Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 220/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły Sędziowie: WSA Izabela Ostrowska (spr.) WSA Grzegorz Rudnicki Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2019 r. sprawy ze skargi U. W. i Z. W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w części należności z tytułu opłaty legalizacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

VII SA/Wa 220/19

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., znak:

[...] Minister Finansów (dalej: "organ II instancji") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania U.W. i Z. W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r., znak: [...] w przedmiocie ulgi w spłacie należności z tytułu opłaty legalizacyjnej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Pismem z 31 stycznia 2018 r. U. W. i Z. W. (dalej: "wnioskodawcy", "skarżący") wnieśli o umorzenie w części, wynoszącej 275 000 złotych, należności z tytułu opłaty legalizacyjnej w kwocie 375 000 złotych. Opłata ta została na nich nałożona postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] z tytułu legalizacji samowolnej budowy budynku usługowego branży gastronomiczno-hotelarskiej. Ponadto wnieśli o rozłożenie zapłaty pozostałej części należności wynoszącej 100 000 złotych na dwanaście miesięcznych rat. Wskazali, że za udzieleniem wnioskowanych ulg przemawia ich sytuacja osobista i majątkowa, a za powstanie samowoli budowlanej nie ponoszą winy umyślnej.

Pismem z 8 marca 2018 r. Wojewoda [...] zawiadomił wnioskodawców o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie i wezwał ich do przedłożenia dodatkowych dowodów świadczących o ich niekorzystnej sytuacji finansowej. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawcy złożyli oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, a następnie pełnomocnik wnioskodawców złożył dodatkowe wyjaśnienia w sprawie. Stwierdzając braki w materialne dowodowym organ I instancji w pismach z 16 kwietnia i 11 maja 2018 r. wezwał wnioskodawców do przedłożenia dodatkowych dowodów na poparcie ich twierdzeń. Pełnomocnik wnioskodawców przekazał poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię zeznania o wysokości ich dochodów w roku podatkowym 2017 (PIT-37), wyjaśniając że wnioskodawczyni we wskazanym okresie uzyskiwała jedynie dochody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2018 r. odmówił wnioskodawcom umorzenia w części należności z tytułu opłaty legalizacyjnej. Równocześnie rozłożył zapłatę kwoty 375 000 złotych na 119 miesięcznych rat i ustalił opłatę prolongacyjną w łącznej kwocie 78 120 złotych, wynikającą z rozłożenia na raty zapłaty należności Skarbu Państwa.

Wnioskodawcy pismem z 22 października 2018 r. wnieśli odwołanie od decyzji organu I instancji ponawiając wniosek o częściowe umorzenie opłaty legalizacyjnej i rozłożenie pozostałej części należności na raty. Po jego rozpoznaniu Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że na gruncie art. 49 c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.) do opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz.201 ze zm.). Celem tej opłaty jest zalegalizowanie samowoli budowlanej. Istotną legalizacji jest zaś możliwość doprowadzenia do stanu zgodnego z obowiązującym prawem bez konieczności orzekania nakazu rozbiórki obiektu wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Opłata legalizacyjna nie jest więc karą administracyjną, lecz środkiem służącym do przywrócenia porządku prawnego wynikającego z prawa budowlanego.

Zgodnie z art. 67 a § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa organ podatkowy, na wniosek podatnika z zastrzeżeniem art. 67 b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej. Postępowanie prowadzone na podstawie tego przepisu nie ma jednak na celu badania prawidłowości i okoliczności wydania postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, ustalającego opłatę legalizacyjną. Taka forma wsparcia inwestora jest incydentalnym wyrazem pomocy państwa w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W związku z tym wydanie decyzji w przedmiocie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej musi być poprzedzone ustaleniem sytuacji majątkowej, życiowej, zdrowotnej inwestora w kontekście ustawowych przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.

Ponadto organ II instancji wskazał, że decyzja indywidualna ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak, że wydając rozstrzygnięcie organ może zachowywać się w sposób dowolny. Uznanie administracyjne sprowadza się do tego, że organ obowiązany jest ustalić w okolicznościach konkretnej sprawy, czy zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi. Zadaniem organu jest więc wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a w konsekwencji rozważenie istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Ustawa nie reguluje jednak pojęcia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, przerzucając ciężar konkretyzacji tych terminów na organ administracji publicznej. Ważny interes strony musi być rozpatrywany w kontekście wszystkich danych, które obrazują jej sytuację finansową. Muszą one obejmować informacje dotyczące majątku stron, możliwości płatniczych, źródeł uzyskiwania dochodów i realnych możliwości ich uzyskiwania, a także skutków jakie dla stron i podmiotów od niej zależnych, może powodować wykonanie obowiązku wynikającego z nałożonej opłaty.

