Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 95/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1, art. 50 ust. 17
journal: Dz.U. 2016 poz 2173
law: Ustawa z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych  innych ustaw
article: art. 52 ust. 1, art. 50 ust. 16, art. 50 ust. 18a
journal: Dz.U. 2017 poz 1938
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ("Prezes NFZ") w decyzji z dnia [...] listopada 2017 r., na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24a w związku z art. 50 ust. 16 i 18 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1938), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2173). zwanej dalej "ustawą o zmianie ustawy" oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Panią B. L. ("strona", "skarżąca") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia 22 kwietnia 2015 r., ustalającą, że Pani B. L. jest obowiązana do zwrotu kosztów, które poniósł Narodowy Fundusz Zdrowia za udzielone jej świadczenia opieki zdrowotnej jako osobie nieuprawnionej w okresie od 29 stycznia 2013 r. do dnia 2 lutego 2013 r., 4 lutego 2013 r. i 7 lutego 2013 r., a także z tytułu refundacji leków w związku z realizacją recepty wystawionej w dniu 2 lutego 2013 r. na łączną kwotę 3.419,32 zł.

Ww. decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

[...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie danych uzyskanych od świadczeniodawcy ustalił, że Pani B. L. korzystała ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w Powiatowym Centrum Zdrowia sp. z o.o. z siedziba w [...] (Szpital w [...] im. J. O.):

1) w okresie od 29 stycznia 2013 r. do 2 lutego 2013 r., rodzaj świadczenia opieki zdrowotnej - leczenie szpitalne, koszt świadczenia - 3276,00 zł,

2) w dniu 4 lutego 2013 r., rodzaj świadczenia opieki zdrowotnej - leczenie specjalistyczne, koszt świadczenia - 35,60 zł,

3) w dniu 7 lutego 2013 r., rodzaj świadczenia opieki zdrowotnej - leczenie specjalistyczne, koszt świadczenia - 35,60 zł (łącznie 3347,20 zł),

a także zrealizowała w aptece w [...], przy ul. [...], receptę na leki refundowane wystawioną w dniu 2 lutego 2013 r., korzystając z refundacji leków w wysokości 72,12 zł.

Łączny koszt, który poniósł Narodowy Fundusz Zdrowia za udzielone Pani B. L. świadczenia opieki zdrowotnej oraz w związku z realizacją recepty na leki refundowane wynosi 3419,32 zł

Z informacji zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych prowadzonym przez Fundusz na podstawie art. 97 ustawy o świadczeniach wynika, że Pani B. L. w dniach udzielenia przedmiotowych świadczeń opieki zdrowotnej, a także w dniu wystawienia recepty na leki refundowane nie posiadała prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że Pani B. L. została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny Pana G. L. w okresie od dnia 25 października 2004 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. oraz od dnia 2 lipca 2013 r. Jednocześnie z informacji przekazanych przez ww. organ dotyczących własnych tytułów do ubezpieczenia zdrowotnego Pani B. L. wynika, iż w momencie zgłoszenia do przedmiotowego ubezpieczenia strona posiadała już od dnia 19 lipca 2004 r. do dnia 31 października 2004 r. własny, obowiązkowy tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, tj.: jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał również posiadane przez stronę kolejne własne tytuły do ubezpieczenia zdrowotnego, z których ostatni przypadał na okres od dnia 20 stycznia 2012 r. do dnia 1 kwietnia 2012 r. również w związku z posiadaniem statusu osoby bezrobotnej. Po wyrejestrowaniu z ww. własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego Pani B. L. nie została ponownie zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.

Następnie organ wyjaśnił, że zgłoszenie Pani B. L. do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny od dnia 25 października 2004 r. zostało dokonane w sposób nieprawidłowy, gdyż zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6 ustawy o świadczeniach, do ubezpieczenia zdrowotnego jako członkowie rodzin mogą być zgłoszone osoby, które nie są osobami podlegającymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, o których mowa w art. 66 ust. 1, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 2 i 3, ani nie są osobami uprawnionymi do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji.

Oznacza to, jak wskazuje organ, że wskazany w art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązkowy (własny) tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego jest nadrzędny w stosunku do prawa do świadczeń, jakie uzyskuje zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego członek rodziny.

Zgodnie z informacjami uzyskanymi z ZUS Pani B. L. w dniu 25 października 2004 r., to jest w dniu zgłoszenia jej do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członka rodziny podlegała już zgłoszeniu do ww. ubezpieczenia jak osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych (od dnia 19 lipca 2004 r. do dnia 31 października 2004 r.). To spowodowało, iż zgłoszenie ww. do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny dokonane zostało w sposób nieprawidłowy. Ostatni wskazany przez ww. organ tytuł do ubezpieczenia Pani B. L. posiadała w okresie od dnia 20 stycznia 2012 r. do dnia 1 kwietnia 2012 r., a jako członek rodziny ww. została w sposób prawidłowy zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego dopiero od dnia 2 lipca 2013 r.

Wobec powyższego w dniach udzielenia przedmiotowych świadczeń opieki zdrowotnej oraz w dniu wystawienia recepty na leki refundowane strona nie posiadała zarówno tytułu do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, w tym również nie posiadała prawa do świadczeń jako członek rodziny osoby ubezpieczonej.

[...] Oddział Wojewódzki NFZ ustalił, iż Pani B. L. w związku ze skorzystaniem ze świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych przez Powiatowe Centrum Zdrowia Spółkę z o.o. z siedzibą w [...] (Szpital w [...] im. dr J. O.) w dniach od 29 stycznia 2013 r. do dnia 2 lutego 2013 r. przedstawiła u świadczeniodawcy dokument ZUS RMUA raport miesięczny dla osoby ubezpieczonej za miesiąc grudzień 2012 r., sporządzony przez płatnika składek (Miejski Zakład Komunikacji w [...]) dla Pana G. L., zawierający zestawienie należnych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne z naniesioną adnotacja dotyczącą rejestracji Pani B. L. od dnia 25 października 2004 r. Ponadto organ ustalił, że korzystając ze świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych przez ww. świadczeniodawcę w dniach 4 lutego 2013 r. i 7 lutego 2013 r. Pani B. L. złożyła oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej, zgodnie ze wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 11 grudnia 2012 r. w sprawie wzorów oświadczeń przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2012 r., poz. 1421), w których, jako podstawę prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wskazała objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym.

Kopie powyższych dokumentów, poświadczonych za zgodność z oryginałem, zostały przesłane przez świadczeniodawców do Oddziału NFZ. [...] Oddział Wojewódzki NFZ ustalił również, iż ww. świadczeniodawca w dniach udzielenia przedmiotowych świadczeń dokonał sprawdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej Pani B. L. na podstawie dokumentu elektronicznego (eWUŚ), nie uzyskując jednak jego potwierdzenia.

W świetle powyższych informacji, [...] Oddział Wojewódzki NFZ stwierdził, że strona w okresie udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej i w dniu wystawienia recepty na leki refundowane posiadała status osoby nieuprawnionej do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej.

Pismem z dnia 14 października 2014 r. Pani B. L. została powiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego i możliwości złożenia dodatkowych dokumentów mogących mieć znaczenie w przedmiotowej sprawie. Ponadto strona została poinformowana o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi strona przesłała do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ kopię formularza ZUS P ZCZA wypełnionego przez płatnika składek w dniu 25 października 2004 r. dotyczącego zgłoszenia Pani B. L. do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny Pana G. L., również od dnia 25 października 2004 r.

[...] Oddział Wojewódzki NFZ w piśmie z dnia 23 października 2014 r. zawiadomił Panią B. L. o informacjach uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w tym m.in. o nieprawidłowo dokonanym zgłoszeniu strony do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny w trakcie jej własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, o posiadanych przez stronę tytułach do ubezpieczenia zdrowotnego, a także o zasadach dotyczących zgłaszania do ubezpieczenia członków rodziny.

W nawiązaniu do powyższej korespondencji Pani B. L. przesłała do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ pismo z dnia 21 października 2014 r., w którym powołała się na dokument, na podstawie którego była przekonana, że jest ubezpieczona. Chodzi o formularz zgłoszenia ZUS P ZCZA z dnia 25 października 2004 r., potwierdzający zgłoszenie jej do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny od dnia 25 października 2004 r. Strona wyjaśniła, że powyższy dokument uzyskała z zakładu pracy Pana G. L. w momencie przyjęcia do szpitala.

W dniu [...] kwietnia 2015 r. dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ wydał decyzję nr [...], o zwrocie kosztów, które poniósł Narodowy Fundusz Zdrowia za udzielone Pani B. L. świadczenia opieki zdrowotnej jako osobie nieuprawnionej w okresie od 29 stycznia 2013 r. do dnia 2 lutego 2013 r., 4 lutego 2013 r. i 7 lutego 2013 r., a także z tytułu refundacji leków w związku z realizacją recepty wystawionej w dniu 2 lutego 2013 r. na łączną kwotę 3.419,32 zł.

Organ - przywołując przepis art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6, art. 50 ust. 1, 2, 3 i ust. 6 oraz ust. 16 ustawy o świadczeniach, a także art. 66 ust. 1 pkt 24 i art. 67 ust. 3, art. 76a ust. 2 i 3 ww. ustawy - wskazał, że zgłoszenie skarżącej do ubezpieczenia w dniu 25 października 2004 r. jako członka rodziny w trakcie jej własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego było nieprawidłowe, w tym zakresie wymienił posiadane przez stronę tytuły do ubezpieczenia zdrowotnego, a także wypowiedział się o zasadach dotyczących zgłaszania do ubezpieczenia członków rodziny. Odnosząc się do kwestii ubezpieczenia zdrowotnego oraz prawa do świadczeń organ wskazał, że zgodnie z ustawy o świadczeniach bezrobotni niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Organ wskazał, że z przeprowadzonego postępowania administracyjnego wynika, że Pani B. L. była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 19 lipca 2004 do dnia 31 października 2004 r. jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium. Jednocześnie, podlegając ww. ubezpieczeniu zdrowotnemu, Pani B. L. została zgłoszona od dnia 25 października 2004 r. do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny Pana G. L. Biorąc pod uwagę zapisy ustawy o świadczeniach (art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6) powyższe zgłoszenie z dnia 25 października 2004 r. zostało dokonane w sposób nieprawidłowy, gdyż Pani B. L. od dnia 19 lipca 2004 r. posiadała już własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego. Po wyrejestrowaniu z własnego tytułu do ubezpieczenia, tj. po dniu 1 listopada 2004 r., strona posiadała kolejne własne tytuły do ubezpieczenia zdrowotnego, w tym ostatni w okresie od dnia 20 stycznia 2012 r. do dnia 1 kwietnia 2012 r., również jako osoba bezrobotna, zaś jako członek rodziny została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego dopiero od dnia 2 lipca 2013 r. To oznacza, iż w momencie udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej w dniach: od 29 stycznia 2013 r. do dnia 2 lutego 2013 r. oraz 4 i 7 lutego 2013 r., a także w dniu wystawienia recepty na leki refundowane, tj. w dniu 2 lutego 2013 r., Pani B. L. posiadała status osoby nieuprawnionej do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Mając na uwadze powyższe, organ uznał za uzasadnione żądanie zwrotu kosztów za udzielone Pani B. L. świadczenia opieki zdrowotnej w dniach od 29 stycznia 2013 r. do dnia 2 lutego 2013 r., 4 lutego 2013 r. i 7 lutego 2013 r. oraz z tytułu zrealizowanej recepty na leki refundowane wystawionej w dniu 2 lutego 2013 r. na łączną kwotę 3419,32 zł.

Następnie pismem z dnia 20 lutego 2017 r., zainteresowana została poinformowana przez Prezesa NFZ o możliwości dokonania zgłoszenia wstecznego do ubezpieczenia zdrowotnego w związku z nowelizacją ustawy o świadczeniach. Zawiadomiono, że warunkiem nieobciążania kosztami leczenia jest dokonanie przez płatnika składek np. w przypadku pracownika poprzez pracodawcę, zleceniodawcę w przypadku zleceniobiorcy, organu emerytalno-rentowego w przypadku emeryta rencisty - "wstecznego" (prawidłowego) zgłoszenia członka rodziny.

Poinformowano także, iż w związku z powyższym - w terminie do 90 dni od wejścia ustawy w życie, tj. do dnia 12 kwietnia 2017 r. - należy dokonać "wstecznego zgłoszenia" do ubezpieczenia zdrowotnego. Zaznaczono, że zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego powinno obejmować okres, kiedy zostały udzielone świadczenie będące przedmiotem decyzji dyrektora OW NFZ. W przypadku dokonania powyższej czynności nie będzie wszczynane lub będzie umorzone już wszczęte postępowanie administracyjne ustalające obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. Jednocześnie poinformowano, że będzie uwzględniane wsteczne zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego dokonane przed dniem wejścia w życie ww. ustawy.

Następnie Prezes NFZ wydał wskazaną na wstępie decyzje, w której utrzymał decyzję organu I instancji.

Podtrzymał ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną organu I instancji i wskazał, że nie doszło do wstecznego zgłoszenia, o którym wyżej mowa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona zakwestionowała ww. decyzję Prezesa NFZ i wskazał, że w związku z nowelizacją ustawy ze stycznia 2017 r. o świadczeniach zdrowotnych z której wynika możliwość zgłoszenia wstecznego do ubezpieczenia zdrowotnego jej małżonek G. L. udał się do swojego pracodawcy, a osoba zajmująca się zgłoszeniami do ubezpieczenia zdrowotnego zgłosiła ją do ubezpieczenia jako członek rodziny. Do skargi dołączono pismo wydane na wniosek małżonka z ZUS, na którym widnieje zapis, iż skarżąca zgłoszona była do ubezpieczenia zdrowotnego od 25 października 2004 r. do 30 czerwca 2013 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.".

Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd podzielił bowiem stanowisko skarżącej podważające prawidłowość (legalność) zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu, Prezes NFZ - wydając przedmiotową decyzję - dopuścił się przede wszystkim - mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającej na nierozważeniu wszystkich ustalonych w sprawie okoliczności i dokonaniu dowolnej oceny dowodów. W sprawie doszło także do naruszenia - poprzez niezastosowanie - przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2173 ze zm.) oraz art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach w brzmieniu ustalonym na podstawie art. 1 pkt 2 ww. ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach.

Ww. naruszenia miały wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Nie ulega wątpliwości Sądu, że w sytuacji gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń w wyniku:

1) posługiwania się kartą ubezpieczenia zdrowotnego albo innym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która utraciła to prawo w okresie ważności karty lub innego dokumentu, albo

2) potwierdzenia prawa do świadczeń w sposób określony w ust. 3 osób, o których mowa w art. 52 ust. 1, albo

3) złożenia oświadczenia o prawie do korzystania ze świadczeń

- osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia na rzecz NFZ kosztów tego świadczenia (art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach).

Niemniej na podstawie przepisów przejściowych i końcowych ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach z dniem 12 stycznia 2017 r. podlegały umorzeniu postępowania mające na celu wydanie przez NFZ decyzji administracyjnych ustalających obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej i ich wysokość, wszczęte i niezakończone przed tą datą, wobec osób, które dopełniły obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego najpóźniej w terminie 90 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy, czyli od 12 stycznia 2017 r. Ponadto ustawodawca uznał, że nie będą wszczynane postępowania mające na celu wydanie przez NFZ decyzji administracyjnych ustalających obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej i ich wysokość wobec osób, którym udzielono świadczeń przed 12 stycznia 2017 r. i które dopełniły obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego najpóźniej w terminie 90 dni od dnia wejścia w życie tej nowelizacji ustawy. W przypadku dopełnienia obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w terminie przewidzianym w ww. art. 5 ustawy nowelizującej bądź w terminie wynikającym z art. 50 ust. 18a ustawy o świadczeniach, NFZ nie wszczyna postępowań o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w okresie, którego dotyczył ten obowiązek.

Wskazać należy, że organ odwoławczy w piśmie z dnia 20 lutego 2017 r. poinformował skarżącą o możliwości dokonania ww. tzw. wpisu wstecznego w ciągu 90 od wejścia w życie ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2173 ze zm.), czyli do dnia 12 kwietnia 2017 r. Co ważne, w piśmie tym poinformowano jednocześnie, że w ww. zakresie uwzględniane będzie wsteczne zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego dokonane jeszcze przed dniem wejścia w życie ww. ustawy.

Organ w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił jednak dlaczego za takie wsteczne zgłoszenie nie uznał prawidłowego zgłoszenia skarżącej - jako członka rodziny - dokonane w dniu 2 lipca 2013 r. przez jej męża. Prezes NFZ powinien w tym zakresie uwzględnić treść pouczenia zawartego w piśmie z dnia 20 lutego 2017 r. a odnoszącego się do skuteczności takiego wpisu dokonanego jeszcze przed wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach. Organ powinien przy tym także uwzględnić zasady, na jakich można było dokonać takiego zgłoszenia na podstawie obowiązujących wtedy, tj. w 2013 r., przepisów.

Poza tym organ zupełnie pominął obowiązujący od dnia 12 stycznia 2017 r. przepis art. 50 ust. 17 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2173 ze zm.). Przepis ten stanowi, że obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia pisemnego oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.

Przepisy te weszły w życie w dniu 12 stycznia 2017 r., czyli już po wydaniu decyzji przez organ I instancji, a przed zakończeniem postępowania odwoławczego przez Prezesa NFZ.

Dla porządku tylko należy wskazać, że w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Ponadto organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Zatem kompetencje orzecznicze organu odwoławczego nie sprowadzają się tylko do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy obowiązany jest uwzględnić zmiany stanu faktycznego, jakie zaszły w sprawie w okresie między wydaniem orzeczenia I instancji a orzeczeniem II instancji (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 7 lipca 1988 r., IV SA 451/88, GAP 1988, nr 22, s. 43, wyrok NSA w Krakowie z dnia 9 sierpnia 1988 r. SA/Ka 378/88, teza publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl., A. Wróbel "Komentarz aktualizowany do art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego" [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel "Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego", publ. LEX nr 475812).

Z akt sprawy wyłaniają się zaś okoliczności, które powinny być uwzględnione przy badaniu przez organ przesłanki działania przez skarżąca w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, tj.:

zakwestionowanie prawidłowości zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z 2004 r. dopiero po 11 latach od jego dokonania,

w dacie udzielenia świadczeń zdrowotnych skarżącej istniały podstawy do objęcia jej ubezpieczeniem zdrowotnym jako członka rodziny osoby ubezpieczonej,

z dokumentu ZUS P ZCZA, na które konsekwentnie powołuje się skarżąca wynika, że uzyskała ona uprawnienia do ubezpieczenia zdrowotnego w dniu 25 października 2004 r.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zadaniem organu będzie dokonanie ponownych ustaleń w sprawie nałożenia na skarżącą obowiązku zwrotu kosztów udzielonych jej świadczeń opieki zdrowotnej w wskazanym wyżej zakresie - tym razem z uwzględnieniem stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym wyroku - którym należy potem dać wyraz w uzasadnieniu decyzji i - zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - wskazać fakty, które organ uzna za udowodnione oraz dowody, na których się oparł, oraz podać przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i a) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sąd nie zasądził kosztów postępowania, jako że skarga została wniesiona w sprawie z zakresu ubezpieczeń zdrowotnych wolnej od wpisu sądowego, skarżąca zaś - działająca bez profesjonalnego pełnomocnika - nie wykazała poniesienia kosztów, o których mowa w art. 205 § 1 p.p.s.a.