Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1536/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6b
journal: Dz.U. 2018 poz 1103
law: Ustawa z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych,  jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki - tekst jedn.
article: art. 89
journal: Dz.U. 2020 poz 713
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Rady Miejskiej T. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody W. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie nieważności uchwały, oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 1536/20

Uzasadnienie

Rada Miejska T. i pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody W. nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r., stwierdzającego nieważność uchwały nr [...] Rady Miejskiej T. z dnia [...] czerwca 2020 r. w sprawie zmiany nazwy ronda.

Przedmiotowe rozstrzygnięcie nadzorcze zapadło w następującym stanie faktycznym.

Na podstawie art 6 ust. 2 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz.U. z 2018r., poz. 1103 – dalej także jako "ustawa dekomunizacyjna"), Wojewoda W. wydał w dniu [...] września 2019 r. zarządzenie zastępcze nr [...] w sprawie nadania rondu om.A. W. położonemu w miejscowości T. nazwy J. P. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2019 r. poz. 7795).

Rada Miejska T. podjęła w dniu [...] września uchwałę Nr [...] w sprawie wniesienia skargi na ww. zarządzenie zastępcze Wojewody W. . Skarga została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu [...] października 2019 r. i wyrokiem z dnia [...] stycznia 2020 r. została przez powyższy sąd w całości oddalona.

Na podstawie art. 6b z dnia [...] kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki Burmistrz T. w dniu [...] lutego 2020 r. zwrócił się z wnioskiem do Wojewody W. oraz Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wyrażenie zgody na zmianę nazwy "ronda J. P." na nazwę "rondo S. ". Pismo zostało doręczone do Wojewody W. w dniu [...] lutego 2020 r., zaś do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w dniu [...] lutego 2020 r.

Zarówno Wojewoda W. , jak i Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, nie zajęły stanowiska w zakresie skierowanego wniosku, w terminie określonym w art. 89 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Stanowisko Wojewody W. wyrażone w piśmie z dnia [...] marca 2020 r. doręczono Burmistrzowi T. za pośrednictwem elektronicznej platformy usług administracji publicznej (ePUAP) w dniu [...] marca 2020 r., a stanowisko Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wyrażone w piśmie z dnia [...] marca 2020 r. doręczono za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu [...] marca 2020 r.

Mając na uwadze brak zajęcia stanowiska przez ww. organy w przewidzianym przepisami terminie, stanowisko wyrażone w w/w pismach skierowanych do Wojewody W. oraz do IPN, Rada Miejska T. dnia [...] czerwca 2020 r. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie zmiany nazwy ronda. Przedmiotowe rondo otrzymało nazwę: "R. W.". Dnia [...] lipca 2020 r. Wojewoda W. wydał rozstrzygnięcie nadzorcze (znak: [...]) w którym stwierdził nieważność ww. uchwały Rady Miejskiej T. .

Z przedmiotowym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Rada Miejska T. , która uchwała Nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. zobowiązała Burmistrza T. do wniesienia skargi na ww. rozstrzygnięcie.

W skardze Rada Miejska T. zarzuciła naruszenie prawa materialnego polegające na:

a) niewłaściwym zastosowaniu dyspozycji płynącej z art. 6b ustawy z dnia [...] kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki, poprzez przyjęcie, iż organy wskazane w tym przepisie mogą w sposób zupełnie dowolny wyrażać opinię o ewentualnych zmianach nazw nadanych w trybie zarządzenia zastępczego, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia;

b) błędnej wykładni przepisu art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, co doprowadziło organ do błędnego przekonania, iż w niniejszej sprawie przepis ten nie znajdzie zastosowania, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia;

c) brak zastosowania przepisu art. 89 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, co w efekcie doprowadziło organ do błędnego przekonania, iż w niniejszej sprawie przepis ten nie znajdzie zastosowania, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe Rada Miejska T. wniosła:

a) na podstawie art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody W. z dnia [...] lipca 2020 r. (znak: [...]) w całości;

b) na podstawie art. 200 ww. ustawy w przypadku uwzględnienia skargi, o zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano między innymi, że art. 6b ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki wskazuje, iż przypadku nadania nazwy w trybie zarządzenia zastępczego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2, jej zmiana przez jednostkę samorządu terytorialnego albo związek, o którym mowa w art. 4, wymaga uprzedniej zgody Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz właściwego miejscowo wojewody.

Organ wskazał, że podstawą współdziałania jednostki samorządu terytorialnego z organami administracji rządowej obok komentowanego przepisu ustawy będzie art. 89 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi, że jeżeli prawo uzależnia ważność rozstrzygnięcia organu gminy od jego zatwierdzenia, uzgodnienia lub zaopiniowania przez inny organ, zajęcie stanowiska przez ten organ powinno nastąpić nie później niż w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego rozstrzygnięcia lub jego projektu.

Wskazano, iż Burmistrz T. wystąpił o zezwolenie na zmianę nazwy na rondo S. . Niemniej, finalnie rondo otrzymało nazwę ronda W. .. Organ wskazał na zbieżność przedmiotowych nazw oraz na ich "bezosobowość". Nazwy te odnoszą się również do podstawowych wartości, którymi winno kierować się społeczeństwo. Wskazano również, że w 2020 r. przypada zarówno XXX-lecie samorządu terytorialnego, jak i setna rocznica Bitwy W.. Celem uhonorowania tych ważnych wydarzeń Rada Miejska T. , przy braku sprzeciwu ze strony Wojewody oraz IPN, przyjęła kompromisowe rozwiązanie uwzględniające potrzeby wszystkich grup społecznych, poprzez uczczenie:

1. Stulecia Bitwy W. i zasług dla Niepodległej Polski Marszałka J. P., nadając nazwę: Skwer J. P., skwerowi zlokalizowanemu w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowego ronda, przy Pomniku Niepodległości w T.,

2. 30 lat funkcjonowania samorządów lokalnych, nadając nazwę: Skwer S. , skwerowi zlokalizowanemu przy Urzędzie Miejskim T.,

3. idei, tożsamości i budowanego przez lata dorobku słowa: wolność, nadając nazwę: rondo W. ., rondu położonemu u zbiegu ulic: [...], M. M. i G. w T..

Inspiracją do nadania nazwy rondo W. jest polskie święto państwowe - Dzień Solidarności i Wolności, obchodzone co roku 31 sierpnia, ustanowione przez Sejm RP w celu upamiętnienia historycznego zrywu Polaków do wolności i niepodległości z 1980 roku, który zapoczątkował proces upadku komunizmu i wyzwolenia narodów Europy Środkowej i Wschodniej (ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. o ustanowieniu dnia 31 sierpnia Dniem Solidarności i Wolności (Dz. U. z 2005 r. Nr 155, poz. 1295). Owa nazwa nawiązuje do kardynalnej wartości, która w powszechnym odbiorze stanowi jedną z najważniejszych wartości w życiu społecznym i politycznym naszego Narodu, a wraz z nadanymi już nazwami: rondo S. i rondo N. , stworzy spójną i integralną całość.

W podsumowaniu skargi wskazano, że:

1. Burmistrz T. [...] lutego 2020 r. zwrócił się z wnioskiem do Wojewody W. oraz Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wyrażenie zgody na zmianę nazwy ronda J. P.;

2. wnioski o wyrażenie zgody doręczone zostały do Wojewody W. w dniu [...] lutego 2020 r., zaś do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w dniu [...] lutego 2020 r. Termin na zajęcie stanowiska w przypadku Wojewody upływał z końcem dnia [...] marca 2020 r., zaś w przypadku IPN z końcem dnia [...] marca 2020 r.;

3. wskazane powyżej organy nie zajęły stanowiska w przewidzianym w art. 89 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym terminie. Wojewoda W. stanowisko zajął dnia [...] marca 2020 r., a IPN dnia [...] marca 2020 r.;

4. w niniejszej sprawie zastosowanie winna znaleźć dyspozycja płynąca z art. 89 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda W. wniósł o jej oddalenie.

W ocenie organu nadzoru, pojęcia "uprzedniej zgody", o którym mowa w art. 6b ustawy dekomunizacyjnej nie można utożsamiać z pojęciami "zatwierdzenia", "uzgodnienia" czy też "zaopiniowania" przez inny organ, o czym mowa w art. 89 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Biorąc pod uwagę regułę racjonalnego prawodawcy nie powinno się bowiem nadawać tego samego znaczenia dwóm różnym sformułowaniom użytym w treści dwóch różnych aktów prawnych. Zdaniem organu nadzoru art. 6b ustawy dekomunizacyjnej stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 89 ustawy o samorządzie gminny i powinna mieć do niego zastosowanie zasada lex specialis derogat legi generali, tj. nie należy bez wyraźnego przyzwolenia ustawodawcy odpowiednio stosować do niego norm ogólnych, w tym wypadku dotyczących terminu uzgodnienia aktu prawnego organu gminy i skutków jego niedochowania. Tym samym termin 14 dni wynikający z art. 89 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie dotyczy uprzedniego udzielenia zgody przez wojewodę i Instytut Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiego, o którym mowa w art. 6b ustawy dekomunizacyjnej i nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, podobnie jak cytowany powyżej art. 89 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Biorąc powyższe pod uwagę, organ nadzoru uważa, że zarzuty dotyczące niezastosowania w przedmiotowej sprawie przepisów art. 89 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym nie zasługują na uwzględnienie.

