Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 824/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 37a ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 206 poz 1367
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art. 174 par. 2, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon sędzia del. WSA Maciej Dybowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1876/11 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania 1/ oddala skargę kasacyjną; 2/ zasądza od J. G. na rzecz Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej kwotę 120 zł (sto dwadzieścia zlotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 stycznia 2012 r. II SA/Wa 1876/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. G.na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania za używanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego.

W uzasadnieniu stanowiska Sąd ten przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (dalej Prezes WAM) decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 206, poz. 1367 ze zm., dalej ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych bądź u.z.S.Z.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] zobowiązującą J. G. do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W. oraz uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego za każdy rozpoczęty miesiąc począwszy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna do dnia opróżnienia lokalu.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes WAM podniósł, że lokal nr [...] przy ul. [...] w W. został przydzielony H. D. na podstawie imiennego nakazu przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] maja [...] r. Przy ustalaniu powierzchni użytkowej podstawowej (mieszkalnej) uwzględniono tylko wyżej wymienioną. H. D. zmarła [...] maja [...] r., a po jej śmierci przedmiotowy lokal zajęła jej córka – J. G.. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W. (dalej Dyrektor Oddziału Regionalnego) pismem z dnia [...] lutego [...] r. wezwał J. G. do opróżnienia ww. lokalu w terminie 30 dni od daty doręczenia pisma i poinformował, że niezastosowanie się do wezwania spowoduje wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie art. 37a u.z.S.Z., w celu opróżnienia lokalu. Pismem z dnia [...] sierpnia [...] r. organ WAM powiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie opróżnienia przedmiotowego lokalu, w trybie art. 37a powołanej ustawy. Zainteresowana nie opróżniła zajmowanego lokalu i organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] października [...] r. zobowiązał J. G. do opróżnienia tego lokalu oraz uiszczania opłat i odszkodowania. Na skutek wniesienia przez stronę odwołania, Prezes WAM decyzją z dnia [...] grudnia [...] r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W dniu [...] października [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W. wydał decyzję nr [...] zobowiązującą J. G. do opróżnienia lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania. Na skutek wniesionego przez stronę odwołania Prezes WAM decyzją z dnia [...] stycznia [...] r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność zakończenia postępowania wszczętego na wniosek strony o uregulowanie tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu.

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego odmówił, na podstawie art. 29 u.z.S.Z., wydania J. G. decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w W.. Na skutek wniesionego odwołania Prezes WAM decyzją z dnia [...] stycznia [...]r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, w uzasadnieniu wskazując na konieczność ustalenia woli strony co do sposobu rozpatrzenia jej wniosku o uregulowanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Po ponownym postępowaniu decyzją z dnia [...] grudnia [...]r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego odmówił J. G. wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w ww. lokalu na podstawie art. 29 u.z.S.Z. Decyzja ta została doręczona stronie w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 27 grudnia 2010 r. Od tej decyzji strona nie wniosła odwołania.

Skutecznie doręczonym stronie pismem z dnia [...] lutego [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ponownie wezwał J. G. do dobrowolnego opróżnienia zajmowanego bez tytułu lokalu przy ul. [...] m. [...] w W.. W piśmie tym organ I instancji ponownie poinformował stronę o treści art. 37a u.z.S.Z., wskazując jednocześnie na uregulowania zawarte w art. 45 ust. 3 ww. ustawy, zawierające katalog osób, w stosunku do których prowadzenie administracyjnego postępowania w sprawie opróżnienia lokalu nie jest możliwe, bowiem organ ma obowiązek, w stosunku do tych osób, wystąpienia do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu i orzeczenie o uprawnieniu do lokalu socjalnego. Strona została wezwana do dostarczenia odpowiednich dokumentów, w sytuacji wystąpienia przesłanek wynikających z ww. przepisu. Jednocześnie organ poinformował, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. strona ma prawo zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszać żądania. Strona nie dostarczyła żadnych dokumentów i nie skorzystała z możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego, na podstawie art. 37a ust. 1 i 2, i art. 13 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zobowiązał J. G. do opróżnienia lokalu mieszkalnego przy ul. [...] m. [...] w W. oraz do uiszczania opłat i odszkodowania.

J. G. wniosła w terminie odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że wydane rozstrzygnięcie jest niesłuszne, bowiem organ WAM nie wziął pod uwagę sytuacji życiowej odwołującej się, która jest osobą w podeszłym wieku, cierpiącą na liczne schorzenia, dla której zmiana miejsca zamieszkania może się źle skończyć. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zdaniem strony, nie wskazano dlaczego jej sytuacji nie uznano za wyjątkową w rozumieniu przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. W odwołaniu strona powołała się także na treść wywiadu udzielonego w prasie przez Prezesa WAM, zgodnie z którym Agencja w celu obniżenia kosztów swego funkcjonowania, będzie się wyzbywać lokali niepełnowartościowych, kłopotliwych w eksploatacji i przynoszących straty. Takim lokalem jest zdaniem strony lokal zajmowany przez nią, a zatem zaskarżona decyzja pozostaje w rażącej sprzeczności z przedstawioną w wywiadzie koncepcją. Z tych względów strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i zobowiązanie do wykupienia zajmowanego przez nią lokalu, niezwłocznie po uchyleniu lub zmianie zaskarżonej decyzji.

Prezes WAM nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca [...] r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w dniu 1 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 28, poz. 143), która przepisem art. 1 pkt 35 uchyliła dotychczasowy przepis art. 37a u.z.S.Z. Zgodnie z art. 18 ust. 1 tej noweli, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy, stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym.

Ponieważ postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed dniem 1 lipca 2010 r., podlegała ona rozpatrzeniu zgodnie z przepisami ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w tym art. 37a, w brzmieniu sprzed nowelizacji. Zgodnie z art. 37a ust. 1 u.z.S.Z., osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. Dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań (art. 37a ust. 2 u.z.S.Z.).

Tryb postępowania określony powyższymi normami prawnymi nie jest trybem fakultatywnym lecz obligatoryjnym, w sytuacji zaistnienia stanu faktycznego określonego w tychże przepisach. Dlatego też organ pierwszej instancji był zobligowany do wydania decyzji nakładającej obowiązek opróżnienia lokalu i uiszczania należnych opłat oraz odszkodowania, w przypadku stwierdzenia zajmowania lokalu bez tytułu prawnego.

W niniejszej sprawie nie ulegało wątpliwości, że J. G. zajmuje lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W. bez tytułu prawnego. Decyzja przydziału tego lokalu wygasła z mocy prawa wraz ze śmiercią matki strony – H. D., tj. osoby, której przyznano uprawnienie do zamieszkiwania w tym lokalu. Wniosek strony o uregulowanie tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu nie został uwzględniony ostateczną decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM z dnia [...] grudnia [...] r.

Organ II instancji zwrócił uwagę, że przepisem szczególnym w stosunku do art. 37a ust. 2 u.z.S.Z. jest jedynie art. 45 ust. 3 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Zgodnie z tym przepisem przymusowego wykwaterowania (art. 45 ust. 1 i 2 ustawy) nie stosuje się do: 1) kobiety w ciąży, 2) małoletniego, 3) niepełnosprawnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. nr 115, poz. 728 ze zm.) lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałego, 4) obłożnie chorego - osobę, która dysponuje dokumentem urzędowym lub zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym stan zdrowia, w którym chory bez narażenia życia lub zdrowia nie może prowadzić normalnej egzystencji, a w szczególności nie jest zdolny do podjęcia żadnej pracy, wydanym nie wcześniej niż 1 miesiąc przed wykonywaniem przymusowego wykwaterowania, 5) emeryta i rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Dyrektor oddziału regionalnego WAM występuje wobec takich osób z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego, orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, wezwanie do udziału w procesie gminy oraz określenie odszkodowania.

Strona nie wykazała, że jest osobą wymienioną w art. 45 ust. 3, w stosunku do której prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie opróżnienia lokalu nie jest możliwe. W aktach sprawy znajduje się wprawdzie zaświadczenie lekarskie, że J. G. cierpi na szereg schorzeń, co zważywszy na podeszły wiek, jest zrozumiałe. Niemniej z zaświadczenia tego nie wynika, by zainteresowana była osobą obłożnie chorą, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Zatem w stosunku do strony ma zastosowanie art. 37a u.z.S.Z.

