Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 452/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 35 ust 1
journal: Dz.U. 2004 nr 93 poz 888
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane
article: art 3 pkt 8 , 59 , 62 , 66
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: art 28 , 138 par 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Beata Łomnicka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 lutego 2017 r., znak; [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedsiębiorstwo Handlowo - Produkcyjno - Usługowego "[...] Sp. z o.o. o w B., w dniu 3 lutego 2016 r., zwróciło się do Burmistrza [...] o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie obiektu do hodowli drobiu w ilości powyżej 210 DJP w miejscowości B. R..

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Burmistrz [...] decyzją z dnia 21 grudnia 2016 r. znak: [...] na podstawie:

- art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 73 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80, art. 82 oraz art. 85 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 353);

- § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znaczono oddziaływać na środowisko (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 71);

ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia: "Budowa obiektu do hodowli drobiu ilości powyżej 210 DJP w miejscowości B. R., zlokalizowanego na działkach nr [...]".

Od powyższej decyzji odwołanie złożyło 119 osób, między innymi skarżąca M. M., zarzucając organowi I instancji pozbawienie statusu strony oraz nie zapewnienie udziału społeczeństwa w przeprowadzonym postępowaniu.

Na etapie postępowania odwoławczego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniami z dnia 19 stycznia 2017 r. i z dnia 8 lutego 2017 r. zwróciło się do organu pierwszej instancji o przesłanie: wykazu podmiotów uznanych przez organ pierwszej instancji za strony niniejszego postępowania, wypisów z rejestru gruntów lub innych dokumentów, na podstawie których możliwe będzie ustalenie podmiotów będących właścicielami lub użytkownikami wieczystymi wszystkich nieruchomości (działek gruntowych) położonych w sąsiedztwie terenu inwestycji, wypisów z rejestru gruntów lub innych dokumentów, na podstawie których możliwe będzie ustalenie podmiotów będących właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości (działek gruntowych) oznaczonych nr: [...] obr. B. R. .

W postanowieniach tych wezwano również osoby składające odwołanie do wykazania za pomocą dokumentów (wypisów z rejestru gruntów, odpisów z ksiąg wieczystych) numerów działek gruntowych, których są właścicielami lub użytkownikami wieczystymi, położonych w B. R. lub B. S., albo do wykazania za pomocą dokumentów (wypisów z rejestru gruntów, odpisów z ksiąg wieczystych), iż są właścicielami bądź użytkownikami wieczystymi działek, na których zlokalizowana ma zostać objęta wnioskiem inwestycja, bądź działek sąsiednich, albo do wykazania w inny sposób interesu prawnego uzasadniającego udział w postępowaniu przed Kolegium.

W oparciu o przesłany przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy ustalono, że za strony uznawał on właścicieli działek nr [...] - obr. B. R. .

W piśmie z dnia 29 stycznia 2017 r. skarżąca wskazała, że jest właścicielką nieruchomości tj. działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym B. R. i w związku z powyższym wywodzi uprawnienie do żądania uznania jej za stronę w toczącym się postępowaniu administracyjnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia 23 lutego 2017r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.", umorzyło postępowanie odwoławcze wywołane odwołaniem M. M..

W uzasadnieniu organ II instancji podał, że w wyniku podjętych czynności w postępowaniu odwoławczym ustalił właścicieli działek nr [...] obr. B. R. .

Z kolei właścicielem działek nr [...] w m. B. R. - stanowiących teren inwestycji jest Przedsiębiorstwo Handlowo - Produkcyjno - Usługowe "[...] Sp. z o.o. w B.. Organ wyjaśnił, że strony postępowania w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia ustala się stosownie do treści art. 28 k.p.a. Interes prawny winien być oparty na przepisach prawa materialnego.

Materialnoprawną podstawą interesu prawnego w postępowaniu środowiskowym mogą być m.in. przepisy Kodeksu cywilnego regulujące sposób wykonywania prawa własności nieruchomości oraz ich niezakłóconego korzystania. Na tej podstawie należy przyjąć, że interesem prawnym mogą wykazać się podmioty mające prawa rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Ustalając krąg stron postępowania, kolegium miało na względzie ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Z ustaleń tych wynika, że oddziaływanie na etapie prowadzenia prac budowlano-montażowych, ograniczy się do bezpośredniego terenu inwestycji oraz dróg dojazdowych i nie będzie miało istotnego wpływu na stan zanieczyszczenia powietrza poza terenem, na którym planowane jest przedsięwzięcie. Charakter oddziaływania w trakcie prowadzenia tego typu prac oraz wielkość terenu, na którym planuje się przedsięwzięcie, pozwala na stwierdzenie, że nie należy spodziewać się znaczącego oddziaływania w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza poza granicami terenu przewidzianego pod przedmiotową inwestycję. Emitowany hałas będzie miał charakter nieciągły, jego natężenie będzie podlegać zmianom w poszczególnych etapach budowy, nawet w obrębie jednej zmiany roboczej, w zależności od przebiegu prac i udziału poszczególnych maszyn i urządzeń montażowych w trakcie realizacji przedsięwzięcia. Prace prowadzone będą w porze dziennej, co pozwoli na ograniczenia uciążliwości akustycznej placu budowy w porze nocnej.

Organ odwoławczy podkreślił, że ze względu na fakt, że prace budowlano-instalacyjno-montażowe prowadzone będą w większości w porze dziennej można przyjąć, że poziom ekwiwalentny hałasu poza terenem prowadzonych robót, spowodowanych pracą maszyn budowlanych i towarzyszących im urządzeń technicznych, a także zwiększonym ruchem pojazdów samobieżnych i samochodowych, nic przekroczy poziomu dopuszczalnego dla terenów objętych ochroną akustyczną. Ścieki socjalno-bytowe powstałe w fazie budowy będą odprowadzane do kabin typu toi-toi i wywożone do oczyszczalni ścieków.

Ponadto wskazał, że na etapie realizacji przedsięwzięcia nie przewiduje się ingerencji w środowisko wodne. Realizacja przedsięwzięcia nic wpłynie negatywnie na wody powierzchniowe, wody podziemne, gleby i ziemie okolicznych terenów. W wyniku realizacji inwestycji powstaną głownie odpady budowlane, które do czasu ich przekazania do odzysku lub unieszkodliwienia, magazynowane będą w miejscu prowadzonych prac, w odpowiednio wydzielonych, oznakowanych oraz przystosowanych do tego celu miejscach i pojemnikach, w sposób selektywny.

Z kolei na etapie eksploatacji przedsięwzięcia woda dostarczana będzie z wodociągu gminnego, natomiast rezerwowym źródłem wody będzie studnia wiercona. W skali roku zużycie wody do celów produkcyjnych i socjalno-bytowych kształtować się będzie na poziomie 15 102 m3.

Na terenie fermy powstawać będą ścieki socjalno-bytowe, których źródłem będą urządzenia sanitarne znajdujące się na terenie obiektu. Kanalizacja socjalno-bytowa obejmuje urządzenia sanitarne wewnątrz części istniejącego budynku socjalnego wyposażonego w toalety oraz kabinę prysznicową. Powstające ścieki odprowadzane będą do szczelnego zbiornika wybieralnego o pojemności 4,5 m3. Następnie ścieki odbierane będą przez odbiorcę zewnętrznego na podstawie umowy cywilno-prawnej, celem poddania ich oczyszczeniu w oczyszczalni ścieków. W skali roku powstanie około 115 m3 ścieków socjalno-bytowych.

Źródłem ścieków technologicznych będzie okresowe mycie kurników, które odbywać się będzie po każdym cyklu hodowlanym trwającym 6 tygodni. Mycie odbywać się będzie przy pomocy myjki ciśnieniowej. Ilość tych ścieków będzie adekwatna do ilości zużytej wody. W skali roku powstanie ok. 187 m3 ścieków. Ścieki te nie będą zawierały środków chemicznych i bakteriobójczych, ponieważ w związku ze stosowaną technologią chowu, dezynfekcja kurników nastąpi po umyciu kurnika, a środki dezynfekcyjne pozostaną do wyschnięcia (nie będą usuwane z kurnika). Dla odprowadzenia ścieków z mycia kurników zastosowane będą bezodpływowe zbiorniki znajdujące się wewnątrz kurnika o pojemności 2 m3 każdy (po 4 na każdy kurnik). Po zakończeniu mycia ścieki te będą odpompowywane ze zbiorników i wywożone na oczyszczalnię ścieków.

Ścieki opadowe z dachów budynków oraz terenów utwardzonych wokół budynków pojazdów i placów manewrowych odprowadzane będą bez oczyszczania do ziemi (rozprowadzane po terenach zielonych własnej działki).

Odprowadzane ścieki będą dotrzymywać stężenia przewidziane prawem tj.: do 100,0 mg/dcm3 w odniesieniu do wskaźnika zawiesina ogólna, do 15,0 mg/ dcm w odniesieniu do wskaźnika węglowodory ropopochodne.

Źródłami emisji gazów i pyłów do powietrza będą: łącznie 18 kurników, 12 silosów paszowych, agregat prądotwórczy, 15 zbiorników magazynowych, transport samochodowy.

Organ podkreślił, że przeprowadzone obliczenia wykazały, że ferma ze względu na emisję dwutlenku azotu, tlenku węgla, pyłu zawieszonego PM 10 i PM2,5 węglowodorów aromatycznych, węglowodorów alifatycznych, amoniaku oraz siarkowodoru będzie spełniała wymagania przepisów ochrony środowiska nie powodując przekroczeń dopuszczalnych stężeń w powietrzu poza terenem własności inwestora.

W ocenie organu odwoławczego przyjęte rozwiązania techniczno-technologiczne będą wpływać na zmniejszenie oddziaływania przedsięwzięcia na zmiany klimatu. Realizowane to będzie poprzez: zastosowanie konstrukcji eliminującej straty ciepła w chłodne dni, zastosowanie wysokosprawnych urządzeń grzewczych ograniczających zużycie gazu, a co się z tym wiąże emisje gazów cieplarnianych, zainstalowanie instalacji wywiewnej z możliwością odzysku ciepła, zastosowanie ogrzewania podłogowego kombinowanego z chłodzeniem (system "Pad cooling") ograniczającą emisję gazów do powietrza.

Źródłem emisji hałasu do środowiska będą: 72 wentylatory dachowe zainstalowane na kurnikach o mocy akustycznej 82 dB, 60 wentylatorów szczytowych zainstalowanych w 6 kurnikach o mocy akustycznej 64 dB, agregat prądotwórczy o poziomie mocy akustycznej 96 dB oraz transport samochodowy. Przeprowadzone obliczenia propagacji hałasu wykazały, że ferma drobiu będzie dotrzymywała dopuszczalne poziomy hałasu na terenach objętych ochroną akustyczną. Obliczenia, o których mowa wyżej zamieszczone zostały w sporządzonym raporcie. Z obliczeń tych wynika, że maksymalny zasięg normatywnego oddziaływania inwestycji zamknie się w granicach działek będących własnością Inwestora.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że oddziaływanie inwestycji może przekroczyć granice dziełek i przyjęło w związku z tym, że oddziaływanie to - nie przekraczające norm - dotyczyć może wszystkich nieruchomości znajdujących się w sąsiedztwie planowanej inwestycji. Wniosek taki Kolegium wywiodło z analizy załączników nr 5a - 5j na których przedstawiono w postaci izolinii oddziaływanie poszczególnych substancji chemicznych i zanieczyszczeń: amoniaku, siarkowodoru, pyłu PM 10, pyłu PM 2,5, opadu pyłu, dwutlenku azotu. Z treści tych załączników wynika, że inwestycja będzie oddziaływać - nie przekraczając dopuszczalnych norm - również na tereny działek sąsiednich. Organ odwoławczy uznał zatem, że interes prawny mają - poza inwestorem - również właściciele następujących działek: [...]. Spośród tych osób, którym przysługuje interes prawny, pod odwołaniem podpisała się jedynie H. C. -właścicielka działki nr [...].

Organ odwoławczy stwierdził natomiast, że skarżącej nie przysługuje interes prawny. Skarżąca jest co prawda właścicielką działki położonej w B. R. , ale działka ta pozostaje poza zasięgiem oddziaływania inwestycji. W takim zaś przypadku odwołanie przez nią wniesione nie mogło zostać rozpatrzone merytorycznie. Skarżąca posiada jedynie interes faktyczny, nie zaś prawny.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca M. M. i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił, że wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, a to z naruszeniem przepisów: art. 6, 7, 8, 9 i 10 k.p.a. w których określono zasady prowadzenia postępowania administracyjnego, tj.: w szczególności zasady zapewnienia czynnego udziału stron w postępowaniu skutkowało ostatecznie wydaniem przez organ odwoławczy decyzji administracyjnej umarzającej postępowanie odwoławcze poprzedzonej niedokładnym, wyjaśnieniem istniejącego stanu faktycznego i prawnego i tym samym istotnym ograniczeniu podmiotowym.

W uzasadnieniu skargi, wskazała, że organ II instancji oparł swoją decyzję głównie na wywodach zawartych w raporcie pomijając przy tym stanowisko i zarzuty jakie zostały zawarte w odwołaniu od decyzji Burmistrza [...]. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, organ administracyjny winien dokonać gruntownej analizy dokumentu jakim jest raport o oddziaływaniu na środowisko działając przy tym z urzędu.

Niezależnie od tego wszelkie wnioski kierowane w tej mierze przez podmioty mające interes prawny i faktyczny w rzetelnej ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko winne być poważnie traktowane przez organ administracji publicznej, albowiem są one zazwyczaj emanacją interesu społecznego w prowadzonym postępowaniu.

Skarżąca podkreśliła, że osoba, która jest właścicielem nieruchomości ma prawo do korzystania z niej w sposób zgodny z przeznaczeniem a zarazem odpowiadający powszechnie obowiązującym standardom w zakresie poziomu hałasu, zanieczyszczenia powietrza czy też odoru pochodzącego z sąsiednich nieruchomości.

Zarówno rodzaj zamierzonej działalności produkcyjnej jak i poziom immisji hałasu oraz odoru od obiektów, które mają powstać na gruncie inwestora został przez ustawodawcę określony jako mogący zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Organy w każdym wypadku winny ustalić komu przysługuje przymiot strony. Tymczasem organ I Instancji nie podjął jakichkolwiek czynności, które zmierzałyby do precyzyjnego ustalenia stron postępowania i czynności te byłyby udokumentowane w materiałach sprawy. Formalną próbę ustalenia stron postępowania podjął jedynie organ odwoławczy, który jednak oparł się w tej mierze li tylko na geograficznym położeniu działek bezpośrednio sąsiadujących z planowaną inwestycją wskazując, i że status strony postępowania może być przyznany jedynie właścicielom nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie względem działki na której realizowana ma być inwestycja. Organ odwoławczy nie podjął próby ustalenia zakresu potencjalnego oddziaływania inwestycji na obszar nieruchomości innych niż bezpośrednio sąsiadujące. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zignorowało realne zagrożenie negatywnej immisji (zarówno w zakresie poziomu hałasu jak i stężenia odoru) na nieruchomości położone w dalszym (tj. niebezpośrednim) sąsiedztwie planowanej inwestycji.

Skarżąca zwróciła również uwagę, że organ I instancji wbrew wymogom ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, nie zapewnił udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji w postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 8 września 2017 r. Sąd dopuścił dowód z pisma Burmistrza [...] z dnia 1 sierpnia 2017 r. i załącznika nr [...] na okoliczność ustalenia położenia nieruchomości skarżącej względem nieruchomości inwestycyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016.1066) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017.1369) zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z przepisu § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71) do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się m. in. chów lub hodowlę zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP - przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza). Współczynniki przeliczeniowe sztuk zwierząt na DJP są określone w załączniku do rozporządzenia.

W myśl art. 59 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 353 ze zm.) przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Tak więc zamierzone przedsięwzięcie wymagało przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Zgodnie natomiast z przepisem art. 3 pkt 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. Zgodnie z pkt 13 cytowanego przepisu przez przedsięwzięcie rozumie się zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu. W myśl pkt 16 przez zanieczyszczenie rozumie się zanieczyszczenie w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2017 r. poz. 519 ze zm.).

Według przepisu art. 62 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, krajobraz, w tym krajobraz kulturowy, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wymagany zakres monitoringu. W przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 74 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku).

Stosownie zaś do art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 środowisko oraz m.in. zawierać opis planowanego przedsięwzięcia, a w szczególności charakterystykę całego przedsięwzięcia i warunki użytkowania terenu w fazie budowy i eksploatacji lub użytkowania, przewidywane rodzaje i ilości emisji, w tym odpadów, wynikające z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia, informacje na temat powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych, zrealizowanych lub planowanych, dla których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem, opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, a także racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska - wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Winien również zawierać porównanie oddziaływań analizowanych wariantów na ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze, jak również opis metod prognozowania zastosowanych przez wnioskodawcę oraz opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko-, średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania na środowisko, wynikające z: istnienia przedsięwzięcia, wykorzystywania zasobów środowiska, emisji. Raport musi również zawierać przedstawienie zagadnień w formie graficznej, przedstawienie zagadnień w formie kartograficznej w skali odpowiadającej przedmiotowi i szczegółowości analizowanych w raporcie zagadnień oraz umożliwiającej kompleksowe przedstawienie przeprowadzonych analiz oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, analizę możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem.

Zgodnie zatem z przytoczonymi przepisami to organ administracji publicznej wydaje decyzję środowiskową i jego rola w postępowaniu wyjaśniającym jest aktywna, bowiem definiując pojęcie oceny oddziaływania na środowisko, ustawodawca szczególnie zaakcentował konieczność weryfikacji przez organ raportu (art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku). Weryfikacja raportu oddziaływania na środowisko jest zatem oceną dokonywaną przez organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej (i do pewnego stopnia organy współdziałające) mającą odpowiedzieć na pytanie, czy przedstawiony dokument zawiera wszystkie ustawowo wymagane elementy, a także czy zawarte w nim informacje są prawdziwe i rzetelne. Jeżeli raport nie spełnia wymagań prawdziwości i rzetelności organ prowadzący postępowanie będzie zobowiązany dokonać odpowiednich ustaleń w ramach postępowania wyjaśniającego. Z tego punktu widzenia weryfikacja będzie stanowić realizację obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.), co służyć ma realizacji zasady prawdy obiektywnej, mając na względzie interes społeczny (ochrona środowiska) i słuszny interes obywateli, o czym mowa w art. 7 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 689/14, Lex Omega nr 1644085).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się przy tym, że raport jest jednym, choć bardzo ważnym, z dowodów w sprawie i jak każdy dowód podlega swobodnej ocenie. Nie może także stanowić jedynego źródła materiału dowodowego, w związku z tym organy są zobowiązane podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia sprawy, dopuszczając z urzędu jako dowód wszystko co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzać dowody służące ustaleniu precyzyjnie i w pełnym zakresie stanu faktycznego sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 925/09, Lex Omega nr 649085; z dnia 29 listopada 2000 r., sygn. akt V SA 948/00, Lex Omega nr 50114). Pamiętać przy tym należy, że w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się oraz ocenia nie tylko wpływ przedsięwzięcia na środowisko, ale także możliwość oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku).

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Kolegium, że w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach krąg stron takiego postępowania ustala się na zasadach ogólnych. Oznacza to, że miarodajny dla oceny zaistniałej sytuacji prawnej jest przepis art. 28 k.p.a., z uwzględnieniem uregulowań ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Tym samym podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Interes prawny musi mieć swoje źródło w konkretnym przepisie prawa materialnego. Oznacza to, że musi istnieć związek pomiędzy normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, przejawiający się w tym, że norma ta może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu. Jeśli dana norma prawna nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę prawną danego podmiotu, to nie można mówić o tym, że ma ona interes prawny. Ustalając interes prawny wynikający z konkretnego przepisu prawa materialnego, ustawodawca nie ograniczył dziedzin prawa, z których przepisy takie wywodzą się. Oznacza to, że interes prawny można wyprowadzić nie tylko z przepisów prawa administracyjnego, ale i z prawa cywilnego. Źródło takiego interesu nie jest jednolite i tożsame w każdej sprawie, gdyż przedmiot konkretnego postępowania administracyjnego może być różnorodny. Nie można zatem stworzyć zamkniętego katalogu przepisów prawa powszechnie obowiązującego, które w konkretnej sprawie administracyjnej będą stanowiły źródło takiego interesu prawnego.

Jak podnoszono w pismach mieszkańców złożonych w rozpatrywanej sprawie obawiali się oni przede wszystkim zwiększonego ruchu ciężkich samochodów oraz odoru pochodzącego z funkcjonującej fermy.

Jest rzeczą powszechnie znaną, że funkcjonowanie fermy drobiu wiąże się z dużą uciążliwością zapachową, związaną z wydzielaniem do powietrza podczas chowu zwierząt wielkiej ilości różnych substancji, a w szczególności wielu kwasów organicznych, amoniaku i fenoli. Wśród wydzielanych substancji są i takie, dla których aktualnie obowiązujące przepisy prawa administracyjnego nie zakreślają standardów emisyjnych i dopuszczalnych poziomów stężeń. W szczególności chodzi tutaj o substancje wywołujące odory, które w sferze prawa administracyjnego nie są reglamentowane. W takich sytuacjach nie jest dopuszczane wyłączenie z kręgu stron postępowania właścicieli nieruchomości znajdujących się w bliższym lub dalszym sąsiedztwie wyłącznie z takim uzasadnieniem. Nawet jeśli w odniesieniu do konkretnej inwestycji oddziaływanie planowego przedsięwzięcia oceniane w oparciu o normy prawa administracyjnego zamyka się na terenie planowanej inwestycji, to nie musi to oznaczać, że planowana inwestycja nie będzie na gruncie norm prawa cywilnego źródłem immisji sąsiedzkich, których występowanie uzasadnia posiadanie interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Z przywołanych przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku wynika, że chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy (por. Krzysztof Gruszecki "Komentarz do art. 73 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko"). Normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie dla posiadania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stroną analizowanego postępowania jest więc każdy właściciel nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. Znalezienie się danej nieruchomości w obszarze oddziaływań ponadnormatywnych oznaczałoby już naruszenie interesu prawnego właściciela, nie zaś samo jego istnienie. Tymczasem aby być stroną postępowania administracyjnego wystarczy mieć interes prawny, który to interes w danej chwili wcale nie musi być naruszony, a właściciel nieruchomości nie musi być ograniczany w wykonywaniu prawa własności, aby mieć interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 329/16, Lex Omega nr 2099511).

Normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie dla posiadania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Zazwyczaj dotyczyć to będzie nieruchomości bezpośrednio graniczących z terenem inwestycji. Jednakże w każdym przypadku organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach winien należycie ustalić obszar oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, biorąc pod uwagę przede wszystkim dane wynikające z dokumentów dostarczonych przez inwestora (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1340/14, Lex Omega nr 2034060 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 844/15, Lex Omega nr 1977434).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, przypomnieć należy, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium, ustalając krąg stron postępowania, miało na względzie ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Dlatego też rzeczą Sądu było dokonanie oceny, czy treść raportu potwierdza stanowisko organu odwoławczego, że odwołującemu się nie przysługuje interes prawny w prowadzonym postępowaniu, gdyż, co prawda, skarżąca jest właścicielką działki położonej w B. R. , ale działka ta pozostaje poza zasięgiem oddziaływania inwestycji.

Zwrócić należy uwagę, że organ odwoławczy nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, gdzie dokładnie położone są działki, należące do skarżącej. Podał jedynie w końcowej części motywów rozstrzygnięcia, że działki te pozostają poza zasięgiem oddziaływania inwestycji oraz uznał, że nie są położone w sąsiedztwie działek objętych inwestycją. Organ odwoławczy nie badał też przeznaczenia tych działek, wynikających z zapisów w ewidencji gruntów ani faktycznego sposobu wykorzystania tej działki.

Położenie działek skarżącej wynika z mapy przesłanej przez Burmistrza [...] - jako załącznik nr [...].Z mapy tej odczytać można, iż przynajmniej część działek skarżącej znajduje się blisko terenu planowanej inwestycji.

W wypisie z księgi wieczystej który znajduje się w aktach sprawy wskazano jako sposób korzystania z działek [...] gospodarstwo rolne z zabudowaniami.

Ze stron geoportalu wynika, iż zabudowana jest działka nr [...].

Ze względu na całkowite pominięcie w opisie inwestycji, zawartym we wniosku wszczynającym postępowanie oraz w raporcie oddziaływania na środowisko kwestii dojazdu do terenu inwestycji, organ drugiej instancji nie badał też, jakie oddziaływanie na działkę skarżącej może mieć komunikacyjna obsługa planowanych obiektów.

Zaznaczyć ponadto należy, że na stronie 21 raportu autor podał, że po każdym 6-ciotygodniowym cyklu nastąpi dwutygodniowa przerwa technologiczna, podczas której m.in. nastąpi usunięcie ściółki wraz z pomiotem z budynków kurników oraz intensywne ich wietrzenie. Na kurnikach zainstalowanych zostanie łącznie 144 wentylatorów. Na stronie 40 wskazano, że "wentylacja kurników została tak zaprojektowana, aby w jak najmniejszym stopniu oddziaływała na tereny zabudowy mieszkaniowej", co wskazywałoby by, że oddziaływanie jednakże wystąpi.

Podkreślenia wymaga, że raport nie określa sposobu dojazdu na planowaną fermę. W szczególności nie wskazano, którędy taki dojazd miałby się odbywać. Zważywszy, że planowana jest budowa wielu obiektów, a następnie hodowla brojlerów w ilości 1 800 000 sztuk rocznie, że samo zużycie słomy wyniesie 419 580 kg rocznie, że konieczne będzie stałe dowożenie różnych materiałów i wywożenie dużych ilości m.in. brojlerów, padłych kurczaków i pomiotu samochodami ciężarowymi, istotne jest uwzględnienie tej okoliczności przy obliczeniach dotyczących wystąpienia immisji. Tymczasem na stronie 32 raportu stwierdzono, że "emisja hałasu powodowana przez pojazdy będzie rozproszona, chwilowa (przyjazd i wyjazd pojazdów i praca silnika będzie od kilku do kilkunastu sekund). Poziom dźwięku nie będzie przekraczał norm określonych w prawie ochrony środowiska dotyczących terenów otaczających."

W analizie tej podano, że najbliższe tereny objęte ochroną (chronione tereny zabudowy mieszkaniowej) znajdują się w odległości 700 m od zachodniej granicy inwestycji.

Działka skarżącej, która zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, znajdują się w odległości mniej więcej wskazanej w raporcie tj. odległości ok. 700 m. od planowanej inwestycji.

Treść rozdziału wskazuje, że dla obliczeń przyjęto założenie, że ruch będzie się odbywał po wewnętrznych drogach zakładowych o długości 400 m, co oznacza to, że przy obliczeniach nie wzięto pod uwagę hałasu, jaki wystąpi na drogach dojazdowych łączących drogi publiczne z fermą, którymi poruszać się będą samochody ciężarowe. Nadto, żeby takich obliczeń dokonać, należało wskazać, którędy będzie się odbywał dojazd na fermę.

To samo odnieść należy do emisji pyłów związanych z ruchem samochodów ciężarowych dojeżdżających do fermy i z niej wyjeżdżających. Na stronie 68 raportu, gdzie odniesiono się do emisji niezorganizowanej z transportu, najpierw stwierdzono, że transportem samochodowym do fermy będzie dowożona pasza, pisklęta, słoma, gaz, materiały budowlane, a wywożone będą brojlery do uboju, obornik, padłe sztuki, ścieki. Tymczasem na stronie 71 do obliczeń przyjęto założenie "czas poruszania się danego pojazdu po terenie fermy tam i z powrotem, przy założonej prędkości 10 km/h, przy najdłuższym możliwym odcinku do pokonania wynoszącym 400 m". Oznacza to, że przy obliczeniach nie wzięto pod uwagę emisji z dróg dojazdowych, którymi poruszać się będą samochody ciężarowe, które umożliwiać będą dostanie się na teren fermy z dróg publicznych.

W niniejszej sprawie szczególne znaczenie ma to, że ani inwestor, ani autor raportu nie wskazali, którędy ma się odbywać dojazd na teren inwestycji. Zasadniczo uciążliwości wynikające ze zwiększenia ruchu na drodze, konieczność znoszenia wyższego natężenia ruchu wiąże się z interesem faktycznym, a nie interesem prawnym, który decyduje o posiadaniu przez dany podmiot przymiotu strony na podstawie art. 28 k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I OSK 418/13, Lex Omega nr 1591030). Jednak dotyczyć to może wyłącznie sytuacji, gdy ruch odbywa się po drodze publicznej. Zupełnie inaczej ocenić trzeba przypadek, jeżeli dojazd do terenu inwestycji miałby się odbywać przez działki drogowe, będące prywatną własnością. Wówczas nie sposób już mówić, że poprowadzenie przez nie ruchu samochodów świadczy tylko o interesie faktycznym. Z materiałów, zgromadzonych w aktach sprawy (załącznik nr [...] do pisma z dnia 26 stycznia 2017 r. (k. 6 akt administracyjnych) wypływa wniosek, że jednym z możliwych wariantów obsługi komunikacyjnej terenu inwestycji jest dojazd po drodze gruntowej – działce nr [...], która znajduje się jedynie ok. 8 metrów od działki skarżącego. Aby zatem ustalić, czy skarżącej przysługuje przymiot strony postępowania, trzeba uprzednio zbadać, jak ma wyglądać dojazd do planowanych obiektów.

Organ odwoławczy przyjął, że działki skarżącej nie są położone w obszarze oddziaływania ponadnormatywnego, tymczasem – co już omówiono powyżej – o posiadaniu interesu prawnego świadczy jakiekolwiek, a nie tylko ponadnormatywne oddziaływanie inwestycji. Decyzja, umarzająca postępowanie odwoławcze została wydana bez przeanalizowania tychże okoliczności, a zatem w sposób niedostateczny zbadano, czy skarżąca posiada interes prawny w przedmiotowej sprawie.

Należy nadto zauważyć, że na stronie 79 podano, że "dopuszczalne stężenie merkaptanów (substancji odorotwórczych) wynosi Da—2,0 µ/ m 3. Zakres zmienności izolinii zawiera się w granicach 0,52 do 1,31 µ/ m 3, co oznacza, że wartości dopuszczalne dla merkaptanów również nie będą przekraczane. Ponieważ merkaptany są wskaźnikiem uciążliwości odorowych, oznacza to, że planowana ferma nie będzie również uciążliwa w tym aspekcie. Niejasne jest zatem kolejne zdanie raportu "na dzień sporządzenia niniejszej dokumentacji odory nie są normowane jednak w powietrzu." Powyższe uwagi pozwalają na stwierdzenie, że organ odwoławczy nie zweryfikował poprawności raportu.

Konsekwencją bezkrytycznego przyjęcia wniosków raportu było niewystarczające rozważenie, czy skarżącej przysługuje przymiot strony, a zatem twierdzenie, że skarżąca nie jest stroną postępowania, było dokonane przedwcześnie.

W oparciu o powyższe uznać należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art.138 § 1 pkt 3 k.p.a. Przepis ten stanowi o możliwości zakończenia postępowania odwoławczego decyzją o jego umorzeniu. Orzecznictwo sądowoadministracyjne wypracowało stanowisko, że decyzja taka może zostać wydana, gdy organ odwoławczy ustali, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt I OSK 1317/13, Lex Omega nr 1664465; B. Adamiak J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 13. Warszawa 214, s. 552). Skoro ustalenia organu w tym przedmiocie opierały się na treści wadliwego raportu oraz zostały dokonane bez analizy wszystkich okoliczności, mających wpływ na ocenę, czy skarżący posiadała w sprawie interes prawny, to zaskarżoną decyzję ocenić trzeba jako wydaną przedwcześnie. Niewątpliwie naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu odwołania skarżącej rzeczą Samorządowego Kolegium Odwoławczego będzie ponowne rozważenie, przy uwzględnieniu wyżej poczynionych uwag, czy przysługuje jej przymiot strony w postępowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia: "Budowa obiektu do hodowli drobiu ilości powyżej 210 DJP w miejscowości B. R.. W szczególności Kolegium ponownie przeanalizuje i zweryfikuje raport środowiskowy, który przyjęło za podstawę ustaleń, a którego błędy (wskazane na potrzeby niniejszej sprawy) zostały przez Sąd wytknięte. Kolegium ustali przeznaczenie działek skarżącej, przeanalizuje czy działki te znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, uwzględniając również oddziaływania nie przekraczające norm, a nadto ustali, którędy przebiegać ma dojazd na teren inwestycji. Dopiero po uzupełnieniu postępowania w taki sposób organ drugiej instancji oceni, czy skarżąca winna być stroną w postępowaniu.

Ze względu na powyższe, na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku.