Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 691/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2017 nr 138 poz 4 art. 67
law: Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady  (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające  rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska -Gwiazda Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2021 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] maja 2021 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a."), art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U z 2019 r., poz. 1505) po rozpatrzeniu odwołania K. T. (dalej: skarżący, beneficjent, strona, producent) od decyzji nr [...] z [...] marca 2021 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji, wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "organ I instancji", "Dyrektor ARiMR") - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Beneficjent, jako uczestnik mechanizmu Wspólnej Polityki Rolnej "Tymczasowe nadzwyczajne wsparcie producentów owoców i warzyw (DZE)", złożył [...] sierpnia 2014 r. w Oddziale Terenowym Agencji Rynku Rolnego w W. (dalej: OT ARR) powiadomienie w którym zadeklarował zamiar wycofania [...] kg jabłek z powierzchni [...] ha. Następnie złożył korektę, wskazując, iż zamierza przeznaczyć jabłka na bezpłatną dystrybucję.

W dniach [...] października 2014 r., [...] października 2014 r. oraz [...] października 2014 r. producent przeprowadził operację wycofania produktu (jabłek) z rynku, co było podstawą do złożenia [...] października 201 r. wniosku o przyznanie wsparcia w ramach ww. mechanizmu.

Postępowanie w sprawie zakończyło się wydaniem przez Dyrektora OT ARR decyzji Nr [...] z [...] lutego 2015 r. w sprawie udzielenia skarżącemu wsparcia w kwocie [...] EUR, tj. [...] zł (błąd w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na str. 2), którą przekazano na jego rachunek bankowy w dniu [...] lutego 2015 r.

W wyniku kontroli przeprowadzonej przez audytorów Komisji Europejskiej

w okresie od [...] września 2016 r. do [...] września 2016 r. stwierdzono, że działania producentów wnioskujących o wsparcie, będących jednocześnie członkiem uznanej organizacji producentów, dokonane zostały z naruszeniem przepisów rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 932/2014 z dnia 29 sierpnia 2014 r. ustanawiającego tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia dla producentów niektórych owoców

i warzyw i mają znamiona otrzymania podwójnego wsparcia.

Wobec ustalenia, że beneficjent jest członkiem wstępnie uznanej grupy producentów [...] sp. z o.o. z siedzibą w D., gmina B., która także otrzymała środki finansowe w ramach tego samego wsparcia, Dyrektor OT ARR postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, beneficjent od dnia [...] lipca 2010 r. został członkiem wstępnie uznanej grupy producentów [...] Sp. z o.o. z siedzibą w D.. [...] Sp. z o.o. w dniu [...] sierpnia 2007 r. została wpisana do ewidencji producentów (EP) prowadzonej przez ARiMR, a wraz z nią wszyscy jej członkowie.

Jednocześnie uznana organizacja producentów owoców i warzyw [...] Sp.

z o. o., jako beneficjent mechanizmu embargo DZE uczestniczyła w nim, składając Powiadomienie oraz otrzymała wsparcie.

Zgodnie z powyższym producent w dniu składania Powiadomienia tj. dnia [...] sierpnia 2014 r. był członkiem uznanej organizacji producentów [...] Sp. z o. o,

z siedzibą w D. [...],[...] B.. Przeprowadzając w terminie od

[...] października 2014 r. do [...] października 2014 r. wszystkie operacje wycofania produktów z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji, deklarujący swój udział jako producent indywidualny niebędący członkiem organizacji producentów owoców i warzyw, działał niezgodnie ze złożonymi do Agencji Rynku Rolnego dokumentami oraz wbrew obowiązującym w sprawie przepisom prawa krajowego i unijnego, bowiem w ww. okresie wycofywania produktów z rynku oraz w dniu składania Wniosku ([...].10.2014 r.) był członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw [...] Sp. z o. o., a tym samym jej udziałowcem. W tym samym czasie strona biorąc udział

w mechanizmie embargo DZE nie mogła być jednocześnie producentem indywidualnym niebędącym członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw.

Z dalszych ustaleń wynika, iż Prezes ARiMR decyzją z [...] września 2019 r. Nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dyrektora OT ARR Nr [...] z [...] lutego 2015 r. w sprawie udzielenia skarżącemu wsparcia, wskutek czego decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Po rozpatrzeniu odwołania producenta, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lutego 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR. Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 345/20, która została oddalona. Beneficjent zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną do NSA.

Następnie decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2021 r. Dyrektor ARiMR odmówił producentowi przyznania wsparcia finansowego z tytułu wycofania na bezpłatną dystrybucję [...] kg jabłek. Decyzję doręczono stronie w dniu [...] stycznia 2020 r. Strona nie wniosła odwołania od powyższej decyzji.

Decyzją z [...] marca 2021 r. Nr [...] Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 104 k.p.a., art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505, dalej: ustawa

o Agencji), art. 67 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013

w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców

i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz.Urz.UE.L

z 2017 r. poz. 138, str. 4 ze zm. dalej: rozporządzenie 2017/891) w związku z art. 5 ust. 5 rozporządzenia 1031/2014 w związku z § 4, § 7, § 8 rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz.U. z 2014 r. poz. 1468 ze zm., dalej: rozporządzenie RM z 2014 r.), ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że powyższa kwota jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 67 Rozporządzenia 2017/891 i podlega zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. Kwota podlegająca zwrotowi stanowi nienależnie pobrane środki, na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył producent, wnosząc o jej uchylenie

i umorzenie postępowania. Zarzucił także naruszenie przepisów prawa procesowego

i zasad: art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 110 k.p.a., art. 67 rozporządzenia delegowanego oraz art. 2, art. 7 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Zaznaczył, że Dyrektor OT Agencji dysponował wiedzą, iż skarżący jest członkiem grupy producentów

i warzyw.

Rozpoznając odwołanie powołaną na wstępie decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...] Prezes ARiMR, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania wyjaśnił, że zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz. U. poz. 624, ze zm.) z dniem 31 sierpnia 2017 r. zniesiono Agencję Rynku Rolnego i Agencję Nieruchomości Rolnych. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z mocy prawa wstąpiła w prawa i obowiązki Agencji Rynku Rolnego.

W związku z powyższym, organem właściwym do dalszego procedowania

w przedmiotowej sprawie są odpowiednie organy Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa.

Prezes ARiMR podał, że mając na uwadze decyzję Nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. o odmowie przyznania wsparcia, Dyrektor [...] OR ARiMR w dniu [...] marca 2021 r. wydał decyzję Nr [...] jako organ

I instancji, o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji w stosunku do K. T., ustalając kwotę do zwrotu w wysokości [...] zł wraz

z należnymi odsetkami.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawnie uzasadnił swoje stanowisko, wskazał również sposób wyliczenia kwoty nienależnie pobranej płatności, oraz podstawę prawną naliczenia odsetek od kwoty [...] zł.

Organ odwoławczy nadmienił, że postępowanie prowadzone w przedmiotowej sprawie jest konsekwencją faktu, że decyzja Dyrektora ARiMR z [...] stycznia 2021 r.

o odmowie przyznania wsparcia producentowi jest ostateczna. Kwota [...] zł jest kwotą nienależnie pobraną i powinna zostać zwrócona wraz odsetkami na rachunek Agencji.

Organ odwoławczy podał, że podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji są przepisy art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji. Organ odwoławczy zaznaczył, że postępowanie, określone w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest samodzielnym postępowaniem, w którym w drodze decyzji następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych

z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej

w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem tego postępowania jest zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w tym przepisie.

