Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 524/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2011 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego M. N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 28 i 105 § 1 k.p.a. - po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołania M. N. od decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] o wykreśleniu wpisu nr [...] z ewidencji działalności gospodarczej G. L. - umorzyło postępowanie odwoławcze.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], Wójt Gminy I. – działając na podstawie art. 7e ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. z 1999 r. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) - postanowił wykreślić z prowadzonej przez siebie Ewidencji Działalności Gospodarczej od dnia [...] lipca 2010 r. wpis dokonany w dniu [...] kwietnia 2007 r. pod nr [...] dotyczący przedsiębiorcy G. L. – prowadzącego działalność jako wspólnik spółki cywilnej M. S.C. [...].

W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy I. wskazał, że przedsiębiorca G. L. pismem z dnia [...] lipca 2010 r. powiadomił o zakończeniu prowadzonej działalności gospodarczej od dnia [...] lipca 2010 r.

Decyzja powyższa została doręczona stronie postępowania – G. L. w dniu [...] lipca 2010 r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. skarżący M. N., działając na podstawie przepisu art. 58 k.p.a., złożył – za pośrednictwem organu I instancji – do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji Wójta Gminy I.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wiedzę o decyzji Wójta Gminy I. uzyskał w Urzędzie Gminy I. Powołując się na art. 61 § 4 k.p.a., skarżący podkreślił, że organ nie powiadomił go o wszczęciu postępowania administracyjnego w tym przedmiocie, nie doręczając jednocześnie decyzji z dnia [...] lipca 2010 r., co uniemożliwiło skarżącemu zapoznanie się z jej treścią. W konsekwencji strona, bez swojej winy, została pozbawiona możliwości wniesienia odwołania w ustawowo określonym terminie.

Do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący dołączył odwołanie z dnia [...] sierpnia 2010 r. od decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] lipca 2010 r.

Wnosząc o uchylenie decyzji Wójta Gminy I. skarżący zarzucił, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem prawa materialnego i bez pełnego wyjaśnienia i rozważenia istotnych okoliczności faktycznych, z uchybieniem art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu odwołania skarżący powtórzył argumenty podniesione we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, podając równocześnie, że zgodnie z dyspozycją art. 61 § 4 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie będącej przedmiotem postępowania wszczynanego z urzędu lub na żądanie jednej ze stron o wszczęciu postępowania. Organ administracji powinien zatem ustalić z urzędu, które osoby będą stronami wszczętego postępowania administracyjnego, kierując się w tym względzie art. 28 k.p.a. i przepisami szczególnymi, a następnie powiadomić strony o wszczęciu postępowania.

Skarżący odwołał się do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 1993 r., sygn. akt SA/Wr 642/93 oraz z dnia 7 października 1994 r., sygn. akt SA/Wr 931/94, w których NSA orzekł, że podanie o skreślenie spółki cywilnej z ewidencji działalności gospodarczej w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności przez spółkę powinno być podpisane przez wszystkich wspólników lub przez osobę umocowaną do jej reprezentowania. Podstawą wszczęcia postępowania o wykreślenie spółki cywilnej z ewidencji działalności gospodarczej może być także zgłoszenie jednego ze wspólników spółki cywilnej, zwłaszcza wówczas, gdy wniosek swój uzasadnia on jednostronnym wypowiedzeniem udziału i wystąpieniem ze spółki. W takich wypadkach jednak organ ewidencyjny, przed wydaniem decyzji o wykreśleniu spółki z ewidencji, powinien zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. zawiadomić wszystkich pozostałych wspólników o wszczęciu postępowania w celu umożliwienia im wzięcia udziału w postępowaniu.

Mając na względzie powołane orzecznictwo, skarżący podkreślił, że powyższy warunek nie został spełniony przez organ ewidencyjny, który wydał decyzję o wykreśleniu spółki z ewidencji działaności gospodarczej, nie zawiadamiając o tym fakcie drugiego wspólnika oraz nie doręczając mu decyzji.

