Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 345/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 200,  art. 201
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: art. 156 par. 1  pkt 2,  art. 24 par. 1 pkt 5,  art. 7,  art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 178
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013r. sprawy ze skargi J. U. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2013r. nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2012r. znak [...], sygnowaną przez prorektora ds. studenckich i polityki kadrowej, Rektor Uniwersytetu [...] w T. nie przyznał J.U. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2012/2013. Organ uzasadnił, że stypendia doktoranckie zostały przyznane – w ramach przyznanego wydziałowi limitu miejsc stypendialnych – doktorantom, którzy w wyniku merytorycznej oceny złożonego wniosku uzyskali najwyższą liczbę punktów, w kolejności uzyskanych wyników. Wnioskująca, ze względu na uzyskany wynik, nie mieści się w limicie przyznanych miejsc.

J.U. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że w merytorycznej ocenie jej wniosku Wydziałowa Komisja Stypendialna nie uwzględniła jej działalności dydaktycznej i aktywności w popularyzowaniu wyników prowadzonych badań, jak miało to miejsce w latach ubiegłych. Podkreśliła, że przedmiotowe stypendium ma kluczowe znaczenie dla kontynuowania ostatniego roku studiów doktoranckich i przygotowania w dotychczasowym tempie pracy doktorskiej.

Decyzją z [...] stycznia 2013 r. znak [...] Prorektor ds. studenckich i polityki kadrowej Uniwersytetu [...] w T., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 365) oraz § 8 zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] 2010r. Regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] w T., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że § 3 ww. Regulaminu wysokość oraz liczbę stypendiów w danym roku akademickim dla poszczególnych wydziałów ustala rektor w zależności od posiadanych środków finansowych. W roku akademickim 2012/2013 liczba stypendiów w Wydziale Biologii i Ochrony Środowiska wyniosła 19, wszystkie stypendia zostały rozdzielone. W wyniku oceny merytorycznej wniosku mgr J.U. uzyskała 19 punktów, tym samym zajęła 14 pozycję na liście rankingowej, w ramach limitu 12 miejsc stypendialnych przeznaczonych dla uczestników studiów doktoranckich z zakresu biologii lat II-IV. Organ, po ponownym wnikliwym rozpatrzeniu wniosku, stwierdził, że dokonując jego oceny Komisja przeoczyła informację o obowiązkowych zajęciach dydaktycznych prowadzonych przez doktorantkę. Za prowadzenie tych zajęć przyznano zatem 5 punktów. Po dokonaniu tej korekty liczba uzyskanych łącznie punktów wzrosła z 19 do 24, co nie zmienia jednakże sytuacji doktorantki, która na liście rankingowej znajduje się na pierwszym miejscu poniżej limitu.

J.U. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie stypendium doktoranckiego. Skarżąca zarzuciła decyzji rektora naruszenie regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich na Uniwersytecie [...] w T wynikającego z zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...] 2010r.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że dorobek doktorantów, w ramach przyznawania przedmiotowego stypendium, jest oceniany przez Wydziałową Komisję Stypendialną na podstawie złożonych przez niech sprawozdań oraz kryteriów ustalonych przez Radę Wydziału. W ocenie merytorycznej wniosku skarżącej przyznano 19 punków, natomiast osoba, która zmieściła się w dolnej granicy limitu przyznanych miejsc uzyskała 25 punktów. Skarżąca zarzuciła, że liczba przyznanych jej punktów została znacznie zaniżona. W ocenie jej dorobku w ogóle nie uwzględniono zaangażowania w prowadzenie zajęć dydaktycznych, za które doktorant może uzyskać maksymalnie 20 punktów i obejmuje: obowiązkowe zajęcia dydaktyczne, dodatkowe obowiązki dydaktyczne, prowadzenie zajęć popularnonaukowych, przygotowywanie nowych metod i pomocy dydaktycznych. Skarżąca podkreśliła, że w roku akademickim 2011/2012 wywiązała się całkowicie z podstawowych obowiązków dydaktycznych oraz podjęła się obowiązków dodatkowych (zajęcia dla uczniów szkół licealnych w ramach w ramach Konkursu Wiedzy o Zdrowiu finansowanego przez Wydział Zdrowia Urzędu Miasta T. oraz uczestnictwo w organizacji i przeprowadzeniu akcji społeczno-edukacyjnej "Biała Niedziela", która jest odpowiednikiem "Festiwalu Nauki i Sztuki"). Jej aktywność w tym zakresie została udokumentowana złączonym do wniosku sprawozdaniem z działalności dydaktycznej. Strona wskazała, że prowadzenie innej formy działalności edukacyjnej, do której należą ww., do tej pory były uwzględniane. Komisja stypendialna nie wzięła także pod uwagę tego, że w ubiegłym roku akademickim skarżąca była opiekunką 4 studentek magistrantek oraz dwóch licencjantek, w ramach dodatkowych obowiązków dydaktycznych. Także w ponownej ocenie wniosku, pomimo przyznania dodatkowej liczby 5 punktów za obowiązkowe zajęcia dydaktyczne, nie uwzględniono nadal dodatkowej aktywności dydaktycznej. Z informacji uzyskanych przez skarżąca na początku roku akademickiego 2012/2013 w dziekanacie Studium Doktoranckiego Biologii [...] wynika, że Rada Wydziału nie ustaliła nowych zasad merytorycznej oceny doktoranta, w związku z czym kryteria oceny dorobku nie uległy zmianie. Zdaniem skarżącej, gdyby Komisja Stypendialna, tak jak dotychczas, uwzględniła w swojej ocenie wszystkie elementy związane z prowadzeniem zajęć dydaktycznych, przyznając nawet 1 punkt z puli 15 możliwych, znalazłaby się w limicie miejsc stypendialnych. Ponadto, podobnie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, J.U. podkreśliła, że stypendium doktoranckie było dotąd jej jedynym źródłem utrzymania, ze względu na brak możliwości podjęcia zatrudnienia wynikającej z konieczności prowadzenia badań naukowych oraz pełnionych obowiązków dydaktycznych.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] w T. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ podkreślił, że dokonano rzetelnej oceny wniosku skarżącej, powołując się na stanowisko Przewodniczącego Komisji Studium Doktoranckiego Biologii (pismo z dnia [...] marca 2013r.), co trudno kwestionować, albowiem rektor kieruje się przy wydaniu decyzji o przyznaniu stypendium doktoranckiego wyłącznie opinią dokonaną przez Kierownika Studiów Doktoranckich, co wynika z § 7 regulaminu określającego tryb przyznawania stypendium. Jednocześnie pełnomocnik organu wyjaśnił, że czynności w imieniu rektora wykonywał prorektor do spraw studenckich i polityki kadrowej, na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa, które dołączono do akt.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu, pismem z dnia [...] listopada 2013 r. organ wyjaśnił, że wysokość stypendium doktoranckiego została określona jedynie w zarządzeniu nr [...] Rektora. W Uniwersytecie nie ma wewnętrznych aktów regulujących tryb podziału środków na stypendia doktoranckie. W oparciu o środki otrzymane od ministerstwa zostaje ustalona ogólna kwota przeznaczona na stypendia, a następnie rozdzielana na poszczególne wydziały. Zgodnie z § 3 ust. 3 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich – dziekan w porozumieniu z kierownikiem studiów doktoranckich dokonuje podziału przyznanej przez rektora liczby stypendiów na poszczególne studia prowadzone na wydziale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości albo w części następuje wyłącznie wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b); inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Sąd stwierdza nieważność zaskarżonego aktu lub stwierdza jego wydanie z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 i 3).

W świetle powyższych kryteriów uznać należy, że skarga jest zasadna bowiem zachodzą wskazane wyżej przesłanki do wyeliminowania niezgodnych z prawem rozstrzygnięć organu administracji z obrotu prawnego, głównie z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] listopada 2012r. odmawiającą przyznania doktorantce J.U. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2012/2013.

Materialnoprawną podstawę podjętych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 572), dalej powoływanej jako "P.s.w.". Zgodnie z przepisem art. 200 ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ uczelni w niniejszej sprawie (w szczególności z uwzględnieniem zmian wprowadzonych z dniem 1 października 2011 r. art. 1 ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw – Dz.U. Nr 84, poz. 455), uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, którego minimalna wysokość nie może być niższa niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta ustalonego w przepisach o wynagradzaniu nauczycieli akademickich (ust. 1 i 2). Decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor (ust. 3). Stypendia te w uczelni publicznej są finansowane w szczególności w ramach środków, o których mowa w art. 98 ust. 1.

Podkreślenia wymaga, iż stypendium doktoranckie, określone w art. 200 P.s.w., stanowi odrębne świadczenie dla doktorantów, od gwarantowanych świadczeń uzyskiwanych w ramach pomocy materialnej, o których mowa w art. 199 ustawy, w tym stypendium dla najlepszych doktorantów (ust. 1 pkt 3).

W znowelizowanym art. 201 ust. 1 P.s.w. ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do określenia, w drodze rozporządzenia, warunków i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich, trybu przyznawania stypendiów doktoranckich oraz zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, a także minimalnej wysokości kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego. Jednocześnie zgodnie z przepisem art. 37 pkt 1 ustawy nowelizującej z dnia 18 marca 2011r., dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane między innymi na podstawie art. 201 P.s.w., zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 201, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą.

Wskazać należy, że w dacie wejścia w życie ustawy nowelizującej obowiązywało w przedmiotowym zakresie rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz.U. z 2007 r. Nr 1, poz. 3 z późn.zm.). Zgodnie z powyższym, utraciło ono jednakże moc z dniem 4 listopada 2011r., czyli z dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz.U. Nr 225, poz. 1351), wydanego na podstawie znowelizowanej delegacji zawartej w art. 201 ust. 1 P.s.w. Niewątpliwie konsekwencją utraty mocy obowiązującej ww. rozporządzenia wykonawczego z dnia 19 grudnia 2006 r. jest także utrata mocy aktów wewnętrznych organów uczelni publicznej wydanych w jego wykonaniu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy podkreślenia wymaga, iż rozporządzenie z 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni, w § 5 ust. 1 pkt 2 stanowiło, że rektor, po zasięgnięciu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, ustala regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich, natomiast rada jednostki organizacyjnej prowadzącej studia doktoranckie określa sposób dokonywania oceny realizacji programu studiów doktoranckich oraz prowadzenia badań naukowych (§ 6 pkt 1). Zgodnie z § 12 tego rozporządzenia, stypendium doktoranckie mógł otrzymać doktorant, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich i wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych lub badawczych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjna uczelni. Wniosek o przyznanie przedmiotowego stypendium doktorant mógł składać do kierownika studiów doktoranckich, który w terminie 14 dni od otrzymania, winien przekazać go wraz ze swoją opinią rektorowi (§ 13).

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż przywoływane konsekwentnie jako podstawa prawna rozstrzygania Rektora [...] w niniejszej sprawie, zarządzenie Rektora [...] nr [...] z dnia [...] 2010r. określające Regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] w T., wydane zostało na podstawie § 5 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. Wobec treści powyższych norm prawnych powszechnie obowiązujących stwierdzić należy, iż utraciło ono swój byt prawny wraz z uchyleniem przepisów upoważniających do jego wydania - z dniem 4 listopada 2011 r.

Od tego dnia kwestie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich reguluje już jednak nowy akt wykonawczy tj. ww. rozporządzenie z dnia 5 października 2011 r. w sprawie w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich. W konsekwencji, zasadniczo obowiązkiem rektora uczelni było zapewnienie rozstrzygania indywidualnych spraw doktorantów zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, w tym art. 201 P.s.w. oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia z dnia 5 października 2011 r. Dodatkowo podkreślenia wymaga, iż w § 32 nowego rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich prawodawca jednoznacznie wskazał, że przepisy tego aktu prawnego stosuje się do stypendiów doktoranckich przysługujących od dnia 1 października 2011r.

W myśl § 8 pkt 1 rozporządzenia z 5 października 2011r., rada jednostki organizacyjnej uczelni albo rada naukowa jednostki naukowej prowadzącej studia doktoranckie zatwierdza sposób dokonywania oceny realizacji programu studiów oraz prowadzenia badań naukowych przez doktorantów. Kierownik studiów doktoranckich organizuje realizację programu studiów doktoranckich i dokonuje oceny realizacji programu studiów doktoranckich oraz prowadzenia badań naukowych przez doktorantów, w sposób określony przez radę jednostki organizacyjnej uczelni. Pełni on także funkcję przewodniczącego komisji, o której mowa w § 14 (§ 7).

Zgodnie z § 14 ww. rozporządzenia, stypendium doktoranckie przyznaje rektor uczelni, po zaopiniowaniu przez komisję doktorancką jednostki organizacyjnej uczelni wniosków o przyznanie tego stypendium. Wspomnianą komisję powołuje rektor uczelni, przy czym w jej skład wchodzi co najmniej trzech członków powoływanych spośród nauczycieli akademickich zatrudnionych w jednostce organizacyjnej uczelni albo pracowników naukowych jednostki naukowej, posiadających co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego albo doktora habilitowanego sztuki lub kwalifikacje II stopnia w zakresie sztuki i dyscyplin artystycznych, albo osoba, która nabyła uprawnienie równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, w tym kierownik studiów doktoranckich, który pełni funkcję przewodniczącego komisji, oraz przedstawiciel doktorantów. Komisja, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, przekazuje rektorowi uczelni listę doktorantów, których rekomenduje do przyznania stypendium (§ 17 rozporządzenia). Stypendium doktoranckie jest przyznawane i wypłacane przez okres 12 miesięcy (§ 18 ust. 1). Jest ono przyznawane niezależnie od otrzymywanych przez doktoranta m.in. świadczeń ze środków funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, o których mowa w art. 199 ust. 1 pkt 1-4 P.s.w. (§ 18 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). W przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich rektor uczelni może przyznać stypendium doktoranckie na ten okres (§ 19 rozporządzenia). Kryteria przyznawania stypendiów doktoranckich zostały określone w § 15 rozporządzenia, w myśl którego stypendium może być przyznane doktorantowi, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich oraz wykazuje się zaangażowaniem w: 1) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo 2) realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową (ust.1). Stypendium doktoranckie na pierwszym roku studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym (ust. 2). Stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego: 1) uzyskał bardzo dobre albo dobre wyniki z egzaminów objętych programem studiów doktoranckich; 2) wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej (ust. 3). Doktorant składa do kierownika studiów doktoranckich wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego, który zawiera: 1) dane osobowe doktoranta oraz opis jego postępów w pracy naukowej, 2) opinię opiekuna naukowego albo promotora, 3) informacje potwierdzające spełnienie kryteriów, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3 albo § 15 ust. 2. Podkreślenia wymaga, iż rozporządzenie z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich, określa samodzielnie warunki i tryb, w tym szczegółowe kryteria przyznawania doktorantom przedmiotowych stypendiów, co nader istotne, w odróżnieniu od uprzednio obowiązującego rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2006 r. (§ 5 ust. 1 pkt 2), nie zawiera ono upoważnienia dla rektora danej uczelni do ustalenia regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich. Ustawodawca pozostawił decyzję o ilości przyznawanych stypendiów doktoranckich, przyznaniu ich konkretnym doktorantom oraz jego wysokości (powyżej kwoty minimalnej określonej ustawowo), w zależności od posiadanych na ten cel środków finansowych, uznaniu rektora uczelni. W celu rzetelnej i obiektywnej weryfikacji wniosków rektor powołuje komisję doktorancką danej jednostki organizacyjnej uczelni, która opiniuje wszystkie wnioski doktorantów danej jednostki organizacyjnej o przyznanie stypendium doktoranckiego, a następnie przedstawia rektorowi listę doktorantów, których rekomenduje do przyznania stypendium. Nie oznacza to jednakże, iż ta rekomendacja, czy też opinia jest dla rektora wiążąca. Rektor, jako organ uczelni, samodzielnie, na podstawie określonych przepisami ww. rozporządzenia kryteriów oraz oceny wniosków w zakresie zatwierdzonego w danej jednostce organizacyjnej sposobu dokonywania oceny realizacji programu studiów doktoranckich oraz prowadzenia badań naukowych przez doktorantów, ocenia i rozstrzyga o przyznaniu bądź odmowie przyznania przedmiotowego stypendium każdemu z wnioskodawców.

Zważyć jednocześnie przyjdzie, że zgodnie z art. 207 ust. 1 P.s.w., do decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Przy czym decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 207 ust. 2 ww. ustawy).

Przechodząc na grunt okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy wskazać przyjdzie, że dotyczy ona sprawy zainicjowanej wnioskiem doktorantki uczelni publicznej - Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] września 2012 r. o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2012/2013, do którego załącznik stanowił arkusz oceny doktoranta za rok akademicki 2011/2012.

Z analizy treści decyzji Rektora [...] w T. z dnia [...] listopada 2012r. i [...] stycznia 2013 r., sygnowanych przez Prorektora ds. Studenckich i Polityki Kadrowej (dalej "prorektor") wynika, iż zostały one wydane z powołaniem się na art. 200 P.s.w. oraz wyłącznie na podstawie regulacji zarządzenia nr [...] Rektora [...] w T. z dnia [...] 2010r. – Regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] w T.. Stwierdzić należy, iż zarówno poszczególne zapisy tegoż regulaminu, jak również analiza akt administracyjnych sprawy wskazują jednoznacznie, iż rozpoznanie wniosku skarżącej nie nastąpiło w trybie regulowanym przepisami rozporządzenia z dnia 5 października 2011r.

W tym miejscu podkreślić należy, iż mając na uwadze wskazane wyżej argumenty, nie jest rolą sądu administracyjnego w niniejszym postępowaniu szczegółowe wykazywanie sprzeczności poszczególnych przepisów ww. aktu wewnętrznego uczelni z aktem prawa powszechnie obowiązującego od dnia 4 listopada 2011 r. Wystarczy wskazać przykładowo, iż z akt sprawy nie wynika, iżby wniosek skarżącej doktorantki IV roku studiów doktoranckich w zakresie biologii medycznej Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi (Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska) [...] w T. był opiniowany przez Komisję doktorancką Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska, powołaną przez Rektora zgodnie z § 14 rozporządzenia z 5 października 2011 r. Co więcej mając na uwadze odpowiedź zawodowego pełnomocnika organu na wezwania sądu w toku postępowania, zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż ani w danej jednostce organizacyjnej [...] w T., ani w całej uczelni nie został zweryfikowany poprzedni tryb przyznawania stypendiów doktoranckich, i w dacie orzekania (na rok akademicki 2012/2013) stypendia doktoranckie były przyznawane niezgodnie z powszechnie obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

Do wniosku doktoranta, zgodnie z ww. regulaminem dołączono arkusz oceny doktoranta oraz inne dokumenty potwierdzające publikacje, uzyskane certyfikaty, indywidualną kartę obciążeń dydaktycznych. Sama treść wniosku nie jest dostosowana do obowiązującego stanu prawnego. W aktach sprawy znajduje się nadto dokument "ocena merytoryczna wniosku", ale wynika z niego, że stanowi wyłącznie ocenę merytoryczną wniosku doktoranta Kierownika Studium Doktoranckiego Biologii, ograniczającą się tylko do podania ilości przyznanych punktów, bez jakiegokolwiek uzasadnienia. Przepisy nowego rozporządzenia nie przewidują uprawnienia kierownika studium doktoranckiego, ani nawet kierownika studiów doktoranckich do dokonywania oceny merytorycznej wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego. Przeciwnie, kierownik studiów doktoranckich dokonuje oceny realizacji programu studiów doktoranckich oraz prowadzenia badań naukowych przez doktorantów, i to w sposób określony przez radę jednostki organizacyjnej uczelni (radę wydziału) (§ 7 pkt 2 rozporządzenia). Od tej oceny doktorantowi przysługuje zażalenie do kierownika jednostki organizacyjnej (§ 9 pkt 1). Natomiast wnioski o przyznanie stypendium doktoranckiego co do doktorantów danej jednostki organizacyjnej uczelni – wydziału, zaopiniować winna wyłącznie komisja doktorancka danego wydziału powołana przez rektora (także gdy w wydziale kilka odrębnych studiów doktoranckich). Wobec tego nie znajduje także umocowania prawnego dokument z dnia [...] października 2012 r. sygnowany przez Kierownika Studium Doktoranckiego Biologii, w którym stwierdzono, że "na podstawie oceny merytorycznej wniosków Komisja ds. Studiów doktoranckich z zakresu biologii dokonała oceny merytorycznej i ustaliła ranking wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2012/2013 w ramach limitu 19 stypendiów przyznanych przez Dziekana Wydziału." Z pewnością dokumentu tego nie można ocenić jako listy doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendiów doktoranckich przez wydziałową komisję doktorancką, po zaopiniowaniu przez tę komisję wniosków o przyznanie stypendium, zgodną z przepisami § 14-17 rozporządzenia z 5 października 2011 r.

W tym zakresie stwierdzić należy, iż pomimo wezwania sądu, organ nie wykazał ani nie wyjaśnił trybu i podstaw przyznawania w [...] w T. na rok akademicki 2012/2013 limitu stypendiów przez dziekana wydziału oraz w ramach tego limitu ustalenia, że dla doktorantów I roku przyznano limit 7 stypendiów, a dla doktorantów wyższych lat 12 stypendiów. Odnosząc się dodatkowo do przedłożonych uchwał wskazać należy, iż powołana uchwałą [...] Rady Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi [...] w T. z dnia [...] listopada 2009 r. komisja ds. Studiów Doktoranckich w zakresie biologii z oczywistych względów nie stanowi komisji doktoranckiej jednostki organizacyjnej uczelni (Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska [...] w T.), o której mowa w § 14 rozporządzenia z dnia 5 października 2011 r. Nadto również zasady dokonywania oceny merytorycznej wniosku doktoranta Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi o przyznanie stypendium, uchwalone uchwałą [...] Rady WBiNZ z dnia [...] września 2010r. nie są zgodne z przepisami ww. rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r., zatem powyższe akty wewnętrzne nie mogą stanowić podstawy wydania indywidualnej decyzji administracyjnej wobec skarżącej w niniejszej sprawie.

Zgodnie z normą art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sędziowie sądów administracyjnych w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, wobec tego Sąd jest uprawniony do odmowy zastosowania w sprawie aktu rangi podustawowej, wobec czego odmawia zastosowania zarządzenia Rektora [...] w T. nr [...] z dnia [...] 2010r. ustanawiającego Regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] w T.

W ocenie sądu, w świetle norm Konstytucji RP oraz zasady legalności działania organów administracji publicznej (art. 6 K.p.a.), niedopuszczalne było rozstrzyganie indywidualnych spraw stypendiów doktoranckich doktorantów [...] w T. na rok akademicki 2012/2013 na podstawie zarządzenia rektora nr [...] z dnia [...] 2010r., co stanowiło rażące naruszenie obowiązującego prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ zobowiązany był bowiem rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę przedmiotowego stypendium doktoranckiego na podstawie obowiązujących w dacie orzekania przepisów prawa, tymczasem jak wyżej wywiedziono, ww. zarządzenie nr [...] utraciło moc z dniem 4 listopada 2011 r. a nadto sprzeczne jest z treścią przepisów art. 201 P.s.w. i rozporządzenia z dnia 5 października 2011r. Stanowi to zatem, niezależnie od innych stwierdzonych istotnych uchybień przepisom postępowania, podstawę stwierdzenia nieważności wydanych w sprawie wobec J.U. decyzji Rektora [...], zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż zaskarżona decyzja Rektora Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] stycznia 2013r. została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 i art. 127 § 3 K.p.a.

Powołane regulacje prawne nie pozostawiają wątpliwości, iż postępowanie w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winno być prowadzone z uwzględnieniem regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego, a faktu tego nie zmienia powierzenie kontroli instancyjnej rozstrzygnięć wydanych w tym postępowaniu temu samemu organowi w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 K.p.a. w zw. z art. 207 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym). Zgodnie bowiem z art. 127 § 3 K.p.a., do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, które z kolei (w art. 140 K.p.a.) odsyłają w sprawach nieuregulowanych do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Nadto, organy odwoławcze zobowiązane są do stosowania przepisów wspólnych wszystkim postępowaniom uregulowanym w K.p.a. zawartych w Dziale I Kodeksu zatytułowanym "Przepisy ogólne".

W tej ostatniej grupie przepisów znajduje się natomiast art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., w świetle którego, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zauważyć przy tym należy, że takie brzmienie przepis ten uzyskał z dniem 11 kwietnia 2011r. w wyniku nowelizacji wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011, Nr 6, poz. 18 ze zm.). W uzasadnieniu projektu powołanej ustawy wskazano zaś, że "celem tej nowelizacji jest wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy".

Zasada wyłączenia pracownika od udziału w sprawie w wyższej instancji stanowi dla strony gwarancję procesową bezstronnego, dwukrotnego rozpoznania sprawy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 15 K.p.a. Realizacja tej zasady ma na celu zapewnić, iż nikt nie będzie sędzią we własnej sprawie, gdyż z wydanym poprzednio rozstrzygnięciem zwykle się identyfikuje przy jego ponownej ocenie (tak Naczelny Sad Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06). Stąd rozpatrując sprawę ponownie w postępowaniu odwoławczym, bezwzględnie należy oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.

W tym miejscu odnotować należy, że uprzednio zagadnienie dotyczące stosowania przepisu art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. wywoływało w orzecznictwie rozbieżności. Na tym tle wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GSP 2/06, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07, a także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów w wyroku z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09 (ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 60). W myśl opisanej uchwały, przepisy o wyłączeniu pracownika powinny mieć zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego, jak również do osoby piastującej funkcję organu, gdyż w sytuacji, gdy dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ, trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika. Jednak w świetle uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09, przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 K.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 K.p.a. Wątpliwości co do wykładni przepisów w tym zakresie rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2011 r. sygn. akt SK 3/11, w którym orzekł, że art. 127 § 3 w związku z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza osoby piastującej funkcję monokratycznego organu centralnej administracji rządowej od udziału w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy osoba ta wydała zaskarżoną decyzję, jest zgodny z art. 78 w zw. z art. 2 oraz w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

W ocenie Sądu zasada ta, wobec odesłania w art. 207 ust. 2 P.s.w. do odpowiedniego stosowania art. 127 § 3 K.p.a., znajduje zastosowanie również przy ponownym rozpatrywaniu spraw przez rektora (osobę piastującą tę funkcję), jak również pracowników działających z upoważnienia rektora. Wobec powyższego, w sytuacji, gdy decyzja w sprawie stypendium doktoranckiego nie jest wydawana osobiście przez osobę piastującą funkcję organu (rektora), lecz przez upoważnione przez niego osoby, przy ponownym rozpoznaniu sprawy zastosowanie będzie miało wyłączenie, o którym mowa w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.

W niniejszej sprawie analiza akt sprawy prowadzi do stwierdzenia, że Prorektor ds. Studenckich i Polityki Kadrowej Prof. dr hab. A.S., z upoważnienia Rektora [...] w T., wydał zarówno decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. o odmowie przyznania skarżącej spornego stypendium doktoranckiego, jak również utrzymującą ją w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r. Niewątpliwie zatem skarżona decyzja, podjęta w trybie art. 127 § 3 K.p.a., została wydana z naruszeniem przepisów o wyłączeniu tego pracownika organu, który podlegał wyłączeniu od ponownego rozstrzygania sprawy, w której uprzednio wydał decyzję zaskarżoną wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Powyższe uchybienie stanowiłoby samodzielną przesłankę obligującą sąd do uchylenia skarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.), jednakże z uwagi na stwierdzone wyżej kwalifikowane naruszenie prawa, konieczne było stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji (co wywołuje dalej idący skutek poprzez wyeliminowanie jej z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc). Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy i wydawaniu decyzji organ winien jednakże uwzględnić również powyższą ocenę prawną i wykładnię przepisów proceduralnych.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż są one zasadne, aczkolwiek jedynie częściowo, bowiem wadliwość postępowania organu rozpatrującego sprawę spornego stypendium doktoranckiego związana jest nie tyle z zarzucanym przez skarżącą naruszeniem Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich na Uniwersytecie [...] w T. (przyjętym zarządzeniem nr [...] Rektora [...]), które co już wskazano, nie mogło w ogóle stanowić podstawy rozstrzygania w sprawie, co w zasadzie zaniechaniem merytorycznego rozpatrzenia niniejszej sprawy co do jej istoty przez organ uczelni publicznej powołany przez ustawodawcę do jej rozstrzygnięcia – rektora.

W przedmiotowej sprawie Rektor Uniwersytetu [...] w T. rozpoznając wniosek doktorantki IV roku studiów doktoranckich z zakresu biologii medycznej J.U., zaopiniowany przez Kierownika Studium Doktoranckiego Biologii oraz w oparciu o ranking ustalony przez Komisję ds. Studiów doktoranckich z zakresu biologii, decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. odmówił przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2012/2013. Organ uzasadnił to rozstrzygnięcie wyłącznie tym, że ze względu na uzyskany wynik, nie mieści się w limicie przyznanych miejsc, co wszakże w żaden sposób nie koresponduje z określonymi przepisami prawa kryteriami przyznania przedmiotowego stypendium.

Pomimo faktu, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona zakwestionowała jednoznacznie brak uwzględniania przy ocenie jej wniosku wykazanej stosownymi dokumentami działalności dydaktycznej oraz aktywności w popularyzowaniu wyników prowadzonych badań, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Rektor, decyzją z dnia [...] stycznia 2013r., utrzymał w mocy własną decyzję. W uzasadnianiu tego rozstrzygnięcia organ powołał się na rozdysponowanie ustalonego limitu 19 stypendiów, oraz fakt, ze pomimo doliczonej liczby 5 punktów za prowadzenie zajęć dydaktycznych (co zostało przeoczone uprzednio podczas oceny Komisji), po dokonaniu korekty liczba uzyskanych przez skarżącą łącznie punktów wzrosła z 19 do 24, co nie zmienia jej pozycji na liście rankingowej, na której znalazła się na pierwszym miejscu poniżej limitu.

Stosownie do przepisów K.p.a. organy administracji publicznej (tutaj organ uczelni wyższej) z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7), jednocześnie prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1), a w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia obowiązany jest wskazać na fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne musi zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (107 § 3 K.p.a.).

W ocenie Sądu, niezależnie od stwierdzonych już wyżej uchybień, wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organu uczelni publicznej rażąco naruszają także wskazane podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Analiza akt sprawy oraz treści rozstrzygnięć wskazuje jednoznacznie, iż rektor nie przeprowadził w ogóle postępowania administracyjnego zmierzającego do ustalenia okoliczności faktycznych sprawy istotnych dla jej rozstrzygnięcia, nie dokonał własnej oceny dowodów - w szczególności wniosku skarżącej wraz z załączoną dokumentacją. Obowiązujące przepisy nie zwalniają rektora od tego obowiązku, nie ma również żadnych podstaw, aby organ nie dokonał własnej oceny i weryfikacji stanowiska organów pomocniczych, opiniujących, w tym trybu przyznawania punktacji, o ile taki został ustalony. To nie ciało opiniujące czyli jakakolwiek komisja, czy kierownik studiów doktoranckich podejmuje decyzję co do tego którym spośród wnioskujących doktorantów rektor przyzna lub nie stypendium doktoranckie

Nadto wskazać należy, że zgodnie z konstytucyjną zasadą dwuinstancyjności (art. 78 Konstytucji RP) realizowaną w postępowaniu administracyjnym poprzez zasadę ogólną wyrażoną w art. 15 K.p.a., każdy ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Taki model postępowania dwuinstancyjnego uprawnia stronę do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy, a więc do dwukrotnej oceny dowodów, do ponownego rozpatrzenia wszystkich argumentów i opinii i w konsekwencji do wydania rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi społecznemu oraz interesowi strony. Nakłada to na organ obowiązek traktowania postępowania drugoinstancyjnego jako powtórzenia rozpatrywania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Działanie organu drugiej instancji nie ma więc tylko charakteru postępowania kontrolnego, ale jest postępowaniem mającym na celu ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, będąc równoważnym w stosunku do postępowania przed organem pierwszej instancji.

Stosownie do art. 127 § 1 tejże ustawy od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, z kolei z § 3 cytowanego artykuły wprost wynika, iż przepisy dotyczące odwołania stosuje się odpowiednio do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Art. 130 § 1 wskazuje, że przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, a wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji (§2). Wniesienie środka zaskarżenia jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy uruchamia kolejny etap postępowania – postępowanie odwoławcze, w celu ponownego rozstrzygnięcia sprawy, która została już raz rozstrzygnięta w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

Przenosząc powyższe regulacje na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że Rektor [...] w postępowaniu zakończonym wydaniem skarżonej decyzji dopuścił się naruszenia także przedstawionej powyżej zasady dwuinstancyjności i w konsekwencji strona pozbawiona została prawa by jej sprawa została merytorycznie rozpatrzona co do istoty przez właściwy organ dwukrotnie.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. organ wyjaśnił, że w ramach przyznanych dla Wydziału Biologii stypendiów – w liczbie 19, wszystkie zostały już rozdzielone. W ocenie Sądu Rektor działając jako organ drugiej instancji zaniechał ciążącego na nim obowiązku ponownego rozpatrzenia spawy, przeanalizowania argumentów wnioskodawczyni oraz ponownej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Istotę sprawy zainicjowanej wnioskiem J.U. o przyznanie stypendium doktoranckiego stanowiło ustalenie i rozstrzygnięcie, na podstawie właściwych przepisów prawa, czy skarżąca spełnia kryteria przyznania tego stypendium wynikające z § 15 rozporządzenia z dnia 5 października 2011r. Marginalnie należy wskazać, że nawet gdyby oceniać spełnienie przesłanek przyznania przedmiotowego kryterium zgodnie ze wskazanym przez organ zarządzeniem nr [...] Rektora [...] i wskazywaną pośrednio przez Kierownika Studium Doktoranckiego Biologii oceną merytoryczną, to w tej kwestii w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ wypowiedział się jedynie symbolicznie i wyrywkowo, co do "pominiętej" przez komisję liczby 5 punktów za obowiązkowe zajęcia dydaktyczne. Organ nie poddał jednak własnej ocenie przedłożonej mu oceny merytorycznej wniosku doktorantki w pozostałym zakresie, w tym kwestionowanym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy braku przyznania punktów za zaangażowanie w prowadzenie zajęć dydaktycznych także innych niż obowiązkowe. Zważyć przy tym należy, że znajdujący się w aktach dokument (bez uzasadnienia) - ocena merytoryczna wniosku doktoranta w rubryce elementy i punktacja ustalone przez Radę Wydziału BINoZ pod pozycją "a) zaangażowanie w prowadzenie zajęć dydaktycznych zawiera 4 osobne wiersze tj. obowiązkowe zajęcia dydaktyczne; dodatkowe zajęcia i obowiązki dydaktyczne (np. opieka nad pracami dyplomowymi); przygotowanie nowych metod, programów i pomocy dydaktycznych, oraz prowadzenie innych form działalności edukacyjnej (np. zajęcia popularnonaukowe na Festiwalu Nauki i Sztuki, itp.). Zasadnie podkreśla skarżąca, iż za każdy z tych elementów można uzyskać maksymalną liczbę 5 punktów.

W okolicznościach sprawy bezspornym pozostaje, że przy pierwotnej ocenie merytorycznej wniosku skarżącej, nie przyznano jej żadnego punktu, w żadnym z powyższych elementów oceny jej wniosku, mimo iż z dołączonych do wniosku dokumentów jednoznacznie wynika zarówno prowadzenie zajęć dydaktycznych obowiązkowych, jak również podejmowanie w tym zakresie innej działalności (por. arkusz oceny doktoranta, indywidualna karta obciążeń dydaktycznych). W decyzji rektora z dnia [...] listopada 2012 r., jak już wskazano, nie dokonano żadnej oceny w tym zakresie, nie odniesiono się nawet pośrednio do kwestii przyznania spornej punktacji za poszczególne elementy. Skarżąca, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzuciła nieuwzględnienie w ocenie jej wniosku działalności dydaktycznej i aktywności w popularyzowaniu wyników prowadzonych badań. Powołała się wprost na przeprowadzenie w poprzednim roku akademickim zajęć warsztatowych i wykładów dla uczniów toruńskich szkół licealnych, uczestnictwo w organizacji i przeprowadzeniu akcji "Biała Niedziela", będącej odpowiednikiem "Festiwalu Nauki i Sztuki" oraz w ramach dodatkowych obowiązków dydaktycznych, pełnienie funkcji opiekuna 4 prac magisterskich oraz 2 licencjackich i przedstawienie wyników prowadzonych badań w ramach rozprawy doktorskiej na forum międzynarodowym.

Ponownie rozpatrując sprawę rektor ograniczył się do uwzględnienia wyłącznie subiektywnego stanowiska Kierownika Studium Doktoranckiego, zwiększając liczbę punktów o 5 za przeprowadzenie zajęć dydaktycznych obowiązkowych. Organ nie ocenił i zupełnie przemilczał fakt nieuwzględnienia i braku przyznania jakichkolwiek punktów za pozostałą wskazywaną przez skarżącą działalność w aspekcie pozostałych ww. elementów czyli dodatkowe zajęcia dydaktyczne, przygotowanie nowych metod, programów i pomocy dydaktycznych oraz prowadzenie innych form działalności edukacyjnej. Wniosek w tym zakresie nie został przez rektora nadal rozpoznany.

Podkreślenia wymaga, iż wbrew oczekiwaniu skarżącej sąd administracyjny nie jest uprawniony do zastępowania organów administracji w rozstrzyganiu sprawy administracyjnej, nie posiada zatem kompetencji do orzeczenia o spełnieniu przez skarżącą bądź nie przesłanki do przyznania spornego stypendium. Tym bardziej, iż zgodnie z dyspozycją art. 200 P.s.w. decyzję w tym przedmiocie rektor podejmuje w ramach uznania administracyjnego, może zatem przyznać to stypendium doktorantom spełniającym kryteria, ale nie jest do tego zobligowany. Ograniczenie stanowi między innymi wielkość posiadanych na ten cel środków finansowych i ilość doktorantów ubiegających się w całej uczelni publicznej o jego uzyskanie.

Nie można jednakże wykluczyć, iż przy rozpoznaniu wniosku konkretnej osoby po raz pierwszy nie doszło do błędów pomyłek, naruszenia prawa, które należy wyeliminować przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Zatem skoro w [...] w T. opierano się na liście rankingowej decyzja rektora o ostatecznym rozdysponowaniu (przyznaniu i wypłacie) środków winna zostać podjęta dopiero po ponownym rozpatrzeniu wszystkich spraw, w których wniesiono wnioski o ich ponowne rozpatrzenie. W sytuacji bowiem gdyby okazało się, a tak stało się w okolicznościach niniejszej sprawy, że na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy wniosek danego doktoranta został oceniony wyżej niż poprzednio (uzyskał wyższą liczbę punktów), w konsekwencji zmieniłaby się jego pozycja na "liście rankingowej". Obowiązkiem Rektora było takie uregulowanie procedury przyznawania spornego świadczenia, która wyeliminowałaby takie nieprawidłowości. Błędy lub zaniechania organizacyjne organu w tym zakresie nie mogą obciążać negatywnymi skutkami doktoranta, tym bardziej nie mogą prowadzić do pozbawienia uprawnienia wynikającego z przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Dodatkowo w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że rektor nie dokonał rzetelnej i wszechstronnej oceny wniosku skarżącej także co do pozostałych spornych elementów. Nie przesądzając tej kwestii, stwierdzić jednak przyjdzie, że analiza wniosku wraz z załącznikami poddaje w wątpliwość nieprzyznanie żadnego punktu w pięciostopniowej skali za żadną z form aktywności skarżącej przekraczającej wymiar zajęć obowiązkowych, którą wszakże wykazała. W tym zakresie bez znaczenia pozostają wywody Kierownika Studium Doktoranckiego zawarte przy odpowiedzi organu na skargę. Po pierwsze bowiem brak jest jakichkolwiek podstaw do uzupełniania treści skarżonej decyzji już po jej wydaniu np. w odpowiedzi organu na skargę, nadto stanowisko to nie pochodzi od organu. Dodatkowo wywody te zdają się wyłącznie służyć uzasadnianiu pominięcia tej kwestii w toku rozpatrywania sprawy, tym bardziej, że organ ustalił skarżącej liczbę punktów tylko o 1 punkt niższą od doktoranta sklasyfikowanego na ostatnim miejscu w ramach podawanego w decyzjach limitu.

Decyzja o przyznaniu stypendium i w szczególności dokonana ocena osiągnięć studentki wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, które pozwala organowi na swobodną ocenę stanu faktycznego. Dowolność ta jest jednak pozorna, gdyż wskazany powyżej art. 107 § 3 K.p.a. obliguje organ do dokładnego i przekonującego wyjaśnienia podjętego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji organ w uzasadnieniu musi wskazać motywy jakimi kierował się rozstrzygając sprawę w taki, a nie inny sposób. W niniejszej sprawie oznacza to obowiązek uzasadnienia i wyjaśnienia przyznania poszczególnej liczby punktów odpowiadających ocenie poszczególnych osiągnięć doktoranta. W rozpatrywanej sprawie organ zbagatelizował jednak rolę uzasadnienia decyzji ograniczając się do wskazanego powyżej lakonicznego wytłumaczenia, iż studentka z wynikiem 19/24 pkt nie została zaliczona do liczby objętej ustalonym dla wydziału limitem. Co nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, a analiza akt sprawy przedłożonych Sądowi uzasadnia przypuszczenie, że nie jest wykluczone, iż skarżącej na skutek błędu organu nie uwzględniono należnych punktów za zaangażowanie w prowadzenie zajęć dydaktycznych. Nadto jak już wskazano ocena wniosku skarżącej dokonana została z pominięciem trybu i kryteriów ustalonych przepisami rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 dnia października 2011r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich.

Rozpatrując ponownie sprawę przedmiotowego stypendium doktoranckiego Rektor [...] w T. zapewni rozstrzygnięcie wniosku skarżącej zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie ww. przepisami prawa, w tym uzupełnienie wniosku, zaopiniowanie przez powołaną dla danego wydziału komisję stypendialną, z uwzględnieniem kryteriów określonych w § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia, następnie wyda decyzję oceniając wniosek zgodnie z ww. kryteriami i uzasadni ją zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. Uzasadnienie decyzji winno wskazywać szczegółową ocenę materiału dowodowego czyli wniosku doktoranta wraz z załącznikami w kontekście indywidualnych osiągnięć, oceny terminowości realizacji programu studiów doktoranckich, uzyskanych ocen z egzaminów objętych programem studiów doktoranckich, oraz wykazywanego zaangażowania w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo realizacji badań naukowych przez jednostkę organizacyjną uczelni, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. Nadto zważyć przyjdzie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy niedopuszczalnym byłoby odmówienie skarżącej wnioskowanego, w określonym przez uczelnię terminie stypendium doktoranckiego, wyłącznie z tej przyczyny, że zostały już rozdzielone przeznaczone na ten cel środki. Tym bardziej, że jak wynika z materiału dowodowego i powyższej oceny, zachodzi podejrzenie, że Rektor [...] w T. rozstrzygnął wnioski doktorantów o przyznanie stypendiów doktoranckich na rok akademicki 2012/2013, a tym samym rozdysponował środki publiczne, niezgodnie z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.

Mając na uwadze powyższe argumenty Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji rektora z dnia [...] listopada 2012r. O wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a. Zgodnie z art. 200 w związku z art. 210 P.p.s.a., wobec braku żądania strony skarżącej o zwrot kosztów postępowania, nie orzeczono w tym zakresie.