Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1504/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Skrzycka - Pilch Asesor WSA Krzysztof Retyk (spr.) Protokolant Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie rzeczowej pomocy na zagospodarowanie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 29 października 2001 r. nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. C. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. orzeka, że zaskarżona decyzja może być wykonywana.


UZASADNIENIE

II SA/Gd 1504/02

Uzasadnienie

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta, decyzją z dnia 29 października 2001 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 33p ust. 1 pkt 5 i ust. 2 oraz 9 i art. 38 ust. 1 ustawy 7. dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). art. 4 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych ustaw (Dz. U. nr 72, poz. 748), § 4 i 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 września 2000 r. w sprawie udzielania pomocy na kontynuowanie nauki, usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem osobom opuszczającym rodziny zastępcze, niektóre typy placówek Opiekuńczo-Wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich oraz specjalne ośrodki społeczno-wychowawcze (Dz. U. Nr 81, poz. 909) przyznał pomoc na zagospodarowanie w wysokości 80% kwoty podstawowej to jest 1258, 40 zł.

Organ w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że A. C. jest pełnoletnim wychowankiem rodziny zastępczej a wysokość przyznanego świadczenia ustalono biorąc pod uwagę wysokość środków finansowych zagwarantowanych na pomoc na zagospodarowanie dla usamodzielniających się wychowanków rodzin zastępczych.

A. C. w odwołaniu od tej decyzji podał, że poniósł większe wydatki na wyposażenie mieszkania niż przyznana mu kwota na zagospodarowanie w wysokości 1258, 40 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 maja 2002 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wywiódł, iż zgodnie z § 8 cytowanego powyżej rozporządzenia pomoc rzeczowa nie może przekroczyć 300 % podstawy. W dniu wydawania decyzji zgodnie z art. 33 p ustawy o pomocy społecznej podstawa udzielania pomocy została określona na kwotę 1 573 zł. Organ wskazał, iż przepisy rozporządzenia wskazują jedynie górną granicę przyznania pomocy (do 300 %), a tym samym nie obliguje to organu do udzielenia lego rodzaju pomocy w kwocie maksymalnej 300 % podstawy.

W skardze do Sądu skarżący A. C. wniósł o przyznanie mu pomocy na zagospodarowanie w kwocie maksymalnej 300 % podstawy.

W odpowiedzi na skargę uniesiono o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Skarga jest zasadna jednakże z innych względów niż te, na które wskazuje skarżący.

Stosownie do art. 33p ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, osoba która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej, zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem przez pracę socjalną, a także pomocą na zagospodarowanie w formie rzeczowej.

Minister Pracy i Polityki Społecznej, na podstawie upoważnienia zawartego w art. 33p ust. 10 ustawy o pomocy społecznej, rozporządzeniem z dnia 14 września 2000 r. w sprawie udzielania pomocy na kontynuowanie nauki, usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem osobom opuszczającym rodziny zastępcze, niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich oraz specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze (Dz. U. Nr 81. poz. 909) określił warunki i kryteria dochodowe, których spełnienie uprawniało do uzyskania pomocy.

Według § 8 ust. 1 tego rozporządzenia wartość pomocy rzeczowej stanowi równowartość kwoty nie wyższej niż 300% podstawy. Natomiast wartość pomocy rzeczowej dla osoby usamodzielnianej niepełnosprawnej, która ma ustalony umiarkowany lub znaczny stopień niepełnosprawności na podstawie odrębnych przepisów, stanowi równowartość 300% podstawy.

Powyższe rozporządzenie zostało zastąpione przez rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze (Dz. U. nr 120. poz. 1293). które weszło w życie w dniu 1 listopada 2001 r.

W dniu orzekania przez organ II instancji obowiązywało powyższe rozporządzenie.

Zgodnie z §15 ust. 1 powyższego rozporządzenia wartość pomocy na zagospodarowanie ustala się jako równowartość kwoty nie wyższej niż 300% podstawy. Natomiast wartość pomocy na zagospodarowanie dla osoby usamodzielnianej niepełnosprawnej, która ma ustalony na podstawie odrębnych przepisów umiarkowany lub znaczny stopień niepełnosprawności, ustala się w wysokości równowartości 300% podstawy.

Z brzmienia tego przepisu wynika, że decyzja podejmowana w tej kwestii przez organ administracji ma charakter uznaniowy i zależy od tak zwanego uznania administracyjnego.

Nie znaczy to jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Artykuł 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Sąd zwraca uwagę na utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że organ odwoławczy orzeka (art. 138 k.p.a.) według stanu prawnego i faktycznego ustalonego w dniu wydania decyzji drugiej instancji. Organ odwoławczy więc nic może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, ale zgodnie z zasadą dwuinstancyjności jest obowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę. Zdaniem Sądu organ II instancji jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego, jakie zaszły w sprawie po wydaniu zaskarżonej decyzji organu I instancji. Kompetencje orzecznicze organu odwoławczego nic sprowadzają się jedynie do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu I instancji.

Oznacza to, że jeżeli przepisy prawa materialnego ulegną zmianie w czasie między wydaniem decyzji w I instancji a rozpatrzeniem odwołania, organ II instancji - zachowując tożsamość sprawy - obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że z nowych przepisów wynika coś innego. Organ odwoławczy orzeka bowiem w sposób merytoryczny (apelacyjny).

W tym stanie rzeczy należy uznać, że organ odwoławczy, rozpoznając sprawę o przyznanie pomocy na zagospodarowanie (art. 33p ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej) był zobowiązany do uwzględnienia zmiany rozporządzenia zarówno w podstawie prawnej jak i uzasadnieniu decyzji. Z tych też względów, zdaniem Sądu, organ II instancji naruszył prawo materialne, jednakże naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy ponieważ warunki oraz wysokość przyznania pomocy na zagospodarowanie zarówno w rozporządzeniu z dnia 14 września 2000 r. jak i w rozporządzenia z dnia 9 października 2001 r. były identyczne,

Jednakże, zdaniem Sądu, organ II instancji był przede wszystkim zobowiązany do należytego sporządzenia uzasadnienia faktycznego decyzji poprzez logiczne wyjaśnienie związku pomiędzy wysokością przyznanej pomocy na zagospodarowanie a wielkością środków finansowych na pomoc na zagospodarowanie zagwarantowano w budżecie gminy. W tym też zakresie uzasadnienie decyzji jest niepełne albowiem brak w nim ustaleń faktycznych odnoszących się do wyjaśnienia przyzna pomocy w takiej wysokości skarżącemu, która nie uwzględnia! wszystkich jego potrzeb. Brak tych wyjaśnień mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Tylko takie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może uzasadnić ewentualną odmowę przyznania pomocy na zagospodarowanie u większej wysokości. Powołanie się jedynie na przepisy i ograniczenie do samego stwierdzenia, że przyznana pomoc jest zgodna z przepisami, jest niewystarczające, godzi to bowiem w zasady określone przepisami art. 7, 77 § 1 kpa. Z tych względów należało uznać, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 7, 77 § 1 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia (15 ust. 1 rozporządzenia z dnia 9 października 2001 r.) należy mu się pomoc rzeczowa stanowiąca równowartość kwoty 300% podstawy należy wskazać, iż nie jest on zasadny. Tylko dla osoby usamodzielnianej niepełnosprawnej ( skarżący taką osobą nie jest), która ma ustalony umiarkowany lub znaczny stopień niepełnosprawności na podstawie odrębnych przepisów, przysługuje z mocy prawa pomoc rzeczowa o równowartość 300% podstawy.

Mając powyższe na względzie Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) ppkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z póź.zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z póź. zm,).

Sad rozpatrując przedmiotową sprawę orzeka w zmienionym stanie prawnym. Ustawa z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2004 r.) w art. 150 stwierdza, iż do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy.

Zdaniem Sądu sprawami wszczętymi i nie zakończonymi są sprawy pomocy rzeczowej , które w wyniku uchylenia decyzji o ich przyznaniu będą od początku rozpatrywane. Oznacza to. iż organy administracji publicznej rozpatrując sprawę wniosku o przyznanie pomocy rzeczowej dla A. C. będą ją rozpatrywać na podstawie ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i są zobowiązane do wyjaśnienia wszystkich wyżej wskazanych okoliczności sprawy.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Skoro zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o przyznaniu pomocy na zagospodarowanie została juz wykonana przez wpłatę kwoty, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o wstrzymaniu wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.