Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 757/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1, , art. 95 pkt 4, art. 97 ust. 1,2
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 30, art. 129 par. 2, art. 134
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Sędziowie: Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2005r. sprawy ze skargi Urzędu Morskiego w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości I. u c h y l a zaskarżoną decyzję, II. z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego Urzędu Morskiego w [...] kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Urząd Morski w [...] wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego mające na celu wydzielenie [...] działek gruntowych, na których zlokalizowane są stawy nadbieżnikowe [...] stanowiące jeden z podstawowych elementów infrastruktury zapewniającej dostęp do portu w [...] .

We wniosku zostało podane, że stawa [...] położona jest na działce [...] o powierzchni [...] ha i stanowi własność I.S..

Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie: art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego Dz.U. Nr 9 z 1980 roku z późniejszymi zmianami i art.93 ust. 1 i art. 96 ust. 1, ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 46, poz. 543 z 2000 r. tekst jednolity zatwierdził projekt podziału w/w działki stanowiącej własność I.S. położonej w obrębie ewidencyjnym [...] Gmina [...] w ten sposób, iż wyniku podziału powstały dwie działki o Nr [...] o powierzchni [...] o powierzchni [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż podział działki został dokonany na wniosek Urzędu Morskiego w [...]. Za zgodą współwłaściciela nieruchomości.

Nadto organ powołał się na treść art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543) w związku z art. 42 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1991r. o obszarach morskich RP i gospodarce morskiej, wydzielenie gruntu koniecznego do eksploatacji budowli nawigacyjnej, stanowiącej własność Skarbu Państwa, może nastąpić niezależne od ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu organ wskazał także, że projekt podziału przedmiotowej nieruchomości zgodny jest z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miejscowości [...].

Odwołanie od powyższej decyzji podpisane nazwiskiem S. złożył I.S., podniósł, że nie wyraził zgody na podział działki.

Wniesione przez I.S. odwołanie zostało rozpatrzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] i decyzją z dnia [...]r. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Pełnomocnik Urzędu Morskiego w [...] zaskarżył decyzję Kolegium z dnia [...]r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie zarzucając między innymi, błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji polegający na przyjęciu iż Urząd Morski w [...] nie mógł być stroną w postępowaniu o podział

nieruchomości oraz rozpoznanie odwołania które złożyła osoba nie mogąca być strona postępowania, ponieważ I.S. nie żył od [...]r.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2002r. sygn. akt SA/Sz 583/01 orzekł o nieważności zaskarżonej decyzji. Na uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, które polegało na rozpatrzeniu odwołania od osoby nieżyjącej, a zatem nieposiadającej osobowości prawnej i zdolności do czynności prawnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ponownie rozpatrując sprawę decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...]r. i umorzyło postępowanie w sprawie podziału nieruchomości.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż odwołanie od decyzji organu I instancji zawiera dane I.S., jednak nie mogło zostać przez tą osobę sporządzone skoro I.S. zmarł [...]r. Dlatego organ odwoławczy przeprowadził postępowanie wyjaśniające , w celu ustalenia, kto faktycznie sporządził i wniósł odwołanie, a także, czy osoba uprawniona jest do wniesienia tego odwołania. M.S., syn I.S złożył oświadczenie, w którym wskazał, iż faktycznie to on sporządził odwołanie i nadal je podtrzymuje. Organ postanowił rozpatrzyć złożone odwołanie, ponieważ przyjął, iż M.S. należy do kręgu osób mających interes prawny w postępowaniu o podział przedmiotowej nieruchomości i tym samym uprawniony jest do wniesienia odwołania w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości.

Kolegium dokonując kontroli decyzji organu i instancji stwierdziło, że wydana została z naruszeniem art. 97 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które stanowią, iż podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która w tym interes prawny. Jeżeli nieruchomość objęta jest współwłasnością lub współużytkowaniem wieczystym, podziału można dokonać na wniosek współwłaścicieli albo współużytkowników wieczystych".

Następnie organ stwierdził, iż wniosek o podział nieruchomości złożył Urząd Morski w [...] tj. podmiot, który nie może żądać wywłaszczenia części działki oznaczonej numerem [...], bowiem w planie zagospodarowania przestrzennego nie przewidziano realizacji jakiegokolwiek celu publicznego określonego w art. 112 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zatem podmiot ten nie posiada interesu prawnego i nie może żądać podziału działki Nr [...], znajdującej w miejscowości [...]. Podział przedmiotowej działki może zostać dokonany tylko na wniosek jej właścicieli. Skoro M.S., jest spadkobiercą I.S., zatem jest także stroną postępowania o podział działki Nr [...], i bez jego zgody takie postępowanie nie może być prowadzone. W oświadczeniu z dnia

[...]. oraz odwołaniu zgody na podział działki nie wyrażał. W tych okolicznościach organ uznał, iż postępowanie wszczęte wnioskiem urzędu morskiego nie może być prowadzone i należy je umorzyć.

Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie złożył pełnomocnik Urzędu Morskiego w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację art. 97 § 1 i art. 95 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz przepisów prawa proceduralnego poprzez naruszenie art. 30, art. 129 § 2 i art. 134 kpa. Nadto pełnomocnik zarzucił organowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji, polegającej na przyjęciu, iż Skarb Państwa - Dyrektor Urzędu Morskiego w [...] nie posiada interesu prawnego w podziale działki [...], przez co nie może skutecznie żądać jej podziału oraz, że odwołanie wniesione przez M.S. zostało wniesione z zachowaniem terminu. Dlatego pełnomocnik wniósł uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] i utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji przez Burmistrza Miasta [...]

Na uzasadnienie skargi pełnomocnik wskazał, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] oparło swą decyzję na domniemaniu, iż M.S. - syn I.S. jest jego spadkobiercą i wobec tego wstąpił w prawa strony - tj. właściciela nieruchomości. Ponadto, organ orzekający w II instancji bezpodstawnie przyjął, iż pismo M.S. z dnia [...]r. oraz oświadczenie M.S. z dnia [...]r. stanowią odwołanie wniesione przez strony postępowania z zachowaniem terminu do jego złożenia.

Pełnomocnik podniósł także, że organ II instancji błędnie zinterpretował przepis art. 97 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że Skarb Państwa reprezentowany prze Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] nie miał prawa wnioskować o podział nieruchomości, gdyż nie posiada interesu prawnego w postępowaniu o podział nieruchomości, której nie jest właścicielem.

W ocenie strony skarżącej "interes prawny" - poparty linią orzeczniczą i poglądami doktryny - sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Interes prawny winien więc wynikać z przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu. W niniejszej sytuacji uznać należy, iż podstawę taką stanowić będzie art. 95 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi, iż podział nieruchomości może nastąpić w celu wydzielenia działki gruntu znajdującej się pod budynkiem, niezbędnej do prawidłowego korzystania z niego, jeżeli budynek ten został wniesiony w dobrej wierze przez samoistnego posiadacza. Stawa nawigacyjna została wzniesiona jeszcze w okresie przedwojennym, a następnie odbudowana w 1961 r.

Dlatego zdaniem pełnomocnika Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Urzędu [...]jest właścicielem budowli - stawa nawigacyjna i związku z tym ma interes prawny w wydzieleniu nieruchomości niezbędnej do prawidłowego korzystania z niej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Nadto organ odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze, że ustalenie M.S. jako spadkobiercy I.S. nie zostało oparte na domniemaniu, lecz wynika z nadesłanego odpisu skróconego aktu urodzenia oraz z przepisów kodeksu cywilnego. Także fakt, że Skarb Państwa może wystąpić o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości, nie daje podstaw do uznania Dyrektora Urzędu Morskiego w [...]stroną postępowania administracyjnego o podział tej nieruchomości. Sprawa zasiedzenia nieruchomości należy do właściwości sądu cywilnego.

Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu ,przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga jest zasadna, jednakże z innych względów niż podnoszonych w skardze. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany z zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną.

Rozpoznając skargę Urzędu Morskiego w [...], Sąd stwierdził ze zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Z treści zaskarżonej decyzji wynika, iż odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta M[...] zawiera dane I.S.. Jednak, nie mogło być wniesione przez tę osobę bowiem I.S. zmarł w dniu [...].. Kolegium przeprowadziło postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia, kto faktyczne sporządził i wniósł w/w odwołanie. Organ ustalił, iż osobą ta był M.S. będący spadkobiercą I.S. należy więc do kręgu osób mających interes prawny w postępowaniu o podział działki Nr [...] położonej w [...] Tym samym uprawniony jest do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości.

Jednakże w ocenie Sądu zebrany przez organ odwoławczy materiał dowody nie uprawnia do stwierdzenia, iż w istocie M.S. jest następca prawnym po zmarłym I.S a tym samym posiada legitymację do wniesienia odwołania.

Strona, która chce wykazać następstwo prawne nabyte na podstawie praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej powinna wykazać je na podstawie przepisów prawa cywilnego. Ustalenie kręgu spadkobierców po zmarłym należy do właściwości sądów powszechnych. Dowodem potwierdzającym istnienie tego prawa jest jedynie orzeczenie sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym. Zgodnie z art. 922 § 21 kodeksu cywilnego prawa i obowiązki zmarłego przechodzą na spadkobierców w chwili jego śmierci, jednakże dopiero po stwierdzeniu przez Sąd nabycia spadku obowiązuje ustanowione w art. 1025 § 2 kc domniemanie, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, jest spadkobiercą.

Zatem ustalenie kręgu spadkobierców, nie należy do właściwości organów administracji, lecz z wyłącznie do sądów powszechnych.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy rozpatrzył odwołanie M.S. jako spadkobiercy właściciela nieruchomości I.S mimo, że nie przedstawił on postanowienia sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku, a nadto na rozprawie w dniu [...]. oświadczył, że postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym I.S. nie zostało przeprowadzone.

Według art. 127 § 1 kpa legitymację do wniesienia odwołania ma strona, a więc podmiot, który spełnia przesłanki wypływające z art.28 kpa.

Rozpatrzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odwołania osoby, nie będącej stroną postępowania stanowi naruszenie art. 28 i 127 § 1 kpa.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.