Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 422/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17, 23
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 422/22

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., znak: [...] Burmistrz M. i Gminy P. K. działając na podstawie art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zmianami) i art. 17 ust. 1 i ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. b i pkt 2 lit. a, art. 23 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zmianami) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. 2017 r., poz. 1466) w związku z wnioskiem z dnia [...] lipca 2021 r. (data wpływu do organu), po ponownym rozpoznaniu sprawy, orzekł o przyznaniu S. C. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną E. C.:

. w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od [...] listopada 2021 r. do [...] grudnia 2021 r.,

. w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od [...] stycznia 2022 r. do bezterminowo.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisując istniejący stan faktyczny i obowiązujący stan prawny wskazał w szczególności, iż wnioskodawca w złożonym wniosku wprawdzie wniósł o uchylenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku tj. [...] czerwca 2021 r., lecz zaznaczył, że może to nastąpić jedynie w przypadku ustalenia spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wnosząc jednocześnie o niewstrzymywanie wypłacania przyznanego zasiłku.

Zdaniem organu I instancji wskazana zgoda miała charakter warunkowy. W obrocie prawnym pozostawała zatem decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy, a zgoda na jej uchylenie nie była bezwarunkowa dlatego orzekający organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę uznał, iż nie ma prawnych możliwości, by świadczenia z decyzji uchylonej były wypłacane, gdyż jest ona wykluczona z obiegu prawnego z chwilą uprawomocnienia się decyzji uchylającej, na co Strona definitywnie zgody swej nie udzieliła, co zostało udokumentowane w protokole z dnia [...] sierpnia 2021 r.

Organ podkreślił również, iż w stosunku do istniejącego poprzednio stanu faktycznego, aktualnie od dnia [...] listopada 2021 r. ustała przeszkoda w postaci przyznanego stronie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jako że decyzja z dnia [...] października 2020 r. przyznająca to świadczenie wygasła. Odpadła więc z dniem [...] listopada 2021 r. przeszkoda do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Burmistrz M. i Gminy P. K. wskazał ponadto, iż pełnomocnik strony przedłożył nowy dowód w sprawie, a mianowicie kopię orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2021 r. stwierdzającego, iż E. C. jest aktualnie trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. C. zarzucił naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

1. naruszenie przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez niezastosowanie na gruncie niniejszej sprawy jego - niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych - dyspozycji, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia z prawidłowo wypełnionymi dokumentami i w konsekwencji odmowę przyznania Odwołującemu świadczenia pielęgnacyjnego z okres od [...] lipca 2021 r. do [...] października 2021 r. pomimo złożenia spełniającego wszelkie wymogi do rozpoznania sprawy wniosku w dniu [...] lipca 2021 r., zawierającego między innymi oświadczenia Odwołującego o wyborze świadczenia, o woli uchylenia wcześniejszej decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy,

2. dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającej na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez Odwołującego specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od pierwszego dnia miesiąca złożenia prawidłowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,

3. naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co w konsekwencji:

. skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji Odwołującego nastąpił zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa Odwołującego do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego,

. doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie Odwołującemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem Odwołującego, pomimo dokonania przez niego wyraźnego wyboru świadczenia korzystniejszego już na etapie złożenia wniosku.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w części tj. w zakresie oddalającym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] lipca 2021 r. do [...] października 2021 r. i bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Odwołującemu.

W uzasadnieniu środka zaskarżenia, opisując stan faktyczny i prawny Odwołujący wskazał w szczególności, iż jest osobą sprawującą opiekę nad niepełnosprawną żoną. Okoliczność sprawowania opieki, jej zakres oraz fakt spełnienia przez Odwołującego wszelkich przesłanek wymaganych w celu ustalenia jego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie są kwestionowane przez Organ, pozostają bezsporne. Sporna jest natomiast data początkowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Odwołującego stanowisko wyrażone przez Organ I instancji w przedmiotowej decyzji w zakresie początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest błędne z uwagi na istotne naruszenie prawa materialnego opisane treścią wyżej wymienionych zarzutów.

Decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Kolegium zaskarżoną decyzję należało ocenić przy uwzględnieniu reprezentowanego przez sądy stanowiska, z którego jednoznacznie wynika, że orzekając w kwestii przyznania odwołującemu świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną żonę, nie uwzględnia się przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Organ odwoławczy wskazał, że bezspornym pozostaje, iż strona na mocy decyzji z dnia [...] października 2020 r., znak: [...] była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną na okres od [...] listopada 2020 r. do [...] października 2021 r. W złożonym wniosku wnioskodawca oświadczył, że na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonując wyboru świadczenia rezygnuje z ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego wnosząc o uprzednie uchylenie obowiązującej decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku tj. na [...] czerwca 2021 r.

