Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1574/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 33 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 7 oraz art. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant ref. st. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2014 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 1574/14

UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 33 ust. 3 oraz art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. B. od uchwały Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do wydania powyższych uchwał doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.

W dniu 28 września 2013 r. B. B. przystąpił do egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, przeprowadzanego przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...].

W trakcie egzaminu, członkowie Komisji stwierdzili, że Pan B. B. ma ukryte pod mankietem koszuli "ściągi". Przewodniczący Komisji zwrócił się do zdającego o dobrowolne oddanie tych notatek, w następstwie czego zdający je wydał. Nie stwierdzono, aby zdający posługiwał się tymi materiałami, wobec czego nie doszło do wykluczenia Pana B. B. z egzaminu.

Uchwałą Nr [...] Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że Pan B. B. uzyskał pozytywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, uzyskując 101 punktów.

Wnioskiem z dnia 18 października 2013 r., zainteresowany zwrócił się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] o wpisanie go na listę aplikantów radcowskich. Do wniosku dołączone zostały: kwestionariusz osobowy, życiorys, uchwała Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] z dnia [...] września 2013 r., zaświadczenie o niekaralności, dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych, dwa zdjęcia legitymacyjne, dowód uiszczenia opłaty oraz oświadczenia o korzystaniu z pełni praw publicznych, o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych, o braku niezakończonych i trwających postępowań karnych lub dyscyplinarnych oraz o niestaraniu się o wpis na listę aplikantów radcowskich.

Powziąwszy w toku postępowania informację o posiadaniu przez wnioskodawcę w trakcie egzaminu wstępnego niedozwolonych materiałów, Dziekan Rady OIRP w [...] zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości z prośbą o przedłożenie Radzie odpisu protokołu Komisji Egzaminacyjnej oraz odpisów odebranych wnioskodawcy materiałów. Wnioskowane dokumenty zostały przesłane przy piśmie Naczelnika Wydziału Aplikacji Adwokackiej, Radcowskiej i Notarialnej w Departamencie Zawodów Prawniczych i Dostępu do Pomocy Prawnej Ministerstwa Sprawiedliwości.

W dniu 10 grudnia 2013 r., Komisja do Spraw Wpisów na Listę Radców Prawnych i Aplikantów oraz Wykonywania Zawodu OIRP w [...] przesłuchała w charakterze świadka członka Komisji Egzaminacyjnej - radcę prawnego Pana P. Z., na okoliczność spełniania przez wnioskodawcę przesłanek do wpisu na listę aplikantów radcowskich. Świadek przesłuchiwany w obecności Pana B. B. zeznał, że nie może stwierdzić faktu korzystania przez wnioskodawcę z odebranych mu materiałów.

W piśmie z dnia 16 grudnia 2013 r. Pan B. B. wyjaśnił, że w czasie egzaminu wstępnego na aplikację radcowską nie posługiwał się niedozwolonymi materiałami lub urządzeniami ani nie pomagał innym osobom oraz nie zakłócał w żaden sposób przebiegu egzaminu wstępnego. Zdaniem wnioskodawcy, poziom stresu uzasadniał posiadania posiadanie dodatkowych materiałów, które pozwalały poczuć się pewniej. Do swojego pisma wnioskodawca dołączył opinię o odbytej praktyce studenckiej, referencje oraz wyciągi z Krajowego Rejestru Karnego.

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmówiła wpisania Pana B. B. na listę aplikantów radcowskich, jako podstawę prawną wskazując art. 33 ust 3 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych.

W uzasadnieniu organ I instancji powołał przytoczone w podstawie prawnej uchwały przepisy oraz uzasadnił istnienie przesłanek umożliwiających odmówienie wnioskodawcy wpisania go na listę aplikantów radcowskich. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Rada zaznaczyła, że w toku prowadzonego postępowania wpisowego powzięta została informacja, iż podczas egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, Pan B. B. był w posiadaniu niedozwolonych materiałów ("ściąg"). Powyższe uzasadnienie sprowadziło się do konkluzji, że wnioskodawca nie jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Wobec tego, Rada stwierdziła brak spełnienia przez Pana B. B. przesłanek, które umożliwiłyby rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zgodnie z jego wnioskiem.

Rada zaznaczyła nadto, że o nieskazitelności charakteru świadczą między innymi takie przymioty osobiste jak uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, wobec czego ocena charakteru osoby ubiegającej się o wpis na listę radców prawnych powinna być dokonywana na obu tych płaszczyznach. Organ I instancji podkreślił również, że pojęcie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego nie zostało zdefiniowane w ustawie o radcach prawnych, jednakże zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, na rękojmię tę składają się dwa elementy: cechy charakteru oraz dotychczasowe zachowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę radców prawnych.

W ocenie Rady, w okolicznościach niniejszej sprawy, fakt posiadania "ściąg", stanowi zarówno poważne naruszenie zasad obowiązujących podczas egzaminu wstępnego, jak i świadczy o nagannej moralnie oraz etycznie postawie wnioskodawcy.

Od powyższej uchwały B. B. wniósł odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie.

W uzasadnieniu zwrócił między innymi uwagę na rozbieżność co do godziny w której doszło do odebrania wnioskodawcy posiadanych przez niego niedozwolonych materiałów. W uchwale Rady zawarto bowiem stwierdzenie o odebraniu ich po upływie 1 godziny i 10 minut od momentu rozpoczęcia egzaminu, a według Protokołu Komisji Egzaminacyjnej miało to się odbyć o godzinie 12:10, podczas gdy rozpoczęcie rozwiązywania zestawu pytań rozpoczęło się o 11:23.

Nadto zdaniem odwołującego się, przedłożone przez niego uprzednio referencje oraz wyciągi z Krajowego Rejestru Karnego jednoznacznie wskazują na brak zasadności podjętej przez Radę decyzji. W jego ocenie, dokumenty te zostały wręcz pominięte przez organ I instancji, a przecież ich treść jednoznacznie pozytywnie opiniowała wnioskodawcę. Powyższe wskazywać miało na dowolność przy analizie przedłożonych dokumentów.

W konkluzji odwołujący się przywołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wywiódł, iż pojęcie "nieskazitelności" nie może być pojmowane jako brak jakiejkolwiek skazy czy też brak negatywnych okoliczności w dotychczasowej postawie kandydata do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych rozpatrując wniesione odwołanie od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał na treść art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych który stanowi, że aplikantem radcowskim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-5 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. Osobie spełniającej te warunki nie można odmówić wpisu (art. 33 ust. 4 ustawy). Zgodnie natomiast z ust. 5 wzmiankowanego przepisu, do aplikantów radcowskich oraz do postępowania o wpis na listę aplikantów radcowskich stosuje się odpowiednio przepisy art. 3 ust. 3-5, art. 11, art. 12 ust. 1, art. 23, art. 24 ust. 1 pkt 1, 3-5, ust. 2a pkt 1 i ust. 2c oraz art. 31 tej ustawy.

Jednocześnie organ podkreślił, iż stosownie do treści przepisu art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto: jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. W ocenie Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych B. B. nie spełnia warunku określonego w art. 24 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z art. 33(1) ust. 3 ustawy o radcach prawnych, egzamin wstępny polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego, zwanego dalej "kandydatem", z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego, radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej.

Jednocześnie art. 33(8) ust. 3 tej ustawy stanowi, że kandydaci podczas egzaminu wstępnego nie mogą korzystać z tekstów aktów prawnych, komentarzy, orzecznictwa oraz innej pomocy, a także nie mogą posiadać urządzeń służących do przekazu lub odbioru informacji.

Organ II instancji wywiódł, iż mimo niestwierdzenia posługiwania się odebranymi "ściągami" przez B. B. w trakcie egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, to należy podzielić stanowisko, że ocena postawy odwołującego się może być dokonana w oparciu o to, w jaki sposób przygotowany był do egzaminu wstępnego, a w szczególności, że z obowiązujących przepisów wprost wynika wymóg samodzielności przy rozwiązywaniu testu na egzaminie wstępnym, bez użycia jakichkolwiek pomocy.

