Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 955/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 199
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 44 pkt. 2, § 45 ust. 1,
journal: Dz.U. 2019 poz 393
law: Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - t.j.
article: art. 97 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skarg K. Ć. i K. K. – kuratora spadku nieobjętego po zmarłym W. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji danych ewidencyjnych I. oddala skargi; II. oddala wniosek K. K. – kuratora spadku nieobjętego po zmarłym W. N. o przyznanie wynagrodzenia za czynności związane z pełnieniem funkcji kuratora spadku w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym.


UZASADNIENIE

wyroku z dnia 12 stycznia 2020 r. wydanego w sprawach o sygn. II SA/Rz 955/20 i II SA/Rz 977/20 połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. II SA/Rz 955/20

Przedmiotem skarg K. Ć. (skarżący) oraz adwokata K. K. - kuratora spadku nieobjętego po W. N. (kurator) jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (organ odwoławczy) z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty (organ I instancji) z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skarg na powyższą decyzję przedstawia się następująco.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego, decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] organ I instancji orzekł o odmowie unieważnienia danych ewidencji gruntów dla działek nr [...], [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...] oraz o odmowie unieważnienia mapy ewidencyjnej dotyczącej ww. działek. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] organ I instancji umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie unieważnienia mapy ewidencyjnej i danych ewidencji gruntów dotyczących działek nr [...], [...], [...], [...],[...], [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...] i wykazania w ich miejsce parceli gruntowej nr [...].

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 7d, art. 20, art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (p.g. i k.), § 44 pkt 2, § 45 ust. 1, § 49 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (rozporządzenie egib), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) - odmówił aktualizacji danych ewidencyjnych w zakresie działek oznaczonych numerami [...], [...], [...] oraz [...], [...], [...] położonych na obszarze obrębu ewidencyjnego [...], poprzez wykazanie gruntu jako całości oznaczonego na mapie katastralnej numerem [...] i nadania jednego numeru ewidencyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji streścił dotychczasowy przebieg postępowania a następnie wyjaśnił, że założenie ewidencji gruntów i budynków miasta [...] (w tym dla działek oznaczonych nr [...] i [...]) zostało dokonane w oparciu o dekret z dnia [...] lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 1955 r. Nr 6, poz. 32). Na podstawie tego dekretu został wykonany operat, który wpisano do ewidencji składnicy geodezyjnej w dniu [...] stycznia 1970 r. pod nr [...]. Dokumentacja geodezyjna dotycząca założenia ewidencji gruntów i budynków dla obrębu ewidencyjnego [....] włączona do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawiera operat techniczny wykonany dla celów ewidencji gruntów w 1969 r. (obliczenie powierzchni działek) oraz włączone do akt sprawy dwa szkice z 1967 r. o nr [...] i [...] z pomiaru m. in. działek oznaczonych numerami [...] i [...] oraz dwa protokoły stwierdzenia stanu władania gruntami nr [...] i [...] sporządzone w 1967 r. Dalej organ I instancji podał, że działki nr [...], [...], [...] jak również działki nr [...], [...] i [...] położone w [...] zostały ujawnione w danych ewidencji gruntów i budynków na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. wydanej w sprawie wywłaszczenia i odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości na terenie miasta [...]. Organ I instancji podał, że skarżący na podstawie umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] listopada 2000 r. stał się wraz z żoną J. Ć. właścicielem na zasadzie ustawowej wspólności małżeńskiej udziału w wysokości ½ cz. we współwłasności działek nr [...] i [...] o łącznej pow. 25 arów 20 m2 położonych w [...] Skarżący i J. Ć. nabyli udział we współwłasności przedmiotowych działek od A. Ł. i I. L. - spadkobierców po S. L. i J. L. Na podstawie wniosku zawartego w akcie notarialnym Rep. A nr [...] Sąd Rejonowy w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych zawiadomił zainteresowane strony o tym, że w księdze wieczystej Kw nr [...] w dniu [...] lutego 2001 r. wpisano: w dziale I - nieruchomość położoną w [...], złożoną z działek nr [...], [...] (rola) o pow. 2520 m2 po odłączeniu z Kw nr [...]; w dziale II - jako właścicieli skarżącego oraz J. Ć. w połowie, na prawach ustawowej wspólności małżeńskiej, W. N. w połowie, po przeniesieniu wpisu z działu II Kw nr [...]. Organ I instancji wyjaśnił przy tym, że rozbieżność ogólnej powierzchni działek nr [...] i [...] wykazanej w Kw nr [...] (0,2520 ha), a powierzchnią ogólną wykazaną w danych ewidencji gruntów i budynków (0,2497 ha), tj. 23 m2, a nie jak sugeruje skarżący ok. 3 arów, wynika z opracowania geodezyjnego i kartograficznego pod nazwą "Modernizacja ewidencji gruntów i budynków – [...]" wpisanego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] i datą [...] grudnia 2004 r. Prace geodezyjne związane z modernizacją ewidencji gruntów i budynków zostały przeprowadzone w celu uzupełnienia bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów tych danych, zgodnie z wymogami rozporządzenia egib w obowiązującym wówczas brzmieniu, a także w celu poprawy funkcjonowania systemu obsługującego bazę danych ewidencyjnych dla obrębów [...], [...], gm. [...] Podczas wyłożenia projektu operatu modernizacji ewidencji gruntów i budynków do publicznego wglądu (w dniach od [...] października 2004 r. do [...] listopada 2004 r.) skarżący oraz J. Ć. nie złożyli uwag do danych ewidencyjnych działek nr [...] i [...] ujawnionych w projekcie operatu opisowo- kartograficznego. Informacja o wyłożeniu do wglądu osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej projektu operatu opisowo - kartograficznego była podana do publicznej wiadomości przez wywieszenie na tablicy ogłoszeń w Starostwie Powiatowym w [...] (do dnia 27 października 2004 r.), Urzędu Gminy i Miasta w [...] (w dniach od [...] października 2004 r. do [...] października 2004 r.) oraz w prasie o zasięgu krajowym (Gazeta Wyborcza z dnia [...] października 2004 r.). Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczyły dane ujawnione w projekcie operatu opisowo - kartograficznego, mógł w okresie wyłożenia projektu do wglądu zgłaszać uwagi do tych danych. Zgodnie z art. 24a ust. 8 p.g. i k. w obowiązującym wówczas brzmieniu (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.) informacja Starosty Powiatu z dnia [...] marca 2005 r., że projekt operatu opisowo-kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków Miasta [...] - obręb Nr [...] i obręb Nr [...] stał się operatem ewidencji gruntów i budynków, została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] poz. [...]. Organ I instancji zwrócił uwagę, że zmiany zachodzące w danych ewidencji gruntów i budynków są oparte o prawomocne dokumenty, tj. postanowienia, akty notarialne oraz opracowania geodezyjno – kartograficzne, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, które skarżący w swoich pismach neguje twierdząc, że zostały dokonane bezpodstawnie. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący nie przedłożył jednak stosownych dokumentów nieznanych organowi prowadzącemu postępowanie. Organ I instancji wskazał, że skarżący w swoich pismach kwestionuje podział parceli [...] na działki nr [...] i [...], następnie podział tych działek na działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] jako dokonany bez podstawy prawnej, a także powierzchnie wykazanych działek w wyniku przeprowadzonych pomiarów bez protokołu pomiarów oraz podważa zasadność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. Organ I instancji podkreślił, że skarżący wraz z żoną J. Ć. aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] listopada 2000 r. nabyli udział w 1/2 cz. we współwłasności działek nr [...] i [...]położonych w [...]. Była to umowa sprzedaży, czyli została zawarta świadomie w oparciu o informacje i dokumenty przedłożone notariuszowi sporządzającemu akt notarialny. Twierdzenie skarżącego zawarte w protokole z dnia [...] lutego 2020 r., że akt notarialny został spisany na podstawie nieprawdziwych danych jak również, że o urządzenie nowej księgi wieczystej wnioskował nieświadomie, w ocenie organu nie znajduje potwierdzenia w dokumentach.

Następnie organ I instancji odnosząc się do twierdzeń skarżącego stwierdził, że:

1) kopia Kw nr [...] (aktualnie księga zamknięta) nie stanowi materiału dowodowego w sprawie, ponieważ nie dotyczy działek nr [...] i [...]. Po zmianie oznaczenia cz. pgr [...] na działki nr [...] i [...] odłączono je z tej księgi i przeniesiono do nowo założonej Kw nr [...], zaś wpisu dokonano dnia [...] lutego 2001 r.,

2) kopia mapy katastralnej nie stanowi podstawy zmiany danych ewidencji gruntów i budynków w przedmiotowej sprawie,

3) kopia decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. została przyjęta jako dowód w przedmiotowej sprawie, ponieważ na jej podstawie zostały ujawnione działki nr [...], [...], [...] oraz działki nr [...], [...], [...] położone w [...],

4) kopia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1998 r., sygn. akt [...] oraz kopia zaświadczenia Urzędu Skarbowego w [...] oznaczona nr [...] z dnia [...] listopada 2000 r. nie stanowią istotnego dowodu w sprawie. Informacje zawarte w tych dokumentach dotyczą spadkobierców po S. L. i J. L., od których skarżący nabył udział we współwłasności działek nr [...] i [...],

5) kopia aktu notarialnego Rep. A nr [...]z dnia [...] listopada 2000 r. jest najważniejszym dowodem w sprawie, ponieważ jednoznacznie określa datę oraz działki (przedmiot roszczeń), jakie nabył skarżący wraz z żoną J. Ć.,

6) kopia zawiadomienia Sądu Rejonowego w [....] Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia [...] lutego 2001 r. dotyczy zapisu dokonanego w Kw nr [...]na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2000 r. Rep. A nr [...] i stanowi istotny dowód w sprawie, ponieważ potwierdza fakt, że skarżący wraz z żoną J. Ć. świadomie nabyli udział we współwłasności działek nr [...] i [...],

7) kopie wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] czerwca 2006 r. zostały wydane na wniosek Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddziału w [...] Rejonu w [...] i wykazują działki będące własnością Skarbu Państwa w zarządzie GDDKiA Oddziału w [....]. Wykazane działki zostały wywłaszczone decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. i stanowią aktualnie ciąg drogi krajowej. Dokumenty te nie stanowią materiału dowodowego w sprawie, ponieważ nie zawierają danych dotyczących działek nr [...] i [...],

8) kopia mapy ewidencyjnej obr. [...] w skali 1:2000 z dnia [...] czerwca 2006 r. przedstawia ciąg działek stanowiących pas drogi krajowej, m. in. wykazuje działki oznaczone nr [...] i [...], a więc jest dowodem w sprawie,

9) kopia pisma Burmistrza Gminy i Miasta w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] jest informacją o tym, że skarżący jest płatnikiem podatku rolnego od działek nr [...] i [...]. Informacja ta nie dotyczy prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, nie ma znaczenia dla sprawy, stanowi jedynie potwierdzenie płacenia podatku za działki będące przedmiotem postępowania administracyjnego,

10) kopie pism (8 egz.) Wydziału Geodezji w [...] oraz kopia pisma Starosty z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] zawierają w swych treściach mniej lub bardziej istotne w sprawie informacje i są wynikiem udzielania odpowiedzi oraz informowania skarżącego na podstawie jakich dokumentów i materiałów (opracowań) geodezyjnych zachodziły zmiany w danych ewidencji gruntów i budynków.

Po analizie przedłożonych dokumentów organ I instancji stwierdził, że argumenty dotyczące niewłaściwego (błędnego) wykazania danych dotyczących działek nr [...], [...], [...] oraz działek nr [...], [...] i [...]podnoszone w pismach skarżącego nie mają poparcia w omawianych wyżej dokumentach oraz przepisach w obowiązującym wówczas brzmieniu.

Organ I instancji wyjaśnił, że rozpoznając wniosek skarżącego uzupełnił materiał dowodowy w sprawie o następujące dokumenty:

1) kopię rejestru gruntów założonego w listopadzie 1969 r. (poz. rej. nr [...]) dla działki nr [...]. Powołany rejestr został sporządzony podczas zakładania ewidencji gruntów i budynków miasta [...], które zostało wykonane w oparciu o dekret z dnia [...] lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków i wykazuje działkę oznaczoną numerem [...] o pow. 0,2890 ha,

2) kopie materiałów z wyłożenia operatu modernizacji ewidencji gruntów i budynków dla miasta [...] dla jednostki rejestrowej [...], z których wynika, że skarżący i J. Ć. nie zapoznali się z danymi dotyczącymi przedmiotowych działek ujawnionych w projekcie operatu opisowo - kartograficznego oraz nie złożyli uwag do tych danych,

3) uproszczony wypis z rejestru gruntów dla jednostki rejestrowej [...] (działki nr [...] i [...]), który przedstawia aktualny stan ewidencji gruntów i budynków dla przedmiotowych działek, a mianowicie:

- działka nr [...] o pow. 0,1207 ha (użytek: grunt orny R IVa),

- działka nr [...] o pow. 0,1290 ha (użytek: grunt orny R IVa).

4) uproszczony wypis z rejestru gruntów dla jednostki rejestrowej [...] (działka nr [...]), który przedstawia aktualny stan ewidencji gruntów i budynków dla działki, a mianowicie: działka nr [...]o pow. 0,0351 ha (użytek: droga, oznaczony - dr),

5) mapę ewidencyjną wykonaną na dzień [...] stycznia 2018 r. przedstawiającą aktualny stan ewidencyjny dotyczący działek nr [...], [...] i [...].

Organ wskazał, że dane zawarte w pkt 3, 4 i 5 do chwili obecnej nie uległy zmianie i na dzień wydania niniejszej decyzji są aktualne.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego zawartych w piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. organ I instancji stwierdził, że skarżący wnosi o dołączenie dokumentów według przepisów, które w czasie np. zakładania ewidencji gruntów nie obowiązywały, w związku z czym nie zostały wykonane. Dotyczy to m. in. decyzji dotyczącej podziału parceli [...], protokołów z wytyczenia i ustalenia granic działki nr [...] oraz protokołów z pomiarów geodezyjnych. Podczas zakładania ewidencji gruntów wykonano natomiast pomiar działek, potwierdzeniem czego są szkice polowe nr [...] i [...], spisano protokoły stwierdzenia stanu władania gruntami nr [...] i [...] oraz sporządzono operat techniczny z obliczenia powierzchni. Wszystkie powołane dokumenty dotyczą m. in. działek nr [...] i [...] i znajdują się w aktach sprawy. Organ zauważył, że zmiany zachodzące w operacie ewidencji gruntów i budynków nie we wszystkich przypadkach miały odzwierciedlenie w księgach wieczystych, co było spowodowane niejednokrotnie brakiem założonych w tamtym czasie ksiąg wieczystych lub prowadzeniem starych ksiąg gruntowych, w których wykazane były parcele gruntowe. Sytuację zmieniło powszechne uwłaszczenie przeprowadzone na terenie [....] początkiem lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku, na mocy którego w oparciu o dokumenty prawne założono księgi wieczyste, a dla większości pozostałych gruntów spełniających wymagane kryteria wydano akty własności ziemi.

Organ I instancji odnosząc się do wniosku złożonego w trakcie rozprawy administracyjnej przez wyznaczonego kuratora spadku w osobie adwokata K. K. uznał, iż skarżącemu w przedmiotowej sprawie nie chodzi o dokonanie aktualizacji według stanu sprzed wywłaszczenia (decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1981 r.) lecz o aktualizację danych ewidencyjnych według stanu sprzed założenia ewidencji gruntów (stanu z dnia [...] czerwca 1950 r.) dlatego wniosek o zawieszenie postępowania kuratora nie został uwzględniony. Również skarżący nie wyraził zgody na zawieszenie postępowania (pismo z dnia [...] marca 2020 r.). Organ wyjaśnił, że po zakończeniu postępowania toczącego się w sprawie o stwierdzenie nieważności wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...] czerwca 1981 r. wydanego przez Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych w [...] oraz postępowania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. znak [...] organ zapozna się z ich rozstrzygnięciem i w oparciu o przedłożone dokumenty prawne dokona stosownych aktualizacji w danych ewidencyjnych.

Organ I instancji podkreślił, że ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełniąc funkcje informacyjno- techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Spełnia jedynie funkcje rejestrujące stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy. Stąd też poprzez żądanie unieważnienia danych ewidencji gruntów w tym mapy ewidencyjnej, danych opartych na dokumentach prawnych i stosownych opracowaniach geodezyjno-kartograficznych przyjętych do zasobu nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów.

Organ I instancji w kontekście zebranych dowodów oraz w oparciu o art. 24 p.g.i k. uznał, że w niniejszej sprawie występuje przesłanka odmowy aktualizacji danych ewidencyjnych. Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega bowiem na zastąpieniu dotychczasowych danych ewidencyjnych nowymi lub ich zmodyfikowaniu, a konieczność aktualizacji powinna być udokumentowana i zawsze mieć na celu odzwierciedlenie w sposób prawidłowy stanu prawnego wynikającego z posiadanych dokumentów. Zdaniem organu I instancji skarżący w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego nie przedłożył organowi dokumentów potwierdzających zasadność wnioskowanych zmian w danych ewidencji gruntów i budynków, w związku z czym brak jest podstaw do aktualizacji danych ewidencyjnych zgodnie z § 45 rozporządzenia egib. Przedłożone przez skarżącego kopie dokumentów nie stanowią podstawy do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, a wnioski kierowane do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków nie mają poparcia w stosownych dokumentach podważających aktualny stan prawny danych ewidencyjnych. Organ I instancji podkreślił, że nie jest możliwe dokonanie aktualizacji polegającej na przywróceniu stanu sprzed założenia ewidencji gruntów w odniesieniu do pojedynczych działek. Podczas założenia ewidencji gruntów, a następnie po wywłaszczeniu przedmiotowych gruntów pod obejście wsi [...] powstały bowiem zupełnie nowe działki ewidencyjne, o odmiennym przebiegu granic i nowym obszarze. Wydzielono także działki pod drogę publiczną. Organ wskazał również, że w obszarze obrębu ewidencyjnego działka ewidencyjna wyróżniana jest przez jej numer, który ma postać liczby naturalnej. Oznaczenia działek w operacie ewidencyjnym umożliwiają wyróżnienie każdej działki ewidencyjnej, które przyjmowane są według określonych zasad i są niepowtarzalne. Niemożliwe jest wykazanie w ewidencji gruntów i budynków działki o nieaktualnym (sprzed założenia ewidencji gruntów) oznaczeniu i nieaktualnych atrybutach. Sposób oznaczania działek w obrębie reguluje przepis § 9 rozporządzenia egib. Ponadto przywrócenie stanu sprzed założenia ewidencji gruntów wiązałoby się ze zmianą w zakresie prawa własności do danej działki. Tymczasem stany prawne przedmiotowych działek zostały wykazane w księgach wieczystych. Organ I instancji zwrócił również uwagę na stanowiska stron biorących udział w postępowaniu, mianowicie na zeznanie pełnomocnika GDDKiA złożone do protokołu z rozprawy administracyjnej, w którym stanowczo stwierdził, że GDDKiA jest właścicielem dwóch działek oznaczonych nr [...] i [...] położonych w pasie drogi krajowej nr [...], których stan prawny potwierdza Kw nr [...] oraz w zakresie powołanych wyżej działek ewidencja gruntów i budynków jest aktualna i nie wnosi do wykazanych danych zastrzeżeń. Również A. K. po zapoznaniu się z dokumentami zeznał do protokołu, że dane dotyczące jego działek są aktualne. Stan prawny działek oznaczonych nr [...] i [...] będących własnością A. K. potwierdza Kw nr [...]. Reasumując organ I instancji stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu wykazano, iż dane ewidencyjne są zgodne ze stanem prawnym i dokumentami znajdującymi się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym oraz nie stwierdzono niewłaściwych (błędnych) zapisów w ewidencji gruntów i budynków zarówno w części opisowej jak i kartograficznej (na mapie). Stwierdzono natomiast brak podstaw prawnych do aktualizacji operatu ewidencyjnego.

Po rozpoznaniu odwołań skarżącego i J. Ć. oraz adwokata K. K. - kuratora spadku nieobjętego po W. N. od powyższej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 138 § 1 i 2 k.p.a. po czym wyjaśnił, że rozpatrując odwołanie od decyzji administracyjnej jest obowiązany ocenić prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego. Następnie organ odwoławczy powtórzył ustalenia faktyczne organu I instancji wskazując ponadto że w trakcie prac geodezyjnych związanych z założeniem ewidencji gruntów i budynków opracowano analogową mapę ewidencyjną w skali 1:2000 stanowiącą część kartograficzną operatu ewidencyjnego. W części opisowej operatu ewidencyjnego pole powierzchni poszczególnych działek obliczono metodą graficzną, zgodnie z obowiązującymi wytycznymi zawartymi w zarządzeniu Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Wówczas zgodnie z operatem technicznym z obliczenia powierzchni Nr ks. rob. [...] w części opisowej operatu ewidencyjnego działka nr [...] o pow. 0,2910 ha wykazana była we władaniu S. K. Natomiast działka nr [...] o pow. 0,2890 ha była wykazana we władaniu S. L. W 1981 r. na terenie miasta [....] na wniosek Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w [...] z dnia [...] czerwca 1981 r. zostały przeprowadzone prace wywłaszczeniowe. Sporządzona mapa sytuacyjna nieruchomości do wywłaszczenia, przeznaczonych pod budowę "Obejścia [....]" - droga państwowa III klasy technicznej Nr [...] T. – J. położonych w [...] w skali 1:2000 przedstawiająca podział działki nr [...] na działki nr [...], [...] i [...] oraz działki nr [...] na działki nr [...], [...], [...], została wpisana do ewidencji składnicy geodezyjnej w dniu [...] marca 1980 r. za nr [...]. Naczelnik Miasta i Gminy w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. orzekł o wywłaszczeniu i odszkodowaniu za wywłaszczone m. in. działki nr [...] i [...]. Przebieg granic ww. działek na mapie ewidencyjnej został wykazany z wykorzystaniem danych pozyskanych w wyniku sporządzonej mapy sytuacyjnej z pomiaru uzupełniającego dokonanego na gruncie w marcu i kwietniu 1978 r. (w zasobie geodezyjnym i kartograficznym PODGiK w [...] brak jest wymienionych dokumentów geodezyjnych). Organ odwoławczy wskazał, że analiza archiwalnych dokumentów geodezyjnych wykazała, że w części opisowej operatu ewidencyjnego założonego w 1979 r., na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. działka nr [...] będąca własnością J. L. i S. L. została podzielona na działki nr [...] o pow. 0,1209 ha i [...] o pow. 0,1311 ha. Następnie na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1998 r., sygn. akt [...] dotyczącego stwierdzenia nabycia spadku, przedmiotowe działki zostały wykazane w części opisowej operatu ewidencyjnego na rzecz A. Ł. w 1/2 części i I. L. w 1/2 części. Ponadto w części opisowej operatu ewidencyjnego założonego w 1979 r., na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. zostały wykazane działki nr [...] o pow. 0,1125 ha i 191/3 o pow. 0,1411 ha Na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] września 1993 r. Rep. A nr [...] dotyczącego umowy darowizny, przedmiotowe działki zostały wykazane na rzecz A. K. Na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2000 r. Rep. A nr [...] skarżący wraz żoną J. Ć. nabyli od A. Ł. i I. L. udział we współwłasności wynoszący ½ cz. we współwłasności opisanych w § 1 ww. aktu działek nr [...] i [...] o łącznej pow. 25 arów 20 m2. Zgodnie z § 7 ww. aktu notarialnego kupujący wnieśli o urządzenie nowej księgi wieczystej dla działek nr [...] i [...]. Zgodnie z zawiadomieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych w Kw nr [...] w dniu [...] lutego 2001 r. wpisano nieruchomość położoną w [...] złożoną z działek nr [...] i [...] o pow. 0,2520 m2 - po odłączeniu z Kw nr [...]. W dziale II Księgi wieczystej wpisano natomiast jako współwłaścicieli skarżącego oraz J. Ć. w ½ cz. na prawach ustawowej własności małżeńskiej, oraz W. N. w ½ cz., po przeniesieniu wpisu z działu II Kw nr [...]. W części opisowej operatu ewidencyjnego, na podstawie Kw nr [...] dokonano zmian podmiotowych wykazując działki nr [...] o pow. 0,1209 ha i [...] o pow. 01311 ha na rzecz skarżącego i J. Ć. w ½ cz. na prawach wspólności małżeńskiej oraz W. N. w ½ cz. Następnie organ odwoławczy powtórzył ustalenia organu i instancji dotyczące przeprowadzenia w latach 2004-2005 dla obrębu [...] modernizacji istniejącej ewidencji gruntów i budynków. Organ odwoławczy wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę wydania decyzji w niniejszej sprawie orzekającej o aktualizacji lub odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków stanowią przepisy p.g. i k. oraz przepisy rozporządzenia egib - które regulują zasady prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian.

Zgodnie z art. 2 ust. 8 p.g. i k. ewidencja gruntów i budynków to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Z przepisów art. 20, 22, 24 p.g. i k. wynika, że ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który spełniając funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Deklaratoryjny charakter wpisu oznacza, że nie kształtuje on nowego stanu prawnego a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów. Ewidencja odzwierciedla stan aktualny, co oznacza, że nie można dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkudziesięciu łat, po których następowały kolejne czynności odzwierciedlone w ewidencji. Organ zaznaczył, że aktualizacja ewidencji gruntów nie może powodować skutków prawnych z mocą wsteczną, a tego domaga się skarżący poprzez wykazanie w operacie ewidencyjnym działek nr [...] i [...] sprzed ich podziału według stanu katastralnego i oznaczenie numerem [...].

Organ odwoławczy podał, że w obowiązującym operacie ewidencyjnym obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...] – Miasto, działki nr [...] i [...] wykazane zostały na rzecz skarżącego i J. Ć. w 1/2 cz. oraz W. N. - wł. hipoteczny w 1/2 cz. Nieruchomości te posiadają uregulowany stan prawny i objęte są Kw nr [...]. Według wypisu z rejestru gruntów działki nr 191/1 o pow. 0,1148 ha i 191/3 o pow. 0,1410 ha położone w obrębie [...] stanowią własność A. K., wykazane zostały na podstawie Kw nr [...] i posiadają uregulowany stan prawny. Natomiast działki nr [...] o pow. 0,0366 ha i [...] o pow. 0,0351 ha wykazane zostały w operacie ewidencyjnym jako drogi na rzecz Skarbu Państwa w trwałym zarządzie GDDKiA Oddziału w [....].

Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących nieprawdziwych danych zawartych w księdze wieczystej organ odwoławczy wyjaśnił, że podważenie wpisu w księdze wieczystej może nastąpić wyłącznie w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej wszczętym na podstawie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków nie mogą w żaden sposób samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu. Dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu mogą być prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, odpisy z ksiąg wieczystych, akty normatywne ilustrujące aktualny stan prawny nieruchomości. Zatem w pierwszej kolejności należy przedstawić aktualny dokument własności stanowiący podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym w zakresie kwestionowanego gruntu. W rozpatrywanej sprawie, skoro skarżący nie przedstawił nowych dokumentów, wskazujących na zmiany w zakresie danych podlegających ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków, zdaniem organu odwoławczego brak było podstaw do uwzględnienia żądań.

Organ odwoławczy wskazał, że z treści art. 24 ust. 2a p.g. i k. wynika, że dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, czyli właścicieli nieruchomości (lub podmiotów władających na zasadzie samoistnego posiadania). Zgodnie z art. 24 ust. 2b p.g. i k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców; 2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Zgodnie zaś z § 44 pkt 2 rozporządzenia egib obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, należy do zadań własnych starosty - jako organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków. W myśl § 45 ust. 1 rozporządzenia egib, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi, 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych, 3) wyeliminowania danych błędnych. Zgodnie z § 45 ust. 2 rozporządzenia egib przy aktualizacji operatu ewidencyjnego stosuje się odpowiednio przepisy § 35 i § 36. Stosownie do § 35 rozporządzenia egib źródłami danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia ewidencji są: 1) materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym; 2) wyniki pomiarów fotogrametrycznych; 3) wyniki terenowych pomiarów geodezyjnych; 4) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach, prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów przez: sądy, organy administracji publicznej oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne; 5) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne; 6) dane zawarte w dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej; 7) wyniki oględzin. W świetle § 36 rozporządzenia egib, przebieg granic działek wykazuje się w operacie opisowo-kartograficznym na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym, 2) w celu podziału nieruchomości, 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, 5) na potrzeby postępowania sadowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sadowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków, 7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji, 8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych, albo wznowionych punktów granicznych.

Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie zasięg własności działek nr [...], [...], [...] i [...], [...], [...] został określony w postępowaniu wywłaszczeniowym. Ponadto z analizy zgromadzonych w sprawie materiałów wynika, że ww. działki zostały wydzielone w wyniku podziału działek nr [...] i [...] (zgodnie z mapą sytuacyjną nieruchomości zawnioskowanych do wywłaszczenia przyjętą do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 6 marca 1980 r. za nr 2/80). Organ odwoławczy stwierdził, że w oparciu o żądanie wniosku organ I instancji dokonał oceny geodezyjnego materiału dowodowego znajdującego się w zasobie geodezyjno- kartograficznym i stwierdził, że w części opisowej i kartograficznej operatu ewidencyjnego obrębu [...] wykazany stan ewidencyjny ww. działek jest zgodny z materiałem źródłowym. Organ zwrócił również uwagę na brak zgodności zainteresowanych stron do wykazania w operacie ewidencyjnym ww. działek, co świadczy o istnieniu sporu granicznego. Organ odwoławczy stwierdził, że oczekiwanie skarżącego, iż w tym postępowaniu organy administracyjne powinny ustalać, czy granice jego działki są właściwie ustalone, jest nieuzasadnioną interpretacją przepisów prawa. Błędnym też jest oczekiwanie skarżącego, że w ramach postępowania ewidencyjnego może dojść do załatwienia sporu o prawo własności, o granice czy powierzchnię działki, ponieważ organy administracyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Temu bowiem służą takie postępowania, jak o rozgraniczenie, o ustalenie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo ochronę własności. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że na terenie obrębu R. zostały przeprowadzone prace geodezyjne związane z założeniem ewidencji gruntów (operat [...]) oraz prace związane z wywłaszczeniem nieruchomości przeznaczonych pod budowę "Obejścia [...]" drogi państwowej III klasy technicznej Nr [...] (operat wpisany do ewidencji składnicy geodezyjnej w dniu [...] marca 1980 r. za nr [...]). W operacie tym zawarta jest mapa sytuacyjna wykonana na podstawie map ewidencyjnych oraz pomiaru uzupełniającego w marcu i kwietniu 1978 r., z której wynika jednoznacznie, że wywłaszczenie objęło część działek nr [...] i [...], które to działki odpowiadały dawnej parceli gruntowej nr [...]. Działki nr [...] i [...], które w wyniku wywłaszczenia uległy podziałowi na działki nr [...], [...], [...] i [...], [...], [...] były w tym czasie przedmiotem władania różnych osób. Potwierdzeniem tego faktu jest protokół stanu władania Nr [...] z dnia [...] grudnia 1967 r. stwierdzający władanie m. in. działki nr [...] przez S. K. oraz protokół stanu władania Nr [...] z dnia [...] listopada 1967 r. stwierdzający władanie działką nr [...] przez S. L. Organ zaznaczył, że zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, działkę ewidencyjną stanowił obszar gruntu ograniczony gruntami stanowiącymi przedmiot odrębnego władania - § 7 ust. 1 załącznika do zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów. Nieuzasadnione jest zatem żądanie skarżącego odnośnie "aktualizacji gruntu jako całości oznaczonego na mapie katastralnej numerem [...] i nadanie jednego numeru ewidencyjnego oraz wykreślenie błędnych danych...", ponieważ odpowiadające tej parceli działki zostały utworzone zgodnie z ww. przepisem. Również żądanie dotyczące unieważnienia mapy ewidencyjnej i danych ewidencyjnych dotyczących działek nr [...], [...], [...] i [...], [...], [...] i nadanie w ich miejsce parceli oznaczonej nr [...] jako jednego numeru oznaczonego na mapie katastralnej jest nieuzasadnione. Stan katastralny dotyczący pgr [...] obowiązywał przed wieloma laty, po którym nastąpiły kolejne zdarzenia prawne (wywłaszczenie, umowy przeniesienia własności), które ukształtowały nowy stan prawny nieruchomości, odmienny od stanu hipotecznego - zostały założone księgi wieczyste. Organ odwoławczy zaznaczył również, że jeżeli strony nie akceptują takiego stanu, zgodnie z § 86 ust. 2 rozporządzenia egib, żądając modyfikacji danych ewidencyjnych działki, mogą przedłożyć dodatkowe dowody w postaci odpowiedniej dokumentacji geodezyjnej opracowanej przez jednostkę wykonawstwa geodezyjnego na jej zlecenie i koszt zainteresowanych. Stosowna dokumentacja geodezyjna będzie mogła stanowić podstawę do wprowadzenia ewentualnych zmian w operacie ewidencyjnym obrębu [....] w zakresie działek objętych zaskarżoną decyzją. Ewentualne orzeczenie sądu w sprawie rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości ukształtuje nowy stan prawny dopiero w przyszłości, a przyszłe orzeczenie nie ma wpływu na stan aktualny, wynikający z dostępnych organowi ewidencyjnemu dokumentów.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do uwzględnienia roszczeń skarżącego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wyczerpujące i odnoszące się do wszystkich wątpliwości skarżącego i całkowicie potwierdza rozstrzygnięcie dotyczące odmowy aktualizacji operatu ewidencyjnego obrębu [...] Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji odnośnie wniosku kuratora spadku o zawieszenie postępowania.

W ustawowym terminie skarżący K. Ć. wniósł skargę na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia, zarzucając że:

1) organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do jego zarzutów a niektóre zarzuty całkowicie pominął, podczas gdy organ odwoławczy powinien odnieść się do wszystkich zarzutów, o czym skarżący został poinformowany przy przeglądaniu akt sprawy; 2) organ odwoławczy nie odniósł się i wydał decyzję bez dokumentów mających istotny wpływ na rozpoznanie sprawy, które potwierdzają to, że organy administracji państwowej prowadzą ewidencję gruntów niezgodnie z przepisami, samowolnie dokonują zmian w ewidencji gruntów i tworzą nowe stany prawne. W szczególności skarżący wnosił o dołączenie do akt sprawy aktu notarialnego nr [...], na podstawie którego dokonywano kolejnych nielegalnych zmian w dokumentach, a ponadto dokumentów z podziału parceli nr [...]na działki nr [...] i [...], dokumentów z podziału działek nr [...] i [...] na działki nr [...], [...], [...], [...], [...]i [...], decyzji Naczelnika Urzędu Miasta i Gminy w [...] nr [...]z dnia [...] maja 1987 r., dokumentu znoszącego współwłasność ze S. L. i W. N. współwłaścicieli parceli nr 1960/3 na rzecz J. L. ujętego w pkt 26 decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. i dla S. K., zmian gruntowych z dnia [...] lipca 1993 r. wpisanych w księdze wieczystej Kw nr [...] wykazujących działkę nr [...] w całości w 1993 r.; 3) ewidencja gruntów i budynków prowadzona przez Starostwo Powiatowe w [...] została założona i prowadzona niezgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami tzn.: ustawą o Państwowej Służbie Geodezyjnej z dnia 13 czerwca 1956 r., art. 15 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia, § 2 Zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 13 maja 1960 r. w sprawie wprowadzania w ewidencji gruntów zmian we władaniu gruntami, § 99 pkt 2, pkt 4 i pkt 5 Zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie prowadzenia ewidencji gruntów oraz art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zaś pominięcie tych przepisów jest niezgodne z art. 58 ustawy Kodeks cywilny i dlatego dokumenty znajdujące się w aktach sprawy powstały nielegalne bez wiedzy właścicieli i pod nieobecność właścicieli parceli nr [...] Kw 601, przez co jedne dokumenty przeczą drugim; 4) wykazane na mapie ewidencyjnej z dnia 16 listopada 1968 r. działki nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...]powstały nielegalnie - brak w aktach dokumentów z podziału parceli nr [...] na działki nr [...] i [...] oraz mapy ewidencyjnej z tymi działkami, ponieważ parcelę nr 1960/3 dzieliły osoby nie będące właścicielami tej parceli, a ewidencję gruntów zakładały organy administracji publicznej, zaś działka nr [...] ma większą powierzchnię od działki nr [...], oraz brak dokumentów z podziału działek nr [...] i [...] na działki nr [...], [...], [...], [...], [...]i [...]; 5) organ I instancji wydając decyzję pominął art. 10 k.p.a. uniemożliwiając skarżącemu przeglądanie akt sprawy oraz odniesienie się do nich przed wydaniem decyzji, wydając decyzję w czasie zawieszenia postępowań sądowych spowodowanym epidemią. Organ I instancji "uzupełniał" akta sprawy odwrotnie tzn. uzupełniano akta sprawy etapami począwszy od dokumentów z 2006 r. do 1967 r., pomijając mapę katastralną z 1853 r. i na końcu prowadzonego postępowania dołączył jeszcze szkic mapy oraz 2 protokoły o nr [...] i nr [...], wydając skarżącemu kopie tych dokumentów poza budynkiem Starostwa Powiatowego w [...]. W tych protokołach wykazano działki nr [...] i [...] bez wykazanych powierzchni i ceny, wpisując jako władającego działką nr 191 S. K., który kupił działkę nr [...] od W. N. w 1960 r. nie wymieniając powierzchni ani ceny, gdy jeszcze nie było działki nr [...] a W. N. nie był jej właścicielem, co potwierdza Kw nr [...] oraz pkt 13 decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [....] nr [...] z dnia [...] grudnia 1981 r., w którym jako właścicieli w połowie działki nr [...] ujawniono S. L. i W. N. i dlatego nie było założonych ksiąg wieczystych dla działek nr [...] i [...], ponieważ W. N., S. L., J. L. i S. K. nie byli prawnymi właścicielami w/w działek, co potwierdził Starosta pismem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], w którym poinformował, że odnośnie stanu hipotecznego dotyczącego działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...]: księga wieczysta nr [...]została zamknięta za [...] z dnia 27 marca 2014 r., z treści niniejszej księgi wynika iż część parceli gruntowej [...] zmieniła swoje oznaczenie na działki ewidencyjne nr [...] i [...] ([...]z dnia [...] listopada 2001 r.) które następnie zostały przeniesione do KW Nr [...], właścicielami parceli gruntowej [...] z której m. in. powstały działki nr [...] i [...] byli S. z B. L. c. L. i H. w 1/2 części oraz W. N. s. W. i A. z R. w 1/2 części (podstawa wpisu prawa własności Rep. [...], Rep. [...]). Była to odpowiedź organu I instancji na pismo skarżącego, w którym wnosił o przesłanie mu księgi wieczystej na działkę nr 192 z wykazanym właścicielem hipotecznym J. L., ujawnioną w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. Jak wynika z tego pisma nie było żadnej działki nr [...] a z tego wynika, że rejestr gruntów z listopada 1969 r. jest fałszywy i wszystkie czynności i zmiany jakie wykonywano na działkach nr [...] i [...] są nieważne, ponieważ dokonywano je na działkach prawnie nieistniejących.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ odwoławczy całkowicie pominął zarzuty i nie odniósł się do tego, że: 1) mapę ewidencyjną sporządzono w dniu [...] listopada 1968 r. z wykazanymi działkami nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...]; 2) mapa ewidencyjna znajdująca się w aktach sprawy z dnia 16 listopada 1968 r. powstała bez wymaganych dokumentów - czyli wtedy dokonano nielegalnego podziału geodezyjnego parceli nr 1960/3 na 6 działek o nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Z tego wynika, że nigdy nie dokonano podziału parceli nr [...] na działki o nr [...] i [...]; 3) brak jest zawiadomień i zwrotnych potwierdzeń odbioru na podział parceli nr 1960/3 na działki nr 191 i 192 oraz brak zawiadomień na podział działek nr [...] i [...] na działki nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w 1981 r.; 4) brak jest zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji Naczelnika Urzędu Miasta i Gminy w [...] nr [...] z dnia [...] maja 1987 r., gdy właściciele gruntu dawno nie żyli, na podstawie której dokonywano kolejnych zmian w rejestrach gruntów z dnia [...] listopada 1979 r.; 5) S. K. nabył działkę nr 191 w 1960 r. - kiedy jeszcze nie było tej działki od W. N., który nie był właścicielem działki nr [...]. S. K. zeznał, że kupił działkę nr [...] bez umowy, nie wymieniając ani ceny ani powierzchni, a jego syn A. K. zeznał, że widział akt notarialny dotyczący zakupu tego gruntu o którym jego ojciec S. K. nie wiedział. S. K. nie wymienił ceny za pole ani powierzchni pola; 6) Wydział Ksiąg Wieczystych w [...] nie poinformował skarżącego o złożonym wniosku na założenie księgi wieczystej na działkę nr [...] pomimo tego, że poinformowano go, że w razie złożenia takiego wniosku zostanie o tym poinformowany i w ten sposób założono księgę wieczystą na działkę nr [...], pomimo tego, że skarżący był osobą zainteresowaną tą sprawą i wnosił uwagi w tej kwestii. Z tego wynika, że to nie prawo i dokumenty, lecz organy decydują o tym kto ma prawo do gruntu a kto tego prawa nie posiada; 7) skarżący wynajął geodetę (zawiadomienie w aktach sprawy), który nie chciał wykonać mi pomiaru po zmierzeniu jednej z działek. Z tego wynika, że na wniosek strony była odmowa wykonania pomiaru, a bez udziału stron i wniosków sporządzono dokumenty; 8) zaginęły pomiary wykonane przez geodetów wynajętych przez GDDKiA Oddział w [...], którzy poszerzyli granice spokojne o ok. 1,3 m, a gdy skarżący odmówił podpisania protokołu, to odmówiono mu protokołu pomiaru i pomimo wystąpienia o te dokumenty do Starostwa Powiatowego w [...] oraz do GDDKiA nie otrzymał tego protokołu; 9) działki nr 191 i 192 są na mapie równe a działki [...] i [...] wykazane w rejestrze gruntów różnią się powierzchniami; 10) kolejnych zmian w rejestrach gruntów z dnia [...] listopada 1979 r. dokonano na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Miasta i Gminy w [...] nr [...] z dnia [...] maja 1987 r., gdy oboje współwłaściciele parceli nr [...] Kw nr [...] nie żyli, a W. N. miał prawo do gruntu, obecnie oznaczonego jako działka nr 192/2 wg księgi wieczystej Kw nr [...] i decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] nr [...]z dnia [...] grudnia 1981 r., na podstawie której dokonywano kolejnych zmian po jego śmierci, co jest niezgodne z art. 30 k.p.a.

Skarżący podniósł również, że w aktach sprawy brakuje następujących dokumentów: operatu ewidencyjnego z 1968 r. wykazującego 6 działek o nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wykazanych na mapie ewidencyjnej z dnia [...] listopada 1968 r.; kompletu dokumentów z podziału parceli nr [...] na działki nr [...] i [...] wykazane w zmianach gruntowych z dnia [...] marca 1980 r.; mapy ewidencyjnej wykazującej działki nr [...] i [...]; rejestrów gruntów dla działek nr [...] i [...] z wykazanymi właścicielami tych działek; zmian gruntowych na podział parceli nr [...] na działki nr [...] i [...]; zawiadomień dla stron z 1967 r. oraz 1968 r. oraz zwrotek potwierdzających odbiór tych zawiadomień oraz zgłoszeń na prace geodezyjne, przez co pominięto właścicieli; dokumentacji z podziału działek nr [...] i [...] na działki nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...]; zmian gruntowych z dnia [...] marca 1980 r. dotyczących "podziału" działek nr [...] i [...] na działki nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...], gdzie w dniu [...] marca 1980 r. wykazano bez prawnych dokumentów działki o nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...]potwierdzając samowolne podziały, a w rejestrach gruntów z dnia [...] listopada 1979 r. wykazano tylko działki o nr [...], [...], [...] i [...], czyli w 1979 r. pozbawiono właścicieli prawa do gruntu oznaczonego nr [...] i [...] jeszcze przed samowolnym podziałem i wydaniem decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1981 r.; zawiadomień właścicieli o tym, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy [...] nr [...]z dnia [...] grudnia 1981 r. będzie podziałem gruntu; aktu notarialnego nr [...], z którego wynika, że już w 1947 r. pozbawiono W. N. prawa do gruntu przed jego zakupem przez W. N. w 1949 r.; aktu notarialnego nr [...], na podstawie którego W. N. nabył prawo do 1/2 połowy parceli nr [...] - informuje o tym wpis Kw nr [...]. W dalszej części skargi skarżący szczegółowo odniósł się do wskazanych fragmentów uzasadnienia zaskarżonej decyzji, przytaczając argumentację na poparcie swoich twierdzeń. Zdaniem skarżącego legalnymi dokumentami w tej sprawie są wyłącznie: Księga wieczysta Kw nr [...] wykazująca parcelę nr [...], akty notarialne nr [...] oraz nr [...] - których w aktach brak, akt notarialny nr [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1998 r., sygn. akt [...]. Reasumując skarżący stwierdził, że domaga się przywrócenie stanu zgodnego z księgą wieczystą i mapą katastralną z wykazaną parcelą nr [...] poprzez scalenie lub aktualizację zgodnie z dokumentami prawnymi, ponieważ jak wynika z akt sprawy organy sporządziły mapę ewidencyjną, zakładały ewidencję gruntów i dokonywały w niej zmian bez wymaganych dokumentów.

W ustawowym terminie skargę wniósł również adw. K. K. - kurator spadku nieobjętego po W. N., zaskarżając decyzję organu odwoławczego w całości.

Kurator zarzucił naruszenie 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Starosty z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], która to decyzja zapadła z naruszeniem przepisów prawa, gdyż w sprawie zachodzą podstawy określone w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. obligujące organ do zawieszenia postępowania, aż do czasu zakończenia toczącego się równolegle postępowaniu administracyjnego dotyczącego wznowienia postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Gminy i Miasta [...] z [...] grudnia 1981 r. nr [...] w sprawie wywłaszczenia i odszkodowania za wywłaszczenie. Wobec powyższego kurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie kosztów tytułem wynagrodzenia za czynności związane z pełnieniem funkcji kuratora spadku w postępowaniu administracyjnym.

W uzasadnieniu skargi kurator podniósł, że zaskarżona decyzja jest wadliwa i pomija fakt, iż pierwotna decyzja organu I instancji została wydana przedwcześnie. Organ odwoławczy w sposób lakoniczny powtórzył tezy stawiane przez organ I instancji, stąd wszystkie argumenty zawarte w odwołaniu pozostają aktualne. Organ bowiem pominął zupełnie, że z wniosku skarżącego toczone są równolegle dwa odrębne postępowania dot. w/w działek, tj. postępowanie, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...] czerwca 1981 r. wydanego przez Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych w . Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. nr [...], dotyczącą wywłaszczenia i odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Kurator nie zgodził się ze stanowiskiem organów obu instancji, że skoro w przedmiotowej sprawie skarżącemu nie chodziło o dokonanie aktualizacji według stanu sprzed wywłaszczenia, lecz o aktualizację danych ewidencyjnych według stanu sprzed założenia ewidencji gruntów, to wniosek o zawieszenie postępowania nie mógł być uwzględniony. Trudno bowiem zgodzić się z taką interpretacją w świetle żądania podnoszonego przez skarżącego, który żądał aktualizacji danych i nadania wszystkim ww. działkom jednego numeru ewidencyjnego. Decyzja z dnia [...] grudnia 1981 r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniach za wywłaszczenie była jedną z decyzji kształtujących stan prawny działek, w przedmiocie których toczy się niniejsze postępowanie. Jak zauważył bowiem sam organ, ujawniła ona działki nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w miejsce dotychczasowych działek nr [...] i [...]. Bez wątpienia rozstrzygnięcie w przedmiocie decyzji z dnia [...] grudnia 1981 r. stanowi zagadnienie wstępne bez rozstrzygnięcia, którego nie sposób merytorycznie rozstrzygnąć o ewentualnej aktualizacji danych ewidencyjnych. Stąd też aktualizacja takich danych byłaby ewentualnie możliwa jedynie w oparciu o decyzję stwierdzającą nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 1981 r., która to decyzja ujawniła w/w działki. Kurator wskazał, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Bez wątpienia w/w rozstrzygnięcie mieści się w pojęciu "zagadnienia wstępnego". Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Stanowi ono materialnoprawną przeszkodę powstającą łub ujawniająca się w toku postępowania, której usunięcie warunkuje rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Zależy od niego zarówno treść przyszłego rozstrzygnięcia administracyjnego, jak i możliwość kontynuowania postępowania lub wydania decyzji. A zatem, musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. Wydanie merytorycznej decyzji przez organ w przedmiotowej sprawie jest w ocenie kuratora uzależnione od zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 1981 r., nr [...]. Merytoryczne rozstrzygnięcie o aktualizacji danych ewidencyjnych i nadaniu wszystkim działkom jednego numeru ewidencyjnego nie może bowiem nastąpić bez uchylenia istniejących w obrocie prawnym decyzji dot. tych samych działek. Pozostawanie bowiem w obrocie prawnym decyzji, które ukształtowały stan prawny tych działek, uniemożliwia wydanie decyzji w niniejszej sprawie. Stąd też w ocenie kuratora decyzja o odmowie aktualizacji danych została wydana przedwcześnie. Dlatego zachodzi istnienie bezpośredniego związku przyczynowego między niniejszym postępowanie, a postępowaniem dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1981 r., co powinno skutkować zawieszeniem postępowania.

W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skarg.

W piśmie z dnia [...] września 2020 r. skarżący K. Ć. podtrzymał swoje stanowisko.

Zarządzeniem z dnia [...] października 2020 r. Sędzia Sprawozdawca wezwał strony i uczestników postępowania do przedłożenia pism procesowych zawierających nowe argumenty, twierdzenia i dowody na poparcie zajętego stanowiska.

W pismach z dnia [...] i [...] października 2020 r. skarżący K. Ć. zakwestionował następujące dokumenty, twierdząc, że sporządziły je osoby nieuprawnione lub zawierają one błędy formalne i materialne: szkic polowy nr [...] z dnia [...] kwietnia 1967 r.; protokół nr [...] z dnia [...] grudnia 1967 r.; protokół nr [...] z dnia [...] listopada 1967 r.; mapę ewidencyjną z dnia [...] listopada 1968 r.; zmiany gruntowe z dnia [...] marca 1980 r. nr [...]; mapę sytuacyjną z dnia [...] marca 1980 r.; obliczenie powierzchni działek i konturów klasyfikacyjnych; rejestry gruntów z listopada 1969 r.; materiały z wyłożenia operatu modernizacji gruntów i budynków dla miasta [...] L.Ks.rob. [...] wpisane do ewidencji zasobu powiatowego w dniu [...] grudnia 2004 r. nr ewid. [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi zostały oddalone jako pozbawione w stopniu oczywistym uzasadnionych podstaw.

Sąd działając z urzędu, niezależnie od granic skargi i podniesionych zarzutów, nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego lub procesowego, których postać lub stopień miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść końcowego rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, po uprzednim umożliwieniu skarżącym i uczestnikom postępowania przedstawienia nowych twierdzeń i dowodów na ich poparcie, w związku z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu, wydanym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

W pierwszej części uzasadnienia Sąd odniesie się do zarzutów, dowodów i twierdzeń przedstawionych przez skarżącego K. Ć.

Granice sprawy o aktualizację danych ewidencyjnych zostały wyznaczone wnioskiem skarżącego z dnia [...] grudnia 2017 r. (k. 1, t. I akt organu I instancji), który został następnie sprecyzowany w protokołach z dnia [...] stycznia 2018 r. i z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz zmieniony w piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. (k. 125-134, t. III akt organu I instancji). Ostatecznie skarżący wniósł o "aktualizację mapy i rejestru gruntów" przez "przywrócenie stanu geodezyjnego i prawnego z roku 1950" ("gdy do księgi wieczystej dopisano W. N.") w zakresie działek ewidencyjnych oznaczonych numerami [...], [...], [...] oraz [...], [...] i [...] (powstałych z parceli gruntowej [...]), ponieważ do tego momentu wszystkie czynności na parceli nr [...]były zgodne z prawem, a grunt był niepodzielony" (k. 125, t. III akt organu I instancji). W takich też granicach kontrolowane organy były władne orzekać, a Sąd był uprawniony i zobowiązany przeprowadzić kontrolę legalnościową zakwestionowanych rozstrzygnięć.

Wskazane wyżej treść i zakres żądania skarżącego zmierzają w istocie do podważenia legalności i miarodajności dokumentów, które stanowiły podstawę wpisów do operatu ewidencyjnego i które zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego. Skarżący nie zauważa jednak, że zmiana treści wpisów w operacie ewidencyjnym w trybie postępowania aktualizacyjnego nie jest dopuszczalna bez pozbawienia mocy obowiązującej lub skuteczności prawnej w odpowiedniej procedurze formalnych dokumentów urzędowych (w tym ostatecznych i prawomocnych orzeczeń sądowych oraz decyzji administracyjnych oraz formalnie niepodważonych co do ważności lub skuteczności prawnej aktów notarialnych) będących podstawą dotychczasowych wpisów, albo bez przedstawienia nowych (dotychczas nieujawnionych) i późniejszych dokumentów, które zgodnie z zasadą aktualności wpisów w operacie, mogą zastąpić dotychczasowe (wcześniejsze) dokumenty, względnie przez wykazanie, że treści wynikające z prawidłowych dokumentów przyjętych do państwowego zasobu zostały wadliwie wprowadzone do operatu. Zgodnie bowiem z § 44 pkt. 2) rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (r.e.g.b.) do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy m.in. utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, natomiast zgodnie z § 45 ust. 1 r.e.g.b. aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi; 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; 3) wyeliminowania danych błędnych.

W przedmiotowej sprawie skarżący wnioskodawca nie zdołał wykazać realizacji choćby jednej ze wskazanych w § 45 ust. 1 r.e.g.b. przesłanek aktualizacji danych ewidencyjnych. Tym samym zarówno próba podważania map ewidencyjnych (w tym mapy z 6 maja 2006 r.), wypisów z rejestru gruntów, szkiców polowych, protokołów, wykazów zmian gruntowych (zob. skarga z dnia 3 sierpnia 2020 r., pisma skarżącego z dnia 3 września 2020 r. z dnia 14 października 2020 r. i z dnia 28 października 2020 r.), jak i próba retrospektywnego przywrócenia stanu ewidencyjnego według dokumentacji z roku 1950, nie mogły odnieść zamierzonego skutku w ramach postępowania aktualizacyjnego przed organami administracji geodezyjno-kartograficznej.

Nie jest bowiem dopuszczalna prawnie operacja zastąpienia dokumentów przyjętych do państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego i stanowiących podstawę wydania prawomocnych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych oraz niepodważonych aktów notarialnych przez dokumenty względem nich wcześniejsze bez podważenia legalności i mocy wiążącej (skuteczności prawnej) orzeczeń, decyzji i aktów bazujących na tych późniejszych dokumentach. W celu usunięcia określonych dokumentów urzędowych jako podstawy wpisów w operacie konieczne jest przedłożenie nowych i wiążących dokumentów, które pozbawią mocy lub skuteczności prawnej dokumentów wcześniejszych (np. orzeczeń sądowych stwierdzających nieważność aktów notarialnych; wyroków uzgadniających treść księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym; decyzji stwierdzających nieważność lub uchylających ostateczne decyzje administracyjne będących podstawą wpisów ewidencyjnych; orzeczeń sądu cywilnego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, których granice lub powierzchnie są sporne; decyzji administracyjnej o rozgraniczeniu nieruchomości).

Inne podejście byłoby sprzeczne w istotą ewidencji gruntów i budynków oraz samym postępowaniem ewidencyjnym oraz aktualizacyjnym. Postępowanie z zakresu aktualizacji danych ewidencyjnych jest rodzajem administracyjnego postępowania rejestrowego i w związku z powyższym wykazuje daleko idącą specyfikę, która nie upoważnia organów administracji geodezyjno-kartograficznej do samodzielnego ustalania stanu prawnego nieruchomości lub danych podlegających ujawieniu w ewidencji. Organy te są jedynie uprawnione i zobowiązane do deklaratoryjnej rejestracji zmian w zakresie danych ewidencyjnych, które wynikają z przedłożonych lub uzyskanych z urzędu prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych lub ostatecznych decyzji. W ramach postępowania aktualizacyjnego nie ma zatem prawnej możliwości dokonywania ustaleń, które wykraczałyby poza treść dokumentów urzędowych będących podstawą wpisów ewidencyjnych albo które modyfikowałyby treść tych dokumentów. Ewidencja gruntów i budynków jako rejestr publiczny ma bowiem charakter wtórny i deklaratoryjny względem treści zawartych w tego rodzaju dokumentach publicznych (orzeczeniach sądowych, aktach notarialnych lub decyzjach administracyjnych). Organ ewidencyjny ma więc obowiązek wprowadzenia zmian wynikających z tego rodzaju dokumentów (np. z orzeczeń sądowych lub aktów notarialnych), nie mając uprawnienia do badania ich legalności lub ważności. Podstawą usunięcia danych, które zostały wprowadzone na podstawie wadliwych lub nieważnych decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych lub aktów notarialnych są jedynie nowe decyzje, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, które pozbawiają mocy wiążącej lub modyfikują treść tych pierwszych. Przykładowo w odniesieniu do wadliwego orzeczenia sądowego, które stało się podstawą wprowadzenia danych w ewidencji, podstawą zmiany tego rodzaju danych może być jedynie nowe prawomocne orzeczenie sądu uchylające albo zmieniające treść pierwotnego wadliwego orzeczenia.

Z treści wniosku skarżącego w wersji nadanej pismem z dnia [...] lutego 2020 r. oraz skargi i dalszych pism procesowych wynika, że skarżący domagał się w istocie "powrotu" w operacie do stanu wynikającego z aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 1947 r. oraz aktu notarialnego z dnia [...] września 1949 r. (Rep Nr [...]oraz Rep. Nr [...], zgodnie z danymi wynikającymi z zamkniętej księgi wieczystej Nr [...]; k. 56-57, t. I akt organu I instancji) oraz oznaczenia spornych działek nr [...], [...], [...] oraz [...], [...] i [...] jako parceli gruntowej nr [...], pomimo iż na przestrzeni ponad siedemdziesięciu lat do zasobu wprowadzono cały ciąg dokumentów w postaci orzeczeń sądowych, administracyjnych i aktów notarialnych, których ważność, skuteczność i prawidłowość nie zostały podważone w przepisanej procedurze. W tej sytuacji nie można prowadzić weryfikacji treści powyższych orzeczeń i aktów oraz dokumentacji geodezyjno-kartograficznej będącej podstawą ich wydania (w tym wykazów gruntowych i map ewidencyjnych) bez wcześniejszego podważenia powyższych orzeczeń i aktów. Skarżący zapomina również, że stał się nabywcą udziału we współwłasności działek [...] i [...] dopiero [...] listopada 2000 r. (akt notarialny Rep. A Nr [...]; k. 9, t. I akt organu I instancji) i dokonując zakupu powyższych działek był zobowiązany do zweryfikowania ich stanu prawnego i ewidencyjnego (także za pośrednictwem sprzedawcy i notariusza), ponieważ już w treści aktu wskazano (§ 1), że objęte umową sprzedaży działki nr [...] i [...] stanowią "część działki gruntowej [...]" (objętej księgą wieczystą KW Nr [...], stanowiącą obecnie księgę zamkniętą). Z wykazu zmian gruntowych z dnia [...] października 2000 r. wynika, że działki nr [...] (pow. 0,1209 ha) i [...] (pow. 0,1311 ha) wchodziły w skład parceli gruntowej nr [...], a powstały w wyniku podziału dokonanego na podstawie decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. (k. 133-134, t. III akt organu I instancji). Z akt administracyjnych wynika również, że parcela gruntowa nr [...] zmieniła oznaczenie na działki nr [...] i [...] z tym zastrzeżeniem, że w zamkniętej księdze wieczystej (przeniesionej w zakresie działek nr [...] i [...] do nowej KW nr [...]) nie wskazano dokumentów, na podstawie których doszło do wydzielenia działek nr 191 i 192 (zob. m.in. k. 3-6 i 56-57, t. I akt organu I instancji). Niemniej jednak dokumentacja kartograficzna i kartograficzna z lat 1967-1969 zawiera zestawienia danych dotyczących nowych działek [...] i [...] (k. 141-144, t. III akt organu I instancji; pkt. 2-4 załącznika do akt organu I instancji). Ponadto wykaz z rejestru gruntów z listopada 1969 r. wskazuje, że władającą działką nr [...] była S. L., a władającym działką nr 191 był S. K. (zob. pkt. 4 załącznika do akt organu I instancji). Spadkobierczynią powyższej nieruchomości (w zakresie działek nr [...] i [...]) po S. K. stała się W. K. (zgodnie z postanowieniem SR w [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r.), która aktem notarialnym z dnia [...] września 1993 r. (pkt 8 załącznika do akt organu I instancji) przeniosła jej własność na A. K. Z akt zamkniętej księgi wieczystej nr [...] wynika również, że na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] września 1949 r. (Rep. Nr [...], zgodnie z danymi wynikającymi z zamkniętej księgi wieczystej Nr [...]; k. 56-57, t. I akt organu I instancji) jako współwłaściciela (w 1/2 ) działki nr 192 wpisano W. N., natomiast współwłaścicielami drugiej połowy pozostali spadkobiercy po S. L. – I. L. i A. Ł., którzy w dniu [...] listopada 2000 r. zbyli swój udział (w zakresie działek [...] i [...]) skarżącemu K. Ć. Decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] grudnia 1981 r. wydzieliła z działek nr [...] i [...] działki nr [...] i [...]oraz objęła je wywłaszczeniem pod inwestycję drogową (0,0351 ha). W wyniku wywłaszczenia z dawnej parceli nr 1960/3 pozostały działki nr [...] i [...]oraz [...] i [...].

Powyższy zakres podmiotowy oraz dane powierzchniowe i graniczne są objęte aktualnymi wpisami w księgach wieczystych nr [...] (co do działek nr [...] i [...]), nr [...] (co do działek nr [...] i [...]) oraz [...] (co do działek nr [...]i [...]). W związku z tym nie jest dopuszczalne w postępowaniu aktualizacyjnym z zakresu ewidencji gruntów i budynków podważanie treści oraz podstaw wpisów wieczystoksięgowych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1-2 ustawy z dnia [...] lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (u.k.w.h.) księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, a domniemanie przemawia za tym, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje. W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności (art. 10 ust. 1 u.k.w.h.). Podmiot roszczący sobie prawa do nieruchomości, której stan prawny został ujawniony błędnie w księdze wieczystej, może zatem dochodzić swoich praw w trybie procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W tego rodzaju procesie właściwy sąd cywilny będzie uprawniony i zobowiązany również do poddania ocenie dokumentów, które stanowiły podstawy wpisów w zamkniętej księdze wieczystej nr [...], której treść była podstawą dalszych wpisów w nowych księgach wieczystych nr [...], [...]i [...]. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił pozostałe zarzuty i twierdzenia skarżącego jako pozbawione prawnej relewancji w związku z aktualnym stanem prawnym ujawnionym w księgach wieczystych.

Przedstawiony przez skarżącego spór stanowi zatem klasyczny przykład sporu podmiotowo-powierzchniowego z zakresu prawa rzeczowego, który nie może być rozstrzygany w postępowaniu aktualizacyjnym w zakresie danych ewidencyjnych państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego. Zmiany w ewidencji gruntów i budynków w zakresie oznaczenia podmiotów, granic i powierzchni działek wymagają uprzedniego przeprowadzenia odrębnego postępowania rozgraniczeniowego lub właściwego postępowania przed sądem powszechnym, Za pośrednictwem żądania wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich. Deklaratoryjny charakter wpisów ewidencyjnych oznacza, że nie kształtują one ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów (por. np. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2011 r., I OSK 945/10; wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2011 r., I OSK 389/10; wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2015 r., I OSK 1718/13). Decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności. Wszelkie spory zaistniałe w wyniku przeprowadzonych zmian ewidencyjnych dotyczące zasięgu prawa własności, w tym między innymi przebiegu granic i ustalenia powierzchni działki nie mogą więc być rozstrzygane w postępowaniu aktualizacyjnym (por. np. wyrok NSA z dnia 8 października 2014 r., I OSK 580/13). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się także, że rozbieżności pomiędzy powierzchniami działek mogą być wyjaśniane i rozstrzygane w odrębnych od postępowania ewidencyjnego postępowaniach przed sądem powszechnym lub postępowaniach administracyjnych, natomiast właściciel kwestionujący aktualność lub prawidłowość danych ujawnionych w ewidencji ma obowiązek przedłożenia dokumentów geodezyjnych uzasadniających wprowadzenie zmian w operacie ewidencji (zob. np. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2012 r., I OSK 1004/11).

Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego kuratora spadku po zmarłym W. N., w zakresie naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., Sąd stwierdził, że są oczywiście bezzasadne. Wbrew stanowisku kuratora w sprawie zaistnienia w ocenianym postępowania podstawy do jego zawieszenia (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.), postępowania i rozstrzygnięcia w sprawach o stwierdzenie nieważności i wznowienie postepowania zakończonego ostateczną decyzją wywłaszczeniową Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. (k. 133-134, t. III akt organu I instancji) nie stanowią zagadnień prejudycjalnych dla postępowania aktualizacyjnego wszczętego na podstawie wniosku skarżącego K. Ć. Jest bowiem zagadnieniem oczywistym z prawnego punktu widzenia, że w postępowaniach aktualizacyjnych z zakresu ewidencji gruntów i budynków podstawą wprowadzenia zmian mogą być dopiero nowe orzeczenia sądowe i decyzje administracyjne, które pozbawiają mocy obowiązującej wcześniejsze orzeczenia i decyzje, które były podstawą dokonanych już wpisów ewidencyjnych. Dopiero zatem prawomocne i ostateczne wyroki i decyzje wzruszające ww. decyzję z dnia [...] grudnia 1981 r. będą mogły zostać uwzględnione w nowym postępowaniu wszczętym w związku z ich przesłaniem z urzędu do organu ewidencyjnego albo złożeniem nowego wniosku aktualizacyjnego.

Rozpatrując natomiast wniosek kuratora spadkowego o przyznanie wynagrodzenia za czynności związane z pełnieniem funkcji kuratora w postępowaniu administracyjnym i sądowym, Sąd był zobowiązany do jego oddalenia, albowiem koszty działania kuratora spadkowego w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu przed sądem administracyjnym nie wchodzą w skład kosztów sądowych postępowania sądowoadministracyjnego.

Z treści art. 213 pkt 1 w zw. z art. 211 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że do kosztów sądowych obejmujących opłaty sadowe i zwrot wydatków nie należą koszty działania kuratora materialnoprawnego. Ustawodawca przyznał jedynie prawo do zwrotu należności dla kuratora procesowego ustanowionego przez sąd administracyjny w danej sprawie. Również z art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika, że jedynie kurator strony wyznaczony przez sąd administracyjny (kurator procesowy) lub kurator wyznaczony przez sąd opiekuńczy dla danej sprawy są zwolnieni z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Z ustawowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych nie może natomiast korzystać kurator materialnoprawny, szczególnie zaś kurator spadku ustanowiony przez sąd spadku.

Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt III CZP 16/15, instytucję kuratora spadku, który jest kuratorem prawa materialnego, jest uregulowana w przepisach art. 666-668 k.p.c. Kuratora spadku ustanawia się w razie potrzeby tj. wówczas, gdy jest konieczne zabezpieczenie interesów spadkobierców i interesu ogólnego wyrażającego się w konieczności zapobiegania niszczeniu istniejących dóbr. Kurator spadku powinien starać się o wyjaśnienie, kto jest spadkobiercą i zawiadomić spadkobierców o otwarciu spadku. Poza tym zarządza on spadkiem pod nadzorem sądu spadku. Przepis art. 179 § 1 k.r.o. ustanawia zasadę, że kurator ma prawo do stosownego wynagrodzenia. Wynagrodzenie przyznaje organ, który go ustanowił. Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub majątku osoby, dla której kurator został ustanowiony, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora. Oznacza to, że wynagrodzenie kuratora spadku powinno znaleźć pokrycie w majątku spadkowym, bądź majątku osoby, dla której kurator został ustanowiony, którą może być spadkobierca, jako rzeczywisty właściciel spadku, a w razie braku takich źródeł finansowania wynagrodzenie pokrywa osoba, która żądała ustanowienia kuratora.

Stosownie natomiast do art. 939 § 1 k.p.c. w związku z art. 667 § 2 k.p.c. kuratorowi przysługuje wynagrodzenie z tytułu pełnionej funkcji, którego wysokość określa sąd odpowiednio do nakładu pracy i dochodowości nieruchomości. Wniosek o przyznanie stosownego wynagrodzenia należy zatem złożyć do właściwego sądu spadku, którzy w taki wypadku orzeka o przyznaniu wynagrodzenia ze środków znajdujących się w majątku spadkowym lub majątku osoby, dla której kurator został ustanowiony, a w razie braku takich źródeł finansowania wynagrodzenie pokrywa osoba, która żądała ustanowienia kuratora (w przedmiotowej sprawie ze środków Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę [...], zgodnie z postanowieniem SR w [...] z dnia 16 grudnia 2019 r., sygn. akt [...]).

Mając na względzie powyższe argumenty i przesłanki, Sąd działając na podstawie art. 151 i art. 199 p.p.s.a., oddalił skargi oraz wniosek kuratora spadkowego o przyznanie wynagrodzenia za czynności związane z pełnieniem funkcji kuratora w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym.