Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 4050/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie: Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa P. M. B. "B." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na w W. z dnia [...] września 2003 r., Nr [...] w przedmiocie obciążenia karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia [...] lipca 2003 roku w W. na ul. M. przy ul. A. został zatrzymany do kontroli ważenia czteroosiowy pojazd marki [...] numer rejestracyjny [...] przewożący beton. Pojazd należał do firmy P.P.M.B. "B." Sp. z o.o. z W.. Kierowcą pojazdu był Pan J.L., który podpisał protokół kontroli nie zgłaszając żadnych uwag. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono przekroczenie nacisku na 3 i 4 oś pojazdu oraz przekroczenie masy pojazdu.

Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2003 roku zostało wszczęte postępowanie w sprawie obciążenia karą za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 roku została nałożona na P.P.M.B. "B." Sp. z o.o. kara pieniężna w kwocie [...] zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

W uzasadnieniu podano między innymi, że zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 5 lipca 2000 roku (Dz.U. Nr 56, poz. 675) w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych w W., ul. M. na odcinku od T. do granicy miasta leży w ciągu drogi krajowej Nr [...].

Wielkość dopuszczalnych nacisków na osiach w zależności od ich rozstawów, oraz wielkości dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu z ładunkiem regulują przepisy zawarte w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 32, poz. 262).

Ponieważ ul. M. leży w ciągu drogi krajowej oznaczonej numerem dwucyfrowym -zgodnie z § 5 ust. 4 pkt 4 Rozporządzenia nacisk na osi pojedynczej nie może przekraczać 100 kN. Za oś pojedynczą wg § 4 Rozporządzenia uważa się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 2,0 m. Osie o rozstawie od 1,30 m. do 2,0 m. mogą przenosić obciążenia do 80 kN każda. Masa całkowita pojazdu z ładunkiem o liczbie osi większej niż trzy nie może przekraczać 32,0 t.

Podczas kontroli ważenia w dniu [...] lipca 2003 roku stwierdzono:

nacisk na osi I - [...] kN (dopuszczalny 80 kN),

nacisk na osi II - [...] kN (dopuszczalny 80 kN),

nacisk na osi III - [...] kN (dopuszczalny 80 kN), przekroczenie - [...]kN,

nacisk na osi IV - [...] kN (dopuszczalny 80 kN), przekroczenie - [...]kN,

masa całkowita - [...] t. (dopuszczalny 32,0 t), przekroczenie - [...]t.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła P.P.M.B. "B." Sp. z o.o. W odwołaniu domagała się uchylenia przedmiotowej decyzji i umorzenia postępowania. Zdaniem odwołującej się pojazd marki [...] numer rejestracyjny [...] jest dopuszczony do ruchu i był użytkowany zgodnie z przeznaczeniem. Zainstalowany na pojeździe pojemnik do przewożenia betonu posiada określoną kubaturę. Przewoźnik napełnia ją wedle określonych norm. Technicznie nie jest możliwe pobranie większej ilości betonu niż to przewidziano konstrukcyjnie. Przewoźnik nie może ponosić negatywnych skutków ewentualnych wad konstrukcyjnych użytkowanego pojazdu.

Decyzją z dnia [...] września 2003 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podało między innymi, że zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 32, poz. 262) nacisk na osi pojedynczej (oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 2 m.) na drodze krajowej nie może przekraczać 100 kN, natomiast osie o rozstawie od 1,30 m. do 2,0 m. mogą przenosić obciążenia do 80 kN, każda. Natomiast masa całkowita pojazdu z ładunkiem o liczbie osi większej niż trzy nie może przekraczać 32 t.

W przypadku konieczności przejazdu pojazdem przekraczającym te parametry niezbędne jest zezwolenie na uiszczenie opłaty za taki przejazd. Natomiast w razie stwierdzenia, że przejazd pojazdu nienormatywnego odbywa się bez właściwego zezwolenia, pobiera się kary pieniężne, na co wskazuje art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.).

Natomiast przepis art. 13 ust. 2a stanowi, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów, zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za nieuiszczenie opłat, o których mowa w ust. 2 pkt 4, pobiera się kary pieniężne. W myśl natomiast art. 13 ust. 2b ustawy wysokości kar pieniężnych określa załącznik do ustawy. Stwierdzić też należy, że obciążenie karą za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne, co wynika z brzmienia przepisu, gdzie stwierdzono "pobiera się".

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2002 roku w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 8, poz. 60) określa szczegółowe zasady wprowadzania opłat za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających dopuszczalne wielkości parametrów określone w przepisach o ruchu drogowym, zwanych dalej "pojazdami nienormatywnymi", organy właściwe do ustalenia stawek tych opłat i organy właściwe do ich pobierania.

Tak więc przejazd pojazdem nienormatywnym wymaga zezwolenia oraz uiszczenia stosownej opłaty, zgodnie z ww. rozporządzeniem, a za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia pobiera się kary pieniężne, stosownie do przepisów ustawy o drogach publicznych.

Przepis art. 61 ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) stanowi, że jeżeli masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów, przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania pozwolenia.

W myśl natomiast art. 61 usta. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.

Zasadą jest dokonywanie przejazdów z zachowaniem wszystkich norm technicznych, a wiec i dopuszczalnych nacisków na poszczególne osie oraz masy całkowitej pojazdu, a udzielenie zezwoleń na przejazd pojazdu nie przestrzegającego obowiązujących normatywów jest wyjątkiem.

Jak wynika z akt sprawy w wyniku kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu oraz przekroczenie masy całkowitej dlatego też nałożono karę.

Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła P.P.M.B. "B." Sp. z o.o. zwana dalej skarżącą. W skardze domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżąca podała między innymi, że wydane decyzje naruszają prawo, bowiem nakładają na skarżącą represyjne opłaty z tytułu przekroczenia nacisku na osie, którego skarżąca nie jest w stanie sprawdzić. Jest to niezgodne z art. 2 Konstytucji RP. Represyjność opłat potwierdza treść decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r., w której załączeniu przedstawiono wyliczenie nałożonej opłaty. Wynika z niego, iż z tytułu przekroczenia masy całkowitej pojazdu o [...] % opłata wynosi zaledwie [...] zł, natomiast pozostała część tj. [...] zł jest opłatą za przeciążenie dwóch z czterech osi kontrolowanego pojazdu.

Nie godząc się z przedmiotową decyzją skarżąca wniosła o jej uchylenie. Swoje stanowisko uzasadnia tym, iż kontrolowany pojazd marki [...] numer rejestracyjny [...] jest dopuszczony do ruchu i był użytkowany zgodnie z przeznaczeniem. Zainstalowany w pojeździe pojemnik do przewożenia betonu, tzw. "gruszka", posiada określoną kubaturę. Przewoźnik napełnia ją wedle obowiązujących norm. Technicznie nie jest możliwe pobranie większej ilości betonu niż to przewidziano konstrukcyjnie. Przewoźnik nie może ponosić negatywnych skutków ewentualnych wad konstrukcyjnych użytkowanego zgodnie z przeznaczeniem pojazdu, który dopuszczono do ruchu. Przewoźnik nie ma możliwości badania każdorazowo wagi pojazdu, albo nacisku na poszczególne osie, karania zaś za nie dochowanie wymogów których przewoźnik nie jest w stanie spełnić jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą państwa prawego.

Ponadto skarżąca podniosła, iż w analogicznej sprawie Dyrektor ds. Infrastruktury Zarządu Dróg Miejskich w W. wyraził stanowisko, zgodnie z którym w celu otrzymania prawidłowego wyniku ważenia konieczne jest chwilowe wstrzymanie obrotów betonomieszacza, tymczasem w przedmiotowej sprawie ważenie przeprowadzono z włączonym mieszaczem, co jednoznacznie wynika z protokołu kontroli (pkt 6 oświadczeń kierowcy kontrolowanego pojazdu), a co mogło mieć wpływ na wynik ważenia, a tym samym treść decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymało argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów organ wskazuje, iż nie mogą one być wzięte pod uwagę, albowiem decyzja organu pierwszej instancji nie jest decyzją uznaniową. Zatem w przypadku stwierdzenia określonego przekroczenia, organ nie ma innej możliwości jak tylko wymierzyć określoną ustawą karę, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawy (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają

rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U, Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zasługują na pozostawienie ich w obrocie prawnym.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 32, poz. 262) określa dopuszczalny nacisk osi pojazdu na drogę. Nacisk ten uzależniony jest do kategorii drogi, rodzaju osi oraz odległości od sąsiadującej, bliższej osi składowej pojazdu. I tak zgodnie z przepisami rozporządzenia § 3 i § 5 nacisk na oś pojedynczą oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 2m. na drodze krajowej nie może przekroczyć 100 kN, natomiast na osi o rozstawie od 1,3 m. do 2 m. może wynosić 80 kN każda. Masa całkowita pojazdu z ładunkiem o liczbie osi większej niż 3 nie może przekroczyć 32 t.

W przypadku konieczności przejazdu pojazdem przekraczającym te parametry niezbędne jest zezwolenie oraz uiszczenie opłaty za taki przejazd.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2002 roku w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 8, poz. 60) określa szczegółowe zasady wprowadzania opłat za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających dopuszczalne wielkości parametrów określone w przepisach o ruchu drogowym, zwanych dalej " pojazdami nienormatywnymi", organy właściwe do ustalenia stawek tych opłat i organy właściwe do ich pobierania.

Tak więc przejazd pojazdem nienormatywnym wymaga zezwolenia oraz uiszczenia stosownej opłaty, zgodnie z ww. rozporządzeniem, a za przejazd pojazdem nienormatywnym

bez zezwolenia pobiera się kary pieniężne, stosownie do przepisów ustawy o drogach publicznych.

Przepis art. 61 ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) stanowi, że jeżeli masa, nacisk osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów oraz określonych w ust. 6, 8 i 10 tegoż artykułu przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

W myśl natomiast art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.

Zasadą jest dokonywanie przejazdów z zachowaniem wszystkich norm technicznych, a wiec i dopuszczalnych nacisków na poszczególne osie oraz masy całkowitej pojazdu, a udzielenie zezwoleń na przejazd pojazdu nie przestrzegającego obowiązujących normatywów jest wyjątkiem.

Ustawa z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838) nakłada kary pieniężne za jazdę bez zezwolenia pojazdem, w którym przekroczone zostały dopuszczalne naciski na osie i masa pojazdu. Odpowiedzialność, o której mowa w art. 13 ust. 2a tej ustawy, ma charakter obiektywny i nie jest warunkowana winą pomiotu wykonującego przejazd. Na organie nakładającym karę pieniężną nie ciąży obowiązek wykazania, że do przekroczenia dopuszczalnych norm doszło na skutek okoliczności zależnych czy zawinionych przez przewoźnika. Kara ta, w ściśle określonej ustawą wysokości, zależnej od wielkości przekroczenia nacisku, jako kara administracyjna, jest niezależna od winy czy też zaniedbania właściciela pojazdu i jest nakładana w związku z wystąpieniem opisanego w ustawie skutku tj. przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu. W sprawie niniejszej przekroczenie dopuszczalnych parametrów nastąpiło i wobec tego niezależnie od jego przyczyn, kara musiała zostać wymierzona, a wymierzając ją organ nie dopuścił się naruszenia prawa.

Odnosząc się do zarzutu skargi, a mianowicie do pisma z dnia [...] sierpnia 2003 roku stanowiącego załącznik skargi, Dyrektora ds. Infrastruktury Zarządu Dróg Miejskich w W. M.T., należy stwierdzić, że pismo powyższe nie dotyczy niniejszej sprawy i jako takie nie może być brane pod uwagę jako dowód w sprawie. W skardze skarżąca zacytowała tylko wyrwany z kontekstu fragment powyższego pisma tj. zdanie: "w celu otrzymania prawidłowego wyniku ważenia konieczne jest chwilowe wstrzymanie obrotów betoniarki (co jest zgodne z instrukcją ważenia)". Z analizy całego pisma wynika, iż powyższe zdanie stanowi pogląd skarżącej - przewoźnika, na co wskazuje chociażby zdanie następne: "gdyby jednak zastosować wariant o jakim mówi przewoźnik to masa zawsze pozostaje niezmienna".

Z tych też względów Sąd nie uwzględnił powyższego zarzutu. Ponadto należy dodać, że betoniarka porusza się po drogach z włączonym betonomieszaczem, a więc tylko w wypadku włączonego betonomieszacza odzwierciedlony jest nacisk na drogę występujący w czasie jazdy pojazdu.

W tym stanie rzeczy skargę należy uznać za nieuzasadnioną, dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.