Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3154/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 125 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Cezary Koziński, Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1364/15 w sprawie ze skargi A. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 27 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 13 maja 2016 r., III SA/Wa 1364/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 27 lutego 2015 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści.

2. Od powyższego orzeczenia pełnomocnik skarżącego wywiódł skargę kasacyjną, w której wniesiono o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Autor skargi kasacyjnej zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") naruszenie:

1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy postępowanie sądowe w sprawie powinno być zawieszone z uwagi na fakt, iż rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania zainicjowanego przez skarżącego kasacyjnie o stwierdzenie nabycia spadku po Z. C.

2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wniosku skarżącego kasacyjnie o zawieszenie postępowania złożonego na rozprawie w dniu 13 maja 2016 r.

3. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi zgodnie z art. 174 p.p.s.a. może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

W skardze kasacyjnej podniesiono tylko zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a, których naruszenia skarżący upatruje w ich niewłaściwym zastosowaniu, a w konsekwencji oddaleniu skargi, w sytuacji gdy – w jego ocenie - postępowanie sądowe w sprawie powinno być zawieszone z uwagi na fakt, iż jego rozstrzygnięcie zależy od wyniku postępowania zainicjowanego przez skarżącego kasacyjnie o stwierdzenie nabycia spadku po Z. C.

Tak sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej – rozpoznawane w granicach przez nie wyznaczonych - są niezasadne. Należy bowiem wyraźnie podkreślić, że z akt sprawy bezspornie wynika, iż 16 czerwca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., wystąpił do Sądu Rejonowego dla W. z wnioskiem o udzielenie informacji czy zapadło prawomocne orzeczenie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym 24 czerwca 1982 r. Z. C. i ustalające jego spadkobierców. Pismem z 6 listopada 2014 r. Sąd poinformował, iż w skorowidzach sądowych od 2006 r. widnieje siedem spraw o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym oraz że powołana we wniosku skarżącego sprawa o sygn. [...] o wydanie zaświadczenia o wygaśnięciu z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn, nie dotyczy stwierdzenia nabycia spadku po Z. C., a innego przedmiotu sprawy.

Skarżący wykazał prawo dziedziczenia najmu lokalu mieszkalnego w W. przy ul. [...] na podstawie art. 691 Kodeksu cywilnego o wartości 7.469,00 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z 2 stycznia 2011 r. działając w oparciu o art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "o.p."), odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłym Z. C. W postanowieniu tym organ pierwszej instancji stwierdził, iż wobec faktu niepowstania wobec skarżącego obowiązku podatkowego w trybie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm., dalej: "u.p.s.d."), (Skarżący nie należy do kręgu osób wymienionych w przepisach Kodeksu cywilnego jako dziedziczących z ustawy, a zmarły Z. C. nie pozostawił testamentu) ani w trybie art. 6 ust. 4 u.p.s.d. (brak prawomocnego orzeczenia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku) brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania podatkowego zmierzającego do ustalenia skarżącemu zobowiązania w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia praw do spadku po zmarłym Z. C. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 27 kwietnia 2011 r. W wyniku rozpatrzenia skargi na w/w postanowienie organu odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym orzeczeniem z 20 stycznia 2012 r., III SA/Wa 1787/11 oddalił skargę skarżącego. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że "(...) Zgodzić się należało z organem podatkowym, że nabycie przez Skarżącego prawa do wstąpienia w stosunek najmu na podstawie art. 691 K.c. nie może być utożsamiane ze spadkobraniem. Wstąpienie w stosunek najmu na podstawie tego przepisu osób bliskich najemcy następowało bowiem niezależnie od tego, czy były one jego spadkobiercami. Art. 691 K.c. (w brzmieniu obowiązującym w dacie śmierci najemcy tj. w 1982 r.) stanowił, iż "w razie śmierci najemcy mieszkania osoby bliskie najemcy, które stale z nim mieszkały aż do chwili jego śmierci, wstępują w stosunek najmu. (...) W braku osób bliskich stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa.(...) Kwestie spadkobrania reguluje Kodeks cywilny w Księdze Czwartej Spadki. Art. 922 § 1 K.c. stanowi, że prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. Oznacza to, że nabycie praw po zmarłym na podstawie innych przepisów Kodeksu cywilnego niż Księga Czwarta Spadki, nie jest nabyciem w drodze spadkobrania. Wskazuje na to wprost art. 922 § 2 K.c. (...) Tego rodzaju prawem, które przechodzi na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one powołane do dziedziczenia, jest określone w art. 691 K.c. prawo do wstąpienia w stosunek najmu (...). Skarżący nie przedstawił organowi podatkowemu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku a prawo, na którego nabycie się powoływał (wynikające z art. 691 K.c.) nie zostało nabyte w drodze spadkobrania. Zasadnie zatem organ podatkowy uznał, że skarżący nie wykazał legitymacji podmiotowej ani przedmiotowej do żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od spadku i odmówił jego wszczęcia".

Wobec powyższego należało uznać, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i zawieszenia postępowania. Stosownie do treści art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Związek pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego musi cechować się tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. W ocenie NSA, przepis ten ma zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Zdaniem NSA, w przedmiotowej sprawie przesłanki te nie zostały spełnione, bowiem rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie było uzależnione od rozstrzygnięcia w sprawie kwestii o stwierdzenie nabycia spadku po Z. C. Skarżący składając wniosek o wydanie zaświadczenia nie wykazał, że ma interes prawny – z okoliczności przedstawionych przez skarżącego nie wynika, że odpowiadał za zapłatę podatku od spadków i darowizn z tytułu dziedziczenia po Z. C. z jakiegokolwiek tytułu. Zasadnie zatem organy podatkowe - a co słusznie zaaprobował Sąd pierwszej instancji - uznały, że skarżący nie jest uprawniony do uzyskania zaświadczenia o żądanej treści i odmówiły jego wydania.

Z tych samych powodów również zarzut wskazany w punkcie 2. skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.