Zdaniem Prezydium, oceniając nieskazitelność charakteru oraz rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego w oparciu o dotychczasowe zachowanie kandydata, może zaistnieć sytuacja, w której jednostkowe zdarzenie rzutować będzie na stwierdzeniu braku spełnienia przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Powołany przepis stanowi bowiem o posiadaniu nieskazitelnego charakteru oraz o dotychczasowym zachowaniu, które daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Powyższe uwarunkowania przybierają postać ścisłej zasady postępowania, od której ustawodawca nie przewidział wyjątków, ani w żaden sposób nie łagodzi ustalonych literą prawa kryteriów. Analiza okoliczności badanej sprawy dotyczy więc okoliczności istotnych, których ocena sprowadza się do stwierdzenia o spełnianiu bądź nie przesłanek do wpisania określonej osoby na listę aplikantów radcowskich.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych stanęło na stanowisko, że fakt posiadania "ściąg" na egzaminie wstępnym na aplikację radcowską, nie pozwala na generalne przypisanie wnioskodawcy przymiotu osoby uczciwej. Brakuje bowiem w takim przypadku pozytywnej oceny postawy moralnej oraz etycznej kandydata dotyczącej jego nieskazitelności charakteru oraz rękojmią prawidłowego wykonywania zawodu mając na uwadze, iż "ściąganie" jest formą oszustwa, do czego w pełni przygotowany był B. B. przystępując do egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

Odnosząc się do wskazanej przez odwołującego się okoliczności rozbieżności czasowej zawartej w uchwale Rady oraz w protokole Komisji Egzaminacyjnej, odnośnie momentu odebrania wnioskodawcy "ściąg", organ II instancji uznał, iż nie ma to znaczenia dla badanej sprawy, bowiem ocenie podlega sam fakt posiadania podczas egzaminu wstępnego niedozwolonych materiałów, którego wnioskodawca nigdy nie kwestionował.

Zdaniem Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych przedłożone przez odwołującego się referencje, opinia z praktyk oraz odpisy z Krajowego Rejestru Karnego, mimo iż są pozytywne dla wnioskodawcy, nie zmieniają faktu jego gotowości do popełnienia oszustwa w dniu egzaminu, zaś przywołane orzecznictwo nie może stanowić wystarczającej przesłanki dla innego rozstrzygnięcia sprawy, tym bardziej że nie dotyczy ono podobnego przypadku.

Na Uchwałę Nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lutego 2014 r. utrzymującą w mocy zaskarżoną Uchwałę Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich B. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżonej uchwale zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych oraz wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej uchwały i poprzedzającej ją uchwały organu pierwszej instancji,

2) orzeczenie, że B. B. spełnia przesłanki, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 10, poz. 65 ze zmianami), tj. przesłanki pozytywne w postaci nieskazitelności charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego,

3) zasądzenie od Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Skarżący ponowił argumentację przestawioną w odwołaniu od uchwały organu I instancji. Wskazał, iż podczas egzaminu wstępnego na aplikację radcowską nie naruszył żadnych przepisów ustawy o radcach prawnych i nie korzystał z pomocy innej osoby, nie posługiwał się niedozwolonymi materiałami lub urządzeniami, nie pomagał pozostałym kandydatom i nie zakłócał w żaden sposób przebiegu egzaminu. W ocenie skarżącego, gdyby doszło do w/w naruszenia to zostałby wykluczony z egzaminu wstępnego stosownie do treści art. 33 (8) ust. 4 ww. ustawy. Fakt, że skarżący nie naruszył w/w przepisu został potwierdzony przez pięciu członków Komisji Egzaminacyjnej, jej Przewodniczącego i Zastępcę, albowiem żaden z członków Komisji Egzaminacyjnej nie wniósł uwag do protokołu, co w przypadku naruszenia przepisu prawa powinno być uczynione stosownie do art. 33 (9) ust. 4 ustawy o radcach prawnych.

Skarżący wskazał, iż zostały przez organ całkowicie pominięte istotne dla sprawy dokumenty, załączonych przy piśmie skarżącego z dnia 16 grudnia 2013 r., których treść ujmowała jednoznacznie pozytywne opinie jego przełożonych przez okres ponad 11 lat funkcjonowania w wyuczonym zawodzie. Podkreślił, iż wszystkie pozytywne opinie / referencje zostały sporządzone przez osoby legitymujące się uzyskanym wpisem na listę radców prawnych. Również Wyciągi z Krajowego Rejestru Karnego wzmacniały wizerunek kandydata na aplikanta. Załączona dokumentacja możliwie w pełni obrazowała cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę radców prawnych i to na przestrzeni aż kilkunastu lat. Tym samym elementy dwóch przesłanek pozytywnych wpisu na listę aplikantów radcowskich, zostały potraktowane przez organ samorządu radcowskiego w sposób selektywny, dokonując błędnej ich wykładni i niewłaściwego zastosowania poprzez przyjęcie, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W ocenie skarżącego organ naruszył przepisy przez to, że nie rozważył wszystkich okoliczności sprawy przy ocenie rękojmi należytego wykonywania zawodu przez skarżącego. Organ nie przeprowadzał postępowania dowodowego co do późniejszego a także wcześniejszego postępowania skarżącego, a także nie zweryfikował stwierdzeń i dowodów odnoszących się do faktu jego nienagannej pracy. Skarżona uchwała miała zatem charakter uznaniowy i nie została należycie uzasadniona, co winno skutkować jej uchyleniem, jak również uchwały organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej "p.p.s.a.").

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Jak stanowią właściwe w sprawie przepisy ustawy o radcach prawnych, do aplikantów radcowskich oraz postępowania o wpis na listę aplikantów radcowskich przepisy art. 3 ust. 3-5, art. 11, art. 12 ust. 1, art. 23, art. 24 ust. 1 pkt 1, 3-5, ust. 2a pkt 1 i ust. 2c oraz art. 311 powyższej ustawy stosuje się odpowiednio, zgodnie z dyspozycją art. 33 ust. 5, zaś zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 33 ust. 2, na listę aplikantów radcowskich może być wpisana osoba, która jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego.

W dniu 18 października 2013 r. skarżący złożył do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wniosek o wpis na listę aplikantów radcowskich. Uchwałą z dnia [...] grudnia 2013 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmówiła wpisała skarżącego na listę aplikantów radcowskich tej Izby. W uzasadnieniu wymienionej uchwały wskazano, iż w ocenie Rady, skarżący nie spełnia aktualnie wszystkich przesłanek określonych w art. 24 ust. 1 pkt 1-5 oraz art. 33 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, tj. przesłankę nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonania zawodu radcy prawnego (odpowiednio - wypełniania obowiązków aplikanta). Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy uchwałą Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lutego 2014 r.

Mając na uwadze powyższy stan faktyczny, który pozostaje poza sporem w rozpatrywanej sprawie, Sąd podziela stanowisko organów samorządu radców prawnych, że posiadanie przez skarżącego podczas egzaminu wstępnego niedozwolonych materiałów (ściąg), dyskwalifikuje go jako kandydata na aplikanta radcowskiego w sferze etyczno-moralnej, ponieważ podważa jego odpowiedzialność i wiarygodność, w konsekwencji czego, skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru, a tym samym nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego.

Sąd wskazuje, że zawód radcy prawnego jest zawodem zaufania publicznego, polegającym na obsłudze osobistych potrzeb ludzkich, wiążących się z przyjmowaniem informacji dotyczących życia osobistego i zorganizowanym w sposób uzasadniający przekonanie społeczne o właściwym dla interesów jednostki wykorzystaniu tych informacji przez świadczących usługi. Wykonywanie zawodu zaufania publicznego określane jest dodatkowo normami etyki zawodowej, szczególną treścią ślubowania, tradycją korporacji zawodowej, czy szczególnym charakterem wykształcenia wyższego i uzyskanej specjalizacji (aplikacji) (vide: P. Sarnecki "pojęcie zawodu zaufania publicznego na przykładzie adwokatury", Warszawa 2000, Liber, s. 155 i nast.). Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (obowiązków aplikanta radcowskiego) daje ta osoba, która wykazuje się cechami, od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej podmiotów, na rzecz których jest wykonywana.

Sąd zwraca uwagę, że w ramach badania przesłanki rękojmi dokonuje się nie tylko oceny przeszłości kandydata, lecz dokonywana ocena musi być prognozą na jego przyszłość jako osoby wykonującej zawód zaufania publicznego. Tak więc w każdym przypadku należy ocenić, czy ewentualne niewłaściwe zachowanie kandydata w przeszłości sprzeciwia się uznaniu, że w przyszłości (tj. po uzyskanym wpisie) będzie należycie wykonywał obowiązki aplikanta (tak w odniesieniu do zawodu adwokata: Wojciech Studziński "Rękojmia należytego wykonywania zawodu adwokata w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych i zmian ustawodawczych", Palestra 5-6 /2010).

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA 1610/00, zgodnie z którym przez nieskazitelność charakteru należy rozumieć takie cechy charakteru, jak szlachetność, prawość, uczciwość. Są to zatem cechy wartościujące konkretną osobę nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, lecz wyłącznie etyczno-moralnej. O posiadaniu tego rodzaju przymiotów może świadczyć także postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu i do oceny tej są uprawnione organy właściwe w sprawie (por. także wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r. wydany w sprawie II GSK 1825/12).

Należy ponadto podkreślić za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter osoby, od której cech tych właściwa ustawa wymaga (wyrok z dnia kwietnia 2011 r. wydany w sprawie II GSK 458/10).

Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy, co wynika wprost z uzasadnienia zaskarżonej uchwały. Dotychczasowa postawa skarżącego, w tym osiągnięcia w nauce czy pracy zawodowej, pozostaje w tym przypadku bez wpływu na spełnienie przez niego przesłanki określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 oraz art. 33 ust. 3 ustawy o radcach prawnych.

W przypadku badanej sprawy okoliczność faktyczna stanowiąca podstawę odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich, tj. posiadanie w trakcie egzaminu wstępnego niedozwolonych materiałów (ściąg) ma ścisły związek ze sferą wykonywania przez aplikanta radcowskiego zawodu zaufania publicznego i nie dotyczy sfery jego życia prywatnego, gdzie ew. naruszenie przepisów, czy też obowiązujących norm, może być oceniane mniej rygorystycznie. W sferze zawodowej przesłanka nieskazitelności charakteru nie powinna doznawać żadnych wyjątków, dlatego też mając na uwadze czas i miejsce popełnienia przez skarżącego czynu nagannego w ocenie Sądu stanowi przykład jednorazowego zachowania, które może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter osoby, od której cech tych wymaga ustawa o radcach prawnych. Dlatego też nie zasługuje na uwzględnienie podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia przez organy korporacyjne przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 33 ust. 2 ww. ustawy.

Sąd nie podziela także zarzutu skarżącego naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie właściwych działań w celu zebrania materiału dowodowego pozwalającego właściwie ocenić stan faktyczny oraz wybiórczą i dowolną ocenę materiału dostępnego organowi, co istotnie wpłynęło na wynik sprawy i doprowadziło do podjęcia uchwały w oparciu o niekompletny materiał dowodowy przez przyjęcie, że skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (odpowiednio aplikanta radcowskiego).

Należy zauważyć, iż postępowanie prowadzone przez organy samorządu radców prawnych nie jest zwykłym postępowaniem administracyjnym i nie mają do niego wprost zastosowania wszystkie reguły wynikające z przepisów k.p.a. Organy te sprawują bowiem kontrolę pod względem spełnienia wszystkich przewidzianych prawem przesłanek przez kandydatów na aplikantów radcowskich przed ich wpisaniem na listę aplikantów radcowskich. Przedmiotem tego postepowania jest zatem wyłącznie stwierdzenie, czy obligatoryjne warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-5 ustawy o radcach prawnych zostały spełnione. Brak którejkolwiek z nich skutkuje bowiem odmową dokonania wpisu kandydata na aplikanta radcowskiego.

W ocenie Sądu przywołane argumenty, nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że w przedmiotowym postępowaniu prowadzonym przez organy samorządu radców prawnych został wykazany brak spełnienia przez skarżącego przesłanki wymienionej w art. 24 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy. Organy te nie naruszyły przy tym przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu mającym istotny wpływ wynik sprawy.

Z powyższych powodów, w warunkach rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.