Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1206/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 7 lit. a, b, c; art. 24 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 489
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant Referent stażysta Kinga Górka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobranego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej K. M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze – po rozpatrzeniu odwołania K. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Ł. przez K. O. P. S. w Ł. z dnia [...] nr [...], orzekającej o uznaniu za nienależnie pobrane świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz córki odwołującej – M. M. w okresie od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 marca 2014 r. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższej decyzji ostatecznej podano, że K. M. – jako ustawowy przedstawiciel małoletniej M. M. – na podstawie decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane na okres od dnia 1 października 2013 r. do dnia 30 września 2014 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

W dniu [...] marca 2014 r. strona poinformowała organ pierwszej instancji, że dłużnik alimentacyjny – M. C. zmarł w dniu 27 czerwca 2011 r.

W związku z powyższym Burmistrz Ł. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267; obecnie: t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 489 ze zm. – dalej jako "ustawa"), uchylił od dnia [...]października 2013 r. wyżej opisaną decyzję z dnia [...].

W następstwie powyższej okoliczności Burmistrz Ł. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 2 pkt 7 lit. "a" ustawy, orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz M. M. w okresie od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 marca

2014 r.

K. M. wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, podnosząc, że dopiero w dniu [...] marca 2014 r. z pisma Prezesa Sądu Okręgowego w Z. dowiedziała się o śmierci dłużnika alimentacyjnego, o czym tego samego dnia powiadomiła organ. Zdaniem strony, nie można jej zatem zarzucić złej woli i żądać zwrotu wypłaconych świadczeń wraz z odsetkami.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] (zaskarżoną w niniejszej sprawie) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołało się na treść art. 2 pkt 7 ustawy oraz wskazało, że śmierć dłużnika alimentacyjnego skutkuje brakiem podstaw do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a więc świadczenia wypłacone pomimo śmierci dłużnika alimentacyjnego są świadczeniami nienależnie pobranymi. Brak wiedzy odwołującej na temat śmierci dłużnika – w ocenie Kolegium – nie ma natomiast w tym zakresie znaczenia.

Organ odwoławczy podniósł ponadto, że wbrew zarzutom skarżącej organ pierwszej instancji nie orzekł jeszcze o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bowiem obowiązek ten może nastąpić dopiero po uprawomocnieniu się zaskarżonej decyzji o uznaniu pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależne.

K. M. zaskarżyła powyższą decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze wniosła o uchylenie tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 2 pkt 7 lit. "a" ustawy, poprzez błędne przyjęcie, że wypłacone świadczenia alimentacyjne na rzecz jej małoletniej córki są świadczeniami nienależnie pobranymi, gdyż w okresie kiedy je pobierała nie wiedziała o śmierci dłużnika alimentacyjnego. W ocenie skarżącej, w zaistniałej sytuacji – wobec braku złej woli w jej działaniu – mamy do czynienia jedynie ze "świadczeniem nienależnym", które nie podlega zwrotowi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 791/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę K. M.

WSA stwierdził, że materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 23 w zw. z art. 2 pkt 7 ustawy. Podkreślił, że wbrew zarzutom skargi "świadczenie nienależnie pobrane", o którym mowa w art. 2 pkt 7 lit. "c" ww. ustawy, nie jest uzależnione od winy osoby, która pobrała to świadczenie, inaczej niż w przypadkach "nienależnie pobranego świadczenia", wymienionych w art. 2 pkt 7 lit. "a", "b", "d" ustawy. Świadczenie pobrane pomimo braku podstaw do jego przyznania (art. 2 pkt 7 lit. "c") uzależnione jest wyłącznie od wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji je przyznającej, skoro od początku ono nie przysługiwało. Natomiast w pozostałych przypadkach świadczeń nienależnie pobranych (art. 2 pkt 7 lit. "a", "b", "d") ocenie podlega wina osoby, która je pobrała, co wynika albo wprost z tego przepisu (lit. "b") albo z art. 19 ustawy, który nakłada na osobę uprawnioną obowiązek informowania organu o zmianach, które mają wpływ na prawo do uzyskanego świadczenia.

