Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1682/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 32
journal: Dz.U. 1990 nr 87 poz 506
law: Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.
article: art. 151 i art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 § 1 pkt5, art. 148 § 1, art. 149 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch sędzia del. WSA Maria Werpachowska Protokolant st. inspektor sądowy Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 860/09 w sprawie ze skargi J.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego udzielenia pomocy finansowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 860/09 oddalił skargę J.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] lipca 2009 r. w przedmiocie wznowienia postępowania o udzielenie pomocy finansowej.

W uzasadnieniu wyroku przytoczono następujące okoliczności:

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 56/08 zobowiązał SKO do wydania w terminie 1 miesiąca rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku J.A. o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. wydaną na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. odmówiło wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa Bydgoskiego z dnia [...] listopada 1992 r. w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej. Jako powód SKO podało uchybienie przez stronę terminu określonego w art. 148 § 1 K.p.a. Wniosek o wznowienie J.A. złożył dopiero w dniu [...] marca 2001 r., mimo obowiązku zachowania wymaganego terminu jednego miesiąca.

W postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium wezwało stronę do przedłożenia dowodów potwierdzających powzięcie informacji o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia oraz do przedłożenia dokumentów potwierdzających zdiagnozowanie chorób oraz postanowienia o pozostawieniu wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności bez rozpatrzenia.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedstawił pismo Prokuratury Rejonowej Bydgoszcz-Północ z dnia [...] kwietnia 2001 r., decyzję z dnia [...] grudnia 1987 r. w sprawie cofnięcia zezwolenia uprawniającego do wykonywania działalności rzemieślniczej, kartę leczenia szpitalnego ze stycznia 1993 r. i z dnia 5 marca 1993 r., a także postanowienie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Bydgoszczy z dnia [...] listopada 2000 r.

W ocenie SKO, jako nowe dowody w sprawie skarżący podaje powzięte w dniu [...] marca 2001 r. w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Bydgoszczy informacje o nowotworze strun głosowych i choroby krtani. Przedstawiono także szpitalne karty informacyjne z 21 stycznia 1993 r. i 5 marca 1993 r., co oznacza, że stan zdrowia strony był znany w tym czasie.

Pozostałe dowody przedłożone przez stronę – jako potwierdzenie uchybienia przez nią terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania – także nie mogły być uwzględnione. Pismo z dnia [...] marca 2001 r. jest wnioskiem strony o wznowienie postępowania.

Pismo Prokuratury Rejonowej Bydgoszcz Północ z [...] kwietnia 2001 r. zostało stronie doręczone [...] kwietnia 2001 r., a więc po wniesieniu przez stronę wniosku o wznowienie postępowania. Postanowienie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności zostało doręczone stronie w dniu 25 maja 2001 r., a więc także po wniesieniu przez stronę wniosku o wznowienie postępowania. Decyzja dotycząca cofnięcia zezwolenia do wykonywania działalności rzemieślniczej wydana była [...] grudnia 1987 r., a zatem strona mogła przedstawić ją wcześniej.

Z tych względów SKO decyzją z dnia [...] lipca utrzymało w mocy swą poprzednią decyzję.

W skardze na powyższą decyzję J.A. wniósł o uchylenie obu decyzji, zaś w uzasadnieniu podał, iż wnosi ją ze względu na bezpieczeństwo procesowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, że strona nie dochowała jednomiesięcznego terminu z art. 148 § 1 K.p.a.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy powołał się na przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Nowe fakty lub dowody muszą być związane z przedmiotem postępowania, a nie oderwane od nich.

Przedmiotem wniosku o wznowienie jest postępowanie zakończone decyzją Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 1992 r., które utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bydgoszczy z dnia [...] maja 1992 r. w sprawie odmowy udzielenia pomocy pieniężnej. Decyzja ta została wydana na podstawie uznania administracyjnego. Ewentualne nowe fakty i dowody musiałyby podważać to uznanie administracyjne.

