Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 636/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37, art.40, art. 56
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędzia WSA Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi S. M. i U.Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie legalności i prawidłowości budowy sieci gazowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] r., znak [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. solidarnie na rzecz skarżących S.M. i U.Z. kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc


UZASADNIENIE

II SA/Łd 636/20

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z [...] r. (nr [...]) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. po rozpatrzeniu odwołania U. Z. i S. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowanego w B. z [...] r. (Nr [...]), którą umorzono postępowanie administracyjne w przedmiocie legalności i prawidłowości budowy sieci gazowej średniego ciśnienia, zlokalizowanej na działce nr 643 (aktualnie po podziale na dz. nr ewid. 643/1), obręb [...], ul. A 2, miasta B., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z akt sprawy wynika, że w sierpniu 2014 r. wpłynął wniosek S. M. o wszczęcie postępowania w przedmiocie legalności, prawidłowości wybudowania i użytkowania gazociągu średniego ciśnienia, położonego przy ul. A 2 w B., działka nr ewid. 643/1 (dawniej 643), obręb [...] B..

Po zawiadomieniu stron o wszczęciu postępowania 15 grudnia 2014 r. organ I instancji przeprowadził czynności kontrolne, w trakcie których przedstawiciel Polskiej Spółki A w R. przedłożył projekt techniczny Nr [...] na budowę gazociągu średniego ciśnienia o średnicy 80 mm w ulicy B w B.. Wykonano również dokumentację fotograficzną.

Postanowieniem z [...] r. (Nr [...]) w oparciu o przepis art. 56 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) [dalej: ustawa – Prawo budowlane z 1974 r.] organ nałożył na B Sp. z o.o. Oddział w W. - Zakład w Ł. obowiązek opracowania i przedstawienia oceny technicznej dotyczącej prawidłowości budowy i użytkowania spornego obiektu na odcinku od stacji redukcyjno-pomiarowej w ul. B w B. do stacji redukcyjno-pomiarowej na os. A w B. przebiegającego m. in. przez dz. nr ewid. 643, obręb [...] B., przy ul. A 2 w B. ze szczególnym uwzględnieniem zgodności realizacji obiektu z przepisami techniczno-budowlanymi oraz w zakresie zgodności jego lokalizacji z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w terminie do 6 grudnia 2016 r.

Pismem z 19 stycznia 2018 r. Urząd Wojewódzki w Ł. poinformował organ I instancji, iż po wnikliwych poszukiwaniach nie odnaleziono w zasobach archiwum pozwolenia na budowę gazociągu średniego ciśnienia o średnicy 80 mm w ul. B na odcinku ul. C do ul. D w B. oraz decyzji nr [...].

Ponadto Urząd Miasta B. pismem z 2 lutego 2018 r. poinformował, iż przeprowadzona w zasobie archiwum zakładowego kwerenda doprowadziła do odnalezienia decyzji o znaku: [...], którą istniejący wówczas Urząd Miasta i Gminy w B. otrzymał do wiadomości od Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P.. Decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny gazociągu średniego ciśnienia w ul. E, C, B i D wydana została [...]r.

Postanowieniem z [...]r. (Nr [...]) organ uchylił własne postanowienie nakładające obowiązek opracowania i przedstawienia oceny technicznej oraz postanowienie nakładające obowiązek wniesienia zaliczki tytułem kosztów opracowania oceny techniczne.

Przy piśmie z 12 lutego 2018 r. Dyrektor Archiwum Państwowego w P. przesłał organowi I instancji uwierzytelnione kopie dokumentacji technicznej dotyczącej budowy gazociągu średniego ciśnienia na ulicy B i D w B., tj. decyzję nr [...] z [...]r. oraz załączniki graficzne.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z [...]r. (Nr [...]) umorzył postępowanie administracyjne, jednak w wyniku odwołania S. M. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z [...]r. (Nr [...]) uchylił w całości w/w decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W trakcie ponownie prowadzonego postępowania wpłynęło do organu pismo Urzędu Wojewódzkiego w Ł. z 22 maja 2018 r. informujące, iż brak jest argumentów aby decyzję [...] nie uznać za decyzję o pozwoleniu na budowę.

Następnie Starostwo Powiatowe w B. powiadomiło organ I instancji, iż w zasobie Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej nie odnaleziono dokumentacji z geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej gazociągu o śr. 80 mm, położonego przy ul. A 2 w B..

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z [...]r. ponownie umorzył postępowanie administracyjne z wniosku S. M.. Rozpatrując odwołanie U. Z. i S. M. organ II instancji decyzją z [...]r. (Nr [...]) utrzymał w mocy w/w decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który prawomocnym wyrokiem z 25 stycznia 2019 r., II SA/Łd 1003/18 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzają ją decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że decyzja realizacyjna z 1976 roku nie stanowiła o pozwoleniu na budowę, bowiem w formularzu nie zaznaczono rubryki o pozwoleniu na budowę, ponadto sporna inwestycja była realizowana w 2 etapach. Z uwagi na powyższe Sąd uznał za nieuprawniony wniosek organów, iż o legalności spornego gazociągu przesądza decyzja z 1976 r., zatwierdzająca plan realizacyjny. Zdaniem Sądu, organ wskazując, że sporną decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny wydano pozwolenie na budowę, dokonał niewłaściwej wykładni art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., co miało wpływ na wynik postępowania, gdyż doprowadziło do zaniechania przeprowadzenia pełnego postępowania naprawczego.

Ponadto Sąd stwierdził, że skoro brak jest podstaw do uznania, że inwestycja została zrealizowana na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, to organ winien przeprowadzić postępowanie w sprawie zgodności wybudowania inwestycji zgodnie z prawem. Tymczasem wnioski organu odwoławczego odnoszą się jedynie do ostatniego z elementów kwestionowanych przez skarżących, mianowicie sposobu użytkowania. Nie sposób zaś uznać za prawidłowo przeprowadzone w trybie art. 48 ust 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. postępowanie naprawcze, gdy organ odwołuje się jedynie do protokołów kontroli prawidłowości użytkowania obiektu. Tak ograniczone postępowanie nie spełnia wymogów określonych w/w przepisem.

Kontynuując postępowanie, w niniejszej sprawie, organ I instancji wezwał B Sp. z o.o. Oddział [...] w Ł. do złożenia pisemnych wyjaśnień poprzez przesłanie protokołu potwierdzającego wykonanie obowiązków nałożonych w raportach z kontroli z 23 lutego 2018 r., z 21 września 2017 r. oraz z 19 lipca 2017 r.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie przekazano oryginały Raportów z kontroli gazociągów i przyłączy nr: [...] z 23 stycznia 2019 r., [...] z 18 lutego 2019 r., [...] z 27 marca 2019 r., [...] z 26 kwietnia 2019 r., [...] z 27 maja 2019 r., [...] z 27 czerwca 2019r.

Następnie organ wezwał B Sp. z o.o. Oddział [...] w Ł. do złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących uwag określonych w raportach z kontroli gazociągów i przyłączy przedłożonych przy piśmie z 4 lipca 2019 r. w zakresie punktu 1 i 2, w których stwierdzono uchodzenie gazu (pkt 1) oraz brak nieprawidłowości w strefie kontroli gazociągów i przyłączy (pkt 2).

Wezwana strona wyjaśniła, iż w tej sprawie została przeprowadzona planowana kontrola sieci oraz kurków głównych. W dniu 09.07.2019 r. dokonano kontroli gazociągu, przyłącza oraz kurka głównego znajdującego się na terenie działki 643/1 obręb [...] w B. przy ul. A. Przedmiotem działań było sprawdzenie szczelności połączeń gwintowanych w szafce gazowej w obrębie układu redukcyjno-pomiarowego. Pobrano również próbki powietrza znad gazociągu i przyłącza za pomocą specjalistycznego urządzenia a następnie ich pomiaru pod względem stężenia paliwa gazowego. Obecności gazu pod w/w adresem nie stwierdzono a stosowne zapisy zostały odnotowane w raporcie z kontroli gazociągów i przyłączy oraz protokole kontroli kurków głównych z 09.07.2019 r. Odnośnie uwag zawartych w doręczonych organowi Raportach z kontroli gazociągów i przyłączy wyjaśniono, że stwierdzone nieszczelności zawarte w powyższych raportach są w trakcie likwidacji i pod ścisłą kontrolą, nie zagrażają bezpieczeństwu publicznemu i nie znajdują się w sąsiedztwie działki przy ul. A 2.

Postanowieniem z [...]r. (Nr [...]), na podstawie art. 56 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. organ nałożył na B Sp. z o.o. Oddział w W. - Zakład w Ł. obowiązek opracowania i przedstawienia oceny technicznej dotyczącej prawidłowości budowy i użytkowania obiektu liniowego, tj. gazociągu średniego ciśnienia o średnicy 80 mm na odcinku od stacji redukcyjno-pomiarowej w ul. B w B. do stacji redukcyjno-pomiarowej na oś. A w B. przebiegającego m.in. przez działkę nr ewid. 643 obręb [...] B. przy ul. A 2 w B. w terminie do 30 listopada 2019 r.

Następnie organ zmienił powyższe postanowienie w zakresie nałożonego terminu i udzielił nowego terminu do 29 lutego 2020 r.

Przy piśmie z 27 lutego 2020 r. B Sp. z o.o. Oddział [...] w Ł. przedłożyła w organie I instancji Ocenę techniczną dotyczącą prawidłowości budowy i użytkowania gazociągu średniego ciśnienia DN 80 na odcinku od stacji gazowej B. ul. B do stacji gazowej B. oś. A.

W tak ustalonym stanie faktyczno-prawnym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z [...] r. (Nr [...]), na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie legalności i prawidłowości budowy sieci gazowej średniego ciśnienia, zlokalizowanej na działce nr 643 (aktualnie po podziale na dz. nr ewid. 643/1), obręb [...], ul. A 2, miasta B..

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli S. M. i U. Z., którzy podnieśli, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na bezprawnej ekspertyzie. W ocenie skarżących mylne jest twierdzenie, że nie ma konieczności wykonania jakichkolwiek robót doprowadzających sporny obiekt do stanu zgodnego z przepisami w myśl art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r.

Wspomnianą na wstępie decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.

Organ II instancji podkreślił, iż zgodnie z art. 153 ustawy p.p.s.a. jest związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 25 stycznia 2019 r., II SA/Łd 1003/18.

Wobec powyższego organy zobowiązały Spółkę do sporządzenia oceny technicznej, a następnie w toku postępowania na poczet materiału dowodowego przyjęły Ocenę techniczną dotyczącą prawidłowości budowy i użytkowania gazociągu średniego ciśnienia DN 80 na odcinku stacja gazowa B. ul. B do stacji gazowej B. oś. A, opracowaną 27.02.2020 r. przez mgr inż. B. G. - rzeczoznawcę Stowarzyszenia Naukowo Technicznego Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego i Gazownictwa nr [...], posiadającego uprawnienia energetyczne D i E do nadzoru i eksploatacji sieci gazowych, uprawnienia budowlane do wykonywania samodzielnych funkcji kierownika budowy i robót w specjalności instalacyjno - inżynieryjnej w zakresie sieci i instalacji sanitarnych oraz przez mgr inż. K. J. posiadającego uprawnienia budowlane do wykonywania samodzielnych funkcji projektanta w specjalności instalacyjne - inżynieryjnej w zakresie sieci instalacji sanitarnych.

Na podstawie tego opracowania organy przyjęły, że stalowy gazociąg średniego ciśnienia DN 80 na odcinku od stacji gazowej ul. B do stacji gazowej oś. A, który jest przedmiotem oceny jest fragmentem gazociągów w ulicy B i w ulicy D, które zostały zaprojektowane w lutym 1976 r. przez Biuro Projektowo-Konstrukcyjne [...] poprzedniego prawnego obecnej B Sp. z o.o. Omawiany gazociąg w ul. B nazwany w projekcie technicznym jako "służący do przesyłu gazu", transportował i nadal transportuje gaz pod ciśnieniem średnim (nadciśnienie w rurociągu nie przekraczające 0,3 MPa) do stacji gazowych średniego ciśnienia. Stacja gazowa po zredukowaniu ciśnienia gazu do ciśnienia niskiego (nadciśnienie w rurociągu nie przekraczające 2,4 kPa) były i są nadal źródłem zasilania gazociągu i przyłączy niskiego ciśnienia doprowadzających gaz bezpośrednio do budynków, a następnie poprzez instalację gazu do odbiorców. Projekt Techniczny budowy gazociągu w części opisowej określał warunki budowy gazociągu. W punkcie dotyczącym lokalizacji gazociągu projektant wskazał, iż "trasę gazociągu zlokalizowano w pasie istniejącego chodnika". Dalej w części opisowej projektant wskazał, iż "Odległość gazociągu od innych obiektów są zgodne z "Tabelą wytycznych usytuowania przewodów podziemnych" przekazanej do stosowania przez ZPGaz, uzgodnionej przez MGK pismem [...] z 21.12.1970 r.

W ocenie technicznej wskazano, iż na podstawie pomiarów wykonanych na aktualnej kopii mapy zasadniczej tego terenu stwierdzono, iż minimalna odległość budynku nr ewid 2 od osi gazociągu wynosi 1,7 m, a więc budynek jest zlokalizowany zgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 26.04.2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie - znajduje się poza strefą kontrolowaną tego gazociągu. Budynek o nr ewid. 2, zgodnie z informacją znajdującą się na ogólnie dostępnym portalu B..geoportal2.pl, jest budynkiem handlowo-usługowym, a jego rok budowy to 1948 r. - projektanci projektując przedmiotowy gazociąg zachowali więc wymagane odległości od istniejącego budynku. Minimalna odległość budynku, obecnie o nr ewid. 2A, od osi gazociągu wynosi 0,8 m, a więc budynek znajduje się w strefie kontrolowanej gazociągu. Budynek o nr ewid. 2A, zgodnie z informacją znajdującą się na portalu B..geoportal2.pl, jest budynkiem zaklasyfikowanym jako pozostałe budynki niemieszkalne a jego rok budowy to 2006 r. Można więc założyć, że budynek ten był budowany, gdy obowiązywało rozporządzenie Ministra Gospodarki z 30.07.2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe, w którym to rozporządzeniu po raz pierwszy wprowadzono pojęcie strefy kontrolowanej. Zgodnie z w/w rozporządzeniem (§ 9 ust. 6 pkt 2) szerokość stref kontrolowanych, których linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu powinna wynosić dla gazociągu niskiego i średniego ciśnienia 1 m. Ustawodawca nie wprowadzał tym rozporządzeniem dodatkowych stref kontrolowanych uzależnionych od daty budowy gazociągu. Co prawda w § 89 jest postanowienie, że przepisów rozporządzenia nie stosuje się do gazociągów, stacji gazowych, punktów redukcyjnych, tłoczni i magazynów gazu wybudowanych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia i dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę i dotyczy to również szerokości stref kontrolowanych istniejących gazociągów, jednak zgodnie z § 90 traci moc rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z 14.11.1995 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe. Powyższe pozbawiło projektantów opracowujących projekt budynku o nr ewid. 2A możliwości skorzystania ze zdefiniowanych w tym rozporządzeniu odległości podstawowych gazociągów od obiektów terenowych i prawdopodobnie budynek ten został zlokalizowany z uwzględnieniem szerokości strefy kontrolowanej wskazanej w § 9 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 30 lipca 2001 r., tj. w odległości nie mniejszej niż 0,5 m mierząc od osi gazociągu.

Zdaniem autora oceny technicznej projektanci projektując omawiany gazociąg zachowali wymagane odległości od istniejących budynków, o czym świadczy odbitka z mapy zasadniczej z 1994 r., gdzie zagospodarowanie działki o nr ewid. 643/1 wyglądało nieco inaczej niż obecnie. Usytuowanie zaprojektowanego i wybudowanego gazociągu w stosunku do uwidocznionych na mapie budynków: budynku o obecnym nr ewid. 2 oraz budynku gospodarczego (dotyczy to zarówno mapy do celów projektowych służącej do wykonania projektu dla budowy gazociągu jak i kopii mapy zasadniczej z 1994 r.) odpowiadało obecnie obowiązującym przepisom, zgodnie z którymi strefa kontrolowana w miejscach, gdzie gazociąg przebiega w pobliżu tych obiektów terenowych wynosi 3 m, czyli odległość od osi gazociągu do ściany budynku powinna wynosić min. 1,5 m, jak i odległościom bezpiecznym wskazanym w normie branżowej BK-75/8976-72. Budynku o nr ewid. 2A nie było ani w roku wykonania projektu dla gazociągu (1976 r.) ani w 1994 r., z którego pochodzi fragment kopii mapy zasadniczej, na którym widoczny jest istniejący, również obecnie budynek o nr ewid. 2 oraz inny budynek gospodarczy.

W ekspertyzie technicznej ponadto wskazano, iż Projekt Techniczny na budowę gazociągu średniego ciśnienia 80 mm w ul. B na odcinku od ul. C do ul. D w B. został opracowany w Biurze Projektowo - Konstrukcyjnym [...] przez osoby posiadające odpowiednie przygotowanie zawodowe do projektowania sieci gazowych. Zaprojektowana trasa gazociągu na terenie działki o nr ewid. 643/1 w odniesieniu do budynku o nr ewid. 2 odpowiada wymaganiom określonym w obecnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 26.04.2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie. Przebudowa gazociągu na terenie działki o nr ewid. 643/1 w technologii polietylenowej, nawet bez konieczności zmiany trasy gazociągu, doprowadzi do zgodności usytuowania budynku o nr ewid. 2A z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 26.04.2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie. Dla gazociągów wybudowanych na podstawie w/w rozporządzenia określa się strefę kontrolowaną gazociągu jako obszar wyznaczony po obu stronach gazociągu, którego linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu o szer. 1 m, szerokość tej strefy jest jednakowa na całej długości gazociągu. Gazociąg został wybudowany przez pracowników jednostki organizacyjnej ówczesnych [...], przedsiębiorstwa którego zadaniem była budowa i eksploatacja sieci gazowych, pod kierownictwem osoby posiadającej odpowiednie przygotowanie do kierowania budową gazociągów. Lokalizacja gazociągu jest zgodna z ustaleniami materiałów do aktualizacji planu ogólnego miasta B., co potwierdza informacja o terenie [...] z 12.02.1976 r. oraz ostateczna decyzja Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miasta i Osiedli Wiejskich w P. z [...]r. ([...]). Lokalizacja nie jest sprzeczna z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego o czym świadczy wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta B. - obszaru osiedla A, zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w B. z 24.11.2011 r. (Dz.Urz. Woj. [...] z 11.01.2012 r., poz. [...]).

Lokalizacja była również zgodna z obowiązującym w dacie projektowania i budowy Planem Ogólnym zagospodarowania przestrzennego. Obowiązujące u operatora gazociągów dystrybucyjnych zasady eksploatacji sieci gazowych w tym również gazociągów pozwala na stwierdzenie, iż eksploatacja gazociągu w ul. B w B. jest prowadzona przez służby techniczne operatora zgodnie z wymogami przepisów prawa budowlanego oraz prawa energetycznego. Stan techniczny gazociągu określa się jako odpowiedni bez ograniczeń w użytkowaniu tego gazociągu.

