Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1750/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 130a
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Asesor WSA Danuta Szydłowska Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2008 r. sprawy ze skargi F. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz F. z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Komenda Policji, działając na zasadzie § 1 pkt 2, § 2 pkt 1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1971 r. w sprawie orzekania o przejściu depozytów nie podjętych na rzecz Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 7, poz. 78, z późn. zm.) oraz w zw. z art. 6 dekretu z dnia 18 września 1954 r. o likwidacji depozytów nie podjętych i nie odebranych rzeczy (Dz.U. Nr 41, poz. 184), jak również na podstawie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602, z późn. zm.), w zw. z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów, dnia [...] lipca 2003 r. złożyła wniosek do Urzędu Skarbowego [...] o likwidację pojazdu jako nie odebranego, na podstawie przepisów wykonawczych o przejściu depozytów na rzecz Skarbu Państwa - wobec stwierdzenia, że koszty przechowywania są niewspółmiernie wysokie do wartości pojazdu. Pojazdu marki [...], nr rej. [...], nie odebrano do dnia wystąpienia z wnioskiem ze względu na brak możliwości ustalenia właściciela; właściciel poniósł śmierć w wypadku drogowym, brak informacji o wszczęciu postępowania spadkowego. Wymieniony pojazd zabezpieczono na zlecenie Policji w dniu [...] października 2002 r. i odholowano na parking F. (dalej: F.) przy ul. [...] w W.

Dnia [...] stycznia 2008 r. F. zażądała wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór nad kilkudziesięcioma samochodami, w tym również samochodu marki [...] nr rej. [...], w wysokości określonej w załączonej fakturze, opiewającej na 3173, 22 zł – za postój przez 289 dni na parkingu depozytowym F.

W uzasadnieniu wniosku F. stwierdziła, że wymienione w fakturach samochody były przechowywane na parkingach depozytowych F., m.in. na terenie parkingu depozytowego przy ul. [...] w W. (od dnia [...] października 2002 r.).

F. wobec nie zapłacenia faktur przez Urząd Skarbowy [...] i ich odesłania do F. wszczęła postępowanie sądowe przed Sądem Okręgowym w [...] Wydział [...], sygn. akt [...] (pozew z dnia [...] lipca 2006 r.).

Sąd Okręgowy w [...],[...] Wydział [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. odrzucił pozew na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 kpc powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt III CZP 47/07, który uznał, że ustalenie wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym następuje w drodze administracyjnej, a do wynagrodzenia za dozór pojazdów stosuje się przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym sprawa wynagrodzenia za przechowywanie samochodów (dozór) oraz zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru tych samochodów powinna być rozstrzygnięta na podstawie art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w postępowaniu administracyjnym, a więc przed właściwym organem finansów publicznych oraz - w zależności od rozstrzygnięcia - w drodze postępowania przed sądami administracyjnymi.

Wobec powyższego F. zażądała wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór samochodów przechowywanych na parkingach depozytowych f., przesyłając ponownie przedmiotowe faktury VAT.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wydał w dniu [...] marca 2008 r. trzy (3) postanowienia

- nr [...], którym przyznał wynagrodzenie za dozór powyższego samochodu za okres od [...] lipca do [...] sierpnia 2003 r. .

- nr [...], którym odmówił wynagrodzenia za dozór pojazdu od [...] października 2002 do [...] lipca 2003 r.;

- nr [...], którym przekazano w części, do załatwienia według właściwości miejscowej, do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] wniosek F.

Tym ostatnim postanowieniem, wydanym na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 i art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.) postanowiono przekazać Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] wniosek F. do załatwienia według właściwości - w części dotyczącej wypłaty wynagrodzenia za parkowanie pojazdu marki [...] o nr rej. [...] za okres od [...] lipca 2003 r. do [...] lipca 2003 r.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż organ egzekucyjny (likwidacyjny) przyznaje na żądanie dozorcy wynagrodzenie za dozór w myśl art. 102 § 2 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Organ likwidacyjny zobowiązany jest do pokrywania wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów wyłącznie od dnia otrzymania dokumentów pozwalających na prowadzenie postępowania likwidacyjnego. Natomiast koszty przechowywania ruchomości do czasu przekazania akt pozwalających na dokonanie likwidacji w trybie przepisów wymienionej ustawy winny obciążać organy decydujące o przechowywaniu tych ruchomości.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] otrzymał akta pozwalające na wszczęcie postępowania likwidacyjnego [...] lipca 2003 r. od Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], który z kolei dnia [...] lipca 2003 r. otrzymał od Komendy Policji informację o przechowywaniu samochodu osobowego marki [...] od [...] października 2002 r. na terenie parkingu depozytowego przy ul. [...] w W.; w związku z czym Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] uznał, że każdy z tych urzędów skarbowych jest upoważniony do pokrycia wydatków wyłącznie od dnia otrzymania wspomnianych dokumentów.

Koszty przechowywania ruchomości od dnia otrzymania dokumentów z Policji do dnia przekazania przedmiotowych dokumentów do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] winien pokryć Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], gdyż on był w dyspozycji dokumentów umożliwiających likwidację pojazdu. Dlatego na podstawie wyżej wskazanych przepisów orzeczono jak wyżej.

F. wniosła zażalenia na powyższe postanowienia, w tym również na postanowienie nr [...], - w części dotyczącej wypłaty wynagrodzenia za parkowanie pojazdu marki: [...] o nr rej: [...] za okres od [...] lipca 2003 r. do [...] lipca 2003 r. wnosząc o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji

W uzasadnieniu wskazano, że stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] wyrażone w postanowieniu z dnia [...] marca 2008 r. jest błędne w świetle stanu prawnego regulującego tę kwestię.

F. jako dozorcy przedmiotowego samochodu należy się zgodnie z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór za okres, w którym F. taki dozór sprawowała.

Bez znaczenia jest data otrzymania przez Urząd Skarbowy dokumentów pozwalających na prowadzenie postępowania likwidacyjnego lub jakikolwiek brak należytego współdziałania w tego rodzaju sprawach między podmiotami wskazanymi w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów.

Tym bardziej bez znaczenia jest brak jakiegokolwiek współdziałania w tego rodzaju sprawach pomiędzy jednostkami organizacyjnymi Skarbu Państwa.

Postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 2 oraz art. 144 i w związku z art. 65 § 1 K.p.a. oraz na podstawie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.) w zw. z § 3 pkt 1 lit. a i § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449) oraz w związku z art. 18 i art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez F. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] marca 2008 r. postanowiono uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości miejscowej do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...].

Według Dyrektora Izby Skarbowej w [...] ze względu na to, iż powołana powyżej ustawa - Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy nie regulują kwestii finansowania wydatków związanych z likwidacją pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa, jak również na fakt, że powyższa problematyka nie została uregulowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w podniesionej sprawie do kosztów likwidacyjnych zastosowanie mają zasady pokrywania wydatków określone w ustawie z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104, z późn. zm.). Urząd Skarbowy, wykonujący funkcje organu likwidacyjnego, jako jednostka budżetowa, na podstawie art. 20 w/w ustawy pokrywa swoje wydatki bezpośrednio z budżetu państwa a pobrane dochody odprowadza na rachunek dochodów budżetu państwa. Stąd też wydatki związane z likwidacją pojazdów, które przeszły z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, winny być pokrywane z budżetu urzędu który zleca dokonanie stosownych czynności (np. parkowanie, holowanie pojazdu).

Organem właściwym do pokrycia wydatków związanych z likwidacją pojazdów, w tym wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów, jest naczelnik urzędu skarbowego, który jako jednostka budżetowa pełni rolę organu likwidacyjnego. Stosownie do okoliczności organem likwidacyjnym może być zarówno naczelnik urzędu skarbowego orzekający o przejęciu ruchomości na rzecz Skarbu Państwa i dokonujący likwidacji (organ orzekający i likwidujący), jak również naczelnik urzędu skarbowego dokonujący jedynie faktycznej likwidacji pojazdu samochodowego, a działający w ramach zleconej mu na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rekwizycji (organ rekwizycyjny). W przypadku gdy w postępowaniu likwidacyjnym występuje zarówno organ orzekający o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, jak i organ dokonujący faktycznej likwidacji (organ rekwizycyjny), zgodnie z art. 20 wskazanej powyżej ustawy o finansach publicznych koszty likwidacyjne ponosić będzie organ rekwizycyjny. Związane jest to z zasadą pokrywania wydatków i odprowadzania dochodów przez jednostki budżetowe bezpośrednio na rachunek Skarbu Państwa. Skoro więc środki uzyskane z likwidacji pojazdu organ rekwizycyjny odprowadza bezpośrednio na rachunek budżetu państwa, to również organ ten winien w całości pokryć wydatki związane z likwidacją.

W przedmiotowej sprawie skarżący błędnie dokonał wykładni przepisu zawartego w art. 102 § 2 ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 130a prawa o ruchu drogowym wskazując, iż Skarb Państwa (czyli reprezentujące go urzędy skarbowe) winien ponosić koszty dozoru od momentu, w którym stał się właścicielem pojazdu.

W rozpatrywanym przypadku organem dokonującym faktycznej likwidacji był Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], natomiast organem, do którego przekazano dokumenty niezbędne do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego, był Naczelnik Urzędu Skarbowego [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] uznał, iż właściwym do przeprowadzenia faktycznej likwidacji pojazdu jest Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] ze względu na jego położenie. Zatem w niniejszej sprawie, w postępowaniu likwidacyjnym uczestniczyły dwa organy administracyjne, a więc należało kierować się zasadą, zgodnie z którą organ dokonujący faktycznej likwidacji jest właściwy do wypłaty wynagrodzenia za dozór, i to ten organ winien ponieść w całości koszty dozoru w/w samochodu osobowego, od momentu otrzymania dokumentów umożliwiających przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego, tj. od dnia [...] lipca 2003 r. do momentu odebrania pojazdu z parkingu, chyba że zarówno podmiot dozorujący, jak i jednostka organizacyjna Policji spełnią wszystkie przesłanki przewidziane prawem w procesie likwidacji pojazdu, zawarte w § 7 ust 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. Nr 191, poz. 1377). Wówczas Naczelnik Urzędu Skarbowego winien ponieść koszty likwidacyjne od momentu przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa (parking powiadomi w terminie 3 dni naczelnika urzędu skarbowego oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu o nieodebraniu pojazdu przez właściciela, a podmiot wydający dyspozycję w terminie 1 miesiąca od niniejszego powiadomienia doręczy dokumenty niezbędne do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego). W przypadku gdyby powyższy warunek nie został spełniony i dokumenty wpłynął po upływie 1 miesiąca, koszty wynagrodzenia za dozór należy naliczać od dnia wpływu dokumentów do urzędu skarbowego. Organy likwidacyjne nie mogą bowiem ponosić odpowiedzialności za opieszałość w działaniu podmiotów od nich niezależnych. Powyższa interpretacja przepisów znajduje również wyraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dn. 8 września 2006 r. (I OSK 1184/05), w którym orzeczono: "podmiot parkujący nie może być obciążony kosztami za uchybienia w działaniu organu, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, tj. w analizowanym przypadku jednostki organizacyjnej Policji. Jednak podkreślenia wymaga, iż nie istnieją również powody, dla których kosztami miałby być obciążony budżet organu likwidacyjnego. W takiej sytuacji, jednostka prowadząca parking winna wystąpić do organu wydającego dyspozycję usunięcia pojazdu, o zwrot kosztów parkowania pojazdu za okres od dnia, w którym stał się on własnością Skarbu Państwa do czasu przekazania dokumentów niezbędnych do prowadzenia przez organ likwidacyjny postępowania". Nie jest zatem prawidłowe stanowisko organu egzekucyjnego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, w którym przekazano w części wniosek o wynagrodzenie do organu egzekucyjnego, do którego wpłynęła dokumentacja z organów Policji. Organ dokonujący faktycznej likwidacji jest bowiem obowiązany dokonać zapłaty za dozór za cały okres od daty wpływu dokumentacji do pierwszego organu - urzędu skarbowego (nawet jeśli nie orzekł on o przepadku a przekazał akta dalej innemu organowi) bądź od daty przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa o ile zostaną spełnione w/w przesłanki.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] przychylił się tym samym do żądania strony i uchylił zaskarżone postanowienie w całości - w związku z tym, iż brak jest podstaw do przekazania wniosku zgodnie z właściwością miejscową a organ egzekucyjny podjął działania niezgodne z powyżej powołanymi przepisami naruszając prawo.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniosła F. zarzucając postanowieniu naruszenie § 3 pkt 1 lit. a i § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz w zw. z art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, przez błędną interpretację tych przepisów, w wyniku której przyjęto zasadę, że urzędy skarbowe - organy likwidacyjne winny pokrywać wydatki związane z holowaniem i parkowaniem pojazdów wyłącznie od dnia otrzymania dokumentów pozwalających na prowadzenie postępowania likwidacyjnego. W związku z tym F. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu przypomniano, że F. jako dozorcy przedmiotowego samochodu należy się zgodnie z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór za okres, w którym terminem początkowym ponoszenia spornych kosztów parkowania przez Skarb Państwa jest moment, w którym upłynął 6-cio miesięczny okres (art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym) liczony od dnia usunięcia pojazdu przez właściwe służby publiczne. W momencie tym samochód z mocy ustawy stał się własnością Skarbu Państwa. Bez znaczenia jest zatem data otrzymania przez Urząd Skarbowy dokumentów pozwalających na prowadzenie postępowania likwidacyjnego lub brak należytego współdziałania w tego rodzaju sprawach między podmiotami wskazanymi w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów.

Tym bardziej bez znaczenia jest brak jakiegokolwiek współdziałania w tego rodzaju sprawach pomiędzy jednostkami organizacyjnymi Skarbu Państwa. Powołana ustawa Prawo o ruchu drogowym w art. 130a ust. 10 stanowi, iż pojazd usunięty w trybie w tym przepisie określonym i nieodebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się - przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Natomiast orzeczenie naczelnika właściwego miejscowo urzędu skarbowego, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. Nr 134. poz.1133, z późn, zm.) nie ma dla powstania po stronie Skarbu Państwa znaczenia konstytutywnego, ma jedynie znaczenie deklaratoryjne.

Powyższa interpretacja przepisów znajduje również wyraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2006 r. (I OSK 1184/05).

Interpretacja przedmiotowych przepisów prawa zawarta w uzasadnieniu postanowienia organu z dnia [...] lipca 2008 r. odbiega wyraźnie od ratio legis tych przepisów, jest subiektywna i całkowicie podporządkowana z góry postawionej tezie, że urząd skarbowy jako organ likwidacyjny ponosi koszty parkowania pojazdów w rozmiarze minimalnym, tj. od dnia otrzymania dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia likwidacji pojazdów. W świetle stanu prawnego regulującego tę kwestię jest to pogląd błędny.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie.

Odnosząc się do podniesionych zarzutów Dyrektor Izby Skarbowej w [...] w całości podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zwracając jednocześnie uwagę na fakt, iż podniesione zarzuty są całkowicie chybione oraz nie znajdują odzwierciedlenia w zaskarżonym postanowieniu.

Organ odwoławczy uznał, że w sprawie do kosztów likwidacyjnych zastosowanie będą miały zasady pokrywania wydatków określone w ustawie z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, stąd też wydatki te winny być pokrywane z budżetu urzędu, który zleca dokonanie stosownych czynności (np. parkowanie, holowanie pojazdu). Takim organem jest naczelnik urzędu skarbowego, który pełni rolę organu rekwizycyjnego. Skoro środki uzyskane z likwidacji pojazdu organ rekwizycyjny odprowadza bezpośrednio na rachunek budżetu państwa, to również organ ten winien w całości pokryć wydatki związane z likwidacją, tj. od dnia [...] lipca 2003 r. (moment wpływu dokumentów do urzędu skarbowego) do momentu odebrania pojazdu z parkingu, tj. do [...] września 2003 r., chyba że zarówno podmiot dozorujący jak i jednostka organizacyjna policji spełnią wszystkie przesłanki przewidziane prawem w procesie likwidacji pojazdu, zawarte w § 7 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów lub poprzedzającego go rozporządzenia z dnia 2 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 134, poz. 1133, z późn. zm.). O ile przepisy obecnie obowiązującego rozporządzenia obligują podmiot prowadzący parking do przesłania powiadomienia, w terminie 3 dni od upływu 6 miesięcznego terminu do odebrania przez właściciela zatrzymanego pojazdu z parkingu, do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, to poprzedzające go rozporządzenie z 2002 r. pierwotnie nic na temat terminów nie stanowiło (zmiana na obecnie obowiązujące zasady nastąpiła 9 marca 2004 r.), zobowiązując jedynie jednostkę sprawującą dozór do powiadomienia właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu o upływie 6 miesięcznego terminu do odebrania przez właściciela zatrzymanego pojazdu z parkingu. Tym samym przepisy rozporządzenia nie precyzowały terminu, w jakim powyższe obowiązki winny być spełnione. Mając jednakże na względzie art. 18 ustawy egzekucyjnej, stanowiący, iż w sprawach nieuregulowanych zastosowanie mają przepisy K.p.a., należałoby stwierdzić, iż w tym przypadku zastosowanie będą miały właśnie przepisy K.p.a. dotyczące terminów i działania bez zbędnej zwłoki. Szczególną znaczenie w tym zakresie ma art. 12 K.p.a., który wprowadza zasadę szybkości i prostoty postępowania. Zasada szybkości i prostoty postępowania nakazuje organom administracji publicznej działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Art. 12 § 2 K.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek niezwłocznego załatwienia spraw, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, a ogólny obowiązek szybkiego działania jest skonkretyzowany w art. 35 K.p.a., który określa terminy załatwiania różnych kategorii spraw administracyjnych. Emanacją powołanej zasady jest przepis art. 35 K.p.a., który w § 1 stanowi, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Z kolei § 2 i 3 wskazują, że organ administracji publicznej zobowiązany jest załatwiać niezwłocznie sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub opierając się na faktach i dowodach znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie w ciągu miesiąca od dnia wszczęcia postępowania sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, natomiast w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania sprawy szczególnie skomplikowanej. Wyrokiem z dnia 20 lipca 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. I SAB/Wa 3/05) orzekł, iż organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. Wobec powyższego, jeżeli działania Policji związane z przekazaniem do organów likwidacyjnych dokumentacji niezbędnej do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego prowadzone były zgodnie z przepisami art. 12 i art. 35 K.p.a., to wówczas Naczelnik Urzędu Skarbowego winien ponieść koszty likwidacyjne od momentu przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. W przypadku gdyby powyższy warunek nie został spełniony, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, z uwagi na opieszałość Policji, a dokumenty wpłyną z uchybieniem powyżej powołanych terminów, koszty wynagrodzenia za dozór należy naliczać od dnia wpływu dokumentów do urzędu skarbowego. Organy likwidacyjne nie mogą bowiem ponosić odpowiedzialności za opieszałość w działaniu podmiotów od nich niezależnych.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] zwrócił też uwagę na błędnie powołany w zaskarżonym postanowieniu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dn. 8 września 2006 r. (I OSK 1184/05), w którym wskazano jakoby orzeczono: "podmiot parkujący nie może być obciążony kosztami za uchybienia w działaniu organu, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu" tj. w analizowanym przypadku jednostki organizacyjnej Policji. Jednak podkreślenia wymaga, iż nie istnieją również powody, dla których kosztami miałby być obciążony budżet organu likwidacyjnego. W takiej sytuacji, jednostka prowadząca parking winna wystąpić do organu wydającego dyspozycję usunięcia pojazdu, o zwrot kosztów parkowania pojazdu za okres od dnia, w którym stał się on własnością Skarbu Państwa do czasu przekazania dokumentów niezbędnych do prowadzenia przez organ likwidacyjny postępowania". Należy podkreślić, iż w powyższym wyroku sąd nie zawarł cytowanej przez tutejszy organ tezy. Została ona powołana omyłkowo.

Niemniej Dyrektor Izby Skarbowej w [...] podtrzymuje w całości przedstawioną argumentację. Skoro więc w przedmiotowym przypadku ani dozorujący ani jednostka organizacyjna Policji nie spełniły przesłanek przewidzianych prawem (dokumenty wpłynęły do urzędu skarbowego z uchybieniem terminów przewidzianych przepisami prawa) za niezasadne należy uznać obarczanie odpowiedzialnością za taką sytuację organy likwidacyjne. W opinii organu odwoławczego nie znajduje uzasadnienia twierdzenie strony, zawarte w przedmiotowej skardze, iż bez znaczenia jest data otrzymania przez urząd skarbowy dokumentów pozwalających na prowadzenie postępowania likwidacyjnego, ponieważ koszty dozoru Skarb Państwa winien ponosić od chwili w której staje się właścicielem pojazdu, tj. po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu przez właściwe służby publiczne.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] nie kwestionuje samego roszczenia wnioskodawcy o zwrot należności za dozór ruchomości od Skarbu Państwa od dnia kiedy ten stał się jego właścicielem, bowiem to wydaje się bezsporne. Jednakże w świetle powołanej powyżej ustawy o finansach publicznych nie sposób zgodzić się z twierdzeniem strony co do konieczności ponoszenia spornych kosztów przez urzędy skarbowe już od dnia, w którym właścicielem pojazdu stał się Skarb Państwa. Nie można bowiem Skarbu Państwa utożsamiać tylko i wyłącznie z urzędami skarbowymi. Skarb Państwa reprezentowany jest przecież przez różne statio fisci, które jako jednostki organizacyjne uprawnione są do działania w imieniu i na jego rzecz w związku z powierzonymi im w tym zakresie zadaniami i obok urzędów skarbowych należy wymienić choćby jednostki policji. Stąd warte podkreślenia jest, iż co do zasady organy likwidacyjne będą ponosić koszty związane z likwidacją od dnia przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, o ile zostaną spełnione wszystkie przesłanki przewidziane prawem w procesie orzekania i likwidacji ruchomości. W przedmiotowej sprawie z uwagi na uchybienia Policji, jak i dozorującego (w aktach sprawy brak powiadomienia o upływie terminu do odebrania przez właściciela pojazdu), nie można kosztami obarczać urzędów skarbowych.

Zupełnie niezrozumiały jest zarzut strony dotyczący błędnej interpretacji przepisów ustawy o ruchu drogowym, w którym przyjęto jakoby zasadę, iż organy likwidacyjne winny pokrywać wydatki związane z holowaniem i parkowaniem pojazdów wyłącznie od dnia otrzymania dokumentów pozwalających na prowadzenie postępowania likwidacyjnego. W żadnym miejscu zaskarżonego postanowienie nie ma takiej interpretacji. Organ nadzoru co do zasady nie kwestionuje samego roszczenia wnioskodawcy o zwrot należności za dozór ruchomości od Skarbu Państwa od dnia, kiedy ten stał się jego właścicielem, bowiem to wydaje się bezsporne, chyba że dozorujący nie dopełni obowiązków nałożonych na niego prawem. W sytuacji jednak, gdy nie ze swojej winy dochodzi do różnego rodzaju zaniedbań, które dają podstawę do przyznania wynagrodzenia tylko w części wnioskowanego okresu, wynagrodzenia za dozór należy się od daty wpływu dokumentów do urzędu skarbowego, a roszczenie o zwrot kosztów prowadzący parking winien kierować do podmiotu zlecającego zabezpieczenie pojazdu, chyba że zaniedbanie wynika z winy samego dozorującego, wówczas winien ponieść negatywne konsekwencje swojego działania skutkujące brakiem wynagrodzenia za okres opieszałości.

Wobec powyższego Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż działanie organu likwidacyjnego w zakresie przekazania wniosku o wynagrodzenie do innych urzędów skarbowych nie miało podstaw prawnych, a więc postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie w sprawie. Wniosek strony o wynagrodzenie za dozór przedmiotowego pojazdu zostanie rozpatrzony ponownie przez organ pierwszej instancji na podstawie postanowień Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., którym po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez F. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] marca 2008 r. uchylono zaskarżone postanowienie i umorzono postępowanie w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości miejscowej do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...].

Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy należy przede wszystkim zauważyć, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. P 4/06, (Dz.U. Nr 100, poz. 649) "1. Art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, Nr 109, poz. 925, Nr 175, poz. 1462, Nr 179, poz. 1486 i Nr 180, poz. 1494 i 1497, z 2006 r. Nr 17, poz. 141, Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 190, poz. 1400, Nr 191, poz. 1410 i Nr 235, poz. 1701, z 2007 r. Nr 52, poz. 343, Nr 57, poz. 381, Nr 99, poz. 661, Nr 123, poz. 845 i Nr 176, poz. 1238 oraz z 2008 r. Nr 37, poz. 214) w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."

Zgodnie z ustaleniem Trybunału przepis ten traci moc obowiązującą z upływem 12 (dwunastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższy wyrok TK, węzłowy dla ustalenia dopuszczalnego trybu odjęcia prawa własności pojazdu, nie ma jednak dla rozpatrywanej sprawy istotnego znaczenia, gdyż – po pierwsze – w polskim systemie kontroli konstytucyjności konsekwencją niezgodności normy nie jest jej nieważność ex tunc, ale wadliwość, z wskazaniem momentu, od którego taka norma przestanie obowiązywać, a co za tym idzie – przejęcie własności w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym dokonane w 2003 r. było prawnie skuteczne, po drugie zaś – przedmiotem tego postępowania nie była kwestia własności przejętego pojazdu lecz sprawa opłat należnych za jego przechowywanie w depozycie, na parkingu depozytowym F.

Zgodnie zatem z jeszcze obowiązującym art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 ustawy i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Ma więc rację F. stwierdzając, że terminem początkowym ponoszenia kosztów parkowania przez Skarb Państwa jest moment, w którym upłynął 6-cio miesięczny okres (art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym) liczony od dnia usunięcia pojazdu przez właściwe służby publiczne. W momencie tym samochód z mocy ustawy stał się własnością Skarbu Państwa. Stanowisko takie zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 1765/06, LEX nr 344067,stwierdzając, że: "Terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów parkowania jest moment, w którym upłynął 6-miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu. Dla ustalenia początkowego terminu, od jakiego Skarb Państwa winien ponosić opłaty za parkowanie pojazdu nie ma zatem znaczenia, kiedy organ skarbowy otrzymał dokumenty niezbędne do wszczęcia procedury dotyczącej wydania decyzji o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa." Wcześniej takie same stanowisko zajął w tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1185/05, LEX nr 321159.

Komenda Policji dnia [...] lipca 2003 r. złożyła wniosek do Urzędu Skarbowego [...] o likwidację przedmiotowego pojazdu jako nie odebranego. Pojazd na zlecenie Policji od dnia [...] października 2002 r. znajdował się na parkingu F.

Zgodnie z obowiązującym w tym czasie § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (po zmianie w 2004 r.), w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy jednostka prowadząca parking strzeżony była zobowiązana powiadomić o tym, nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu, właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Natomiast zgodnie z ust. 3 tego przepisu podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, po otrzymaniu powiadomienia, o którym wyżej mowa, był zobowiązany przesłać niezwłocznie odpowiednio do organu gminy lub właściwego miejscowo urzędu skarbowego kopię powiadomienia, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, wraz z potwierdzeniem jego doręczenia. W myśl § 8 powołanego rozporządzenia o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego. Przed wydaniem orzeczenia należy powiadomić właściciela pojazdu o wszczęciu postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Natomiast o przejęciu pojazdu na własność gminy orzeka rada gminy (ust. 2). Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli właściciel pojazdu został ustalony.

Powyższe przepisy nie uległy zmianie w obecnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów.

Zgodnie z art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Przepis ten ma charakter indykatywny – zobowiązuje on organ egzekucyjny do przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, o ile tylko dozorca wystąpi z takim żądaniem. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór służy wierzycielowi, zobowiązanemu oraz dozorcy zażalenie (§ 4).

W wyroku NSA z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1768/06, LEX nr 347847, stwierdzono, że "1. Ani art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (...), ani żaden inny przepis powołanej ustawy nie określa jak należy ustalić przedmiotową należność. Nie ulega natomiast wątpliwości, że należność ta winna odpowiadać wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonywanie dozoru w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu. Opłaty za parkowanie jakie ustala rada powiatu na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.) odnoszą się do właścicieli (innych niż Skarb Państwa) pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami art. 130a cyt. ustawy i wprost nie mają zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w ust. 10 art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (...). Ale też jeśli organ administracyjny przy ustalaniu, w trybie powołanego art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór posiłkując się ustaleniami uchwały rady powiatu w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywanie tych pojazdów - zastosuje stawkę opłaty za przechowanie wynikającą z tej uchwały - to nie jest to podstawa do stwierdzenia nieważności orzeczenia organu." W rozpatrywanej sprawie kwota należności za dozór nie jest sporna.

Również przepis § 3 ust. 1 pkt a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji potwierdza, że przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Z kolei z § 6 ust. 1 powołanego rozporządzenia wynika, że do przechowywania ruchomości stosuje się odpowiednio przepisy art. 100-103 powołanej wyżej ustawy.

Z powołanych wyżej przepisów i wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika jednoznacznie, że:

- Skarb Państwa (czyli reprezentujące go urzędy skarbowe) winien ponosić koszty dozoru od momentu, w którym stał się właścicielem pojazdu; terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów parkowania jest moment, w którym upłynął 6-miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu,

- bez znaczenia jest zatem data otrzymania przez Urząd Skarbowy dokumentów pozwalających na prowadzenie postępowania likwidacyjnego,

- tym bardziej bez znaczenia jest brak jakiegokolwiek współdziałania w tego rodzaju sprawach pomiędzy jednostkami organizacyjnymi Skarbu Państwa, gdyż nie może to mieć wpływu na ustalenie momentu, od którego należne są koszty dozoru.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dostrzegł ani potrzeby, ani możliwości zastosowania przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych.

Sąd zgadza się natomiast z oceną Dyrektora Izby Skarbowej w [...], że w rozpatrywanej sprawie ma niewątpliwie zastosowanie art. 12 § 2 K.p.a. oraz art. 35 K.p.a. – tyle tylko, że zastosowanie tych przepisów nie ma wpływu na obowiązek (wyznaczenie podmiotu zobowiązanego) zapłaty kosztów depozytu. Z faktu, że odpowiednie dokumenty wpłynęły do urzędu skarbowego z uchybieniem terminów przewidzianych przepisami prawa nie wynika zwolnienie tegoż urzędu z obowiązku zapłaty pełnych kosztów depozytu, za cały okres przechowywania pojazdu, przy czym obowiązek ten obciąża urząd skarbowy właściwy miejscowo. Opóźnienie w przekazaniu odpowiednich dokumentów w ramach administracji (między jej różnymi organami) nie powoduje, że kosztów wynagrodzenia za dozór nie należy naliczać od dnia wpływu dokumentów do urzędu skarbowego.

Odmienne stanowisko, zajęte w tej sprawie przez Dyrektora izby Skarbowej w [...], tylko pozornie służy ochronie interesów Skarbu Państwa.

Wniosek F. nie stał się bezprzedmiotowy, a zatem brak było też podstaw do umorzenia postępowania w sprawie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.