Zdaniem Prezesa WAM, nie bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że J. G. ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, gdyż jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego w W. przy ul. [...] m. [...] i pod tym adresem jest zameldowana na pobyt stały od dnia [...] listopada [...] r. Duże wątpliwości organu budzi faktyczne zamieszkiwanie J. G. w spornym lokalu. W trakcie prowadzonego przez organ I instancji postępowania w sprawie opróżnienia przedmiotowego lokalu ww. nigdy nie udostępniła tego lokalu celem przeprowadzenia wizji, nadto sporadycznie odbierała pod tym adresem kierowaną do niej korespondencję.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wskazał, że przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest opróżnienie lokalu mieszkalnego zajmowanego bez tytułu prawnego. Dlatego organ nie badał szczególnej sytuacji w jakiej znalazła się skarżącą, bowiem takich przesłanek nie przewiduje art. 37a u.z.S.Z. Ta kwestia została zbadana w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia [...] r., wydaną na podstawie art. 29 tej ustawy. Organ nie zgodził się z prezentowanym przez J. G. poglądem, że zajmowany przez nią lokal jako niepełnowartościowy jest kłopotliwy w eksploatacji i winien zostać sprzedany. Podobne lokale w budynku przy ul. [...] w W. wykorzystywane są jako kwatery internatowe na zakwaterowanie żołnierzy zawodowych oczekujących na przydział lokalu mieszkalnego. Wbrew twierdzeniom strony, lokal ów pozostaje w wyłącznej dyspozycji WAM, co potwierdza pismo Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca [...] r. i winien zostać wykorzystany dla zaspokojenia potrzeb żołnierzy zawodowych. Dlatego bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje deklarowana przez stronę gotowość do wykupu przedmiotowego lokalu.

Decyzja Prezesa WAM z dnia [...] czerwca [...] r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez J. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której strona wystąpiła o uchylenie zaskarżonej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że zamieszkiwała wraz ze swą matką H. D. najemczynią lokalu i po jej śmierci zamieszkuje w tym lokalu nadal. W zaskarżonych decyzjach zarówno organ pierwszej instancji, jak i Prezes WAM, nie wzięli pod uwagę szczególnych okoliczności, które powodują, że ze skarżącą winna zostać zawarta umowa najmu, która uregulowałaby status prawny lokalu. Biorąc pod uwagę treść art. 29 u.z.S.Z., sytuacja skarżącej jest sytuacją szczególną w rozumieniu tego przepisu, bowiem występuje u niej wyjątkowy zbieg okoliczności: podeszły wiek, związany z nim bardzo zły stan zdrowia, zła sytuacja finansowa, a także przywiązanie do określonego lokalu. Organy administracji lokalowej WAM nie wzięły w ogóle pod uwagę powyższych faktów, wobec czego pozbawianie skarżącej prawa do korzystania z lokalu pozostaje w sprzeczności z podstawowymi normami współżycia społecznego. Skarżąca wielokrotnie zwracała uwagę na swą trudną sytuację, lecz jak dotychczas, żaden z organów administracji nie brał tego pod uwagę. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja lekarska potwierdzająca przedstawioną powyżej argumentację, wobec czego, zaskarżone decyzje winny zostać uchylone, a sprawa winna zostać przekazana do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Prezes WAM wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powołując art. 151 p.p.s.a. nie stwierdził, by Prezes WAM naruszył przepisy prawa materialnego, ewentualnie przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W dniu 1 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 28, poz. 143). Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy nowelizującej, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym. Ponieważ niniejsza sprawa została wszczęta przed 1 lipca 2010 r., podlega rozpatrzeniu zgodnie z przepisami ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w tym art. 37a, w brzmieniu sprzed wskazanej nowelizacji.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 37a u.z.S.Z., zgodnie z którym osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania (ust. 1). Stosownie do ust. 2 art. 37a powołanej ustawy dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej prawidłowo stwierdził, że art. 37a u.z.S.Z. nakłada na organ obowiązek wydania decyzji w treści określonej w ust. 2, o ile zaistnieją przesłanki określone w ust. 1 tego przepisu.

W przedmiotowej sprawie organ zasadnie uznał, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do spornego lokalu. Tytuł ten posiadała jej matka H. D., która otrzymała imienny przydział kwatery stałej nr [...] z dnia [...] maja [...] r. W decyzji tej nie uwzględniono innych członków rodziny. Otrzymanie przydziału osobnej kwatery stałej nie oznaczało, że J. G. wstąpiła w prawa przysługujące zmarłej matce. Wojewódzki Sąd przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2011 r., I OSK 200/11 "Zgodnie z treścią art. 922 k.c. prawa i obowiązki majątkowe spadkodawcy przechodzą, co do zasady, na spadkobierców zmarłego. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że dziedziczeniu podlegają tylko prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym. Zatem prawa i obowiązki wynikające z innych stosunków prawnych nie podlegają ogólnym zasadom dziedziczenia. W tej sytuacji przejście tych praw i obowiązków na osobę uprawnioną musi wynikać z innych przepisów szczególnych (porównaj motywy do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2002 r., III CZP 14/02, OSNC z 2002 r. nr 12, poz. 148). Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że stosunek powstały między wdową po żołnierzu w stanie spoczynku, a Wojskową Agencją Mieszkaniową nie ma charakteru cywilnoprawnego. Przemawia za tym przede wszystkim źródło powstania tego stosunku – decyzja przydziału osobnej kwatery stałej oraz inne uregulowania zawarte w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, a dotyczące m. in. określenia kategorii osób uprawnionych do kwater stałych, tryb wejścia w posiadanie takiego lokalu czy skutków śmierci osoby uprawnionej. W związku z powyższym, skoro prawo zmarłej D. G. do korzystania z kwatery stałej będącej w zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wynikało z innego stosunku prawnego, niż stosunek cywilnoprawny, to oczywistym jest, że nie podlega ono dziedziczeniu. Natomiast przepis art. 691 k.c. dotyczący kwestii wstąpienia następców prawnych zmarłego w stosunek najmu, w niniejszej sprawie w ogóle nie może mieć zastosowania, chociażby dlatego, że w niniejszej sprawie zmarłej D. G. z Wojskową Agencją Mieszkaniową nie łączył stosunek najmu. Zatem zarzut naruszenia art. 922 § 1 k.c. w zw. z art. 691 k.c. należy uznać za całkowicie chybiony". W konsekwencji oznacza to, że skarżąca bez wątpienia nie nabyła prawa do spornego lokalu.

W okolicznościach niniejszej sprawy na podkreślenie zasługuje, że samo zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu, a nawet ponoszenie kosztów jego utrzymania, nie czyni ze skarżącej osoby posiadającej prawo do tego lokalu. Lokale będące w dyspozycji WAM, nie podlegają dziedziczeniu, ani regulacjom dotyczącym najmu lokali. Są przydzielane na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych wyłącznie podmiotom wymienionym w tej ustawie.

