Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 419/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1a, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: par. 38 ust. 1 pkt 1, par. 39, par. 46
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 18 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2016 r. sprawy ze skargi E.D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej E.D. kwotę 5656 (pięć tysięcy sześćset pięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] marca 2015 roku, którą to decyzją na podstawie art. 10, art. 104, art. 107, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej jako k.p.a.), w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 – dalej jako ustawa o Agencji), § 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 z późn. zm. – dalej jako rozporządzenie nr 65/2011), po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez E.D. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] listopada 2015 roku w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia:

W dniu 16 maja 2011 roku E.D. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok. W przedmiotowym wniosku E.D. zadeklarowała:

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) o powierzchni 21,33 ha,

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) o powierzchni 0,24 ha,

– pakiet 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach o powierzchni 0,83 ha,

– pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków o powierzchni 20,50 ha.

Następnie w dniu 15-12-2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła zmiana do w/w wniosku. Przedmiotowa zmiana obejmowała:

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) o powierzchni 21,31 ha,

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) o powierzchni 0,24 ha,

– pakiet 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach o powierzchni 0,81 ha,

– pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków o powierzchni 20,50 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją Nr [...] z dnia [...]-12-2011 r. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 w łącznej wysokości 34 462,60 zł, w tym:

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) płatność w wysokości 5 540,60 zł do powierzchni 21,31 ha,

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) płatność w wysokości 432,00 zł do powierzchni 0,24 ha,

– pakiet 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach płatność w wysokości 405,00 zł do powierzchni 0,81 ha,

– pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków płatność w wysokości 28 085,00 zł do powierzchni 20,50 ha.

W/w decyzja została doręczona stronie za potwierdzeniem odbioru w dniu 22 grudnia 2011 roku, a przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu [...] stycznia 2012 roku.

W dniu 8 maja 2012 r. E.D. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok.

W przedmiotowym wniosku strona zadeklarowała:

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) o powierzchni 21,96 ha,

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) o powierzchni 0,24 ha,

– pakiet 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach o powierzchni 1,46 ha,

– pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków o powierzchni 20,50 ha.

W dniu [...] września 2012 roku w gospodarstwie rolnym E.D. została przeprowadzona kontrola na miejscu, której wyniki zawarto w raporcie z czynności kontrolnych nr [...]. Ponadto w dniu [...] grudnia 2012 r. w gospodarstwie rolnym strony została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności, której wyniki zawarto w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności nr [...].

W trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] września 2013 roku inspektorzy terenowi stwierdzili następujące nieprawidłowości:

– dla działki rolnej B położonej na działce ewidencyjnej [...] stwierdzono, że powierzchnia deklarowana we wniosku o przyznanie płatności wynosi 0,25 ha, a powierzchnia stwierdzona 0,14 ha,

– dla działki rolnej E położonej na działce ewidencyjnej [...] z której wyłączono do płatności rolnośrodowiskowej działkę rolną EEE stwierdzono, że powierzchni deklarowana we wniosku o przyznanie płatności wynosi 0,32 ha, a powierzchnia stwierdzona 0,14 ha oraz odnośnie tej działki stwierdzono, że pozostawiono nieskoszoną powierzchnię działki rolnej większej niż 50% tej działki co uzasadniało zastosowanie kodu L18,

– dla działki rolnej J położonej na działce ewidencyjnej [...] stwierdzono, że powierzchnia deklarowana we wniosku o przyznanie płatności wynosi 0,12 ha, a powierzchnia stwierdzona wynosi 0,10 ha,

– dla działki rolnej K położonej na działce ewidencyjnej [...] nie stwierdzono rozbieżności miedzy powierzchnia deklarowaną do płatności, a powierzchnią stwierdzona wynoszącą 0,12 ha, jednak maksymalny kwalifikowany obszar (PEG) określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności wynosi 0,10 ha,

– dla działki rolnej O położonej na działce ewidencyjnej [...] powierzchnia deklarowana we wniosku i powierzchnia stwierdzona są zgodne, jednak podobnie jak odnośnie działki K, maksymalny kwalifikowany obszar (PEG) określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności wynosi 0,18 ha,

– dla działki rolnej P położonej na działce ewidencyjnej [...] powierzchnia deklarowana we wniosku wynosząca 20,50 ha jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej wynoszącej 20,85 ha.

Ponadto w wyniku kontroli stwierdzono, że na działce rolnej P występują rozbieżności dotyczące liczby, wielkości i położenia zaznaczonych na załączniku graficznym rowów o szerokości do 2 m.

Natomiast w trakcie kontroli w dniu [...] grudnia 2013 roku w zakresie wzajemnej zgodności stwierdzono naruszenie normy N 04.1 dotyczącej niekoszenia na łąkach lub pastwiskach okrywy roślinnej i jej usuwania co najmniej raz w roku w terminie do 31 października lub nie były na nich wypasane zwierzęta. Powyższe naruszenie dotyczyło działki rolnej oznaczonej EEE. Ponadto stwierdzono rozbieżności pomiędzy danymi dotyczącymi strefy buforowej, a stanem stwierdzonym w terenie odnośnie działek A, B, C, I, J, K, L, M, N oraz T.

W dniu 12 czerwca 2013 roku do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła zmiana do wniosku o przyznanie płatności na rok 2012. Przedmiotowa zmiana do w/w wniosku obejmowała:

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) o powierzchni 21,31 ha,

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) o powierzchni 0,24 ha,

– pakiet 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach o powierzchni 0,81 ha,

– pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków o powierzchni 20,50 ha.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2012 w łącznej wysokości 33 560,60 zł, w tym:

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) płatność w wysokości 5 475,60 zł do powierzchni 21,06 ha,

– pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków płatność w wysokości 28 085,00 zł do powierzchni 20,50 ha.

Ponadto w przedmiotowej decyzji odmówiono przyznania E.D. płatności rolnośrodowiskowej za rok 2012 dla wariantu 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) oraz dla wariantu 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach. W powołanej decyzji nie zastosowano zmniejszenia płatności w wysokości 335.61 zł w związku z niepostrzeganiem norm oraz wymogów, stwierdzonych w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] września 2012 roku i [...] grudnia 2012 roku, gdyż kwota zmniejszenia wyniosła nie więcej niż 100 euro.

W/w decyzja została doręczona stronie w dniu 29 czerwca2013 roku, a przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia [...] lipca 2013 roku.

W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] października 2013 roku kontroli weryfikującej realizację działań naprawczych wynikających z wyników uprzednio przeprowadzonych kontroli stwierdzono niepodjęcie stosownych działań. W związku z powyższym odzyskano odstąpioną kwotę w ramach pakietu 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków tj. kwotę 280,85 zł oraz w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) tj. kwotę 54,76 zł. Powyższą kwotę strona uiściła w odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] marca 2014 roku.

Mając na uwadze powyższe przyznana w 2012 r. płatność rolnośrodowiskowa, po uwzględnieniu dokonanego dobrowolnego zwrotu, wynosiła:

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania): 5 420,84 zł,

– pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: 27 804,15 zł.

W dniu 8 maja 2013 roku E.D. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok. W przedmiotowym wniosku E.D. zadeklarowała:

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) o powierzchni 21,41 ha,

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) o powierzchni 0,24 ha,

– pakiet 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach o powierzchni 0,79 ha,

– pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków o powierzchni 20,50 ha.

W dniach [...] lipca 2013 roku oraz [...] października 2013 roku w gospodarstwie rolnym E.D. przeprowadzono kontrolę na miejscu, której wyniki zawarto w raporcie z czynności kontrolnych nr [...]. W wyniku w/w kontroli inspektorzy terenowi stwierdzili m.in. dla pakietu 5 wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w pakiecie 5 - Ochrona zagrożonych ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, że w przypadku działki rolnej "P": nie został spełniony wymóg o treści: rolnik pozostawił nieskoszoną właściwą część działki rolnej, która została zaznaczona na materiale graficznym. Wobec powyższego zastosowano kod pokontrolny N020 o treści: pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym.

Ponadto w dniu [...] października 2013 r. w gospodarstwie E.D. przeprowadzono również kontrolę na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności której wyniki zawarto w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności nr [...].

W dniu 11 czerwca 2014 roku wystosowano do E.D. wezwanie do złożenia wyjaśnień do wniosku złożonego w dniu 8 maja 2013 roku, które zostało doręczone w dniu 12 czerwca 2014 roku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 17 czerwca 2014 roku strona złożyła korektę wniosku, w której skorygowała nieścisłości wykryte w sprawie rolnośrodowiskowej. W związku z powyższym do powierzchni deklarowanej, kwalifikowanej do naliczenia płatności uwzględniono powierzchnie działek w ramach następujących wariantów:

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) powierzchnię 21,06 ha,

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) powierzchnię 0,18 ha,

– pakiet 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach powierzchnię 0,56 ha,

– pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków powierzchnię 20,50 ha.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na 2013 rok w wysokości 11 263,99 zł, w tym:

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) płatność w wysokości 3 535,28 zł do powierzchni 20,43 ha,

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) płatność w wysokości 252,25 zł do powierzchni 0,18 ha,

– pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków płatność w wysokości 7 476,46 zł do powierzchni 19,99 ha.

Ponadto w przedmiotowej decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił E.D. przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 dla wariantu 3.1.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach.

Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia [...] lipca 2014 roku.

W dniu 23 lipca 2014 roku E.D. złożyła odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013.

W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego decyzją z dnia [...] grudnia 2014 roku Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżona decyzji organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] maja 2015 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał ponownie decyzję w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 stronie w łącznej wysokości 17 930,91 zł, w tym:

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.3 - Trwale użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) płatność w wysokości 4 899,99 zł do powierzchni 20,94 ha,

– pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) płatność w wysokości 252,25 zł do powierzchni 0,18 ha,

– pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków płatność w wysokości 12 778,67 zł do powierzchni 20,50 ha.

Ponadto w przedmiotowej decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 dla wariantu 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach.

W/w decyzja została doręczona w dniu 12 maja 2015 roku, a przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia [...] czerwca 2015 roku.

Strona nie wniosła od powyższej decyzji odwołania.

Wobec powyższego w dniu [...] maja 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych E.D., na mocy decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej z dnia [...] grudnia 2011 rok za rok 2011 oraz decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej z dnia [...] czerwca 2013 r. za rok 2012. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone bezpośrednio odbiorcy w dniu 2 listopada 2015 roku. W dniu 2 listopada 2015 roku E.D. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR oświadczenie, w którym stwierdziła, że nie zgadza się z wynikiem kontroli przeprowadzonej w 2013 oraz nie zgadza się ze zwrotem płatności za poprzednie lata, gdyż powierzchnia działki rolnej P była niekoszona zgodnie z przedłożonym planem.

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR na podstawie art. 104 i 107 k.p.a. art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji, w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013r., poz. 173 – określanej dalej jako ustawa EFRROW) oraz z związku z § 38 ust. 1, 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy " objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, z późn. zm. – dalej jako rozporządzenie PRŚ), art. 5, art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 65/2011 ustalił E.D. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego za lata 2011 i 2012 w łącznej wysokości 27 944,57 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 3 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej (...), a właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, określają przepisy o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że E.D. na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej z dnia [...] grudnia 2011 roku oraz decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej z dnia [...] czerwca 2013 roku zostały przyznane, a następnie przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów płatności rolnośrodowiskowe na lata 2011 oraz 2012.

W związku ze stwierdzeniem w wyniku przeprowadzonej w 2013 roku kontroli na miejscu dla działki rolnej "P" nieprawidłowości N020 o treści; pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym, zastosowanie ma § 38 ust. 1 rozporządzenia PRŚ, który stanowi, że jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej:

1) działek rolnych lub

2) zwierząt ras lokalnych, lub

3) miedz śródpolnych

- w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

Natomiast zgodnie z § 38 ust. 2 ww. rozporządzenia, wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do w/w rozporządzenia.

Zgodnie z załącznikiem nr 7 do ww. rozporządzenia - "Wysokość zmniejszeń płatności PRŚ dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów" w przypadku nieprawidłowości w ramach pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych o treści: pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczonej na materiale graficznym - wysokość zmniejszenia wynosi 50% (N020).

Skutkowało to w roku 2013 zmniejszeniem płatności rolnośrodowiskowej za realizację pakietu 5 wariantu 5.1 do działki rolnej "P" o 50%. Zdaniem organu I instancji z treści przepisu art. 18 ust 1 rozporządzenia nr 65/2011 wynika, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie nie tylko do płatności za dany rok, w którym tą nieprawidłowość stwierdzono, ale również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Powyższy przepis prawa oznacza, iż w razie stwierdzenia po raz pierwszy nieprzestrzegania przez rolnika wymogu, oprócz zmniejszenia płatności w danym roku w części dotyczącej działek rolnych, na których uchybienie stwierdzono zastosowanie będzie miał zwrot płatności w stosunku do płatności, które zostały wypłacone w poprzednich latach do tych działek rolnych z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Rozporządzenie nr 65/2011 obowiązuje od 1 stycznia 2011 r., zatem uznać należy, iż E.D. zobowiązana jest do zwrotu nienależnie przyznanych płatności PRŚ za rok 2011 oraz 2012. Wobec powyższego, stwierdzona po raz pierwszy w roku 2013 w trakcie kontroli na miejscu nieprawidłowość N020 dla działki rolnej "P" (pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym) ma wpływ na przyznane płatności do w/w działki rolnej za rok 2011 oraz 2012. W przedmiotowej sprawie w następstwie uchybienia w przestrzeganiu przez Stronę wymogów dla poszczególnych pakietów i ich wariantów, powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości 27 944,57 zł. Na kwotę tą składa się 50% płatności przyznanej za 2011 rok tj. 14.042,50 zł oraz za rok 2012 tj. kwota 13.902,07 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła w ustawowym terminie E.D..

Decyzją z dnia [...] marca 2015 roku Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR powołując się na art. 10, art. 104, art. 107, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., § 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 65/2011, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez E.D. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] listopada 2015 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji po przedstawieniu stanu faktycznego i rozstrzygnięcia organu I instancji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

W myśl art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności łub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Środki finansowe w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wypłacone E.D. za lata 2011 i 2012 pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), tj. z funduszu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o Agencji.

Podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych jest rozporządzenie PRŚ, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy EFRROW.

Następnie organ odwoławczy przytoczył § 1 rozporządzenia PRŚ, który określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", zwanej dalej "płatnością rolnośrodowiskową", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, oraz § 2 ust. 2 i ust. 2 Rozporządzenia PRŚ, w którym określono termin i tryb sporządzania planu działalności rolnośrodowiskowej oraz jego zawartość Wskazał, że zgodnie z § 11 pkt 11 rozporządzenia PRŚ płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych w przypadku pakietów, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1-6 i . tj. pakiet 1- Rolnictwo zrównoważone, pakiet 2- Rolnictwo ekologiczne, pakiet 3- Ekstensywne trwałe użytki zielone, pakiet 4- Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, pakiet 5- Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, pakiet 6- Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, pakiet 8. Ochrona gleb i wód.

Zgodnie z § 4 ust 2 rozporządzenia PRŚ, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zobowiązany jest do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności gospodarczej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku, prowadzić rejestr działalności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do gruntów objętych zobowiązaniem oraz przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Zgodnie natomiast z § 4 ust. 3 wymogi dla poszczególnych pakietów i wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

W § 10 rozporządzenia PRŚ prawodawca postanowił, iż płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1:

1) pkt 1 - jest przyznawana, jeżeli pakiet ten jest realizowany na obszarze całego gospodarstwa rolnego;

2) pkt 2:

a) w ramach wszystkich wariantów - jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowaniu produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UETL 189 z 20.03.2007, str. 1, z późn. zm.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin.

