Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 391/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 60 ust 1 i ust 2, art 61 ust 1-3, art 14 ust 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant sekr. sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi K. S-Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o obowiązku zwrotu wydatków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2020 r., działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej orzekł: 1) o obowiązku zwrotu przez K.S.-Z. wydatków wniesionych zastępczo przez Gminę, tytułem opłaty za pobyt W.S. w Domu Pomocy Społecznej, ustalonych ostateczną decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. oraz decyzją zmieniającą w/w decyzję Nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., w łącznej wysokości 8 723,33 zł (słownie: osiem tysięcy siedemset dwadzieścia trzy złote 33/100), 2) należność określoną powyżej należy wpłacić na rachunek bankowy [...] nr [...] z dopiskiem" opłata za pobyt w Domu Pomocy Społecznej P. W.S. "w terminie do dnia 30 września 2020 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia decyzji organ I instancji wskazał art. 104 ust. 1 i 3,art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507, ze zm., dalej jako – u.p.s.) oraz art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2.020 poz. 256). W uzasadnieniu decyzji organ, że Strona jest zstępną - wnuczką W.S., która od dnia [...] marca 2018 r. do dnia [...] listopada 2019 r.( tj, do dnia zgonu) przebywała w Domu Pomocy Społecznej. W.S. została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej na wniosek opiekuna prawnego, za zgodą Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich. Skierowanie nastąpiło na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...].03.2018 r. a umieszczona została w Domu Pomocy Społecznej decyzją Starosty nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. Opłata za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszona przez mieszkankę W.S. nie pokrywała pełnego kosztu Jej utrzymania w Domu Pomocy Społecznej. Następnie organ stwierdził, że do uzupełnienia niedoboru opłaty zobowiązany jest małżonek, a następnie zstępni przed wstępnymi. Ponadto zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) obowiązek wnoszenia przez osoby najbliższe wskazane wart. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. (małżonek, zstępni przed wstępnymi) opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty, wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej. Dalej organ I instancji wskazał, że w stosunku do każdej osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty za pobyt W.S. w Domu Pomocy Społecznej były prowadzone postępowania administracyjne, które zostały zakończone odrębnymi decyzjami lub umowami i osoby te wywiązały się z nałożonego na nie obowiązku. Następnie organ I instancji stwierdził, że Strona należy do kręgu osób obowiązanych do wnoszenia odpłatności za pobyt W.S. w Domu Pomocy Społecznej - w czasie trwania tego pobytu tj. w okresie od umieszczenia w DPS do dnia śmierci, konkretyzacja obowiązku ponoszenia opłaty nastąpiła na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. Nr [...]. Decyzją tą organ ustalił odpłatność Strony za pobyt W.S. w Domu Pomocy Społecznej od dnia [...] kwietnia 2018 r. w wysokości po 400 zł miesięcznie oraz za 11 dni pobytu w marcu 2018 r. w kwocie 140,00 zł. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. Nr [...] wysokość w/w opłaty została zmieniona od dnia [...] maja 2019 r. na kwotę po 500,00 zł miesięcznie. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podał, że decyzje te po ich wydaniu nie zostały skutecznie doręczone Stronie, z uwagi na błędnie ustalony adres za mieszkania ( we [...] zamiast w [...] ), ale nadal istnieją one w obrocie prawnym. Dalej organ przytoczył stanowisko judykatury, w tym wskazał na uzasadnienie SN z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt: IIICZP29/00, OSNC 2001/2, poz. 25 z glosą krytyczną A. Jacewicza, PS 2002/1 s.140 , w którym przyjęto, że "wyrok, którego sentencji skład sądu nie podpisał, nie istnieje w znaczeniu prawnoprocesowym także wówczas, gdy został ogłoszony"). W konkluzji należy stwierdzić, że datą wydania decyzji pisemnej nie jest data jej doręczenia stronie (m.in. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2010 r., sygn. akt 1 OSK 216/1 O, LEX nr 672894, w którym przyjęto, że " chwilą wydania decyzji jest nie data doręczenia stronie, lecz data jej sporządzenia, czyli w przypadku decyzji pisemnej dzień podpisania decyzji". Stąd należy przyjąć, że z chwilą podpisania decyzji administracyjnej mamy do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna a dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej i podstawy faktycznej decyzji. Zasada związania decyzji rozciąga się zatem także na okres między wydaniem decyzji a jej doręczeniem, bowiem również w tym czasie organ administracji publicznej nie może zmieniać wydanej decyzji, która - jak trafnie podkreśla W. Dawidowicz ( Postępowanie administracyjne, 1983, s. 201) - istnieje już w momencie wydania, choć wywiera skutki prawne dopiero z chwilą doręczenie stronie" (Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt- Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego LEX/el. 2019 - komentarz, stan prawny: 5 czerwca 2019 r.). Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. nr. [...] (data doręczenia 08.06.2020r.) organ przesłał na adres zamieszkania Strony decyzję Nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. ustalającą odpłatności Strony za pobyt W.S. w Domu Pomocy Społecznej od dnia [...] marca 2018 r. oraz decyzję z dnia [...] czerwca 2019 r. Nr [...] zmieniającą odpłatność od dnia [...] maja 2019 r. Ponadto organ podkreślił, że wskazane decyzje wydane były z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego w dniu ich wydawania. Nadto organ wyjaśnił, że w dniu 2 września 2019 r. w trakcie pobytu w Ośrodku Pomocy Społecznej Stronie udostępniono do wglądu całą dokumentację zgromadzoną w sprawie obowiązku ponoszenia przez Stronę opłaty za pobyt W.S. w domu pomocy społecznej, co Strona potwierdziła w formie oświadczenia własnoręcznym podpisem nie wnosząc żadnych zastrzeżeń i uwag. W dokumentacji tej znajdowały się m.in. Umowa Nr [...] z [...].06.2018 r. w sprawie odpłatności oraz w/w decyzje. Następnie organ I instancji podkreślił, że od decyzji tych, ani w dniu zapoznania się z dokumentacją, czyli 2.09.2019 r., ani po ich doręczeniu na prawidłowy adres zamieszkania Strony w dniu 08.06.2020 r. Strona nie złożyła odwołania i zarazem do dnia sporządzenia niniejszej decyzji nie wywiązała się z obowiązku partycypacji w kosztach pobytu W.S. w Domu Pomocy Społecznej. W związku z powyższym pismem z dnia [...] lipca 2020 r. organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu opłaty zastępczo poniesionej przez Gminę za Stronę, z tytułu opłaty za pobyt W.S. w Domu Pomocy Społecznej od dnia [...] marca 2018 r. do dnia [...] listopada 2029 r. tj. do dnia zgonu w łącznej wysokości 8 723,33 zł tj. 1) zgodnie z decyzją Nr [...], z dnia [...] lipca 2018 r. - za okres od [...].03.2018r. do [...].04.2019r. (tj. 140,00 zł za marzec 2018 r. oraz 400,00 zł x 13 m-cy = 5 200,00 zł) w kwocie 5 340,00 zł, 2) zgodnie z decyzją Nr [...], z dnia [...].06.2019 r. - za okres od [...].05.2019 r. do [...].11.2019 r. (tj. 500,00 zł x 6 m-cy = 3 000,00 zł oraz za 23 dni listopada 383,33 zł (500,00 zł :30 dni x 23 dni) w kwocie 3 383,33 zł. Jednocześnie organ wyjaśnił, że odpowiedzialność finansowa z tytułu kosztów pobytu w domu pomocy społecznej, osób mieszczących się w kręgu określonym wart. 61 ust. 1 pkt 2 (małżonka i krewnych w linii prostej) jest niezależna od zasad dziedziczenia. Należność obciążająca osoby bliskie z tego tytułu nie może stanowić długu spadkowego, bo pokrywa koszt pobytu przewyższający 70 dochodu własnego mieszkańca domu pomocy społecznej tj. część opłat pokrywaną przez podopiecznego jego własnym dochodem.( II SA/Bk 700111 - Wyrok WSA w Białymstoku z dnia 1 grudnia 2011r.) Śmierć członka rodziny nie zwalnia z obowiązku wniesienia opłaty za jego pobyt w domu pomocy społecznej. Dalej organ I instancji stwierdził, że do dnia sporządzenia niniejszej decyzji Strona nie wywiązała się z obowiązku opłaty, a Gmina wniosła zastępczo odpłatność za Stronę w w/w wysokości. W związku z powyższym, na podstawie art. 104 ust 3 w związku z art. 61 ust. 3 u.p.s. konieczne stało się wydanie decyzji administracyjnej w sprawie ustalenia wysokości kwot wniesionych zastępczo przez Gminę za pobyt W.S. tj. wstępnej (babci) Strony, w Domu Pomocy Społecznej oraz zobowiązanie Strony do zwrotu w/w kwoty. Następnie - w uzasadnieniu prawnym decyzji organ I instancji przytoczył przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 59 ust. 1, który stanowi, iż decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, art. 61 ust. 1 i 2, zgodnie z którym - do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej obowiązani są w kolejności: mieszkaniec domu (w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka), małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, przy czym małżonek, zstępni i wstępni oraz gmina nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu. Jeżeli tak ustalona opłata nie pokryje pełnego kosztu utrzymania mieszkańca, do uzupełnienia niedoboru zobowiązany jest małżonek, a następnie zstępni przed wstępnymi. Wyżej wymienieni będą ponosić odpłatność w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli jej dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, a w przypadku osoby gospodarującej w rodzinie - jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Nadto organ podał, że gmina z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, jest zobowiązana dopłacać różnicę pomiędzy wpłatami mieszkańca, jego małżonka, zstępnych oraz wstępnych a kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej. Obowiązek ten powstaje dopiero wtedy, gdy osoba korzystająca z pomocy oraz jej rodzina nie są w stanie pokryć pełnego kosztu utrzymania mieszkańca, w trybie i na zasadach, o których mowa powyżej. W myśl art.61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w przypadku nie wywiązywania się osób, o których mowa w ust 2 pkt 1 i 2 oraz ust 2a, z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa wart. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3-8 stosuje się odpowiednio. Wysokość należności, o których mowa w ust. 1 podlegających zwrotowi oraz termin ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej.

Od powyższej decyzji organu I instancji strona złożyła odwołanie. W odwołaniu strona zarzuciła, że decyzja organu I instancji rażąco narusza liczne przepisy prawa procesowego skutkujące wydaniem błędnej decyzji, urągającej normom prawa materialnego, tj.: art. 7, 77 § 1 i 80 KPA poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz brak należytego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez zaniechanie zastosowania koncyliacyjnego trybu określenia zakresu partycypacji w kosztach utrzymania W.S. w DPS, mimo wiążących w tym zakresie wskazań organu odwoławczego, który decyzją z dnia [...] października 2019 r. znak [...] uchylił decyzję Wójta Gminy i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, jak również poprzez dokonanie błędnego ustalenia, że "w stosunku do każdej osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty za pobyt W.S. w Domu Pomocy Społecznej były prowadzone postępowania administracyjne, które zostały zakończone odrębnymi decyzjami podczas gdy z materiałów zgromadzonych w sprawie wynika, że organ I instancji błędnie określił krąg zstępnych, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, wskutek czego nie wszystkie osoby z grona zstępnych partycypowały ww. kosztach utrzymania, co skutkuje określeniem w stosunku do skarżącej znacząco zawyżonej kwoty partycypacji w tych kosztach, stanowiącej jakoby różnicę między kosztami poniesionymi przez gminę a kosztami uiszczonymi przez wszystkie obowiązane osoby. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest w tej kwestii lakoniczne i gołosłowne, brak jest jakiegokolwiek wyjaśnienia na jakiej podstawie organ poczynił swoje ustalenie, pomimo bezwzględnie wiążącego wskazania organu odwoławczego zawartego w ww. decyzji SKO organ I instancji nie wyjaśnił, które osoby i w jakim zakresie wziął pod uwagę, a w aktach sprawy brak jest decyzji bądź umów odnośnie do wszystkich pełnoletnich zstępnych zdolnych do uiszczania kosztów pobytu wstępnego w DPS; art. 138 § 2 KPA poprzez pominięcie dyspozycji tego przepisu i nieuwzględnienie faktu, że zaskarżana obecnie decyzja wydawana jest w warunkach określonych w tym przepisie, tzn. jest to decyzja wydawana "przy ponownym rozpatrzeniu sprawy" jak stanowi zdanie ostatnie ww. przepisu, przy którym to ponownym rozpatrzeniu wiążące dla organu I instancji są okoliczności wskazane przez organ odwoławczy, które należy wziąć pod uwagę. Organ I instancji w swojej decyzji okazał lekceważenie i dezaprobatę wobec funkcji korygującej błędy w postępowaniu, którą miała spełnić ww. decyzja kasatoryjna SKO. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji nawet jednym słowem nie wspomniał, że przedmiotowa decyzja wydawana jest w warunkach ponownego rozpoznania sprawy po decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego, ani że realizuje wskazania tegoż organu. Postawa organu I instancji wydaje się kwestionować fakt, że organ ten podlega kontroli instancyjnej przez organ wyższego stopnia, na co wskazuje brak jakiegokolwiek odniesienia do treści decyzji kasatoryjnej; art. 10, 109 i 110 KPA poprzez oparcie rozstrzygnięcia na decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. znak [...], co do której organ I instancji sam stwierdza, że postępowanie prowadzące do jej wydania zostało przeprowadzone w całości bez udziału skarżącej wskutek kierowania korespondencji organu pod wadliwy adres, jak również, że decyzja została wadliwie doręczona pod adres we Wrocławiu, nie będący adresem zamieszkania skarżącej. Przesłanie ww. decyzji w czerwcu 2020 r. nie może stanowić prawidłowego doręczenia tej decyzji w rozumieniu przepisów KPA (odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżąca wniosła do SKO w dniu 21 września br. - dopiero z uzasadnienia zaskarżanej obecnie decyzji skarżąca wywnioskowała, że w sprawie funkcjonowały dwa odrębne rozstrzygnięcia administracyjne, a brak jej wiedzy w tym zakresie jest zawiniony przez OPS, który nie doręczał jej żadnych pism w sprawie). Wywód organu I instancji jest wewnętrznie sprzeczny i rażąco niezgodny z przepisami KPA - jeśli w ocenie organu przekazanie na adres skarżącej bez jakiegokolwiek wyjaśnienia decyzji datowanej na dwa lata wstecz i to po wydaniu ww. decyzji kasatoryjnej SKO stanowi prawidłowe doręczenie tej decyzji, to oczywistym jest, że w postępowaniu prowadzącym do wydania tej decyzji strona została pozbawiona możliwości czynnego udziału, czym pogwałcono kardynalną zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 10 KPA; przepisów ustawy o pomocy społecznej, w szczególności jej art. 61 i 103 poprzez zaniechanie zastosowania trybu koncyliacyjnego określania zakresu partycypacji w kosztach utrzymania wstępnego w OPS, mimo wyraźnego wskazania SKO, że tryb administracyjny może mieć zastosowanie wyłącznie w przypadku jednoznacznie negatywnej postawy osoby obowiązanej przejawiającej się m.in. udokumentowaną odmową podpisania umowy. Organ I instancji zlecił przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez GOPS, po czym pomimo jednoznacznego stanowiska skarżącej, że powodem opóźnienia w przeprowadzeniu w wywiadu są względy wynikające z wystąpienia COVIO-19, a z GOPS pozostaje w kontakcie organ wydał zaskarżoną decyzję obciążającą obowiązkiem zapłaty całej pozostałej do uiszczenia kwoty, bez jakiegokolwiek uwzględnienia sytuacji życiowej, rodzinnej i zawodowej oraz możliwości płatniczych. Postawa organu I instancji wskazuje na to, że organ ten stosuje mocno selektywne podejście do przepisów prawa i stosuje jedynie niektóre z nich, zresztą w sposób dowolny, według własnego uznania. Przykładem takiego działania jest właśnie kwestia rodzinnego wywiadu, kluczowa dla prawidłowego określenia zakresu partycypacji w kosztach pobytu wstępnego w DPS - w sytuacji niemożności dokonania zleconej czynności przez GOPS organ I instancji najzwyczajniej odstąpił od tej czynności, bez podania jakiegokolwiek uzasadnienia. Powyższe działania Wójta Gminy stanowią naruszenie zasady praworządności oraz zasady budzenia zaufania do organów państwa. Dodatkowo niezależnie od powyższych zarzutów odwołująca podniosła, że przesyłając na Jej adres w dniu [...] czerwca 2020 r. decyzję [...] z [...] lipca 2018 r. która nie została Jej doręczona i twierdząc, że w czerwcu 2020 r. doszło do "doręczenia" tej decyzji organ urąga zasadzie praworządności wyrażonej wart. 6 KPA ponieważ w czerwcu 2020 r. ww. decyzja była niezgodna z prawem, jako że nie uwzględniała ona aktualnego stanu prawnego m.in. dodanych ust. 2d-2fw art. 61 ustawy o pomocy społecznej oraz zmienionego brzmienia ust. 3 tego artykułu. Doręczenie stronie decyzji, o której organ wie, że jest ona niezgodna z prawem (jak wyjaśnia organ i instancji - decyzja "uwzględnia stan prawny obowiązujący w chwili jej wydania" czym przyznaje, że fakt sprzeczności z obowiązującym prawem w chwili doręczenia decyzji jest organowi znany) stanowi skandaliczny przykład kwestionowania przez Wójta Gminy porządku prawnego RP, w tym art. 7 Konstytucji RP, który stanowi, że organy działają na podstawie i w granicach prawa. Mając na uwadze podniesione zarzuty odwołująca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i o umorzenie postępowania z uwagi na wadliwość decyzji, na której opiera się zaskarżona decyzja, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania K.S.- Z. od powyższej decyzji organu pierwszej instancji, na podstawie art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 - 2b, art. 61 ust. 2d, art. 104 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 u.p.s. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekło: 1) uchylić w części decyzję organu I instancji tj. w pkt 2 stanowiącym, iż : 2) należność określoną powyżej należy wpłacić na rachunek bankowy [...] nr [...] z dopiskiem" opłata za pobyt w Domu Pomocy Społecznej W.S. "w terminie do dnia 30 września 2020 r. i w tym zakresie orzec: 2) należność określoną powyżej należy wpłacić na rachunek bankowy [...] nr [...] z dopiskiem" opłata za pobyt w Domu Pomocy Społecznej W.S. w terminie do dnia 28 lutego 2021 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało na następujące ustalenia faktyczne sprawy:

1) Decyzją nr [...] z dnia [...].03.2018 r. Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej, wydaną z upoważnienia Wójta Gminy, na wniosek opiekuna prawnego, za zgodą Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich – W.S. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej (zwane dalej: Dom Pomocy Społecznej bądź DPS). W Domu Pomocy Społecznej W.S. przebywała od dnia [...] marca 2018 r. do [...] listopada 2019 r.( tj. do dnia zgonu).

2) Decyzją Nr [...], z dnia [...].04.2018 r. Organ I instancji ustalił odpłatność W.S. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w wysokości 70 % posiadanego dochodu tj. w w kwocie 869,86 zł miesięcznie.

3) Ze względu na to, że opłata wnoszona przez W.S. nie pokrywała pełnych kosztów pobytu w Domu Pomocy Społecznej organ I instancji, przeprowadził postępowanie administracyjne, w stosunku do osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt W.S. w Domu Pomocy Społecznej.

W toku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił 12 zstępnych zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt Pani W.S. w Domu Pomocy Społecznej tj.

I. A.S. - syn (opiekun prawny P. W.S.) zam. [...] .2. A.S. - syn zam. [...].

3. R.S. - syn, zam. [...].

4. D.F.- córka, zam. [...].

5. G.S. - wnuk, zam. [...].

6. M.T. - wnuczka, zam. [...].

7. A.S. - wnuk, zam. [...].

8. T.S. - wnuk, zam. [...].

9. P.S. - wnuk, zam. [...].

10. M.S. –G. - wnuczka, zam. [...].

II. K.S.-Z. - wnuczka, zam. [...]

12. M., B.F. - wnuczka, zam. [...].

W stosunku do wszystkich osób z wyjątkiem Odwołującej, postępowanie zostało zakończone prawomocnymi decyzjami lub umowami. Wszystkie, te osoby poza odwołującą wywiązały się z nałożonego na Nich obowiązku partycypacji w kosztach pobytu W.S. w Domu Pomocy Społecznej. I tak ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika ( dowód: akta sprawy segregator 2), iż :

1) W.S. (mieszkaniec domu) reprezentowana przez opiekuna prawnego na podstawie decyzji organu I instancji, Nr [...], z dnia [...].04.2018 r. została zobowiązana do ponoszenia odpłatności w wysokości 869,86 zł miesięcznie, kolejną decyzją Nr [...], z dnia [...].07.2018 ustalono odpłatność od [...].08.2018 r. w kwocie 1045,55 zł, następnie decyzją Nr [...], z dnia [...].04.2019 r. ustalono od [...] kwietnia 2019 r. opłatę w kwocie. 1 089,56 zł,

2) A.S. - syn na podstawie umowy Nr [...] z dnia [...].05.2018 r. oraz decyzji organu I instancji Nr [...], z dnia [...].05.2018 r. został zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS od dnia [...].04.2018r w wysokości 300 zł miesięcznie oraz za 11 dni pobytu w marcu 2018 w kwocie 106,45, następnie na podstawie decyzji Nr [...], z dnia [...].02.2019, w myśl art. 61 ust.2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, został od 01.2019r. zwolniony z ponoszenia opłaty za DPS,

3) A.S. - syn, na podstawie decyzji Nr [...], z dnia [...].06.2018 r. został zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS od dnia [...].04.2018r w wysokości 300 zł miesięcznie oraz za 11 dni pobytu w marcu 2018 w kwocie 106,45 zł, następnie na podstawie decyzji Nr [...], z dnia [...].06.2019 r. od [...].04.2019 r. został zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w kwocie 400 zł miesięcznie,

4) D.F. - córka, na podstawie decyzji Nr [...], z dnia [...].05.2018 r. została zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS od dnia [...].04.2018r. w wysokości 400 zł miesięcznie oraz za 11 dni pobytu w marcu 2018 w kwocie 141,93 zł,

5) R.S. - syn na podstawie decyzji Nr [...], z dnia [...].07.2.018 r. został zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS od dnia [...].04.2018r w wysokości 430,70 zł miesięcznie oraz za 11 dni pobytu w marcu 2018 w kwocie 152,69 zł, następnie na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...].12.2018 r. od [...].10.2018 r. został zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w kwocie 409 zł miesięcznie, zaś na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...].05.2019 r. od [...].05.2019 r. został zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w kwocie 258,45 zł miesięcznie,

6) G.S. - wnuk na podstawie decyzji Nr [...], z dnia [...]. 07. 2018 r. został zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt babci w DPS od dnia [...].04.2018r w wysokości 50 zł miesięcznie oraz za 11 dni pobytu w marcu 2018 w kwocie 20,00 zł, następnie na podstawie decyzji Nr [...], z dnia [...].06.2019r. od [...].05.2019 r. został zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt babci w kwocie 140 zł miesięcznie,

7) M.F. - wnuczka na podstawie umowy Nr [...], z dnia [...].06.2018 r. zobowiązana została do ponoszenia odpłatności za pobyt babci w DPS od dnia r. w kwocie 200 zł miesięcznie oraz za 11 dni pobytu w marcu 2018 w kwocie 70,00 zł,

8) M.T. - wnuczka na podstawie decyzji Nr [...], z dnia [...]. 06. 2019 r. została zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt babci w DPS od dnia [...].05.2019r. w wysokości 160 zł miesięcznie,

9) A.S. - wnuk na podstawie decyzji Nr [...], z dnia [...].07.2018 r. został zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt babci w DPS od dnia [...].06.2018r. w wysokości 100 zł miesięcznie, następnie na podstawie decyzji Nr [...], z dnia [...].05.2019r. od [...].05.2019 r. został zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt babci w kwocie 170 zł miesięcznie,

10) T.S. - wnuk na podstawie decyzji Nr [...], z dnia [...].07.2018 r. został zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt babci w DPS od dnia [...].04.2018r. w wysokości 100 zł miesięcznie oraz za 11 dni pobytu w marcu 2018 w kwocie 35,00 zł, następnie na podstawie decyzji Nr [...], z dnia [...].06.2019r. od [...].05.2019 r. został zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt babci w kwocie 130 zł miesięcznie,

11) M.S.-G. - wnuczka na podstawie decyzji Nr [...], z dnia [...].07.2018 r. została zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt babci w DPS od dnia [...].04.2018r. w wysokości 132,45 zł miesięcznie oraz za 11 dni pobytu w marcu 2018 w kwocie 49,58 zł, następnie na podstawie decyzji Nr [...], z dnia [...].06.2019r. od [...].05.2-19 r. została zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt babci w kwocie 240 zł miesięcznie,

12) P.S. - wnuk na podstawie decyzji Nr [...], z dnia [...],07.2018 r. został zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt babci w DPS od dnia [...].04.2018r. w wysokości 100 zł miesięcznie oraz za 11 dni pobytu w marcu 2018 w kwocie 35,00 z, następnie na podstawie aneksu do umowy NR [...], z dnia [...].05,2019 r. został zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt babci w kwocie 200 zł miesięcznie.

Natomiast w odniesieniu do Strony odwołującej organ I instancji decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. orzekł o ustaleniu odpłatności za pobyt babci W.S. w Domu Pomocy Społecznej od dnia [...] kwietnia 2018 r. w wysokości po 400,00 zł miesięcznie oraz za 11 dni pobytu w miesiącu marcu 2018 r. w wysokości 140, 00 zł, następnie kolejną decyzją Nr [...], z dnia [...] czerwca 2019 r. organ I instancji orzekł o zmianie w całości decyzji Nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. ustalającej odpłatność Strony za pobyt babci W.S. w Domu Pomocy Społecznej w ten sposób, że od dnia [...] maja 2019 r. ustalił odpłatność w wysokości po 500,00 zł. Decyzje te zostały skutecznie stronie doręczone w dniu 8 czerwca 2020 r. (wcześniej organ I instancji skierował decyzje na błędnie ustalony adres strony).

Od powyższych decyzji strona w ustawowym terminie nie wniosła odwołania. Stąd decyzje organu I instancji stały się ostateczne. ( Strona natomiast w odrębnym postępowaniu zwróciła się do tut. organu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. oraz Nr [...], z dnia [...] czerwca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniami z dnia [...].10.2020 r. Nr [...] oraz Nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania oraz postanowieniami z dnia [...].10.2020 r. Nr [...] i Nr [...] odmówiło Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania).

Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2020 r., Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej orzekł o zobowiązaniu strony do zwrotu wydatków wniesionych zastępczo przez Gminę, tytułem opłaty za pobyt W.S. w Domu Pomocy Społecznej, ustalonych w drodze w.w. ostatecznej decyzji, w łącznej wysokości 8 723,33 zł, jednocześnie organ I instancji wskazał, że należność określoną powyżej należy wpłacić na rachunek bankowy w terminie do dnia 30 września 2020 r.,

Kolegium wskazało, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Zgodnie z art. 54 ust 1 tej ustawy, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby łub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art 59 ust 1 ustawy), zaś sam pobyt w domu pomocy społecznej jest co do zasady odpłatny (art 60 ust 1 ustawy). Jak wynika z art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i pkt 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

W myśl art 61 ust 2 - 2a cyt. ustawy - opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust

2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

3) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2,

Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą wnosić osoby niewymienione w ust. 2 (ust.2a).

W przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art 104 ust. 3-8 stosuje się odpowiednio, (art. 61 ust. 3 ustawy).

Kolegium podniosło, że w toku rozważań natury prawnej nie można pominąć uchwały Naczelnego Sadu Administracyjnego, z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17 w której NSA przyjął, że obowiązek wnoszenia przez osoby wskazane w art. 61 ust 1 pkt 2 ustawy opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art 104 ust 3 w zw. z art 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku, począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty, wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust 1 i ust. 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w zw. z art. 61 ust 1 i ust. 2 oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem NSA, wynikający z mocy ustawy obowiązek ponoszenia opłaty za osobę przebywającą w domu pomocy społecznej, ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach, wymaga swego skonkretyzowania i zindywidualizowania, zarówno co do wysokości, jak i osoby nim obciążonej. Odpłatność ta musi zostać ustalona albo w drodze umowy zaakceptowanej przez organ albo w drodze decyzji, wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy przez właściwy organ administracji.

Uwzględniając wykładnię prawną wynikającą z przytoczonej uchwały, jak i zebrany w sprawie materiał dowodowy Kolegium stwierdziło, że organ I instancji przed wydaniem decyzji zobowiązującej odwołującą do zwrotu opłat poniesionych zastępczo przez gminę z tytułu pobytu babci W.S. w domu pomocy społecznej, skonkretyzował i zindywidualizował obciążający odwołującą ustawowy obowiązek do ponoszenia tych opłat. Ostateczną decyzją Nr [...], z dnia [...] lipca 2018 r. organ I instancji zobligował stronę do ponoszenia odpłatności za pobyt babci W.S. w Domu Pomocy Społecznej tj. od dnia [...] kwietnia 2018 r. w wysokości po 400,00 zł oraz za 11 dni pobytu W.S. w Domu Pomocy Społecznej w miesiącu marcu 2018 r. w wysokości 140,00 zł, następnie kolejną ostateczną decyzją Nr [...], z dnia [...] czerwca 2019 r. organ I instancji ustalił stronie od dnia [...] maja 2019 r. odpłatność w wysokości po 500,00 zł. Zatem w okresie objętym zaskarżona decyzją tj. od [...] marca 2018 r. do [...] listopada 2019 r. (data zgonu W.S.) decyzje ustalające opłaty były ostateczne i nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.

W takiej sytuacji Kolegium w pełni podzieliło stanowisko organu I instancji, że K.S.-Z., jako zstępna zobligowana była do ponoszenia odpłatności za pobyt babci W.S. w Domu Pomocy Społecznej, w wysokości wynikającej z powyższych decyzji. Stąd, wobec braku wpłat w całości pokrywających ustaloną stronie opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej i pokrycia przypadającej na Nią części zastępczo wniesionej przez gminę - zaistniały podstawy do wydania kwestionowanego obecnie rozstrzygnięcia.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. znak [...] K.S.-Z. wniosła skargę. W skardze skarżąca podniosła zarzuty oraz przytoczyła argumentację na ich poparcie o treści zawartej w odwołaniu od w.w. decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie była decyzja administracyjna orzekająca o obowiązku zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę za pobyt W.S. - babci skarżącej - w Domu Pomocy Społecznej. W sprawie jest okolicznością bezsporną, że W.S. przebywała w DPS w okresie od [...] marca 2018 r. do dnia [...] listopada 2019 r. (data zgonu).

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie z treścią art. 60 ust. 1 i 2 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca:

1) w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku; 2) w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym - ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku; 3) w regionalnym domu pomocy społecznej - ustala marszałek województwa i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku.

W myśl art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Ogłoszeniem Nr 1/2018 Starosty z dnia [...] stycznia 2018 r. w sprawie: ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domach Opieki Społecznej funkcjonujących na terenie Powiatu oraz Powiatowych Domach Dziecka (DZ. Urz. Woj. z 2018 r. poz. 162) określono, że miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Opieki Społecznej w 2018 r. wynosi 3.483,00 zł. Natomiast ogłoszeniem z dnia 31 stycznia 2019 r. w sprawie: ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domach Opieki Społecznej funkcjonujących na terenie Powiatu oraz Powiatowych Domach Dziecka (DZ. Urz. Woj. z 2018 r. poz. 162) określono, że miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Opieki Społecznej w 2019 r. wynosi 3.844,00 zł.

Ponieważ dochód W.S. nie pokrywał w całości kosztów jej pobytu w DPS (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s.) do partycypowania w kosztach pobytu zobowiązane były kolejno osoby wymienione w art. 61 ust. 1 pkt 2, co w realiach rozpoznawanej sprawy oznacza, że zobowiązanymi były dzieci oraz wnukowie, w tym również skarżąca, która jest wnuczką W.S..

Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] Wójt Gminy ustalił odpłatność K.S. – Z. za pobyt jej babci – W.S. w Domu Pomocy Społecznej od [...] kwietnia 2018 r. po 400 zł miesięcznie oraz za 11 dni pobytu w marcu 2018 r. w wysokości 140,00 zł. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] Wójt Gminy ustalił odpłatność K.S. – Z. za pobyt jej babci – W.S. w Domu Pomocy Społecznej od [...] maja 2019 r. po 500 zł miesięcznie. Jak wynika z akt sprawy powyższe decyzje zostały doręczone skarżącej w dniu 8 czerwca 2020 r.

Wskazać w tym miejscu trzeba, że kwestia prawidłowości doręczenia w.w. decyzji była przedmiotem badania oraz rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w odrębnych postępowaniach administracyjnych zakończonych postanowieniami z dnia [...] października 2020 r. nr [...] oraz nr [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz postanowieniami z dnia [...] października 2020 r.nr [...] i nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wymienione postanowienia były przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokami z dnia 17 marca 2021 r. oddalił skargi (wyroki sygn. akt: II SA/Go 111/21, II SA/Go 112/21, II SA/Go 113/21, II SA/Go114/21). Powyższe wyroki WSA stały się prawomocne.

W tym stanie sprawy stwierdzić należy, że wysokość odpłatności skarżącej za pobyt W.S. w DPS została już rozstrzygnięta ostatecznymi decyzjami z dnia [...] lipca 2019 r. i z dnia [...] czerwca 2019 r., a wobec tego zarzuty zmierzające do podważenia prawidłowości ustaleń w zakresie wysokości zobowiązania skarżącej, na obecnym etapie postępowania uznać trzeba za spóźnione, a przez to za niedopuszczalne. Dotyczy to podnoszonych w skardze kwestii związanych z brakiem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nie zawarcia ze skarżącą umowy dotyczącej ponoszenia opłat, jak również nieprawidłowego ustalenia kręgu osób zobowiązanych do partycypowania w kosztach pobytu W.S. w DPS. Wszystkie te zarzuty zmierzały do podważenia zgodności z prawem decyzji ustalającej wysokość opłaty skarżącej oraz decyzji ją zmieniającej, a zatem skierowane były do decyzji, które posiadają walor ostateczności. Jednocześnie należy pamiętać, że - jak wyżej zaznaczono - prawidłowość doręczeń w.w. decyzji była przedmiotem badania w postępowaniu sądowym (zakończonych wyrokami o podanych powyżej sygnaturach), a Sąd rozpoznający niniejszą sprawę był związany wyrokami zapadłymi w tamtych postępowaniach sądowych. Reasumując powyższe - w związku z tym, że kwestia wysokości zobowiązania skarżącej z tytułu ponoszenia opłat za pobyt jej babci – W.S. w DPS została już rozstrzygnięta ostatecznymi decyzjami wydanymi w odrębnym postępowaniu administracyjnym, zarzuty skargi zmierzające do podważenia prawidłowości doręczenia w.w. decyzji ustalającej i decyzji zmieniającej wysokość odpłatności skarżącej za pobytu w DPS oraz zarzuty kwestionujące prawidłowość ustaleń w zakresie wysokości odpłatności były w danej sprawie niedopuszczalne, dlatego też nie mogły być przedmiotem oceny Sądu w przedmiotowej sprawie. W kontekście podniesionych zarzutów zwrócić trzeba uwagę na moc prawną decyzji ostatecznej. Zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Na mocy art. 16 § 1 k.p.a., ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta z domniemania legalności i dopóki funkcjonuje w obrocie prawnym, dopóty organ, podobnie zresztą jak i Sąd, zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2021 r. sygn. I OSK 504/21).

Zgodnie z art. 61 ust. 3 u.p.s. w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3-8 stosuje się odpowiednio. Zatem, wysokość należności podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej.

Obowiązek wnoszenia przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób (np. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r., I OSK 2615/18; uchwała NSA z 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17).

W badanej sprawie obowiązek wnoszenia przez skarżącą opłat za pobyt babci W.S. w DPS został określony w w.w. decyzjach z dnia [...] lipca 2018 r. i z dnia [...] czerwca 2019 r. Wobec niewywiązania się przez skarżącą z nałożonego na nią obowiązku - na podstawie art. 61 ust. 3 u.p.s. - stosowne opłaty ponosiła zastępczo Gmina. W tej sytuacji wydanie decyzji na podstawie art. 104 ust. 1 i 3 u.p.s. stanowi konsekwencję podjętych wcześniej rozstrzygnięć tj. decyzji nakładającej obowiązek ponoszenia przez skarżącą opłat za pobyt w DPS oraz decyzji zmieniającej od [...] maja 2019 r., przy jednoczesnym braku wywiązywania się przez skarżącą z nałożonego obowiązku. Jak wyżej podniesiono decyzja ustalająca opłatę i zmieniająca jej wysokość posiadają walor ostateczności.

W tych okolicznościach sprawy podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nie były zasadne. Jednocześnie kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszeń przepisów prawa procesowego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit."c" p.p.s.a., które uzasadniałyby jej uchylenie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a, skarga została oddalona.