Artykuł 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ([j.t.] Dz. U. z 2005 r. nr 31, poz. 266 [ze zm.]) jednoznacznie stanowi, że przepisów tego aktu prawnego nie stosuje się do lokali będących w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Sprawy przewidziane w art. 37a ust. 1 i 2 u.z.S.Z. zostały przekazane do trybu postępowania administracyjnego, a następnie sądowoadministracyjnego. Uzupełnieniem tego przepisu jest art. 45 ust. 1 u.z.S.Z., na mocy którego do wykonania obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego ma zastosowanie tryb egzekucji administracyjnej. Jedynie w stosunku do osób, o których mowa w art. 45 ust. 3 ustawy, dopuszczalna jest droga sądowa przed sądem powszechnym. Oznacza to, że w takich przypadkach Dyrektor Oddziału Regionalnego występuje wobec nich z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego i orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Dyrektor Oddziału WAM w Warszawie pismem z dnia 8 lutego 2011 r. pouczył skarżącą o treści art. 45 ust. 3 u.z.S.Z. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Skarżąca w toku postępowania przed organem I instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym nie wykazała, że jest osobą niepełnosprawną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. nr 115, poz. 728 ze zm.) lub ubezwłasnowolnioną (art. 45 ust. 3 pkt 3), obłożnie chorą – stan potwierdzony dokumentem urzędowym lub orzeczeniem lekarskim (art. 45 ust. 3 pkt 4), emerytem lub rencistą spełniającym kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej (art. 45 ust. 3 pkt 5). Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazuje na możliwość zaliczenia skarżącej do ww. kategorii osób. W tej sytuacji nie można zarzucić organom WAM orzekającym w sprawie, że J. G. nie zaliczyli do kręgu osób wymienionych w art. 45 ust. 3 u.z.S.Z. Zasadnie organ uznał, że skarżąca nie dysponuje tytułem prawnym do lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w W.. W tych okolicznościach obowiązany był zastosować przepis art. 37a u.z.S.Z. i orzec o opróżnieniu przedmiotowego lokalu oraz o uiszczeniu opłat pośrednich i zapłacie odszkodowania. Organ nie naruszył także przepisów postępowania administracyjnego, bowiem przed wydaniem zaskarżonej decyzji prawidłowo zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, a uzasadniając zaskarżoną decyzję odniósł się do całokształtu sprawy i przekonywująco wyjaśnił motywy, którymi się kierował przy wydaniu rozstrzygnięcia. Wskazać należy, że organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Obowiązany jest jednak gromadzić i przeprowadzać jedynie takie dowody, które mają znaczenie prawotwórcze na tle obowiązującego stanu prawnego. W rozpoznawanej sprawie organ nie był obowiązany - wbrew twierdzeniom skargi – do ustalania, czy skarżąca znajduje się w sytuacji wyjątkowej w rozumieniu art. 29 u.z.S.Z. W sprawie o opróżnienie przedmiotowego lokalu mieszkalnego organy WAM były związane ostatecznym rozstrzygnięciem Dyrektora Oddziału Regionalnego z dnia [...] grudnia [...] r. o odmowie wydania J. G. decyzji o prawie zamieszkiwania w ww. lokalu. Także do organu WAM należy ocena przydatności lokalu mieszkalnego pozostającego w jego dyspozycji. W pierwszej kolejności lokale z zasobu mieszkaniowego WAM winny służyć zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych. Tym samym nie można czynić Prezesowi WAM skutecznie zarzutu, że nie przeznaczył lokalu mieszkalnego zajmowanego przez skarżącą do sprzedaży w sytuacji, gdy ten lokal może tymczasowo zaspokajać potrzeby mieszkaniowe żołnierzy jako kwatera internatowa. Rozstrzygając w przedmiotowej sprawie organ zrealizował także pozostałe obowiązki wynikające z przepisów k.p.a. Skarżąca miała zagwarantowane prawo czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, z którego nie skorzystała. Organ prawidłowo zastosował w sprawie art. 37a u.z.S.Z. Wojewódzki Sąd nie dopatrzył się także naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła J. G., reprezentowana przez adwokat H. W., zaskarżając ów wyrok w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 2) p.p.s.a. wyrokowi temu skarżąca zarzuciła mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania , a mianowicie:

1) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., przez bezpodstawne uznanie, że organ zasadnie uznał, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do spornego lokalu (s. 7 uzasadnienia), bez poprzedzenia tej konkluzji analizą sytuacji prawnej skarżącej, której przeprowadzenie doprowadziłoby do wniosku o istnieniu między stronami nawiązanego ex lege stosunku najmu przedmiotowego lokalu, zwłaszcza w kontekście pisma Szefostwa Służby Zakwaterowania i Budownictwa Garnizonu Stołecznego z [...] roku nr [...]/... (nieczytelne) wskazującego, że zajmowany lokal jest w stałej dyspozycji Urzędu Rady Ministrów, a nie - jak błędnie wskazano w uzasadnieniu spornego wyroku - przepisów tego aktu (Ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego) nie stosuje się do lokali będących w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (s. 8), co ma odnosić się do przedmiotowego lokalu;

2) art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegające na bezzasadnej odmowie uchylenia decyzji, mimo że brak analizy sytuacji prawnej zmarłej H. D., a w konsekwencji także Skarżącej, nakazywał decyzję uchylić.

Na podstawie art. 176 i art. 185 § 1 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w innym składzie, a także o orzeczenie o obowiązku zwrotu kosztów postępowania (art. 203 pkt 1) p.p.s.a.).

Na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wniosła o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania cywilnego, wszczętego przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Śródmieścia, dotyczącego ustalenia, że J. G. ex tunc, od [...] maja [...] r. wstąpiła w stosunek najmu spornego lokalu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2012, poz. 270, zm. 1101, dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

W sprawie nie zachodziła przesłanka zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W doktrynie wskazuje się, że rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej zależy od wyniku innego postępowania, jeśli rozstrzygnięcie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem pierwszego postępowania (kwestia prejudycjalna; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 s. 331, uw. 3). Skarżąca w pozwie z [...] lutego [...] r. nie wskazuje normy prawnej, na podstawie której skarżąca z dniem [...] maja [...] r. wstąpiłaby w stosunek najmu przedmiotowego lokalu, w miejsce zmarłej matki H. D., ograniczając się do przeglądu zmian stanu prawnego z lat 1970-2005. W istocie skarżąca w pozwie z [...] lutego [...] r. przytoczyła argumenty, podniesione dla uzasadnienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Na rozprawie dnia 22 listopada 2012 r. pełnomocnik skarżącej przedłożył odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia z dnia 31 października 2012 r., I C 679/12 o zawieszeniu na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. postępowania w sprawie z powództwa J. G. przeciwko Wojskowej Agencji Mieszkaniowej o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu.

Pełnomocnik skarżącej przedłożyła na rozprawie dnia 22 listopada 2012 r. odpis wniosku skarżącej z dnia 30 października 2012 r. do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja [...] r. nr [...] Wojskowego Stołecznego Zarządu Budynków Mieszkalnych w sprawie imiennego nakazu przydziału osobnej kwatery stałej H. D., pod adresem u. [...] m. [...] w W., wraz z odpisem potwierdzenia nadania przesyłki poleconej. Uwagi skarżącej uszło, że decyzja z dnia [...] maja [...] r. nr [...] była jedynym tytułem prawnym H. D. do przedmiotowej osobnej kwatery stałej, od której to H. D. skarżąca wywieść pragnie swe uprawnienia do tego lokalu. Zawieszenie postępowania sadowoadministracyjnego należało zatem uznać za niecelowe (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 s. 331, uw. 1-3).

Przedmiotową skargę kasacyjną oparto wyłącznie na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzuty wskazane w skardze kasacyjnej, okazały się być nieusprawiedliwione. Mimo przywołania w uzasadnieniu skargi kasacyjnej szeregu przepisów prawa materialnego, nie sposób skutecznie postawić zaskarżonemu wyrokowi zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Skarżąca nie przywołuje w szczególności decyzji bądź wyroku, wskazującego na nabycie przez J. G. ex lege uprawnień najemcy przedmiotowego lokalu. Wojewódzki Sąd trafnie uznał, że wobec ostatecznej i prawomocnej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM z dnia [...] grudnia [...] r. nr [...] o odmowie wydania J. G. decyzji o prawie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, organ administracji publicznej obowiązany był gromadzić i przeprowadzać jedynie takie dowody, które miały istotne znaczenie na tle obowiązującego stanu prawnego. To w sprawie zakończonej decyzją z [...] grudnia [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM dokonał analizy sytuacji prawnej zmarłej H. D. i J. G., w zakresie wskazanym w skardze kasacyjnej. Zaskarżony wyrok nie narusza art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.

Organy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w kontrolowanym zaskarżonym wyrokiem postępowaniu nie miały kompetencji by przesłankowo ustalić, że J. G. nabyła ex lege uprawnienia najemcy przedmiotowego lokalu. Postulowane przez skarżącą działanie prowadziłoby w tej części do naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Wojewódzki Sąd trafnie uznał, że organy administracji publicznej obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, a uzasadnienia decyzji obu instancji spełniały wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji trafnie uznał, że zaskarżoną decyzją Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. słusznie utrzymał w mocy decyzję z dnia 27 kwietnia 2011 r. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi art. art. 141 § 4 p.p.s.a.

Wobec braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, należało orzec na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.