Nadto, skarżący podkreślił, że Wójt Gminy I., wydając kwestionowaną decyzję, nie miał wiedzy odnośnie tego, czy spółka faktycznie istnieje, czy też została wypowiedziana i w jakim czasie oraz czy wystąpiły powody, o których mowa w art. 869 § 2 k.c. i czy na trwałe zaprzestała działalności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że dokumentacja postępowania rejestrowego nie była kompletna, więc pismem z dnia [...] listopada 2010 r. wezwało Wójta Gminy I. do uzupełnienia dokumentacji związanej z wpisami do rejestru działalności gospodarczej nr [...] i [...] a także wezwało zarówno skarżącego M. N., jak i G. L. do sprecyzowania, jakie znaczenie ma dla nich wpis dokonany pod pozycją [...].

W odpowiedzi na wezwanie organu odwoławczego, G. L. pismem z dnia [...] listopada 2010 r. poinformował SKO w [...], że wykreślenie z prowadzonej przez Wójta Gminy I. Ewidencji Działalności Gospodarczej wpisu nr [...] dotyczącego działalności wskazanej w decyzji Wójta z dnia [...] lipca 2010 r. oznacza, że G. L. od dnia [...] lipca 2010 r. nie prowadzi już działalności gospodarczej pod firmą M. S.C. [...], jako wspólnik tej spółki, ani żadnej innej dzielności wymagającej wpisu do Ewidencji Dzielności Gospodarczej. G. L. poinformował jednocześnie organ, że umowa spółki cywilnej M. S.C. [...] została przez niego rozwiązana w trybie natychmiastowym i już nie istnieje, dlatego wykonywanie przez skarżącego, jako wspólnika spółki cywilnej, działalności gospodarczej pod firmą M. S.C. [...] jest niezgodne z prawem. G. L. poinformował ponadto, że skarżącemu złożono oświadczenie o wypowiedzeniu udziału w trybie natychmiastowym i wystąpieniu ze spółki G. L.

Z kolei skarżący M. N. pismem z dnia [...] listopada 2010 r. poinformował SKO w [...], że wspólnicy spółki cywilnej występują na zewnątrz jako jeden podmiot, każdy jednak z nich otrzymuje odrębny wpis do rejestru prowadzenia działalności gospodarczej, zaś wpis pod pozycją [...] stanowi wpis do ewidencji działalności gospodarczej wspólnika - osoby fizycznej wykonującej działalność gospodarcza w ramach spółki cywilnej. W takim stanie prawnym, zdaniem skarżącego, organ administracyjny nie może bez powołania, jako strony, drugiego wspólnika podjąć decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej wspólnika, gdyż takie działanie skutkuje naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego.

Wójt Gminy I. przy piśmie z dnia [...] listopada 2010 r. przekazał do SKO w [...] dokumenty dotyczące wpisu nr [...], pod którym wpisano M. N., jako przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą M. s.c. wraz z informacją o identycznym określeniu przedmiotu prowadzonej od dnia [...] października 2009 r. działalności gospododarczej jak we wpisie nr [...].

Mając na uwadze powyższe ustalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 28 i 105 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołania M. N. od decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] o wykreśleniu wpisu nr [...] z ewidencji działalności gospodarczej G. L. - decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] - umorzyło postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu decyzji SKO w [...] uznało, że przywołane w odwołaniu orzecznictwo sądowe nie ma oparcia w obowiązującym stanie prawnym, gdyż w dniu wydawania kwestionowanej decyzji istnieje inna struktura działania podmiotów w sferze gospodarczej i prowadzenia jej ewidencji. Organ odwoławczy wskazał, że przepisy określające swobodę prowadzenia działalności gospodarczej nie dają organom administracji uprawnienia ingerencji w składane przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą oświadczenia (art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - Dz. U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 ze zm.). Dyspozycja art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nakazuje tym organom działanie tylko na podstawie i w granicach prawa.

