Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2014/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 15
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 2014/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędziowie: WSA Maja Chodacka (spr.), WSA Paweł Dąbek, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2012r., sprawy ze skargi B. i W., na interpretację indywidualną Ministra Finansów, z dnia 19 sierpnia 2011r. Nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług, I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. określa, iż zaskarżona interpretacja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 457 zł ( czterysta pięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną indywidualną interpretacją przepisów prawa podatkowego z dnia 19 sierpnia 2011r., nr [...], wydaną dla strony skarżącej – "Spółki Partnerskiej B i W", Dyrektor Izby Skarbowej działający z upoważnienia Ministra Finansów uznał, iż świadczenie pomocy prawnej z urzędu przez radcę prawnego, adwokata - wspólnika spółki, w przedmiotowej sprawie stanowi działalność wykonywaną osobiście i jest on z tytułu wykonywania tej działalności podatnikiem podatku od towarów i usług w myśl art. 15 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm., zwana dalej:" u.p.t.u."), a nadto radca prawny lub adwokat jako indywidualny podmiot (a nie spółka, której jest wspólnikiem) ma obowiązek wystawienia faktury VAT oraz złożenia deklaracji VAT-7 uwzględniających obrót z tytułu wynagrodzenia za świadczenie usług pomocy prawnej z urzędu.

Zaskarżona interpretacja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego.

W dniu 19 maja 2011r. wpłynął wniosek strony skarżącej o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i w zakresie uznania czy prawnik będący wspólnikiem spółki, nie prowadzący działalności gospodarczej na własny rachunek, jest podatnikiem VAT w myśl art. 15 ust. 1 u.p.t.u. i czy w związku z tym musi wystawiać faktury VAT za wykonywanie pomocy prawnej z urzędu. W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

Wspólnicy skarżącej spółki wykonują zawód radców prawnych oraz adwokatów jako wspólnicy w spółce osobowej, tj. partnerskiej. Jest to jedyna forma wykonywania przez nich zawodu, w szczególności nie prowadzą oni samodzielnej działalności gospodarczej. Umowa spółki, na podstawie której prowadzona jest kancelaria, zobowiązuje wspólników będących stronami tej umowy do "świadczenia pomocy prawnej oraz świadczenia wszelkich innych usług doradczych z zakresu działalności prawnej wyłącznie w spółce". W ramach obowiązków zawodowych nałożonych na wspólników przepisami ustawy o radcach prawnych, mogą oni być wyznaczani przez właściwe organy samorządu radców prawnych oraz samorządu adwokatów, do świadczenia pomocy prawnej jako pełnomocnicy z urzędu w postępowaniach przed sądami oraz innymi organami władzy publicznej. Z tytułu świadczonej pomocy prawnej, właściwe sądy i organy władzy publicznej wypłacają wynagrodzenie. Ani umowa spółki osobowej, której są wspólnikami, ani jakiekolwiek inne postanowienie umowne nie przewiduje wyłączenia świadczonych przez wspólników skarżącej spółki usług pomocy prawnej spod zakazu wykonywania takiej działalności poza kancelarią, wynikającego z zacytowanego wyżej postanowienia umowy spółki.

Wykonując zawód w kancelarii wspólnicy skarżącej spółki z zasady posługują się zasobami kancelarii przygotowując opracowania w zakresie świadczonej pomocy prawnej (opinie, pisma), korzystają z pomieszczeń i sprzętu należącego do spółki, spotykają się z klientami w pomieszczeniach spółki, kontaktują się z klientami środkami komunikacji, którymi dysponuje spółka, zlecają część lub nawet całość czynności (np. w ramach substytucji) osobom pozostającym w dyspozycji kancelarii. Odpowiedzialność cywilna za szkody wyrządzone przez wspólników spółki przy wykonywaniu pomocy prawnej "w spółce" również obciąża kancelarię zarówno pod względem ekonomicznym jak i prawnym. To kancelaria (a nie wspólnicy spółki) jest stroną umowy ubezpieczenia oc oraz uiszcza składkę za ubezpieczenie oc wszystkich radców prawnych i adwokatów świadczących pomoc prawną na rachunek Kancelarii. Mimo, że usługa wykonywana jest na podstawie osobistego umocowania danego radcy prawnego, czy adwokata, a nie spółki, w której wykonuje zawód to istotne jest to, na czyj rachunek, czyimi zasobami i na czyje ryzyko radca (adwokat) świadczy pomoc prawną.

Zaistniałym zdarzeniem będącym przedmiotem niniejszego wniosku jest wykonywanie przez wspólników spółki czynności w zakresie pomocy prawnej z urzędu w warunkach wyżej opisanych.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie: czy prawnik będący wspólnikiem spółki, nie prowadzący działalności gospodarczej na własny rachunek, jest podatnikiem VAT w myśl art. 15 ust. 1 u.p.t.u. i czy w związku z tym musi wystawiać faktury VAT za wykonywanie pomocy prawnej z urzędu?

Przedstawiając swoje stanowisko w sprawie, strona skarżąca powołała się na wyrok NSA z 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 1312/10, w którym stwierdzono, że radca prawny lub adwokat, który prowadzi praktykę tylko jako wspólnik spółki nie jest podatnikiem VAT, natomiast podatnikiem VAT od pomocy prawnej udzielanej z urzędu jest kancelaria. W przypadku więc, gdy chodzi o spółkę osobową, która sama jest podatnikiem VAT nie ma ani prawnego, ani pozaprawnego uzasadnienia dla odrębnego rejestrowania jako podatnika VAT radcy prawnego, który jest jej wspólnikiem.

Zdaniem spółki powyższe wskazuje, że nie ma uzasadnienia dla wystawiania przez wspólników faktur VAT, natomiast powinno to pozostać w zakresie obowiązków spółki.

W dniu 19 sierpnia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej działający z upoważnienia Ministra Finansów wydał dla skarżącej spółki indywidualną interpretację, w której uznał, iż świadczenie pomocy prawnej z urzędu przez radcę prawnego, adwokata - wspólnika spółki, w przedmiotowej sprawie stanowi działalność wykonywaną osobiście i jest on z tytułu wykonywania tej działalności podatnikiem podatku od towarów i usług w myśl wyżej powołanego art. 15 u.p.t.u. Ponadto uznał, iż stosownie do treści art. 106 ust. 1 i art. 99 u.p.t.u. to radca prawny lub adwokat jako indywidualny podmiot (a nie spółka, której jest wspólnikiem) ma obowiązek wystawienia faktury VAT oraz złożenia deklaracji VAT-7 uwzględniających obrót z tytułu wynagrodzenia za świadczenie usług pomocy prawnej z urzędu.

Pismem z dnia 6 września 2011 r. skarżąca spółka wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę wydanej interpretacji.

W odpowiedzi na ww. wezwanie, Dyrektor Izby Skarbowej, podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w interpretacji indywidualnej z dnia 19 sierpnia 2011 r.

W konsekwencji skarżąca spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego z dnia 19 sierpnia 2011r. W skardze zarzucono naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 u.p.t.u., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez Dyrektora Izby Skarbowej, że radca prawny oraz adwokat, wykonujący swój zawód w wyłącznie w formie spółki partnerskiej, są podatnikami VAT i ciąży na nich obowiązek wystawiania faktur VAT za świadczenie pomocy prawnej z urzędu, w sytuacji gdy nie prowadzą oni odrębnej działalności gospodarczej na własny rachunek.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Kognicję sądu administracyjnego wyznaczają przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), kontrola wykonywana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zdaniem Sądu, rację ma skarżąca spółka twierdząc, iż dokonana przez organy podatkowe kwalifikacja prawna przedstawionego w niniejszej sprawie stanu faktycznego jest wadliwa.

Pojęcie działalności gospodarczej na potrzeby podatku od towarów i usług zdefiniowane zostało w art. 15 ust. 2 u.p.t.u. Obejmuje ona wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje ponadto czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Przepisy ustawy na swój własny użytek definiują pojęcie działalności gospodarczej prowadzonej przez podatnika VAT, a zatem nie jest uprawnione utożsamianie działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z działalnością gospodarczą, o której mowa w prawie działalności gospodarczej. Nie będzie także na gruncie VAT znajdować zastosowania definicja działalności gospodarczej sformułowana w Ordynacji podatkowej, ani tym bardziej zawarta w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podatnikiem może być w zasadzie każdy samodzielny podmiot prawny, niezależnie od jego formy organizacyjno-prawnej. Jest to zatem ujęcie analogiczne do obowiązującego w poprzedniej ustawie z 1993 r. Należy również dodać, że ustawa zgodnie z wymogami prawa wspólnotowego, kładzie nacisk przede wszystkim na ekonomiczne aspekty czynności, odrywając ją od jej skutków konwencjonalnych na gruncie prawa cywilnego (por. Komentarz do art.15 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U.04.54.535), [w:] A. Bartosiewicz, R. Kubacki, VAT. Komentarz, Lex, 2010, wyd. IV). Poza sporem pozostaje zatem okoliczność, że świadczenie przez radcę prawnego usług przypisanych temu zawodowi (art. 4 ust. 1 u.r.p.) jest działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług.