Kolegium wyjaśniło, że ustawodawca wskazał w art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, iż w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, przysługuje jedno z tych świadczeń "... wybrane przez osobę uprawnioną...". Dlatego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych należy wykładać w ten sposób, że wprawdzie wyklucza on możliwość pobierania dwu świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją.

W związku z powyższym w decyzji kasacyjnej z dnia [...] października 2021 r. znak: [...] Kolegium wskazało, że Organ pierwszej instancji przed rozpoznaniem wniosku w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinien uchylić decyzję przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy, a następnie merytorycznie rozpoznać wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego badając wcześniej, czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy uwzględnieniu zakresu, w jakim art. 17 ust. 1b tej ustawy został uznany za niekonstytucyjny na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r.

Podkreślono, że taki wniosek o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy powinien być rozpatrywany w oparciu o art. 155 Kpa, zgodnie z którym - decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony(...).

Z powyższego wynikało zatem, że to Burmistrz M. i Gminy P. - był organem właściwym do procedowania w powyższym trybie, skoro swoją decyzją z dnia [...] października 2020 r. znak: [...] przyznał skarżącemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania przez niego opieki nad chorą żoną.

W toku ponownego rozpoznawania sprawy wygasła powołana decyzja ustalająca na rzecz odwołującego prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Postępowanie w sprawie uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy stało się zatem bezprzedmiotowe i nie było możliwe wydanie decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. A zatem z uwagi na spełnienie przez Odwołującego wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego możliwe było ustalenie tego prawa najwcześniej od dnia [...] listopada 2021 r.

Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że skoro nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji na przyszłość, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa, poprzez uchylenie lub zmianę wcześniejszej decyzji lub tak jak w niniejszym przypadku - wygaśnięcie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest więc determinowany wyłącznie datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.

W skardze do Sądu S. C. decyzji organu odwoławczego zarzucił naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

1. naruszenie przepisu art. 24 ust 2 ustawy z dnia [...].11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez niezastosowanie na gruncie niniejszej sprawy jego - niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych - dyspozycji, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie w/w świadczenia z prawidłowo wypełnionymi dokumentami i w konsekwencji odmowę przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...].07.2021 r. do [...].10.20221 r., pomimo złożenia, spełniającego wszelkie wymogi do rozpoznania sprawy i przyznania świadczenia, wniosku w dniu [...].07.2021 r., zawierającego miedzy innymi oświadczenie Skarżącego o wyborze świadczenia i woli uchylenia wcześniejszej decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy,

2. dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez Skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od pierwszego dnia miesiąca złożenia prawidłowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,

3. naruszenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w artykule 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co w konsekwencji:

. skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji Skarżącego nastąpił zbieg prawa do świadczenie pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa Skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego;

. doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania zasiłku dla opiekuna i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem Skarżącego, pomimo dokonania przez niego wyraźnego wyboru świadczenia korzystniejszego już na etapie złożenia wniosku.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części oraz zobowiązanie Organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Dla rozpoznanie niniejszej sprawy zasadnicze zdaniem skarżącego znaczenie ma to, że wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Skarżący, na podstawie art. 155 KPA. wniósł o uprzednie uchylenie wcześniejszej decyzji Organu przyznającej jego prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, którego jednoczesne pobieranie ze świadczeniem pielęgnacyjnym stanowiłoby negatywną przesłankę przyznania korzystniejszego świadczenia. Tym samym Skarżący dokonał wyboru świadczenia w rozumieniu art. 27 ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zaznaczył przy tym, iż wnosi o uchylenie wymienionej decyzji, jeśli w ocenie Organu jej obowiązywanie uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ze skutkiem na pierwszy dzień miesiąca złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Formułując wniosek w opisany sposób Skarżący zmierzał do uniknięcia niekorzystnej sytuacji - wielokrotnie zachodzącej w praktyce orzekania organów administracji i będącej podstawą licznych orzeczeń sądowo-administracyjnych - uchylenia decyzji przyznającej przy jednoczesnym nieprzyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co skutkowałoby pozostawieniem Skarżącego bez środków do życia

Kwestia będąca meritum niniejszego sporu, tj. sposób prawidłowego procedowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i określenia prawidłowej daty ustalenia prawa do ww. świadczenia w przypadku zbiegu świadczeń rodzinnych wymienionych w art. 27 ustawy o świadczeniach rodzinnych, była – jak wskazał skarżący - przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych i w świetle tak bogatego orzecznictwa sądowoadministracyjnego nie powinna budzić wątpliwości Organu I instancji (por. wyrok WSA w Olsztynie z 30.06.2020 r., sygn. akt: II SA/Ol 196/20, (LEX nr 3032996),

W ocenie Skarżącego, w niniejszej sprawie istnieją podstawy do zastosowania art. 24 ust. 2 u.ś.r. i ustalenia, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje Skarżącemu od miesiąca, w którym złożył on wniosek. Na przeszkodzie zastosowaniu tego przepisu nie stoi w szczególności art. 27 ust. 5 u.ś.r., który stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień do wymienionych w nim świadczeń przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Skoro bowiem ustawodawca przewidział w cytowanym przepisie sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń - a uprawnienie do konkretnego świadczenia rodzinnego przysługuje, w sensie ścisłym (tj. nabywa się je) dopiero z chwilą wydania (a dokładniej: uostatecznienia się) decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny, co oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawcę, z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek do jego uzyskania to należy uznać, że art. 27 ust. 5 u.ś.r. dopuszcza przysługiwanie dwóch (lub więcej) świadczeń w tym przepisie wymienionych, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego pobierania tych świadczeń. Sam fakt, iż na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) zasiłek dla opiekuna, nie wyklucza przyznania następnie na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona deklaruje wybór świadczenia (tak: wyrok NSA z 13 kwietnia 2018 r., sygn. I OSK 82/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem skarżącego niewykluczone, że powodem takiego rozstrzygnięcia było przekonanie Organu o niemożności uchylenia decyzji przyznającej specjalnego zasiłku opiekuńczego z mocą wsteczną. Jednakże przekonanie to, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, w ocenie skarżącego jest nietrafne. Co prawda zgodnie z praktyką stosowania przepisów przewidujących możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych - dokonuje się tego ze skutkiem "na przyszłość" (ex nunc). Należy jednak zauważyć, że jest to zasada, która doznaje wyjątków, przy czym jednym z najistotniejszych jest ten, w myśl którego dopuszcza się zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (tak: wyroki NSA: z 3 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 1129/12; z 17 kwietnia 2014 r., sygn. I OSK 980/13; z 4 sierpnia 2017 r., sygn. I OSK 2257/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie już we wniosku Skarżący zażądał, by w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, uchylona została decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Należy to jego zdaniem poczytywać za wymaganą, w świetle art. 155 k.p.a., zgodę strony na uchylenie, w odpowiedniej części i w niezbędnym zakresie nawet z mocą wsteczną, tej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. (ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2022 r., poz. 329). Zgodnie z treścią wskazanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w niniejszej sprawie zgłoszony został przez obie strony procesu.

W następnej kolejności wskazać należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi podstawowe standardy postępowania przed organami administracji publicznej.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istotę sporu w sprawie stanowiła wyłącznie kwestia daty początkowej, od której należało przyznać skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne. Skarżący zakwestionował bowiem legalność przyznania wnioskowanego świadczenia od daty wygaśnięcia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem [...] października 2021 r., domagając się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął do organu wniosek strony o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tj. od lipca 2021 r.

Odnosząc się do wskazanej spornej w sprawie kwestii, tj. możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożony został wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, a więc za okres w którym obowiązywała decyzja z dnia [...] października 2020 r. ustalająca na rzecz skarżącego prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, podnieść należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wymienione w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosowanie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b uśr, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Natomiast w myśl art. 27 ust. 5 uśr, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia [...] kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. [...] lipca 2021 r. (data wpływu do organu wniosku), pobierał on na mocy decyzji Burmistrza M. i Gminy P. K. z dnia [...] października 2020 r. specjalny zasiłek opiekuńczy.

Nie ulega również wątpliwości, że przepis art. 24 ust. 2 uśr stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Co do zasady więc wniosek skarżącego złożony w dniu [...] lipca 2021 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinien skutkować przyznaniem pomocy począwszy od miesiąca złożenia wniosku, tj. od [...] lipca 2021 r., na co powołuje się skarżący w złożonej skardze. Stan taki nie mógł mieć jednak miejsca w okolicznościach przedmiotowej sprawy. Nie można pominąć tego, że okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy wymusiły zastosowanie przez SKO w pierwszej kolejności ograniczenia ustawowego wynikającego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr. Na dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne istniała bowiem negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia, spowodowana ustalonym dla skarżącego prawem do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Stanowi o tym wprost art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr. Ustawodawca przewidział jednak sytuację dotyczącą zbiegu tych świadczeń w art. 27 ust. 5 uśr, dając stronie możliwość swobodnego wyboru jednego z nich.