Organ nadzoru podkreślił, że przedmiotowa uchwała zmienia nazwę nadaną w trybie zarządzenia zastępczego, o którym mowa art. 6 ust. 2 ustawy dekomunizacyjnej bez uprzedniej zgody wojewody oraz IPN i jako taka jest wprost sprzeczna z art. 6b ustawy dekomunizacyjnej. Tym samym konieczne i zasadne było stwierdzenie jej nieważności jako naruszającej prawo w stopniu istotnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości zasadniczo poprzez kontrolę legalności działalności administracji publicznej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 2107 ze zm.).

Należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z 27 października 2020 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875).

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a."), zakres kontroli działalności administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.

Zgodnie natomiast z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 994 ze zm. – dalej "u.s.g.") rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. Do złożenia skargi uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone (ust. 3). Podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze.

Sądowoadministracyjnej kontroli legalności w niniejszym postępowaniu podlega rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody W. nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. stwierdzającego nieważność uchwały nr [...] Rady Miejskiej T. z dnia [...] czerwca 2020 r. w sprawie zmiany nazwy ronda.

Dokonując w pierwszej kolejności oceny dopuszczalności skargi Sąd uznał, że została ona wniesiona w ustawowym terminie i we właściwym trybie, gdyż skargę poprzedziło podjęcie przez Radę Miejską [...] [...] lipca 2020 r. uchwały Nr [...], w sprawie wniesienia skargi na ww. rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody.

W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Zgodnie jednak z ust. 4 art. 91 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia w przypadku nieistotnego naruszenia prawa. Oznacza to, że przesłanką stwierdzenia przez organ nadzoru nieważności uchwały organu gminy jest jej sprzeczność z prawem w stopniu kwalifikowanym jako tzw. "istotny". Za tego typu naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także regulujących procedury podejmowania uchwał.

Spór w niniejszej sprawie koncentruje się wokół tego, czy zasadnie Wojewoda W. stwierdził istotne naruszenie prawa materialnego w postaci art. 6b ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki, poprzez podjęcie przez radę miasta, bez uzyskania zgody wojewody oraz IPN, uchwały o zmianie nazwy ronda, którego nazwa uprzednio została zmieniona zarządzeniem zastępczym organu nadzoru, które to naruszenie miało zaistnieć na gruncie uchwały Rady Miejskiej T. i z dnia [...] czerwca 2020., nr [...], a w konsekwencji uzasadniało stwierdzenie jej nieważności.

Z uwagi na przedmiot sprawy wskazać należy, iż bez wątpienia sprawy gminnych ulic (w tym rond) są sprawami publicznymi i zadaniami własnymi gminy, co wynika z art. 7 ust. 1 pkt 2 u.s.g., a zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. do wyłącznej kompetencji rad gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach nazw ulic i placów będących drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 i 471), a także wznoszenia pomników. Nie można jednak zapominać, że gmina wykonuje swoje zadania samodzielnie na podstawie i w granicach prawa, co oznacza, że samodzielność nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom wynikającym z ustaw. Zgodnie bowiem z art. 163 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne niezastrzeżone przez Konstytucję oraz ustawy dla organów innych władz publicznych. Takim ustawowym ograniczeniem gminy jest przepis art. 6b ustawy dekomunizacyjnej, zgodnie z którym w przypadku nadania nazwy w trybie zarządzenia zastępczego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2, jej zmiana przez jednostkę samorządu terytorialnego albo związek, o którym mowa w art. 4, wymaga uprzedniej zgody Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz właściwego miejscowo wojewody. Cytowany przepis został dodany do ustawy przez art. 1 pkt 3 ustawy z 14 grudnia 2017r. o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki oraz ustawy o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej z dniem [...] stycznia 2018r. – ustawą nowelizującą z dnia [...] grudnia 2017r. Zgodnie z uzasadnieniem projektu ustawy nazwy nadane w trybie zarządzenia zastępczego podlegają specjalnej ochronie prawnej i mogą zostać zmienione tylko za zgodą Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej oraz odpowiedniego wojewody.

Okolicznością mającą zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie jest to, że Wojewoda W. wydał w dniu [...] września 2019 r. zarządzenie zastępcze nr [...] w sprawie nadania rondu A. W. położonemu w miejscowości T. nazwy J. P. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2019 r. poz. 7795). Rada Miejska T. podjęła w dniu [...] września uchwałę Nr [...] w sprawie wniesienia skargi na ww. zarządzenie Wojewody W. . Skarga została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu [...] października 2019 r. i wyrokiem z dnia [...] stycznia 2020 r. o sygn. II SA/Po [...] została przez powyższy sąd w całości oddalona. Wyrok jest prawomocny od [...] czerwca 2020 r., a więc rozstrzygnięcie zastępcze zostało utrzymane w mocy.

Zgodnie z uzasadnieniem projektu ustawy nazwy nadane w trybie zarządzenia zastępczego podlegają specjalnej ochronie prawnej i mogą zostać zmienione tylko za zgodą Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej oraz odpowiedniego wojewody. Należy bowiem pamiętać o tym, że zarządzenie zastępcze wojewody jest trybem wyjątkowym, stosowanym jedynie w sytuacji, kiedy organy samorządu terytorialnego nie wykonały ciążącego na nich z mocy ustawy obowiązku. W sytuacji, która może świadczyć o niechęci organu samorządu terytorialnego do dekomunizacji, należy zapewnić nowo nadanym nazwom szczególną ochronę i dalsze nazewnictwo ulic i innych obiektów uzależnić od kontroli organu zajmującego się ochroną pamięci narodowej. Wymóg uzyskania zgody odpowiednich organów zapewnia również stałość nowej nazwy, co jest korzystne dla mieszkańców i przedsiębiorców, którzy nie będą musieli martwić się o to, że nazwa będzie zmieniana kilkukrotnie, co wprowadziłoby zamęt prawny (uzasadnienie projektu ustawy, nr druku 2115, Sejm RP VIII kadencji). Organami współdziałającymi (uprawnionymi do zajęcia stanowiska) będą organy administracji rządowej – Instytut Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz właściwy miejscowo wojewoda.

Nie wzbudziło więc wątpliwości Sądu, że skoro uprzednio zmiana nazwy ronda A. W. położonego w miejscowości T. na rondo J. P., dokonana została w trybie zarządzenia zastępczego wojewody na podstawie ustawy dekomunizacyjnej, to jej zmiana przez jednostkę samorządu terytorialnego wymagała uprzedniej zgody Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz właściwego miejscowo wojewody.

Na podstawie art. 6b z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki Burmistrz T. w dniu [...] lutego 2020 r. zwrócił się z wnioskiem do Wojewody W. oraz Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wyrażenie zgody na zmianę nazwy ronda J. P. na nazwę rondo S. . Pismo zostało doręczone do Wojewody W. w dniu [...] lutego 2020 r., zaś do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w dniu [...] lutego 2020 r.

Wojewoda W. pismem z dnia [...] marca 2020 r. poinformował Burmistrza T., że nie wyraża zgody na zmianę nazwy ronda. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu pismem z dnia [...] marca 2020 r. nie wyraził zgody na zmianę nazwy ronda.

Sąd wskazuje, że ww. organy wyraziły swój sprzeciw wobec zmiany ronda z przekroczeniem 14 – dniowego terminu określonego w art. 89 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Podstawą współdziałania jednostki samorządu terytorialnego z organami administracji rządowej, obok art. 6b ustawy dekomunizacyjnej, jest art. 89 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi, że jeżeli prawo uzależnia ważność rozstrzygnięcia organu gminy od jego zatwierdzenia, uzgodnienia lub zaopiniowania przez inny organ, zajęcie stanowiska przez ten organ powinno nastąpić nie później niż w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego rozstrzygnięcia lub jego projektu. Zgodnie z art. 89 ust. 2 u.s.g., jeżeli prawo uzależnia rozstrzygnięcie organu gminy od jego zaopiniowania przez innym organ, to zajęcie przez ten organ stanowiska powinno nastąpić nie później niż w ciągu 14 dni. Jeżeli organ nie zajmie stanowiska w tym terminie, to rozstrzygnięcie uważa się za podjęte w brzmieniu przedłożonym przez gminę. W doktrynie podkreśla się, że zajęcie stanowiska przez inny organ obejmuje czynność zgody. Uzgodnienie ma charakter wiążący i powinno następować na etapie przygotowania rozstrzygnięcia (przed jego podjęciem). Brak zgody innego organu w zasadzie wyklucza możliwość podjęcia rozstrzygnięcia (por. A. Matan, komentarz do art. 89 ustawy o samorządzie gminnym, LEX). Podjęcie przez organ gminy rozstrzygnięcia bez uzyskania stanowiska innego organu stanowi istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności uchwały na podstawie art. 91 ustawy o samorządzie gminnym (por. M. M., M. M. Z. propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki. Komentarz do art. 6b, LEX). Natomiast zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy, w tym rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 96 ust. 2 i art. 97 ust. 1, a także stanowisko zajęte w trybie art. 89, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. Podkreślić należy, że zarówno określony w ustawie 14 dniowy termin na zajęcie stanowiska przez organ współdziałający, jak i i możliwość zaskarżenia stanowiska zajętego przez organ nadzoru na postawie art. 98 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, stanowi element zagwarantowanej w przepisach Konstytucji ochrony samodzielności jednostek samorządu terytorialnego.

Sąd wyjaśnia, że Rada Miejska T. (poprzez Burmistrza T.) zwróciła się do wnioskiem do Wojewody Wielkopolskiego oraz Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wyrażenie zgody na zmianę nazwy ronda J. P. na nazwę rondo S. . Z akt sprawy wynika, że ww. organy nie zajęły w terminie określonym w art. 89 ust. 1 u.s.g. wymaganego stanowiska, co oznacza, że stanowiska tych organów należy uznać za podjęte w brzmieniu przedłożonym przez gminę.

Brak wyrażenia stanowiska przez ww. organy skutkował tym, że Rada Miejska T. dysponowała ich zgodą (wynikającą z braku zajęcia wymaganego stanowiska) na zmianę nazwy ronda J. P. na nazwę rondo S. . Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma to jednak znaczenia, ponieważ Rada Miejska T. w dniu [...] czerwca 2020 r. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie zmiany nazwy ronda, a przedmiotowe rondo otrzymało nazwę: "rondo W. ", a nie "rondo S. ". Sąd wskazuje, że określenia samorządność i wolność, choć dotyczą zbliżonych idei, to nie są tożsame. To samo stwierdzenie dotyczy nazw.

Tym samym należy uznać, ze Rada Miejska T. dokonała zmiany nazwy ronda J. P. bez zgody organów współdziałających, gdyż uzyskała dorozumianą zgodę na zmianę nazwy na "rondo S. ", a nie na "rondo W. ".

Podsumowując, treść spornego art. 6b ustawy dekomunizacyjnej uzależnia możliwość zmiany przez jednostkę samorządu terytorialnego nazwy ulicy, nadanej uprzednio w trybie aktu nadzorczego określonego w art. 3 i 6 tej ustawy, od uprzedniej zgody właściwego wojewody i Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Regulacja ta znajduje uzasadnienie funkcjonalne i celowościowe w wykładni wskazanych wyżej przepisów.

W rozstrzyganej sprawie, w istocie mimo braku zgody obu organów współdziałających, a więc sprzecznie z postanowieniami art. 6b ustawy dekomunizacyjnej, [...] września 2020 r. Rada Miejska T. podjęła uchwałę o zmianie nazwy ronda na "rondo W. ", pomimo braku zgody w/w organów na taką zmianę. W tej sytuacji rację ma Wojewoda W. podnosząc, że uchwała ta została podjęta z rażącym, bo ewidentnym naruszeniem jednoznacznego w swej treści art. 6b ustawy dekomunizacyjnej. Stwierdzone przez organ nadzoru istotne naruszenie prawa materialnego uzasadniało zatem stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały. W ocenie Sądu kontrolowane rozstrzygnięcie nadzorcze zawiera prawidłowe uzasadnienie prawne i faktyczne, które jednoznacznie wskazuje, że przedmiotowa uchwała została wydana z rażącym naruszeniem art. 6b ustawy dekomunizacyjnej. Wojewoda w sposób wystarczający wykazał, na czym to naruszenie polegało i w czym się wyrażało. Rozstrzygnięcie zostało podjęte w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania.

W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.