Minister Finansów ustalił, że w wnioskodawcy prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymywane jest głównie z dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę. Dochody wnioskodawców kształtują się na poziomie 2 418 złotych miesięcznie, czyli po 1 209 złotych na każdego z małżonków. Łączny koszt utrzymania gospodarstwa domowego wynosi średnio 2 012 złotych. Zatem na pozostałe zmienne, jak również nieprzewidziane wydatki dwuosobowego gospodarstwa domowego, w tym również na odzież, żywność, środki czystości i higieniczne wnioskodawcy dysponują kwotą średnio na poziomie 406 złotych. Ponadto zgodnie z informacją zawartą w treści wniosku wnioskodawczyni jest osobą przewlekle chorą - choruje na epilepsję i w związku z tym pozostaje pod stałą opieką lekarską oraz regularnie przyjmuje specjalistyczne leki.

Analiza przeprowadzona przez organ II instancji uzasadnia pogląd, że w związku z nałożeniem opłaty legalizacyjnej wnioskodawcy znaleźli się w trudnej sytuacji, na co wskazuje złożony wniosek, a także przedłożone w toku postępowania administracyjnego dokumenty i oświadczenia. Sytuacja ta nie zagraża jednak ich egzystencji. Minister Finansów wskazał jednocześnie, że dochody gospodarstwa domowego wnioskodawców kształtują się na stabilnym poziomie i nie są oni objęci wsparciem ze strony organów pomocy społecznej. W ocenie organu II instancji wnioskodawcy dysponują potencjałem umożliwiającym poprawę swojej sytuacji finansowej poprzez zagospodarowanie zasobów majątkowych, które mogą stanowić potencjalne źródło dochodu. Wnioskodawcy sygnalizują w odwołaniu, że aktualnie nie prowadzą i nie zamierzają prowadzić żadnej działalności gospodarczej z wykorzystaniem tych zasobów, jednak wyjaśnienia te, w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, nie są w ocenie Ministra Finansów wiarygodne.

Dodatkowo podkreślił, że wnioskodawcy ubiegają się o rozłożenie kwoty

100 000 złotych na 12 miesięcznych rat. Kwota raty, nie uwzględniając opłaty prolongacyjnej, która musiałaby zostać w takiej sytuacji naliczona, wynosiłaby

8333,33 złotych. Z przeprowadzonej wyżej analizy sytuacji finansowej wnioskodawców, na pozostałe, zmienne i nieprzewidziane, wydatki dwuosobowego gospodarstwa domowego pozostaje 406 złotych miesięcznie. Wobec powyższego uzasadnione są wątpliwości organu II instancji dotyczące wiarygodności przedstawianych danych finansowych. Skoro wnioskodawcy są w stanie przy obecnym poziomie dochodów ponosić miesięczne ciężary w wysokości przekraczającej 8000 złotych, to wtórną wydaje się być kwestia czasu przez jaki będzie trwała ratalna spłata opłaty legalizacyjnej. W tym zakresie Minister Finansów podziela pogląd organu I instancji o niezasadności udzielenia ulgi w postaci częściowego umorzenia opłaty legalizacyjnej oraz o zasadności udzielenia ulgi w spłacie wskazanej należności w postaci rat o zróżnicowanej wysokości.

Wykładnia gramatyczna przepisu art. 67a § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa daje podstawę do stwierdzenia, że do uznania administracyjnego dochodzi po ustaleniu, że w sprawie zaistniała przesłanka "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Jeśli żadna z tych przesłanek nie jest spełniona, organ podatkowy nie ma w tym zakresie możliwości wyboru konsekwencji prawnych i nie może przyznać wnioskowanej ulgi w spłacie podatku. W przedmiotowej sprawie występujący w sprawie ważny interes podatnika oraz ważny interes publiczny nie uzasadniają częściowego umorzenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 275 000 złotych. Uzasadniają zaś rozłożenie tej opłaty na raty. W ocenie Ministra Finansów rozłożenie na raty spłaty w sposób ustalony decyzją organu I instancji z jednej strony stanowi ulgę uzasadnioną względami społecznymi, gdyż umożliwia wnioskodawcom spłatę zobowiązania ratalnie zmniejszając dolegliwość odpowiednio do ich zdolności płatniczych, a z drugiej - zabezpiecza interes Skarbu Państwa.

