Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1362/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi P. K. na uchwałę Rady Miasta P. z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie wyboru ławników sądowych; oddala skargę /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/P.Miładowski KB/


UZASADNIENIE

IV SA/Po 1362/04

U Z A S A D N I E N I E

W uchwale nr [...]z dnia [...] października 2003 r. w sprawie wyboru ławników Sądu Rejonowego Pracy w P. Rada Miasta P., na podstawie art. 160 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. nr 98 poz. 1070 ze zm.), stwierdziła, że w wyniku tajnego głosowania dokonano wyboru ławników do Sądu Rejonowego Pracy w P. na kadencję 2004 – 2007, wymienionych w załączniku do uchwały. Załącznik ten zawiera wykaz 161 osób wraz z ich danymi osobowymi oraz wskazanie instytucji zgłaszającej kandydatów na ławników.

W uzasadnieniu uchwały powołano się na treść art. 160 § § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych, zgodnie z którym ławników do sądów rejonowych wybierają rady gmin, których obszar jest objęty właściwością tych sądów. Zgodnie z art. 163 § 1 cyt. ustawy wyboru ławników dokonano w październiku 2003 r. z uwagi na to, że z dniem [...] grudnia 2003 r. upływała kadencja dotychczasowych ławników. Przed przystąpieniem do wyborów Rada Miasta P. uchwałą nr [...]z dnia [...] sierpnia 2003 r., zgodnie z art. 163 § 2 wskazanej ustawy, powołała Zespół d/s opiniowania kandydatów na ławników sądów powszechnych w P.

Wskazano także, że obowiązek podjęcia uchwały powołującej ławników na lata 2004- 2007 wynika z nałożonej na rady gmin delegacji ustawowej

P. K., po uprzednim wezwaniu Rady Miasta P. do usunięcia naruszenia prawa w uchwale nr [...] z dnia [...] października 2003 r. w sprawie wyboru ławników Sądu Rejonowego Pracy w P., wniósł skargę na tą uchwałę zarzucając naruszenie obowiązujących przepisów prawa, między innymi art. 164 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. nr 98 poz. 1070 ze zm.).

Zdaniem skarżącego Rada Miasta P. w treści w/wym. uchwały winna wskazać oddzielnie ławników wybranych spośród kandydatów zgłoszonych przez terenowe organy administracji rządowej i oddzielnie ławników wybranych spośród kandydatów zgłoszonych przez związki zawodowe.

W związku z podniesionymi zarzutami skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezydenta Miasta P. wniósł o jej oddalenie.

Uzasadniając swoje stanowisko organ podniósł, że skarżący nie wykazał swojego indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia.

Ponadto wyjaśniono, że wskazany przez skarżącego art. 164 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych dotyczy przesłania list wybranych ławników wraz z dotyczącymi ich danymi do prezesów właściwych sądów. Dane osób wybranych na ławników podlegają ochronie w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. nr 101 poz. 926 ze zm.).

Pełnomocnik organu poinformował nadto, że Przewodniczący Rady Miasta P. przekazał Prezesowi Sądu Okręgowego w P. cztery uchwały Rady Miasta P. podjęte w dniu [...] października 2003 r., w tym uchwałę nr [...] w sprawie wyboru ławników Sądu Rejonowego Pracy w P., realizując tym samym obowiązek wynikający z cytowanego art. 164 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Natomiast Prezydent Miasta P., zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U., z 2001 r. nr 142 poz. 1591 ze zm.), przekazał Wojewodzie w/wym. uchwały Rady Miasta P., w tym zaskarżoną uchwałę wraz z załącznikiem, który zawierał niepełny zestaw danych osób wybranych na ławników.

P. K. w piśmie z dnia [...] lutego 2006 r. podtrzymał w całości złożoną skargę, wskazując ponadto na konkretne przepisy, które jego zdaniem zostały naruszone w wyniku podjęcia przez Radę Miasta P. zaskarżonej uchwały.

Skarżący zarzucił naruszenie następujących przepisów:

- art. 162 § 3 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych w związku z nie zasięgnięciem od właściwych organów Policji informacji o wszystkich kandydatach na ławników;

- art. 162 § 2 Prawo o ustroju sądów powszechnych poprzez nie zachowanie "parytetu pomiędzy poszczególnymi kategoriami kandydatów na ławników";

- art. 164 § 1 zdanie drugie Prawa o ustroju sądów powszechnych z przyczyn wskazanych w skardze;

- przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym przez brak wskazania podstawy prawnej wynikającej z tych przepisów, a upoważniającej organ gminy Miasta P. do przygotowania wyborów ławników;

- przepisów art. 42 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. nr 62 poz. 118 ze zm.) wobec nie opublikowania zaskarżonej uchwały w Dzienniku Urzędowym Województwa jako aktu prawa miejscowego.

W piśmie z dnia [...] lutego 2006 r. skarżący wyjaśnił także, że "swój indywidualny interes prawny lub uprawnienie" do zaskarżenia przedmiotowej uchwały upatruje w tym, że w wydanym przez Sąd Rejonowy w P. X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyroku z dnia [...] lutego 2003 r. sygn. akt [...] zasiadali dwaj ławnicy wybrani i powołani tą uchwałą. Skarżący wniósł także o zasądzenie od uczestnika postępowania zwrotu niezbędnych kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

W myśl art. 182 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483) udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości określa ustawa.

W art. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. nr 98, poz. 1070 ze zm.) ustawodawca skonkretyzował tę zasadę konstytucyjną stanowiąc, że w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości obywatele biorą udział przez uczestnictwo ławników w rozpoznawaniu spraw przed sądami w pierwszej instancji, chyba że ustawa stanowi inaczej. Udział ten polega na uczestnictwie w rozpoznawaniu spraw, przy rozstrzyganiu których ławnicy mają równe prawa z sędziami.

Kwalifikacje kandydatów na ławników, sposób wyboru i status ławnika określają przepisy art. 158 – 175 Prawa o ustroju sądów powszechnych.

Zgodnie z art. 160 cyt. ustawy wybory ławników przygotowują gminy jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, a rady gmin wybierają, w tajnym głosowaniu, ławników do sądów okręgowych i sądów rejonowych znajdujących się na obszarze tych gmin. Prezes sądu okręgowego podaje do wiadomości poszczególnym radom gmin liczbę ławników do poszczególnych sądów (art. 161 § 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych).

Art. 158 ustawy stanowi, że ławnikiem może być osoba która:

- posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;

- jest nieskazitelnego charakteru;

- ukończyła 30 lat;

- jest zatrudniona lub zamieszkuje w miejscu kandydowania co najmniej od roku;

- nie przekroczyła 65 lat, z tym że do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych ławnikiem powinna być wybrana osoba wykazująca szczególną znajomość spraw pracowniczych oraz celów ubezpieczeń i potrzeb osób ubezpieczonych.

Kandydatów na ławników do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych zgłaszają w równej liczbie terenowe organy administracji rządowej, związki zawodowe oraz organizacje pracodawców (art. 162 § 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych).

Przed przystąpieniem do wyboru ławników rada gminy powołuje zespół, który przedstawi radzie gminy na sesji swoją opinię o zgłaszanych kandydatach (art. 163 § 2 ustawy).

Rada Miasta P. uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. powołała ośmioosobowy Zespół do spraw opiniowania kandydatów na ławników do sądów powszechnych w Poznaniu powierzając wykonanie tej uchwały Przewodniczącemu Rady Miasta P.

Prezes Sądu Okręgowego w P. zgłosił zapotrzebowanie na ławników kadencji 2004 – 2007 do Sądu Okręgowego Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w liczbie 53 osób, a do Sądu Rejonowego Pracy w liczbie 161 osób.

Uprawnione instytucje, to jest organy administracji rządowej, związki zawodowe i organizacje pracodawców zgłosiły 118 kandydatów na ławników do Sądu Okręgowego Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i tylko 100 kandydatów na ławników do Sądu Rejonowego Pracy. Należy zaznaczyć, że w mediach (prasa, ogłoszenia) przeprowadzono szeroką kampanie informacyjną o możliwości zgłaszania kandydatów na ławników, wskazując na szczególne wymogi w stosunku do kandydatów na ławników do sądów pracy.

Zgodnie z art. 162 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych o kandydatach na ławników rady gmin zaciągają informacji z Krajowego Rejestru Karnego oraz od właściwych organów Policji.

W związku z tym wymogiem Przewodniczący Zespołu d/s opiniowania kandydatów na ławników sądów powszechnych w P. pismem z dnia [...] września 2003 r. zwrócił się do Komendanta Miejskiej Policji w P. o zweryfikowanie listy kandydatów na ławników do poszczególnych sądów poprzez wskazanie osób, które pozostają w kręgu zainteresowań Policji.