Autor ekspertyzy stwierdził, iż przedmiotowa sieć gazowa średniego ciśnienia zlokalizowana na działce nr ewid. 643, obręb [...], ul. A 2 w B. powstała w 1976 r.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy dokonał analizy obowiązujących w dacie budowy przedmiotowej sieci gazowej przepisów prawa. I tak stwierdził, że ustawa z 31.01.1961 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7, poz. 46 z późń. zm.), która obowiązywała od 13.08.1961 r. do 28.02.1975 r. regulowała między innymi sprawy projektowania, budowy, rozbiórki i utrzymania obiektów budowlanych, do których zaliczano zarówno stałe jak i tymczasowe budynki, urządzenia budowlane związane z budynkami, obiekty inżynierskie, urządzenia techniczne, instalacje przemysłowe, pomniki, posągi, wodotryski itp. obiekty architektury ogrodowej oraz kapliczki i inne podobne obiekty kultu religijnego (art. 1 ust. 1 oraz art. 1 ust. 4 pkt 1 ustawy z roku 1961). Zgodnie z art. 1 ust 4 pkt 5 w/w ustawy pod pojęciem obiekty inżynierskie należało rozumieć m.in. sieci użytku publicznego: elektroenergetyczne, telekomunikacyjne, cieplne, gazowe, wodociągowe i kanalizacyjne.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane z 1961 r. przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego niezbędne było uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę. W oparciu o art. 36 ust. 3 tej ustawy Przewodniczący Komitetu Budownictwa w zakresie budownictwa powszechnego miał określić obiekty budowane, których budowa nie wymaga uzyskania pozwolenia, lecz tylko zgłoszenia, albo też których budowa nie wymaga uzyskania ani pozwolenia, ani zgłoszenia. Na podstawie tej delegacji wydane zostało rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20.01.1973 r., w sprawie ustalenia miejsca inwestycji budowlanych oraz państwowego nadzoru budowlanego nad budownictwem powszechnym (Dz.U. 1973 r., nr 4 poz. 29), w którym w § 41 ust. 1 pkt 1 wskazano, że uzyskanie pozwolenia na budowę przez inwestorów nie będących osobami fizycznymi wymaga: wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków i obiektów inżynierskich.

Od 01.03.1975 r. do 01.01.1995 r. obowiązywała ustawa z 10.1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), która regulowała m. in. projektowanie i budowę oraz utrzymanie i rozbiórkę obiektów budowlanych, do których zaliczano stałe i tymczasowe budynki lub inne stałe i tymczasowe budowle, jak mosty, budowle ziemne, tunele, drogi, linie kolejowe, sieci energetyczne i telekomunikacyjne, budowle hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, ściany oporowe, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, stanowiące całość techniczno-użytkową, wyposażoną w instalacje i urządzenia niezbędne do spełniania przeznaczonych im funkcji. Zgodnie z art. 28 tej ustawy roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Artykuł 28 § 4 tej ustawy przewidywał, że właściwy Minister określi w drodze rozporządzenia zakres, warunki i tryb uzyskania pozwolenia na budowę, rodzaje robót zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz rodzaje robót zwolnionych od obowiązku zgłoszenia.

Na podstawie tej delegacji wydano rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20.02.1975 r. w sprawie nadzoru urbanistycznego (Dz.U. Nr 8, poz. 48 z późń. zm.). Zgodnie z § 8 ust. 1 tego rozporządzenia, inwestor obowiązany był uzyskać od właściwego organu decyzję o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej. Uzyskanie takiej decyzji wymagało wykonanie stałych sieci lub linii uzbrojenia terenu: wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych, elektroenergetycznych, telekomunikacyjnych i na paliwa płynne z wyjątkiem sieci i linii uzbrojenia terenu poszczególnych nieruchomości, pasów drogowych, obszarów kolejowych i lotnisk. Kolejno zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy uzyskanie pozwolenia na budowę obowiązuje w razie: inwestycji dla których zgodnie z przepisami w § 9 jest wymagane uzyskanie przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji.

Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał, iż w dacie budowy sieci gazowej średniego ciśnienia inwestor zobowiązany był do uzyskania pozwolenia na budowę, natomiast brak takiej decyzji powoduje, iż mamy do czynienia z samowolą budowlaną, co do której należy zastosować przepisy art. 37 i art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r.

Organ podkreślił, iż w aktach sprawy znajduje się pismo [...] z 22.01.1976 r. zawierające prośbę o wydanie informacji o terenie na ul. E, B i D. W odpowiedzi na powyższe wystąpienie Zastępca Dyrektora Główny Architekt Województwa Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. pismem z 12.02.1976 r. zawiadomił, że zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego inwestycja polegająca na budowie gazociągu w ul. E, B i D w B. może być wykonana. Ponadto pismem z 03.02.1976 r. zastępca Dyrektora Biura Planowania Przestrzennego w P. Oddział w Ł. poinformował, iż wydana uprzednio opinia w sprawie informacji o terenie dla ul. E, B oraz D należy traktować jako uzgodnienie przebiegu tras rozbudowanego gazociągu rozdzielczego nie kolidujących z zamierzeniami wynikającymi z materiałów do aktualizacji planu ogólnego miasta B..

Organ stanął na stanowisku, iż lokalizacja nie jest sprzeczna z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o czym świadczy wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta B. - obszaru osiedla A, zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w B. z 24.11.2011 r. (Dz.Urz. Woj. [...] z 11.01.2012 r., poz. [...]). Zgodnie z wypisem działka nr 643/1 w obrębie [...] miasta B. znajduje się w jednostce urbanistycznej [...] i przeznaczona jest pod usługi a działka nr 643/2 w obrębie [...] miasta B. przeznaczona jest pod "27KDD- projektowana ulica dojazdowa o nieregularnym przebiegu i kształcie, odchodząca od ulicy oznaczonej symbolem 22KDD o przebiegu zgodnym z rys. planu - realizacja ulicy dla obsługi istniejących usług".

Ponadto organ uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie ziściła się również negatywna przesłanka, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., tj. inwestycja nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Według organu odwoławczego brak podstaw do orzekania in merito (wydanie decyzji nakazującej właścicielowi wykonania w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami - art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. spowodował, że prowadzone postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co prowadziło do konieczności jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do treści odwołania wyjaśniono, iż przedłożona przez B Sp. z o.o. ocena techniczna została sporządzona przez mgr inż. B. G. - rzeczoznawcę Stowarzyszenia Naukowo Technicznego Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego i Gazownictwa nr [...], posiadającego uprawnienia energetyczne D i E do nadzoru i eksploatacji sieci gazowych, uprawnienia budowlane do wykonywania samodzielnych funkcji kierownika budowy i robót w specjalności instalacyjne - inżynieryjnej w zakresie sieci i instalacji sanitarnych oraz przez mgr inż. K. J. posiadającego uprawnienia budowlane do wykonywania samodzielnych funkcji projektanta w specjalności instalacyjne - inżynieryjnej w zakresie sieci instalacji sanitarnych. Zatem brak jest podstaw do jej kwestionowania. Ponadto organ zauważył, iż odwołujący nie przedłożyli ekspertyzy, z której wynikałyby zupełnie inne wnioski niż z tej przedłożonej przez B Sp. z o. o.

W skardze na powyższą decyzję S. M. i U. Z. wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji, a ponadto o uchylenie postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] r. o numerze [...] odmawiające uwzględnienia przeprowadzenia żądania dowodowego z 24.07.2017 r., zaś dodatkowo o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi strona postawiła wobec oceny technicznej złożonej przez inwestora zarzut niezgodności z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z 26.04.2013 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie. Skoro ekspertyza ustala, że budowa gazociągu miała miejsce w roku 1976, a zatem przed 12.12.2001 r., o którym to terminie jest mowa w § 110 rozporządzenia, to określona w załączniku Nr 2 tabela 1 rozporządzenia strefa kontrolowana powinna mieć szerokość 30 m, a nie jak to wskazują "eksperci" w sporządzonej ocenie technicznej – 1 m, przyjmując jakby obiekt był wybudowany nie w roku 1976, ale w oparciu o przepisy tego rozporządzenia. Z uwagi na powyższe skarżący kwestionują ustalenia organu, iż nie ma konieczności wykonania jakichkolwiek robot doprowadzających do stanu zgodnego z przepisami w myśl art.40 ustawy -Prawo budowlane z 1974 r. Ocena techniczna wprost twierdzi, że dopiero przebudowa obiektu doprowadzi do spełnienia przepisów obowiązującego prawa.

Skarżący podnieśli, że chociaż ocena techniczna została wykonana przez osoby posiadające ku temu stosowne uprawnienia, to jednak zadaniem organu było dokonanie sprawdzenia, czy przepisy prawa zostały zastosowane w sposób właściwy.

Zdaniem skarżących organy obu instancji z naruszeniem prawa umorzyły postępowanie administracyjne, pomimo tego, że zgromadzono dowody, że obiekt obowiązującemu prawu nie odpowiada.

Ponadto skarżący wskazali, że nie mieli obowiązku przedstawiać kontropinii, bowiem już ze złożonej oceny technicznej wynika, że obiekt nie spełnia bez przebudowy obowiązującego prawa. W opinii jest jednoznaczne stwierdzenie na s.10: "Minimalna odległość budynku, obecnie o numerze ewidencyjnym 2A od osi gazociągu wynosi 0,8 m, a więc budynek znajduje się w strefie kontrolowanej gazociągu".

Skarżący dodatkowo zarzucili, że autorzy oceny technicznej dywagują, że w dacie samowolnego wybudowania gazociągu spełniał on wymagania odległościowe od sąsiednich budynków, to jednak nie mogą czynić z tego zarzutu, bo budynek nr 2A został wybudowany w przeciwieństwie do gazociągu w sposób legalny, już po samowolnym wybudowaniu gazociągu.

Zdaniem skarżących organy obowiązane były sprawdzić, czy dla zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej gazociągu spełnione są obowiązujące w dacie wydania zaskarżonych decyzji przepisy prawa. Przepisy rozporządzenia jak widać w zakresie stref kontrolowanych uległy zaostrzeniu z uwagi na zwiększone zagrożenia. Skoro więc inwestor zdecydował się na wybudowanie gazociągu bez uzyskania pozwolenia na budowę, tj. nielegalnie, oczywistym jest że nie może korzystać obecnie z ochrony twierdząc, że przepisy w zakresie budowy gazociągów uległy zmianie na jego niekorzyść. Gdyby obiekt został wybudowany w warunkach zgodności z prawem, wówczas inwestor z takiej ochrony prawnej mógłby korzystać.

Skarżący stanęli na stanowisku, że organ powinien był nakazać wykonanie robót budowlanych (wskazanych w opinii), niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

Przedmiot zaskarżenia objął również postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego B. [...] r. ([...]) odmawiające uwzględnienia przeprowadzenia żądania dowodowego z 24 lipca 2017 r. Skarżący złożył bowiem wniosek dowodowy, celem pozyskania przez organ stosownych dokumentów, potwierdzających prawo dysponowania przez właściciela gazociągu prawem do nieruchomości na cele budowlane. W postanowieniu organ I instancji wskazał informację, że postanowienie to nie podlegało zaskarżeniu, zatem istniała prawna możliwość jego zaskarżenia w odwołaniu, a obecnie jako rozstrzygnięcie nie podlegające zaskarżeniu zażaleniem, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 1829) począwszy od 17 października 2020 r. miasto na prawach powiatu Łódź, będące siedzibą tutejszego Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że odpowiednie zastosowanie ma również zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym (§ 1 w zw. § 3 tego rozporządzenia).

Reasumując powyższe, z dniem 17 października 2020 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odwołuje się rozprawy, kontynuując działalność orzeczniczą Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, zaś sprawy wyznaczone do rozpatrzenia na rozprawie kieruje się do załatwienia na posiedzeniu niejawnym, co też uczyniono w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.].

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.

W pierwszej kolejności wypada przypomnieć, iż stosownie do art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże ich w sprawie.

W kontekście powyższego podkreślić należy, że prawomocnym wyrokiem z 25 stycznia 2019 r., II SA/Łd 1003/18, przesądzono już, iż sporna inwestycja powstała bez wymaganego pozwolenia na budowę i wskazano organowi, iż należy przeprowadzić postępowanie w sprawie zgodności wybudowania inwestycji zgodnie z prawem. Za prawidłowe uznać zatem należy stanowisko organu, który przyjął, iż w dacie budowy sieci gazowej średniego ciśnienia (1976 r.) inwestor zobowiązany był do uzyskania pozwolenia na budowę, natomiast brak takiej decyzji powoduje, iż mamy do czynienia z samowolą budowlaną.

Do obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, a których budowę zakończono przed 1 stycznia 1995 r., na mocy art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tj. Dz.U. 2020 r., poz. 1333 z późn zm.) [dalej: ustawa – Prawo budowlane z 1994 r.] zastosowanie mają wyłącznie przepisy art. 37 i art. 40 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r., Nr 38 poz. 229 z późn. zm.) [dalej: ustawa – Prawo budowlane z 1974 r.]. Oznacza to, że w zależności od wyników przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, właściwy organ nadzoru budowlanego może nakazać wykonanie określonych czynności, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r.) lub wydać decyzję o rozbiórce danego obiektu w oparciu o art. 37 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r.

W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego winien sprawdzić przesłanki zawarte w art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie z treścią art. 37 ust.1 tej ustawy, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Natomiast zgodnie z art. 37 ust. 2 w/w ustawy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust.1.

W tym miejscu zauważyć również należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 16.12.2013 r., II OSP 2/13 wskazał, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.

Dalej powołując się na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13 wyjaśnić także trzeba, że w sprawie należy oceniać zgodność wzniesionego obiektu z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi w czasie jego powstania. Przewidziana w art. 37 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy bowiem okresu realizacji budowy. W sprawie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, a więc bez wymaganego pozwolenia na budowę, konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy jego realizacja była zgodna z przepisami prawa budowlanego, w tym z normami techniczno-budowlanymi uprzednio obowiązującymi. Przewidziana w art. 37 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy okresu realizacji budowy. Na marginesie warto zauważyć, że stosowanie przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w czasie legalizacji samowoli budowlanej jest uzasadnione wówczas, gdy dany obiekt już w okresie realizacji naruszał wymogi techniczne (m.in. w zakresie odległości od granicy i zabudowań sąsiednich) i zachodzi potrzeba doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Trudno bowiem przyjąć, aby w ramach legalizacji organ nadzoru budowlanego nakazywał właścicielowi obiektu dostosowanie do współczesnych wymogów techniczno-budowlanych w sytuacji, gdy został on wybudowany zgodnie z przepisami technicznymi obowiązującymi na etapie jego budowy, ale bez uprzedniego pozwolenia na budowę. (por. wyrok NSA z 13 marca 2019 r., II OSK 877/18, wyrok NSA z 4 stycznia 2012 r., II OSK 1978/10 oraz wyrok NSA z 24 listopada 2017 r., II OSK 242/17)

Wobec powyższego w niniejszej sprawie konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie czy realizacja gazociągu była zgodna z obowiązującymi w dacie realizacji inwestycji przepisami prawa budowlanego, w tym normami techniczno-budowlanymi, a także przepisami o planowaniu przestrzennym. Dopiero stwierdzenie naruszenia prawa w tym zakresie warunkuje – po uprzednim wykluczeniu przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. – zastosowanie środków przewidzianych w art. 40 tej ustawy.

Skład orzekający w niniejszej sprawie doszedł do wniosku, iż organ II instancji prawidłowo ocenił przesłankę braku sprzeczności spornej inwestycji z porządkiem urbanistycznym, śledząc uważnie zmiany w przeznaczeniu terenu na przestrzeni lat, od 1976 r. do chwili obecnej.

Natomiast w kwestii zgodności gazociągu z przepisami technicznymi organ wypowiedział się lakonicznie jednym zdaniem: "Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie nie ziściła się również negatywna przesłanka, o której mowa w art. 37 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., tj. inwestycja nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia." Jednozdaniowe stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji nie jest wystarczające i wymyka się spod kontroli Sądu, który nie może domyślać się, jakie motywy przyświecały organowi przy formułowaniu określonego stwierdzenia. Również strona postępowania ma prawo poznać motywy rozstrzygnięcia. Trudno więc uznać, że organ dokonał wyczerpującej kontroli zgodności gazociągu z przepisami technicznymi obowiązującymi w dacie powstania inwestycji w 1976 roku.

Ponadto, wnioski organu wysnuto odmiennie od treści przedłożonej ekspertyzy technicznej, chociaż jednocześnie organ wskazał na brak podstaw do jej kwestionowania. Z kolei użycie w art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. sformułowania "zmian lub przeróbek" dowodzi, iż czynności legalizacyjne mogą zmierzać wyłącznie do poprawienia stanu technicznego obiektu budowlanego. O ile dla oceny stanu technicznego obiektu budowlanego wymagane jest przedłożenie opracowania bądź ekspertyzy, to można takowego żądać w oparciu o art. 56 ustawy - Prawo budowlane. Podkreślić przy tym należy, iż organ nie jest związany opinią biegłego, co oznacza, że poddając ją ocenie, może zarówno uznać ją za trafną, jak i zdyskwalifikować oraz przyjąć opinię odmienną - własną, opartą na nauce lub doświadczeniu. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że organy orzekające w niniejszej sprawie to organy wyspecjalizowane, których pracownicy posiadają wiadomości specjalne niezbędne do dokonania kwalifikacji wykonanych robót budowlanych. Obowiązkiem organu było więc poddać weryfikacji twierdzenia zawarte w przedłożonej ekspertyzie i wyciągnąć z tego właściwe wnioski co do tego, czy inwestycja nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Powyższe jest o tyle istotne, że w ocenie technicznej podjęto już rozważania wskazujące na zmianę wymogów technicznych wobec gazociągów na przestrzeni lat. Najpierw w treści ekspertyzy czytamy, że "...w punkcie dotyczącym lokalizacji gazociągu projektant wskazał, iż "trasę gazociągu zlokalizowano w pasie istniejącego chodnika". Dalej w części opisowej autor oceny technicznej wskazał, iż "odległość gazociągu od innych obiektów są zgodne z Tabelą wytycznych usytuowania przewodów podziemnych przekazanej do stosowania przez ZPGaz, uzgodnionej przez MGK pismem [...] z dnia 21.12.1970r.", a jednak następnie ekspert uznał, że należy wykonać przebudowę gazociągu, aby doprowadzić go do zgodności z obecnie obowiązującymi przepisami: "przebudowa gazociągu na terenie działki o nr ewid. 643/1 w technologii polietylenowej, nawet bez konieczności zmiany trasy gazociągu, doprowadzi do zgodności usytuowania budynku o nr ewid. 2A z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 26.04.2013r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie."

Odnosząc się do zarzutu skargi w zakresie odmowy dopuszczenia dowodu celem wykazania prawa do dysponowania nieruchomością Sąd wskazuje, iż w niniejszym postępowaniu nie ma uzasadnienia prawnego dla żądania przedłożenia - poza oświadczeniem uprawnionej osoby o wykonaniu obiektu w sposób zgodny z zasadami sztuki budowlanej i inwentaryzacją powykonawczą obiektu - dowodu stwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Po pierwsze, ustalenie, że inwestor nie jest właścicielem nieruchomości, na której wybudował obiekt nie wyklucza zastosowania art. 37 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. i możliwości legalizacji samowoli budowlanej, zwłaszcza gdy okoliczności w jakich doszło do zrealizowania inwestycji, mogą wskazywać, iż inwestor prawo do nieruchomości mógłby uzyska, np. w drodze zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji - art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. wyrok WSA w Gliwicach z 12 grudnia 2019 r., II SA/Gl 1142/19, wyrok WSA w Białymstoku z 3 sierpnia 2006 r., II SA/Bk 141/06).

W takim stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powoływanej ustawy p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zastosują się do wskazówek, zawartych w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności organ podejmie rozważania i ujawni je w uzasadnieniu decyzji co do przesłanki art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., a ponadto wyjaśni czy i z jakich powodów podzielił pogląd wyrażony w ekspertyzie technicznej, że istnieją podstawy do zastosowania art. 40 tej ustawy w zakresie nakazania określonych w ekspertyzie czynności zmierzających do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

A. P.