Zgodnie natomiast z § 25 ust. 2 rolnik zaznacza na materiale graficznym, który otrzymał od Agencji:

1) granice działek rolnych, na których realizuje poszczególne pakiety i warianty objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, oraz występujące w jego gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1,

2) część działki rolnej, która ma pozostać nieskoszoną w danym roku - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 3, 4 lub 5,

3) miejsca na działce rolnej, w których są zasadzone poszczególne drzewa odmian wymienionych w ust. 3 pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia lub odmian tradycyjnie uprawianych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed 1950 r. - w przypadku realizacji wariantu czwartego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6

- a następnie dołącza ten materiał graficzny do wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, począwszy od drugiego roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Z treści § 38 ust 1 rozporządzenia PRŚ wynika natomiast, że jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej:

1) działek rolnych lub

2) zwierząt ras lokalnych, lub

3) miedz śródpolnych

- w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia ( § 38 ust. 2 ).

Zgodnie z załącznikiem m 7 do rozporządzenia PRŚ - "Wysokość zmniejszeń płatności PRŚ dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów" –w przypadku wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczonej na materiale graficznym - wysokość zmniejszenia wynosi 50% (nieprawidłowość tą oznaczona się kodem N020).

Następnie organ przywołał art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 – zgodnie z treścią którego pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:

a) w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a) ppkt (iv) i (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub

b) kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że postępowanie dotyczące ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie ma za zadanie sprawdzenia ustaleń dokonanych w trakcie innego postępowania (w danym przypadku nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli w gospodarstwie w dniach [...].07.2013 r. i [...].10.2013 r. poprzedzających wydanie w dniu [...] maja 2015 roku decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok). Nie jest jego celem weryfikacja poprawności i zasadności decyzji wydanych w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Jego celem jest natomiast ustalenie jaka kwota winna być zwrócona przez rolnika na konto ARiMR.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ustawy jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków z wymienionych w tym przepisie środków. Sytuacja, w której dochodzi do nienależytego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie stwierdzone zostanie, iż beneficjent płatności dopuścił się uchybień w przestrzeganiu wymogów w zakresie poszczególnych pakietów i ich wariantów o których mowa w § 2 ust. 4 i w załączniku nr 3 do rozporządzenia PRŚ, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lutego 2012 r. zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącej płatności rolnośrodowiskowa za rok 2011 w wysokości 34462,60 zł w tym za realizację pakietu 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków Natura 2000 w wysokości 28085,00 zł do powierzchni deklarowanej 20,50 ha - działka rolna P. Natomiast odnośnie roku 2012, że w dniu [...] lipca 2013 roku zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącej płatności rolnośrodowiskowa za rok 2012 w wysokości 33560,60 zł w tym za realizację pakietu 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 w wysokości 28085,00 zł do powierzchni deklarowanej 20,50 ha - działka rolna "P".

W kolejnym roku uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym E.D. złożyła w dniu 8 maja 2013 r. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

W toku postępowania w sprawie przyznania w/w podmiotowi płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013, wszczętego tym wnioskiem, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów m.in. w zakresie pakietu 5 wariant 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych tj. pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczonej na materiale graficznym - kod nieprawidłowości N020 dla działki rolnej P.

Z uwagi na stwierdzone uchybienia zdaniem organu należało zastosować § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia PRŚ, zgodnie z którym stwierdzenie uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, skutkuje zastosowaniem określonych w załączniku nr 7 redukcji w części dotyczącej działki rolnej, co do której stwierdzono taką nieprawidłowość. Zgodnie z § 2 ust 1 pkt. 3 i 4 rozporządzenia PRŚ płatności rolnośrodowiskowe przyznaje się rolnikowi, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Strona pierwszy wniosek o przyznanie płatności PRŚ złożyła w roku 2011. Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia PRŚ z 2009 roku, w brzmieniu obowiązującym w toku postępowania w sprawie przyznania płatności PRŚ za rok 2010, rolnik realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej.

W dniu 16 maja 2011 roku wpłynął wniosek kontynuacyjny E.D., w oparciu, o który decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR została przyznana płatność rolnośrodowiskowa w wysokości 34.462,60 zł w tym m.in. za: pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków' i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości 28.085,00 zł do powierzchni deklarowanej 20,50 ha.

Następnie w dniu 10 maja 2012 roku wpłynął wniosek kontynuacyjny E.D., w oparciu o który w dniu [...] czerwca 2013 r. została wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzja o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 33.560,60 zł w tym za pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków — Natura 2000 w wysokości 27.804,15 zł do powierzchni deklarowanej 20,50 ha. W obu przypadkach deklarowany przez stronę pakiet 5 wariant 5.1 dotyczył działki rolnej P o powierzchni 20,50 ha.

Następnie kwota płatności za rok 2012 obejmująca w/w pakiet 5. Wariant 5.1 została pomniejszona o 280,85 zł zgodnie z § 31 rozporządzenia PRŚ 2009 z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów (1% - płatności).