Komendant Miejski Policji w P. pismami z dnia [...] września 2003 r. poinformował, że spośród 118 kandydatów do Sądu Okręgowego Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w kartotekach policyjnych notowanych jest 5 osób, a spośród 100 kandydatów na ławników do Sądu Rejonowego Pracy w P. notowanych jest 6 osób.

Natomiast spośród wszystkich kandydatów na ławników do poszczególnych sądów powszechnych w P. w kartotekach policyjnych figuruje 156 osób.

W związku z brakiem wystarczającej liczby kandydatów na ławników do Sądu Rejonowego Pracy w P. zaproponowano niektórym kandydatom na ławników w Sądzie Okręgowym Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, by kandydowali na ławników w Sądzie Rejonowym Pracy, przy czym konieczna była zgoda zainteresowanych oraz organów zgłaszających.

Ponadto wobec braku wystarczającej ilości kandydatów na ławników w Sądzie Rejonowym Pracy na liście kandydatów Zespół opiniujący umieścił 5 osób, tj. H. K., K. S., H. U., K. E. i Z. W. mimo, że w kartotekach Policji każda z tych osób figuruje z powodu popełnienia jednego wykroczenia drogowego. O umieszczeniu tych osób na liście kandydatów zadecydowały takie kryteria jak okres zamieszkiwania, zatrudnienia na terenie P., wiedza i doświadczenie w zakresie spraw kadrowych, zróżnicowanie przekroju zawodowego, reprezentacja różnych grup społecznych, a także poziom wykształcenia.

Osoby te zostały wybrane na ławników Sądu Rejonowego Pracy w P.

W zaistniałej sytuacji dużego niedoboru kandydatów na ławników do Sądu Rejonowego Pracy w P., zdaniem Sądu orzekającego, nie można uznać za rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 z 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1971 ze zm.), dokonanie wyboru wymienionych wyżej osób na ławników, mimo popełnienia przez każdą z nich jednego wykroczenia drogowego. Jednym z wymogów kandydata na ławnika jest jego nieskazitelny charakter w rozumieniu identycznym jak w stosunku do osób kandydujących na stanowisko sędziego. Pojęcie "nieskazitelnego charakteru" nie zostało w sposób jednoznaczny zdefiniowane. Należy zatem przyjąć, że kandydat na ławnika powinien przede wszystkim być uczciwy, pracowity, nieposzlakowany, zrównoważony, sumienny, odważny, o wysokiej kulturze osobistej, niezależny, mieć poczucie sprawiedliwości.

Uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy uzasadnionym było przyjęcie przez Radę Miasta P., że jednorazowe popełnienie wykroczenia drogowego, przy braku innych zarzutów wobec wymienionych kandydatów na ławników nie pozbawiało ich przymiotu osób nieposzlakowanych, o nieskazitelnym charakterze, nie dających rękojmi prawidłowego i rzetelnego pełnienia funkcji ławnika.

Należy zauważyć, że brak możliwości wybrania, zgodnie z zapotrzebowaniem, 161 ławników do Sądu Rejonowego Pracy w P. znacznie utrudniłoby rozpoznawanie spraw w tym Sądzie i z pewnością wpłynęłoby negatywnie na szybkość i sprawność postępowania.

Skarżący swój interes prawny w zaskarżeniu uchwały Rady Miasta P. nr [...] z dnia [...] października 2003 r. upatruje w tym, iż wyrok Sądu Rejonowego X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia [...] lutego 2004 r. – sygn. akt [...] wydany został z udziałem ławników E. G. i T. J. wybranych zaskarżoną uchwałą. Wyrokiem tym Sąd oddalił powództwo P. K. przeciwko G.P. SA o odszkodowanie.

Kandydatury E. G. i T. J. na ławników Sądu Rejonowego Pracy w P., kadencji 2004 – 2007, zgłoszone zostały przez Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność" Zarząd Regionu.

W dacie zgłoszenia tych kandydatów E. G. zamieszkiwała w P. 51 lat, w tym 21 lat przepracowała w P., a T. Je. zamieszkiwała w P. 57 lat i przepracowała w P. 27 lat. Żadna z tych osób nie została wskazana jako figurująca w kartotekach Policji.

P. K. zarzucił, że nie został spełniony ustawowy parytet pomiędzy poszczególnymi kategoriami kandydatów na ławników określony w art. 162 § 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Przepis ten określa, że do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych terenowe organy administracji rządowej, związki zawodowe oraz organizacje pracodawców zgłaszają w równej liczbie kandydatów na ławników. Trudno stawiać organowi zarzut braku zachowania tych proporcji w sytuacji dużego niedoboru kandydatów na ławników Sądu Rejonowego Pracy w P. Naruszenie zasady proporcjonalności, przy zachowaniu wymogów określonych w art. 158 § 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych, nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Pełnienie funkcji ławnika sądowego jest czynnością społeczną, dobrowolną. Uprawnione podmioty mogą, ale nie muszą zgłaszać kandydatów na ławników.

Rada Miasta P. z należytą starannością informowała o możliwości zgłaszania kandydatów na ławników.

Nie znajduje także uzasadnienia zarzut skarżącego dotyczący braku wymienienia w treści zaskarżonej uchwały oddzielnie ławników wybranych spośród kandydatów zgłoszonych przez poszczególne uprawnione podmioty, ponieważ w § 1 zaskarżonej uchwały zawarte zostało odesłanie do załącznika do uchwały i w związku z tym załącznik ten stanowi jej integralną część. Załącznik nazwany "Ławnicy Sądu Rejonowego Pracy w P." zawiera wszystkie niezbędne dane dotyczące osób wybranych na ławników Sądu Rejonowego Pracy w P., między innymi wskazanie instytucji zgłaszających, tj. bądź to związków zawodowych, bądź organów administracji rządowej (Wojewoda), bądź organizacji pracodawców.

Należy zaznaczyć, że żadne przepisy nie obligowały Rady Miasta P. do sporządzenia na oddzielnych wykazach listy ławników rekomendowanych przez poszczególne uprawnione instytucje. Lista ławników Sądu Rejonowego Pracy w P. została sporządzona prawidłowo.

W myśl art. 166 ust. 2 Konstytucji RP i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142 poz. 1591 ze zm.) gmina wykonuje, poza zadaniami własnymi, także inne zadania o charakterze obligatoryjnym, zlecone w drodze regulacji ustawowej.

Takim zadaniem zleconym do wykonania radom gminy, na podstawie art. 160 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych, jest wybór ławników do sądów okręgowych i sądów rejonowych znajdujących się na terenie danej gminy.

W związku z tym w zaskarżonej uchwale prawidłowo wskazano podstawę prawną jej podjęcia. Zatem zarzut skarżącego o nie wskazaniu podstawy prawnej upoważniającej organ gminy do wyboru ławników jest bezzasadny.

Nietrafny jest także zarzut dotyczący konieczności ogłoszenia zaskarżonej uchwały w Dzienniku Urzędowym Województwa jako aktu prawa miejscowego. Zaskarżona uchwała nie jest aktem prawa miejscowego. Akty prawa miejscowego stanowią kategorię źródeł prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania terenowych organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego, które ze swej istoty mają strukturę tylko terytorialną, a nie ogólnokrajową. Obowiązują one zatem tylko w granicach terytorialnej właściwości organów administracji publicznej (art. 94 Konstytucji RP).

Podstawę prawną do działania gminy w zakresie stanowienia aktów prawa miejscowego stanowi albo upoważnienie bezpośrednio w przepisach ustawy o samorządzie gminnym, albo upoważnienie zawarte w innych regulacjach ustawowych. Art. 40 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym określa zakres zagadnień unormowanych przepisami tej ustawy, co do których gmina może stanowić akty prawa miejscowego. Ani ten przepis, ani przepisy ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych regulujące zasady i tryb wyboru ławników, ani żadne inne przepisy ustawowe nie upoważniają gminy do stanowienia w tym zakresie aktów prawa miejscowego.

Wybór obywateli uczestniczących w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości jest zadaniem o charakterze ogólnopaństwowym, a nie lokalnym znaczeniu, nie służy bowiem zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 listopada 2005 r. sygn. akt P 16/04 – OTK-A 2005/10/119).

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że przebieg wyboru ławników do Sądu Rejonowego Pracy w P. odbył się zgodnie z obowiązującą w dacie wyborów procedurą, a wyżej wskazane odstępstwa, w zaistniałej sytuacji, nie stanowią rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.

/-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/P.Miładowski

KB/