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 i 3 ppsa). Tylko takie naruszenia mogłyby powodować uchylenie zaskarżonej decyzji. Z tego względu Sąd orzekł jak w sentencji z mocy art. 151 ppsa.