Wyrok NSA, sygn. akt GSK 3/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Waksmundzki, Sędziowie NSA Maria Myślińska (spr.), Janusz Zajda, Protokolant Aleksandra Macewicz, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. z siedzibą w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 lipca 2004 r. sygn. akt III SA/Lu 199/04 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. z siedzibą w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 6 lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie opłat celnych dodatkowych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...]Spółki z o.o. z siedzibą w Łodzi na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej kwotę 450,- zł (czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 lipca 2004r. sygn. akt III SA/Lu 199/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 6 lutego 2004r. Nr [...]w przedmiocie opłat celnych dodatkowych z następującym uzasadnieniem.

Dnia 13 lipca 2003 r. Agencja Celna C. Hartwig działając w imieniu strony dokonała zgłoszenia celnego, wnioskując o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzone z Ukrainy rury stalowe wodnogazowe (dokument SAD Nr [...] z dnia 13 lipca 2003 r.). Do sprowadzonego towaru objętego kodem PCN 7306 30 78 0 zastosowano opłatę celną dodatkową w wysokości 10 % wartości, na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 marca 2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych (Dz. U. Nr 40, poz. 342). Kwota opłaty celnej dodatkowej w wysokości 4.732,50 zł została przez stronę zapłacona gotówką. Dnia 17 września 2003 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o uznanie w/w zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej wymiaru opłaty celnej dodatkowej. Decyzją z dnia 1 grudnia 2003 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Zamościu uznał w/w zgłoszenie celne za prawidłowe.

W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów: art. 2, art. 88 ust. 1 i art. 217 w związku z art. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 120, art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego.

Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej decyzją z dnia 6 lutego 2004r. Nr 130000-EK-6420-27/04/EU utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał przepisy art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami), art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zmianami).

W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, że na skutek zasadnego wniosku Hutniczej Izby Przemysłowo-Handlowej Minister Gospodarki w dniu 8 czerwca 2002 r. wszczął postępowanie ochronne przed nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych, na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 i art. 14 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny (Dz. U. Nr 43 z 2001 r., poz. 477 z późn.zm.). Postępowanie to zakończyło się wydaniem przez Ministra Gospodarki cyt. rozporządzenia z dnia 7 marca 2003 r. Zgodnie z § 1 tego rozporządzenia - ustanawia się na okres dwóch lat ostateczny środek ochronny w formie opłaty celnej dodatkowej na przywóz na polski obszar celny niektórych produktów stalowych. Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn wartości celnej towaru, określonej zgodnie z przepisami prawa celnego oraz stawki określonej w procentach w stosunku do tej wartości. Załącznik Nr 1 do w/w rozporządzenia, zawiera wykaz towarów objętych opłatą celną dodatkową, stawki tej opłaty oraz wielkość przywozu nie objętego tą opłatą. Na towary m.in. o kodzie PCN 7306 30 78 0 stawka ta wynosi 10% wartości towaru. Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie jest władny orzekać o zgodności ustaw i innych przepisów prawa z Konstytucją RP, jednak mając na uwadze unormowania konstytucyjne, uznaje, że rozporządzenie w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej stanowi źródło prawa powszechnie obowiązującego i może być podstawą prawną wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów. Powołał się przy tym na dotychczasowe orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, dotyczące art. 217 Konstytucji.

Spółka zaskarżyła tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 2, art. 217 w związku z art. 8 oraz art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 120, art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej wniósł o jej oddalenie oraz dodatkowo wyjaśnił, że cyt. rozporządzenie zostało wydane w celu wykonania ustawy, więc wprowadzenie ostatecznego środka ochronnego w drodze rozporządzenia nie narusza art. 217 Konstytucji.

Oddalając skargę spółki na tą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że zarzuty skarżącej nie są zasadne.

Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny (Dz. U. Nr 43, poz. 477) oraz wydane na ich podstawie rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 marca 2003r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych (Dz. U. Nr 40, poz. 342).

WSA podkreślił, iż przepisy art. 8 i 9 cyt. ustawy określają środki ochronne w postaci tymczasowej opłaty celnej dodatkowej oraz opłaty celnej dodatkowej, jako środek ostateczny.

Postępowanie ochronne regulują natomiast przepisy rozdziału III cyt. ustawy i jest ono przeprowadzane przez ministra właściwego do spraw gospodarki.

Sąd stwierdził, że takie postępowanie ochronne w zakresie przywozu na polski obszar celny niektórych wyrobów stalowych zostało przeprowadzone przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej i zakończyło się wydaniem przez niego rozporządzenia z dnia 7 marca 2003r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej, w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych na podstawie art. 28 ust.1 i 2 ustawy.

