Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt SA/Bd 2385/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2004-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Powołane przepisy: article: Protkół 6 art. 2, art. 11 ust. 2,3
journal: Dz.U. 1994 nr 11 poz 38
law: Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r.
article: art.247 par. 1 pkt 3, art. 194
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 83 par 1
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor sądowy Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant Magdalena Buczek po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2004r. na rozprawie przy udziale ---- sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 29 maja 2000 r. w Oddziale Celnym w G. L. H. działając w imieniu i na rzecz M.S. złożył zgłoszenie celne dotyczące objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu samochodu osobowego marki Volkswagen (...). Niniejsze zgłoszenie zostało przyjęte przez organ celny. Następnie towar został objęty procedurą dopuszczenia do obrotu i zwolniony.

W celu sprawdzenia danych zadeklarowanych w zgłoszeniu celnym z dnia 29 maja 2000 r. faktura (...) z dnia (...) została przekazana belgijskiej administracji celnej. Wraz ze sprawozdaniem z kontroli organy celne Królestwa Belgii przesłały uwierzytelnione dokumenty w postaci faktury z dnia (...) nr (...) zaksięgowanej w dokumentacji księgowej sprzedawcy oraz karty nr 3 zgłoszenia celnego EU 1 z dnia (...) na podstawie którego samochód został wyeksportowany z Belgii. Z dokumentów tych wynika, że przedmiotowy samochód został sprzedany za kwotę 137.000 franków belgijskich a nie, jak zadeklarowała strona za 63.400 franków belgijskich.

Po przeprowadzeniu postępowania Dyrektor Urzędu Celnego w T. wydał w dniu (...) decyzję nr (...) w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego nr (...) z dnia (...) za nieprawidłowe.

Decyzją z dnia (...) Nr (...) Dyrektor Izby Celnej T. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Wnioskiem z dnia 21 marca 2003 strona działając przez pełnomocnika wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z dnia (...). Jako podstawę prawną wskazano art. 247 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 kodeksu celnego. Decyzji zarzuca się rażące naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego naruszenie procedury postępowania oraz naruszenie prawa materialnego a w szczególności zarzuca się, że:

1. postępowanie poprzedzające wydanie tych decyzji prowadzone było w sposób naruszający zasadę praworządności w związku z tym, że nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 u. O. p.), która to zasada nie jest postulatem, lecz obowiązującą normą na skutek tego, iż:

a) spowodowało ujemne następstwa u skarżącego, który działał w dobrej wierze,

b) przerzucało na skarżącego skutki nieznajomości prawa przez funkcjonariuszy organów celnych (materialnego oraz proceduralnego),

c) niewystarczająco dla wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy ustosunkowywało się do wyjaśnienia i wniosku skarżącego o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i dowodowego, pozostawiając bez uzasadnienia wskazującego na inne dowody, wnioski strony nie rozpoznanymi,

d) rozstrzygnęło na niekorzyść skarżącego wszystkie niejasności i wątpliwości dotyczące okoliczności faktycznych i prawnych sprawy,

2. postępowanie przeprowadzone zostało z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej oraz zasady zupełności postępowania dowodowego (art. 122, art. 187 u O. p.), na skutej tego, iż:

a) organ nie zebrał w celu wyjaśnienia stanu faktycznego całościowego (zupełnego) materiału dowodowego,

b) organ nie podjął z urzędu wszystkich działań – obok wnioskowanych przez skarżącego, które prowadziłyby do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, aby w ten sposób odtworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów,

c) organ przyjął wbrew zasadom postępowania podatkowego, że ciężar dowodu nie spoczywa na organie,

d) organ ograniczył się wyłącznie do powołania dowodów, które były dla skarżącego niekorzystne (pomimo ich odrzucenia przez stronę) oraz pomimo woli skarżącego do współdziałania z organem w celu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego,

3. postępowanie prowadzone było w sposób, który nie pozwolił na zebranie całego, dostępnego materiału dowodowego a zebrany nie był przez organy rozpatrzony wyczerpująco (art. 180 u. O. p.), przez to, iż:

a) nie podlegały rozpoznaniu i udowodnieniu wszystkie istotne okoliczności i fakty sprawy,

b) pominięte zostały istotne dla sprawy źródła dowodowe oraz okoliczności faktyczne w sprawie, jak na przykład:

- nie przeprowadzono dowodu ze świadków (strony, przewoźnika, sprzedającego, pracownika belgijskiej agencji celnej) celem wyjaśnienia i ustalenia okoliczności sprawy dotyczących czynności: sprzedaży, zapłaty, złożenia zgłoszenia celnego,

- nie przeprowadzono ekspertyz grafologicznych podpisów i dopisań odręcznych na obu egzemplarzach faktur oraz ekspertyz stempli, maszyn do pisania którymi posłużono się w sprawie,

- nie przeprowadzono dowodu w przedmiocie ustalenia, jakimi drukami faktur posługiwał się sprzedający w okresie poprzedzającym przedmiotową transakcję oraz, czy w każdym przypadku takowej, były to takie same druki (co do ich szaty graficznej i sposobu wypełniania) oraz na jakiej maszynie sporządzono dokumenty,

- nie ustalono jakie obowiązują w Belgii zasady księgowania przychodów ze sprzedaży towarów – a przez to nie ustalono, czy eksporter miał możliwość nie wystawiania dowodu zapłaty,

4. brak w decyzji wyczerpującego uzasadnienia faktycznego (art. 210, § 4 u. O. p.), poprzez to, iż:

a) organ nie odniósł się do wszystkich dostępnych dowodów w sprawie,

b) nie wskazał zasadnie faktów uznanych przez siebie za udowodnione,

c) nie wyjaśnił przekonywująco i dowodnie, dlaczego odmówił wiarygodności pozostałym dowodom wskazanym przez stronę lub ich nie przeprowadził,

d) nie dokonał w sposób szczegółowy i logiczny konfrontacji i analizy rozbieżności wynikających z zebranych dowodów oraz ustalonych faktów.

W uzasadnieniu wskazano, iż rażące naruszenie prawa nastąpiło, ponieważ przepis art. 262 kodeksu celnego nakłada na organ celny obowiązek stosowania w postępowaniu zasad i przepisów Ordynacji podatkowej, które zostały złamane. Ponadto na organie spoczywał obowiązek wskazania i udowodnienia uzasadnionych przyczyn kwestionowania wartości transakcyjnej towaru czego organ ewidentnie nie dopełnił czym rażąco naruszył zasady prowadzenia postępowania administracyjnego.

W dalszej części uzasadnienia strona podnosi szereg zarzutów dotyczących postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy celne, które w ocenie strony nie wyjaśniło wszystkich okoliczności sprawy a ocena zebranych dowodów miała cechy dowolności.

Decyzją z dnia (...) nr (...) wydaną na podstawie art. 248 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) art. 262, art. 262 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U Nr 75, poz. 802 ze zm.) Dyrektor Izby Celnej w T. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. nr (...) z dnia (...).

W uzasadnieniu wskazano, iż nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej w T. wydane zostało w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, Kodeksu Celnego a także unormowań prawa międzynarodowego. Wskazano na art. 83 kodeksu celnego, który zezwala na kontrolę zgłoszenia celnego oraz dokumentów załączonych do niego po zwolnieniu towarów. Korzystając z powyższego uprawnienia organ celny zwrócił się na podstawie Protokołu 6 do Układu Europejskiego (Dz. U. z 1994 Nr 11, poz. 38) o przeprowadzenie weryfikacji załączonej do zgłoszenia celnego faktury. Protokół 6 Układu Europejskiego zawiera postanowienia w wzajemnej pomocy w sprawach celnych. Zgodnie z nimi na prośbę władz celnych występujących z wnioskiem, władze proszone o pomoc prowadzą dochodzenia, wykrywają naruszenia ustawodawstwa celnego, dostarczają wszystkie stosowne informacje umożliwiające właściwe stosowanie tego ustawodawstwa. Wyniki dochodzenia przekazywane są w formie dokumentów, uwierzytelnionych kopii dokumentów, sprawozdań i temu podobnych, które zgodnie z art. 11 pkt 2 i 3 Protokołu 6 mogą być wykorzystywane w postępowaniu sądowym i administracyjnym wszczętym w wyniku wykrycia nieprzestrzegania przepisów celnych. W przedmiotowej sprawie wynik weryfikacji przeprowadzonej przez belgijskie organy celne oraz przesłane uwierzytelnione kopie dokumentów stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania i wydania zaskarżonych decyzji.

Pismem z dnia 12 maja 2003 r. pełnomocnik strony wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy i uchylenie decyzji z dnia (...) w całości oraz wydanie orzeczenia w sprawie. W uzasadnieniu powtórzono zarzuty zawarte we wniosku z dnia 21 marca 2003 r. Ponadto wskazano, iż w przedmiotowej sprawie naruszono art. 23 § 7 kodeksu celnego który formułuje zasadę, iż organ celny może kwestionować wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do ustalenia wartości celnej wyłącznie z przyczyn uzasadnionych. Strona podnosząc brak zupełności materiału dowodowego wskazywała na niespełnienie tego warunku. W ocenie strony nastąpiło naruszenie konstytucyjnych zasad państwa prawa na skutek zaniechania (pomimo wniosku strony) przeprowadzenia postępowania wyjaśniająco dowodowego przez organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji wymiarowej.

Decyzją z dnia (...) nr (...) utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia (...).

W uzasadnieniu wskazano, iż organy celne nie naruszyły art. 23 § 7 kodeksu celnego albowiem nie miał on w ogóle w sprawie zastosowania. Wartość celną ustalono zgodnie z art. 23 § 1 kc. Ponadto w ocenie organu odwoławczego nie zaistniała przesłanka z art. 247 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, słuszność argumentacji zaprezentowanej w rozstrzygnięciach została prawidłowo dowiedziona, wskazano dowody na których się oparto wraz ze wskazaniem przyczyn dla których nie uznano innych dowodów.

W skardze strona domaga się uchylenia powyższej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w I instancji. W ocenie skarżącego Dyrektor Izby Celnej nie podjął jakichkolwiek czynności ustalających czy decyzja ostateczna z dnia (...) dotknięta jest którąś z wad wskazanych w art. 247 Ordynacji podatkowej. Nie można zatem uznać, że decyzja wydana została bez rażącego naruszenia prawa w sytuacji gdy nie jest wyjaśnione czy w ogóle miało miejsce naruszenia prawa.

Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w sprawie, skarżący oparł na przepisie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest swoistą klauzulą generalną, której treść wymaga konkretyzacji w określonym stanie faktycznym. W dotychczasowym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (wyrok NSA z dnia 17 września 197 r. III S.A. 1425/96).

W przedmiotowej sprawie organy celne wdrożyły procedurę kontroli zgłoszenia celnego (uprawnienie wynikające z art. 83 § 1 kodeksu celnego) w oparciu o postanowienia Protokołu 6 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony (Dz. U. z 1994r. Nr 11, poz. 38 ze zm.). Zgodnie z art. 2 niniejszego protokołu Umawiające się Strony udzielają sobie wzajemnie pomocy w sposób i na warunkach przewidzianych niniejszym protokołem, w celu zapewnienia prawidłowego stosowania ustawodawstwa celnego, w szczególności przez zapobieganie, prowadzenie dochodzeń i wykrywanie naruszeń tego ustawodawstwa. Pomoc ta będzie udzielana szczególnie, gdy otrzymają informacje dotyczące działań, które naruszyły, naruszają lub naruszyłyby to ustawodawstwo i które mogą interesować drugą Umawiającą się Stronę. Dalsze przepisy (art. 4 - 8) regulują dobrowolną pomoc dostarczanie/powiadomienie, formę i treść wniosków o pomoc, realizację wniosków, formę przekazywanych informacji. Art. 11 ust. 2 protokołu 6 stanowi, że uzyskane informacje mogą być wykorzystane w postępowaniu sądowym lub administracyjnym wszczętym w wyniku nieprzestrzegania przepisów celnych. Ustęp 3 tego artykułu stanowi, że Umawiające się Strony mogą w swoich aktach, sprawozdaniach, zaświadczeniach oraz w postępowaniach sądowych wykorzystywać jako dowody, informacje i dokumenty otrzymane stosownie do niniejszego protokołu. W świetle powyższych unormowań informacje i dokumenty z kontroli przeprowadzonej przez zagraniczne służby celne są sui generis dowodem z dokumentu, który posiada szczególna moc dowodową ustanowioną w umowie międzynarodowej.

Odnosząc to do ustawodawstwa krajowego należy wskazać na treść art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy administracji publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zasadę tą stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzonych przez inne jednostki, jeżeli na podstawie innych przepisów uprawnione są do ich wydawania. Dokumentom urzędowym Ordynacja podatkowa przyznaje zwiększoną moc dowodową - stanowią one bowiem dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dokumentom tym przysługują dwa domniemania: prawdziwości (autentyczności) i zgodności z prawdą. Zasady te nie wykluczają jednak możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów (art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej; B. Brzeziński i inni: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2002 str. 164).

Powyższe wywody wskazują na to, że wyniki dochodzenia przeprowadzonego przez belgijską administrację celną zostały przeprowadzone zgodnie z ustaloną procedurą i stanowią pełnowartościowy dowód. W ocenie Sądu w sprawie postępowano zgodnie z obowiązującymi procedurami, organy celne w trakcie postępowania oceniły, którym dowodom należy dać wiarę, a którym nie. Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego organy celne nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego) a uzasadnienie decyzji odnosi się do przepisów wskazanych jako podstawa prawna w jej sentencji.

Nie zachodzi zatem w sprawie wskazane przez skarżącego rażące naruszenie prawa materialnego wymagane do stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. nr (...) z dnia (...).

Już tylko na marginesie należy podkreślić , iż wyrokiem z dnia 9 marca 2004 r. sygn. akt 1670/03 Wojewódzki Sąd administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej nr (...) z dnia (...). Jeżeli zatem nie stwierdzono w ogóle naruszenia prawa materialnego jaki i przepisów postępowania , które mogło miało wpływ na wynik postępowania to tym bardziej w odniesieniu to tej samej decyzji nie można stwierdzić rażącego naruszenia przepisów prawa.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) Sąd orzekł jak w wyroku.