W tej sytuacji, zdaniem SKO w [...], Wójt Gminy I. prawidłowo zastosował art. 7e ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo działalności gospodarczej, nakazujący wykreślenie wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, w oparciu o wniosek wpisanego do jego rejestru przedsiębiorcy. Określenia i nazwy firmy podawane przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą nie podlegają nadzorowi organu administracji publicznej wykonującego czynności rejestrowe. Dlatego inne osoby podejmujące próby ingerencji w te zagadnienia nie stają się stronami postępowania rejestracyjnego.

W związku z podjęciem czynności wyjaśniających w trybie odwoławczym, SKO uznało, że nie zaszły warunki do wydania postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. (dającego możliwość orzeczenia postanowieniem o niedopuszczalności odwołania), lecz należało dokonać oceny możliwości zakończenia już toczącego się postępowania przed organem drugiej instancji. SKO w [...] przyjęło, że w sprawie nie zaistniały warunki do wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (art. 59 § 1 k.p.a.), gdyż taki termin w stosunku do skarżącego M. N. - wpisanego do rejestru pod poz. [...], nie upływał. W związku z tym, że postępowanie odwoławcze zostało podjęte z powodu czynności osoby nieuprawnionej do działania w tej strawie (art. 28 k.p.a.), SKO uznało, że było ono bezprzedmiotowe, co skutkowało koniecznością umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 28 k.p.a. - poprzez uznanie, iż postępowanie odwoławcze zostało podjęte z powodu czynności osoby nieuprawnionej do działania w tej sprawie,

2) art. 7e ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo działalności gospodarczej - poprzez błędne przyjęcie, że wystąpiły wystarczające przesłanki do dokonania wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej,

3) art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej - poprzez przyjęcie, iż zgodnie z tym przepisem organ administracji nie ma prawa weryfikacji oświadczeń składanych przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą.

W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował stanowisko organu odwoławczego przyjęte w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym postępowanie odwoławcze zostało podjęte z powodu czynności osoby nieuprawnionej do działania w tej sprawie (z powołaniem się na art. 28 k.p.a.), a także nie zgodził się z twierdzeniem SKO, że przepisy określające swobodę prowadzenia działalności gospodarczej nie dają organom administracji uprawnienia do ingerencji w oświadczenia składane przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą.

Odwołując się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 24/09, jak również wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2001 r., sygn. akt I SA 2326/00 oraz z dnia 3 sierpnia 2000 r., sygn. akt I SA 565/99, skarżący stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną postępowania jest ten, kto legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem. Źródłem interesu prawnego jest konkretny przepis prawa materialnego, który przewiduje, iż w określonej sprawie indywidualnej organ administracji publicznej ma zdolność do władczego określenia w odniesieniu do konkretnego podmiotu uprawnień lub obowiązków w drodze decyzji administracyjnej. Z tego względu organ administracji publicznej, czyniąc ustalenia faktyczne i rozstrzygając sprawę w oparciu o konkretny przepis prawa, powinien mieć na uwadze cały system przepisów istniejących w ustawie, w oparciu o przepis której rozstrzyga sprawę. Zdaniem skarżącego, interes prawny lub obowiązek, w rozumieniu art. 28 k.p.a., może wypływać nie tylko z konkretnego przepisu powołanego jako materialnoprawna podstawa rozstrzygnięcia, ale i z przepisów regulujących prawa i obowiązki osób, których to prawa i obowiązki zderzają się z prawami i obowiązkami podmiotów, których uprawnienia wypływają z zastosowanego w sprawie przepisu prawa materialnego. Zdaniem skarżącego, interes prawny strony postępowania administracyjnego może mieć swoje źródło również w przepisach prawa cywilnego. W związku z powyższym skarżący stwierdził, że - wbrew stanowisku organ odwoławczego - powinien być uznany za stronę postępowania o wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej, gdyż postępowanie dotyczyło jego interesu prawnego, jak również obowiązków wynikających z zawartej umowy spółki cywilnej.

