Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1065/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Budowlane prawo
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 26
journal: Dz.U. 2009 nr 12 poz 68
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.
article: par. 16 ust. 1, ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 109 poz 719
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych  obiektów budowlanych i terenów.
article: par. 207 ust. 2,  par. 68 ust. 1,  par. 242 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Dnia 9 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant Referent-stażysta Anna Zofia Głażewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2012 roku sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nałożenia obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz skarżącej kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w związku ze stwierdzeniem w budynku mieszkalnym przy ul. A warunków technicznych uniemożliwiających bezpieczną ewakuację ludzi i uznaniem budynku za zagrażający życiu ludzi, na podstawie § 16 ust. 1, ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 109, poz. 719) w związku z § 207 ust. 2 oraz § 68 ust. 1 oraz § 242 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej A jako zarządcy kontrolowanego obiektu dostosować szerokość spoczników klatek schodowych do wartości określonych przez przepisy techniczno-budowlane, tj. 1,5m oraz dostosować szerokość poziomej drogi ewakuacyjnej znajdującej się na XII kondygnacji do wartości określonych przez przepisy techniczno-budowlane, tj. 1,2 m. bądź wykonać wspomniane obowiązki w sposób inny, tj. stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawców budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych uzgodnionych z Komendantem Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej, w terminie do 30 czerwca 2013r. W uzasadnieniu podniesiono, iż budynek mieszkalny, wielorodzinny położony przy ulicy A, zgodnie z § 8 oraz § 209 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie kwalifikowany jest do budynków wysokich, kategorii zagrożenia ludzi ZL IV. Budynek ten został oddany do użytkowania w 1977 roku. W związku ze stwierdzonym stanem faktycznym, w świetle obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa organ uznał, iż nałożenie na Spółdzielnię Mieszkaniową wskazanych obowiązków jest

w pełni uzasadnione.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy. Strona odwołująca podniosła zarzut naruszenia:

- art. 2 Konstytucji RP w związku z przyjęciem przez organ, że stan techniczny obiektu budowlanego wybudowanego i oddanego do użytkowania w przeszłości zgodnie

z obowiązującymi wówczas przepisami (1981 rok) winien ulec zmianie w związku

z wejściem w życie nowych przepisów prawnych;

- § 68 ust. 1 oraz § 242 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w związku z art. 26 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie poprzez nałożenie na stronę obowiązku niewykonalnego z przyczyn technicznych i jednocześnie przerzucenie na nią obowiązku poszukiwania innych sposobów usunięcia stwierdzonych uchybień;

- art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej poprzez narzucenie stronie odwołującej zbyt krótkich terminów na zrealizowanie nałożonych obowiązków, podczas gdy z brzmienia powołanego przepisu wynika, że organ winien ustalić ten termin wspólnie z adresatem decyzji.

Decyzją z dnia "[...]" Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów nie zawiera żadnych ograniczających zasięg czasowy jego obowiązywania przepisów przejściowych, w odniesieniu do stwierdzonych w budynku nieprawidłowości, a tym samym z chwilą wejścia w życie przepisy te odnoszą się do wszystkich wymienionych w nim obiektów, niezależnie od daty ich powstania. Stosownie zaś do § 207 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, a także wymiarów schodów, o których mowa w § 68 ust. 1 i 2, stosuje się do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi. Według organu nie ma w tym kontekście żadnego znaczenia fakt jakoby przedmiotowy budynek został wybudowany zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie jego projektowania. W pragmatyce służby od października 2008 roku stosuje się "Procedury organizacyjno – techniczne (...)", opracowane przez zespół ekspertów z Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej w celu ujednolicenia merytorycznego zakresu i form ekspertyz technicznych oraz wniosków w zakresie rozwiązań zastępczych i zamiennych, a także zasad postępowania komendantów wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej związanych z uzgadnianiem tych rozwiązań. W pkt 5 wskazanych Procedur wyraźnie wskazano, że to autor ekspertyzy technicznej powinien jednoznacznie wykazać, że zaproponowane rozwiązania zamienne zapewnią akceptowalny poziom bezpieczeństwa, nie niższy niż rozwiązania wymagane przepisami przeciwpożarowymi, a także uzasadnić celowość zastosowania zaproponowanych rozwiązań zamiennych lub zastępczych. Dlatego to nie organy Państwowej Straży Pożarnej mają obowiązek wskazywania rozwiązań zamiennych, lecz autorzy składanych do uzgodnienia ekspertyz technicznych, bowiem rola komendantów wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej ogranicza się w tych przypadkach do prowadzenia kontroli nad uzgadnianiem ekspertyz technicznych opracowywanych przez rzeczoznawców do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych,

w myśl § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej. Zauważono przy tym, iż istnieje szereg zamiennych rozwiązań technicznych, które są wykorzystywane przez autorów ekspertyz technicznych i stosowane w obiektach w celu zapewnienia akceptowalnego poziomu bezpieczeństwa, nie niższego niż rozwiązania wymagane przepisami przeciwpożarowymi, jednakże najważniejszym kryterium jakie powinno zostać osiągnięte jest zapewnienie bezpiecznej i szybkiej ewakuacji ludzi z budynku oraz zapewnienie możliwości prowadzenia działań ratowniczo gaśniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej. Autor ekspertyzy powinien dokonać pełnej analizy stanu bezpieczeństwa pożarowego obiektu i wybrać takie rozwiązania, które będą najbardziej wskazane w przedmiotowym obiekcie. Zaznaczono przy tym, iż w przypadku złożenia odrębnych wniosków w tej samej sprawie z zupełnie innymi rozwiązaniami zamiennymi, możliwe jest wyrażenie zgody przez organ na dopuszczenie rozwiązań zamiennych

w każdym z tych przypadków. Opracowanie kilku ekspertyz technicznych dla danego budynku może zatem skutkować uzyskaniem kilku wariantów dostosowania obiektu do wymagań określonych przepisami i to od inwestora zależy, który wariant zostanie wybrany. Generalną zasadą jest jednak zastosowanie takich rozwiązań zamiennych, które zapewnią niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej w danym budynku. Argumenty strony odwołującej o konieczności poniesienia znacznych kosztów przy realizacji nałożonych obowiązków są nie do przyjęcia, bowiem zdrowia i życia ludzi nie można wartościować, a brak środków finansowych nie zwalnia zobowiązanego

z realizacji obowiązków wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, która w art. 4 ust. 1 pkt 2 stanowi, że właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu jest zobowiązany wyposażyć budynek w wymagane urządzenia przeciwpożarowe. Ponadto wskazano, iż ustalenie terminu wykonania nałożonych obowiązków należy do właściwości organu, który wydaje decyzję, zaś wykonanie założeń decyzji jest obowiązkiem, a nie prawem zobowiązanego. Jednocześnie organ podniósł, iż zobowiązany miał możliwość zgłoszenia żądań

i wniosków przed wydaniem decyzji, o czym został poinformowany pismem z dnia 23 kwietnia 2012 r., jednakże nie skorzystał z tego prawa. W tej sytuacji organ nałożył takie terminy wykonania wskazanych obowiązków, jakie uznał za wystarczające.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa A, reprezentowana przez pełnomocnika, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Strona skarżąca ponowiła zarzuty podniesione w złożonym uprzednio odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności

z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia

z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, zaś sąd nie może zastąpić organu administracji

w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,

a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy

(art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł

do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 u.p.s.p., komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie. Zauważyć przy tym należy, że decyzja administracyjna jest indywidualnym aktem o charakterze władczym skierowanym na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych. Jedną z cech charakterystycznych decyzji administracyjnej jest zatem jej podwójna konkretność: konkretny adresat i konkretna sytuacja, którą akt ten rozstrzyga, określając o prawach lub obowiązkach jego adresata (Cz. Martysz [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2007, tom II, s. 14). Zatem decyzja wydana przez organ administracji publicznej w celu skorygowania stwierdzonych nieprawidłowości powinna dokładnie określać czynności, które jej adresat jest zobowiązany wykonać. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji administracyjnej musi być zatem sformułowane w sposób umożliwiający następnie wykonanie decyzji dobrowolne lub przy zastosowaniu środków egzekucyjnych.

W rozpoznawanej sprawie na Spółdzielnię, będącą zarządcą skontrolowanego budynku, zostały nałożone w drodze decyzji obowiązki: dostosowania szerokości spoczników klatek schodowych do wartości określonych przez przepisy techniczno-budowlane, tj. 1,5m oraz dostosowania szerokości poziomej drogi ewakuacyjnej znajdującej się na XII kondygnacji do wartości określonych przez przepisy techniczno-budowlane, tj. 1,2 m., bądź wykonanie wspomnianych obowiązków w sposób inny, tj. stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawców prawa budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych uzgodnionych Komendantem Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej, w terminie do 30 czerwca 2013r.

Należy zauważyć, że organ I instancji formułując obowiązki w rozstrzygnięciu decyzji nie nałożył na Spółdzielnię konkretnego obowiązku, lecz pozostawił jej możliwość wyboru – albo dostosowanie szerokości spoczników klatek schodowych

i szerokości poziomej drogi ewakuacyjnej do wartości określonych przez przepisy, albo wykonanie tych obowiązków w inny sposób, tj. stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej. W ocenie Sądu, nakazy zawarte w decyzji organu I instancji zostały sformułowane w sposób naruszający przepisy prawa. W zakresie wymogów jakie powinny spełniać nakazy formułowane dla zapewnienia wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej podzielić należy stanowisko wyrażone w wyrokach NSA: z dnia 13 kwietnia 2007 r., II OSK 625/06, Lex nr 362463, z dnia 21 marca 2007 r., II OSK 490/06, Lex nr 656475 oraz z dnia 26 września 2007 r., II OSK 1254/06, Lex nr 382524.

W ich uzasadnieniach NSA wskazał m. in., iż rozstrzygnięcie zawarte w decyzji administracyjnej, będące jej najistotniejszym elementem, musi być sformułowane

w sposób umożliwiający wykonanie decyzji dobrowolnie lub przy zastosowaniu środków egzekucyjnych. Wynikać z niego w sposób jednoznaczny powinno jaki obowiązek zostaje nałożony na stronę. Powinien być on wyrażony precyzyjnie, bez niedomówień

i możliwości różnej interpretacji. Jest to niezbędne ze względu na ewentualną potrzebę poddania takiej decyzji wykonaniu. Rzeczą organów administracji jest bowiem ustalenie treści obowiązujących w danym zakresie przepisów prawa i konkretne określenie obowiązków nałożonych na stronę postępowania przez podanie czynności jakie powinien adresat wykonać. Prawidłowe sformułowanie nakazu kierowanego pod adresem zobowiązanego podmiotu powinno korelować z uzasadnieniem decyzji. Uzasadnienie decyzji ma bowiem na celu wykazanie przez organ administracyjny, że podjęte przezeń rozstrzygnięcie o charakterze władczym jest słuszne i prawidłowe oraz nie opiera się na dowolności. Uzasadnienie decyzji kierowane jest przede wszystkim do strony postępowania, gdyż to na nią nałożony jest obowiązek o charakterze administracyjnoprawnym. Przepisy o ochronie przeciwpożarowej ze względu na przedmiot regulacji posiadają kazuistyczny charakter, stąd w tego rodzaju sprawach istnieje szczególna potrzeba wykazania - w oparciu o konkretny przepis prawa, że określony stan faktyczny ustalony w sprawie implikuje określony obowiązek.

Organ nakładając decyzją obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej powinien był więc albo nałożyć konkretny obowiązek przewidziany przepisami prawa, albo, w przypadku stwierdzenia, że wykonanie przez Spółdzielnię tych obowiązków nie jest możliwe z uwagi na pewne ograniczenia architektoniczne istniejącego już budynku, wskazać inne, uznane przez niego za najbardziej optymalne, w danym stanie faktycznym rozwiązanie przeciwdziałające stwierdzonym uchybieniom. Zgodnie bowiem z treścią § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. w przypadkach szczególnie uzasadnionych uwarunkowaniami lokalnymi, wskazanymi w ekspertyzie technicznej rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, dopuszcza się,

w uzgodnieniu z właściwym miejscowo komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej, stosowanie rozwiązań zamiennych, zapewniających nie pogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu. Z uwagi na to, że w decyzji organu I instancji nie został nałożony na adresata decyzji konkretny obowiązek, to należy stwierdzić, że decyzja organu I instancji oraz utrzymująca ją w mocy zaskarżona decyzja organu II instancji naruszają w tym zakresie w sposób istotny art. 107 § 1 k.p.a. Decyzja taka jest nie tylko niemożliwa do wykonania, ale również nie jest możliwe wyegzekwowanie jej przez organ egzekucyjny. Tymczasem wykonania decyzji, czy też ściślej określonych w niej obowiązków, nie powinny uniemożliwiać ani przeszkody natury faktycznej, ani prawnej. Decyzja administracyjna, aby można ją było uznać za prawidłową powinna nakładać na adresata obowiązki, których wykonanie jest fizycznie i prawnie możliwe. Jak już wspomniano obowiązki te powinny być określone

w sposób precyzyjny i czytelny, tak aby adresat decyzji nie miał wątpliwości, jakie czynności powinien wykonać, bez potrzeby występowania do organu o wyjaśnienie wątpliwości co do treści wiążącej go decyzji. Uzasadnienie faktyczne i prawne przedmiotowej decyzji również nie określa, jakie konkretnie obowiązki powinny być wykonane przez Spółdzielnię (vide: wyrok NSA z 16 marca 2011r., II OSK 494/10).

Dalej wskazać należy, że podstawę materialnoprawną decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej, ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej

i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych

i terenów, a zatem przepisy, które weszły w życie po wybudowaniu budynku. Trzeba mieć na uwadze, że w przypadku ochrony przeciwpożarowej mamy do czynienia ze stosunkiem administracyjnoprawnym, którego realizacja nie kończy się wraz z oddaniem obiektu do użytkowania, ale trwa nadal przez cały okres użytkowania obiektu. Powyższy przypadek dotyczy zatem kwestii tzw. regulacji intertemporalnej nazywanej retrospektywnością, polegającej na nakazie stosowania nowego prawa do stosunków prawnych, które wprawdzie zostały nawiązane pod rządami dawnych przepisów, ale trwają nadal i nie zostały jeszcze zrealizowane wszystkie ich istotne elementy (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 2008 r., II OSK 1701/07, Lex nr 522618).

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż o retroaktywnym działaniu prawa mówimy wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości", zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów.

Z retrospektywnością prawa zaś mamy do czynienia wtedy, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", ciągłym. Chodzi zatem o takie stosunki, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia ("stosunki w toku"), które powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy (por. uzasadnienie uchwały NSA z 10 kwietnia 2006 r., l OPS 1/06, ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 71). Podobnie ujmuje się to w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Przyjmuje się bowiem, że naruszenie zasady nieretroaktywności następuje wtedy, gdy aktowi normatywnemu nadano moc obowiązującą wobec stosunków prawnych zaistniałych i trwających w czasie do wejścia tego aktu w życie. Retrospektywność prawa polega zaś na tym, że prawodawca stanowi akty normatywne mające zastosowanie do sytuacji trwających po wejściu w życie tych aktów (por. uzasadnienie wyroku TK z 18 października 2006 r., P 27/05, OTK-A 2006, nr 9, poz. 124). Z retrospektywnym działaniem prawa wiąże się zasada bezpośredniego stosowania prawa. W tym przypadku prawo jest stosowane na przyszłość od chwili wejścia nowej ustawy w życie. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, iż ustawodawca może stanowić normy retrospektywne, jeżeli przemawia za tym ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki. Regulacja taka nie jest objęta wynikającym z art. 2 Konstytucji RP zakazem lex retro non agit (wstecznego działania prawa). Zasada nie działania prawa wstecz nie ma zresztą charakteru absolutnego. Odstępstwo od niej jest w wyjątkowych sytuacjach dopuszczalne, gdy jest to konieczne dla realizacji wartości konstytucyjnej, ocenianej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji. W celu zapewnienia bezpieczeństwa obywateli chronionego art. 5 Konstytucji RP, uzasadnione jest wprowadzanie nowych, skuteczniejszych środków ochrony przeciwpożarowej umożliwiających ochronę zdrowia i życia ludzkiego. Ustawodawca musi bowiem mieć możliwość dostosowania także istniejących budynków mieszkalnych do nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej wynikających np. z postępów w nauce (nowe skuteczniejsze środki ochrony przeciwpożarowej) czy zwiększenia się zagrożeń związanych z pożarami (zagęszczenie zabudowy, wzrost zaludnienia) – por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 grudnia 2009 r., II SA/Go 865/09, Lex nr 551825.

Zakres zastosowania przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1 u.p.s.p. oraz przepisów rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. nie został (z pewnymi wyjątkami) w tych aktach normatywnych w żaden sposób ograniczony w odniesieniu do tzw. budynków starych, czyli powstałych w okresie przed wejściem w życie wskazanych regulacji. Oznacza to w konsekwencji stosowanie zasady bezpośredniego działania nowego prawa. Jedynie w przypadku rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. należy wskazać, że zawiera ono wprost przepisy, które wyjątkowo ograniczają albo wykluczają stosowanie nowego prawa w odniesieniu do niektórych stanów faktycznych (§ 44), co świadczy, że w pozostałych przypadkach należy je stosować bezpośrednio.

W związku z powyższymi uwagami należy zauważyć, iż sytuacja, która występuje w niniejszej sprawie nie jest przykładem retroaktywnego działania prawa, lecz przypadkiem jego retrospektywnego działania. Określone kwestionowanymi decyzjami nakazy zostały nałożone w stosunku do budynku, który wprawdzie został wybudowany pod rządami "starego" prawa, ale istnieje i jest użytkowany pod rządami "nowego" prawa. Chodzi zatem o wskazane zdarzenie "ciągłe" trwające także po wejściu w życie nowej ustawy. W konsekwencji wprowadzenie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej dla takiego budynku jest działaniem retrospektywnym prawa, a nie działaniem retroaktywnym (por. wskazany wcześniej wyrok NSA z dnia 30 grudnia 2008 r., II OSK 1701/07, wyrok NSA z dnia 26 września 2007 r., II OSK 1253/06, Lex nr 383777). Zatem wskazane w decyzjach organów obu instancji akty prawne mogły być co do zasady podstawą formułowania wobec podmiotu odpowiedzialnego nakazów

w zakresie ochrony przeciwpożarowej budynku już istniejącego w chwili wejścia ich

w życie.

Określając w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej zakres spraw przekazanych do uregulowania Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji

w drodze rozporządzenia wskazano w szczególności sposób, w jaki właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów budowlanych lub terenów powinni spełniać swoje obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej, wymagania, jakie powinny spełniać instalacje wodociągowe przeciwpożarowe oraz warunki, w których użytkowany budynek istniejący uznaje się za zagrażający życiu ludzi. Wykonując wskazane upoważnienie ustawowe Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał rozporządzenia wykonawcze stanowiące podstawę do ustalania zakresu obowiązków ciążących na podmiotach o jakich mowa w art. 4 ust. 1 lub 1 a ustawy o ochronie przeciwpożarowej, a w konsekwencji i formułowania wobec nich nakazów w przypadku ustalenia, iż obiekt nie odpowiada wymogom prawa.

Strona skarżąca, jako spółdzielnia mieszkaniowa, zarządza nieruchomościami stanowiącymi jej mienie lub nabytym na podstawie ustawy mieniem jej członków, może zarządzać nieruchomością nie stanowiącą jej mienia lub mienia jej członków na podstawie umowy zawartej z właścicielem (współwłaścicielami) tej nieruchomości (art. 1 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, t.j. Dz.U. z 2003r. Nr 119, poz. 1116ze zm.). Organy słusznie zatem przyjęły, że stroną tego postępowania jest Spółdzielnia, która faktycznie zarządza budynkiem nr A przy ulicy A, i to na nią powinny zostać nałożone obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej.

Odnośnie zarzutu nie uzgodnienia przez organ ze stroną skarżącą terminu wykonania nałożonych obowiązków należy wyjaśnić, że określenie tego terminu należy do wyłącznej kompetencji organu i nie ma podstaw do dokonywania ustaleń w tym zakresie z adresatem decyzji. Oczywiście termin do usunięcia stwierdzonych uchybień, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 1 u.p.s.p., powinien być ustalony przez organ

w sposób racjonalny, gdyż u jego podstaw leżeć musi zarówno ocena zakresu prac, które w związku z nakazem należy wykonać, jak i całokształt okoliczności związanych ze sposobem wykonania tych prac (pora roku, stopień zagrożenia pożarowego).

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, termin ten został racjonalnie określony.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt III stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy, a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia w pkt II na podstawie art. 152 ustawy.