Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 581/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: § 8 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 235
journal: Dz.U. 2018 poz 917
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, dalej jako PPIS, po rozpatrzeniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej z dnia [...] lutego 2011 r., decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nie stwierdził u H.K. choroby zawodowej układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: alergicznego zapalenia spojówek - wymienionej pod poz. 25.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367), dalej jako r.ch.z.

Po rozpatrzeniu odwołania H.K. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako PWIS), decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, załączając dokumentację medyczną przekazaną przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w toku postępowania odwoławczego.

PPIS po ponownym rozpatrzeniu sprawy dnia [...] sierpnia 2017 r. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej układu wzrokowego wywołanego czynnikami fizycznymi, chemicznymi łub biologicznymi pod postacią alergicznego zapalenia spojówek, wymienionej pod poz. 25.1 wykazu chorób zawodowych.

Od powyższej decyzji pismem z dnia [...] września 2017 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia [...] września 2017r., odwołał się H.K..

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji PPIS z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], a ponadto wniósł o dostarczenie szczegółowej i pogłębionej oceny narażenia zawodowego z okresu pracy zawodowej od 1966 r. do 2017 r. z uwzględnieniem narażenia zawodowego w hali 1;2;3;4 tj. w halach produkcyjnych zakładu "P SA", w których pracował jako tokarz oraz wniósł o wszczęcie postępowania przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w sprawie chorób zawodowych u H.K..

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, dalej jako PWIS, działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r, o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1261 ze zm.); art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 917), dalej jako k.p. oraz § 8 ust. 1 i ust. 2 r.ch.z. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przeprowadzone, a następnie uzupełnione przez PPIS, dochodzenie epidemiologiczne wykazało następujący przebieg zatrudnienia H.K.:

1. W okresie od [...] sierpnia 1969 r. do [...] marca 1978 r. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie "P" (obecnie następca prawny: P S.A. w upadłości likwidacyjnej - przedsiębiorstwo wykreślone z Rejestru Przedsiębiorców [...] listopada 2015 r.), na stanowisku stażysty, ślusarza remontowego i tokarza w dziale obróbki mechanicznej.

2. W okresie od [...] lipca 1978 r. do [...] września 1978 r. H.K. zatrudniony był w Zakładzie [...], na stanowisku ślusarza warsztatowego.

3. W okresie od [...] października 1978 r. do [...] kwietnia 1983r. H.K. zatrudniony był w Ośrodku [...] (obecnie zakład zlikwidowany, a następcą prawnym jest Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych, zaś zarządcą składnicy akt jest Nadleśnictwo), na stanowisku konserwatora maszyn i urządzeń.

4. W okresie od [...] maja 1983 r. do [...] sierpnia 1987 r. H.K. zatrudniony był w Przedsiębiorstwie [...], którego następcą prawnym jest E Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej na stanowisku specjalisty działu zaopatrzenia.

5. W okresie od [...] sierpnia 1987 r. do [...] sierpnia 2017 r. H.K. pracował Wojskowej Administracji Koszar należącej obecnie do Wojskowego Oddziału Gospodarczego, gdzie był zatrudniony na stanowiskach: kierownika robót sanitarnych (w okresie od października 1987 r. do grudnia 1994 r.); kierownika rejonu ds. sanitarnych (w okresie od stycznia 1995 r. do listopada 1996 r.); z-cy kierownika samodzielnej komórki organizacyjnej (w okresie od grudnia 1996 r. do października 1998 r.), kierownika sekcji (w okresie od listopada 1998 r. do października 2005 r.), starszego inspektora (w okresie od listopada 2005 r. do czerwca 2006 r.), starszego inspektora technicznego utrzymania nieruchomości (w okresie od lipca 2006 r. do czerwca 2011 r.) i technika - kierownika warsztatu remontowego w grupie zabezpieczenia (w okresie od lipca 2011 r. do [...] sierpnia 2017 r.), gdzie wykonywał pracę biurową polegającą m.in. na sporządzaniu dokumentacji przy użyciu komputera, wydawaniu zaleceń, kontroli obiektów i budynków podlegających WAK.

Organ odwoławczy przywołał między innymi orzeczenie z dnia [...] lutego 2013r. ([...]) Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej układu wzrokowego wywołanego czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi pod postacią alergicznego zapalenia spojówek. W uzasadnieniu orzeczenia orzekający lekarz podnosił, że w wykonanym badaniu okulistycznym w ramach procedury diagnostyczno - orzeczniczej stwierdzono u pacjenta przewlekłe zapalenie spojówek i brzegów powiek obu oczu, zespół suchego oka, wadę wzroku - astygmatyzm nadwzroczny obu oczu. Ze względu na fakt, iż objawy alergicznego zapalenia spojówek w części przypadków współistnieją z alergicznym nieżytem nosa przeprowadzono dodatkowo konsultację laryngologiczną. Konsultujący laryngolog wykluczył alergiczny nieżyt nosa, stwierdził stan po usunięciu migdałków podniebiennych i skrzywienie przegrody nosa. Wykonane testy alergiczne płatkowe na związki chemiczne (standard europejski) zarówno w I jak i w II odczycie dały wynik ujemny. Mając na uwadze powyższe ustalenia orzekający lekarz stwierdził, iż przyczyną przewlekłego zapalenia spojówek i brzegów powiek u pacjenta nie są warunki pracy.

H.K. nie zgodził się z ww. orzeczeniem lekarskim nr [...] i złożył wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego wobec czego został skierowany na badania do Instytutu Medycyny Pracy.

Dnia [...] lipca 2013 r. Klinika Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Instytutu Medycyny Pracy w trybie odwoławczym wydała orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej "układu wzrokowego wywołanego czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi pod postacią alergicznego zapalenia spojówek". Przedmiotowe orzeczenie lekarskie wydano na podstawie dokumentacji dostarczonej przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, wywiadu z H.K. oraz badań lekarskich przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy.

W uzasadnieniu orzeczenia podano między innymi, że pierwsze objawy chorobowe ze strony spojówek pod postacią zaczerwienienia, swędzenia, uczucia ciała obcego w oku pojawiły się po rozpoczęciu pracy zawodowej. H.K. zgłaszał całoroczne, występowanie dolegliwości, podawał, że objawy ustępowały podczas przerw w pracy. Od około dwóch lat nastąpiło nasilenie dolegliwości ze strony spojówek, co wiąże ze zmianą miejsca wykonywania pracy na warsztat samochodowy. Testy skórne wykonane metodą punktową z pospolitymi aeroalergenami oraz z metalami dały wynik ujemny. W przeprowadzonym przedmiotowym badaniu okulistycznym nie stwierdzono odchyleń od stanu prawidłowego, nie wykazano także obecności eozynofilów w ocenie cytologicznej łez, które potwierdziłyby tło alergiczne zgłaszanych przez pacjenta dolegliwości. W związku z brakiem objawów alergicznego zapalenia spojówek pomimo ciągłego świadczenia pracy w warunkach, które zdaniem H.K. zaostrzają dolegliwości, stwierdzono brak podstaw do rozpoznania alergicznego zapalenia spojówek pochodzenia zawodowego.

H.K. nie zgodził się z powyższym orzeczeniem lekarskim i wniósł sprzeciw (pismo z dnia [...] września 2013 r.). W związku z tym Instytut Medycyny Pracy wystąpił do PPIS o pogłębienie oceny narażenia H.K. z okresu jego pracy zawodowej. Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. znak [...] PPIS przekazał do Instytutu Medycyny Pracy zaktualizowaną kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u H.K..

W odpowiedzi na powyższe Instytut Medycyny Pracy ponownie przeanalizował całość dokumentacji medycznej H.K. wraz z zaktualizowaną oceną narażenia zawodowego z dnia [...] listopada 2013 r. i poinformował, że brak jest podstaw do weryfikacji wydanych orzeczeń lekarskich, w tym wydanego przez Instytut orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W ramach ponownie prowadzonego postępowania PPIS, w odpowiedzi na pismo WOMP z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak: [...], w związku z zarzutami H.K. skierowanymi do niniejszej jednostki orzeczniczej w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r., poinformował ww. jednostkę orzeczniczą, że nie zaistniały nowe okoliczności dotyczące narażenia zawodowego H.K.. PPIS nadmienił, że Wojskowy Ośrodek Medycyny Prewencyjnej Wojskowej Inspekcji Sanitarnej nadesłał z okresu zatrudnienia H.K. w Jednostce Wojskowej nr [...] wyniki badań i pomiarów czynników szkodliwych (natężenia hałasu, stężenia zapylenia i substancji chemicznych) i uciążliwych (natężenia oświetlenia), występujących na stanowiskach pracy. Analiza tych badań i pomiarów nie wykazała czynników szkodliwych, które mogłyby przyczynić się do powstania choroby zawodowej tj. alergicznego zapalenia spojówek. Zaznaczono również, że H.K. m.in. kontrolował obiekty i budynki Wojskowej Administracji Koszar (WAK), a nie pracował na tych stanowiskach.

Ponadto w ramach ponownie prowadzonego postępowania PPIS przesłuchał świadków wskazanych przez H.K. (S.R., J.D., B.N., J.P.), i uzupełnił materiał dowodowy, włączając do akt sprawy pozyskaną archiwalną dokumentację z okresu zatrudnienia w P S.A. przekazaną przez PE Sp. z o.o., a także dokumentację przekazaną przez H.K.. Następnie PPIS zaktualizował kartę oceny narażenia zawodowego, która została przekazana do Instytutu Medycyny Pracy.

Instytut Medycyny Pracy w piśmie z dnia [...] marca 2017 r. poinformował m.in., że po dokonaniu szczegółowej analizy karty narażenia zawodowego z dnia [...] listopada 2016 r. żaden z wymienionych czynników chemicznych nie ma ewidentnego działania alergizującego, mogą one ewentualnie działać drażniąco na narząd wzroku i z tym działaniem należy wiązać podawane przez H.K. dolegliwości. Podczas hospitalizacji w IMP w wykonanym badaniu podmiotowym oraz w badaniach dodatkowych nie rozpoznano zgłoszonej u pacjenta jednostki chorobowej tj. alergicznego zapalenia spojówek. Natomiast przesłana wraz z pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. dokumentacja nie ma związku z diagnostyką chorób narządu wzroku.

Organ odwoławczy wskazał, że w związku ze zgłaszanymi wielokrotnie przez H.K. uwagami odnośnie braków wyników pomiarów środowiska pracy i dokumentacji medycznej, PWIS przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu uzupełnienia materiału dowodowego. Organ odwoławczy pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. wystąpił do IMP o udzielenie odpowiedzi, czy dokumentacja medyczna załączona do odwołania przez H.K. oraz w toku postępowania z ZOZ, a także dokumentacja medyczna przekazana przez IMP i ZŚ potwierdza wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych u H.K., upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej pod poz. 25.1 obowiązującego wykazu chorób zawodowych). W odpowiedzi IMP w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. wyjaśnił, że analiza przesłanej do IMP dokumentacji archiwalnej wskazuje na prowadzenie w przeszłości u H.K. obserwacji diagnostycznej w związku z chorobami skóry, układu oddechowego oraz zapalenia spojówek. W zakresie oczu archiwalna dokumentacja zawiera wpisy o rozpoznaniu przewlekłego zapalenia spojówek u pacjenta (rok 1984) wywołane czynnikiem bakteryjnym (1985 r.) tj. infekcją, nie zaś alergią. Pacjentowi ordynowano leczenie przeciwbakteryjne preparatami zawierającymi antybiotyki. W latach tych przeprowadzono ponadto diagnostykę alergii kontaktowej na metale, benzynę, terpentynę i oleje maszynowe, uzyskując ujemne wyniki testów płatkowych. Podczas hospitalizacji badanego w Klinice IMP w dniach [...] maja 2013 r. uzyskano ujemne wyniki testów skórnych z zestawem metali, na które H.K. mógł być narażony w środowisku pracy. W badaniu okulistycznym oraz ocenie cytologicznej łez nie stwierdzono stanu zapalnego o podłożu alergicznym, pomimo świadczenia pracy w tym okresie w warunkach, które według słów pacjenta nasilały dolegliwości ze strony oczu. Wyklucza to rozpoznanie alergicznego zapalenia spojówek, w tym o etiologii zawodowej. W związku powyższym stwierdzono, że ponowna szczegółowa analiza całości zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz dotyczącej narażenia zawodowego nie daje podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 25.1 wykazu chorób zawodowych tj. alergicznego zapalenia spojówek.

W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani też przepisów prawa materialnego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. PWIS nie miał wątpliwości, że w niniejszej sprawie Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy wydały orzeczenia lekarskie (nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. oraz nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r.) o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią alergicznego zapalenia spojówek.

Organ odwoławczy na podstawie art. 80 k.p.a. dokonał oceny wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń lekarskich i stwierdził, że orzeczenia lekarskie wydane zostały przez uprawnione jednostki orzecznicze, wskazane w § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz lekarzy specjalistów z zakresu medycyny pracy, co jest zgodne z wymogami określonymi w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 czerwca 2010 r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych (Dz. U. z 2010 r., Nr 110, poz. 736). Orzeczenie lekarskie wydane w wyniku ponownego badania przez IMP jest ostateczne. Ze względu na logiczne uzasadnienie oraz zgodność z pozostałym materiałem dowodowym, w ocenie organu odwoławczego ostateczne orzeczenie jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Zdaniem PWIS brak jest podstaw do stwierdzenia jego niewiarygodności i nierzetelności, bowiem znajduje potwierdzenie we włączonej do akt archiwalnej dokumentacji, a w szczególności w wynikach przeprowadzonych badań w IMP i ZŚ. Organ odwoławczy stwierdził, że w trakcie postępowania przed organem I instancji nie uchybiono obowiązkowi wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę przeprowadził dodatkowe dochodzenie i zaktualizował kartę oceny narażenia, w której zamieścił dostępne dane odnośnie narażenia zawodowego, w tym przekazane przez H.K..

Organ odwoławczy podkreślił, że lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu czynników chemicznych na organizm ludzki. Przy rozpatrywaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi. Z akt sprawy wynika, że H.K. był wielokrotnie diagnozowany w wysokospecjalistycznych placówkach służby zdrowia, gdzie na podstawie wykonanych badań nie rozpoznano zapalenia spojówek o podłożu alergicznym.

WPIS zauważył, iż organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mają prawa wnikać w sposób i tryb badań orzeczniczych, przeprowadzanych przez uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych jednostki służby zdrowia. Organy te mają natomiast obowiązek kontrolować, czy wydana przez jednostkę służby zdrowia opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, czy jest rzeczowa i przekonywująca. W ocenie organu odwoławczego wydana ostateczna opinia odpowiada tym wymogom i mogła stanowić podstawę zaskarżonej decyzji.

W ocenie organu odwoławczego proces orzekania o zdolności pracownika do pracy jest niezależny od procesu orzekania o chorobie zawodowej. Wydawane zalecenia odnośnie niewykonywania pracy na danym stanowisku mają charakter profilaktyczny i nie świadczą o rozpoznaniu choroby o charakterze zawodowym. Z akt sprawy wynika, że przekazana przez H.K. do akt sprawy dokumentacja medyczna była wielokrotnie analizowana w wysoko specjalistycznych ośrodkach, uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych.

Dokonanie przez organy PIS odmiennej od oczekiwań strony oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, nie świadczy jeszcze o tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, a w konsekwencji art. 2351 Kodeksu pracy i przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Jednocześnie PWIS podkreślił, że nie sprawuje bezpośredniego nadzoru nad zakładami pracy, w których w latach 1966-2017 był zatrudniony H.K..

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydając decyzję w sprawie choroby zawodowej, zważył na spełnienie dwóch pozytywnych elementów jednocześnie: orzeczenia lekarskiego rozpoznającego chorobę zawodową i wyników dochodzenia epidemiologicznego wskazującego na istnienie związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą a warunkami pracy. W niniejszej sprawie w świetle wydanych orzeczeń lekarskich w ocenie PWIS takiego związku nie można stwierdzić bezspornie ani z wysokim prawdopodobieństwem z powodu braku rozpoznania klinicznego choroby na tle alergicznym u H.K., pomimo wykonywania pracy w potencjalnym narażeniu na czynniki chemiczne o działaniu alergizującym.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na decyzję WPIS z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] złożył H.K., który wniósł o jej unieważnienie. Ponadto wniósł o dostarczenie wyników badań i pomiarów wykonanych przez WSEE u poszczególnych pracodawców od 1966 r. do 2017 r. środowiska pracy skarżącego istniejących w każdej hali, w których zawodowo pracował. W uzasadnieniu skargi H.K. przedstawił własną ocenę stanu faktycznego sprawy.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto stwierdził, iż w jego ocenie analiza materiału dowodowego jak i uzasadnienie zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż będąca przedmiotem zaskarżenia decyzja PWIS nie jest dotknięta żadną wadą powodującą nieważność decyzji. Zdaniem organu podnoszone przez skarżącego zarzuty co do ustalonego przebiegu zatrudnienia i związanego z nim narażenia zawodowego na czynniki szkodliwe nie mają wpływu na wydane przez organy PIS rozstrzygnięcia w przedmiocie alergicznego zapalenia spojówek. Zarzuty dotyczą w głównej mierze pozostałych zgłoszonych chorób zawodowych, co do których do dnia złożenia skargi nie wydano jeszcze decyzji przez właściwe organy, a w tym przez Wojskowego Inspektora Sanitarnego WOMP oraz PWIS w sprawie podejrzenia nowotworu skóry. LPWIS stwierdził, że w trakcie postępowania przed organem I instancji nie uchybiono obowiązkowi wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Zarzut skarżącego dotyczący braku wskazywanych wyników badań środowiska pracy nie ma istotnego znaczenia w przedmiotowej sprawie, bowiem zdaniem organu nie było i nie ma konieczności ustalania stężenia czynników uczulających w środowisku pracy. Ponadto nie rozpoznano schorzenia układu wzrokowego jako choroby zawodowej z uwagi na niespełnienie upoważniających do tego kryteriów diagnostyczno-orzeczniczych, a nie ze względu na brak narażenia zawodowego.

PWIS ustalił także, że w związku z prowadzonym wcześniej postępowaniem diagnostyczno-orzeczniczym w związku z podejrzeniem chorób zawodowych u H.K., w przedmiocie alergicznego zapalenia spojówek nie wydano ostatecznej decyzji administracyjnej w innym postępowaniu niż prowadzone obecnie, co stanowiłoby przeszkodę do orzekania w sprawie. W ocenie PWIS, z powodu ustaleń klinicznych odnośnie nie rozpoznania schorzenia pod postacią zapalenia spojówek na tle alergicznym, przeprowadzenie wskazanych dowodów w celu uzupełnienia informacji o narażeniu zawodowym jest bezprzedmiotowe.

PWIS nie zaprzeczyło, że u współpracowników skarżącego stwierdzane były choroby zawodowe w tym na tle alergicznym. Zauważyć jednak przy tym należy, że proces orzeczniczy jest procesem indywidualnym i uwzględnia się w nim osobniczą wrażliwość pacjenta, którą ocenia lekarz orzecznik przy wydawaniu orzeczenia. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń lekarskich i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich. Mając na uwadze powyższe ustalenia, dokumentacja medyczna, na którą powołuje się skarżący zdaniem organu nie podważa wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich przez uprawnionych lekarzy.

W ocenie PWIS zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani też przepisów prawa materialnego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pismem z dnia [...] września 2018 r. skarżący wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie oraz o dopuszczenie złożonych przez skarżącego dowodów. Jego zdaniem w pismach od PWIS nie ma żadnej wzmianki o składaniu przez skarżącego od wielu lat wniosków o dostarczenie wykonanych i opracowanych wyników oceny narażenia zawodowego. Podobnie w piśmie z dnia 24 września 2018 r. skarżący wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie.

Na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; zwanej dalej p.p.s.a.) oddalić wnioski dowodowe złożone przez skarżącego w toku postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w rozpoznawanej sprawie decyzja WPIS z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję PPIS z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u H.K. choroby zawodowej, wymienionej w poz. 25.1 wykazu chorób zawodowych.

Podstawy materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej zostały określone w przepisach k.p., a także w przepisach r.ch.z.

Jak stanowi art. 235¹ k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie natomiast z art. 235² k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Powołany przepis art. 235¹ k.p. zawiera ustawową definicję pojęcia "choroba zawodowa". Wynika z niego, iż dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą. Podkreślić należy, iż ustawodawca w art. 2351 k.p. wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Na gruncie art. 2351 k.p. nie jest zatem wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym"), a stwierdzonym schorzeniem.

Z § 8 ust. 1 r.ch.z. wynika, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Ust. 2 § 8 r.ch.z. stanowi zaś, że jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Wskazać trzeba, że postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Wynika ona z faktu, że ani organy inspekcji sanitarnej ani sądy administracyjne, kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie mają obowiązku posiadania wysoko specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2016 r., II OSK 1483/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Oznacza to, że organy inspekcji sanitarnej uprawnione są jedynie do kontroli formalnej tych orzeczeń. Z uwzględnieniem art. 80 k.p.a., w ramach tej kontroli ocenie podlega także, czy wywody i wnioski, sformułowane w tych orzeczeniach, są należycie uzasadnione i zgodne z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie. W świetle bowiem art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2015 r., II OSK 3074/14, CBOSA). Bez opinii lekarskiej bądź sprzecznie z tą opinią organ administracyjny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. W orzecznictwie wskazuje się również, że nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej jest bowiem dowodem, o którym mowa w art. 84 § 1 k.p.a. i jako takie, posiadając walor opinii biegłego podlega ocenie organu administracyjnego, który na jego podstawie wydaje decyzję administracyjną. Orzeczenia lekarskie stanowią zatem, obok karty oceny narażania zawodowego, jeden z najistotniejszych dowodów w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Wymaga podkreślenia, że zakwestionowanie orzeczenia lekarskiego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne w przypadku jeżeli zostanie wykazane, że nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia lub ewidentne błędy, niejasności, które dyskwalifikują jego walor dowodowy (zob. wyrok w Kielcach z dnia 18 kwietnia 2018 r., II SA/Ke 137/18, CBOSA). Sąd administracyjny może mieć podstawy do weryfikacji orzeczenia lekarskiego (a w konsekwencji również podjętej na jej podstawie decyzji administracyjnej) wyłącznie w sytuacji jeśli orzeczenie jest niejasne, budzi zastrzeżenia i nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia podmiotu wydającego orzeczenie co do podstaw rozstrzygnięcia, czyli jest niezrozumiałe dla organu, strony i sądu (por. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2009 r., II OSK 559/09, CBOSA).

W niniejszej sprawie upoważnione placówki zdrowia, tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy orzeczeniem z [...] lutego 2013 r. nr [...] oraz Instytut Medycyny Pracy orzeczeniem z [...] lipca 2013 r. nr [...] jednoznacznie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ustaliły, że u skarżącego brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi pod postacią: alergicznego zapalenia spojówek, wymienionej pod poz. 25.1 wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu orzeczenia z [...] lipca 2013 r. jednostka orzecznicza II stopnia wskazała, że podczas hospitalizacji w Klinice IMP testy skórne metodą punktową z pospolitymi aeroalargenami oraz z metalami wypadły ujemnie. W przeprowadzonym przedmiotowym badaniu okulistycznym nie stwierdzono odchyleń od stanu prawidłowego, nie wykazano także obecności eozynofilów w ocenie cytologicznej łez, które potwierdziłyby tło alergiczne zgłaszanych przez pacjenta dolegliwości.

Jak już wyżej wskazano w sytuacji gdy organ uzna, że materiał dowodowy o którym mowa w ust. 1 ww. § 8 r.ch.z. jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. W niniejszej sprawie takie uzupełnienie materiału dowodowego miało miejsce, bowiem PPIS zaktualizował kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u skarżącego i przesłał Instytutowi Medycyny Pracy (pisma: z dnia [...] listopada 2013 r. i z dnia [...] grudnia 2016 r.). Instytut Medycyny Pracy nie znalazł podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (pisma: z dnia [...] listopada 2013 r. i z dnia [...] marca 2017 r.). Jednostka orzecznicza II stopnia w piśmie z dnia [...] marca 2017 r. stwierdziła, że wymienione w karcie oceny narażenia zawodowego substancje chemiczne (olej napędowy, rozpuszczalniki, smary, zużyte oleje, chłodziwo) nie zostały wymienione w obowiązujących wykazach i nie są uznane za rakotwórcze dla ludzi. Wobec powyższego nie ma podstaw do uznania, że skarżący był w trakcie pracy zawodowej narażony na czynniki rakotwórcze dla ludzi. Dodatkowo żaden z wymienionych czynników chemicznych nie ma ewidentnego działania alergizującego, mogą ewentualnie działać drażniąco na narząd wzroku i z tym działaniem należy wiązać podawane przez H.K. dolegliwości. Co więcej podczas hospitalizacji w IMP w wykonanym badaniu podmiotowym oraz w badaniach dodatkowych nie rozpoznano zgłoszonej u pacjenta jednostki chorobowej tj. alergicznego zapalenia spojówek. Nadto w toku postępowania odwoławczego IMP w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. wyjaśnił, że analiza dokumentacji archiwalnej wskazuje na prowadzenie w przeszłości u H.K. obserwacji diagnostycznej w związku z chorobami skóry, układu oddechowego oraz zapalenia spojówek. W zakresie oczu archiwalna dokumentacja zawiera wpisy o rozpoznaniu przewlekłego zapalenia spojówek u pacjenta (rok 1984) wywołane czynnikiem bakteryjnym (1985 r.) tj. infekcją, nie zaś alergią. Pacjentowi ordynowano leczenie przeciwbakteryjne preparatami zawierającymi antybiotyki. W latach tych przeprowadzono ponadto diagnostykę alergii kontaktowej na metale, benzynę, terpentynę i oleje maszynowe, uzyskując ujemne wyniki testów płatkowych. W związku powyższym stwierdzono, że ponowna szczegółowa analiza całości zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz dotyczącej narażenia zawodowego nie daje podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 25.1 wykazu chorób zawodowych tj. alergicznego zapalenia spojówek. Zdaniem Sądu w pełni uprawniony jest zatem wniosek, że orzeczenie tej placówki orzeczniczej zostało oparte na uzupełnionym (zaktualizowanym) materiale dowodowym.

Należy dodać, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji zaktualizował kartę narażenia zawodowego ([...] listopada 2016r.) m.in. w oparciu o dane przekazane przez H.K.. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko PWIS, który uznał, że podnoszony przez skarżącego zarzut braku badań (pomiarów) środowiska pracy nie ma istotnego znaczenia w przedmiotowej sprawie. Organ wyjaśnił, że u skarżącego nie rozpoznano schorzenia układu wzrokowego jako choroby zawodowej z uwagi na niespełnienie upoważniających do tego kryteriów diagnostyczno-orzeczniczych, a nie ze względu na brak narażenia zawodowego. W przeprowadzonym badaniu okulistycznym oraz ocenie cytologicznej łez nie stwierdzono bowiem cech stanu zapalnego o podłożu alergicznym. Organ ustalił, że w przeszłości rozpoznano u skarżącego przewlekłe zapalenie spojówek wywołane czynnikiem bakteryjnym. Nadto należy wskazać, że w zaktualizowanej karcie narażenia zawodowego wskazano, że w okresie zatrudnienia skarżącego w P S.A. nie wykonywano pomiarów środowiskowych występujących szkodliwości na stanowiskach pracy, ale i tak zostały przyjęte wyniki pomiarów z lat późniejszych. Zważyć trzeba, że zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 3 r.ch.z. narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika.

Mając na uwadze tak jednoznaczne stanowisko upoważnionych placówek przyjąć trzeba, że zasadnie organ odwoławczy uznał, iż kontrolowana decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu. Ponadto dodać należy, że stanowiska zajęte w wydanych w sprawie orzeczeniach lekarskich zostały wyjaśnione w sposób wyczerpujący. Upoważnione jednostki medyczne od początku postępowania konsekwentnie stały na stanowisku, że brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Należy wskazać, że opinia IMP jest spójna, została oparta na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, a wyprowadzona konkluzja jest jednoznaczna i logiczna. Organ II instancji zasadnie zwrócił uwagę, iż wnioski wyprowadzone z powyższej opinii znajdują również potwierdzenie we włączonej do akt archiwalnej dokumentacji, w szczególności w wynikach przeprowadzonych badań w Instytucie Medycyny Pracy.

Podkreślenia także wymaga, iż z uwagi na zakres kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne sądy te, co do zasady, nie prowadzą postępowania dowodowego i nie orzekają merytorycznie. Innymi słowy nie rozpoznają sprawy administracyjnej co do jej istoty, lecz oceniają, czy organy prowadzące postępowanie administracyjne prawidłowo stosowały przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania (por. wyrok NSA z dn. 13 stycznia 2006 r., II FSK 230/05, CBOSA). Sąd administracyjny - jak to wynika z art. 133 § 1 p.p.s.a. - orzeka na podstawie akt sprawy i tylko wyjątkowo, o ile zachodzą przesłanki z art. 106 § 3 p.p.s.a., może przeprowadzić uzupełniający dowód z dokumentów. Celem postępowania dowodowego prowadzonego ewentualnie przez sąd w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2013 r., I OSK 308/13, CBOSA).

Zgodnie z treścią art.106 § 3 p.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd nie uwzględnił wniosków o przeprowadzenie dowodu z dokumentów zgłoszonych przez skarżącego w toku postępowania sądowego. Co do zasady sąd stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a., orzeka na podstawie materiału akt sprawy przedstawionego wraz z odpowiedzią na skargę. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż uwzględnienie wniosków dowodowych wskazanych przez skarżącego nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania pełnej oceny legalności zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów, podjętą w sprawie decyzję należy uznać za zgodną z prawem, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.