Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1019/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędziowie WSA Beata Machcińska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi K. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w K.(dalej DIS) działając w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 4 pkt 1, a także art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619, dalej: u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...]Nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K. D.(dalej: strona, zobowiązana) na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z..

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia na wstępie opisano dotychczasowy przebieg postępowania. W tym zakresie wskazano, że w dniu [...]2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z., wystawił wobec zobowiązanej tytuł wykonawczy nr [...]opiewający na zaliczkę na koszty wykonania zastępczego w kwocie [...] zł. Podstawą wystawienia tego dokumentu było orzeczenie z dnia [...] nr [...]. Wspomniany tytuł wykonawczy został przekazany celem realizacji do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., który w dniu 4 listopada 2013 r. nadał klauzulę o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji.

W dniu 28 listopada 2013 r. zobowiązana po odbiorze tytułu wykonawczego o nr [...]odmówiła złożenia podpisu, co znalazło odzwierciedlenie w przedmiotowym tytule wykonawczym (pozycje 69, 70, 71) oraz dołączonej adnotacji poborcy skarbowego.

Organ egzekucyjny, działając w trybie art. 79 § 1 u.p.e.a., dokonał zajęcia świadczenia w Oddziale Regionalnym Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego C., zawiadomieniem z dnia [...]Nr [...]). Zawiadomienie zobowiązanej wysłano pocztą, a jego odbiór potwierdził pełnoletni domownik w dniu 20 marca 2015 r.

Po odbiorze tego zawiadomienia Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w K. wskazała, iż od dnia 1 kwietnia 2015 r. ze świadczenia emerytalnego zostanie potrącona łącznie kwota [...]zł w miesięcznych ratach po [...]zł aż do całkowitej spłaty zadłużenia.

W piśmie z dnia 25 lutego 2015 r. zobowiązana wystąpiła o wstrzymanie egzekucji świadczenia emerytalnego powołując się na ciężką sytuację. Organ egzekucyjny pismem z dnia 11 marca 2015 r. zwrócił się do zobowiązanej

o udzielenie wyjaśnień dotyczących żądania zawartego we wniosku z dnia 25 lutego 2015 r.

W odpowiedzi na to wezwanie, w piśmie z dnia 18 marca 2015 r. zobowiązana wniosła o umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego powołując się na przedawnienie, trudną sytuację materialną oraz bezprawne, trwające od 15 lat nakładanie grzywien na stronę i jej męża. Do pisma dołączono kserokopię wezwania Komornika Sądowego z dnia [...]2015 r., sygn. akt [...], a także kserokopię wezwania Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...]2015 r., sygn. akt [...].

W odpowiedzi na pismo organu egzekucyjnego z dnia [...]Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. w piśmie z dnia 9 kwietnia 2015 r. nr [...] poinformował, iż przepisy u.p.e.a. nie przewidują instytucji przedawnienia wykonania obowiązku. Nie wynika on również z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zniweczenie wykonalności obowiązku przewidzianego w ostatecznej decyzji administracyjnej może nastąpić albo poprzez uchylenie decyzji lub stwierdzenie jej nieważności w ramach jednego z trybów nadzwyczajnych przewidzianych w k.p.a albo w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego, w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Sam upływ czasu nie mieści się w tym katalogu przypadków. Przedmiotowy obowiązek nie uległ również wygaśnięciu, skoro obiekt budowlany w dalszym ciągu istnieje. Wobec powyższego realizacja tytułu wykonawczego jest w dalszym ciągu wymagalna.

Po rozpatrzeniu wniosku zobowiązanej o częściowe zwolnienie spod egzekucji zajętego świadczenia rentowego, dokonanego zawiadomieniem z dnia 17 marca 2015 r. organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]nr [...]ograniczył zajęcie do kwoty [...] zł miesięcznie.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]nr [...]odmówił natomiast umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia powołując okoliczności faktyczne i prawne wskazano, iż wniosek zobowiązanej nie spełnia przesłanek zawartych w art. 59 § 1 u.p.e.a.