Z treści przywołanych unormowań wynika, że nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Treść normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z jego wyborem, o którym mowa w art. 27 ust. 5 uśr. Wykładnia systemowa ww. przepisów jest zatem jasna i jednoznaczna w treści. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny. Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżący posiadał jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone wcześniejszą decyzją, funkcjonującą w tym okresie w obrocie prawnym. Dopiero uchylenie lub zmiana, decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, pozwala na przyznanie świadczenia nowo wybranego w miejsce poprzednio pobieranego świadczenia.

Ograniczenie ustawowe do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr w zw. z art. 27 ust. 5 uśr należy stosować w pierwszeństwie przed warunkami określonymi w art. 24 ust. 2 uśr. Przepis art. 24 ust. 2 uśr stosuje się, gdy wnioskodawca spełnia materialnoprawne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tymczasem w przypadku skarżącego w miesiącu złożenia wniosku występowała negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr. Skoro w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr w zw. z art. 27 ust. 5 uśr nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, która nie może sprowadzać się tylko do warunkowej deklaracji, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa, poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego wcześniejszej decyzji (uchylenie, zmiana). Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest więc determinowany wyłącznie datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.

Z powyższego wynika, że dopiero zniesienie w formie prawnej negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1lit. b uśr daje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca, jak podkreślono, przewidział w przepisie art. 27 ust. 5 uśr, możliwość swobodnego wyboru jednego z wymienionych w nim świadczeń. Organ w sprawach przyznania świadczeń rodzinnych nie działa z urzędu, lecz wyłącznie na wniosek strony. W sprawie skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wniosek o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek specjalny "po ustaleniu spełnienia przez wnioskodawczynię wszelkich pozostałych przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego".

W niniejszej sprawie decyzja z dnia [...] października 2020 r. przyznająca skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad żoną – E. C. dotyczyła okresu zasiłkowego, który kończył się z dniem [...] października 2021 r. Oznacza to, że w sprawie mamy do czynienia z eliminacją przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1lit. b uśr, dopiero od dnia [...] listopada 2021 r., a nie w miesiącu złożenia wniosku. Dlatego też od dnia [...] listopada 2021 r., a więc od najwcześniejszego możliwego terminu, przyznano skarżącemu wnioskowane świadczenie. Wobec posiadania przez skarżącego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego do dnia [...] października 2021 r., nie był on do tego momentu uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1lit. b uśr.

Jak podkreślono powyżej, według art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie można więc – jak słusznie wskazano to w wyroku NSA z dnia 19 maja 2021 r. o sygn. akt I OSK 209/21 - w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Potwierdza to art. 27 ust. 5 uśr, z którego wynika, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z wyborem. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny. Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżący posiadał jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres. Zgodnie z art. 24 ust. 2 uśr prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Jeśli jednak nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, zmaterializowana w prawem przewidzianej procedurze. Rezygnacja taka nie może jednak opierać się tylko na warunkowej deklaracji, gdyż wydanie decyzji pod warunkiem jest wprawdzie według doktryny prawa administracyjnego dopuszczalne, ale tylko wówczas gdy obowiązująca regulacja taką możliwość przewiduje. Konieczne jest zatem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do świadczenia niższego zostało w odpowiedniej procedurze "wstrzymane" albo uchylone (patrz wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 209/21 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

W niniejszej sprawie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustało z dniem wygaśnięcia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego tj. z dniem [...] października 2021 r. Dopiero więc od tego momentu odpadła negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr i dlatego też od tego najwcześniejszego możliwego terminu można było przyznać skarżącemu wnioskowane świadczenie, co prawidłowo orzekło SKO w zaskarżonej decyzji.

W związku tym, dopóki w przedmiotowej sprawie istniała w obrocie prawnym decyzja o przyznaniu skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego, dopóty niemożliwe było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres w którym skarżący jako podmiot uprawniony, pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy. Osoba, która spełnia warunki z art. 17 ust. 1 uśr do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymywać, a pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, winna móc zgodnie z art. 27 ust. 5 uśr dokonać wyboru jednego z tych świadczeń, niemniej wybór ten nie może zostać urzeczywistniony w sposób naruszający przepisy prawa. Dlatego koniecznym warunkiem do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest usunięcie w sposób zgodny z prawem przeszkody z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr.

Wobec powyższego należy uznać, że organ II instancji w zaskarżonej decyzji prawidłowo uznał, iż świadczenie pielęgnacyjne należy się skarżącemu począwszy od dnia [...] listopada 2021 r., gdyż skarżący dopiero od tego momentu spełnił przesłanki materialnoprawne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie, jak wykazano, nie było podstaw do przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, gdyż w tym czasie, aż do dnia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego istniała negatywna materialnoprawna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr, wykluczająca możliwość otrzymania przez skarżącego za ten okres wnioskowanego świadczenia.

Z tych względów, wskazujących na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi.