Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1053/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 29 ust 1 pkt 1, art. 29 ust 2
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
Teza: Modyfikacja kierunku spływu wody opadowej jest bowiem jedną z postaci zmiany stanu wody na gruncie, tj. zmiany wskazanej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2015r., poz.469 ze zm.).

TEZY

Modyfikacja kierunku spływu wody opadowej jest bowiem jedną z postaci zmiany stanu wody na gruncie, tj. zmiany wskazanej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2015r., poz.469 ze zm.).


SENTENCJA

Dnia 19 stycznia 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Roman Hauser (spr.) sędzia del. WSA Marek Wroczyński Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. R. i Z. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1181/14 w sprawie ze skargi A. R. i Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 12 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1181/14 (dalej wyrok z 12 grudnia 2014 r.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej WSA albo sąd I instancji) oddalił skargę A. R. i Z. R. (dalej właściciele działki, skarżący albo skarżący kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej SKO albo Kolegium) z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] (dalej decyzja z 19 maja 2014 r.), wydaną w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie prawnym i faktycznym sprawy:

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., znak [...] (dalej decyzja z [...] marca 2014 r.) Burmistrz Andrychowa (dalej Burmistrz albo organ I instancji), działając na podstawie art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r. poz. 145 ze zm., dalej pr.wod.), nakazał właścicielom działki oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] przywrócenie stanu poprzedniego, poprzez likwidację nasypu i przywrócenie pierwotnych rzędnych terenu nieruchomości - zgodnych z załącznikiem do zaskarżonej decyzji.

Organ I instancji ustalił, że na niezabudowanej, porośniętej trawą działce nr [...] zdjęto wierzchniówkę, a następnie przystąpiono do nawożenia na jej powierzchnię mas ziemnych oraz odpadów, w tym między innymi fragmentów nawierzchni asfaltowych. Na nasypie wykonano trzy rowy, których celem było odprowadzenie wód opadowych z nasypu. Zlikwidowano w ten sposób naturalny uskok pomiędzy działkami oznaczonymi numerami [...] a [...] i [...] i dokonano zmiany kierunku naturalnego spływu wód opadowych. W stanie pierwotnym, na podstawie lokalnych spadków terenu stwierdzono, że na ten obszar (nieckę) naturalnie spływała woda opadowa z kierunków północno - wschodniego, wschodniego i południowo - wschodniego. Przed wybudowaniem nasypu, czyli w warunkach naturalnych niecka obejmowała częściowo działki nr [...] oraz nr [...] (część wschodnia niecki). W obecnej sytuacji część niecki znajdująca się na działce nr [...] została zasypana.

Wskazano na dowody potwierdzające, że zmiana stanu wód na gruncie spowodowana przez nawiezienie na działkę nr [...] znacznych mas ziemnych, ma szkodliwy wpływ na działki oznaczone w ewidencji gruntów nr [...],[...] i [...].

Stwierdzono również, że istniejące urządzenie zapobiegające szkodom, to jest trzy rowy wykonane na nasypie nie zabezpieczają posesji położonych poniżej działki nr [...] przed napływem wód opadowych przy zwiększonych opadach deszczu. Pomimo tego, że zostały one wykonane, działki poniżej są częściowo podtapiane i zabagnione.

Organ I instancji ustalił, że w wyniku wykonania nasypu na działce nr [...] doszło do zmiany stanu wód, szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie: [...],[...] i [...]. Powstałe szkody związane są ze stopniowym zabagnieniem części powierzchni działek nr [...] i [...], ograniczeniem możliwości ich użytkowania, erozją wodną oraz gromadzeniem bardzo dużych ilości wody w nasypie, która powoduje uplastycznianie się materiału, z którego jest wykonany i przemieszczanie się go na działki [...],[...] ze szkodą dla tych działek oraz skoncentrowanym napływem wód opadowych w przypadku zwiększonych opadów deszczu na działki nr [...],[...] i [...].

Organ I instancji wskazał ponadto, że jedną z propozycji rozwiązania problemu zaproponowaną przez biegłego jest przywrócenie stanu poprzedniego. Rozwiązanie to jest akceptowane przez strony postępowania. Jest to rozwiązanie najprostsze do wykonania, a ponadto wyeliminowałoby problem gromadzenia się wód opadowych w nasypie.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie złożyli właściciele działki.

