Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1187/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4, art. 94a ust. 1, art. 129b
journal: Dz.U. 2019 poz 499
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 376 poz 21 art. 2
law: Dyrektywa 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotycząca reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy  porównawczej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie zakazu reklamy apteki oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2018 r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w K. (dalej też jako "WIF", lub "organ I instancji") wpłynęło anonimowe pismo, do którego dołączono wydruk ze strony internetowej www.[...].pl z dnia 27 kwietnia 2018 r.

Wspomniany wydruk zawierał logo [...], napis "Pacjent jest najważniejszy", oraz informację tekstową zatytułowaną "Opowieść o [...]" która zawiera m. in. przytoczoną poniżej treść:

"Wyobraź sobie teraz aptekę a nawet całą ich sieć, która zaplanowana została według filozofii "Najważniejszy jest Pacjent", "Każda placówka [...] z założenia funkcjonować ma jak dobrze dowodzony okręt. Planowanie do najdrobniejszego szczegółu, umiejętne badanie potrzeb pacjentów i wyciąganie szybkich wniosków, pozwalają płynąć marce na pełnych żaglach. Szereg rozmaitych rozwiązań sprawia, że osoby odwiedzające apteki mogą w komfortowych warunkach porozmawiać z farmaceutą i znaleźć rozwiązanie na swoje problemy. Nowe technologie i nowoczesny design podporządkowane są tu jednemu celowi - sprawić aby Pacjent czuł się bezpiecznie, otrzymał odpowiedzi, nabył poszukiwane produkty w korzystnych cenach i wyszedł zadowolony", "To farmaceuta tworzy jakość apteki. Jego misją jest niesienie pomocy, ale także budowanie swojego wizerunku eksperta w oczach Pacjenta. Potrzebuje do tego odpowiednich warunków - przyjaznego środowiska pracy. [...] to biznes rodzinny, stworzony i prowadzony wyłącznie z polskim kapitałem. To ważne, bo jak mówią sami pracownicy, firmę wyróżnia ciepła atmosfera i dbałość o pozytywne relacje", "Sieć aptek [...], dzięki zastosowaniu tych prostych zasad, systematycznie powiększa swoje znaczenie na rynku", "Nie bez powodu Apteki [...] stają się bezpieczną przystanią dla coraz większej grupy osób".

WIF w dniu 7 maja 2018 r. oraz 19 maja 2018 r. sporządził wydruki ze strony internetowej www.[...].pl, dotyczące powyższego materiału – w tym również informację o podmiocie prowadzącym przedmiotową stronę internetową oraz listy aptek [...], działających na terenie województwa śląskiego. Pozwoliło to ustalić, że przedmiotowa informacja dotyczy aptek ogólnodostępnych o nazwie "[...] Apteka" zlokalizowanych:

1) w [...]

W związku z tymi ustaleniami, organ I instancji, pismem z 25 maja 2018 r., zawiadomił [...] Apteka Sp. z o. o. z siedzibą w [...] (dalej również jako "skarżąca", "strona", "[...] Apteka" lub "spółka") o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie podejrzenia naruszenia zakazu prowadzenia reklamy apteki i ich działalności, za pomocą materiału zamieszczonego na stronie internetowej www.[...].pl w zakładce "Opowieść o [...]", dotyczącego wymienionych wyżej 37 aptek ogólnodostępnych o nazwie "[...] Apteka".

W dniu 28 maja 2018 r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] wpłynął wniosek [...] Izby Aptekarskiej o wszczęcie postępowania administracyjnego wobec Spółki [...] Apteka Sp. z o.o. z siedzibą w [...], prowadzącej na terenie województwa [...]zakazaną reklamę aptek za pomocą materiału zamieszczonego na stronie internetowej www.[...].pl w zakładce "Opowieść o [...]", oraz o dopuszczenie Izby do przedmiotowego postępowania. Do wniosku dołączono wydruk z dnia 27 kwietnia 2018 r., identyczny jak uprzednio przekazany przy anonimowym piśmie.

Pismem z 12 czerwca 2018 r. strona wniosła o umorzenie postępowania w związku z jego bezprzedmiotowością. Wyjaśniła również, że nie prowadzi reklamy aptek, gdyż materiał zamieszczony na stronie internetowej www.[...].pl w zakładce "Opowieść o [...]", jest skierowany do farmaceutów oraz kontrahentów, a nie do pacjentów.

Postanowieniem z [...] lipca 2018 r. organ I instancji: odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku [...] Izby Aptekarskiej w sprawie naruszenia zakazu reklamy aptek, przez Spółkę [...] Apteka Sp. z o.o. z siedzibą w [...], za pomocą materiału zamieszczonego na stronie internetowej www.[...].pl w zakładce "Opowieść o [...]"; oraz dopuścił [...] Izbę Aptekarską do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym w przedmiotowej sprawie.

Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] pismem zawiadomił [...] Izbę Aptekarską o przysługującym jej prawie do wypowiedzenia się co do zgromadzonych w ww. postępowaniu materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań, a następnie wezwał pisemnie stronę do złożenia wyjaśnień na okoliczność prowadzenia ww. reklamy apteki, w szczególności wskazania daty zamieszczenia na stronie internetowej www.[...].pl materiału "Opowieść o [...]", oraz wskazania daty usunięcia tego materiału. W odpowiedzi na wezwanie strona pismem z dnia 5 września 2018 r. oświadczyła, że materiał "Opowieść o [...]" został zamieszczony 08 lipca 2016 r. i usunięty 30 maja 2018 r. Następnie WIF pismem poinformował spółkę oraz [...] Izbę Aptekarską o zamiarze zakończenia postępowania i wydania decyzji. Jednocześnie, organ w piśmie tym pouczył o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań. Stosownie do powyższego w dniu 8 października 2018 r. do organu I instancji wpłynęło pismo, w którym pełnomocnik strony podtrzymał dotychczasową argumentację twierdząc, że materiał zamieszczony na stronie internetowej www.[...].pl w zakładce "Opowieść o [...]", nie stanowił reklamy aptek, gdyż nie był skierowany do pacjentów.

[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] zakończył prowadzone postępowanie wydając decyzję z [...] listopada 2018 r. znak: [...], którą:

1. stwierdził naruszenie przez przedsiębiorcę [...] Apteka Sp. z o.o. z siedzibą w [...] zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 ustawy – Prawo farmaceutyczne, poprzez prowadzenie reklamy aptek ogólnodostępnych o nazwie "[...] APTEKA", zlokalizowanych na terenie województwa [...]pod wskazanymi 37-ma adresami wymienionymi na stronie 1-2 decyzji [oraz na stronie nr 2-3 niniejszego uzasadnienia], za pomocą materiału zamieszczonego na stronie internetowej www.[...].pl w zakładce "Opowieść o [...]" o treści tożsamej jak na stronie nr 2 nin. uzasadnienia, i umorzył postępowanie w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia powyższej reklamy aptek;

2. na podstawie art. 129b ust. 1 i 2 ustawy-Prawo farmaceutyczne nałożył na przedsiębiorcę [...] Apteka, karę pieniężną w wysokości 40 000 złotych.

W odwołaniu od decyzji WIF strona wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe, względnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odwołaniu spółka zarzuciła WIF naruszenie art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, przez błędną wykładnię tego przepisu i uznanie, że materiał skierowany do kontrahentów stanowi reklamę aptek [...]. Jednocześnie, spółka zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie art. 7a k.p.a., przez rozstrzygnięcie wątpliwości co do stosowania normy prawnej na jej niekorzyść. W odwołaniu strona podniosła również, że organ I instancji naruszył art. 7 i art. 80 k.p.a., przez odrzucenie faktu, że intencją spółki było zaprezentowanie się jako prężnie działające przedsiębiorstwo, a nie zachętą do nabywania oferowanych przez apteki towarów. Strona podniosła również, że wymierzona jej kara w kwocie 40 000 złotych jest rażąco wygórowana i niewspółmierna do rodzaju, stopnia i charakteru zakwestionowanych działań.

W dniu 31 grudnia 2018 r. do GIF wpłynęło pismo procesowe [...] Izby Aptekarskiej, w którym wniesiono o oddalenie odwołania spółki i utrzymanie w mocy decyzji z [...] listopada 2018 r. Wskazano w nim, że wysokość wymierzonej przedsiębiorcy - [...] Apteka Sp. z o.o. z siedzibą w [...], kary jest adekwatna do okresu, stopnia i okoliczności naruszenia, bowiem reklama aptek miała miejsce w Internecie, gdzie dostęp do niej miała nieograniczona liczba osób.

Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej też jako "GIF" lub "organ") decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4, art. 94a ust. 1 i art. 129b ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 499 ze zm., dalej "p.f."), oraz art. 138 § 1 pkt 2, w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej "k.p.a"), po rozpatrzeniu odwołania spółki od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z [...] listopada 2018 r., dotyczącej aptek ogólnodostępnych o nazwie "[...] Apteka", zlokalizowanych pod ww. 37 adresami, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy w ten sposób, że:

I. stwierdził, iż Spółka [...] Apteka Sp. z o.o. z siedzibą w [...], naruszyła zakaz wynikający z art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, prowadząc reklamę działalności aptek ogólnodostępnych o nazwie "[...] Apteka", zlokalizowanych pod ww. 37 adresami – za pośrednictwem materiału zamieszczonego od 08 lipca 2016 r. do 30 maja 2018 r. na stronie internetowej www.[...].pl w zakładce "Opowieść o [...]", w którym wskazano m.in.: "Wyobraź sobie teraz aptekę a nawet całą ich sieć, która zaplanowana została według filozofii "Najważniejszy jest Pacjent", "Każda placówka [...] z założenia funkcjonować ma jak dobrze dowodzony okręt. Planowanie do najdrobniejszego szczegółu, umiejętne badanie potrzeb pacjentów i wyciąganie szybkich wniosków, pozwalają płynąć marce na pełnych żaglach. Szereg rozmaitych rozwiązań sprawia, że osoby odwiedzające apteki mogą w komfortowych warunkach porozmawiać z farmaceutą i znaleźć rozwiązanie na swoje problemy. Nowe technologie i nowoczesny design podporządkowane są tu jednemu celowi – sprawić aby Pacjent czuł się bezpiecznie, otrzymał odpowiedzi, nabył poszukiwane produkty w korzystnych cenach i wyszedł zadowolony", "To farmaceuta tworzy jakość apteki. Jego misją jest niesienie pomocy, ale także budowanie swojego wizerunku eksperta w oczach Pacjenta. Potrzebuje do tego odpowiednich warunków – przyjaznego środowiska pracy. [...] to biznes rodzinny, stworzony i prowadzony wyłącznie z polskim kapitałem. To ważne, bo jak mówią sami pracownicy, firmę wyróżnia ciepła atmosfera i dbałość o pozytywne relacje", "Sieć aptek [...], dzięki zastosowaniu tych prostych zasad, systematycznie powiększa swoje znaczenie na rynku", "Nie bez powodu Apteki [...] stają się bezpieczną przystanią dla coraz większej grupy osób";

II. umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia przez Spółkę [...] Apteka Sp. z o.o. z siedzibą w [...], reklamy działalności aptek ogólnodostępnych, opisanej w punkcie I niniejszej sentencji - w związku z zaprzestaniem prowadzenia przedmiotowej reklamy przed wydaniem decyzji przez organ I instancji;

III. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 40 000 złotych, w związku ze stwierdzeniem prowadzenia zakazanej reklamy aptek ogólnodostępnych, opisanej w punkcie I niniejszej sentencji.

W ocenie GIF rozstrzygniecie organu I instancji jest wadliwe, bowiem osnowa decyzji nie jest spójna z jej uzasadnieniem. Organ podkreślił, że treść decyzji administracyjnej jest przedmiotem unormowania art. 107 k.p.a., który w § 1 wyznacza części składowe decyzji - rozstrzygnięcie, zwane także osnową lub sentencją decyzji, oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Dalej organ wskazuje, że uzasadnienie, stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego jej dyspozytywną część. Z tego względu pomiędzy sentencją decyzji, a jej uzasadnieniem powinna zachodzić spójność i niedopuszczalne jest, aby treść uzasadnienia była sprzeczna z treścią rozstrzygnięcia. Mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych (na które organ się powołuje), odnoszące się do wymogów stawianych prawidłowemu uzasadnieniu decyzji, organ stwierdził że został naruszony art. 107 § 1 w zw. z art. 104 k.p.a., przez brak rozstrzygnięcia co do okresu naruszenia przez spółkę art. 94a ust. 1 p.f. W związku z powyższym organ uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego w [...] z [...] listopada 2018 r., znak: [...], i orzekł, co do istoty sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ nie znalazł przesłanek aby sprawę przekazać do ponownego rozpoznania WIF, bowiem stan faktyczny sprawy jest jasny i nie wymaga dalszego postępowania dowodowego, czy też powtórzenia. Zgromadzone w sprawie dowody, zdaniem GIF wskazują, że spółka od 08 lipca 2016 r. do 30 maja 2018 r. na stronie internetowej www.[...].pl w zakładce "Opowieść o [...]", udostępniała materiał, w którym przedstawiano apteki sieci [...] jako miejsce, w którym klienci są traktowani wyjątkowo - "Najważniejszy jest Pacjent", a sprzedawane w aptekach produkty są tańsze niż u konkurencji - "poszukiwane produkty w korzystnych cenach". Potwierdzeniem tego są wydruki z ww. strony internetowej oraz pismo skarżącej z 5 września 2018 r., w którym wskazała datę publikacji rzeczonego materiału oraz datę usunięcia tego materiału z sieci. Dlatego też organ ocenia przedmiotowe działania strony jako naruszające zakaz reklamy apteki i jej działalności. GIF podzielił również ocenę organu I instancji, że informacja zamieszczona na stronie internetowej www.[...].pl w zakładce "Opowieść o [...]" stanowiła niedozwoloną reklamę aptek ogólnodostępnych o nazwie "[...] Apteka", które zgodnie z mapką lokalizacyjną zamieszczoną na ww. stronie internetowej znajdowały się we wspomnianych wyżej 37 miejscach.

Zdaniem organu, analizując treść materiału "Opowieść o [...]", można wyciągnąć wniosek że przekaz ten zawiera pozytywny wydźwięk dotyczący aptek o nazwie "[...]". Ten przekaz wskazuje na korzystne ceny w aptekach sieci [...]. Materiał ten zatem mógł przekładać się na wybór klientów owej apteki, w której chcieli dokonać zakupów. Wbrew twierdzeniom strony, sporny materiał reklamował działalność aptek ogólnodostępnych o nazwie "[...] Apteka", a w konsekwencji naruszał zakaz wynikający z art. 94a ust. 1 p.f.

Organ uznał również, że wymiar kary został ustalony prawidłowo, tj. z uwzględnieniem wszystkich przesłanek wskazanych w art. 129b ust. 2 p.f. Jednocześnie GIF wskazał na okoliczności które miały wpływ na ustalenie wysokości kary pieniężnej, tj.:

1. okres prowadzenia reklamy, jaki został udowodniony, jest stosunkowo długi, tj. od 8 lipca 2016 r. do 30 maja 2018 r.

2. przedmiotem postępowania był jeden rodzaj działalności (materiał reklamowy), ale była to reklama prowadzona w sposób zorganizowany, która docierała potencjalnie do wszystkich użytkowników Internetu;

3. postępowanie dotyczyło naruszenia zakazu reklamy co do 37 aptek;

4. strona odstąpiła od prowadzenia reklamy apteki przed wydaniem decyzji;

5. od przedsiębiorcy prowadzącego aptekę, po uprzednim udzieleniu zezwolenia, wymagana jest znajomość przepisów regulujących ten rodzaj działalności gospodarczej, w szczególności art. 94a ust. 1 p.f.;

6. strona była uprzednio karana za naruszenie art. 94a ust. 1 p.f.;

7. kara pieniężna musi być dotkliwa by zapobiec ponownemu naruszeniu przepisów przez podmiot prowadzący zakazaną reklamę apteki i jej działalności.

Wymierzając karę pieniężną organ odwoławczy podniósł, że uwzględnił wskazane wyżej okoliczności, ale również to, że poprzednie kary nałożone na ww. spółkę nie zniechęcenia jej do naruszenia art. 94a ust. 1 p.f. Zdaniem organu nałożona kara pieniężna jest adekwatna i możliwa do spełnienia bowiem skarżąca jest właścicielem 67 aptek ogólnodostępnych.

Na ww. decyzję strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zaskarżając ją w całości. Organowi zarzuciła naruszenie:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) przepisu art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej i dowolnej oceny stanu faktycznego, z uwagi na arbitralne i niczym niepoparte twierdzenie, że zakwestionowany materiał stanowi reklamę aptek, która może być korzystnie odbierana przez konsumentów u którego podstawy legło błędne uznanie, że materiał przedstawia apteki sieci [...] Jako miejsce, w którym klienci są traktowani wyjątkowo - "Najważniejszy jest Pacjent", a sprzedawane w aptekach produkty są tańsze niż u konkurencji - mimo, iż prawidłowo dokonania weryfikacja materiału powinna prowadzić do uznania, że Spółka wskazuje jedynie na wartości, którymi się kieruje i odwołuje się do przyjaznej atmosfery pracy, a ponadto natomiast trudno uznać, że sformułowanie "korzystne ceny" sugeruje, że w aptekach spółki są tańsze produkty niż u konkurencji;

b) naruszenie przepisu art. 10 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r. poz. 646), które polegało na uznaniu, że doszło do naruszenia zakazu reklamy aptek, mimo iż spółka od początku wskazywała, że materiał był skierowany do przyszłych kontrahentów oraz potencjalnych pracowników. Ponadto materiał nie powinien być uznany za zachętę dla pacjentów do odwiedzania aptek spółki i nie dotyczył aptek jako placówek ochrony zdrowia;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) przepisu art. 94a ust. 1 w zw. z art. 129b p.f., poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że spółka prowadziła niedozwoloną reklamę 37 aptek ogólnodostępnych o nazwie "[...] APTEKA" za pośrednictwem materiału zamieszczonego od 08 lipca 2016 r. do 30 maja 2018 r. na stronie internetowej www.[...].pl w zakładce "Opowieść o [...]", mimo iż materiał odwoływał się jedynie do biznesowego aspektu prowadzenia działalności aptecznej i był skierowany do potencjalnych kontrahentów biznesowych oraz przyszłych pracowników aptek. Natomiast prawidłowa wykładnia przepisu art. 94a ust. 1 prawa farmaceutycznego powinna prowadzić do stwierdzenia, że zakaz reklamy aptek dotyczy komunikacji skierowanej do konsumentów i mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług;

b) przepisu art. 129b ust. 2 p.f., poprzez niewłaściwie uzasadnienie wymierzonej kary pieniężnej z uwagi na pominięcie wskazania w jaki sposób okoliczność dobrowolnego zaprzestania przez spółkę prowadzenia zakwestionowanej komunikacji wpłynęła na wydaną decyzję (czy obniżyła wymiar kary, a jeśli tak to w jakim zakresie) oraz jakie znaczenie dla wymiaru kary miała okoliczność, że od przedsiębiorcy uzyskującego pozwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej wymagana jest znajomość przepisów prawa, w tym dotyczących zakazu prowadzenia reklamy apteki. Ponadto, GIF zaniechał wskazania wagi poszczególnych kryteriów, co uniemożliwia weryfikację stopnia naruszenia przepisów.

Mając na uwadze te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji oraz pierwotnej decyzji w całości i zwrot kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę GIF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ,,p.p.s.a.").

Dokonując kontroli działalności administracji publicznej w związku z wniesioną skargą w świetle powołanych wyżej kryteriów, należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c p.p.s.a. obligowałyby Sąd do jej uchylenia. Nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. W działaniu zarówno Głównego Inspektora Farmaceutycznego, jak i [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...], Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było prowadzenie przez Spółkę [...] Apteka Sp. z o.o. z siedzibą w [...], od 08 lipca 2016 r. do 30 maja 2018 r., reklamy 37 aptek ogólnodostępnych, zlokalizowanych na terenie województwa [...]- za pośrednictwem udostępnianego w Internecie (www.[...].pl - "Opowieść o [...]") materiału, w którym przedstawiano apteki sieci [...] jako miejsce, w którym klienci są traktowani wyjątkowo -"Najważniejszy jest Pacjent", a sprzedawane w aptekach produkty są tańsze niż u konkurencji - "poszukiwane produkty w korzystnych cenach".

Podstawę materialnoprawną podjętych w niniejszej sprawie przez organy rozstrzygnięć stanowił art. 94a ust. 1 oraz art. 129b ustawy - Prawo farmaceutyczne. Przepisy te znajdują zastosowanie w przypadku stwierdzenia prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki ogólnodostępnej i jej działalności. Na wstępie należy zaznaczyć, że w art. 94a ust. 1 p.f., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r., ustawodawca wprowadził całkowity zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności, stwierdzając jednocześnie, że reklamy nie stanowi informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Ustawa nie zawiera definicji reklamy apteki. Już jednak z art. 94a ust. 1 ustawy wynika, że ustawodawca potraktował pojęcie reklamy apteki dość szeroko, skoro wyłączył z jej zakresu jedynie proste informacje o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Tym samym uprawnione jest przyjęcie, że reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (por. Wielki Słownik Wyrazów Obcych, red. M. Bańki, PWN, Warszawa 2003). Podobnie pojęcie reklamy jest rozumiane przez Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 2 października 2007 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że: "reklama oznacza każde przedstawienie (wypowiedź) w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów, dokonane w celu wspierania zbytu towarów lub usług. Powszechnie za reklamę uważa się wszelkie formy przekazu, w tym także takie, które nie zawierając w sobie elementów oceniających ani zachęcających do zakupu, mogą jednak zostać przyjęte przez ich odbiorców jako zachęta do kupna (...). Przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć zatem na względzie, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez jego adresatów. Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru - taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana. Wszelkie promocje, w tym cenowe, są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje". Podobnie reklamę zdefiniowano w art. 2 Dyrektywy 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 376, s. 21), w którym przyjęto, że reklama oznacza przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo zastosowały powyższe przepisy do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Przeprowadzone postępowanie dowodowe potwierdziło bowiem fakt prowadzenia przez spółkę działań ewidentnie zachęcających potencjalnych konsumentów do skorzystania z usług aptek tej sieci.

Sąd zgadza się z organami inspekcji farmaceutycznej, że w przedmiotowej sprawie zostało bezspornie udowodnione to, że strona prowadziła ww. reklamę aptek, co potwierdzają wydruki ze strony Internetowej, wydruki wskazujące listę aptek, których dotyczył materiał pt.: "Opowieść o [...]", oraz pismo strony z 5 września 2018 r., w którym spółka wskazała datę publikacji ww. materiału oraz datę usunięcia tego materiału z sieci. Strona nie zaprzeczała powyższym ustaleniom, a jedynie kwestionowała ocenę ww. materiałów, w świetle art. 94a ust. 1 p.f. W ocenie Sądu treść materiału zamieszczonego w Internecie na stronie www.[...].pl mogła jednakże stanowić zachętę do poczynienia zakupów w aptekach "[...]", przedstawionych jako biznes rodzinny, wyłącznie z polskim kapitałem, nastawiony na pacjenta, z fachowym personelem sprawiającym, że pacjent może czuć się bezpiecznie i nabyć poszukiwane produkty w korzystnych cenach. Dlatego też Sąd podziela stanowisko organu, iż materiał reklamowy pt.: "Opowieść o [...]", zawiera pozytywny przekaz, dotyczący aptek o nazwie "[...]". Analizując przedmiotowy materiał Sąd stwierdza, że w żaden sposób nie uściśla on, że chodzi wyłącznie o przekaz, który ma trafić tylko do kontrahentów spółki, czy też przyszłych pracowników. Zgromadzony materiał zawiera z kolei sformułowania, które świadczą o dobrej kondycji i nowoczesności aptek o nazwie "[...]", oraz informacje wskazujące na korzystne ceny w aptekach sieci [...]. Tym samym zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie użytkownicy Internetu mogli kierować się powyższym materiałem przy wyborze apteki, w której chcieli zakupić różne artykuły.

Materiał pt. "Opowieść o [...]" zawiera wypowiedzi, które jednoznacznie świadczą o jego reklamowym charakterze. Chodzi o sformułowania takie jak: "Najważniejszy jest Pacjent", "Każda placówka [...] z założenia funkcjonować ma jak dobrze dowodzony okręt", "umiejętne badanie potrzeb pacjentów", "w komfortowych warunkach", "Nowe technologie", "aby Pacjent czuł się bezpiecznie", "produkty w korzystnych cenach", "biznes rodzinny", "wyłącznie z polskim kapitałem", "Sieć aptek [...], dzięki zastosowaniu tych prostych zasad, systematycznie powiększa swoje znaczenie na rynku", "Nie bez powodu Apteki [...] stają się bezpieczną przystanią dla coraz większej grupy osób". W ocenie Sądu przytoczone wyżej wypowiedzi określają wprost działalność aptek "[...]", jako podmiotów chętnie wybieranych przez pacjentów, przez co zachęcają do skorzystania z usług aptek tej sieci, a zatem stanowią reklamę aptek.

Sąd zauważa, że bogate orzecznictwo sądów administracyjnych wykształciło, co do zasady nie budzący wątpliwości, sposób rozumienia pojęcia "reklamy aptek, punktów aptecznych oraz ich działalności". Przyjmuje się zatem, że reklamą apteki jest każde działanie zachęcające klientów do zakupu towarów sprzedawanych w aptece, niezależnie od form i metod tego działania oraz użytych środków (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 3397/15).

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 668/13 stwierdzono, że reklamą działalności apteki będzie zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece, niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków, jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych.

Przyjmuje się też w orzecznictwie, że reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług. Wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyrażana zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez jego adresatów. Wszelkie promocje, w tym cenowe i rabatowe, są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje (por. wyroki NSA z 10 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 2979/14, z 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 518/15). Reklamą działalności apteki będzie zatem zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece – niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków – jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych.

Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie, pozwala ustalić, że reklama pt. "Opowieść o [...]", była rozpowszechniana w Internecie od dnia 8 lipca 2016 r. do 30 maja 2018 r., oraz dotyczyła działalności aptek ogólnodostępnych funkcjonujących pod nazwą "Apteka [...]", zlokalizowanych w 37 miejscach na terenie województwa [...]. Z drugiej strony zgromadzony materiał dowodowy nie zawiera dokumentów podważających prawdziwość wydruku ze strony internetowej www.[...].pl wskazującego na prowadzenie reklamy ww. 37 aptek. W ocenie Sądu sprawę rozstrzygnięto po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, zaś w uzasadnieniu decyzji wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia, zaś przytoczona przez organ argumentacja jest spójna, wyczerpująca i trafna.

W ocenie Sądu ww. materiał reklamowy mógł stanowić dla przeciętnego konsumenta impuls do skorzystania z usług sieci aptek [...], bowiem przedstawiał apteki tej sieci w pozytywnym świetle, np. zachwalał fachowość ich personelu oraz określał asortyment aptek [...], jako oferowany w korzystnych cenach, co w oczywisty sposób wartościuje ofertę aptek tej sieci i stanowi zachętę do dokonywania w nich zakupów. W konsekwencji nie można się zgodzić z twierdzeniami strony, zawartymi w skardze, że materiał zamieszczony na stronie internetowej www.[...].pl w zakładce "Opowieść o [...]", był skierowany wyłącznie do kontrahentów oraz przyszłych pracowników. Sąd przy tym zauważa, że potencjalny nabywca miał możliwość skojarzenia, że produkty lecznicze po niższej cenie oferowane są w sieci aptek o nazwie "Apteka [...]", których dotyczył materiał zamieszczony na stronie ww. internetowej w zakładce "Opowieść o [...]". Dlatego też w niniejszej sprawie reklama sieci aptek [...] miała charakter reklamy skojarzeniowej.

Skoro zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych podejściem interpretacyjnym, iż reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług, to nie można zgodzić się z zarzutem strony naruszenia w niniejszej sprawie art. 94a ust. 1 p.f. przez błędną jego wykładnię, bowiem wykładnia tego przepisu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest prawidłowa i koresponduje z orzecznictwem sądów administracyjnych.

Nie można również zgodzić się z argumentacją zawartą w skardze, że doszło do naruszenia art. 129b ust. 1 p.f., przez niewłaściwie uzasadnienie wymierzonej kary pieniężnej, z uwagi na pominięcie wskazania, w jaki sposób na wymiar kary wpłynęła okoliczność dobrowolnego zaprzestania domniemanej reklamy, oraz okoliczność, że od przedsiębiorcy uzyskującego pozwolenie naprowadzenie apteki ogólnodostępnej wymagana jest znajomość przepisów prawa, w tym dotyczących zakazu prowadzenia reklamy aptek. Przepis art. 129b p.f. stanowi w ust. 1, że karze pieniężnej w wysokości do 50 000 złotych podlega ten, kto wbrew przepisom art. 94a p.f. prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności. Karę pieniężną, określoną w ust. 1, nakłada wojewódzki inspektor farmaceutyczny w drodze decyzji administracyjnej. Przy ustalaniu wysokości kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów. Oznacza to, że wymiar kary jest ściśle uzależniony od ustaleń faktycznych związanych z naruszeniem zakazu reklamy apteki i jej działalności - jest bezpośrednią konsekwencją tych ustaleń. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organ prawidłowo nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 40 000 złotych. GIF uzasadnił to w sposób wyczerpujący. Przy wymierzaniu kary organ uwzględnił w szczególności to, że przedmiotem postępowania był jeden rodzaj działalności (materiał reklamowy) oraz to, że owa reklama była prowadzona w sposób zorganizowany, która docierała potencjalnie do wszystkich użytkowników Internetu. Ponadto wymierzając karę z urzędu uwzględnił, że skarżąca uprzednio niejednokrotnie naruszyła już zakaz reklamy aptek i ich działalności, za co wymierzano jej kary pieniężne, a mimo to dopuściła się kolejnego naruszenia zakazu z art. 94a ust. 1 p.f. Prawidłowo wziął również pod uwagę to, że kara musi być dotkliwa dla przedsiębiorcy z uwagi na fakt pełnienia funkcji represyjnej (penalnej), a także, że musi ona być możliwa do spełnienia, ma ona bowiem służyć zapobiegnięciu ponownego naruszenia przepisów.

Sąd stwierdza, że organy rozstrzygające w niniejszej sprawie działały na podstawie i w granicach przepisów prawa. Podejmując sporne rozstrzygnięcia prawidłowo zastosowały zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego, a przyjęta przez nie podstawa prawna wynikała z obowiązującego prawa materialnego. Zdaniem Sądu, nie można organom odmówić respektowania zasad ogólnych wyrażonych w art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 15 k.p.a. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie (art. 77 i art. 80 k.p.a.). Z kolei uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd nie dopatrzył się zatem ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia norm prawa materialnego, tj. art. 94a oraz art. 129b p.f.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.