W ocenie WSA zarzuty skargi sprowadzały się do naruszenia w/w przepisów Konstytucji. Sąd orzekający powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dotyczące wykładni art. 217 i art. 84 Konstytucji, przytaczając, że w wyroku wydanym w pełnym składzie z dnia 6 marca 2002r. (P.7/00), TK stwierdził, że w art. 84 Konstytucji sformułowana została zasada władztwa podatkowego, zgodnie z którą państwo ma prawo obciążania podmiotów znajdujących się w polu jego władzy w celu sfinansowana zadań państwa, a wyliczenie zawarte w art. 217 Konstytucji należy rozumieć jako nakaz uregulowania ustawą wszystkich istotnych elementów stosunku daninowego, do których zalicza się podmiot, przedmiot, stawkę podatkową, zasady przyznawania ulgi umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatku. TK podkreślił również, że wyliczenie powyższe nie ma charakteru wyczerpującego, co oznacza, że do unormowania w drodze rozporządzenia mogą zostać przekazane tylko te sprawy, które nie mają istotnego znaczenia dla konstrukcji danej daniny, w praktyce nie jest możliwe, aby w ustawach regulować wszystkie zagadnienia daniny publicznej . Powoduje to konieczność korzystania w ustawach - w zakresie nie wyłączonym przez art. 217 Konstytucji - z upoważnień ustawowych przy czym mogą one zawierać jedynie takie uregulowania, które stanowią dopełnienia regulacji ustawowej i spełniają wymagania określone w art. 92 Konstytucji. Akty podustawowe mogą zatem zawierać wyłącznie regulacje uzupełniające, to co zostało uregulowane w ustawie i tylko w zakresie nie przesądzającym o istotnych elementach konstrukcji daniny. Stosownie do art. 92 ust. 1 Konstytucji rozporządzenie może być wydane tylko na podstawie wyraźnego, szczegółowego upoważnienia ustawy w zakresie określonym w upoważnieniu, w granicach upoważnienia ustawy i w celu jej wykonania, a ponadto zgodnie z normami Konstytucji. Naruszenie choćby jednego z powyższych warunków, może uzasadniać zarzut niezgodności rozporządzenia z ustawą.

WSA podkreślił, że zgodnie z art. 28 ust. 1 cyt. ustawy jeżeli w wyniku postępowania ochronnego minister właściwy do spraw gospodarki stwierdzi, że zaistniały warunki przewidziane ustawą do ochrony rynku przed nadmiernym przywozem, ustanowi w drodze rozporządzenia ostateczny środek ochronny. Zakres delegacji określa art. 28 ust. 2 cyt. ustawy precyzując, że rozporządzenie powinno określać:

- nazwę towaru, opis towaru, kod taryfy celnej,

- rodzaj ustanowionego środka ochronnego,

- wysokość i okres stosowania środka ochronnego,

- sposób, warunki i zakres stosowania ustanowionego środka ochronnego w tym wskazanie rodzaju pochodzenia którego środek dotyczy.

W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że Rozporządzenie z dnia 7 marca 2003r. wydane na podstawie delegacji ustawowej stanowi zatem doprecyzowanie tego co zostało uregulowane w ustawie i to zdaniem Sądu powoduje, że zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.

Od powyższego wyroku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, w tym z tytułu zastępstwa procesowego (według zestawienia, które zostanie złożone na rozprawie).

W skardze kasacyjnej wskazano na:

• naruszenie prawa materialnego:

- poprzez niezastosowanie art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

- art. 84 oraz art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez jego błędną wykładnię,

• naruszenie przepisów postępowania poprzez nierozpatrzenie materialnych zarzutów skargi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej spółka podkreśliła, iż wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w rozporządzeniu nie zostały uregulowane jedynie szczegółowe zasady, lecz zostały wskazane wszystkie zasady nakładania daniny publicznej – opłaty celnej dodatkowej. Skarżąca podniosła, iż Minister Gospodarki miał dosyć dużą dowolność w ustanawianiu daniny, przy czym związany był jedynie wynikami postępowania ochronnego. Wskazał on w rozporządzeniu:

- kategorię podmiotów zobowiązanych do uiszczenia daniny publicznej – importerów towarów wskazanych w załącznikach do rozporządzeń,

- przedmiot daniny publicznej- import towarów wskazanych w załącznikach do rozporządzeń,

- stawkę daniny publicznej tj. stawkę opłaty celnej dodatkowej,

- podstawę opodatkowania - wartość celną towarów,

- zasady przyznawania zwolnień i ulg od daniny publicznej – zasady wydawania pozwoleń w ramach wielkości nieobjętej opłatą celną dodatkową.

Zdaniem skarżącej – zgodnie z treścią art. 217 Konstytucji RP – wszystkie w/w elementy kalkulacyjne daniny publicznej powinny być wskazane w ustawie o nadmiernym przywozie towarów na polski obszar celny, a wskazane są one w "akcie o randze rozporządzenia". Według skarżącej ustawa wskazuje jedynie przesłanki kiedy taka danina publiczna może być wprowadzona, nie wskazując jednakże jakichkolwiek zasad poboru tej daniny. Na poparcie swoich twierdzeń spółka podkreśla, że w art. 21 tej ustawy wyraźnie wskazano, iż wszystkie w/w elementy kalkulacyjne daniny publicznej - podatku zostaną zawarte w rozporządzeniu wprowadzającym środek ochronny. Zdaniem skarżącej jest to w istocie delegacja do wprowadzenia daniny publicznej.

Strona nie twierdzi, iż właściwy Minister wydał rozporządzenie z naruszeniem art. 91 Konstytucji, tj. z przekroczeniem delegacji. Stawia natomiast zarzut, iż rozporządzeniem została wprowadzona danina publiczna, co stoi w sprzeczności z art. 217 Konstytucji, nawet w sytuacji gdy takie rozporządzenie zostało wydane w ramach ustawowej delegacji.

Zdaniem spółki, przyjmując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku jako zasadne, "należałoby przyjąć jako zgodny z art. 217 Konstytucji przepis ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wprowadzający dla Ministra Finansów delegację do wydania rozporządzenia określającego stawki podatku w podatku dochodowym od osób fizycznych, w zależności od sytuacji budżetu Państwa".

Skarżąca twierdzi także, iż o konstytucyjności przepisów, na podstawie których pobrano opłatę celną dodatkową, nie przesądza okoliczność, iż znajdują one umocowanie w umowach międzynarodowych zawartych przez Rzeczpospolitą Polską. Normy tych umów są adresowane do Państwa i pozwalają na wprowadzenie środków ochronnych, jeżeli wystąpią przesłanki nadmiernego importu towarów na polski obszar celny, stwierdzone w odrębnym postępowaniu, co nie oznacza, iż ustanowienie środków ochronnych będących w istocie daninami publicznymi może odbywać się z naruszeniem art. 217 Konstytucji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych i podtrzymując swoją dotychczasową argumentację podkreślił, że opłata celna dodatkowa jest należnością celną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że:

Skarga kasacyjna [...] – Spółki z o.o. z/s w Łodzi wniesiona została w trybie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej p.p.s.a..

Przepis art. 183 § l p.p.s.a. obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu Sąd bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy. Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.

Skarga kasacyjna została oparta zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pierwszej kolejności wymaga rozważenia zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny Sądu tylko w odniesieniu do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, stanowiącego podstawę zastosowania prawa materialnego.

Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez nierozpatrzenie materialnych zarzutów skargi. Tak sformułowana podstawa kasacyjna nie spełnia wymogów określonych w przepisie art. 174 pkt. 2 tej ustawy, gdyż nie podano w niej konkretnych przepisów procesowych, które zostały naruszone przez Sąd I instancji.

Konieczność dokładnego sprecyzowania podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia wiąże się z uregulowaniem prawnym zawartym w art. 183 § 1 cyt. ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem skargę w granicach skargi kasacyjnej, a strony mogą przytaczać tylko nowe uzasadnienie zgłoszonych wcześniej podstaw. Skarga powinna więc zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych, przez co należy rozumieć wskazanie tych przepisów, które – zdaniem wnoszącego kasację – uległy naruszeniu. Z urzędu Sąd bierze pod rozwagę nieważność postępowania. Wysokie wymagania stawiane skardze kasacyjnej, przewidziane w ustawie procesowej, korelują z ustanowionym w tej ustawie przymusem adwokacko-radcowskim do sporządzenia skargi (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Przymus taki ma za zadanie zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego.

W opisanym powyżej stanie prawnym Naczelny Sąd Administracyjny nie ma zatem prawem dopuszczalnych podstaw do przyjęcia domniemania intencji autora skargi kasacyjnej, tj. wnioskowania, jakie konkretnie przepisy prawa procesowego skarżąca Spółka miała na uwadze. Tego rodzaju brak skargi kasacyjnej nie może być sanowany w trybie art. 49 w zw. z art. 193 p.p.s.a.

Zważyć przy tym należy na konsekwentnie podtrzymywane stanowisko w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nie jest wskazaniem podstawy kasacyjnej powołanie art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a., bez podania konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, które – zdaniem autora skargi – zostały naruszone (por. postanowienie z dnia 8 marca 2004 r., FSK 41/04, ONSA i WSA Nr 1, poz. 9, postanowienie z dnia 13 lipca 2004 r., OSK 658/04, nie publ.).

Określenie podstaw kasacji i ich uzasadnienia obejmuje obowiązek wskazania, które przepisy w postaci numeru, artykułu, paragrafu, ustępu ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (postanowienie SN z 11 marca 1997 r. III CKN 13/97, OSN z 1997 r. nr 8, poz. 114).

Nie stanowi przytoczenia podstawy kasacyjnej zgłoszenie zarzutu naruszenia przepisów postępowania bez wskazania konkretnego przepisu, który w ocenie skarżącej został naruszony. Jak również nie wystarcza samo wykazanie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli skarżąca nie wykazała, że następstwa tego naruszenia kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego w skardze kasacyjnej orzeczenia.

Wobec nieprawidłowego sformułowania podstawy kasacji dotyczącej naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym sprawy będącym podstawą wydania zaskarżonego wyroku (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 04 2002 r., sygn. akt IV CKN 930/00, Lex nr 55106).

W konsekwencji, dla oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny sprawy, w oparciu o który Sąd uznał, że wydane na podstawie delegacji ustawowej rozporządzenie z 7 marca 2003 r. stanowi doprecyzowanie tego, co zostało uregulowane w ustawie.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.