WSA uznał, że skoro w niniejszej sprawie zachodzi przypadek określony w art. 2 pkt 7 lit. "c" ustawy, to bez znaczenia jest, czy skarżąca wiedziała, czy nie, o śmierci dłużnika alimentacyjnego. Wprawdzie o świadczeniu nienależnie pobranym w rozumieniu tego przepisu można mówić wtedy, gdy zostało ono wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, a więc dopiero po wyeliminowaniu z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym decyzji przyznającej świadczenie, a w niniejszej sprawie takie postępowanie nie zostało przeprowadzone, to jednak nie można pominąć okoliczności, że decyzja o przyznaniu skarżącej świadczeń została uchylona ostateczną decyzją z dnia [...] z datą wsteczną - od 1 października 2013 r. Niezależnie od prawidłowości decyzji uchylającej, wydanej na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy, której obecnie Sąd nie może kontrolować, wywołała ona skutek prawny, gdyż wyeliminowała z obrotu prawnego od dnia [...] października 2013 r. decyzję przyznającą świadczenia alimentacyjne. Oznacza to, że od tego dnia nie było podstawy prawnej do wypłaty skarżącej świadczeń.

Od powyższego wyroku K. M. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, jako podstawę kasacyjną wskazała na naruszenie:

1. prawa materialnego, tj.:

- art. 2 pkt 7 lit. "c" ustawy przez jego niewłaściwe zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, z uwagi na fakt, iż świadczeniami w jego rozumieniu są świadczenia "wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia", podczas gdy w przedmiotowym stanie faktycznym brak było stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a jej uchylenie nastąpiło na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy, a nie w wyniku wznowienia postępowania, w konsekwencji czego brak było podstaw do jego zastosowania w niniejszej sprawie;

- art. 2 pkt 7 lit. a ustawy przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku jego zastosowania w przedmiotowym stanie faktycznym, podczas gdy świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały wypłacone skarżącej mimo uprzedniej śmierci dłużnika alimentacyjnego, a więc mimo zaistnienia okoliczności powodującej ustanie albo wstrzymanie wypłaty tych świadczeń w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. a ustawy;

- art. 23 ust. 1 ustawy przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca zobowiązana jest zwrócić wypłacone jej świadczenie wraz z ustawowymi odsetkami, podczas gdy obowiązek zwrotu może być nałożony jedynie na osobę która otrzymała świadczenia alimentacyjne w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. c ustawy, bądź też na podstawie art. 2 pkt 7 lit. a, b, d i e ustawy, o ile świadczeniobiorca otrzymywał je w "złej wierze", podczas gdy w niniejszym stanie faktycznym skarżąca otrzymywała świadczenia w oparciu o art. 2 pkt 7 lit. a ustawy w "dobrej wierze", co tym samym oznacza, iż nie ma podstaw prawnych do zobowiązania jej do zwrotu świadczeń.

2. przepisów postępowania mające istoty wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa przez brak rozpatrzenia sprawy z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, w szczególności brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów skargi. Sąd pierwszej instancji w ogóle nie rozpatrzył zarzutu naruszenia przez organ administracji publicznej art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości oraz rozpoznanie i uwzględnienie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2903/15 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

Uznając skargę kasacyjną za zasadną NSA stwierdził przede wszystkim, że Sąd pierwszej instancji, dokonując oceny prawidłowości ustaleń stanu faktycznego, nieprawidłowo przyjął, że w niniejszej sprawie istnieje normatywny stan faktyczny określony w art. 2 pkt 7 lit. "c" ustawy. Sąd drugiej instancji wskazał, że o nienależnie pobranym świadczeniu z funduszu alimentacyjnego w rozumieniu tego przepisu można mówić wtedy, gdy zostało ono wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, a więc dopiero po wyeliminowaniu z obrotu prawnego, w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w k.p.a., decyzji przyznającej świadczenie. Z drugiej zaś strony WSA stwierdził, że mimo braku przeprowadzenia w niniejszej sprawie takiego postępowania, nie można pominąć okoliczności, iż decyzja o przyznaniu skarżącej świadczeń została uchylona na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy ostateczną decyzją z dnia [...] z datą wsteczną, tj. od [...] października 2013 r. i niezależnie od jej prawidłowości, której obecnie Sąd nie może kontrolować, wywołała ona skutek prawny, ponieważ wyeliminowała z obrotu prawnego od dnia [...] października 2013 r. decyzję przyznającą świadczenia. Powyższe rozważania Sądu pierwszej instancji – zdaniem NSA – są niespójne i nie uwzględniają rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, bowiem jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, uchylenie decyzji Burmistrza Ł. przyznającej świadczenia alimentacyjne nastąpiło na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy, który daje możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji bez zgody strony, jest to tryb szczególny przewidziany w ustawie. Zatem uchylenie wskazanej decyzji nie nastąpiło w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, ani też wznowienia postępowania, czyli jako wydanej z naruszeniem prawa – art. 2 pkt 7 lit. "c" ustawy.

Ponadto NSA zwrócił uwagę, że Sąd pierwszej instancji w swoich rozważaniach wskazał, iż w ocenie organu pierwszej instancji, wypłacone skarżącej świadczenia to świadczenia nienależnie pobrane w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. "a" ustawy, a więc wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, natomiast zdaniem organu odwoławczego, są to świadczenia wypłacone bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. "c" ustawy. W ocenie Sądu drugiej instancji przedmiotowe ustalenia co do odmiennych stanowisk odnośnie podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, jak i decyzji pierwszej instancji nie znajdują swojego uzasadnienia w treści decyzji organów obu instancji. W podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji wskazano między innymi na art. 2 pkt 7 lit. "a" ustawy, a w decyzji organu drugiej instancji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Natomiast w uzasadnieniu prawnym, wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia, organ pierwszej instancji przytoczył art. 2 pkt 7 lit. "a" ustawy, zaś organ drugiej instancji, tłumacząc rozstrzygniecie, wskazał na szereg przepisów ustawy, w tym zacytował treść art. 2 pkt 7 lit. "a", "b", "c", "d" ustawy, stwierdzając, że "śmierć dłużnika alimentacyjnego skutkuje brakiem podstaw prawnych do wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zatem wypłata świadczeń w takich okolicznościach stanowi nienależnie pobrane świadczenie stosownie do postanowień przepisu art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów". NSA stwierdził zatem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie odczytał uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji. Z osnowy decyzji wynika, że organ drugiej instancji utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, a treść prawidłowo odczytanego uzasadnienia wskazuje, że nie kwestionuje podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji - art. 2 pkt 7 lit. "a" ustawy. NSA podzielił zatem zarzut skargi kasacyjnej, że prawidłowe ustalenie podstawy materialnoprawnej nienależnie pobranego świadczenia alimentacyjnego ma istotne znaczenie dla zwrotu tego świadczenia z ustawowymi odsetkami (art. 23 ust. 1 ustawy).

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z art. 190 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przez ocenę prawną, o której mowa w powołanym wyżej przepisie, należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciąży na sądzie, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania i może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1311/07 oraz z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 158/11 – dostępne w CBOSA).

W niniejszej sprawie przedmiotem ponownej kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] uznającą za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone skarżącej K. M. na rzecz małoletniej M. M. w okresie od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 marca 2014 r. wysokości po [...] zł miesięcznie. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowe świadczenia zostały przyznane skarżącej decyzją Burmistrza Ł. z dnia [...] która to decyzja została następnie uchylona decyzją z dnia [...] w związku z powzięciem przez organ pierwszej instancji informacji o śmierci dłużnika alimentacyjnego M. C. Powołana decyzja z dnia [...] została wydana w trybie lex specialis art. 24 ust. 1 ustawy, który stanowi, ze organ właściwy wierzyciela może bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, osoba nienależnie pobrała świadczenia lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.

Wyeliminowanie w trybie powyższego unormowania decyzji Burmistrza Ł. z dnia [...] przyznającej skarżącej sporne świadczenia, przesądza o tym, że podstawę prawną uznania przedmiotowych świadczeń za nienależnie pobrane nie mógł stanowić przepis art. 2 pkt 7 lit. "c" ustawy. Przesłanka określona w tym przepisie – co podkreślił NSA w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 10 sierpnia 2017 r. – odnosi się bowiem wyłącznie do świadczeń przyznanych na podstawie decyzji, która została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności lub w wyniku wznowienia postępowania, a więc w wyniku zastosowania jednego z trybów nadzwyczajnych określonych w k.p.a., a nie trybu z art. 24 ust. 1 ustawy. Przyjęcie tego przepisu przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 12 maja 2015 r. za rzeczywistą podstawę prawną zaskarżonej decyzji, zostało jednoznacznie zakwestionowana przez NSA w powołanym wyżej wyroku z dnia 10 sierpnia 2017 r., co czyni zbędnymi dalsze rozważania w tym zakresie i pozwala jednoznacznie odrzucić uznanie tego przepisu jako mającego zastosowanie w niniejszej sprawie.

W świetle oceny prawnej przedstawionej w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny nie może budzić wątpliwości, że organy orzekające w sprawie uznały świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone skarżącej w okresie od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 marca 2014 r. za nienależnie pobrane, na podstawie art. 2 pkt 7 lit. "a" ustawy. Konsekwencją tego stanowiska jest obowiązek dokonania przez Sąd ponownie rozpoznający sprawę oceny prawidłowości zastosowania tej normy. W ocenie Sądu wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o tę regulację świadczy natomiast o dokonaniu wadliwej subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego.

Wskazany przepis dotyczy przesłanki uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane w sytuacji, gdy zostały one wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części. Z istoty tego przepisu wynika, że odnosi się on wyłącznie do takich okoliczności, które zaistniały już w trakcie pobierania świadczenia. Ustanie albo wstrzymanie prawa do świadczeń może bowiem mieć miejsce jedynie w takiej sytuacji, kiedy przysługuje ono wnioskodawcy i zostało mu zgodnie z wymogami ustawy przyznane (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 488/11, LEX nr 1146085).

W niniejszej sprawie okolicznością będącą w kolizji z pobieraniem przez skarżącą świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest śmierć dłużnika alimentacyjnego M. C. Należy jednak podkreślić, że dłużnik ten zmarł już w dniu 27 czerwca 2011 r., a zatem jeszcze przed wydaniem przez Burmistrza Ł. decyzji z dnia [...] na mocy której skarżącej wypłacono świadczenia uznane zaskarżonym rozstrzygnięciem za nienależnie pobrane. Okoliczność ta – pomimo, że organ administracji powziął o niej informację dopiero z pisma skarżącej z dnia [...] marca 2014 r., a więc już w trakcie okresy świadczeniowego – wystąpiła jednak przed rozpoczęciem tego okresy. Uwzględniając tę okoliczność, a także uwzględniając tryb, w jakim uchylona została ww. decyzja z dnia [...], stwierdzić zatem należy, że jedyną przesłanką z art. 2 pkt 7 ustawy, w oparciu o którą organy winny rozważyć uznanie świadczeń wypłaconych skarżącej na podstawie powyższej decyzji za nienależnie pobrane, jest przesłanka określona pod lit. "b" dotycząca świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych lub wypłaconych w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Oczywiste jest przy tym, że pozostałe przesłanki z art. 2 pkt 7 (lit. "d"-"g") w okolicznościach niniejszej sprawy nie miały miejsca.

Ustalenie, czy świadczenia wypłacone K. M. na podstawie decyzji z dnia [...] stanowią świadczenia nienależnie pobrane, o których mowa w art. 2 pkt 7 lit. "b" ustawy, czyni koniecznym poczynienie przez organy administracji ustaleń, których zabrakło w dotychczasowym toku postępowania administracyjnego ze względu na błędne przekonanie organów o ich zbyteczności. Należy zauważyć, że z powołanego przepisu wynika wprost, iż odnosi się on wyłącznie do takich świadczeń, które zostały przyznane lub wypłacone w wyniku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Przepis ten wprawdzie nie wskazuje kogo powinna wprowadzić w błąd osoba pobierająca świadczenie, jednakże kontekst, w jakim użyto tego zwrotu wyraźnie dowodzi, że podmiotem wprowadzanym w błąd jest organ administracji publicznej, który wydał decyzję o przyznaniu świadczenia oraz dokonał wypłaty świadczenia na rzecz uprawnionego. Świadome wprowadzenie organu w błąd może mieć natomiast walor wyłącznie działania w sensie pozytywnym, tj. podejmowania czynności (aktywności), których rezultat, zgodnie z wolą świadczeniobiorcy, wywołuje błąd po stronie organu. Nie można wprowadzić organu w błąd poprzez zaniechanie, gdyż wówczas to konsumuje się podstawa zwrotu określona w art. 2 pkt 7 lit. "a" ustawy, która nawiązuje do zaniechania udzielenia organowi informacji w trakcie korzystania ze świadczenia (zob. A.Korcz-Maciejko, Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2010, str. 70-71).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że dla uznania świadczeń wypłaconych skarżącej na podstawie decyzji z dnia [...] za nienależnie pobrane, konieczne jest wykazanie, że skarżąca ubiegając się o przedmiotowe świadczenia posiadała wiedzę o śmierci dłużnika alimentacyjnego, lecz wówczas świadomie informację tę zataiła przed organem pierwszej instancji. Obowiązkiem organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie zatem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Jeżeli zaś w wyniku tego postępowania okaże się, że brak jest dowodu świadczącego o świadomym wprowadzeniu przez skarżącą podczas ubiegania się o świadczenie w błąd organu pierwszej instancji co do okoliczności śmierci dłużnika alimentacyjnego, organy winny wówczas przyjąć, że skarżąca rzeczywiście – zgodnie z jej twierdzeniem – o śmierci M. C. dowiedziała się dopiero z pisma Prezesa Sądu Okręgowego w Z. z dnia [...] marca 2014 r. i o okoliczności tej niezwłocznie (w dniu następnym) poinformowała K. O. P. S. w Ł. Konsekwencją tego będzie natomiast konieczność przyjęcia, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające uznanie świadczeń wypłaconych skarżącej w oparciu o ww. decyzję za nienależnie pobrane, przez co postepowanie w tym przedmiocie podlegać będzie umorzeniu.

Podsumowując wskazać należy, że Sąd po ponownym rozpoznaniu sprawy, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa polegającym na zastosowaniu niewłaściwej normy prawa materialnego (art. 2 pkt 7 lit "a" ustawy), co skutkowało naruszeniem również przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., wynikającym z braku stosownych ustaleń odnoście okoliczności przesądzających o możliwości wystąpienia przesłanki z art. 2 pkt 7 lit. "b" ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią uwagi, wnioski oraz wskazania co do dalszego postępowania zaprezentowane w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.

Zawarte w pkt II sentencji wyroku orzeczenie o zwrocie na rzecz skarżącej poniesionych przez nią kosztów postępowania (w tym wypadku wyłącznie kosztów zastępstwa procesowego), znajduje zaś uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.