Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 419/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24, 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Dnia 10 lipca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi R Ś na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia roku nr w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 6 lipca 2011 r. R Ś, reprezentowany przez pełnomocnika J D, zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P – Inspektorat w P o umorzenie zaległych należności z tytułu nieopłaconych składek wraz z odsetkami. Wnioskodawca wskazał, że ma trudną sytuację materialną, a ponadto podkreślił, że do powstania zaległości wobec ZUS miał się przyczynić ojciec zobowiązanego – J Ś, skazany za sfałszowanie wystawianych faktur. Zobowiązany był hospitalizowany i jest pod opieką lekarza kardiologa, jest on zmuszony do stałego zażywania lekarstw kupowanych za własne środki finansowe. W grudniu 2010 r. doszło do umorzenia wobec wnioskodawcy zaległości podatkowych wraz z odsetkami.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P - Inspektorat w P, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego i zebraniu dowodów w sprawie, decyzją z dnia 12 września 2011 r. odmówił wnioskodawcy – na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 3, art. 28 ust. 1-4 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. – Dz. U. Nr 205 z 2009 r., poz. 1585 ze zm.) umorzenia należności z tytułu składek:

- w zakresie należności pod nr ... za zatrudnionych pracowników w okresie od 11/1998 r. do 12/1998 r. w kwocie 428,50 zł wraz z odsetkami w kwocie 1.070,00 zł

- na ubezpieczenia społeczne pod nr ... – składki finansowane przez płatnika za okres od 06/1999 r. do 04/2001 r. w kwocie 12.770,31 zł wraz z odsetkami (w kwocie 25.047,00 zł i w kwocie 9.766,00 zł)

- na ubezpieczenie zdrowotne pod nr ... w kwocie 776,30 zł wraz z odsetkami (w kwocie 1.122,00 zł i 1.450,00 zł)

- na ubezpieczenie społeczne pod nr ... – składki za ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem składek za okres od 06/1999 r. do 04/2001 r. w kwocie 8210,88 zł wraz z odsetkami w kwocie 15.944,00 zł

- na ubezpieczenie zdrowotne pod nr ... – składki finansowane przez płatnika za okres od 03/2000 r. do 03/2001 r. w kwocie 776,30 zł wraz z odsetkami w kwocie 1.450,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawca jest zatrudniony w ... z wynagrodzeniem 1.386,00 zł miesięcznie brutto, prowadzi gospodarstwo domowe z żoną posiadającą zatrudnienie i otrzymującą miesięcznie wynagrodzenie w kwocie 1.817,67 zł brutto. Choruje na nadciśnienie tętnicze i w maju 2010 r. przebywał w szpitalu, na stałe przyjmuje leki. Stałe miesięczne wydatki wynoszą (zgodnie z oświadczeniem strony) 300 zł. Wskazano też na wydatki dotyczące leczenia kardiologicznego (50 – 100 zł miesięcznie), zakupu lekarstw na alergie dla syna (120 zł) i inne wydatki (150 zł). Wnioskodawca nie posiada zobowiązań cywilnoprawnych, a Naczelnik Urzędu Skarbowego w S decyzją z dnia 20 grudnia 2010 r. umorzył postępowanie z wniosku strony o umorzenie zaległości podatkowych i odsetek od nich w związku z brakiem takich zaległości. Wobec zobowiązanego jest prowadzone skutecznie postępowanie egzekucyjne. W ocenie organu strona nie wykazała też przesłanek umorzenia zaległych należności na podstawie § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Wnioskodawca jest osobą pracującą, uzyskuje stały dochód i prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem. Nie ma orzeczenia stwierdzającego całkowitą lub częściową niezdolność do pracy. Łączny dochód brutto małżonków wynosi 3.204,00 zł miesięcznie a wykazane wydatki wynoszą 720 zł. Strona nie korzysta też z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej lub instytucji o podobnym charakterze.

Dalej Zakład wskazał, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest realnie możliwe wywiązanie się z ciążącego na nim zobowiązania a nadto organ musi mieć również na względzie interes ogółu ubezpieczonych.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R Ś, reprezentowany przez pełnomocnika, powołując się na sytuację finansową własną i żony oraz koszty leczenia kardiologicznego oraz wydatki na leczenie syna S domagał się całkowitego umorzenia odsetek i zaległych składek. Strona powołała się również po raz kolejny na niekorzystne działania swego ojca i wyrok SR w sprawie II K 722/03. wnioskodawca podał też, że zgodnie z art. 24 ust. 5 d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wydano decyzję.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P – Inspektorat w P decyzją z dnia 5 stycznia 2012r. utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia 12 września 2011 r.

Organ ponownie rozpoznał zebrany w sprawie materiał dowodowy i tak jak we wcześniejszej decyzji wskazał, że nie stwierdzono przesłanek umożliwiających umorzenie przedmiotowego zadłużenia. Brak całkowitej nieściągalności zadłużenia. R Ś uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę (1.386,00 zł miesięcznie brutto). Zobowiązany nie wykazał też, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Wnioskodawca choruje, jednak nie w stopniu pozbawiającym go możliwości wykonywania pracy i uzyskania dochodu, nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i niezdolności do pracy. Jest zdolny do spłaty zadłużenia chociażby w formie układu ratalnego, nie wykazał problemów z regulowaniem bieżących opłat, nie korzysta ze wsparcia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.

Organ wskazał ponadto, iż powoływany wyrok wydany w sprawie karnej wobec J Ś wskazuje jedynie na okoliczności, które przyczyniły się do powstania problemów finansowych zobowiązanego, ale nie zwalnia go od odpowiedzialności za przedmiotowe zadłużenie. Zakład wyjaśnił też, że organ podatkowy decyzją z dnia 20 grudnia 2010 r. umorzył postępowanie w kwestii umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami z powodu ich nieistnienia. Podkreślił ponadto, że strona nie jest osobą trzecią na którą przeniesiono odpowiedzialność za zadłużenie z tytułu składek, ani też następcą prawnym i dlatego nie ma zastosowania 5-letni okres przedawnienia należności z tytułu składek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R Ś wniósł o uchylenie w całości decyzji ZUS I Oddział w P z dnia 5 stycznia 2012r. oraz poprzedzającej ją decyzji nr ... z dnia 12 września 2011r.

Organowi zarzucono naruszenie art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa poprzez nieustosunkowanie się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędne przyjęcie braku przesłanek do umorzenia zadłużenia oraz art. 7 w zw. z art. 77 kpa poprzez nieustalenie okoliczności faktycznych sprawy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ pominął przy ustalaniu okoliczności faktycznych sprawy kwestie dotyczące bardzo złego stanu zdrowia skarżącego i konieczności ponoszenia wydatków na leczenie. Organ mógł m. in. wezwać zobowiązanego o odpowiednią dokumentację medyczną dotyczącą jego stanu zdrowia. Podniesiono ponadto, że ZUS winien brać pod uwagę okoliczność dotyczącą bezskuteczności egzekucji prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego również w zakresie składek z ubezpieczenia społecznego. Organ miał też pominąć fakt wydania przez Sąd Rejonowy w S wyroku skazującego J Ś za popełnienie m. in. przestępstwa sfałszowania dokumentów (sygn. akt II K 722/03).

Na rozprawie pełnomocnik strony w osobie adwokata podkreślił, że doszło do rażącego naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących reguł dowodowych i ustalenia stanu faktycznego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Wskazać należy na wstępie, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich legalności. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Według ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W myśl ust 3 całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

5) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

6) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

7) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być przy tym w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (ust. 3 a).

Zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak, że może być ona dowolna. Sąd nie może zaś nakazać Zakładowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje więc zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi – w postaci umorzenia należności (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 19 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1876/07, lex nr 484969; wyrok WSA w Gdańsku z 10 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 874/08, lex nr 483118).

W rozpatrywanej sprawie Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych działał prawidłowo.