Należy przyjąć, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony [...] marca 2001 r. Dla zachowania terminu wniosek ten musiałby być złożony w terminie jednego miesiąca od daty dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Nowe fakty lub dowody w tej sprawie miały polegać na powzięciu informacji o nowotworze strun głosowych i chorobie krtani powzięte podczas przeglądania akt w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności.

Sąd podzielił pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że nie można uznać za nową okoliczność ujawnioną w terminie 1 miesiąca od daty dowiedzenia się o tej okoliczności w sytuacji, gdy choroba ta była już rozpoznana w 1993 r., o czym świadczą szpitalne karty informacyjne z dnia 21 stycznia 1993 r. i 5 marca 1993 r.

Pozostałe przedstawione przez skarżącego dokumenty nie mają związku ze sprawą. W związku z tym Sąd uznał, że SKO w Bydgoszczy trafnie uznało niezachowanie miesięcznego terminu określonego w art. 148 § 1 K.p.a. przez stronę, zaś skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej ustawą P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J.A. reprezentowany przez adw. Tomasza Sypniewskiego ustanowionego z urzędu i zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi i przyjęcie, że skarżący nie zachował jednomiesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna domaga się uchylenia wyroku w całości, przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przywołuje przepisy art. 133 § 1, 134 § 1 i 135 ustawy P.p.s.a. stwierdzając, że w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z 12 stycznia 2010 r., w którym zwraca on uwagę na naruszenie przez SKO przepisu art. 10 K.p.a., na co zwrócił uwagę również pełnomocnik na rozprawie 29 czerwca 2010 r.

We wniosku z dnia [...] marca 2001 r. o wznowienie postępowania o udzielenie skarżącemu jak najdalej idącej pomocy finansowej z 1992 r. skarżący podniósł, że w tym właśnie dniu, podczas przeglądania akt w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Bydgoszczy, pracownicy tegoż Zespołu zwrócili mu uwagę na to, że rozpoznana u niego w 1993 r. choroba nowotworowa ma status choroby zawodowej.

Ta okoliczność nie była brana pod uwagę przy wydawaniu w 1992 r. decyzji odmawiającej skarżącemu pomocy finansowej, ani przez Dyrektora MOPS w Bydgoszczy w dniu [...] maja 1992 r., ani przez Kolegium Odwoławcze w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] listopada 1992 r.

Autor skargi przyznaje fakt, że choroba nowotworowa krtani została u skarżącego rozpoznana w 1993 r., na co dowody przedłożył skarżący na żądanie SKO w Bydgoszczy, ale to nie wszystkie dowody, które w tej sprawie powinny być wzięte pod uwagę, a które mogły mieć wpływ na treść decyzji podjętej przez MOPS w Bydgoszczy w 1992 r. Skarżący już w 1992 r. mówił z trudem i w jego głosie wyraźnie słyszalna była chrypa o dużym natężeniu.

Ten objaw został potraktowany zarówno przez Dyrektora MOPS w Bydgoszczy jak i przez organ odwoławczy w 1992 r. jako przejaw nadużywania alkoholu i palenia papierosów przez skarżącego.

Jak się jednak okazało po niedługim czasie był to objaw nowotworu złośliwego krtani.

Jednak objaw ten został zbagatelizowany, gdy tymczasem zarówno MOPS w Bydgoszczy jak i Kolegium powinny zbadać tę sprawę wnikliwiej, kierując J.A. na badania specjalistyczne, do czego organy te były zobowiązane na podstawie art. 7 i art. 80 K.p.a. oraz art. 9 K.p.a. w zw. z art. 100 ustawy o pomocy społecznej z 1990 r.

Nie jest więc wykluczone, że zdiagnozowanie choroby nowotworowej u Jerzego Ajtnera nastąpiłoby już w roku 1992, a ustalenie jej związku z wykonywanym zawodem dodatkowo musiałoby wpłynąć na przyznanie skarżącemu przez organ pomocy społecznej wsparcia finansowego w jak najszerszym zakresie, a nie na odmowę jej udzielenia.

Zdaniem skarżącego zbadanie tego wątku sprawy przez SKO w Bydgoszczy przy wydawaniu zaskarżonych decyzji w kwietniu i lipcu 2009 r. skutkować winno uchyleniem przez WSA w Bydgoszczy obu tych decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.

Nową okolicznością, która wyszła na jaw po wydaniu decyzji w 1992 r. było powzięcie przez J.A. w dniu [...] marca 2001 r. wiadomości od pracowników Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Bydgoszczy o tym, że stwierdzona u niego choroba nowotworowa krtani jest choroba zawodową.

Oddalając w kwietniu i lipcu 2009 r. wniosek skarżącego z [...] marca 2001 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzjami w 1992 r. SKO w Bydgoszczy nie dopełniło obowiązków ciążących na nim w myśl art. 10 K.p.a.

Decyzje te zostały wydane bowiem wyłącznie w oparciu o doręczone przez skarżącego dokumenty z lat 1987, 1993 i 2001, natomiast nie wezwano i nie przesłuchano w charakterze świadków pracowników Powiatowego Zespołu ds. Orzekana o Niepełnosprawności w Bydgoszczy, o których wspomniał skarżący we wniosku z [...] marca 2001 r. o wznowienie postępowania.

Ponadto skarżący stwierdza, że brak jest w aktach spraw zakończonych decyzjami SKO z 2[...] kwietnia 2009 r. i [...] lipca 2009 r. końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ pouczył stronę o przysługującym jej prawie do czynnego udziału w postępowaniu oraz do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji.

Postępowaniem tym SKO w Bydgoszczy naruszyło art. 10 K.p.a., co samo w sobie skutkować powinno uchyleniem przez WSA w Bydgoszczy obu zaskarżonych decyzji.

W ocenie skarżącego dopiero wnikliwa ocena zeznań świadków – pracowników Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Bydgoszczy, dokonana na tle całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, mogłaby dać odpowiedź na pytanie, czy wniosek z [...] marca 2001 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzjami w 1992 r. złożony został w terminie zakreślonym w art. 148 §1 K.p.a. Na podstawie materiału dowodowego zebranego przez SKO w Bydgoszczy w postępowaniach zakończonych zaskarżonymi decyzjami z kwietnia i lipca 2009 r., wydanie zgodnej z prawem (art. 148 §1 K.p.a.) decyzji nie było możliwe, właśnie z powodu naruszenia art. 10 K.p.a., bowiem zebrane dowody nie były wystarczające.

Wydając wyrok w dniu 29 czerwca 2010 r. WSA w Bydgoszczy nie odniósł się w ogóle do zgłoszonego zarzutu naruszenia przez SKO w Bydgoszczy art. 10 K.p.a., co sprawia, że wyrok z dnia 22 stycznia 2008 r. oddalający skargę przyczynia się do utrwalenia tych niezgodności z prawem i stoi w sprzeczności z przepisami oraz zasadami sądowej kontroli orzeczeń administracyjnych.

Kontrola sądowa zaskarżanych decyzji administracyjnych, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a sprawowana jest na zasadzie kryterium ich zgodności z prawem, .a zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a) oraz stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a).

Wobec tego skarga J.A. winna być przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uwzględniona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jak tego wymaga przepis art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a., Sąd odwoławczy nie uznał za zasadne zamieszczonych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy P.p.s.a.

Powołane przepisy nakazują uwzględnienie skargi przez sąd administracyjny, gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

W kontrolowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy naruszenie powyższych przepisów nie miało miejsca.

Postępowanie, o którego wznowienie wnosił J.A. zakończone ostateczną decyzją Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 1992 r., dotyczyło udzielenia stronie zasiłku celowego na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 87, poz. 506), który przewidywał możliwość przyznania zasiłku pieniężnego w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu.

Wnosząc o uznanie tego postępowania pismem z dnia [...] marca 2001 r. J.A. powoływał się na przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zaś jako nowa okoliczność przytaczał fakt, iż w tym dniu przeglądając akta w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Bydgoszczy dowiedział się o chorobie nowotworowej strun głosowych i krtani i ta okoliczność w jego ocenie uzasadnia wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją w 1992 r.

