Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 238/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 1983 nr 8 poz 43
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
article: art. 3 ust. 1,2,3
journal: Dz.U. 2008 nr 237 poz 1656
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie inspekcji pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem datowanym na 27 lipca 2010 r. H.S. powołując się na art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. 237, poz. 1656 ze zm.), złożył do Okręgowego Inspektora Pracy w K. skargę na pracodawcę - "A" w R., kwestionując fakt nieumieszczenia go w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. Podkreślił bowiem, że począwszy od 1979 r. pracował w górnictwie na powierzchni w dozorze ruchu, z kolei od sierpnia 2003 r. jest zatrudniony jako sztygar zmianowy bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla, zaś stanowiska te były wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 105 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. umorzył postępowanie zainicjowane powyższym pismem. W motywach swojego rozstrzygnięcia wskazał, iż w wyniku kontroli przeprowadzonej u pracodawcy ustalono, że strona od 1 kwietnia 1981 r. zatrudniona jest na stanowisku sztygara zmianowego urządzeń elektrycznych na powierzchni, w pełnym wymiarze czasu pracy, na podstawie umowy zawartej w dniu 1 czerwca 1980 r., (w okresie wcześniejszym pracowała jako dozorca urządzeń elektrycznych na powierzchni). Równocześnie z przedstawionych przez pracodawcę dokumentów dotyczących opisu czynności i oceny ryzyka zawodowego związanego z pracą na stanowiskach dozoru ruchu wynika, że do obowiązków wyżej wymienionego należy kierowanie ruchem technologicznym, nadzorowanie i kierowanie wszelkimi pracami oraz prowadzenie dokumentacji.

Inspektor Pracy przywołał treść art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych, zgodnie z którym prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku. Dlatego podstawowym kryterium zaliczenia prac do wykonywanych w szczególnych warunkach jest umieszczenie ich w załączniku nr 1 do wspomnianej ustawy. Następnie organ pierwszej instancji wskazał na art. 3 ust. 2 lit. e) cytowanej ustawy, podkreślając, że czynniki ryzyka, o których mowa w przywołanym ust. 1 tego przepisu, to ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała, przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6.300 kJ. W dalszej części uzasadnienia organ zaznaczył, że pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r., odnoszący się do pracowników zakładów przeróbczych definiuje te prace jako "prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu".

Z przedstawionych kontrolującym wyników pomiaru wydatku energetycznego przeprowadzonego w listopadzie 2009 r. wynika, że wydatek energetyczny efektywny na zmianę roboczą, na stanowisku dozór niższy (mężczyzna) wynosi "1514 kcal/480 min, 6337,3 kJ/480 min - praca ciężka", z kolei na stanowisku dozór średni (mężczyzna) "1467,3 kcal/480 min, 6141,4 kJ/480 min - praca średnio ciężka". Pod pojęciem "prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla" należy natomiast rozumieć wykonywanie czynności związanych z przetwarzaniem surowca lub produktów przejściowych w wyrób lub produkt finalny, przy czym do prac wykonywanych bezpośrednio przy przeróbce można zaliczyć dostarczanie materiałów (surowców) lub półproduktów do stref obróbki, ich przetwarzanie ręczne bądź z użyciem narzędzi, odbieranie wyrobów ze stref obróbki itp.

Mając na względzie powyższe Inspektor Pracy uznał, że praca wykonywana przez H.S. nie spełnia określonych w ustawie kryteriów pozwalających na umieszczenie jej w wykazie prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a w rezultacie postępowanie należało umorzyć z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

W odwołaniu do Okręgowego Inspektora Pracy w K.H.S. domagał się uchylenia aktu zapadłego w pierwszej instancji. Powołał się bowiem na pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowym, zgodnie z którym bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, które jest równoznaczne z uchyleniem się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Nadto strona zakwestionowała twierdzenie, jakoby wykonywana przezeń praca nie spełnia kryteriów określonych w ustawie o emeryturach pomostowych.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.), Okręgowy Inspektor Pracy w K. uchylił decyzję stanowiącą przedmiot odwołania i orzekł co do istoty sprawy poprzez odmowę nakazania umieszczenia H.S. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył ustalenia stanu faktycznego zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej i zaznaczył, że czynnikami ryzyka kwalifikującymi do umieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze może być jedynie efektywny wydatek energetyczny oraz mikroklimat gorący pod warunkiem, że wykonywane prace zostały ujęte w wykazie prac w szczególnych warunkach, stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych. Dodał równocześnie, że przepisy tej ustawy wymagają, aby wymienione wyżej warunki, to jest rodzaj pracy oraz czynniki ryzyka były spełnione łącznie. W dalszej części uzasadnienia wskazano, że analiza podstawowych obowiązków pracownika dokonana przez organy Państwowej Inspekcji Pracy wykazała, iż wykonywana przezeń praca nie może zostać uznana jako wykonywana bezpośrednio przy przeróbce węgla oraz rud metali lub ich wzbogaceniu, ponieważ określenie "praca bezpośrednio przy przeróbce surowców" należy rozumieć jako wykonywanie czynności związanych z przetwarzaniem surowców lub produktów przejściowych w wyrób lub produkt finalny. Do prac wykonywanych bezpośrednio przy przeróbce można zatem zaliczyć dostarczanie materiałów (surowców) lub półproduktów do stref obróbki, ich przetwarzanie ręczne lub z użyciem narzędzi czy odbieranie wyrobów ze stref obróbki. Oznacza to, że prace przy kontroli i zapewnieniu ciągłości procesu technologicznego mogą być kwalifikowane jako prace w szczególnych warunkach tylko i wyłącznie w przypadku ich zgodności z przedstawioną wyżej charakterystyką. Z opisu stanowiska pracy odwołującego się wynika natomiast, że pracownicy na stanowiskach dozór ruchu konserwatorów maszyn i urządzeń przeróbczych hydraulików, pneumatyków, automatyków i spawaczy wykonują czynności związane z nadzorem i kontrolą nad konserwacją, bieżącymi naprawami, przeglądami i remontami urządzeń hydrauliki siłowej, pneumatyki, automatyki i pracami spawalniczymi. Podczas pracy występuje narażenie na hałas, pył węgla kamiennego, porażenie prądem elektrycznym, wybuch naczyń pod ciśnieniem, zagrożenie pożarowe, upadek na tym samym poziomie, promieniowanie podczerwone i nadfioletowe oraz kontakt z ruchomymi elementami maszyn i urządzeń. Pracownicy stosują przy tym środki ochrony osobistej: hełm ochronny, okulary przeciwodpryskowe, półmaski przeciwpyłowe, ochronniki słuchu, rękawice drelichowe, sprzęt dialektryczny, sprzęt chroniący przy pracach spawalniczych. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że praca wykonywana przez H.S. nie może zostać zakwalifikowana jako praca wykonywana bezpośrednio przy przeróbce węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu, a zatem nie mieści się w wykazie prac, ujętych w załączniku do ustawy. W tym stanie rzeczy nie ma znaczenia wydatek energetyczny związany z pracą wykonywaną przez stronę. Nadto zdaniem organu drugiej instancji, o tym czy dana praca wykonywana przez określonego pracownika powinna być uznana za pracę w szczególnych warunkach czy też w szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. decydować powinna nie nazwa stanowiska, lecz charakterystyka pracy, zgodna z kryteriami zawartymi w art. 3 ust. 1 i 3 tej regulacji oraz w załącznikach nr 1 i 2 do cytowanego aktu. Podkreślił równocześnie, że jedynym podmiotem uprawnionym do kwalifikowania danego rodzaju pracy jako pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze jest pracodawca (płatnik składek). To on tworzy bowiem wykaz stanowisk, na których wykonywana jest praca, o której mowa w ustawie. Inspektor pracy ma natomiast jedynie możliwość nakazania wpisania pracowników do ewidencji stworzonej przez pracodawcę, jeżeli ustali, że pracownicy ci wykonują prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

W końcowej części uzasadnienia Okręgowy Inspektor Pracy wywiódł, iż zarzut dotyczący umorzenia postępowania przez organ pierwszej instancji zasługiwał na uwzględnienie. Podkreślił bowiem, że w razie odmowy uznania zasadności żądania umieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, właściwym rozstrzygnięciem jest odmowa nakazania pracodawcy umieszczenia konkretnego pracownika w tej ewidencji. Rozstrzygnięcie w niniejszym zakresie wymagało więc merytorycznej oceny, czy praca wykonywana przez pracownika ma charakter pracy, o której mowa w ustawie z dnia 19 grudnia 2008 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach H.S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych poprzez ich niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie. Zdaniem skarżącego, "A" w R. sporządziła ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach zgodnie z art. 41 ust. 4 ustawy, jednak bezzasadnie nie uwzględniła w niej stanowiska pracy, które zajmował. Następnie zaznaczył, że pracuje stale i w pełnym wymiarze czasu pracy bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla, na stanowisku sztygara zmianowego konserwatorów maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej tego surowca, które zaliczane jest do stanowiska dozoru średniego. Podkreślił, że ośmiogodzinny dzień pracy spędza w zakładzie przeróbczym węgla kamiennego "w takich samych warunkach jak inni pracownicy", natomiast przeprowadzony przez specjalistyczną firmę na zlecenie pracodawcy pomiar wysiłku fizycznego na jego stanowisku wykazał wartość wydatku energetycznego dla osób dozoru średniego i niższego w wysokości 11.591,7 kJ, a zatem znacznie wyższą od wartości granicznej określonej w ustawie jako 8.400 kJ. Wysiłek ten polega na konieczności częstego przemieszczania się po terenie Kopalni, w zapyleniu i w wysokich temperaturach. Ponadto dodał, że niezrozumiałe jest dla niego stanowisko organu odwoławczego, jakoby za pracę wykonywaną bezpośrednio przy przeróbce można uznać wyłącznie dostarczanie materiałów lub półproduktów oraz ich przetwarzanie ręczne bądź z użyciem narzędzi. Podniósł bowiem, że bez pracy w dozorze proces technologiczny polegający na przeróbce węgla nie mógłby się dokonywać. Dodatkowo skarżący ponownie zaakcentował, że zajmowane przezeń stanowisko było wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podnosząc argumentację analogiczną do zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wywiódł, iż nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.

Następnie, to jest w dniu 23 listopada 2011 r. uczestnik postępowania "A" w R., reprezentowana przez radcę prawnego E.G. (pełnomocnictwo stanowi kartę nr 32 akt sprawy) złożyła do Sądu pismo procesowe, w którym wniosła o oddalenie skargi podkreślając, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również dokumenty będące w jej posiadaniu potwierdzają, że skarżący nie spełnia kryterium bezpośredniego wykonywania pracy przy obróbce mechanicznej węgla, jak również nie wykonuje ciężkich prac fizycznych związanych z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała. Z zakresu uprawnień i odpowiedzialności oraz karty zadań, uprawnień i odpowiedzialności wyżej wymienionego wynika, iż pełni on funkcję sztygara zmianowego, zaś jego praca polega na kontroli i zapewnieniu nadzoru ciągłości procesu technologicznego w przeróbce mechanicznej węgla, czego nie można utożsamiać z pracą bezpośrednio przy obróbce surowca. Zważywszy powyższe uczestnik postępowania wywiódł, że w tym kontekście nie można podzielić argumentacji H.S., jakoby okoliczność wykonywania pracy w zapyleniu, w wysokich temperaturach oraz przy wydatku energetycznym w wysokości 11.591,7 kJ obligowała do umieszenia go w spornej ewidencji.

Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 8 grudnia 2011 r. skarżący złożył pismo procesowe, w którym podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze. Równocześnie podkreślił, że jedynym podmiotem uprawnionym do kwalifikacji danego rodzaju pracy jako pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze jest pracodawca. Tymczasem z treści wielu pism Prezesa Zarządu Kompanii Węglowej, (których kopie strona dołączyła do cytowanego pisma z dnia 8 grudnia 2011 r.) wynika, zatrudnienie na zajmowanych przezeń stanowiskach zostało uznane przez tego pracodawcę jako praca w szczególnych warunkach związana bezpośrednio z obróbką węgla.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 §1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym kontekście uznano, iż skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że rozstrzygnięcie stanowiące jej przedmiot nie narusza obowiązującego prawa.

Mocą zaskarżonej decyzji odmówiono nakazania umieszczenia skarżącego w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.). Stosownie do treści przywołanego przepisu, w pojęciu tym mieszczą się prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku.

Wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do cytowanej ustawy, z kolei w art. 3 ust. 2 tej regulacji zostały wymienione rodzaje prac, z którymi związane są dwie kategorie czynników wskazanych w ust. 1 omawianego przepisu. Chodzi tu - po pierwsze - o prace wykonywane w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury, do których zakwalifikowano prace pod ziemią, na wodzie, pod wodą i w powietrzu oraz po drugie - o prace w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi.

W drugiej z wyżej wymienionych kategorii mieszczą się:

a) prace w warunkach gorącego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach, w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28 °C i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m2,

b) prace w warunkach zimnego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0 °C,

c) bardzo ciężkie prace fizyczne - prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8.400 kJ, a u kobiet - powyżej 4.600 kJ,

d) prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego,

e) ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała; przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6.300 kJ, a u kobiet - powyżej 4.200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kG dla mężczyzn i 5 kG dla kobiet (wg metody OWAS pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50 % zmiany roboczej.

W ocenie skarżącego, fakt, iż wyniki pomiarów wydatku energetycznego na zajmowanym przezeń stanowisku przewyższają wielkość podaną w przepisie ustawy przesądza o tym, że wykonywana przez niego praca była pracą w szczególnych warunkach. Zdaniem Sądu organy obydwu instancji zasadnie jednak przyjęły, iż wspomniana okoliczność nie jest w tym zakresie wystarczająca, albowiem w świetle obowiązujących przepisów konieczne jest jeszcze spełnienie innego wymogu, a mianowicie ujawnienia wykonywanej pracy w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy z dnia 18 grudnia 2008 r. (podobnie: wyrok tutejszego Sądu z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 219/11 - orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych)

W tym stanie rzeczy kwestia mającą zasadnicze znaczenie dla weryfikacji podjętego w sprawie rozstrzygnięcia sprowadza się do oceny, czy praca wykonywana przez H.S. jest pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla, czyli wymienioną w pozycji 1 wspomnianego wykazu.

Skarżący pracuje jako sztygar zmianowy oddziału elektrycznego na powierzchni, a zatem nie budzi wątpliwości, że wykonywane przezeń czynności są związane z działalnością zakładu przeróbki mechanicznej węgla kamiennego. Trzeba jednak zaakcentować, że załącznik nr 1 do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. wymaga, aby związek pracy z przeróbką mechaniczną węgla był bezpośredni. Z kolei to, czy praca danej osoby pozostaje w takim związku z przeróbką surowca, zależy od analizy i oceny czynności należących do zakresu jej obowiązków. Warto tu podkreślić, że - jak słusznie zauważył organ odwoławczy - decydujące znaczenie ma w tym kontekście nie miejsce zatrudnienia, ale rodzaj wykonywanych czynności.

Orzekające w sprawie organy powołały się na opis stanowiska pracy H.S. ustalony w toku kontroli przeprowadzonej u pracodawcy, z której wnioski ujęto w dołączonym do akt sprawy protokole z dnia [...] r. W opisie tym wskazano, iż praca wyżej wymienionego polegała na dozorze ruchu konserwatorów maszyn i urządzeń przeróbczych hydraulików, pneumatyków, automatyków i spawaczy, w zakresie którego wykonywał czynności związane z nadzorem i kontrolą nad konserwacją, bieżącymi naprawami, przeglądami i remontami urządzeń hydrauliki siłowej, pneumatyki, automatyki i pracami spawalniczymi.

Mając na względzie powyższe skład orzekający uznał, iż Okręgowy Inspektor Pracy w K. miał podstawy do tego, aby przyjąć, że praca H.S., jakkolwiek pozostaje w niewątpliwym związku z działalnością zakładu przeróbki mechanicznej węgla, to jednak sprowadza się do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania urządzeń i instalacji elektrycznych służących obróbce tego surowca. Związek z przeróbką węgla nie ma zatem charakteru bezpośredniego, który wystąpiłby tylko wówczas, gdyby skarżący pracował z węglem, czy obsługiwał maszyny i urządzenia dokonujące jego przeróbki na różnych etapach. Podobne konkluzje płyną z treści zakresu obowiązków, odpowiedzialności i uprawnień skarżącego oraz z karty jego zadań, uprawnień i odpowiedzialności (zakres działania), które to dokumenty stanowią karty nr 57-60 akt niniejszej sprawy.

