Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 900/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komisja Orzekająca
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: Art.64 § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Maciej Busz (spr.) WSA Józef Maleszewski Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi L.P. na postanowienie Uczelnianej Komisji Ekonomicznej Uniwersytetu im. [...] w P. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. przyznaje adwokatowi A.B. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie [...] zł ([...] złotych) podwyższone o kwotę [...] zł ([...] ) stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 900/14

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] listopada 2012r., nr [...] Wydziałowa Komisja Ekonomiczna Uniwersytetu im. [...] w P. (dalej UAM), na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 1, art. 174 ust. 1 oraz art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. – prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005r., nr 164, poz. 1365 ze zm. – dalej zwana p.s.w.) i na podstawie §§ 1, 3, 8 – 12 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów UAM (dalej zwany Regulaminem) - odmówiła przyznania L.P. (zwanej dalej także skarżącą) stypendium socjalnego.

Od decyzji tej L.P. (dalej odwołująca lub skarżąca) odwołała się wnosząc o ponowne rozpatrzenie jej wniosku.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2013r., Uczelniana Komisja Ekonomiczna UAM, po rozpoznaniu odwołania, na podstawie art. 173 ust. 1, art. 175 ust. 3 i 4 oraz art. 207 ust. 1 i 4 p.s.w., art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej zwanej k.p.a.) oraz § 5 ust. 6 Regulaminu - w całości utrzymała decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swą decyzję, organ II instancji zauważył, że na podstawie złożonej przez odwołującą dokumentacji nie można ustalić jej sytuacji materialnej i w przypadku niespełnienia przez nią kryteriów samodzielności finansowej w myśl art. 179 ust. 6 p.s.w. wniosek uznano za niekompletny.

Skargę na tę decyzję złożyła L.P. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 17.10.2013r. o sygn. IV SA/Po 503/13 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji Ekonomicznej z dnia [...] listopada 2012r. nr [...].

W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że organy administracyjne błędnie uznały, że aby uzyskać stypendium socjalne student musi spełnić warunek samodzielności finansowej określony w art. 179 ust. 6 p.s.w. i przez to dopuściły się obrazy prawa materialnego, a mianowicie ust. 1 w zw. z ust. 2 art. 179 ww. ustawy, w których ustawodawca zawarł kryterium przyznania stypendium socjalnego. Z regulacji tej wynika, że kryterium stanowiącym podstawę do ubiegania się przez studenta o przyznanie pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego jest jego sytuacja finansowa, która musi być trudna, a pod pojęciem trudnej sytuacji finansowej należy rozumieć sytuację, gdy osiągany przez niego dochód netto mieści się w przedziale dochodu netto przyjętego przez rektora uczelni uprawniającego do ubiegania się o przyznanie tego stypendium. Przy czym jak wynika z ust. 3 art. 179 p.s.w. wysokość dochodu uprawniającego do uzyskania stypendium nie może być niższa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz wyższa niż suma kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie Sądu przyjęcie błędnego kryterium uzasadniającego ubieganie się przez studenta o stypendium socjalne spowodowało, że organy administracyjne nie ustaliły okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, przez co naruszyły przepis art. 7 k.p.a. ustanawiający ogólną zasadę postępowania administracyjnego - zasadę prawdy obiektywnej, z której to zasady wynika obowiązek organów administracyjnych podejmowania wszelkich środków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Organy administracyjne nie ustaliły okoliczności, od których uzależniona została możliwość ubiegania się o przyznanie stypendium socjalnego. A mianowicie nie zażądały od skarżącej na podstawie ust. 8 art. 179 p.s.w. opinii jednostki w systemie pomocy społecznej odpowiedzialnej za ustalenie sytuacji dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Z wnioskiem o wydanie takiej opinii winien wystąpić student jeśli komisja stypendialna zażąda uzupełnienia dokumentów w tym zakresie.

Organy nie zbadały także, czy obowiązek alimentacyjny rodziny wobec niej został ustalony przez sąd (na przykład w przypadku niepełnosprawności), czy ustawowy obowiązek alimentacyjny rodziców trwa zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym.

Sąd zalecił, by przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy zbadały, czy skarżąca spełnia przesłanki konieczne do uzyskania stypendium na podstawie zgromadzonej dokumentacji, którą skarżąca winna złożyć na wezwanie organu. Dalej Sąd wskazał, że w przypadku uznania, że skarżąca nie spełnia niezbędnych przesłanek samodzielności finansowej – organy ustalą, czy możliwe jest ustalenie wysokości dochodu jej rodziny z uwzględnieniem kryteriów wymienionych w art. 179 ust. 4 i 5 p.s.w. Dopiero po prawidłowym ustaleniu tego dochodu organy miały ocenić, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, czy sytuacja majątkowa i dochodowa pozwala skarżącej na przyznanie stypendium socjalnego i czy ewentualnie uzyskany przez skarżącą dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego na podstawie Regulaminu UAM.

Wykonując powyższe Wydziałowa Komisja Ekonomiczna Kolegium Europejskiego UAM decyzją z dnia [...].04.2014r. nr [...] wydaną na podstawie art. 173 ust. 1 pkt. 1, art. 174 ust. 1 oraz art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.), zwanej dalej p.s.w., oraz § 1, § 3 i §§ 8-12 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu im. [...] w P. (załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora UAM z dnia [...] października 2011 r.), zwanego dalej Regulaminem, odmówiła przyznania L.P. stypendium socjalnego.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżącą wezwano do uzupełnienia wniosku z dnia 04.10.2012 roku o dokumenty dotyczące dochodów osiągniętych w okresie wymaganym do udokumentowania w.w. wniosku przez osoby wymienione w art. 179 ust. 4 p.s.w., który stanowi, że "przy ustalaniu wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne uwzględnia się dochody osiągane przez: studenta; małżonka studenta, a także będące na utrzymaniu studenta lub jego małżonka dzieci [...]; rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta i będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26 rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek"; oraz opinię odpowiedniej jednostki w systemie pomocy społecznej o sytuacji materialnej i majątkowej skarżącej. Na podstawie dostarczonych dokumentów Komisja Ekonomiczna uznała, że brak jest przesłanek do uzyskania wnioskowanego świadczenia.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła L.P. podnosząc, że po wezwaniu przez Wydziałową Komisję Ekonomiczną do uzupełnienia wniosku z dnia 04.10.2012 r. o dokumenty dotyczące dochodów osiągniętych w okresie wymaganym do udokumentowania w/w wniosku dostarczyła Wydziałowej Komisji Ekonomicznej dokumenty z MOPS w G. i oświadczenie. Podkreśliła, że nie zgadza się z decyzją Wydziałowej Komisji Ekonomicznej, a także że kryterium stanowiącym podstawę do ubiegania się przez studenta przyznania pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego jest jego sytuacja finansowa, która musi być trudna. Mama skarżącej oświadczyła, że nie ma obowiązku przedstawić zaświadczenia o swoich dochodach. Skarżąca nie ma więc możliwości przedstawić uczelni dochodu rodzica, mimo że jest on uwzględniany w art. 179 ust 4 i 5 p.s.w. W 2013 r. skarżąca wniosła sprawę o alimenty, które zostały jej przyznane na podstawie ugody sądowej.

Uczelniana Komisja Ekonomiczna UAM postanowieniem z dnia [...].06.2014r. nr [...] wydanym na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 1960 r.Nr 30, poz. 168, z późn. zm.) z powodu nie usunięcia braków wniosku w terminie wyznaczonym w wezwaniu z dnia 19 maja 2014 roku, postanowiła o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania skarżącej z dnia 28 kwietnia 2014 roku wniesionego od wydanej dnia [...] kwietnia 2014 roku decyzji Uczelnianej Komisji Ekonomicznej I stopnia odmawiającej przyznania stypendium socjalnego.

Wskazano, że wobec uzasadnionych wątpliwości powstałych na podstawie analizy dokumentów dostarczonych z wnioskiem o przyznanie stypendium socjalnego oraz z odwołaniem wniesionym dnia 28 kwietnia 2014 roku od wydanej dnia 3 kwietnia 2014 roku decyzji Wydziałowej Komisji Ekonomicznej odmawiającej przyznania skarżącej stypendium socjalnego, w związku z niewypełnieniem obowiązku udokumentowania swojej sytuacji materialnej jako osoby nie spełniającej kryteriów samodzielności finansowej studenta w oparciu o dochody osób wymienionych w art. 179 ust. 4 pkt. 2 i 3 p.s.w., skarżąca została w toku postępowania odwoławczego dnia 19 maja 2014 roku wezwana do usunięcia braków uniemożliwiających ustalenie jej uprawnień do otrzymania stypendium socjalnego.

W szczególności wezwano skarżącą do przedstawienia:

1. dochodów matki uzyskanych w okresie wymaganym do udokumentowania wniosku będącego przedmiotem postępowania,

2. wyjaśnienia dotyczącego ewentualnych zobowiązań wobec skarżącej innych osób, zwłaszcza wymienionych w art. 179 ust. 4 pkt 2 p.s.w.

Wezwanie zawierało wykaz braków, do uzupełnienia których została skarżąca zobowiązana. Ponieważ istniały podstawy do przyjęcia, iż skarżąca mogła otrzymywać środki od innej osoby, wymienionej w pkt 2 wezwania, Komisja wystąpiła do skarżącej o przedstawienie również dokumentów w tej sprawie, na podstawie których można ustalić takie zobowiązanie lub je wykluczyć.

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedstawiła własne oświadczenie z dnia 5 czerwca 2014 roku oraz oświadczenie matki, wystawione dnia 3 czerwca 2014 roku, przy czym żaden z w.w. dokumentów nie wypełniał dyspozycji wezwania. Wobec nieprzedstawienia dokumentów, których dotyczyło wezwanie, na podstawie których możliwe byłoby ustalenie uprawnień skarżącej i jej sytuacji materialnej jako studentki nie spełniającej kryteriów samodzielności finansowej podanych w art. 179 ust. 6 p.s.w. Uczelniana Komisja Ekonomiczna postanowiła pozostawić wniosek bez rozpoznania.

L.P. w ustawowym terminie wniosła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższe postanowienie powołując się na opisany wyżej wyrok tut. Sądu z dnia 17.10.2013r. o sygn. IV SA/Po 503/13. Podkreśliła, że dostarczyła Komisji wszystkie możliwe dokumenty oraz oświadczenia.

Uczelniana Komisja Ekonomiczna w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.

Wskazano, że stosownie do wytycznych WSA w Poznaniu zawartych w w/w wyroku, Wydziałowa Komisja Ekonomiczna w toku ponownie przeprowadzonego postępowania, w wyniku ustalenia, że skarżąca nie spełnia warunku samodzielności finansowej wskazanego w art. 179 ust. 6 p.s.w., pismem z dnia 14.02.2014 r. wezwała skarżącą do uzupełnienia wniosku o dokumenty potwierdzające dochód osiągany przez osoby wymienione w art. 179 ust. 4 p.s.w. w okresie wymaganym dla celów przyznania stypendium oraz przedłożenia opinii odpowiedniej jednostki w systemie pomocy społecznej o sytuacji materialnej i majątkowej wnioskodawczyni.

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w dniu 24.02.2014 r. dostarczyła kartę informacyjną z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. oraz oświadczenie z dnia 24.02.2014 r., w którym wskazała, że w okresie wymaganym osiągnęła zerowy dochód, korzystała z pomocy MOPS i prawa do dodatku mieszkaniowego, a matka jej nie pomagała finansowo, ponieważ musiała łożyć na samodzielnie prowadzone gospodarstwo domowe.

W toku postępowania w II instancji, pismem z dnia 19.05.2014 r. Uczelniana Komisja Ekonomiczna ponownie wezwała skarżącą do przedstawienia dochodów matki w okresie wymaganym do udokumentowania oraz do przedstawienia wyjaśnień dotyczących zobowiązań wobec wnioskodawczyni innych osób, zwłaszcza wymienionych w art. 179 ust. 4 pkt 2 p.s.w., w szczególności przez dostarczenie dokumentów potwierdzających status osoby rozwiedzionej oraz brak zobowiązań lub istnienie zobowiązań byłego małżonka.

W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 05.06.2014 r. Skarżąca przedstawiła oświadczenie, w którym wskazuje, że matka nie wyraża zgody na przedstawienie zaświadczenia o dochodach oraz, że nie pozostaje w kontakcie z byłym mężem, który nie jest zobowiązany do płacenia na jej rzecz alimentów. Do pisma załączyła oświadczenie matki z 03.06.2014 r. o brak zgody na udostępnienie informacji o dochodach.

W przedmiotowej sprawie, zgodnie z wytycznym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zawartymi w wyroku z dnia z dnia 17.10.2013 r., o sygn. akt IV SA/Po 503/13 w toku ponownie przeprowadzonego postępowania organy ustaliły, że skarżąca nie spełnia warunku samodzielności finansowej. Z przedstawionych w toku postępowania dokumentów (umowy alimentacyjnej oraz decyzji o przyznaniu środków pomocy społecznej) wynika jednoznacznie, że w dacie złożenia wniosku (04.10.2012 r.) skarżąca nie spełniała przesłanki posiadania stałego źródła dochodów w ostatnim roku podatkowym, a miesięczny dochód skarżącej był niższy niż wskazany w art. 179 ust. 6 pkt. 3 p.s.w. Z tego względu przy ustalaniu dochodu na osobę w rodzinie skarżąca zobowiązana była do przedłożenia dokumentów poświadczających dochód osób wymienionych w art. 179 ust. 4 p.s.w.

W toku postępowania przed organem I instancji oraz II instancji skarżąca była wzywana do przedłożenia dokumentów potwierdzających dochody matki w wymaganych okresach, przedłożenia opinii jednostki w systemie pomocy społecznej, przedstawienia wyjaśnień dotyczących zobowiązań wobec skarżącej innych osób, zwłaszcza wymienionych w art. 179 ust. 4 pkt 2 p.s.w., w szczególności przez dostarczenie dokumentów potwierdzających status osoby rozwiedzionej oraz brak zobowiązań lub istnienie zobowiązań byłego małżonka Mimo wezwań skarżąca odmówiła przedłożenia dokumentów wskazujących na wysokość dochodów matki za wymagane okresy, w związku z czym organy nie mogły ustalić dochodu na osobę w rodzinie w oparciu o art. 179 ust. 4 p.s.w. Z tego względu wniosek skarżącej nie mógł zostać rozpatrzony pozytywnie.

Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 15 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu im. A.M. jeżeli wniosek o przyznanie stypendium socjalnego jest niekompletny (nie czyni zadość wymaganiom wskazanym w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym oraz regulaminie pomocy materialnej dla studentów UAM) należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Jak wskazuje się w orzecznictwie ratio legis art. 64 k.p.a. sprowadza się do tego, że organ jest zwolniony z obowiązku rozpoznania podania w postępowaniu jurysdykcyjnym, jeżeli nie zawiera ono istotnych elementów, których ocena powinna lec u podstaw wydanej decyzji, a strona tych elementów pomimo wezwania nie uzupełniła (Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 08.02.2013 r., sygn. akt II SAB/Po 61/12, LEX nr 1287097).

Organ podkreślił, że przeprowadził ponownie postępowanie, zgodnie z wytycznymi sądu zawartymi w wyroku z dnia z dnia 17.10.2013 r., sygn. akt IV SA/Po 503/13. Skarżąca mimo kilkukrotnych wezwań nie skorzystała z uprawnienia do czynnego udziału w postępowaniu, określonego w art. 10 k.p.a. i nie przedłożyła wymaganych dokumentów pozwalających ustalić dochód na osobę w rodzinie, w oparciu o art. 179 ust. 4 p.s.w. Wbrew twierdzeniom skarżącej obowiązek przedłożenia dochodów rodziców, w przypadku niespełniania przez studenta warunku samodzielności finansowej, istnieje niezależnie od tego, czy zamieszkują oni razem ze studentem. W związku z tym, jako, że organ nie dysponował z winy skarżącej istotnymi dokumentami, na których w istocie powinno opierać się rozstrzygnięcie, sprawa nie mogła zostać rozstrzygnięta merytorycznie. Z tego względu organ II instancji postanowił o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia.

Pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 05.01.2015r. wniósł o: zmianę zaskarżonej decyzji Uczelnianej Komisji Ekonomicznej Uniwersytetu im. A.M. w P. z dnia [...] czerwca 2014 r. (nr aktu: [...]), poprzez uwzględnienie wniosku skarżącej oraz przyznanie jej stypendium socjalnego w semestrze zimowym roku akademickiego 2012/2013, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn, aniżeli podniesione w skardze.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę miał na uwadze, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 17.10.2013r. sygn. akt IV SA/Po 503/13, uchylił poprzednią decyzję Uczelnianej Komisji Ekonomicznej UAM nr [...] z dnia [...] lutego 2013r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji Ekonomicznej z dnia [...] listopada 2012r. nr [...].

Zarówno Wydziałowa Komisja Ekonomiczna, jak i Uczelniana Komisja Ekonomiczna rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, a także Sąd w niniejszym postępowaniu na podstawie art. 153 p.p.s.a. pozostawały związane oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w powyżej opisanym wyroku WSA.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3).

Artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z: 30.7.2009 r., II FSK 451/08, Lex nr 526493; 23.9.2009 r., I FSK 494/09, Lex nr 594010; 13.7.2010 r., I GSK 940/09, Lex nr 594756; wyrok WSA we Wrocławiu z 14.1.2010 r., I SA/Wr 1591/09, Lex nr 559604). Dlatego w razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika on natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (wyrok NSA z dnia 21.4.2010 r., II FSK 2129/08, Lex nr 596261). Należy w tym miejscu dodatkowo podkreślić, że art. 153 p.p.s.a. pełni szczególną rolę w kontekście skuteczności oraz wykonalności orzeczeń sądów administracyjnych. Naruszenie art. 153 p.p.s.a. przez organy administracji pociąga za sobą niebezpieczeństwo ponownego zaskarżenia podjętej decyzji do sądu administracyjnego, unicestwienie bytu prawnego przedmiotowej decyzji oraz konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego co do istoty sprawy. W ten sposób toczące się postępowanie administracyjne z nieuzasadnionych powodów ulega przedłużeniu. Dlatego art. 153 p.p.s.a. określa taką relację między organem administracyjnym a sądem, która sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania, gdzie nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania.

Podstawą zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego niewątpliwie był art. 64 ust. 2 k.p.a.

Wniosek o przyznanie stypendium socjalnego jest podaniem w rozumieniu art. 63 k.p.a. Zatem oprócz elementów merytorycznej treści powinien zawierać elementy formalne, którymi zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. są: wskazanie osoby, od której pochodzi wniosek, oraz adres wnioskodawcy. W myśl tego przepisu wniosek powinien także czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Brak któregokolwiek z formalnych elementów wniosku skutkuje wezwaniem wnioskodawcy przez organ właściwy w sprawie do usunięcia braków w terminie siedmiu dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania (por. art. 64 § 2 k.p.a.).

W przypadku, gdy podanie (żądanie) strony nie jest jednoznaczne, bądź też nie precyzujące w sposób oczywisty przedmiotu żądania, względnie jeżeli występują w nim w/w braki formalne, organy administracji publicznej stosownie do art. 64 § 2 k.p.a. zobowiązane są do wezwania wnoszącego podanie do usunięcia jego braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. (tak: wyrok WSA w Łodzi o sygn. III SA/Łd 67/14 z dnia 19.03.2014r. , publ. CBOiS)

Wezwanie organu odwoławczego z dnia 19 maja 2014r., jak i wcześniejsze wezwanie organu I instancji nie mogło skutkować pozostawieniem odwołania bez rozpoznania, gdyż informacje objęte wezwaniem nie stanowiły braków formalnych (od których zależy możliwość nadania biegu wnioskowi), których brak mógłby skutkować pozostawieniem odwołania bez rozpoznania. Natomiast dane o których złożenie organy wzywały skarżącą miały ewidentnie charakter merytoryczny. Od danych tych nie zależało nadanie biegu wnioskowi, lecz rozstrzygnięcie o jego zasadności bądź bezzasadności. Oznacza to, iż co do zasady wydanie zaskarżonego postanowienia stanowi naruszenie prawa, skutkujące uchyleniem zaskarżonego postanowienia, gdyż odwołaniu można było nadać bieg i je rozpoznać merytorycznie.

Ponadto należy wskazać, iż zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem pozostawienie wniosku (w tym przypadku odwołania) bez rozpoznania nie przybiera prawnej formy decyzji administracyjnej ani postanowienia, a jest czynnością materialno-techniczną (por. uchwałę SN z dnia 8 czerwca 2000 r., III ZP 11/00, OSNAP 2000, nr 19, poz. 702; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1996 r., II SA 1473/93, ONSA 1997, nr 3, poz. 114; wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2000 r., I SAB 133/99, LEX nr 55296; wyrok WSA w Poznaniu o sygn. IV SAB/Po 19/14). Tak więc organ odwoławczy nie tylko wadliwie pozostawił odwołanie skarżącej bez rozpatrzenia, lecz ponadto nieprawidłowo uczynił to w formie postanowienia.

Mając na uwadze powyższe uchybienia w zakresie przepisów postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Nie orzeczono o braku wykonalności zaskarżonej decyzji na mocy art. 152 p.p.s.a., gdyż zaskarżone postanowienie nie było wykonalne, a poprzedzająca je decyzja miała charakter odmowny, a więc niewykonalny.

W ramach ponownie przeprowadzonego postępowania odwoławczego, organ II instancji wyda stosowną decyzję merytoryczną na podstawie już zgromadzonego materiału dowodowego i w oparciu o przepis art. 138 k.p.a., uwzględniając przy tym wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 17.10.2013r. o sygn. IV SA/Po 503/13.