Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 8/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2008-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2004 nr 65 poz 600
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej  kulturze rolnej
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 51
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1  art. 138 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Protokolant Joanna Marska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Decyzją z dnia (...) nr (...) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu (...) i miasta S. z siedzibą w S. odmówił W. B. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej – 2006 i nałożył sankcję w wysokości (...) zł oraz z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej – inne – 2006 i nałożył sankcję w wysokości (...) zł, wskazując w obydwu przypadkach, iż sankcja będzie potrącana z płatności, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że złożonym w dniu 12 maja 2006 r. wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, zadeklarowano działki rolne o łącznej powierzchni 499,15 ha z uprawą "łąki trwałe" oraz powołano się na przeprowadzone w dniach 26 sierpnia 2006 r., 2 lutego 2007 r. i 19–24 kwietnia 2007 r. kontrole gospodarstwa producenta rolnego. Organ pierwszej instancji wskazał, że po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym (w tym z protokołami kontroli) uznał wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 26 sierpnia 2006 r. jako wiążące, obrazujące stan faktyczny upraw w okresie, w którym zgodnie z obowiązującymi wymaganiami dotyczącymi utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej wskazane przez wnioskodawcę łąki trwałe powinny być wykoszone, a skoszona okrywa roślinna usunięta. Kontrola ta wykazała nieprowadzenie działalności rolniczej na dzień 30 czerwca 2003 r. na działkach rolnych A i D o łącznej powierzchni 195,55 ha (zastosowano kod nieprawidłowości DR10 - w myśl art. 143b ust. 4 i 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i określone systemy wsparcia dla rolników – Dz.U.UE.L. 03.270.1), oraz nieprawidłowości polegające na nieprzeprowadzeniu przez producenta jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych w roku 2006 (zastosowano kod nieprawidłowości DR18) na działkach rolnych B,E,F,G,H,J i L o łącznej powierzchni 221,99 ha.

Stwierdzony podczas kontroli obszar powierzchni działek rolnych użytkowanych rolniczo wynosił tylko 81,15 ha (działka rolna C oraz K).

Ponieważ procentowa różnica miedzy powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku (499,15 ha), a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu (81,15 ha) wynosi 515,10 %, organ odmówił przyznania płatności.

W odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej, biorąc pod uwagę obliczony procent nieprawidłowości, odmawiając tychże płatności, powołano się na przepis art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia... (Dz. Urz. UE Nr L 345 z 20 listopada 2004r. str. 1 ze zm.), przewidujący, że jeżeli różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną, przekracza 50 % powierzchni stwierdzonej, za dany rok nie przysługuje żadna płatność.

Z kolei w odniesieniu do uzupełniającej płatności obszarowej organ pierwszej instancji wskazał na przepis art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia

21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia rolników (Dz. Urz. UE Nr L 41 z 30 kwietnia 2004 r. str.18 ze zm.), przewidującego, że jeśli dla całkowitego zatwierdzonego obszaru objętego pojedynczym wnioskiem (...), obszar zadeklarowany przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 tego rozporządzenia o więcej niż 30 %, pomoc, do której rolnik byłby uprawniony zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 rozporządzenia nie zostanie przekazana na dany rok kalendarzowy w ramach tych programów pomocowych; jeżeli różnica ta przekracza 50 %, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równiej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5.

Wskazano również w uzasadnieniu decyzji, że w odniesieniu do ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniu 26 sierpnia 2006 r. producent wniósł swoje uwagi pismem z dnia 26 stycznia 2007 r. żądając ponownego skontrolowania gospodarstwa. Następnie 13 lutego 2007 r. producent złożył pismo, w którym poinformował że ze względu na wielką suszę w miesiącach czerwiec-lipiec 2006 r. obawiał się wyjeżdżać ze sprzętem do koszenia, natomiast w sierpniu, po fali bardzo wysokich opadów, wjazd na teren koszenia okazał się niemożliwy. Czynności koszenia rozpoczął w drugiej połowie sierpnia 2006 r. i kontynuował je aż do zakończenia we wrześniu 2006 r.

Odnosząc się do tych oświadczeń producenta organ pierwszej instancji wskazał, powołując się na przepis art. 22 Rozporządzenia Komisji ( WE) nr 796/2004 z dnia

21 kwietnia 2004 r. (...), że wnioskodawca wiedząc o niedochowaniu terminu koszenia łąk trwałych, tym samym o braku możliwości dochowania podjętego zobowiązania miał możliwość wycofania całości lub części wniosku, czego nie uczynił.

Organ pierwszej instancji stwierdził dalej w uzasadnieniu decyzji, że z dokonanego porównania zgromadzonego materiału zdjęciowego z wszystkich trzech kontroli, jednoznacznie wynika, że producent wykonał koszenie i zbiór okrywy roślinnej dopiero po stwierdzeniu nieprawidłowości podczas kontroli obszarowej firmy T., która miała miejsce pod koniec sierpnia 2006 r.

II. W odwołaniu od tejże decyzji, wnosząc o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, producent zarzucił naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), zasady prawdy obiektywnej oraz obowiązku wyczerpującego zabrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.), naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez wydanie decyzji niezawierającej należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz zarzucił sprzeczność dokonanych ustaleń z zebranym materiałem dowodowym.

Uzasadniając te zarzuty producent wskazał, że:

1) organ pierwszej instancji oparł się przy ustalaniu stanu faktycznego na kontroli wykonanej w dniu 26.08.2006 r. przez T. SA, nieuwzględniając ustaleń wcześniejszej kontroli wykonanej przez A., kontroli rolnośrodowiskowęj pracowników ARiMR oraz kontroli obszarowej przeprowadzonej w dniach

19-24 kwietnia 2007 r.,

2) kontrola z dnia 26.08 2006 r. objęła obszar o powierzchni 499,15 ha, a przeprowadzona została w ciągu jednego dnia. Zdaniem skarżącego przeprowadzenie tego rodzaju kontroli, na takiej powierzchni, przez dwóch pracowników jest niewykonalne. Poza tym kontrola ta nie wykazała skoszonych już w połowie obszarów działek A, B, D, E, F i G, ponieważ kontrola tych działek została wykonana wyłącznie z obrzeża tych działek, a działki te koszone były od środka pola na zewnątrz.

III. Decyzją Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji i Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z (...) nr (...) - wydaną z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6 k.p.a., art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217), art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r. str. 1 ze zm.), art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia rolników; art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i określone systemy wsparcia dla rolników - utrzymano w mocy wyżej opisaną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że organ pierwszej instancji zasadnie oparł swoje rozstrzygnięcie na wynikach kontroli na miejscu

z 26 sierpnia 2006 r., ponieważ kontrola ta najbardziej odzwierciedlała stan faktyczny w jakim znajdowały działki rolne w okresie, za który jest przyznawana płatność. Słusznie zatem, zdaniem organu odwoławczego, nie wzięto pod uwagę kontroli przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą A. oraz kontroli rolnośrodowiskowej pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ponieważ kontrole te, jak wskazano, mają jedynie znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, a nie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Organ odwoławczy wskazał nadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w piśmie z 13 lutego 2007 r. producent rolny jednoznacznie przyznał, iż koszenie działek rolnych rozpoczął dopiero w drugiej połowie sierpnia i kontynuował je aż do zakończenia we wrześniu 2006 r. Przywołując przepis § 1 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 ze zm.), który nakłada na producenta rolnego obowiązek koszenia okrywy roślinnej i jej usunięcia co najmniej raz w roku w okresie wegetacyjnym - w przypadku łąk do 31 lipca danego roku, stwierdzono, że pismo W. B., w którym "przyznaje się" do niewykoszenia zadeklarowanych działek rolnych w ustawowym terminie, potwierdza stan faktyczny działek rolnych, ustalony przez kontrolę na miejscu z dnia 26 sierpnia 2006 r.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, organ II instancji wyjaśnił nadto, że przeprowadzenie kontroli na tak dużej powierzchni (499 ha) w ciągu jednego dnia było możliwe, bowiem działki rolne zadeklarowane przez producenta położone są w sposób, który pozwala na pomiar urządzeniami GPS zamontowanymi na samochodach, natomiast objazd dużych kompleksów gruntów odpowiednio przystosowanym pojazdem pozwala w ciągu jednego dnia na pomiar powierzchni nawet kilkakrotnie większej, niż zadeklarowana przez stronę.

Odnosząc się natomiast do podniesionych przez producenta przyczyn braku dokonania koszenia łąk w ustawowym terminie (susza, opady) oraz do dołączonego oświadczenia M. W. B., w którym stwierdził on, że: "W roku wegetacyjnym 2006 na części łąk tj na działkach H, J, L oraz na około połowie powierzchni działek A, B, D, E, F, G, K (na których koszenie wykonałem na początku lipca), nie mogłem zrealizować umowy w terminie. Spowodowane to było zagrożeniem pożarowym z racji suszy, oraz późniejszego podtopienia łąk torfowo–depresyjnych. Usługę wykonałem po zakończeniu opadów deszczu i uruchomieniu pomp pompujących wodę z łąk na przełomie sierpnia i września", organ odwoławczy wskazał, iż podane przez W. B. powody, mogłyby znaleźć zrozumienie i wpłynąć na rozstrzygnięcie w sprawie, gdyby producent rolny (zgodnie z art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004) powiadomił niezwłocznie na piśmie (tj. w terminie dziesięciu dni roboczych) Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o zaistniałych nadzwyczajnych okolicznościach, uniemożliwiających wykonania koszenia w ustawowym terminie. Brak takiego powiadomienia uniemożliwił dokonanie przez organ pierwszej instancji natychmiastowej weryfikacji zadeklarowanych działek rolnych. Dodano również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006, producent rolny zobowiązał się do niezwłocznego informowania ARiMR na piśmie o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności.

Wskazano dalej w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, że organ I instancji prowadził postępowanie w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami k.p.a., realizując wyrażone w tym kodeksie zasady. Wydając decyzję, słusznie organ pierwszej instancji oparł się o wyniki przeprowadzonej w dniu 26 sierpnia 2006 r. kontroli na miejscu, która wykazała brak dobrej kultury rolnej na większości skontrolowanych działek rolnych. W wyniku stwierdzenia rozbieżności pomiędzy deklaracją producenta rolnego, a wynikami z kontroli na miejscu, zasadnie odmówiono przyznania wnioskowanej płatności na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, zgodnie z którym "osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska". Wskazując na stwierdzone przez organ pierwszej instancji różnice pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku producenta a powierzchnią stwierdzoną, organ odwoławczy wskazał, że zasadnie zastosowano przepis art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. U. UE L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.), zgodnie z którym jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tą różnicę. Ponadto zgodnie z art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia rolników, jeżeli różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 hektary, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej wówczas kwota jaka ma być przyznana zostanie pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę powierzchni działek. Natomiast w przypadku gdy różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną wynosi 20% lub więcej, odmawia się przyznania płatności. Jeśli różnica ta przekracza 50%, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym. Kwota ta podlega kompensacji dopłatami w ramach jakichkolwiek programów pomocowych, o których mowa w tytułach III i IV rozporządzenia (WE) ni 1782/2003, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków złożonych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy.

IV. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania:

1) art. 8 k.p.a., tj. naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa,

2) art. 7, art. 77 oraz 80 k.p.a., tj. naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego,

3) art. 107 k.p.a., poprzez wydanie decyzji nie zawierającej należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego; ponadto zarzucono decyzji sprzeczność dokonanych ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Skarżący wskazał, że decyzje organów obu instancji są nietrafne, bowiem wydane zostały w oparciu o wadliwie przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe. W szczególności skarżący zakwestionował prawidłowość tych decyzji, jako opartych o wadliwe ustalenia kontroli na miejscu z dnia 26 sierpnia 2006 r. Powtarzając zarzuty odwołania wskazano dalej w skardze, że nie uwzględniono w zaskarżonej decyzji wyników kontroli wykonywanych wcześniej przez A. oraz kontroli rolnośrodowiskowej wykonanej 2 lutego 2007 r. przez pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Kontrola rolnośrodowiskowa oraz kontrola wykonana w dniach 19-24 kwietnia 2007 r. potwierdziła bowiem skoszenie

i zebranie siana ze wszystkich kontrolowanych działek. Kontrola wykonana przez T. (z 26 sierpnia 2006 r.) nie wykazała skoszonych już w połowie obszarów działek A, B, D, E, F i G, gdyż pracownicy T. dokonując kontroli podejmowali czynności kontrolne (co potwierdza zgromadzona w sprawie dokumentacja fotograficzna, wyłącznie z terenu obrzeża kontrolowanych działek - z miejsc dostępnych z drogi betonowej), a - jak wskazał skarżący - powszechnie wiadomo, że dobra praktyka rolnicza wymaga koszenia od środka pola do zewnątrz.

Skarżący podkreślił, że wbrew ustaleniom organu I instancji (bezkrytycznie przyjętym przez organ II instancji), w wymaganym okresie dokonał skoszenia ponad połowy powierzchni gruntów, w zakresie umożliwiającym przyznanie jej płatności, natomiast niedokonanie części koszenia wynikało z zagrożenia pożarowego z powodu suszy (w lipcu 2006 r.), a następnie z powodu podtopienia łąk (torfowo-depresyjnych). Na potwierdzenie powyższego skarżący powołał się na oświadczenie M. B.

z 17 kwietnia 2007 r. Dodatkowo skarżący zarzucił, że w toku postępowania nie wzięto w ogóle pod uwagę faktu, iż plan rolnośrodowiskowy na lata 2005-2009, zatwierdzony przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody, a realizowany na działkach 173/11, 75/2, 66, 69/1, 69/3, 55/2, 56, 59 i 60, nie określa terminu zakończenia koszenia na ww. działkach. W planie rolnośrodowiskowym zaznaczono ponadto, iż koszenie należy wykonywać od środka na zewnątrz. W zaleceniach uzupełniających wskazano też, iż ze względu na szczególny cel ochrony (ochrona ptaków wodno-błotnych), wykaszanie łąki należy rozpocząć w terminie od dnia 15 lipca, a w przypadku stwierdzenia konieczności można go opóźnić. Jako dowód w sprawie skarżący powołał się na dołączony do skargi plan rolnośrodowiskowy. Skarżący dodał, że zarówno organ I jak i II instancji w ogóle nie odniosły się do treści ww. planu rolnośrodowiskowego, co jest niezbędne - jego zdaniem - dla właściwej oceny niniejszej sprawy. Tym samym organ II instancji nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego sprawy i przekroczył granicę swobodnej oceny dowodów, opierając się jedynie na wynikach kontroli dokonanej przez T. SA.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego Agencji i Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. u z n a ł, co następuje:

Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd administracyjny rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz, czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień - czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonego aktu następuje bowiem m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.").

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należy oddalić, bowiem decyzja ta nie narusza prawa w stopniu wskazanym powyżej.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40), "osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska".

Ponadto zgodnie § 1 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 ze zm.) - wydanym na podstawie wymienionej ustawy - warunkiem takiego utrzymywania gruntów rolnych jest – w przypadku łąk – "koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca".

Wobec stwierdzenia w trakcie kontroli terenowej przeprowadzonej w dniu

26 sierpnia 2006 r. na zlecenie ARiRM przez pracowników "T." S.A., że zadeklarowaneh do płatności bezpośrednich do gruntów przez skarżącego działki: A, B, D, E, F, G, H, J i L nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, bowiem powierzchnia tych działek pokryta była bardzo starymi trawami, krzewami i samosiejkami drzew zasadnie w postępowaniu administracyjnym uznano, że działki te nie spełniają prawnych wymogów do przyznania płatności. W trakcie kontroli uznano również, że jedynie działki C i K (przy zmniejszeniu jej powierzchni) były użytkowane rolniczo. Łączna powierzchnia tych dwóch działek wyniosła 81,15 ha.

Stosunek powierzchni zadeklarowanej (499,15 ha) do powierzchni "stwierdzonej" (81,15 ha) wyniósł więc 515,10 %, a różnica pomiędzy tymi powierzchniami wynosi 418 ha.

Zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia

29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. U. WE. L. 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.) jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tą różnicę.

Zatem wobec tego, iż różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną wynosi 515,10 %, zasadnie w postępowaniu administracyjnym organy odmówiły skarżącemu przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożyły na niego sankcję w kwocie odpowiadającej różnicy między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.

Wskazany powyżej stosunek powierzchni zadeklarowanej do powierzchni stwierdzonej uwzględniony został również w odniesieniu do uzupełniającej płatności obszarowej - inne rośliny. Zgodnie z art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia rolników, jeżeli różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 hektary, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej wówczas kwota jaka ma być przyznana zostanie pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę powierzchni działek. Natomiast w przypadku gdy różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną wynosi 20% lub więcej, odmawia się przyznania płatności. Jeśli różnica ta przekracza 50%, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym. Kwota ta podlega kompensacji dopłatami w ramach jakichkolwiek programów pomocowych, o których mowa w tytułach III i IV rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków złożonych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy.

Ponieważ stwierdzona różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 515,10 %, zasadnie również odmówiono skarżącemu przyznania uzupełniającej płatności obszarowej i nałożono na niego sankcję w kwocie odpowiadającej różnicy między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.

Stwierdzić więc należy, że prawidłowo organy obu instancji uznały, iż zadeklarowane do uzyskania przedmiotowych płatności przez skarżącego "łąki trwałe" nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, określonej ww. przepisami prawa, a ustalenia te oparte zostały na protokole z czynności kontrolnych z dnia 26 sierpnia 2006 r. i załączonych do protokołu fotografii, z których wynika, iż powierzchnia działek pokryta była bardzo starymi trawami, krzewami oraz samosiejkami drzew.

Skarżący zarzuca w skardze, że "kontrola wykonana przez T. nie wykazała skoszonych już w połowie obszarów działek A, B, D, E, F i G" – bowiem "dobra praktyka rolnicza wymaga koszenia od środka pola na zewnątrz" –

a kontrolujący dokonywali kontroli "wyłącznie z obrzeża kontrolowanych działek". Koszenie nie zostało dokończone "z zagrożenia pożarowego z powodu suszy,

a następnie podtopienia łąk torfowo-depresyjnych" – zakończono je na przełomie sierpnia i września 2006 r.

Odnosząc się do tych zarzutów - a także do twierdzenia, iż plan rolnośrodowiskowy na lata 2005-2009, zatwierdzony przez wojewódzkiego konserwatora przyrody i realizowany na działkach skarżącego, nie określa terminu koszenia na tych działkach, a ponadto organ odwoławczy nie uwzględnił wyników kontroli przeprowadzonej dla celów rolnośrodowiskowych, jak również kontroli

w zakresie płatności bezpośrednich do gruntów, przeprowadzonej w kwietniu 2007 r. – stwierdzić należy, że nie istnieją podstawy do kwestionowania ustaleń kontroli terenowej przeprowadzonej w dniu 26 sierpnia 2006 r., bowiem mimo znacznej wielkości niektórych działek skarżącego, nieprawdopodobnym byłoby niedostrzeżenie przez kontrolujących i nieodzwierciedlenie tego faktu na sporządzonych fotografiach, wykoszenia połowy powierzchni tych działek (A, B, D, E, F, G, K), w pierwszej połowie lipca 2006 r. (jak wynika z oświadczenia M. B. który miał wykonać to koszenie). Niewątpliwie pokrywa roślinna na powierzchniach wykoszonych przed kilkoma tygodniami w sposób zasadniczy różniłaby się od pozostałej, niekoszonej powierzchni działek, porosłej starymi trawami i samosiejkami drzew i byłaby łatwo zauważalna. Także zarówno wielkość, jaki położenie oraz ukształtowanie działek – w ocenie Sądu – nie uniemożliwiały przeprowadzenia kontroli tych działek w ciągu jednego dnia, przy uwzględnieniu posiadanego przez kontrolujących pojazdu mechanicznego oraz sprzętu pomiarowego i fotograficznego. Należy przy tym również zauważyć, że skarżący

w piśmie z 13 lutego 2007 r. oświadczył, iż koszenie rozpoczął "w II połowie sierpnia"

i kontynuował je "aż do zakończenia we wrześniu".

Powoływanie się przez skarżącego na zalecenia zawarte w planie rolnośrodowiskowym (iż koszenie łąk powinno się odbywać od środka działki i w którym nie ustalono terminu zakończenia koszenia, natomiast rozpoczęcie koszenia powinno nastąpić po 15 lipca) nie mogło zostać uwzględnione w sprawie niniejszej, bowiem składając odrębny wniosek o przyznanie płatności na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych skarżący zobowiązał się do spełniania warunków dotyczących takich płatności, jednakże nie zwalniało go to z obowiązku przestrzegania wymagań wynikających z ubiegania się o płatności bezpośrednie do gruntów. Są to bowiem różne płatności, rozstrzygane w odrębnych postępowaniach, z uwzględnieniem odrębnych warunków ich przyznawania. Także z tego powodu w postępowaniu dotyczącym płatności bezpośrednich organy nie uwzględniały więc ustaleń kontroli w zakresie spełniania wymagań dotyczących płatności rolnośrodowiskowych – czego domagał się skarżący. Organy nie uwzględniły także w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym wyników kontroli przeprowadzonej w kwietniu 2007 r., w czasie której stwierdzono wykoszenie działek skarżącego - bowiem zasadnie uznano, że koszenie to nastąpiło już po przeprowadzonej kontroli z dnia 26 sierpnia 2006 r.

Zasadnie też w zaskarżonej decyzji uznano – z powołaniem się na art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE)

nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników - iż w razie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających wykonanie koszenia w terminie (np. z powodu suszy lub opadów), skarżący powinien niezwłocznie (tj. w terminie 10 dni roboczych od ustania tych okoliczności) powiadomić Agencję o zaistniałych nadzwyczajnych okolicznościach, m. in. w celu umożliwienia natychmiastowej weryfikacji zgłoszonych zdarzeń, natomiast skarżący powoływał się na te okoliczności dopiero od 29 stycznia 2007 r. Wskazać przy tym należy, że składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności ONW na rok 2006, W. B. zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności.

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa procesowego lub materialnego w podanym wyżej stopniu, na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a., skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.