W tym stanie rzeczy zarzuty podniesione w skardze nie mogły odnieść skutku. Okoliczność, iż zatrudnienie na zajmowanym przez stronę stanowisku kwalifikowane było jako praca w warunkach szczególnych w świetle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) nie może rzutować na ocenę prawidłowości zaskarżonego aktu.

Skutkiem zmiany przepisów wprowadzonej ustawą o emeryturach pomostowych jest bowiem to, że skarżący uprawnienia emerytalne nabędzie na zasadach ogólnych. Z kolei sąd administracyjny dokonuje oceny stanu faktycznego i prawnego z daty wydania decyzji w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne, zaś organ ma obowiązek stosować przepisy obowiązujące w dacie wydania swojego rozstrzygnięcia. Skarżący domagał się wpisania do wykazu stanowisk pracy wykonywanych w szczególnych warunkach na podstawie ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Uregulowania przywołanego wyżej rozporządzenia nie mogły zatem mieć zastosowania w sprawie ani też nie mogły wywrzeć wpływu na interpretację przepisów aktualnie obowiązujących. Należy zaznaczyć, że Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 16 marca 2010 r. (sygn. akt K 17/09), z dnia 25 listopada 2010 r. (sygn. akt K 27/09) oraz z dnia 3 marca 2011 r. (sygn. akt K 23/09) odnosząc się do ustawy o emeryturach pomostowych i porównując przepisy dotychczasowe oraz obecne, wskazał, iż w cytowanej ustawie przyjęto inną konstrukcję określenia wykazów prac w szczególnych warunkach. Mianowicie, prawo do emerytur pomostowych określone zostało przede wszystkim w relacji do rodzajów prac, natomiast prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym wyznaczane było w relacji do wykazu stanowisk, ustalanych w poszczególnych zakładach przez uprawnione podmioty, zgodnie z rozporządzeniem z 1983 r. Trybunał podkreślił, że celem dokonanej zmiany było wyeliminowanie sytuacji, gdzie formalnie zajmowane stanowisko nie odpowiadało rodzajowi wykonywanej pracy. Taka sytuacja mogła powodować, ze pracownicy wykonujący ten sam zawód w różnych zakładach mogli wykonywać prace o różnej intensywności i w różnych warunkach środowiska. Natomiast w wykazach stanowisk stanowiących załącznik do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. zostały wskazane jedynie te rodzaje prac, które spełniają kryteria definicji prac w szczególnych warunkach i prac o szczególnym charakterze zawarte w art. 3 ust. 1 i 3 tej regulacji.

Na uwzględnienie nie zasługuje także argumentacja podniesiona w piśmie procesowym z dnia 8 grudnia 2011 r., które strona złożyła na rozprawie. Jakkolwiek bowiem z części dokumentów przedłożonych wraz z tym pismem wynika, że pracodawca traktował początkowo zatrudnienie na stanowiskach w dozorze średnim i niższym jako pracę w szczególnych warunkach, to jednak ocena ta nie została wyrażona w formie wiążącej, która uniemożliwiałaby odmienną ocenę tego zagadnienia w przyszłości, a tym samym, która wykluczałaby odstąpienie od umieszczenia skarżącego w ewidencji pracowników wykonujących tego rodzaju prace. Warto tu odnotować, że Zarząd A S.A. wyraził taką ocenę w sposób sformalizowany w uchwale z dnia 29 grudnia 2009 r., w której nie wymienił stanowiska zajmowanego przez stronę wśród stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach (vide: karty nr 70-73 akt niniejszej sprawy).

Niezależnie od powyższego trzeba wskazać, że organ odwoławczy słusznie rozstrzygnął o uchyleniu wydanej w pierwszej instancji decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i orzekł o odmowie nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Nie budzi bowiem wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia braku podstaw do nakazania pracodawcy umieszczenia stanowiska pracy w tym wykazie należało wydać decyzję rozstrzygającą sprawę co do jej istoty.

Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że akt stanowiący przedmiot skargi nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jego uchylenie i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.