Spór w sprawie ogniskuje się wokół interpretacji art. 15 ust. 3 pkt 3 u.p.t.u.

U podstaw tego sporu legło bowiem stanowisko Ministra Finansów, iż wynagrodzenie wypłacone z tytułu pomocy prawnej z urzędu, świadczonej przez radcę prawnego wykonującego ten zawód jako wspólnik spółki partnerskiej, należy kwalifikować jako wynagrodzenie uzyskiwane przez radcę prawnego traktowanego jako podatnik, w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.t.u. Zgodnie z przepisem tego artykułu oraz art. 15 ust. 3 pkt 3 u.p.t.u. podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

W przypadku świadczenia przez radców pomocy prawnej z urzędu, w ocenie organu, nie można mówić o łącznym spełnieniu warunków, o których stanowi w art. 15 ust. 3 u.p.t.u., jako że radca prawny zachowuje pełną samodzielność organizacyjną, ponosi ryzyko ekonomiczne oraz pełną odpowiedzialność z tytułu wykonania przedmiotowych czynności. Radca prawny świadczący pomoc prawną z urzędu nie przestaje być podmiotem podlegającym rygorom wykonywanego zawodu.

W związku z powyższym, jeśli odpowiedzialność z tytułu wykonywania czynności ponosi jej bezpośredni wykonawca – w tym przypadku radca prawny – art. 15 ust. 3 pkt 3 u.p.t.u. nie znajduje zastosowania, a w konsekwencji czynności radcy prawnego podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Tym samym podatnikami VAT z tytułu świadczonych usług w ramach zastępstwa procesowego z urzędu są radcowie prawni, a nie spółka, której są wspólnikami, w konsekwencji radca prawny jako indywidualny podmiot ma obowiązek wystawienia faktury VAT.

Sąd nie podziela tej argumentacji, albowiem okoliczność działania przez radcę prawnego w ramach pomocy prawnej świadczonej z urzędu nie stanowi samodzielnej przesłanki dla prawnopodatkowej dystynkcji w zakresie statusu podatnika, w porównaniu z sytuacją świadczenia usług prawnych w ramach spółki.

W przypadku świadczenia pomocy prawnej z urzędu przez radcę prawnego sąd nie zleca wykonania określonych czynności ani w cywilistycznym rozumieniu zlecenia, ani zlecenia rozumianego jako nakaz, polecenie. Sąd w celu realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (45 ust. 1 Konstytucji RP), w ramach przyznanej pomocy prawnej umożliwia stronie postępowania, która nie ma środków finansowych na opłacenie fachowej pomocy prawnej, skorzystanie z takiej pomocy. Ustanowienie przez sąd radcy prawnego powoduje powstanie obowiązków i uprawnień okręgowej izby radców prawnych w zakresie wyznaczenia konkretnej osoby pełnomocnika z urzędu. Sąd zwraca się do okręgowej izby radców prawnych przez doręczenie odpisu postanowienia o ustanowieniu radcy prawnego. Taką możliwość daje sądowi ustawowe ukształtowanie (na podstawie art. 17 ust. 1 Konstytucji) samorządu zawodu zaufania publicznego. Ustawodawca, dając możliwość kreowania samorządów zawodowych, wyznacza im określoną rolę publiczną. Z treści art. 17 Konstytucji można wnosić o pewnych obowiązkach publicznoprawnych ciążących na członkach korporacji radców prawnych i istotnej roli zawodów prawniczych w procesie wymiaru sprawiedliwości (por. wyrok TK z 22 listopada 2004 r., sygn. SK 64/03, OTK ZU nr 10/A/2004).

Wspólnicy spółki, świadcząc pomoc prawną z urzędu, wypełniają obowiązek o charakterze publicznoprawnym. Z charakteru zastępstwa procesowego z urzędu wynika odmienny, aniżeli w przypadku zastępstwa umownego, sposób regulowania przez państwo zasad wynagradzania pełnomocnika. Koszty pomocy prawnej z urzędu ponosi bowiem Skarb Państwa. Państwo uznając za celowe zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia ciężarów związanych z określonym postępowaniem czy dokonaniem czynności, przejęło na siebie ryzyko pokrycia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zapewniając stosowanie stawek minimalnych takich samych, jakie obowiązują w przypadku zasądzania opłat za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 sierpnia 2006 r., sygn. SK 23/05, OTK-A 2006/8/94). Sąd orzekając o przyznaniu pomocy prawnej poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika przyznaje prawo do nieodpłatnej pomocy prawnej, nie wskazując z imienia i nazwiska pełnomocnika, który pomoc tę będzie świadczył. Wskazanie konkretnego pełnomocnika następuje w kolejnym etapie, tj. na podstawie odrębnych i niezależnych od sądu decyzji organów samorządu zawodowego (w przypadku radców prawnych – okręgowej izby radców prawnych).

Rodzaj czynności jakie podejmie ustanowiony z urzędu pełnomocnik nie wynika z samego faktu jego ustanowienia, czy wyznaczenia, czyli nie z decyzji sądu, lecz z woli osoby, na rzecz której ma być świadczona pomoc prawna, stanu sprawy, przepisów procesowych itd. Trafnie zauważył WSA w Lublinie w wyroku z dnia 9 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 779/06, iż pomiędzy pełnomocnikiem (obrońcą) wyznaczonym z urzędu, a sądem nie powstaje żaden stosunek prawny - ani cywilnoprawny, ani o charakterze publicznoprawnym, sąd nie ponosi odpowiedzialności za działania lub zaniechania adwokata lub radcy prawnego, oni zaś nie ponoszą odpowiedzialności wobec sądu.

Powyższe wskazuje na samodzielność działania radcy prawnego w powyższym zakresie, na co słusznie zwrócił uwagę organ. Również w orzecznictwie za ugruntowany należy uznać pogląd, zgodnie z którym nieopłacona pomoc prawna udzielona przez adwokata lub radcę prawnego ustanowionego z urzędu jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u. i nie dotyczy jej zastrzeżenie, o którym mowa w art. 15 ust. 3 pkt 3 u.p.t.u. Takie stanowisko wynika z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 października 2007r., sygn. akt I FSK 1265/07, 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I FSK 1475/08, oraz z 11 grudnia 2008 r., sygn. akt I FSK 1570/08 (wszystkie dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym niemniej nie można tracić z pola widzenia okoliczności, że ustawodawca przyznał radcom prawnym prawo wyboru formy wykonywania zawodu, jednocześnie formy te reglamentując. Znaczenie tej okoliczności jest – w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie – decydujące dla prawnopodatkowej kwalifikacji usługi radcy prawnego w zakresie podatku od towarów usług.

Okoliczność, że określonego z imienia i nazwiska radcę prawnego wskazuje samorząd radcowski jest kwestią techniczną, stanowiąc racjonalne rozwiązanie, pozwalające na wybór konkretnego radcy prawnego przez podmiot działający niejako w imieniu radców prawnych, będący ich zrzeszeniem, a zatem dysponujący wiedzą niezbędną do wyznaczenia osoby właściwej w danej sprawie. W konsekwencji to nie osobistemu charakterowi pełnomocnictwa należy przyznać znaczenie z punktu widzenia ustawy, lecz formie wykonywania zawodu. Sąd w składzie orzekającym zgadza się z poglądem wyrażonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku z dnia 7 lutego 2008r., sygn. akt I SA/Gd 981/07, który w uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że nałożenie przez sąd na radcę prawnego obowiązku prowadzenia sprawy z urzędu nie determinuje zmiany wybranego przez tego radcę sposobu wykonywania zawodu. Radca prawny zarówno świadcząc pomoc prawną z wyboru, jak i z urzędu wykonuje zawód polegający na świadczeniu takiej pomocy. Skoro zatem wspólnicy skarżącej spółki wykonują zawód radcy prawnego w spółce, to brak jest jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia, że świadczona przez nich pomoc prawna z urzędu na zlecenie sądu stanowi odrębną działalność obok działalności gospodarczej prowadzonej w tej spółce. Organ w swojej argumentacji w żaden sposób nie wykazał aby działalność wykonywana z urzędu stanowiła działalność wykonywaną osobiście, a czynności pełnione w ramach stosunku powstałego z wyboru należy potraktować jako działalność gospodarcza.

Słusznie zatem strona skarżąca wskazywała, iż dla potrzeb kwalifikacji na gruncie ustawy przychodów z tytułu pomocy prawnej świadczonej z urzędu istotne znaczenie ma forma wykonywania zawodu radcy prawnego. W art. 8 ust. 1 powoływanej wyżej ustawy o radach prawnych ustawodawca wskazał formy organizacyjne w jakich radcowie prawni mogą wykonywać zawód. Przepis ten zarówno w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku, jak i wydania zaskarżonej interpretacji dopuszczał wykonywanie zawodu radcy prawnego w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy cywilnoprawnej, w kancelarii radcy prawnego oraz w spółkach, m.in. cywilnej, jawnej, partnerskiej lub komandytowej. Formy wykonywania zawodu określają sposób, w jaki radca prawny funkcjonuje na rynku usług prawniczych. Gwarantując swobodę wyboru tej formy spośród uznanych za dopuszczalne, ustawodawca zgodził się, że tym samym radca prawny będzie miał wpływ na swój status w sferze prawnopodatkowej. W niniejszej sprawie skarżąca spółka we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wskazała, że jej wspólnicy zawód radcy prawnego wykonują jedynie w ramach spółki partnerskiej (jako wspólnicy), nie wyłączając pomocy prawnej z urzędu. Jeżeli pomoc prawną świadczy radca prawny wykonujący zawód w ramach spółki partnerskiej, podatnikiem nie jest radca prawny, z uwagi na uprzednio dokonany wybór formy działalności. W takiej sytuacji bez znaczenia pozostaje, czy pomoc jest świadczona na podstawie umowy z klientem, czy też jest świadczona z urzędu. Nałożenie przez Sąd na radcę prawnego obowiązku prowadzenia sprawy z urzędu nie determinuje zmiany wybranego przez tego radcę sposobu wykonywania zawodu.

Również przypisane zawodowi radcy prawnego "osobiste" wykonywanie zawodowych czynności nie może przesądzać o jego statusie jako podatnika. Przyjęcie bowiem interpretacji Ministra Finansów prowadziłoby do sytuacji, gdy w zakresie tego samego podatku, takie same czynności, wykonywane przez tę samą osobę w ramach jednego zawodu (tj. świadczenie pomocy prawnej na zlecenie udzielone w związku ze świadczeniem pomocy prawnej z urzędu i świadczenie pomocy prawnej poza formułą działania z urzędu) są opodatkowane jako działalność dwóch różnych podmiotów.

Powyższe pozwala na sformułowanie tezy, że świadczenie usług przez radcę prawnego będącego wspólnikiem spółki partnerskiej i świadczącego usługi wyłączenie w jej ramach, w tym w zakresie pomocy prawnej udzielanej z urzędu, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a podatnikiem jest spółka. Ta konstatacja oznacza, że zaskarżoną interpretację należy uznać za wadliwą.

Należy dodać, że pogląd, iż w sytuacji gdy pomoc prawną z urzędu na zlecenie sądu świadczy radca prawny wykonujący zawód w spółce, podatnikiem podatku od towarów i usług zobowiązanym do wystawienia faktury VAT z tytułu wykonanej usługi jest spółka zyskał aprobatę w orzecznictwie – por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 1312/10 oraz w piśmiennictwie – por. Małgorzata Militz, Prawnicy a VAT – istotne orzeczenia sądów administracyjnych, Przegląd podatkowy, Nr 9/2010, s. 20-26.

W tym miejscu przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 powoływanej wyżej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że rola sądu administracyjnego sprowadza się do sprawowania kontroli, a nie zastępowania organów w załatwianiu spraw. Organ ponownie analizując sprawę powinien wziąć pod uwagę, że świadczenie pomocy prawnej (niezależnie czy z wyboru czy z urzędu), jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u. Radca prawny może wykonywać działalność gospodarczą osobiście, może również prowadzić ją spółka spełniająca kryteria określone w art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Fakt wyznaczenia konkretnego radcy prawnego na pełnomocnika z urzędu nie czyni z niego automatycznie podmiotu podatku od towarów i usług. Podatnikiem tym jest spółka (art. 15 ust. 1 u.p.t.u.), a faktu tego nie zmienia wyznaczenie konkretnego radcy prawnego do świadczenia usługi prawnej z urzędu. W takim przypadku, z przyczyn procesowych, faktycznie usługodawcą będzie wyznaczony radca prawny, a podatnikiem podatku od towarów i usług pozostanie spółka.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Zakres, w jakim uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana, określono zgodnie z art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.