W zażaleniu na to postanowienie strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postępowania i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu. Zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy z przepisu tego wynika, iż w razie wygaśnięcia obowiązku stanowiącego przedmiot egzekucji administracyjnej, organ jest zobligowany do umorzenia postępowania. Nadto, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w piśmie z dnia 25 lutego 2015 r., doprecyzowanym w piśmie z dnia 18 marca 2015 r., podniosła, iż obowiązek nałożony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z., a dotyczący wpłaty zaliczki na koszty wykonania zastępczego jest w chwili obecnej bezprzedmiotowy. Strona bowiem wykonuje obecnie prace rozbiórkowe ogrodzenia. Ze względu jednak na podeszły wiek i zły stan zdrowia strony tempo tych prac jest wolne. Podkreśliła, że nie uchyla się od obowiązku i chociaż prace postępują wolno, to zostaną zakończone. Zdaniem zobowiązanej obowiązek wygasł w toku trwania postępowania egzekucyjnego. Dlatego też, dalsze prowadzenie egzekucji administracyjnej na poczet należności na koszty wykonania zastępczego jest w chwili obecnej bezprzedmiotowe, albowiem strona sama wykonuje prace rozbiórkowe i nie ma potrzeby wykonania zastępczego przez odpowiednią firmę. Strona podniosła także, iż wobec strony prowadzone są także dwa inne postępowania egzekucyjne, w ramach których Komornik Sądowy dokonuje egzekucji świadczeń pieniężnych z emerytury strony. Po dokonaniu wszystkich potrąceń stronie pozostaje do dyspozycji tylko kwota wolna od egzekucji, dlatego też nie posiada wystarczających środków pieniężnych, aby po pierwsze uiścić zaliczkę na koszty wykonania zastępczego, a po drugie aby szybciej wykonać obowiązek rozbiórki ogrodzenia.

W dalszych wywodach zaskarżonego postanowienia DIS wskazał, że zgodnie z art. 59 § 3 u.p.e.a. w przypadkach, o których mowa w § 1 i § 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Przyczyny obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. Powyższe wskazuje na możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego wyłącznie ze względu na określone przesłanki, tj. wtedy:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Z kolei zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu (art. 59 § 3 i 4 u.p.e.a.).

Odnosząc powyższe do ponownie opisanych okoliczności podnoszonych przez zobowiązaną w piśmie z dnia 25 lutego 2015 r., uzupełnionym pismem z dnia 18 marca 2015 r., a także w zażaleniu DIS stwierdził, że skuteczne powoływanie się na okoliczność wymienioną w przepisie art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. wymaga wykazania przez stronę, że egzekwowany obowiązek nie istnieje, a takiej okoliczności strona nie udowodniła. Zaistnienia tej okoliczności nie wykazują przedłożone akta przedmiotowej sprawy. Wynika z nich bowiem, iż organ egzekucyjny przeprowadził postępowanie wyjaśniające w tym zakresie, którego ostateczne ustalenia nie udowodniły braku wymagalności obowiązku, którego dotyczy tytuł wykonawczy nr [...]. Zdaniem DIS okoliczności przedstawione przez stronę nie wyczerpują przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 w/w ustawy. Ponadto zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest zobligowany do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2383/11, wyrok NSA z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 315/12).

Jednocześnie DIS zauważył, że organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest obowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. Przepis art. 59 u.p.e.a. jest przepisem bezwzględnie obowiązującym. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1110/14, wyroki NSA z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2486/12 oraz z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 2007/09). Postępowanie egzekucyjne podlega zatem umorzeniu z urzędu, jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., czyli jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, w tym np. z uwagi na przedawnienie (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt ll FSK 2486/12).

Zdaniem DIS taka okoliczność nie została przez stronę udowodniona. W zażaleniu strona podniosła, iż obowiązek wygasł w toku trwania postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, iż zobowiązana sama wykonuje prace rozbiórkowe i nie ma potrzeby wykonania zastępczego. Tymczasem okoliczności wskazane w piśmie z dnia 9 kwietnia 2015 r., w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ egzekucyjny wskazują, iż przedmiotowy obowiązek nie uległ wygaśnięciu, skoro obiekt budowlany w dalszym ciągu istnieje.

Niniejsze postępowanie egzekucyjne dotyczy egzekwowania obowiązku o charakterze pieniężnym (zaliczka na koszty wykonania zastępczego), jednakże – jak dalej stwierdził DIS - przedawnienie tegoż obowiązku należałoby rozpatrywać w kontekście przedawnienia głównego obowiązku, tj. obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zarzut przedawnienia nie mógł zostać brany pod uwagę z uwagi na okoliczność, iż likwidacja skutków samowoli budowlanej nie ulega przedawnieniu, (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 346/11 oraz wyrok NSA z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 522/06).