Skarżący zauważył, że wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej jednego ze wspólników dwuosobowej spółki cywilnej powoduje konieczność zmiany sposobu prowadzenia tej działalności przez drugiego ze wspólników, a w szczególności sposobu rozliczania się z organami podatkowymi z tej działalności, jak i zmiany w zakresie odpowiedzialności.

Zdaniem skarżącego, przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej są stronami wszelkich postępowań związanych z tą działalnością. Stąd też, skarżący uznał, że był uprawniony do skutecznego odwołania się od decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] lipca 2010 r.

Uzasadniając zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 7e ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo działalności gospodarczej, skarżący stwierdził, że w przypadku dwuosobowej spółki cywilnej, zaprzestanie prowadzenia tej działalności może nastąpić jedynie w przypadku skutecznego rozwiązania umowy spółki cywilnej. Strona wskazała, że zaprzestanie działalności gospodarczej w przypadku spółki cywilnej regulują przepisy kodeksu cywilnego.

W ocenie skarżącego, zaprzestanie działalności gospodarczej wspólnika spółki cywilnej dwuosobowej może nastąpić jedynie w przypadku skutecznego rozwiązania umowy spółki cywilnej przez przedsiębiorcę żądającego wykreślenia wpisu z ewidencji, mimo, że w świetle art. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poszczególni wspólnicy są traktowani jako osoby fizyczne, podlegające indywidualnemu obowiązkowi wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W skierowanym do Sądu piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2011 r. uczestnik postępowania G. L., reprezentowany przez adwokata, ustosunkowując się do skargi, wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu uczestnik w całości potwierdził zasadność rozstrzygniecia wydanego przez SKO w [...], jak równiez prawidłowość działania Wójta Gminy I. o wykreśleniu wpisu z prowadzonej przez niego ewidencji dzialalności gospodarczej w oparciu o wniosek wpisanego do tego rejestru przedsiębiorców G. L. Uczestnik zauważył, że z faktu pozostawania z nim w spółce cywilnej skarżący nie może wywodzić interesu prawnego w postępowaniu o wykreślenie uczestnika z ewidencji działalności gospodarczej, co jest równoznaczne z tym, że skarżący nie ma legitymacji procesowej do żądania uchylenia decyzji Wójta gminy I. Uczestnik podważył ponadto zasadność powołania się przez skarżącego na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 24/09, zwracając uwagę na odmienność stanu faktycznego, który był podstawą tego rozstrzygnięcia Sądu.

W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2011 r. skarżący, ustosunkowując się do odpowiedzi organu na skargę, podtrzymał swoje stanowisko. Skarżący uznał, że SKO w [...] błędne ustaliło istnienie "niezależnych wpisów prowadzenia działalności gospodarczej" przez stronę skarżącą i uczestnika postępowania – G. L. Zdaniem skarżącego, oba wpisy w ewidencji zostały dokonane w związku z zawartą przez wspólników umową spółki cywilnej i stanowiły wpisy przedsiębiorców będących wspólnikami spółki cywilnej.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 7 lipca 2011 r., skarżący, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i zarzuty skargi – wskazał dodatkowo w złożonym na rozprawie piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2011 r. na konsekwencje prawne, w tym podatkowe, jakie go dotknęły w związku z wykreśleniem z ewidencji działalności wspólnika G. L.

Obecny na rozprawie pełnomocnik uczestnika postępowania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko – wniósł o oddalenie skargi.

Na pytanie Sądu, obie strony postępowania zgodnie oświadczyły, że organ odwoławczy nie rozpatrywał wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy I.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także p.p.s.a.).

Należy jednocześnie wyraźnie zaznaczyć, iż Sąd w pierwszej kolejności przeprowadza kontrolę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji.

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga M. N. zasługuje na uwzględnienie, niemniej - co należy stanowczo podkreślić – z innych zupełnie przyczyn, niż wskazane przez stronę w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał bowiem, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] – dopuściło się rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegającego na rozpoznaniu odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, a więc na podjęciu przez organ odwoławczy niedopuszczalnej merytorycznej weryfikacji (orzekania) w instancji odwoławczej, pomimo, że decyzja organu I instancji posiadała już status decyzji ostatecznej.

Należy zauważyć, iż decyzja Wójta Gminy I. z dnia [...] lipca 2010 r. wydana w przedmiocie wykreślenia wpisu nr [...] dotyczącego G. L. z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez ten organ, została doręczona stronie tej decyzji w dniu [...] lipca 2010 r. W tej sytuacji wskazać należy, iż przyjęcie daty [...] lipca 2010 r., jako daty prawidłowego doręczenia decyzji wydanej w pierwszej instancji, oznaczałoby, iż czternastodniowy termin do wniesienia środka zaskarżenia w postaci odwołania do SKO w [...] upływał w dniu [...] sierpnia 2010 r. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż skarżący złożył wspomniane odwołanie dopiero w dniu [...] sierpnia 2010 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia (vide: wniosek z dnia [...] sierpnia 2010 r. z prezentatą Urzędu Gminy I. z dnia [...] sierpnia 2010 r. – k. 7 akt administracyjnych), a więc po terminie, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a.

Zdaniem Sądu, należy wyraźnie podkreślić, iż warunkiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia środka zaskarżenia – jest zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji.

W tej sytuacji organ odwoławczy bezwzględnie obowiązany jest zbadać w ramach postępowania wstępnego, czy odwołanie (lub inny środek zaskarżenia) zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie.

Należy zwrócić uwagę, iż w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zgodnie, iż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), albowiem oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która na podstawie art. 16 § 1 k.p.a. korzysta z ochrony trwałości (tak m.in. B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 584 i powołany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1982 r., ONSA 1982, Nr 1, poz. 52; podobnie: NSA m.in. /w:/ wyrok z dnia 18 listopada 1999 r., I SA 330/99).

W konsekwencji należy uznać, iż organ odwoławczy obowiązany był ustalić w pierwszej kolejności, czy skarżący, któremu decyzja organu pierwszej instancji nie została doręczona, zmieścił się w terminie, w jakim mogła wnieść strona postępowania, której doręczono sporną decyzję Wójta Gminy I. z dnia [...] lipca 2010 r.

Niewątpliwie wskazać trzeba, że co do zasady, organ odwoławczy w pierwszej kolejności zawsze powinien się wypowiedzieć, czy skarżący posiada przymiot strony, niemniej zauważyć należy, iż ustalenie interesu prawnego może nastąpić dopiero w toku postępowania odwoławczego. Jednakże wyraźnie trzeba podkreślić, że postępowanie takie może być wszczęte tylko w przypadku wniesienia odwołania w ustawowym terminie. Kwestia ustalenia istnienia interesu prawnego stanowi bowiem jeden z elementów merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W przypadku bowiem ustalenia, iż odwołujący się jest stroną postępowania, organ odwoławczy rozpatruje jego odwołanie merytorycznie. Natomiast w sytuacji, gdy organ uzna, że odwołujący nie ma przymiotu strony umarza postępowanie odwoławcze. Jednakże wniesienie odwołania z uchybieniem terminu nie wszczyna postępowania odwoławczego, a jedynie nakłada na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia uchybienia terminu w drodze postanowienia, o ile strona nie złoży wraz ze środkiem zaskarżenia wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Skoro w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż skarżący wniósł odwołanie z uchybieniem terminu, załączając jednocześnie do odwołania wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, organ odwoławczy nie mógł rozstrzygać merytorycznie w kwestii istnienia lub braku interesu prawnego wnoszącego odwołanie, skoro decyzja organu I instancji była już ostateczna.

W sprawie jest bezsporne, iż skarżący odwołanie wniósł w dniu [...] sierpnia 2010 r., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na brak jej doręczenia oraz nie uznania go za stronę postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], jako organ II instancji, tego nie uczynił i rozpatrzył odwołanie wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, który nie został przywrócony, co stanowi rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza to bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości ( art. 16 k.p.a. ). Ze względu na pewność i trwałość statusu prawnego strony, zwłaszcza, gdy nabyła ona uprawnienia, decyzja ostateczna może być wzruszona tylko na zasadach określonych w rozdziałach 12 lub 13 Działu II k.p.a. (tak również: WSA w Warszawie /w:/ wyrok z dnia 20 lipca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 14/06).

Zdaniem Sądu organ odwoławczy winien rozstrzygnąć w pierwszej kolejności wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy I.

Niemniej trzeba wyraźnie w tym miejscu wskazać, iż nie może ujść uwadze zarówno organu odwoławczego, jaki i strony skarżącej, że zgodnie z art. 127 § 1 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie służy stronie, a termin 14 - dniowy do jego wniesienia biegnie od doręczenia stronie decyzji organu pierwszej instancji. Wobec tego przyjmuje się w orzecznictwie, że w sytuacji, gdy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania składa osoba niebędąca zainteresowanym (stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy też uczestnikiem postępowania), wówczas nie można mówić o uruchomieniu się terminu 14 – dniowego, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. Skoro tak, to nie można też mówić o uchybieniu terminu do wniesienia podania (art. 58 § 1 k.p.a.), a zatem istnieje podstawa do odmowy przywrócenia terminu (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 122/10 i cyt. tam wyrok NSA z dnia 19 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 973/06). Podkreślić trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał również w innych swych orzeczeniach, że możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję. Twierdzenie to NSA wywodził na podstawie art. 129 § 2 k.p.a., zgodnie z którym możliwość wniesienia odwołania od decyzji w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia lub odwołania, przysługuje również podmiotowi, który posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym i której organ decyzji nie doręczył ani nie ogłosił. W tej sytuacji NSA przyjął, że w razie niewniesienia przez stronę odwołania decyzja staje się ostateczna nawet, gdy organ nie doręczył jej wszystkim stronom. Z upływem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a., strona, która nie brała udziału w postępowaniu, a dowiedziała się o wydaniu decyzji z innych źródeł może skorzystać w celu ochrony swych praw z możliwości żądania wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (vide: wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1759/06; podobnie: NSA /w:/ wyrok z dnia 19 lipca 2007 r., I OSK 973/06).

Wobec powyższego należy uznać, iż obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w toku ponownego postępowania będzie w pierwszej kolejności zbadanie dopuszczalności złożonego przez skarżącego podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w aspekcie podmiotowym, tj. ustalenie, czy osoba wnosząca odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu legitymuje się interesem prawnym, o którym mowa w art. 28 k.p.a. w zw. z art. 7e ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej.

Nie rozstrzygając na tym etapie sporu w kwestii interesu prawnego skarżącego przedsiębiorcy do występowania, jako strona, w postępowaniu dotyczącym wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej innego przedsiębiorcy, wskazać należy, iż organ odwoławczy zobowiązany będzie w toku ponownego postępowania odnieść się zarówno do wszystkich argumentów strony skarżącej, jak i przywołanego przez nią orzecznictwa na okoliczność posiadania przymiotu strony, pamiętając jednak również o innych poglądach pojawiających się w ostatnim czasie zarówno w judykaturze, jak i doktrynie (vide: np. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 209/09).

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stwierdzając, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie podlega wykonaniu, Sąd zastosował przepis art. 152 p.p.s.a.

Zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego, poniesionych w niniejszej sprawie, Sąd oparł się na dyspozycji przepisu art. 200 p.p.s.a.