Nie bez znaczenia, przy ocenie przesłanki ważnego interesu podatnika jest występowanie sytuacji, której podatnik nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. W niniejszym przypadku wnioskodawcy rozpoczynając prace budowlane nie posiadali pozwolenia na prowadzenie prac budowlanych. Przepisy regulujące proces budowlany obligowały ich jednak do wcześniejszego uzyskania takiego pozwolenia.

Skargę na decyzję Ministra Finansów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli U. W. i Z. W. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji, a także wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, jednocześnie zarzucając organowi naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji pomimo braku podstaw do jej wydania,

- art. 49 c ust. 1 ustawy – Prawo budowlane oraz art. 67 a ustawy – Ordynacja podatkowa przez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że nie zachodzą w sprawie przesłanki w postaci ważnego interesu strony oraz interesu publicznego,

- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego dotyczącego sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej skarżących, a w konsekwencji przyjęcie, że nie zachodzi w sprawie przesłanka ważnego interesu stron,

- art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, której wykonanie przez skarżących nie będzie możliwe z uwagi na trudną sytuację majątkową oraz osobistą,

- art. 8 k.p.a. przez wydanie decyzji, której wykonanie przez skarżących z uwagi na ich sytuacje majątkową i osobistą nie będzie możliwe, w szczególności gdy wniosek o legalizację samowoli budowlanej złożyli sami skarżący.

Skarżący wskazali, że podejmując decyzję o przyznaniu ulgi organ powinien kierować się przesłanką istnienia ważnego interesu strony lun interesu publicznego. Równocześnie decyzja w tym zakresie powinna być poprzedzona oceną sytuacji osobistej wnioskodawców, w tym w szczególności sytuacji rodzinnej i zdrowotnej, a także majątkowej. Nie bez znaczenia są również przyczyny i charakter samowoli budowlanej, czy też spodziewany skutek odmowy udzielenia ulgi.

Dodatkowo skarżący podkreślili, że ich sytuacja finansowa jest bardzo trudna. Skarżąca ukończyła 59 lat i w tym roku zamierza przejść na emeryturę, której wysokość będzie niewielka. Obecnie jest ona rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne o powierzchni 1,5080 ha, z którego pobiera dochód w wysokości 480 złotych netto miesięcznie. Ponadto jest osobą ciężko chorą, pozostającą pod stałą opieką lekarską i przyjmującą specjalistyczne leki. Z kolei skarżący jest emerytem, a wysokość jego emerytury wynosi 1920 złotych netto. Skarżący nie posiadają innych źródeł dochodów. Jedynym majątkiem jakim dysponują to nieruchomość rolna o łącznej powierzchni 1,5080 ha oraz nieruchomość gruntowa o powierzchni 2542 m², zabudowana domem jednorodzinnym o powierzchni użytkowej 194 m², pomieszczeniem gospodarczym o powierzchni użytkowej 45 m² oraz budynkiem stanowiącym przedmiotową samowolę budowlaną. Miesięczne koszty utrzymania nieruchomości to kwota 426,10 złotych, a ponadto kredyt hipoteczny z miesięczną ratą 1000 złotych, składki ubezpieczeniowe na KRUS w kwocie 131 złotych oraz składka na ubezpieczenie na życie w kwocie 247,96 złotych. Skarżący posiada także polisę na życie ze składką miesięczną 98,70 złotych. Z tego względu spłata zaproponowanej przez nich kwoty 100 000 złotych w 12 ratach miałaby nastąpić ze środków własnych pozyskanych z kredytów i pożyczek od osób bliskich.

Równocześnie skarżący podnieśli, że przesłanka ważnego interesu strony musi być rozpatrywana w kontekście wszelkich danych, które obrazują jej sytuację życiową. Dane te muszą niewątpliwie obejmować informacje o majątku stron, możliwościach płatniczych, źródłach uzyskiwania dochodów, realnych możliwościach uzyskania dochodów oraz sytuacji rodzinnej, stanu zdrowia i skutków jakie może wywołać wykonanie obowiązków wynikających z nałożonej opłaty legalizacyjnej. W ocenie skarżących powyższe okoliczności zostały błędnie ocenione przez organy postępowania.