DIS zauważył także, iż z akt sprawy wynika, iż w wyniku realizacji zajęcia dokonanego zawiadomieniem z dnia 17 marca 2015 r. w dniach 8 kwietnia 2015 r.

i 6 maja 2015 r. dłużnik zajętej wierzytelności dokonał wpłat w wysokości [...]zł

i [...]zł. Jednakże częściowe wygaśnięcie obowiązku z uwagi na realizację zajęcia, nie stanowi o konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego do tytułu wykonawczego dotyczącego zaliczki na koszty wykonania zastępczego.

DIS nadmienił także, iż okoliczności związane z niewystarczającą ilością środków pieniężnych na uiszczenie zaliczki na koszty wykonania zastępczego oraz szybsze rozebranie ogrodzenia działki zostały uwzględnione w ramach częściowego zwolnienia spod egzekucji zajętego świadczenia emerytalnego, co znalazło odzwierciedlenie w wydanym przez organ egzekucyjny postanowieniu z dnia [...] Okoliczności finansowe nie mieszą się natomiast "w kategorii wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a."

Zdaniem DIS organ I instancji nie naruszył przepisu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. z uwagi na okoliczności, o których mowa wyżej, tj. strona nie udowodniła, iż obowiązek nie jest wymagalny z uwagi na przedawnienie, co potwierdzają także okoliczności faktyczne niniejszej sprawy ustalone w ramach postępowania wyjaśniającego. Ustalenia te nie wykazały braku wymagalności egzekwowanego obowiązku.

W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, gdy z przepisu tego wynika, iż w razie wygaśnięcia obowiązku stanowiącego przedmiot egzekucji administracyjnej, organ jest zobligowany do umorzenia postępowania. Z ostrożności procesowej wskazała także na naruszenie art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie dotyczącej należności pieniężnej zachodzi uzasadnione stwierdzenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że w całości podtrzymuje całą swoją dotychczasową argumentację wyrażoną we wniosku z dnia 25 lutego 2015 r., doprecyzowanym w dniu 18 marca 2015 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz w zażaleniu.

Zdaniem skarżącej postępowanie egzekucyjne należało umorzyć, gdyż "egzekwowany obowiązek w chwili obecnej wygasł", a "wystąpienie chociażby jednej z przesłanek określonych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obliguje organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego".

Skarżąca oświadczyła, że prace rozbiórkowe ogrodzenia działki, "są już prowadzone i są na ukończeniu przez skarżącą", jednakże "ze względu na swoją trudną sytuację finansową oraz zły stan zdrowia i podeszły wiek, prace związane z rozbiórką przedmiotowego ogrodzenia prowadzone są przez skarżącą samodzielnie i posuwają się wolno".

W ocenie skarżącej w orzecznictwie słusznie przyjmuje się, że wygaśnięcie obowiązku stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego, niezależnie od tego czy okoliczności uzasadniające umorzenie wystąpiły jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, czy też w jego toku. W przedmiotowej sprawie wygaśnięcie obowiązku nastąpiło w toku trwania postępowania egzekucyjnego, albowiem jak skarżąca podnosi wyżej, prace rozbiórkowe są już na ukończeniu, dlatego też dalsze prowadzenie egzekucji administracyjnej musi być uznane za bezprzedmiotowe.

Z ostrożności procesowej skarżąca podniosła również, iż w przedmiotowej sprawie powinno nastąpić również fakultatywne umorzenie postępowania egzekucyjnego, a to na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej, nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne dotyczy należności pieniężnej, kwota dochodzonych należności pieniężnych wynosi około [...]zł, dlatego też wydatki egzekucyjne w przedmiotowej sprawie wyniosłyby około [...] zł. Tymczasem, jak skarżąca wielokrotnie podnosiła w swoich wcześniejszych pismach, prowadzone są wobec niej także inne postępowania egzekucyjne, w których Komornik Sądowy dokonuje egzekucji świadczeń pieniężnych z jej emerytury. Stronie po dokonaniu tychże potrąceń pozostaje do dyspozycji tylko kwota wolna od egzekucji, dlatego też nie posiada ona wystarczającego majątku, źródeł dochodu ani oszczędności, którego pozwalałyby jej na "uiszczenie zaliczki na koszty wykonania zastępczego i szybsze wykonanie obowiązku rozbiórki ogrodzenia przedmiotowej działki oraz na egzekucję przedmiotowego świadczenia".