Jednocześnie Prezes ARiMR wyjaśnił, że organ stwierdzając nieprawidłowości ma obowiązek zastosowania sankcji i nie może od nich odstąpić. Zastosowanie

w przedmiotowej sprawie ma art. 67 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 2017/891 z 13 marca 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają zastosowanie w tych sektorach, a także zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011, zgodnie z którym: Organizacje producentów i zrzeszenia organizacji producentów lub inne odnośne podmioty zwracają nienależnie wypłaconą pomoc z odsetkami i płacą kary przewidziane w niniejszej sekcji

Zgodnie z treścią ww. przepisu strona jest zobowiązana do zwrotu nienależnie wypłaconej na jej rzecz pomocy wraz z odsetkami, według stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych

w serii "C" Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 312 z 4.9.2018, str. 2).

W związku z powyższym, Prezes ARiMR uznał, że organ I instancji właściwie wskazał stawkę odsetek naliczonych od kwoty nienależnie pobranej płatności oraz datę, od której należy liczyć odsetki, tj. dzień [...] lutego 2015 r., a także w sposób właściwy pouczył stronę o sposobie ich naliczenia. Tym samym kwota [...] zł stanowi wartość odsetek wyliczonych przez organ I instancji, na dzień wydania decyzji tj. [...] marca 2021 r.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez stronę w odwołaniu, organ odwoławczy wskazał, że decyzja Dyrektora ARiMR Nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. o odmowie przyznania wsparcia, jest ostateczna. Tym samym zarzut odwołania, co do ustaleń faktycznych dokonanych w ww. sprawie zakończonej ww. decyzją nie jest w tym przypadku zasadny, przy czym wszystkie merytoryczne przesłanki wynikające z rozporządzenia RM zostały już zbadane w postępowaniu zakończonym wydaniem ostatecznej Decyzji Nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r.

Odnosząc się zarzutów podniesionych w odwołaniu, a mianowicie naruszenia art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. w związku z art. 2, art. 7 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, wskazał, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów powszechnie obowiązującego prawa i organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego. Nie dopatrzył się również naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 6 k.p.a., czy art. 9 k.p.a. Nie doszło także do wydania sprzecznych decyzji. Zarzut naruszenia art. 110 § 1 k.p.a. uznał za całkowicie niezasadny.

Wyjaśnił także, iż producent we wniosku bezpodstawnie wskazał, iż wniosek składa organizacja producentów i warzyw, choć o operację wycofania produktów przeprowadził indywidualnie, nie będąc w świetle ww. przepisów prawa producentem indywidualnym, bowiem już od dnia [...] lipca 2010 r. był członkiem [...] Sp. z o.o.,

a więc był świadomy i posiadał wiedzę, że w okresie realizacji dostaw produktów, tj. operacji wycofania z rynku produktu (jabłka) w celu bezpłatnej dystrybucji oraz w dniu składania wniosku był członkiem [...] Sp. z o.o. - uznanej organizacji producentów owoców i warzyw. Zatem producent składając do Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego przedmiotowy wniosek oświadczył, że zgodnie § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM przysługuje mu wsparcie. Także w powiadomieniu (w części A) i wniosku (w części D) producent oświadczył, że: "znane mi są warunki uczestnictwa w mechanizmie Tymczasowe nadzwyczajne wsparcie producentów owoców i warzyw" i zobowiązuję się do ich przestrzegania ".

Również organ odwoławczy odniósł się do zarzutu, iż w przedmiotowej sprawie organ wydał sprzeczne decyzje, wyjaśniając okoliczności wydanej decyzji

o stwierdzeniu nieważności decyzji Nr [...] z [...] lutego 2015 r., wydanej przez Dyrektora ARiMR, a także decyzji wydanej przez Dyrektora [...] OR ARiMR Nr [...] o odmowie przyznania wsparcia, która stała się ostateczna. Jak zaznaczył wydanie decyzji przez organ oznacza związanie organu, o którym mowa w art. 110 k.p.a.