Następnie organ podniósł, iż płatności rolnośrodowiskowe stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, a kwestie związane z ich przyznawaniem oraz zwracaniem regulują zarówno przepisy prawa krajowego jak i unijnego. Prawo wspólnotowe, jako autonomiczny porządek prawny jest częścią systemu prawnego obowiązującego w państwach członkowskich, na co wskazuje zapis zawarty w art. 249 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. Urz. UE 2002 C 325), zgodnie z którym:

" W celu wykonania swych zadań oraz na warunkach przewidzianych w niniejszym Traktacie, Parlament Europejski wspólnie z Radą, Rada i Komisja uchwalają rozporządzenia i dyrektywy, podejmują decyzje, wydają zalecenia i opinie. Rozporządzenie ma zasiąg ogólny. Wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.(...) " Z uwagi na powyższy zapis oraz ze względu na fakt, iż zobowiązanie strony skarżącej jest zobowiązaniem wieloletnim zastosowanie znajduje art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011, który sanowi, że:

1. Pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:

a) w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a) ppkt (iv) i (v) rozporządzenia 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub

b) kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych".

Jak wynika z art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 w przypadku zobowiązań wieloletnich zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już w latach wcześniejszych. Skoro rozporządzenie nr 65/2011 obowiązuje od 1 stycznia 2011 roku organ uznał, iż E.D. zobowiązana jest do zwrotu wypłaconych już płatności PRŚ za rok 2011 oraz 2012 odnośnie pakietu 5 wariantu 5.1 tj. przyznane płatności za te lata należało pomniejszyć o 50 % w związku z stwierdzeniem w 2013 roku nieprawidłowości oznaczonej kodem N020. Tym samym za 2011 rok kwot potrącenia wynosi 14.042,50 zł a za rok 2012 – 13.903,07 zł co łącznie daje 27.944,57 zł.

Zdaniem organu odwoławczego z chwilą gdy w gospodarstwie podczas przeprowadzonej kontroli w 2013 roku została stwierdzona nieprawidłowość oznaczona kodem N020 nastąpiła zmiana zasad realizacji podjętego zobowiązania wieloletniego w ten sposób, że jego dotrzymanie stało się niemożliwa. Zgodnie z art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 65/2011, w razie stwierdzenia po raz pierwszy nieprzestrzegania przez rolnika wymogu, oprócz zmniejszenia płatności w danym roku w części dotyczącej działek rolnych, na których uchybienie stwierdzono zastosowanie będzie miał zwrot płatności, w stosunku do płatności, które zostały wypłacone w poprzednich latach do tych działek rolnych z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że w 2013 roku zostały stwierdzone w trakcie kontroli również inne nieprawidłowości dotyczące rolnych B oraz EEE, skutkujące zmniejszeniem płatności o kwotę 1293,40 zł, którą to kwotę strona zwróciła dobrowolnie.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy podkreślił, iż zarówno z przepisów wspólnotowych, jak i krajowych wynika, że zasadniczo ustanowione przepisami warunki, dające prawo do płatności, muszą być spełnione przez tego rolnika, który się o nie ubiega. Udzielenie pomocy następuje na wniosek rolnika, zatem chcą skorzystać z prawa do płatności w pełnym zakresie powianiem on swoje działanie dostosować do uregulowań prawnych.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt. 1-4 rozporządzenia PRŚ, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi jeżeli m.in. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Natomiast przepis § 39 ust. 1 rozporządzenia PRŚ stanowi, iż płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z nieprzestrzeganiem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Powyższe wskazuje, że sytuacja w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata, tak jak w sprawie), a rolnik nie realizuje zobowiązania rolnośrodowiskowego zgodnie z określonymi wymogami.

W świetle przytoczonych przepisów i dodatkowych zobowiązań przyjmowanych przez rolnika składającego pierwotny wniosek o płatność rolnośrodowiskową jest oczywiste, że w razie zmiany warunków realizacji przyjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, bez poinformowania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyczynach tego stanu, istnieje - co do zasady - podstawa do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty pobranych płatności przypadających do zwrotu.

Powyższe wynika również z faktu, iż program rolnośrodowiskowy ma charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach.

Gwarancją zachowania tych warunków jest właśnie zawarta w § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 roku, zasada zwrotu wypłaconej uprzednio płatności.

W dalszej części uzasadnienia organ II instancji stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 28a ustawy EFRROW w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005, str. 1, z późn. zm.) uprawniające organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy, do odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy. Stwierdzona bowiem kwota nienależnie pobranych należności jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, z późn. zm.). Zgodnie natomiast z art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczania rachunków EFGR i EFRROW (Dz. Urz. L 171 z 23.06.2006, str. 90, ze zm.) uprawniony organ może odstąpić od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, jeżeli nie jest ona wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171z 23.06.2006 , str. 1 z zm.).

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podzielił również stanowisko organu I instancji o braku możliwości zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu łub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że to błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika. Konieczność zwrotu otrzymanej płatności PRŚ za rok 2011 i 2012 wynika w niniejszej sprawie z faktu uchybienia E.D. wymogu pozostawienia nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczonej na materiale graficznym, którą to nieprawidłowość stwierdzono odnośnie pakietu 5 wariant 5.1. w 2013 roku.

Nadto organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, że ustalona zaskarżoną decyzją kwota nienależnie pobranych płatności PRŚ w wysokości 27944,57 zł podlega zwrotowi w terminie 60 dni od dnia doręczenia tej decyzji bez stosownych odsetek. Gdy kwota ta nie zostanie zwrócona w tym terminie, to od dnia następującego po upływie terminu 60 dni od daty doręczenia tej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności będą naliczane odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Odnosząc się do części odwołania, w którym strona usprawiedliwia brak wykoszenia organ wskazał, iż w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowych objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, kwestia okoliczności nadzwyczajnych czy kategorii siły wyższej uregulowana została w § 35 rozporządzenia krajowego oraz w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W pierwszym ze wskazanych przepisów wymieniono określone kategorie okoliczności, z powodu wystąpienia których zwrot otrzymanej pomocy nie będzie wymagany. W przepisie unijnym natomiast, poza wskazaniem określonych kategorii, w przypadku wystąpienia których częściowy bądź pełny zwrot pomocy nie będzie wymagany przez państwo członkowskie, wskazano, iż przypadki takie winny zostać zgłoszone organowi w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w których beneficjent bądź upoważniona przez niego osoba, będzie w stanie dokonać tych czynności. Mając na uwadze wyjaśnienia pełnomocnika z których wynika wprost, iż strona miała świadomość o stanie gruntów - który to stan skutkował niewykonaniem zobowiązań rolnośrodowiskowych w roku 2013 organ podniósł, iż decydując się na korzystanie z mechanizmów wsparcia funkcjonujących w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, skarżąca podpisała m.in. zawarte w formularzu wniosku zobowiązanie do niezwłocznego powiadomienia organu "o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności objętej wnioskiem, jak również o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych czy wielkości powierzchni upraw".

Tym samym, aby uchronić się od sankcji należało zgłosić zaistniałą sytuację w gospodarstwie Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR, czego nie uczyniono.

Odnosząc się do zarzutu, iż art. 5 i art. 18 rozporządzenia nr 65/2011 nie przewiduje sankcji za uzasadnioną zmianę miejsca powierzchni nieskoszonej organ podniósł, iż zarówno z przepisów wspólnotowych, jak i krajowych wynika, że ustanowione przepisami warunki, dające prawo do płatności, muszą być spełnione przez tego rolnika, który się o te płatności ubiega. Rolnicy, którzy chcą skorzystać z prawa do płatności w pełnym zakresie powinni dostosować swoje działania do uregulowań prawnych, jego prawa i obowiązki normują obowiązujące przepisy prawa wspólnotowego i prawa krajowego. Zgodnie z § 25 rozporządzenia PRŚ, Agencja udostępnia rolnikowi, który złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, materiał graficzny z oznaczeniem co najmniej granic i numerów działek ewidencyjnych, na których jest realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, na których zgodnie z ust 2 w/w paragrafu rolnik na zaznacza m.in. część działki rolnej, która ma pozostać nieskoszoną w danym roku - w przypadku realizacji pakietu 5-Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000. Ustawodawca wyraźnie wskazał, iż strona już podczas złożenia wniosku powinna w sposób szczegółowy określić miejsce koszenia oraz niekoszenia w każdym roku składania wniosku. Tego wymogu (warunku przyznania płatności) zarówno strona jak i organ nie mogą rozszerzyć na całość powierzchni gospodarstwa czy na inne części działek rolnych gdyż jest to niezgodnie z przepisami.

Niedochowanie wymogu pozostawienia nieskoszonej wskazanej we wniosku części działki rolnej skutkuje zastosowaniem zmniejszenia w stosunku do działki rolnej wynikającego z załącznika nr 7 rozporządzenia PRŚ odnośnie danego roku, jak również uznanie za nienależnie pobrane płatności przyznanych za ubiegłe lata objęte danym 5-letnim programem.

Reasumując Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, iż odwołanie strony nie zasługuje na uwzględnienie i w oparciu o art. 138 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

W złożonej skardze na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2015 roku powołując się art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. skarżąca wnosiła o uchylenie w/w decyzji oraz - na podstawie art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2015 roku, ewentualnie - w razie stwierdzenia przez Sąd naruszeń, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie. Nadto na podstawie art. 200 p.p.s.a, strona wnosiła o zasądzenie od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm prawem przepisanych,.

Wobec zaskarżonej decyzji podniesiono następujące zarzuty:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie przepisu art. 28 ust. 1 i 3 ustawy EFRROW w zw. z przepisem § 39 ust. 1 rozporządzenia PRŚ poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości N020 w jednym, kolejnym roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego powstaje skutek w postaci konieczności stosowania sankcji wstecz (za lata poprzednie) niezależnie od tego, czy nieprawidłowości stwierdzono też w latach ubiegłych, podczas gdy prawidłowa wykładnia zasadza się na obciążaniu sankcją w postaci odzyskiwania płatności wypłaconych w latach poprzednich w razie istnienia nieprawidłowości o charakterze wieloletnim, istniejących w okresie, za który wypłacono nienależnie pobrane płatności, i wpływający istotnie na cel pomocy;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie przepisu art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 65/2011 w związku z § 38 rozporządzenia PRŚ poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w nieuprawnionej rozszerzającej interpretacji przesłanek stosowania sankcji administracyjnej w postaci odzyskiwania pomocy w ten sposób, że obowiązek zwrotu płatności ma "charakter wsteczny" z samego tylko celu i kompleksowego charakteru programu rolnośrodowiskowego, podczas gdy niewadliwa wykładnia prowadzi do wniosku o objęciu procedurą zwrotu wypłaconej pomocy wyłącznie za okresy przeszłe w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego, w których to okresach istniała nieprawidłowość określona jako przypadek będący podstawą zwrotu;

3. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie przepisu art. 15 ust 2 Rozporządzenia nr 65/2011 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy organ I instancji w istocie nie dokonał oceny rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności i ich znaczenia dla spełnienia przesłanek odzyskiwania pomocy, zaś organ odwoławczy bez szczegółowego odniesienia się do tych okoliczności uznał, że nieprawidłowość w roku 2013 oczywiście uzasadnia odzyskiwanie pomocy za lata 2011 i 2012, skoro stała się podstawą zastosowania zmniejszenia płatności za rok 2013;

4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) oraz przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w ten sposób, że organ odwoławczy rozpoznając odwołanie skarżącej i uzasadniając swoje negatywne stanowisko czyni to poprzez prostą polemikę z zarzutem skarżącej, w ogóle nie wyjaśniając, jakie oceny i jak przeprowadzony tok rozumowania doprowadził do takiego stanowiska organu, przez co nie wyjaśnia stronie zasadności przesłanek, jakimi się kierował, co stanowi istotny deficyt uzasadnienia decyzji;

5. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisu art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ II instancji zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w zakresie, w jakim strona powoływała się na fakt zalania w roku 2013 części działki rolnej "P", która miała być skoszona, a pozostawieniem innej nieskoszonej części niż zaznaczona na materiale graficznym, a także na fakt, że w latach 2011 i 2012 właściwe części działki rolnej "P" pozostawały nieskoszone.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) potwierdza, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, w sposób uzasadniający uchylenie decyzji organów obu instancji.

Postępowanie powadzone było w niniejszej sprawie w trybie art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji.

Należy zauważyć, że postępowanie, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, jest samodzielnym postępowaniem, w którym w drodze decyzji następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem tego postępowania jest zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w tym przepisie. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, warunkiem koniecznym wydania w omawianym trybie decyzji ustalającej kwoty nienależnie, czy nadmiernie pobranych środków nie jest konieczne uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA: z 11 kwietnia 2013 r., II GSK 96/12 oraz z 15 listopada 2012 r., II GSK 1518/11, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, zwanych "pomocą", mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres, jak zarzucają stronie organy.

Należy również wyjaśnić, że w sprawie miały zastosowanie przepisy rozporządzenia PRŚ. Do stanu faktycznego niniejszej sprawy nie ma bowiem zastosowania przepis § 46 tego aktu, który odsyła do stosowania przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, z późn. zm.), które obowiązywało do dnia 15 marca 2013 r., czyli do dnia wejścia w życie rozporządzenia PRŚ. Należy bowiem mieć na względzie, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie, jako odrębne od postępowania w sprawie przyznania pomocy, wszczęte zostało pod rządzami aktualnego rozporządzenia PRŚ z dnia 13 marca 2013 r., które zgodnie z jego § 59 weszło w życie z dniem 15 marca 2013 r. Przepis § 46 tego rozporządzenia przewiduje natomiast stosowanie przepisów poprzednio obowiązującego rozporządzenia jedynie do przyznawania i zwrotu płatności rolnośrodowiskowej w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia oraz zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. W niniejszej sprawie żadna z tych okoliczności nie zaistniała. Postępowanie w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego zostało wszczęte przez organ z urzędu w oparciu o zawiadomienie noszące datę [...] listopada 2015 roku, które doręczono stronie w tym samym dniu.

W oparciu o analizę uzasadnienia zaskarżonej decyzji, skargi złożonej przez stronę oraz pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej w tym protokołów z kontroli przeprowadzonych w 2013 roku w gospodarstwie skarżącej należy uznać za bezsporne ustalenia faktyczne poczynione przez organy. W dniu [...] lipca 2014 roku w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została kontrola na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego. Podczas kontroli stwierdzono, że nie są przestrzegane wymogi określone w załączniku nr 7 do rozporządzenia PRŚ. W ramach pakietu 5 - ochrona zagrożonych ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarze Natura 2000, wariant 5.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków inspektorzy stwierdzili w przypadku działki P o powierzchni 20,50 ha nie spełnienie wymogu pozostawienia nieskoszonej właściwej części działki rolnej, która została zaznaczona na materiale graficznym dołączonym do wniosku kontynuacyjnego za rok 2013, co uzasadniało zastosowanie kodu nieprawidłowości N020 tj. pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym. Skarżąca nie kwestionował twierdzeń organu co do skutków tej nieprawidłowości na rok w którym odbywała się kontrola, podważała natomiast zasadność żądania organu co do zwrotu części otrzymanej płatności za lata poprzedzające, tj. 2011 i 2012.

Wskazać należy, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy wnosząc o przyznanie płatności za rok 2013, strona składając pierwszy wniosek w 2011 roku zobowiązała się do realizacji 5-letniego zobowiązania rolno środowiskowego.

Przy tak określonych granicach sporu zauważyć przede wszystkim należy, że podstawę prawną decyzji organów o zwrocie nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego stanowił m.in. cytowany przepis art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 oraz § 38 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia PRŚ z 2013 r. Drugi z wymienionych przepisów stanowi, że jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości.

W ocenie Sądu powołane przepisy w ocenianej sprawie mogły być podstawą odmowy przyznania płatności lub zmniejszenia tej płatności, m.in. jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych warunków poszczególnych pakietów, ale jedynie w roku, w którym uchybienia te stwierdzono.

Dostrzec należy, że wprawdzie przepis art. 18 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 65/2011 stanowi, że w przypadku zobowiązań wieloletnich zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych, jednakże powyższe uregulowanie nie może być samoistną podstawą prawną do nałożenia w formie decyzji obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Zgodnie bowiem z treścią art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011 państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków.

W ocenie Sądu, przepis art. 18 rozporządzenia nr 65/2011 należy odczytywać jako normę o charakterze kompetencyjnym, upoważniającą państwo członkowskie do szczegółowej regulacji przesłanek czy też przypadków zwrotu płatności rolnośrodowiskowej, która powinna uwzględniać rozmiar, zasięg i trwałość stwierdzonej niezgodności, czyli kryteria zdefiniowane w tym przepisie. Polski ustawodawca ustanowił zasady zwrotu nienależnie pobranych płatności m.in. w przepisach ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, która w art. 28 ust. 1 stanowi, że pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Szczegółowe przypadki zwrotu płatności rolnośrodowiskowej zostały uregulowane

w § 39 rozporządzenia PRŚ. Zgodnie z tym przepisem, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi m.in. w przypadku braku realizacji całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, niesporządzenia planu działalności rolnośrodowiskowej, nieprzestrzegania żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, zmniejszenia obszaru realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, zmniejszenia liczby zwierząt czy w przypadku niezłożenia wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej.

Pomimo, że w rozpoznawanej sprawie organ II instancji powołuje się na "brak realizacji całego zobowiązania rolnośrodowiskowego", to w decyzji brak jest wyjaśnienia tej okoliczności w kontekście treści art. 18 ust. 2 Rozporządzenia nr 65/2011.

Należy przy tym dostrzec, że organy w ogóle nie odwołały się do przepisu § 39 Rozporządzenia PRŚ z 2013 r., ograniczając się do powołania § 38 tego aktu prawnego mającego zastosowanie do roku w którym stwierdzono uchybienie.

W ocenie Sądu organ nie wyjaśnił zatem, które z wymienionych przypadków miały miejsce w niniejszej sprawie i na czym konkretnie polegały. Bezpodstawne i dowolne staje się zatem twierdzenie organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji, że nieprzestrzeganie wymogu do pakietu 5 wariantu 5.1 mające miejsce w 2013 roku, a konkretnie naruszenia obowiązku niekoszenia części działki, zaznaczonej na załączniku graficznym mieści się w kategorii niespełnienia obowiązków i kryteriów określonych w art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 65/2011. Należy też dodać, że zastosowany "a priori" przez organ zakres zwrotu płatności za 2011 i 2012 r., obliczony w takim samym stosunku jak stwierdzone uchybienia w roku 2013, nie odpowiadają kryteriom zwrotu, o których mowa w art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011 to jest rozmiarowi, zasięgowi i trwałości stwierdzonej niezgodności. Zgodnie bowiem z definicją wymienionych kryteriów rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, które miało służyć niespełnione kryteria, zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jaki niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków. Nie kwestionując, co do zasady obowiązku zwrotu przyznanych płatności w oparciu m.in. o art. 18 rozporządzenia nr 65/2011 trzeba zaznaczyć, że przepis ten ma charakter ramowy i wymaga uszczegółowienia na gruncie przepisów prawa krajowego. W związku z powyższym nie można automatycznie przy stwierdzeniu uchybień w zakresie przestrzegania wymagań w ramach poszczególnych pakietów i wariantów w danym roku ( w niniejszej sprawie w 2013 roku), odnosić stwierdzonych uchybień do lat poprzednich (w niniejszej sprawie do lat 2011-2012), lecz należy zbadać czy przepisy krajowe nakazują zwrot beneficjentom płatności i w jakich sytuacjach.

Sąd podziela pogląd wyrażony wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: we Wrocławiu z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 761/14, jak też w Rzeszowie z dnia 28 maja 20145 r. I SA/Rz 280/15, czy też w Poznaniu z dnia 16 marca 2016 roku, sygn. akt III SA/Po 1118/2015, że sankcja, o której mowa w § 38 rozporządzenia PRŚ możliwa jest do zastosowania jedynie w odniesieniu do tego roku, w którym działanie skarżącego wyczerpało znamiona deliktu administracyjnego, to jest, w którym stwierdzono uchybienie polegające na niezachowaniu wymogów dotyczących danego wariantu. Natomiast kwestia uznania płatności za nienależnie pobrane i ich zwrot w związku z ustaleniem, że beneficjent nie zachował w kolejnym roku, w stosunku do roku ich przyznania, określonych wymagań, podlegać powinna analizie w pierwszej kolejności w oparciu o regulację § 39 rozporządzenia PRŚ. Jak już wyżej wskazano, w rozpoznawanej sprawie nie wykazano w decyzji zaistnienia żadnego z przypadków, spośród wymienionych w § 39 rozporządzenia PRŚ, który uzasadniałby nałożenie obowiązku zwrotu płatności. Wobec powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 65/2011 oraz § 38 i § 39 rozporządzenia PRŚ wobec nałożenia obowiązku zwrotu płatności, mimo braku spełnienia przesłanek określonych w powyższych przepisach.

Rozpatrując ponownie sprawę organy winny uwzględnić regulacje prawne zawarte w § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 65/2011 i § 39 rozporządzenia PRŚ.

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zasądzono od organu na rzecz strony wnoszącej skargę koszty postępowania sądowego obejmujące uiszczony wpis, wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym ustalone na podstawie rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U z 2015r., poz. 1804) - § 14 ust. 1 pkt 1 – oraz opłatę skarbową uiszczoną od udzielonego pełnomocnictwa.