Zgodnie z art. 7 kpa organ administracji publicznej winien wyjaśniać dokładnie stan faktyczny danej sprawy, zbierając i rozpatrując cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 §1 kpa). Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wpływającą na kwestię odpowiedniego rozłożenia ciężaru dowodu w tym postępowaniu. Organ winien generalnie przeprowadzać niezbędne dowody z urzędu (zasada oficjalności postępowania). Nie znaczy to jednak, że sama strona jest całkowicie zwolniona z realizacji tego obowiązku, zwłaszcza gdy nieudowodnienie danej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych (zob. m. in., B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 68-69).

Nie ma wobec tego wątpliwości, iż w sprawach z wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek strona winna aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym poprzez wskazywanie odpowiednich okoliczności i dowodów uzasadniających podjęcie przez organ rozstrzygnięcia korzystnego dla zobowiązanego. Istotą postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem o umorzenie zadłużenia wobec ZUS jest precyzyjne i wyczerpujące ustalenie danych o stanie rodzinnym, majątkowym i zdrowotnym strony oraz o jej potencjalnych możliwościach finansowych (w tym zarobkowych).

Z akt sprawy wynika, że skarżący jest osobą w wieku produkcyjnym (urodził się w 1976r.), obecnie pracuje w ... z wynagrodzeniem 1.386,00 zł miesięcznie brutto. Prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, otrzymującą wynagrodzenie w kwocie 1.817,67 zł brutto i synem ur. w 1998r. Zobowiązany choruje (m.in. na nadciśnienie tętnicze) i w maju 2010 r. przebywał w szpitalu, stale przyjmuje leki. Stałe wydatki miesięczne, zgodnie z oświadczeniem strony, wynoszą 300 zł. Skarżący wskazał też na wydatki dotyczące leczenia kardiologicznego (50 – 100 zł miesięcznie), leczenia alergii u syna (120 zł) i inne wydatki (150 zł). R Ś nie posiada zobowiązań cywilnoprawnych, ani podatkowych (Naczelnik Urzędu Skarbowego w S decyzją z dnia 20 grudnia 2010 r. umorzył postępowanie z wniosku strony o umorzenie zaległości podatkowych i odsetek od nich w związku z brakiem takich zaległości). Skarżący nie posiada orzeczenia stwierdzającego częściową lub całkowitą niezdolność do pracy. Nie ma majątku ruchomego i nieruchomości oraz nie korzysta z pomocy społecznej.

Organ prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność długu. Na dzień wydawania obu decyzji skarżący i jego żona posiadali stałe źródło dochodu (wynagrodzenia za pracę). Istnieje zatem majątek umożliwiający przeprowadzenie skutecznego postępowania egzekucyjnego. Zakład podał nadto, że organ egzekucyjny nie wydał do tej pory decyzji uznającej postępowanie egzekucyjne za bezskuteczne.

W skardze podniesiono, co prawda, że Naczelnik Urzędu Skarbowego miał stwierdzić bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec zobowiązanego również w zakresie ubezpieczeń społecznych, ale nie wskazał on w żaden sposób o jakie postępowanie egzekucyjne chodziło.

Podkreślić należy, że Zakład może, ale nie musi umorzyć powstałych zaległości. Organ nie ma więc obowiązku wydania decyzji umarzającej należności nawet w sytuacji, gdy zostały spełnione przesłanki wymienione w powołanych przepisach.

Zasadnie też, w opinii Sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Skarżący choruje (na nadciśnienie tętnicze i serce), ale nie w stopniu uniemożliwiającym mu zatrudnienie i wykonywanie pracy. Przeciwnie strona jest w pełni aktywna zawodowo, nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, bądź orzeczenia o niezdolności do pracy. Skarżący nie wykazał zatem w dostatecznym stopniu istnienia podstaw do umorzenia należności

z powodu swego złego stanu zdrowia. Również choroba syna, słusznie zdaniem organu, nie stanowi podstawy do pozytywnego rozpatrzenia wniosku.

Według Sądu organ uwzględnił wszelkie dowody zebrane w sprawie i wynikające z nich okoliczności. Wbrew jednak oczekiwaniom strony skarżącej wyciągnął z nich wnioski przemawiające za odmową umorzenia zaległych należności. Wnioski te zostały należycie uargumentowane i znajdują właściwe odzwierciedlenie w treści uzasadnień decyzji. Nie budzą też zastrzeżeń Sądu z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego. Strona nie wykazała, aby w sprawie zaistniały szczególne, wyjątkowe okoliczności będące obecnie podstawą uwzględnienia jej wniosku a organ trafnie wskazał, że możliwa jest spłata zadłużenia w układzie ratalnym, bądź spłata poprzez dokonywanie przez stronę dobrowolnych wpłat, co nie pozbawi skarżącego i jego rodziny środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych .

Strona skarżąca powołała się w toku postępowania na przepis art. 24 ust. 5 d) ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym w przypadku należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego ich przedawnienie następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. W ocenie strony wskazany w ustawie termin 5 letni zaczął biec w niniejszej sprawie w związku z wydaniem przez Sąd Rejonowy w S wyroku skazującego ojca skarżącego J Ś o za fałszowanie dokumentów (sygn. akt II K 722/03). Zakład zasadnie stwierdził, że wyrok ten nie stanowi decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego i wywoływał określone skutki prawne jedynie w zakresie prawa karnego. Wskazuje na okoliczności, w jakich doszło do powstania spornego zadłużenia, ale nie oznacza on zwolnienia osoby skarżącego od odpowiedzialności za to zadłużenie wobec ZUS. Z tego też powodu termin 5 letni wskazany w art. 24 ust. 5 d ustawy o ubezpieczeniach społecznych nie miał w ogóle zastosowania w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Po znowelizowaniu ustawy z dniem 1 stycznia 2003 r. podstawowy termin przedawnienia należności z tytułu składek wynosił 10 lat. W ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się że, znowelizowany przepis art. 24 ust. 4 ustawy ma zastosowanie jedynie do tych należności z tytułu składek, które nie przedawniły się przed wejściem w życie tej nowelizacji, czyli przed dniem 1 stycznia 2003 r. ( zob. m. in. wyrok NSA z 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 466/08, lex nr 549018; wyrok SN z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt I UK 204/08, M.P. Pr. 2009/7/375; wyrok WSA z 14 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Po 1481/08, lex nr 506627 ). Na dzień 1 stycznia 2003 r. sporne należności R Ś wobec ZUS nie były przedawnione, wobec czego objęte zostały z mocy prawa nowym, 10 letnim ustawowym terminem.

Wobec należności za okres od listopada do grudnia 1998 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S wszczął w dniu 22 lutego 2005 r. postępowanie egzekucyjne, co spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Z kolei na należności za okres od czerwca 1999 r. do kwietnia 2001 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S wystawił w dniu 31 maja 2007 r. tytuły wykonawcze, co skutkowało zawieszeniem dalszego biegu terminu przedawnienia tych należności (k - 91 akt administracyjnych).

Należy mieć ponadto na uwadze, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych musi dokonywać oceny konkretnej sytuacji w oparciu o obiektywne kryteria i to zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności, albowiem zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami. Wreszcie trzeba też mieć na względzie i to, że organ zasadnie przyjmuje, iż istotną granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek stanowi kolizja z interesem społecznym. Interes społeczny to bowiem obowiązek Zakładu do działania uwzględniającego interesy funduszy ubezpieczeniowych, którymi zarządza. Umarzanie zatem należności z tytułu składek ma i musi mieć charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich uregulowanie (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 05 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1231/07, lex nr 484909 oraz z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1368/07, lex nr 492274).

Instytucja umorzenia jest zastrzeżona dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy z uwagi np. na wiek, stan zdrowia, sytuację rodzinną, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów nie jest realnie możliwe wywiązanie się z ciążącego na zobowiązanym obowiązku wobec Zakładu również w dłuższej perspektywie czasowej.

Uwzględniając powyższe, Zakład Ubezpieczeń Społecznych słusznie przyjął w realiach rozpatrywanej sprawy, mając na względzie zebrany materiał dowodowy, brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie przedmiotowych należności publicznoprawnych.

W tym stanie rzeczy niezasadne okazały się zarzuty podniesione w skardze. Nie doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego.

Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja odpowiadają prawu i dlatego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.