Występując z wnioskiem do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o uregulowanie stanu prawnego samowoli budowlanej, skarżący działali w dobrej wierze. Propozycja zapłaty 100 000 złotych w dwunastu ratach była wynikiem szczegółowej analizy ich sytuacji finansowej oraz osobistej, jak również sytuacji majątkowej osób bliskich.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Minister Finansów podkreślił, że dokonywana konsekwentnie przez skarżących, odmienna od stanowiska organu I i II instancji, ocena materiału dowodowego nie może stanowić wystarczającej podstawy do zmiany rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. 2012 poz. 270 z późn. zm.).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skargę należało oddalić.

Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Ministra Finansów z [...] grudnia 2018r. , utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2018r. odmawiającą umorzenia w części należności z tytułu opłaty legalizacyjnej przy jednoczesnym rozłożeniu zapłaty kwoty 375 000 zł. na 119 miesięcznych rat i ustaleniu opłaty prolongacyjnej w łącznej kwocie 78 120 zł., wynikającej z rozłożenia na raty zapłaty należności Skarbu Państwa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 67a § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną oraz rozłożyć należność na raty.

zważyć trzeba, że na podstawie art. 67a o.p. (uregulowanego w dziale III o.p.) organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty (pkt 1), odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek (pkt 2), albo umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (pkt 3).

Jak z powyższego wynika, ustawodawca wskazał dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "może umorzyć" wskazuje zaś na uznaniowy charakter tej instytucji. Jak podkreśla się w orzecznictwie (wyroki NSA: z 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/15; z 11 lipca 2018 r., sygn. akt II FSK 1993/16 i II FSK 1917/16), treść przywołanego przepisu wyznacza niejako dwie fazy postępowania podatkowego; a mianowicie pierwszą, w którym organ podatkowy obowiązany jest ustalić, czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego oceny. W przypadku natomiast uznania, że spełniona została jedna bądź obie z przesłanek, postępowanie podatkowe wkracza w kolejną fazę, w której organ dokonuje wyboru opcji decyzyjnej: zastosuje ulgę albo odmówi jej udzielenia.

Stosownie bowiem do 49c ust. 1 ustawy Prawo budowlane do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.

Jak wynika z treści ww. przepisu decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że przepis prawa umożliwia organowi administracyjnemu dokonanie wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak treść rozstrzygnięcia decyzji zapadłej na podstawie uznania administracyjnego nie może być dowolna, ponieważ winna być poprzedzona dokładnym ustaleniem stanu faktycznego. W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ administracyjny winien więc dokładnie wyjaśnić wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, przede wszystkim sytuację majątkową wnioskodawcy. Dopiero wówczas organ administracyjny może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny. Stosownie bowiem do art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ocena ta powinna być poprzedzona wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich okoliczności faktycznych. Obowiązek ten wynika z art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji państwowej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zaznaczyć także należy, iż decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. np.: J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego-Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 2004, s. 494-495, wraz z powoływanym tam orzecznictwem NSA). Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.

Istotą uznania administracyjnego jest to, że wprowadzając pojęcie nieostre, niedookreślone przerzuca się na organ administracji publicznej konieczność wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią. Organ jest zatem zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie do rozważenia istnienia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" w kontekście wniosku stron.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 31/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem właściwy organ, prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, ustala czy z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika jego ważny interes, tj. czy zaszły nadzwyczajne zdarzenia losowe lub wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Ponadto przyjmuje się, że aby można było mówić o "ważnym interesie podatnika" na gruncie konkretnego stanu faktycznego wnioskodawca musiałby wykazać przed organem, że z uwagi na ww. okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji, nie jest w stanie uiścić ustalonej opłaty legalizacyjnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 517/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zaś za "interes publiczny" należy uznać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W tak pojmowanym interesie mieści się dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W tak pojmowanym interesie publiczny należy uznać taką sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych (w tym przypadku ustalonej opłaty legalizacyjnej) zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 90/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zauważyć należy, iż organy rozpoznające sprawę dysponowały materiałem dowodowym obrazującym sytuację rodzinną, finansową i majątkową wnioskodawców.

Jak wynika z ustaleń organów dochody wnioskodawców kształtują się na poziomie 2 418 złotych miesięcznie. Łączny koszt utrzymania gospodarstwa domowego wynosi średnio 2 012 złotych. Zatem na pozostałe w tym także nieprzewidziane wydatki dwuosobowego gospodarstwa domowego, w tym również na odzież, żywność, środki czystości i higieniczne wnioskodawcy dysponują kwotą średnio na poziomie 406 złotych. Jednocześnie z wyjaśnień strony wynika, że wnioskodawczyni jest osobą przewlekle chorą - choruje na epilepsję i w związku z tym pozostaje pod stałą opieką lekarską oraz regularnie przyjmuje specjalistyczne leki.

Jednocześnie, zdaniem organów, dochody gospodarstwa domowego wnioskodawców kształtują się na stabilnym poziomie i nie są oni objęci wsparciem ze strony organów pomocy społecznej. Skarżąca jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne o powierzchni 1,5080 ha, z którego pobiera dochód w wysokości 480 złotych netto miesięcznie. Skarżący jest emerytem, a wysokość jego emerytury wynosi 1920 złotych netto. Skarżący nie posiadają innych źródeł dochodów. Majątek jakim dysponują to nieruchomość rolna o łącznej powierzchni 1,5080 ha oraz nieruchomość gruntowa o powierzchni 2542 m², zabudowana domem jednorodzinnym o powierzchni użytkowej 194 m², pomieszczeniem gospodarczym o powierzchni użytkowej 45 m² oraz budynkiem stanowiącym przedmiotową samowolę budowlaną. Miesięczne koszty utrzymania nieruchomości wynosi 426,10 złotych, a ponadto skarżący spłacają kredyt hipoteczny z miesięczną ratą 1000 złotych, składki ubezpieczeniowe na KRUS w kwocie 131 złotych oraz składka na ubezpieczenie na życie w kwocie 247,96 złotych. Skarżący posiada także polisę na życie ze składką miesięczną 98,70 złotych.

Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji skarżących pozostawała także zawarta we wniosku deklaracja uiszczenia kwoty 100.000 zł w ratach wynoszących ponad 8.000 zł miesięcznie. W tej sytuacji bowiem ustalenie miesięcznej raty w ogromnej większości pomiędzy 2000 zł ,a 4272 zł ( za wyjątkiem pierwszych 12 rat znacznie wyższych ale zbliżonych do deklarowanych), nie może być uznane za naruszające ważny interes podatnika.

W ocenie Sądu, w kontrolowanym postępowaniu organy nie naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. przeprowadzając postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego uzasadniająca zastosowanie wnioskowanej, a więc całościowej ulgi. Na tej podstawie prawidłowo oceniły, że w rozpoznawanym przypadku nie zachodzą okoliczności wypełniające przesłankę ważnego interesu podatnika lub interesu społecznego, pozwalające na udzielenie ulgi wymienionej w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej ponad kwotę 275.000 zł.

Sąd podziela również argumenty organów odnoszące się do oceny braku wystąpienia w sprawie przesłanki interesu publicznego. Uzyskanie ulgi jest odstępstwem od zasady równości, gdyż na mocy decyzji indywidulanej zobowiązany zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia wynikającego z ustawy. Gdy sytuacja finansowa strony, jest na tyle dobra, stabilna, że pozwala na poczynienie nawet pewnych oszczędności w środkach pieniężnych, nie powinno się przerzucać ponoszenia odpowiedzialności na budżet państwa. W interesie publicznym leży by ustalane przez organy administracji publicznej należności były realizowane, a uczestnicy procesu budowlanego nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty. Poza wyjątkowymi i szczególnymi wypadkami nie można dopuścić do powstania społecznego przekonania, że naruszenie przepisów Prawa budowlanego nie pociąga za sobą negatywnych skutków finansowych.

Należy podkreślić, że ulga w postaci umorzenia należności jest najdalej idącą formą pomocy stronie, polegającą na całkowitym bądź częściowym zwolnieniu strony z obowiązku świadczenia, a jako taka winna być stosowana w ostateczności, jako instytucja nadzwyczajna względem pozostałych form ulg uregulowanych w ww. art. 67a o.p. W efekcie, w okolicznościach niniejszej sprawy organy zasadnie przyjęły, że sytuacja skarżących nie kwalifikuje jej do zastosowania wnioskowanej ulgi, jednocześnie uznając, że spełniają przesłanki do zastosowania ulgi w postaci rozłożenia opłaty na raty.

Reasumując, stwierdzić należy, iż organy administracji dokonały prawidłowej analizy stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydając swoje rozstrzygnięcia nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Tym samym Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i kompletny. Organy obu instancji wzięły pod uwagę wszystkie okoliczności, mogące mieć znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia, a skarżący ani w odwołaniu, ani w skardze nie podnieśli nowych okoliczności czy faktów, których organy nie przeanalizowały; nie zanegowali także tych uwzględnionych w sprawie.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako nieuzasadnioną oddalił.