Wyjaśnił również okoliczności – odpowiadając na zarzut strony, iż w obrocie prawnym istnieje decyzja dotycząca tego samego przedmiotu postępowania nie jest uzasadniony. Organ wyeliminował z obrotu prawnego wadliwą Decyzję Nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. w sprawie udzielenia wsparcia finansowego, w sposób przewidziany prawem.

Prezes ARiMR odniósł się również do dowodów zebranych w sprawie, w tym dokumentów urzędowych w postaci danych zebranych podczas kontroli administracyjnej w związku z przeprowadzonym przez Komisję Europejską audytem

w dniach [...].09.2016 r. – [...].09.2016 r.

Jednocześnie nie zgodził się z twierdzeniem strony, że "skarżący działał pod wpływem błędu w wyniku działań organu", bowiem podstawą do wydania decyzji Nr [...] o odmowie przyznania wsparcia, jak również istotnym przepisem prawa materialnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji jest przepis § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM, który wyraźnie wskazuje, które podmioty były uprawnione do otrzymania wsparcia, a producent będący członkiem uznanej producentów nie jest uprawniony do otrzymania wsparcia w ramach mechanizmu DZE.

Końcowo, Prezes ARiMR stwierdził, że kwota [...] zł ustalona

w przedmiotowym postępowaniu stanowi kwotę nienależnie wypłaconych producentowi środków finansowych, i kwotę powyższą strona zobowiązana jest zwrócić wraz

z należnymi odsetkami.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z [...] maja 2021 r. skarżący zarzucił: decyzje Prezesa ARiMR oraz Dyrektora MOR ARiMR w W. zostały wydane z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasady legalności - art. 6 k.p.a., zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufania do demokratycznego państwa prawa - art. 8 k.p.a., zasady informowania i troski aby obywatel nie poniósł straty z tytułu nieznajomości prawa - art. 9 k.p.a. oraz narusza zasady demokratycznego państwa prawa wynikające z art.2 Konstytucji RP.

Podnosząc powyższe skarżący wniósł o:

uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, oraz decyzji organu I instancji

zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął częściowo postawione zarzuty, kwestionując, iż organy wydały wzajemnie wykluczające się decyzje. Wskazał, iż wyzbywając się swego mienia nieodpłatnie działał w zaufaniu do organów państwa. Ponadto zaskarżone decyzje spowodują nieodwracalne skutki, bowiem w sposób nieodwracalny skarżący zadysponował swoją własnością oraz zostanie pozbawiony rekompensaty pieniężnej z tytułu nieodpłatnego przekazania wyprodukowanych owoców.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Dla wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U.

z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów należało uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji są przepisy art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy

o Agencji, które przewidują, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych

z funduszy Unii Europejskiej oraz finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej

w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia

w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych,

o których mowa w ust. 1 (ust. 2).

Na wstępie należy wskazać, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w którym następuje określenie nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Co istotne, dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest konieczne wzruszanie decyzji przyznających płatność i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres nawet w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostaje ostateczna decyzja przyznająca płatność (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r., I GSK 192/18, publ. Lex nr 2700671, wyrok WSA w Olsztynie

z 5 lutego 2020 r., I SA/Ol 567/19, publ. Lex nr 2798783). Ważne jest również, że

w przedmiotowym postępowaniu organy nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta (por. wyrok WSA w Kielcach z 20 sierpnia 2020 r., I SA/Ke 128/20, publ. Lex nr 3055540).

Nienależnie pobrana płatność, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, to wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków, które jako świadczenie dokonane przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.

W rozpoznawanej sprawie organy uznały, że wypłacona skarżącemu pomoc finansowa w kwocie [...] zł, wynikająca z decyzji Dyrektora OT ARR z [...] lutego 2015 r. nr [...], która została wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia jej nieważności, wobec późniejszego wydania decyzji o odmowie przyznania wsparcia producentowi z tytułu wycofania na bezpłatną dystrybucję [...]kg jabłek, podlega zwrotowi jako nienależnie pobrana.

Kluczowe jest co należy zaznaczyć, że decyzja Dyrektora ARiMR z [...] stycznia 2021 r. o odmowie przyznania wsparcia jest ostateczna. Skarżący nie złożył od niej odwołania.

Również w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna jest decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 2015 r., bowiem Prezes ARiMR decyzją

z [...] września 2019 r. Nr [...] stwierdził nieważność decyzji

z [...] lutego 2015 r., zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z [...] lutego 2020 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Dodać jedynie należy, że WSA

w Warszawie w sprawie VIII SA/Wa 345/20 oddalił skargę skarżącego, który złożył skargę kasacyjną.

Nie ma zatem racji skarżący, zarzucając w skardze, iż doszło do nieprawidłowości przy wydaniu zaskarżonej decyzji o ustalenie nienależnie pobranych płatności. Dla porządku jedynie przypomnieć należy, że decyzja o ustaleniu nienależnie pobranych płatności przez Dyrektora ARiMR została wydana w dniu [...] marca 2021 r.

Natomiast okoliczność wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków w dniu [...] kwietnia 2017 r., nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Stwierdzając nieprawidłowości w zakresie pobrania środków organ

I instancji był zobowiązany do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków publicznych. Wypłacone stronie nienależnie środki publiczne przyznane z tytułu płatności uzyskanej za wycofanie jabłek w ramach bezpłatnej dystrybucji pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, tj.

z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o Agencji.

Niezasadne są więc twierdzenia i zarzuty skargi dotyczące konieczności umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, wszczętego [...] kwietnia 2017 r. Co istotne w obowiązującym stanie prawnym organy nie miały obowiązku "oczekiwać" na prawomocne rozstrzygnięcia sądów administracyjnych, a dopiero po ich wydaniu podejmować

z urzędu postepowanie o zwrot nienależnie pobranych środków. Ponadto beneficjent został prawidłowo powiadomiony o wszczęciu postępowania w zakresie nienależnie pobranych środków.

Dostrzec także należy art. 54 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 1306/2013, który stanowi: "W przypadku jakichkolwiek nienależnych płatności wynikających

z nieprawidłowości lub zaniedbań państwa członkowskie występują do beneficjenta

o zwrot odnośnej kwoty w ciągu 18 miesięcy po zatwierdzeniu, a w stosownych przypadkach po otrzymaniu przez agencję płatniczą lub podmiot odpowiedzialny za odzyskiwanie takich płatności sprawozdania z kontroli lub podobnego dokumentu stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość. Odpowiednie kwoty zapisuje się

w księdze dłużników agencji płatniczej w momencie wystąpienia o ich zwrot.".

Nieprawidłowości pobrania środków zostały stwierdzone w audycie pokontrolnym, co nie budzi wątpliwości. Powołany art. 54 rozporządzenia Rady (UE) nr 1306/2013 nie wskazuje na możliwość odstąpienia od wykonania obowiązku wszczęcia czynności wyjaśniających i wystąpienia do beneficjenta o zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności, ze względu na obowiązujące przepisy prawa krajowego, a tym bardziej na interpretację tego rodzaju przepisów prawa, w tym w zakresie rzekomej konieczności uprzedniej eliminacji z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu pomocy.

W ocenie Sądu wszelkie środki publiczne, w tym pochodzące z funduszy UE, muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada bowiem na Komisję Europejską i Państwa Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Jeśli bowiem okaże się, że dotacja czy dofinansowanie unijne zostało pobrane przez beneficjenta nienależnie lub w nadmiernej wysokości, albo zostało wykorzystane w niewłaściwy sposób, instytucja kontrolująca rozpoczyna procedurę windykacji środków unijnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 stycznia 2012 r., V SA/Wa 1732/11, publ. CBOSA).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie może budzić wątpliwości trafność dokonanej przez organy oceny, że kwota otrzymanego przez skarżącego wsparcia na podstawie pierwotnej, wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego decyzji, stanowi kwotę świadczenia nienależnie pobranego.

W sprawie bezsporne pozostaje i znajduje potwierdzenie aktach administracyjnych sprawy, że nieprawidłowość miała miejsce w dniu płatności tj. [...] lutego 2015 r.

Sąd podziela pogląd zawarty w wyroku z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 100/18, że decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający fakt, że środki zostały nienależnie pobrane

w dniu otrzymania środków, albowiem to z dniem pobrania środków powstaje obowiązek do ich zwrotu, natomiast z dniem otrzymania decyzji organu I instancji beneficjent, który pobrał środki, wie o istnieniu zobowiązania w skonkretyzowanej wysokości.

Decyzje te bowiem nie tworzą zobowiązań, tylko potwierdzają ich istnienie. Strona dopuszczając się określonych nieprawidłowości zawsze musi liczyć się ze zwrotem środków wraz z odsetkami. Zwrotu takich środków może dokonać dobrowolnie, bez konieczności wydawania w tej sprawie decyzji, a więc dochodzone środki są wymagalne. Tym samym nieuprawnione są zarzuty skargi podnoszące naruszenie art. 29 ust. 1 i 7 ustawy o Agencji.

Sąd nie podziela argumentów skarżącego co do pomyłki (błędu) organu dotyczącego elementów stanu faktycznego w sprawie o przyznanie wsparcia (str. 2 skargi), a mianowicie faktu że strona była członkiem uznanej organizacji producentów. Skarżący stoi na stanowisku, że skoro organ prowadzi rejestr to z urzędu fakt ten powinien być organowi znany. Po pierwsze stwierdzić należy, że niniejsze postępowanie dotyczy nienależnie pobranych środków i w tym postępowaniu Sąd "nie mocy sprawczej" wpływania na wynik innego postępowania, np. w zakresie odmowy przyznania środków. Powołana instytucja błędu nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż ewentualny "błąd" nie dotyczy tego postępowania. Zarzuty naruszenia postępowania administracyjnego, jak i prawa materialnego z innego postępowania nie mogły być podstawą do ich oceny w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości nienależnie pobranych płatności.

Zasadne było więc stwierdzenie organu, że stronie wypłacono ze źródeł wskazanych w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o Agencji środki nienależnie, co skutkowało powstaniem obowiązku ich zwrotu. Ta konkluzja organu stanowi istotę sprawy

i zasługuje na pełną akceptację.

Organ, stwierdzając ww. nieprawidłowości, ma obowiązek zastosowania sankcji wynikających z art. 67 ust. 1 rozporządzenia 2017/891, zgodnie z którym organizacje producentów i zrzeszenia organizacji producentów lub inne odnośne podmioty zwracają nienależnie wypłaconą pomoc z odsetkami i płacą kary przewidziane w niniejszej sekcji. Odsetki są naliczane: a) na podstawie okresu, który upłynął między otrzymaniem nienależnej płatności a jej zwrotem przez beneficjenta; b) według stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych w serii "C" Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej i obowiązujących

w dniu, w którym dokonano nienależnej płatności, powiększonych o trzy punkty procentowe.

Według powyższych reguł organ I instancji wyliczył w swojej decyzji należne odsetki stanowiące na dzień [...] marca 2021 r. kwotę [...] zł, a organ odwoławczy tę kwotę zaakceptował. Wprawdzie skarżący jest rolnikiem, a nie organizacją producentów, to jednakże skorzystał z pomocy kierowanej do organizacji producentów

i nie ma powodu, aby różnicować jego obowiązki w zakresie uiszczenia odsetek od nienależnie pobranej płatności.

W skardze podniesiono zarzuty związane z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego a także naruszenia zasad demokratycznego państwa prawa wynikającego z art. 2 Konstytucji RP. Skarżący uważając, że organy ARiMR posiadając ewidencję członków grup producentów – posiadały wiedzę bądź powinny dysponować wiedzą, że skarżący był członkiem grupy producentów owoców i warzyw [...] Sp. z o.o. W jego ocenie doszło do wydania dwóch wzajemnie się wykluczających decyzji, co z kolei jest sprzeczne z zasadą budowania zaufania do demokratycznego państwa prawa.

Po pierwsze skarżący jedynie ogólnymi hasłami podniósł powyższe zarzuty, bez ich szczegółowego skonkretyzowania, co pozwala przyjąć, że stanowią one jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami organów. Skarżący całkowicie pomija, że składając wniosek do organów ARiMR dobrowolnie zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w mechanizmie.

Podkreślenia wymaga, iż ubieganie się o wsparcie w mechanizmie "Tymczasowe nadzwyczajne wsparcie producentów owoców i warzyw (DZE)" ma charakter wnioskowy, a postępowanie prowadzone jest w zakresie określonym we wniosku. Złożenie wniosku o wsparcie jest(było) dobrowolne i stanowi uprawnienie, nie zaś obowiązek. Postępowanie w tych sprawach jest sformalizowane. Oświadczenia woli wnioskodawcy składane są na formularzu, a organ jest związany danymi wskazanymi we wniosku. Postępowanie administracyjne jest wszczynane na wyłączny wniosek skarżącego, zaś wnioskodawca nie jest zobowiązany do uzyskania wsparcia i składania wniosku, ale korzysta z uprawnienia, które wynika z przepisów prawa.

W tych okolicznościach nie można uznać, że organ naruszył zasady ogólne postępowania zawarte w art. 6, 8 i 9 k.p.a. Skarżący nie wykazał na żadnym etapie postępowania, że nie został poinformowany przez organ o przysługujących mu prawach. Zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organy zgromadziły i oceniły cały materiał dowodowy, po czym wydały decyzję uzasadnioną według reguł wyrażonych

w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest obszerne, jasne

i zrozumiałe, odnoszące się do zarzutów odwołania. Zasada przekonywania zawarta

w art. 11 k.p.a. nie wymaga od organu administracji osiągnięcia rezultatu, tzn. faktycznego przekonania strony do prawidłowości podjętej decyzji. Nie doszło również do naruszenia art. 8 k.p.a.

Mając na uwadze przesłanki "interesu społecznego" i "słusznego interesu obywateli", wyjaśnić należy, że w interesie społecznym jest odzyskanie środków unijnych. Interes społeczny, rozumiany jest jako dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. A więc należy odczytywać ten interes jako pewną potrzebę, której zaspokojenie powinno służyć zbiorowościom lokalnym lub całemu społeczeństwu. Właściwe gospodarowanie pieniężnymi środkami publicznymi niewątpliwie leży w interesie społecznym, albowiem środki te nie stanowią środków prywatnych dysponenta, a powstają wysiłkiem pewnej zbiorowości, Tym samym dochodzenie przez organ administracji tego rodzaju należności, które w jego ocenie wydatkowane czy wypłacone zostały w sposób niezgodny z prawem, niewątpliwie mieści się w interesie społecznym.

Trzeba też zwrócić uwagę na fakt, że w wypadku braku odzyskania środków europejskich to Państwo Polskie z własnych środków będzie zobowiązane do zwrotu do budżetu Unii Europejskiej środków dotkniętych nieprawidłowością.

Końcowo Sąd stwierdza, iż pozbawiony argumentów jest wywód, że skarżący nie otrzymał podwójnego finansowania unijnego. Nie zakwestionował on bowiem, że grupa [...] nie uczestniczyła w tym samym mechanizmie, a co kluczowe sprawa niniejsza dotyczyła kwestii nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji i to podlegało rozpoznaniu przez Sąd.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.