Przepis, na który powołuje się strona, przewiduje wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W niniejszej sprawie, w której wszystkie istotne w tej sprawie dokumenty przedłożone przez stronę zostały wydane znacznie po dacie wydania decyzji ostatecznej z 1992 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo oceniło, iż żądanie wznowienia postępowania może odnosić się tylko do przesłanki nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, które nie były znane organowi. Okolicznością tą był stan zdrowia strony, który z uwagi na przepisy art. 3 i 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej mógł mieć wpływ na treść wydanej w tej sprawie decyzji odmawiającej udzielenia zasiłku celowego.

Podanie o wznowienie postępowania tylko wówczas osiągnie skutek prawny jeżeli strona złoży go w ustawowym terminie.

Przepis art. 148 § 1 K.p.a. zawiera bezwzględny wymóg złożenia podania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę dom wznowienia postępowania. Zachowanie tego terminu musi być udowodnione przez stronę.

W niniejszej sprawie żądając wznowienia postępowania z powodu choroby strona załączyła m.in. karty informacyjne leczenia szpitalnego z dnia 21 stycznia 1993 r. i z dnia 5 marca 1993 r., stwierdzające pobyt strony w szpitalu, rozpoznanie choroby i przeprowadzone zabiegi, z których to dokumentów wynika w sposób niewątpliwy, iż w dacie najpóźniej z marca 1993 r. strona powzięła informację co do swego stanu zdrowia.

Od tej więc daty biegł termin z art. 148 § 1 K.p.a. do żądania wznowienia postępowania, zakończonego decyzją z [...] listopada 1992 r. Powoływanie się przez skarżącego na okoliczność, iż dopiero w dniu [...] marca 2001 r. w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności powziął wiadomość o chorobie nowotworowej strun głosowych i krtani zasadnie organ, a następnie Sąd, uznały za pozbawione podstaw. Złożenie podania o wznowienie postępowania z uchybieniem miesięcznego terminu uprawnia organ do wydania decyzji na podstawie art. 149 § 3 K.p.a., czyli odmawiającej wznowienia postępowania.

Prawidłowo zatem dokonując kontroli legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Sąd pierwszej instancji nie stwierdził naruszenia przepisów o wznowieniu postępowania, jak również żadnych innych przepisów procesowych. Należy podkreślić, iż uchybienie przez stronę terminowi z art. 148 § 1 K.p.a. uniemożliwia organowi badanie, czy istnieją przesłanki do wznowienia postępowania, jak również do prowadzenia postępowania przewidzianego w art. 149 § 1 i 2 K.p.a.

Decyzja wydana na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. kończy definitywnie postępowanie z wniosku o wznowienie złożonego z uchybieniem terminu.

Uwzględniając powyższe jako chybione należy ocenić zarzuty zamieszczone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jakoby Sąd pierwszej instancji dokonał nieprawidłowej kontroli zaskarżonych decyzji SKO naruszając przepisy art. 133 § 1, 134 § 1 i 135 ustawy P.p.s.a. Zarzuty te ocenić należy jako gołosłowne, bowiem skarga kasacyjna poza przytoczeniem przepisów nie wskazuje na czym one polegały, a nadto, że mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Błędny jest także zarzut naruszenia przepisu art. 10 §1 K.p.a., skoro w postępowaniu przed Kolegium umożliwiono stronie złożenie odpowiednich dokumentów i wykazanie, że wniosła podanie z zachowaniem ustawowego terminu miesięcznego.

Dokonując oceny przedłożonych dokumentów i wyjaśnień strony, Kolegium w ramach swobodnej oceny dowodów nie uznało za wiarygodne twierdzenie o powzięciu wiadomości dopiero w marcu 2001 r., jednakże nie oznacza to, iż pozbawiło tym samym udziału strony w postępowaniu prowadzonym z jej wniosku o wznowienie postępowania.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż wyrok oddalający skargę strony na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. nie naruszał prawa i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 tej ustawy.

Dodać należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 ustawy P.p.s.a.) przyznawane jest przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 tej ustawy.

Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, pełnomocnik skarżącego powinien złożyć WSA stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.