Kolegium decyzją z dnia [...] maja 2014 r., działając na podstawie art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. pr.wod. i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2014 r.

SKO wskazało, że w rozpatrywanej sprawie przeprowadzone na terenie działek oględziny pozwoliły organowi administracji publicznej ustalić istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a sporządzona w toku postępowania opinia osoby dysponującej wiedzą specjalną przyczyniła się do wydania rozstrzygnięcia.

W wyniku podjętych działań procesowych (między innymi oględzin terenu przeprowadzonych dnia 22 lipca 2013 r., a także z protokołów przesłuchania świadków) ustalono, że na teren działki nr [...] nawiezione zostały: ziemia z wykopów kanalizacyjnych, pokruszone skały (utwory łupkowe), gruz, konary drzew i ziemi, zaobserwowano również zakopane worki foliowe. W najniższym punkcie nasyp wynosi maksymalnie 5 metrów. Z zeznań świadków wynika, że nasyp powstawał od około 2005 r. Przed rozpoczęciem nasypu działka miała w miarę równomierny spadek w kierunku zachodnim. Obecnie działka została ukształtowana w następujący sposób: w miejscu najniższego spadku terenu został on celowo podniesiony, aby odprowadzić wody opadowe. W tym celu wykonano odpowiednie dwa rowy odwadniające o szerokości ok. 50 cm i głębokości 5 - 10 cm w kierunku północnym (równoległe do krawędzi nasypu) oraz trzeci, który odwadniał nasyp w kierunku południowo - zachodnim. Zgodnie z opinią biegłego hydrologa z dnia 28 października 2013 r., odwodnienie w kierunku północnym odbywa się ze szkodą dla działek nr [...],[...] oraz [...], które są obecnie zalewane wodami opadowymi. W przeciwieństwie do obecnego kierunku odwodnienia obszar ten w stanie naturalnym (stan przed powstaniem nasypu) odwadniany był w kierunku bezimiennego cieku swobodnie, zgodnie z nachyleniem terenu, w kierunku zachodnim. Istniejące powierzchniowe odwodnienie nasypu nie jest w stanie przejąć całej objętości wody spływającej po intensywnym opadzie. Skutkuje to wystąpieniem spływu powierzchniowego na obszarze skarpy nasypu, a spływ ten powoduje erozję wodną. Erozja z jednej strony niszczy sam nasyp, a z drugiej strony dostarcza materiał, który spływa na położone niżej działki nr [...] oraz [...], ze szkodą dla tych działek.

Zgodnie z zeznaniami świadków, przed uformowaniem nasypu działka posiadała spadek terenu zgodnie z biegiem ul. [...], teren był położony znacznie niżej niż obecnie. Przed wykonaniem nasypu, na działce nr [...] widoczna była łagodna niecka, która znajdowała się mniej więcej na długości działki W. M. od strony zachodniej. Zgodnie z opinią biegłego hydrologa "w celu określenia naturalnego kierunku spływu wód w obszarze objętym opinią przeanalizowano mapę topograficzną obszaru w skali 1:10.000. Na podstawie lokalnych spadków terenu stwierdzono, że na ten obszar (nieckę) naturalnie spływa woda opadowa z kierunku północno - wschodniego, wschodniego i południowo-wschodniego. Przed wybudowaniem nasypu, czyli w warunkach naturalnych niecka obejmowała częściowo działki nr [...] (część zachodnie niecki) oraz nr [...] (część wschodnia niecki). W obecnej sytuacji część niecki znajdująca się na działce nr [...] została zasypana. Wybudowanie nasypu zmieniło w zasadniczy sposób naturalny kierunek spływu wód opadowych (...) Wody, które nie wsiąkają w nasyp są odprowadzane dwoma prowizorycznymi rowami w kierunku północnym oraz trzecim w kierunku południowo-zachodnim. Odwodnienie w kierunku północnym odbywa się ze szkodą dla działek [...],[...] oraz [...], które są obecnie zalewane wodami opadowymi".

Zgodnie z opinią biegłego, istniejące powierzchniowe odwodnienie nasypu nie jest w stanie przejąć całej objętości wody spływającej po intensywnym opadzie. Skutkuje to wystąpieniem spływu powierzchniowego na obszarze skarpy nasypu, a spływ ten powoduje erozję wodną. Erozja z jednej strony niszczy sam nasyp, a z drugiej - dostarcza materiał, który spływa na położone niżej działki [...] oraz [...], ze szkodą dla tych działek. Skutki tych procesów są bardzo wyraźnie widoczne w terenie. Procesy te, jak dowodzi biegły, będą się w miarę upływu czasu nasilać.

W ocenie Kolegium, postępowanie w sprawie zostało przez organ I instancji przeprowadzone w sposób prawidłowy. Organ I instancji bezspornie wykazał, że w wyniku wykonania nasypu na działce nr [...] doszło do zmiany stanu wód, szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie. Organ I instancji prawidło również ustalił podmiot zobowiązany do przywrócenia stanu poprzedniego działki, tj. właścicieli działki nr [...].

Na powyższą decyzję SKO w ustawowym terminie, skargę do WSA złożyli A. R. i Z. R.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wydając wyrok w niniejszej sprawie, sąd I instancji stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy i ustosunkowały się do tak zgromadzonego materiału w uzasadnieniach swoich decyzji. Istotą sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy zaistniały przesłanki do zastosowania art. 29 pr.wod. Istotnym dowodem była w tym zakresie sporządzona opinia biegłego, dr inż. B. R.

Z wniosków zawartych w tej opinii wynika, że zalewanie nieruchomości stanowiących działki nr [...],[...] i [...] jest spowodowane znacznym podniesieniem poziomu terenu działki nr [...]. Jak wynika z mapy zawartej w ww. opinii, naturalny kierunek spływu wód powodował także kierowanie tych wód z działki nr [...] (i działek znajdujących się powyżej) w stronę działek nr [...], [...] i [...]. Przed wykonaniem nasypu na części działki nr [...] i nr [...] znajdowała się niecka, która w naturalny sposób gromadziła wodę. Poprzez podwyższenie działki nr [...], niecka została na tej działce zasypana i obecnie wody spływają z niej na pozostałe działki (nr [...],[...] i [...]). Jak wynika to i z opinii biegłego i z akt sprawy, zastosowane odwodnienie nasypu na działce nr [...] nie tylko że nie odnosiło zamierzonego skutku i nie zahamowało powodowania szkód na działkach sąsiednich, ale stanowiło również dodatkową przyczynę negatywnego oddziaływania na działki sąsiednie.

W swojej opinii biegły wskazał na przyczyny powodowania szkody na działkach sąsiednich, określając jednoznacznie, że szkody te powstają przede wszystkim w wyniku podniesienia (i to znacznego) poziomu działki nr [...]. Organy administracji zaakceptowały wnioski zawarte w tej opinii, jak również wskazówki z niej wynikające. W ocenie WSA, ocena tej opinii dokonana przez organ I i II instancji jest prawidłowa.

Odnosząc się do zarzutów skarżących, sąd I instancji wskazał, że nie zawsze zmiana kierunku spływu wód powoduje konieczność zastosowania art. 29 pr.wod. Przywołany przepis znajduje zastosowanie także wówczas, gdy na danym terenie nie dokonano wprawdzie zmiany kierunku spływu wód, ale przy zachowaniu samego kierunku doprowadzono do zwielokrotnienia masy wody spływającej na grunty sąsiednie lub też spowodowano, że tak spływająca woda dodatkowo niesie ze sobą materiał w postaci np. piasku, gliny, gruzu, itp., co skutkuje szkodą na gruncie sąsiednim. To także może powodować, że oddziaływanie na grunty sąsiednie jest zwielokrotnione w stosunku do oddziaływania przed dokonaną zmianą i to zwielokrotnienie oddziaływania stanowi przejaw zmiany stosunków wodnych podlegający rozpoznaniu na podstawie art. 29 pr.wod.

Powoływana przez skarżących opinia geologa powiatowego (lub tylko oględziny) sporządzona na okoliczność prowadzenia innego postępowania (jak podają to skarżący - w sprawie magazynowania opadów na działce nr [...]) nie ma w tej sprawie znaczenia. Organy administracji dokonywały ustalenia stanu faktycznego sprawy na podstawie wielu dowodów, w tym oględzin i sporządzanego w ich trakcie materiału zdjęciowego, jak i opinii biegłego hydrogeologa. Te dowody pozwalają na ustalenie w dacie wydawania decyzji rzeczywistego stanu faktycznego sprawy.

Nie ma znaczenia podnoszona przez skarżących okoliczność co do tego, że być może także i właściciele innych działek (nr [...] i [...]) mogli być uznani za strony tego postępowania. W opinii biegłego, nie stwierdzono oddziaływania na te działki (nr [...] i [...]) zmiany stanu wód wynikającej z podniesienia poziomu działki nr [...].

Zarzut skarżących, co do pominięcia dowodów z przesłuchania stron i świadków, także nie może odnieść zamierzonego skutku. Z akt sprawy wynika, że tak strony jak i świadkowie byli przesłuchiwani na okoliczności istotne w tej sprawie.

Trafnie więc organy rozważyły każdy z podanych przez biegłego sposobów przywrócenia stanu poprzedniego spływu wód. Organ I instancji szczegółowo wyjaśnił, dlaczego uznano za trafniejszy jedną z tych możliwości i w ocenie Sądu nie można w tym zakresie postawić Burmistrzowi zarzutu dowolnego rozstrzygnięcia.

Pismem z 12 lutego 2015 r. A. R. i Z. R., reprezentowani przez adwokata, wnieśli skargę kasacyjną od wyroku z 12 grudnia 2014 r. zaskarżając go w całości oraz zarzucając na podstawie art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm., dalej p.p.s.a.) naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, to jest art. 29 pr.wod., przez jego błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, że każda ewentualna zmiana stosunków wodnych powoduje konieczność zastosowania cytowanego przepisu, nawet gdy oddziaływanie dotyczy innych nieruchomości, a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie w tej sprawie,

II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, to jest przepisów p.p.s.a.:

a) art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § , polegające na:

- nieuwzględnieniu wszystkich dowodów zgromadzonych w tej sprawie oraz okoliczności podnoszonych przez skarżących, a zwłaszcza tego faktu ,że z uwagi na ukształtowanie terenu z działki [...] woda zawsze spływała w kierunku zachodnim m.in. na działkę [...],

- nieuwzględnieniu, niezależnie od podnoszonych przez stronę w skardze zarzutów, naruszenia art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. polegające na pominięciu przez organ administracyjny istotnych dowodów dotyczących tej sprawy, to jest opinii i oględzin geologa dokonanych w toczącym się równocześnie postępowaniu o składowanie odpadków, które wskazują na to, że nie doszło do zmiany stosunków wodnych,

- oparcie rozstrzygnięcia na okolicznościach nie mających uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy, a w szczególności przyjęcie, że zmiany na działce numer [...] doprowadziły do intensyfikacji spływu wody na działkę [...], podczas gdy z opinii biegłego nie wynikają te okoliczności, a wręcz przeciwnie, z opinii wynika, że obecnie jest mniejszy spływ wody na tą działkę,

b) art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na ogólnym i lakonicznym odniesieniu się do zarzutów np. w zakresie pominięcia dowodu z zeznań świadków czy kwestii zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia innej sprawy administracyjnej dotyczącej tego samego przedmiotu to jest istniejącego na działce nr [...] nasypu oraz opinii - oględzin geologa wydanych w innej prowadzonej równolegle sprawie administracyjnej, dotyczącej również ewentualnych zmian w zakresie stosunków wodnych przez nasyp na działce [...],

c) art. 106 § 3 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez pominięcie przy rozpoznawaniu tej sprawy dowodów zgłoszonych przez strony w postępowaniu sądowym mających na celu dokonanie oceny zgodności z prawem prowadzonego postępowania administracyjnego i świadczących o tym, że rozstrzygnięcie w tej spawie narusza przepisy art. 29 pr.wod., a także wyrażające się w poglądzie, że opinia mimo że dotyczy okresu będącego przedmiotem rozpoznania przez organy administracyjne w tej sprawie, nie może zostać uwzględniona, gdyż została sporządzona później,

d) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., przez oddalenie skargi, mimo rażącego naruszenia przez SKO przepisów prawa procesowego i materialnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Pismem z 15 lutego 2015 r. skarżący kasacyjnie wnieśli uzupełniającą skargę kasacyjną zarzucając naruszenie:

1) prawa materialnego przez błędną wykładnię i w następstwie niewłaściwe zastosowanie przez uznanie, że:

a) przesłanka "zmiany stanu wody" wymieniona w art. 29 ust. 3 pr.wod. obejmuje również przypadek "zmiany kierunku odpływu" wody opadowej, o którym mowa m.in. w art. 29 ust. 1 pkt 1 pr.wod.,

b) ustawodawca nie wprowadził w art. 29 ust. 3 pr.wod. dodatkowej przesłanki wydania decyzji, tj. "spowodowania" zmiany stanu wody przez właściciela gruntu, a tym samym, że samo jego bierne zachowanie może być uznane za czynnik sprawczy zmian stanu wody,

2) prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. z art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. wobec niedostrzeżenia przez sąd, że organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję z [...] marca 2014 r. nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego w niniejszej sprawie, w świetle przesłanek z art. 29 ust. 3 pr.wod., tj. pominął fakt, że w okolicznościach faktycznych sprawy po nawiezieniu na działkę nr [...] ziemi z wykopów kanalizacyjnych nie nastąpiła ani zmiana stanu wody na działce, ani zmiana kierunku odpływu wody opadowej (nachylenie nasypu w takim samym kierunku jak pierwotnie, czyli w kierunku zachodnim), a ewentualna zmiana kierunku odpływu wody opadowej dopiero na stoku zachodnim nie spowodowała szkody na działkach sąsiednich, ponieważ woda była między innymi kierowana na południe w kierunku ul. [...],

b) art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 28, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przejawiające się w tym, że sąd w wyniku niewłaściwej kontroli działalności SKO, nie uchylił decyzji organu drugiej i pierwszej instancji, mimo że zebrany materiał dowodowy nie był wystarczający do orzekania na podstawie art. 29 ust. 3 pr.wod. od strony podmiotowej, ze względu na braki w ustaleniu, czy stroną decyzji w niniejszej sprawie powinni być skarżący jako właściciele działek, a nie inne podmioty, które można określić jako posiadaczy samoistnych, których krąg zostanie ustalony w postępowaniu o usunięcie odpadów, które to postępowanie w pierwszej instancji zakończyło się decyzją z [...] grudnia 2014 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Dokonując kontroli instancyjnej wyroku sądu I instancji z 12 grudnia 2014 r., Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu kasacyjnym rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej następuje granicach skargi kasacyjnej przy uwzględnieniu z urzędu przesłanek nieważności postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiły wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznanie sprawy ograniczył do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie został wydany na skutek wniesionej przez A. R. i Z. R. skargi od decyzji SKO z [...] maja 2014 r. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Andrychowa z [...] marca 2014 r. i nakazującej właścicielom działki oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] przywrócenie stanu poprzedniego, poprzez likwidację nasypu i przywrócenie pierwotnych rzędnych terenu dla tej nieruchomości.

Od powyższego wyroku skarga kasacyjna wniesiona została w dwóch pismach z dnia 12 lutego 2015 r. oraz z 15 lutego 2015 r. Jak zostało to wyjaśnione w doktrynie, o ile ta sama strona nie może wnieść dwóch skarg kasacyjnych w jednej sprawie, o tyle w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej może złożyć kilka pism procesowych, w których będzie formułowała kolejne zarzuty w postaci nowych podstaw kasacyjnych (szerzej zob. W. Piątek w: R. Hauser, W. Piątek, A. Skoczylas, Środki zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2013, s. 210). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty, dotyczące zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego nie okazały się jednak zasadne. Z tego powodu uzasadnienie niniejszego wyroku, w myśl art. 193 in fine p.p.s.a., zostało ograniczone do oceny zarzutów kasacyjnych.

Orzekając w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez sąd I instancji. Z ustaleń tych, dokonanych w ślad za organami obu instancji wynika, że zmiana stanu wód na gruncie spowodowana nawiezieniem na działkę nr [...] znacznych mas ziemnych, co spowodowało zmianę ukształtowania działki nr [...], wywiera szkodliwy wpływ na stosunki wodne istniejące na niżej położonych działkach, w tym oznaczonych w ewidencji gruntów pod nr [...],[...] i [...]. Ustaleniom tym nie mogą przeczyć dowody prowadzone na potrzeby innego postępowania, dotyczącego ewentualnego usunięcia z działki nr [...] zgromadzonych na niej odpadów, ponieważ inny jest przedmiot oraz podstawa prawna obu postępowań. Poddana kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu decyzja z [...] maja 2014 r. dotyczyła zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla działek oznaczonych nr [...] i [...], przez wody opadowe napływające z kilkumetrowego nasypu wykonanego na działce nr [...]Postępowanie to nie ma związku z czynnościami podejmowanymi celem oceny gromadzenia odpadów na działce nr [...]. Z tych względów sąd I instancji nie miał podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Formułując zarzuty naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie de facto podjęli polemikę z ustaleniami dokonanymi przez organy obu instancji, a w ślad za nimi przez WSA. Zarówno sąd I instancji, jak i SKO oraz Burmistrz w ślad za wnioskami opinii biegłego hydrologa stwierdzili, że wybudowanie nasypu spowodowało zablokowanie naturalnego spływu wód opadowych po powierzchni terenu w kierunku zachodnim. Tezie tej nie przeczy dalsze ustalenie, zgodnie z którym niekorzystne zmiany w obiegu wody spowodowały erozję samego nasypu oraz przemieszczanie się dużych mas upłynnionego gruntu w kierunku zachodnim.

Formułując zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a., skarżący kasacyjnie powinni byli, stosownie do art. 105 p.p.s.a, zgłosić zastrzeżenie do protokołu rozprawy, kwestionując naruszenie przez WSA przepisów o postępowaniu dowodowym (szerzej zob. W. Piątek, Zastrzeżenia stron do protokołu posiedzenia (art. 105 p.p.s.a.), ZNSA 2011 r., z. 4, s. 41 i nast.). Obowiązek ten był o tyle realny do spełnienia, o ile należy zwrócić uwagę na to, że podczas rozprawy przed sądem I instancji w dniu 12 grudnia 2014 r. skarżący kasacyjnie byli reprezentowani przez adwokata.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela pogląd wypowiedziany przez sąd I instancji, zgodnie z którym zastosowanie art. 29 pr.wod. możliwe jest także wówczas, gdy przy zachowaniu tego samego kierunku dokonano zwielokrotnienia masy wody spływającej na grunty sąsiednie bądź też spowodowano, że spływająca woda dodatkowo niesie ze sobą materiał w postaci piasku, gliny, gruzu. Modyfikacja kierunku spływu wody opadowej jest bowiem jedną z postaci zmiany stanu wody na gruncie, tj. zmiany wskazanej w art. 29 ust. 1 pkt 1 pr.wod. Z samego brzmienia art. 29 ust. 1 pkt 1 pr.wod. wynika, że właściciel gruntu, o ile przepisy pr.wod. inaczej nie stanowią, nie powinien zmieniać stanu wody na gruncie. Modyfikacja tego rodzaju może przybrać różnego rodzaju postać. Wskazana w tym przepisie po wyrażeniu "a zwłaszcza" zmiana, polegająca na modyfikacji kierunku spływu wody opadowej jest tylko jedną z postaci zmiany stanu wody na gruncie. Z kolei w trakcie prowadzonego przed organami postępowania dowiedziono, że zmiana ukształtowania terenu na działce nr [...] (podniesienie jej poziomu) nie nastąpiła samoczynnie.

Orzekając w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny podziela także wyrażony w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie, o której mowa w art. 29 pr.wod. są co do zasady: właściciel działki, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz właściciele działek sąsiednich, na które ww. zmiany oddziałują (wyrok NSA z 1 lipca 2016 r., II OSK 1463/15, Lex nr 2102171). Wskazując w piśmie z 15 lutego 2015 r. na zasadność udziału w postępowaniu administracyjnym posiadaczy samoistnych, poza odwołaniem się do postępowania o usunięcie odpadów, skarżący kasacyjnie nie przedstawili jakichkolwiek bądź okoliczności, które przemawiałyby za nieprawidłowym ustaleniem kręgu stron postępowania prowadzonego przed SKO oraz Burmistrzem, które nie zostało dostrzeżone przez sąd I instancji. Skarga kasacyjna nie zawiera w tej części uzasadnienia.

Mając na względzie powyżej przedstawione okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.