Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 458/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2004-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35 par 1; art 2 par 1; art 97 i art 98; art 211
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk (spr.), Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Anna Malinowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2004 r. sprawy ze skargi J. K. G., K. M. W – M. i M. J. A. - S.C. K. Agencja C w Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r., nr[...], wydaną na podstawie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w zw. z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny ( Dz. U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm.) oraz art. 35, art. 98, art. 101 i art. 211 Kodeksu celnego, Izba Celna orzekła o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] r., Nr [...], stwierdzającej, że procedura tranzytu, którą objęto towar, według zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...] r. w Oddziale Celnym w Ś., nie została zakończona, gdyż przedmiotowy towar usunięto spod dozoru celnego, co skutkowało powstaniem długu celnego.

Wynika z uzasadnienia powyższej decyzji ostatecznej, że w dniu [...] r. Oddział Celny w Ś. objął procedurą tranzytu, według zgłoszenia nr[...], surowe skóry z norek w ilości [...] szt. W zgłoszeniu tym określono, że towar ten należało dostarczyć do Oddziału Celnego w K. do dnia[...]r. W dniu [...]r. eksporter i jednocześnie przewożący – V. M. zgłosił w Oddziale Celnym w Ś. ww. towar do powrotnego wywozu, przedkładając zgłoszenie tranzytowe, w którym jako główny zobowiązany wskazana była agencja celna "K" S. C. z siedzibą w Ś. w składzie: J. K. G., M. J. A. i K. M. W. – M. W oparciu o przedstawione dokumenty, po przeprowadzeniu rewizji, organ celny stwierdził niedobór [...] szt. surowych skór w stosunku do ilości przedstawionej w zgłoszeniu, co skutkowało wszczęciem w niniejszej sprawie postępowania, celem uregulowania sytuacji towaru objętego procedurą tranzytu, zakończonego wydaniem w dniu [...]r., przez Dyrektora Urząd Celny decyzji, w której stwierdzono, że procedura tranzytu, którą objęto towar według wskazanego powyżej zgłoszenia celnego, nie została zakończona w stosunku do [...] sztuk surowych skór z norek, a towar usunięto spod dozoru celnego, co skutkowało powstaniem długu celnego w kwocie [...]zł.

Wynika dalej z uzasadnienia omawianej decyzji ostatecznej, że od decyzji

organu pierwszej instancji pełnomocnik agencji celnej "K" złożył odwołanie, w którym podniósł, ż Spółka dopełniła wszystkich czynności, do których była zobowiązana w związku dokonywaniem zgłoszenia celnego w imieniu V. M., co potwierdził również organ celny, składając oświadczenie na potwierdzeniu złożenia zabezpieczenia generalnego nr [...] o wykonaniu zobowiązania objętego tym zabezpieczeniem, i z tego względu nie odpowiada za nieprawidłowości ujawnione po zwróceniu zabezpieczenia i zwolnieniu towaru.

Organ odwoławczy rozpatrując i rozstrzygając sprawę na skutek wniesionego przez pełnomocnika Skarżącej odwołania od decyzji organu pierwszej instancji w pełni podzielił ustalenia faktyczne leżące u podstaw zaskarżonej odwołaniem decyzji. Wskazując na wynikające z, zebranego w postępowaniu, materiału dowodowego okoliczności faktyczne co do tego, że w niniejszej sprawie procedura tranzytu nie została zakończona albowiem podczas jej spod dozoru celnego usunięto część wwiezionego towaru, tj. [...] szt. skór, organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu swojej decyzji, że zasadne było rozstrzygniecie organu pierwszej instancji nakładające dług celny m.in. na spółkę cywilną "K", która zgodnie z art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego jest dłużnikiem jako zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury tranzytu, którą został objęty towar przewożony przez V. M. Wskazując dalej na regulację art. 101 § 1 i 2 Kodeksu celnego, który wskazuje, że osobą uprawnioną do korzystania z procedury tranzytu jest główny zobowiązany, który powinien przedstawić w wyznaczonym terminie i we wskazanym przez organ celny urzędzie celnym towary w nienaruszonym stanie, Dyrektor Izby Celnej zaznaczył, że przepisy prawa celnego nie przewidują przypadków, w których odpowiedzialność głównego zobowiązanego byłaby wyłączona. Jak wskazano w dalszym ciągu uzasadnienia omawianej decyzji, instytucja głównego zobowiązanego powstała właśnie po to, aby w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w procedurze zawieszającej, jaką jest procedura tranzytu, jasno i precyzyjnie określona była pozycja osoby, która zawsze, niezależnie od innych osób ponosić będzie odpowiedzialność przed organami celnymi. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że głównym zobowiązanym w procedurze tranzytu według zgłoszenia nr [...] z dnia [...] r. była agencja celna "K" S.C., która złożyła zabezpieczenie w imieniu osoby trzeciej (zapis w poz. 50 SAD). Zdaniem organu odwoławczego nawet, gdyby przyjąć za Stroną odwołującą się, że organ celny potwierdził zakończenie tranzytu, to jednak nie ulega wątpliwości, że nie polegało to na prawdzie (ilość towaru faktycznie wywożonego nie odpowiada ilości towaru objętego ww. procedurą tranzytu) i rodziło skutki prawne określone wprost w ustawie - Kodeks celny. Nie zmieni tego również stwierdzenie nieprawidłowości w działaniu organu, które podkreśla pełnomocnik Spółki. Ponadto, jak podkreślono w uzasadnieniu omawianej decyzji, zwolnienie towaru i zwrócenie potwierdzenia zabezpieczenia z adnotacją o wykonaniu zobowiązań nim objętych nie stanowi przeszkody do ponownego zbadania przesyłki w ramach tzw. "powtórnej kontroli celnej". Stwierdzone wówczas nieprawidłowości skutkować mogą wydaniem decyzji wymierzającej dług celny. Główny zobowiązany ponosi zatem odpowiedzialność za dokonany tranzyt niezależnie od tego, czy procedura ta została formalnie zakończona i dopiero później stwierdzono niezgodności towaru z dokumentami, czy też zostało to ujawnione w toku przeprowadzanej odprawy.

Powyższa decyzja ostateczna zaskarżona została przez pełnomocnika agnecji celnej "K" S.C. do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z powodu jej niezgodności z prawem. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji ostatecznej oraz poprzedzającej ją decyzji organu celnego pierwszej instancji oraz umorzenia postępowania Skarżąca zarzuca naruszenie przy wydaniu ww. decyzji przepisów art. 73 § 2 Kodeksu celnego, który stanowi, że w przypadku nieprzeprowadzenia weryfikacji zgłoszenia celnego, podstawą do zastosowania procedury celnej są dane zawarte w zgłoszeniu oraz art. 258 § 1 Kodeksu celnego, stanowiącego o odpowiedzialności agencji celnej za nieprawidłowe lub nieterminowe dokonanie lub niewykonanie czynności, do których została upoważniona. Ponadto pełnomocnik skarżącej podkreślił, że agencja celna "K" podjęła wszelkie starania, celem dostarczenia towaru do urzędu celnego przeznaczenia, tj. przydzieliła przewoźnikowi konwojenta, który pilnował towaru oraz nadzorował podróż przewoźnika na wschodnią granicę, a po ustaleniu, w urzędzie celnym przeznaczenia, że V. M. nie posiada wystarczających środków na dokonanie opłat celnych i wywiezienie towaru z sposób zgodny z prawem, podjęła decyzję o powrotnym wywozie towaru z kraju. Po powrocie do Ś. pracownik agencji dopilnował, aby przewoźnik zgłosił towar do powrotnego wywozu z wnioskiem o zakończenie procedury tranzytu poprzez unieważnienie zgłoszenia [...]. Jak podkreśliła Skarżąca, zgłoszenie to zostało zarejestrowane w ewidencji wywozowej na nazwisko V. M. i towar został zwolniony na dowód czego organ celny złożył oświadczenie. Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik Skarżącej stanął na stanowisku, że Spółka dopełniła wszelkich czynności, do których została zobowiązana, a więc nie odpowiada za nieprawidłowości ujawnione po zwróceniu zabezpieczenia i zwolnieniu towaru. A dopiero po zwolnieniu towaru została przeprowadzona rewizja celna, w wyniku której ujawniono, że nastąpiło usunięcie towaru spod dozoru celnego. Ponadto w skardze podkreślono, że bezprawne było działanie organów celnych polegające na anulowaniu, po przeprowadzeniu rewizji celnej, zapisu o wykonaniu zobowiązania objętego zabezpieczeniem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawione przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga okazała się nieuzasadniona, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa.

Każdy towar, który jest wprowadzony na polski obszar celny, podlega, od chwili jego wprowadzenia dozorowi celnemu (art. 35 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny - Dz. U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm.). Zgodnie z art. 2 § 1 ww. ustawy wprowadzenie towaru następuje w chwili faktycznego przywozu towaru na polski obszar celny, co jest równoznaczne z przekroczeniem granicy terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Towary niekrajowe, które wprowadzane są na polski obszar celny pozostają pod dozorem celnym do chwili kiedy: 1) ten status zostanie zmieniony, 2) zostaną wprowadzone do wolnego obszaru celnego, 3) zostaną powrotnie wywiezione lub zniszczone.

Art. 97 Kodeksu celnego reguluje procedurę tranzytu, która polega na przemieszczaniu z jednego do drugiego miejsca towarów znajdujących się na polskim obszarze celnym. Zgodnie z art. 98 wskazanej ustawy procedura tranzytu zostaje zakończona, gdy towary i odpowiednie dokumenty zostaną przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia, zgodnie z przepisami tej procedury. Osobą uprawnioną do korzystania z procedury tranzytu jest główny zobowiązany, tj. osoba, która sama lub za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela, przez zgłoszenie celne, wyraziła wolę wykonania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu (art. 99 § 1 Kodeksu celnego). Główny zobowiązany powinien przedstawić w wyznaczonym terminie i we wskazanym przez organ celny urzędzie celnym towary w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organ celny w celu zapewnienia tożsamości towaru oraz przestrzegać przepisów procedury tranzytu. Niezależnie od obowiązków głównego zobowiązanego, każda osoba przewożąca towar lub przyjmująca go, jeśli wie o tym, że jest on objęty procedurą tranzytu, jest również zobowiązana do przedstawienia tego towaru w urzędzie celnym przeznaczenia z zachowaniem stosownych wymogów.

Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 211 Kodeksu celnego, dług celny w przywozie powstaje w wypadku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Dłużnikami są osoby, które usunęły towar spod dozoru celnego, które uczestniczyły w usunięciu towaru i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że towar został usunięty spod dozoru celnego; osoby, które nabyły, posiadały lub są w posiadaniu towaru i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że był to towar usunięty spod dozoru celnego, a także osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towarów lub wynikających ze stosowania procedury celnej, która towar został objęty.

Bezspornym jest, że w niniejszej sprawie głównym zobowiązanym była agencja celna "K" S.C., która złożyła zabezpieczenie w imieniu osoby trzeciej, a więc przyjęła na siebie obowiązki przewidziane procedurą tranzytu. Procedura tranzytu, którą objęty został w dniu [...] r. towar w postaci [...] szt. surowych skór z norek, według zgłoszenia nr [...], nie została zakończona poprzez przedstawienie ww. towaru w Oddziale Celnym w K. (poz. 53 SAD) albowiem towar ten został zgłoszony w dniu [...] r. do powrotnego wywozu w Oddziale celnym w Ś., gdzie stwierdzono niedobór wywożonych skór. Mając na uwadze powyższe przepisy stwierdzić należy, że procedura tranzytu w niniejszej sprawie nie została zakończona, a w czasie jej trwania towar został usunięty spod dozoru celnego. Potwierdził to eksporter – V. M., który będąc przesłuchanym w charakterze podejrzanego, w toku prowadzonej sprawy karnej, o czyn z art. 87 § 3 w zw. z art. 56 § 2 w zw. z art. 7 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, polegającego na wprowadzeniu organu celnego w błąd co do ilości przewożonego towaru i narażenie przez to Skarbu Państwa na uszczuplenie należności celnych i podatkowych, przyznał się do popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. Tak więc, mając na uwadze ustalony stan faktyczny i prawny zasadnie postąpiły organy celne uznając, że w niniejszej sprawie odpowiedzialność za powstały dług celny ponosi zarówno eksporter jaki i agencja celna "K" S.C. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zgodnie z przytoczonym powyżej przepisem art. 211 Kodeksu celnego w wypadku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, osoba, która jest zobowiązana do wykonywania obowiązków wynikających z procedury celnej, którą towar został objęty (w tym przypadku procedury tranzytu) staje się z mocy prawa dłużnikiem i za powstały dług celny ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka (art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego), odmiennie aniżeli pozostali dłużnicy, których dotyczy art. 211 § 3 pkt 1-3 Kodeksu celnego. W przeciwnym razie ryzyko utraty towaru wprowadzonego na polski obszar celny, od którego nie została uiszczona należność celna, musiałoby ponosić państwo. Celem uniknięcia konieczności ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów związanych z działaniem np. nieuczciwych eksporterów uregulowano kwestie zabezpieczenia kwoty wynikającej z długu celnego, które to zabezpieczenie może składać agencja celna jako podmiot działalności gospodarczej zawodowo trudniący się dokonywaniem przed organami celnymi, w imieniu i na rzecz innych osób, czynności przewidzianych przepisami prawa celnego.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów nie uwzględnienia przez organy podatkowe treści art. 73 § 2 oraz art. 258 § 1 Kodeksu celnego wskazać należy, w ślad za organem odwoławczym, że art. 73 § 2 określa, co stanowi podstawę do zastosowania procedury celnej w sytuacji, gdy organ z weryfikacji takiej zrezygnował. Nie oznacza to jednak, że organ nie ma możliwości późniejszego przeprowadzenia kontroli, albowiem zgodnie z art. 6 Kodeksu celnego czynności z zakresu kontroli celnej towaru znajdującego się na polskim obszarze celnym organ celny może przeprowadzić w każdym czasie, natomiast art. 83 Kodeksu celnego stanowi, że kontroli zgłoszenia celnego można dokonać z urzędu lub na wniosek zgłaszającego już po zwolnieniu towaru. Wskazany powyżej przepis przewiduje także możliwość przystąpienia do kontroli towarów, jeżeli istnieje jeszcze możliwość ich okazania. Tak więc, wbrew twierdzeniom Skarżącej, zwolnienie towaru i zwrócenie potwierdzenia zabezpieczenia z adnotacją o wykonaniu zobowiązań nim objętych nie stanowi przeszkody do przeprowadzenia tzw. "powtórnej kontroli celnej" oraz wydania stosownej decyzji w przedmiocie długu celnego w przypadku ustalenia, że nastąpiło usunięcie towaru spod dozoru celnego, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Przywołany przez Stronę w skardze przepis art. 258 § 1 Kodeksu celnego określa zasady odpowiedzialności ponoszonej wobec organów celnych za pokrycie kwot długów celnych lub innych opłat powstałych w związku z nieprawidłowym lub nieterminowym dokonaniem albo niewykonaniem czynności, do których dokonania została upoważniona agencja celna. W rozpatrywanej sprawie nie zarzucono agencji celnej "K" postępowania lub zaniechania skutkującego odpowiedzialnością na podstawie ww. przepisu, w związku z czym trafnie nie został on przez organ celny drugiej instancji przywołany w postawie prawnej zaskarżonej decyzji.

Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).