W odpowiedzi na skargę DIS podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej także: p.p.s.a.). W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż postanowienie to nie narusza prawa.

Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...]o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. dotyczącego zaliczki w kwocie [...] zł na koszty wykonania zastępczego rozbiórki ogrodzenia działki o nr ewidencyjnym [...]. Podstawą wystawienia tego dokumentu było orzeczenie z dnia [...]nr [...].

Wnioskując o umorzenie tego postępowania skarżąca we wniosku z dnia 25 lutego 2015 r., doprecyzowanym na wezwanie organu w piśmie z dnia 11 marca 2015 r. powołała się na przedawnienie, trudną sytuację materialną oraz bezprawne, trwające od 15 lat nakładanie grzywien na stronę i jej męża i przedłożyła dokumenty potwierdzające, że prowadzone są wobec niej inne postępowania egzekucyjne. W zażaleniu dodatkowo wskazała, że nie uchyla się od nałożonego obowiązku, wykonuje obecnie prace rozbiórkowe ogrodzenia działki, które jednak ze względu na podeszły wiek skarżącej oraz brak środków finansowych posuwają się wolno. Oświadczyła jednocześnie, że prace zostaną ukończone. Dochodzony obowiązek zatem wygasł w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego, bowiem "strona sama wykonuje prace rozbiórkowe i nie ma potrzeby wykonania zastępczego przez odpowiednią firmę".

W skardze podtrzymała tę argumentację, wskazując dodatkowo, że należało rozważyć przesłankę fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego określoną w art. 59 § 2 u.p.e.a. związaną ze stwierdzeniem, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Nie podzielając argumentacji skarżącej organ nadzoru, aprobując stanowisko organu egzekucyjnego, stwierdził w szczególności, że zarzut przedawnienia nie mógł być brany pod uwagę, zważywszy, że likwidacja skutków samowoli budowlanej nie ulega przedawnieniu. Wskazał także na ustalenia potwierdzające, że obiekt budowlany objęty obowiązkiem rozbiórki nadal istnieje i stwierdził, że częściowe wygaśnięcie obowiązku z uwagi na realizację zajęcia (w dniu 8 kwietnia 2015 r. – [...]zł i w dniu 6 maja 2015 r. – [...]zł) nie stanowi o konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego do tytułu wykonawczego dotyczącego zaliczki na koszty wykonania zastępczego.

DIS nadmienił także, iż okoliczności związane z niewystarczającą ilością środków pieniężnych na uiszczenie zaliczki na koszty wykonania zastępczego oraz szybsze rozebranie ogrodzenia zostały uwzględnione w ramach częściowego zwolnienia spod egzekucji zajętego świadczenia emerytalnego, co znalazło odzwierciedlenie w wydanym przez organ egzekucyjny postanowieniu z dnia [...] Okoliczności finansowe nie mieszą się natomiast "w kategorii wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Rozstrzygając tak zarysowany spór przypomnieć trzeba na wstępie, że przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienione są enumeratywnie w art. 59 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Wskazać trzeba (za wyrokiem NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 1764/14, LEX nr 1656216, wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu wyroki dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że przepis ten "wymienia cztery odrębne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wspólną cechą jest szeroko pojęte nieistnienie obowiązku, który ma stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej. Jako przyczynę wygaśnięcia obowiązku można wskazać przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu. Instytucja ta ma zastosowanie zasadniczo w odniesieniu do obowiązków o charakterze pieniężnym. Tymczasem orzeczony w toku postępowania administracyjnego przez organy nadzoru budowlanego wobec skarżącej nakaz rozbiórki ogrodzenia jest obowiązkiem o charakterze niepieniężnym w rozumieniu u.p.e.a., podlegającym egzekucji administracyjnej. W postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym ustawodawca przewidział następujące środki zmierzające do realizacji tego obowiązku: grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokalu i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni. Uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku wynikającego z powołanej decyzji, czyli wierzycielem, jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Na mocy art. 128 § 2 u.p.e.a. w celu zastosowania środka egzekucyjnego, jakim jest wykonanie zastępcze, w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

Z powyższego wynika, że obowiązek uiszczenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego, a więc obowiązek o charakterze pieniężnym jest środkiem zmierzającym do wykonania zobowiązania niepieniężnego, a zatem jest z nim ściśle powiązany.

Jak zasadnie wskazano w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1271/14, LEX nr 1759685 "pojęcie "obowiązku" w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego; innymi słowy - obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Słusznie zatem organy obu instancji oceniały zasadność twierdzenia strony o przedawnieniu obowiązku opłacenia tej zaliczki w kontekście istnienia przepisów przewidujących przedawnienie usunięcia samowoli budowlanej, czyli wykonania nakazu rozebrania ogrodzenia. Podkreślenia wymaga, że "możliwość przedawnienia obowiązków o charakterze niepieniężnym musi wynikać z wyraźnego przepisu prawa" (por. L. Klat -Wertelecka, Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, Wrocław 2009 r., s. 236-240), a takowego w odniesieniu do usunięcia skutków samowoli budowalnej ustawodawca nie przewidział, co potwierdził NSA w przywołanym przez DIS wyroku z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 522/06, LEX nr 339391, stwierdzając, że "likwidacja skutków samowoli budowlanej nie ulega przedawnieniu ani też nie wygasa w następstwie zbycia obiektu na rzecz innych osób". Słuszna jest zatem konstatacja, że dochodzony obowiązek nie mógł ulec przedawnieniu.

Odnośnie wygaśnięcia dochodzonego obowiązku wskazać trzeba na wstępie, że "ustawodawca nie przewidział możliwości wypowiedzenia się wierzyciela w formie procesowej przed podjęciem rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie oznacza to jednak, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do zwrócenia się do wierzyciela z żądaniem złożenia wyjaśnień, czy ustosunkowania się do pisma zobowiązanego" (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 193/13, LEX nr 1383738). W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zasadnie z tego uprawnienia skorzystał i uzyskał od wierzyciela wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia 9 kwietnia 2015 r., w którym wskazano, że "przedmiotowy obowiązek nie uległ również wygaśnięciu, skoro obiekt budowlany w dalszym ciągu istnieje. Wobec powyższego realizacja tytułu wykonawczego jest w dalszym ciągu wymagalna". Istnienia tegoż obiektu skarżąca nie kwestionowała ani w zażaleniu ani w skardze, podnosząc jedynie, że przystąpiła do rozbiórki ogrodzenia i wyjaśniając, że z uwagi na jej podeszły wiek i brak środków finansowych prace te posuwają się wolno. Jednocześnie w skardze stwierdziła, że "prace rozbiórkowe są już na ukończeniu, dlatego też dalsze prowadzenie egzekucji administracyjnej musi być uznane za bezprzedmiotowe". Abstrahując od niespójności tych wypowiedzi wskazać należy, że zasadność wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oceniać należy ze względu na okoliczności istniejące w dacie jego rozpoznawania, a nie zdarzenia zaistniałe w momencie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Skoro zatem organ egzekucyjny uzyskał od wierzyciela, niekwestionowaną zresztą w toku postępowania przez stronę informację, że obiekt objęty nakazem rozbiórki nadal istnieje, to wygaśnięcie dochodzonego obowiązku nie mogło być stwierdzone. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie mogło także nastąpić ze względu na to, że część zaliczki została już od strony ściągnięta, gdyż - jak zasadnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu - częściowe wygaśnięcie obowiązku z uwagi na realizację zajęcia, nie stanowi o konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego do tytułu wykonawczego dotyczącego zaliczki na koszty wykonania zastępczego. Owa częściowa realizacja zajęcia ma natomiast znaczenie dla oceny wskazanej w skardze fakultatywnej przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zauważyć trzeba, że "badanie istnienia przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 2 u.p.e.a. musi odnosić się do aktualnego stanu faktycznego, czyli na dzień podjęcia postanowienia na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a." (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 2188/14, LEX nr 1628673). Z akt sprawy wynika, iż w wyniku realizacji zajęcia świadczenia emerytalnego otrzymywanego przez skarżącą dokonanego zawiadomieniem z dnia 17 marca 2015 r. w dniach 8 kwietnia 2015 r. i 6 maja 2015 r. dłużnik zajętej wierzytelności dokonał wpłat w wysokości [...]zł i w wysokości [...]zł, a później postanowieniem z dnia [...]ograniczono zajęcie do kwoty [...] zł miesięcznie. Zestawienie tych danych z kwotą egzekwowanej zaliczki w wysokości [...]zł nie pozwala zasadnie twierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym skierowanym do stałego źródła dochodu skarżącej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej nie narusza prawa, wobec czego skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.