Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 1023/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Sędziowie: NSA Anna Lech NSA Jan Paweł Tarno Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2004 r. sprawy ze skargi W. T., A. V., A. T., R. T., R. P., S. T., J. T., M. T. i A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu mieszkalnego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...], po rozpatrzeniu wniosku W. T., A. V., A. T., R. T., R. P., S. T., J. T., M. T. i A. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2000 r. Nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] sierpnia 1977 r. Nr [...] w przedmiocie sprzedaży E. i T. K. lokalu nr [...] w budynku położonym w W. przy Al. [...].

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przedstawiło następujący stan faktyczny sprawy:

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] grudnia 1997 r. Nr [...] stwierdził, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1952 r. utrzymująca w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1955 r. o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom nieruchomości [...] przy Al. [...] prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości, w zakresie dotyczącym lokali nr nr: [...],[...],[...] i [...] w budynku położonym na tym gruncie wraz z przypadającymi na te lokale częściami wspólnymi budynku i jego urządzeń, a także udziałami w użytkowaniu wieczystym gruntu, została wydana z naruszeniem prawa, a w pozostałym zakresie stwierdził jej nieważność.

Pismem z dnia 12 września 1999 r. następcy prawni byłych właścicieli nieruchomości zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] sierpnia 1977 r. Nr [...] dotyczącej sprzedaży T. i E. małż. K. lokalu nr [...] w budynku położonym przy Al. [...] wraz z przypadającym na ten lokal częściami wspólnymi budynku i jego urządzeń, a także udziałem w użytkowaniu wieczystym gruntu. W uzasadnieniu wniosku powołano się na cyt. wyżej decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1997 r. Nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r. Nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej sprzedaży T. i E. małż. K. lokalu nr [...] w budynku położonym przy Al. [...] uzasadniając odmowę brakiem u wnioskodawców przymiotu strony postępowania zakończonego tą decyzją, co pozbawia ich uprawnienia do żądania stwierdzenia jej nieważności.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku złożonego na podstawie art. 127 § 3 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] utrzymało w mocy wydaną uprzednio decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej Kolegium stwierdziło, że w sprawie wiążąca jest treść decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1952 r. Nr [...], która w części dotyczącej sprzedanych lokali nr nr [...],[...],[...] i [...] nie została wycofana z obrotu prawnego decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1997 r. Wnioskodawcy nie zwrócili uwagi na to, że powyższą decyzją Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1952 r. tylko w części nie obejmującej substancji przekazanej we władanie (także i na własność) innych osób i tylko te osoby są uprawnione do działania w charakterze strony postępowania administracyjnego, natomiast uprawnienie to nie przysługuje wnioskodawcom. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. powołało się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2001 r. sygn. I SA 505/00 (niepublikowany), w którym Sąd wywiódł, iż jeżeli decyzja nadzorcza – ograniczona do stwierdzenia, że decyzję dekretową wydano z naruszeniem prawa – nie przywraca tytułu do lokali właścicielom nieruchomości [...], to nie stanowi ona źródła ich interesu prawnego legitymującego do żądania wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji o sprzedaży lokali.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. T., A. V., A. T., R. T., R. P., S. T., J. T., M. T. i A. T.. Skarżący żądali uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kolegium z dnia [...] czerwca 2000 r. i wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie art. 28 kpa przez odmówienie im przymiotu strony, art. 160 kpa przez nieuwzględnienie, że przysługuje im roszczenie o odszkodowanie z powodu wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności, co stanowi wystarczającą podstawę do uznania ich legitymacji jako strony postępowania, art. 8 kpa, a także art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez zachwianie zaufania obywateli do państwa, jak również przez podważenie zasady równości obywateli wobec prawa, gdyż w analogicznych sprawach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podejmowało odmienne, korzystne dla stron rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucili także naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 77, art. 107 § 3 i art. 80 kpa przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na prawidłowe wyjaśnienie sprawy, nieuwzględnienie całego zebranego materiału dowodowego, a także wadliwe uzasadnienie faktyczne i prawne wydanej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podali, iż swój interes prawny wywodzą z treści art. 160 kpa oraz faktu bycia spadkobiercami byłych właścicieli nieruchomości. Nie wymaga to, aby decyzja, na którą powołuje się strona, musiała być uprzednio usunięta z obrotu prawnego, a wystarczy że kwalifikuje się do unieważnienia, czemu przeszkodziły nieodwracalne skutki prawne. W decyzji z dnia [...] grudnia 1997 r. Nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że nacjonalizacja przedmiotowego lokalu nastąpiła z naruszeniem prawa, a zatem decyzje Urzędu Dzielnicowego W., co dotyczy także sprzedaży lokalu nr [...], były obarczone w całości wadami prawnymi uzasadniającymi stwierdzenie ich nieważności. Skoro decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1952 r. w części dot. sprzedaży lokalu nr [...] była sprzeczna z prawem, to również później wydane na jej podstawie decyzje były wadliwe. Decyzja umożliwiająca sprzedaż lokalu w budynku, który nie mógł stać się własnością Skarbu Państwa, była więc bezprawna. Nie można przyjąć, że brak legitymacji wynika z braku tytułu prawnego do lokalu, gdyż to właśnie wydanie decyzji o sprzedaży lokali uniemożliwia skarżącym odzyskanie do nich tytułu prawnego. Wynikiem stwierdzenia nieważności decyzji jest zniesienie jej skutków prawnych od chwili jej wydania (ex tunc), a tylko z uwagi na dobrą wiarę nabywców nastąpiło w stosunku do sprzedanych lokali stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Stwierdzenie takie nie wyłącza w żadnym razie powstania szkody oraz możliwości domagania się odszkodowania. Wbrew temu, co twierdzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w nader lakonicznym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1997 r. Nr [...] nie uniemożliwia wydania decyzji zgodnej z żądaniem wnioskodawców. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził bowiem wyraźnie, że wydanie decyzji o sprzedaży lokalu nastąpiło bez podstawy prawnej, a więc z naruszeniem prawa.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte przez organ w zaskarżonej decyzji. Kolegium podało, że ocenę prawną w niniejszej sprawie oparło na ocenie skutków, jakie wywołała decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1997 r. Nr [...], która stwierdziła nieważność orzeczenia o prawie własności czasowej tylko w części. Powoduje to, że prawo do budynku, podobnie jak do gruntu, następcy prawni byłych właścicieli mogą uzyskać jedynie w części, gdyż pozostała część gruntu i budynku pozostaje własnością gminy i właścicieli lokali. To oznacza, że w części dotyczącej sprzedanych mieszkań prawa do nieruchomości zostały odjęte właścicielom z mocy dekretu oraz orzeczenia o odmowie przyznania prawa własności czasowej. To orzeczenie zaś, w zakresie dotyczącym mieszkań sprzedanych, stosownie do decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1997 r., pozostaje w mocy. Z tych względów następcy prawni byłych właścicieli nie mają interesu prawnego, a więc i nie przysługuje im roszczenie do tej części nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie sądowe nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy wojewódzkie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Stosownie do art. 1 cytowanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przedmiotem zaś oceny dokonywanej przez Sąd jest ustalenie, czy organ administracji właściwy do rozpoznania sprawy nie naruszył prawa w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania.

Sąd uznał, iż skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organ zgromadził niezbędny materiał dowodowy, właściwie go ocenił i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie, a uzasadnienie decyzji zawiera elementy wymagane przepisem art. 107 § 3 kpa.

Jest poza sporem, że decyzją z dnia z dnia [...] grudnia 1997 r. Nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1952 r. tylko w części nie obejmującej sprzedanych lokali i związanej z nabytymi lokalami odpowiednich części gruntu, do których ustanowiono na rzecz nabywców prawo użytkowania wieczystego.

Stwierdzenie nieważności usuwa decyzję z obrotu prawnego i nie tylko przywraca stan poprzedni lecz znosi jej skutki, natomiast stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa nie niweczy skutków i nie przywraca stanu poprzedniego, gdyż decyzja, chociaż wadliwa, pozostaje w obrocie prawnym.

W decyzji nadzorczej z dnia [...] grudnia 1998 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, rozstrzygnięcie w zakresie sprzedanych lokali, ograniczył do stwierdzenia, że kontrolowana decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1952 r. została wydana z naruszeniem prawa. Stwierdzenie to oznacza, że Skarb Państwa wprawdzie wadliwie lecz skutecznie nabył własność tych lokali. Decyzja ta nie przywróciła więc tytułu prawnego do lokalu nr [...] właścicielom nieruchomości [...].

Zważyć należy, że stroną postępowania jest każdy, czyjego uprawnienia lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa). Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie sprzedaży lokalu dotyczyło interesu prawnego właściciela lokalu, którym na podstawie orzeczenia dekretowego był Skarb Państwa. Skoro decyzja nadzorcza nie przywróciła właścicielom nieruchomości [...] tytułu prawnego w zakresie przedmiotowego lokalu, to w konsekwencji nie przywróciła także źródła ich interesu prawnego, który legitymowałby do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o jego sprzedaży.

Takiego źródła nie stanowi również przepis art. 160 kpa, który jest wyłącznie źródłem roszczenia o odszkodowanie dla strony, która poniosła szkodę na skutek stwierdzenia nieważności decyzji albo wydania decyzji z naruszeniem prawa.

Podkreślić należy, że analogiczne stanowisko w kwestii legitymacji właścicieli nieruchomości [...] do żądania wszczęcia postępowania nadzorczego wobec decyzji o sprzedaży lokali zajął Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyrokach: z dnia 7.11.2001 r. I SA 505/00, z dnia 15 stycznia 2002 r. I SA 1417/00, z dnia 6.06.2002 r. I SA 1192/00, z dnia 6.06.2002 r. I SA 475-483/01, a także z dnia 9.10.2002 r. I SA 2448/00. Należy stwierdzić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany był również pogląd odmienny. Dotyczy to m. in. wyroków NSA: z dnia 27.06.2000 r. I SA 1168/99, z dnia 9.10.2002 I SA 1784/01, z dnia 10.07.2001 r. I SA 349/00, a także z dnia 3.12.2003 r. I SA 465/02.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.