Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 184/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2009-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 §1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Gocki Protokolant st. sekr. sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 lipca 2009 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pan P. S. wystąpił w dniu 28.04.2006 roku do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Głubczycach z wnioskiem o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2006, w którym zgłosił w ramach pakietu ochrona wód i gleb, wariant międzyplon ścierniskowy (KO1c) na obszarze o łącznej powierzchni 39,71 ha.

Decyzją nr 0157-2006-001731 z dnia 27.11.2006 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Głubczycach przyznał stronie płatności w łącznej wysokości 20649,20 zł, a więc w całości uwzględnił jej żądanie.

W dniach 26.02.-01.03.2007 roku, w gospodarstwie Pana P.S. przeprowadzona została kontrola na miejscu w trakcie której stwierdzono, iż żadna z działek rolnych zgłoszonych do płatności w ramach pakietu KO1c nie kwalifikuje się do płatności rolnośrodowiskowej (nieprawidłowość oznaczona kodem DR3).

Ponadto kontrolerzy ustalili, iż powierzchnia działki rolnej oznaczonej literą "B" wynosi 4,00 ha, a nie jak zadeklarowała strona 4,29 ha (nieprawidłowość oznaczona kodem DR13+). W ramach kontroli pakietu KO1c, wskazano również dla wszystkich działek rolnych nieprawidłowość oznaczoną kodem W14, polegającą na tym, że producent rolny nie pozostawił w okresie zimowym co najmniej 33% gruntów ornych pokrytych roślinnością.

W związku z powyższymi wynikami kontroli na miejscu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Głubczycach postanowieniem z dnia 20.04.2007 roku wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania Panu P. S. płatności rolnośrodowiskowych na rok 2006 zakończone decyzją ostateczną nr 0157-2006-001731 z dnia 27.11.2006 roku. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż z uwagi na wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych (ustalenia kontroli na miejscu) nieznanych organowi w dniu wydawania decyzji, które mają wpływ na wynik sprawy, należało zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wznowić postępowanie i uwzględnić wyniki tejże kontroli przy rozpatrywaniu wniosku.

W dniu 01.08.2007 roku w gospodarstwie rolnym należącym do Pana P.S. przeprowadzona została przez pracowników Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu kontrola prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi oraz środkami pochodzącymi z Unii Europejskiej w ramach funduszu EFOiGR za rok 2006. Kontrolą objęto wniosek Strony z dnia 28.04.2006 roku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2006.

Ponadto W dniu 09.11.2007 roku do Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wpłynęły wyniki kontroli przeprowadzonej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu w dniu 29.10.2007 roku w gospodarstwie rolnym Pana P. S. (znak: KS-06/022/2007"TS"-1275/2007). Kontrola ta dotyczyła prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi oraz środkami pochodzącymi z Unii Europejskiej w ramach funduszu EFOiGR za rok 2006. Kontrolą objęto wniosek Pana P.S. z dnia 28.04.2006 roku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2006, a wyniki tejże kontroli uchyliły ustalenia kontroli z dnia 01.08.2007 roku. W wyniku powyższej kontroli ustalono m.in., iż nie został spełniony warunek pokrycia roślinnością w okresie zimowym 33% gruntów rolnych. Ponadto protokół ten zawierał dwie opinie biegłych w sprawie terminu wysiania gorczycy na polach należących do Pana P. S.

W wyniku postępowania wznowieniowego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wydał w dniu 16.12.2008 roku decyzję nr 0164-2008-002881 o uchyleniu decyzji dotychczasowej i o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

W uzasadnieniu wskazał na wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony w dniach 26.02.-01.03.2007 roku w trakcie której ustalono, iż żadna z działek rolnych objętych pakietem ochrona wód i gleb nie kwalifikuje się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej, gdyż przypisano im w trakcie tejże kontroli błędy oznaczone kodem DR3. Organ podkreślił, iż w konsekwencji powyższych ustaleń powierzchnia poplonów wynosiła 0,00 ha, a więc nie został spełniony warunek o którym mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku Nr 174, poz. 1809 ze zm.), zgodnie z którym łączna powierzchnia działek rolnych użytkowanych jako grunty rolne, do których może być udzielona płatność rolnośrodowiskowa, wynosi co najmniej 1 ha.

Od decyzji tej strona wniosła odwołanie, bez przedstawienia konkretnych argumentów i zarzutów.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, decyzją z dnia 23 stycznia 2009 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634) oraz na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 roku Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku Nr 174, poz. 1809 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ w uzasadnieniu decyzji w sposób obszerny przytoczył przepisy mające znaczenie w niniejszej sprawie, w szczególności wskazał, że warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przyznawanej w ramach PROW 2004-2006 regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku Nr 174, poz. 1809 ze zm.) zwane w dalszej części uzasadnienia "rozporządzeniem".

Na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej, co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L160 z 26.06.1999, ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004) oraz zobowiąże się do realizacji pakietów rolnośrodowiskowych zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Za działalność rolniczą, o której mowa w ust. 1, uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego lub fermowego oraz chów i hodowlę ryb (§ 2 ust. 2 rozporządzenia).

Stosownie do § 3 ust. 2 rozporządzenia w przypadku realizacji pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 5 (ochrona wód i gleb), łączna powierzchnia działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, do których może być udzielona płatność rolnośrodowiskowa, wynosi co najmniej 1 ha.

Ponadto organ podkreślił, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu z dnia 16.12.2008 roku, wydana została w trybie nadzwyczajnym określonym w rozdziale 12 kodeksu postępowania administracyjnego, tj. w trybie wznowienia postępowania. Jako podstawę wznowienia postępowania, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu podał art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a jako przyczynę wskazał ujawnienie nowych okoliczności faktycznych dotyczących nieprawidłowości wykrytych w trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony po wydaniu decyzji pierwotnej, tj. decyzji nr 0157-2006-001731 z dnia 27.11.2006 roku.

Organ II instancji podkreślił, iż tryb wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą wyliczoną wyczerpująco w przepisach art. 145 § 1 i 145 a kpa.

W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego stwierdził, iż nowa okoliczność faktyczna, jaką był fakt wykrycia nieprawidłowości w trakcie kontroli na miejscu, ma istotny wpływ na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie i z tego względu, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 kpa, uchylił decyzję ostateczną z dnia 27.11.2006 roku i rozstrzygnął sprawę co do istoty poprzez odmówienie stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2006.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż istotą i celem programu rolnośrodowiskowego Ochrona Wód i Gleb jest ograniczenie działań erozyjnych skutkujących wyjałowieniem i zubożeniem gruntów rolnych oraz zminimalizowanie zanieczyszczania wód azotanami pochodzenia rolniczego. Realizacja powyższych celów następuje poprzez utrzymywanie na gruntach ornych w okresie zimowym okrywy roślinnej - tzw. poplonów i międzyplonów (w okresie zimy grunty te najbardziej narażone są na działanie niekorzystnych czynników atmosferycznych i klimatycznych - silne wiatry, mrozy itp.). Przyjęto, że minimalna powierzchnia okrywy roślinnej w okresie zimowym powinna wynosić 33% gruntów ornych gospodarstwa rolnego. Utrzymywanie pokrywy roślinnej w okresie zimy to główne i zdecydowanie najważniejsze zadanie wykonywane w tym schemacie pomocowym.

W przedmiotowej sprawie Kierownik Biura Powiatowego decyzją nr 0157-2006-001731 przyznał stronie płatności w całości uwzględniając jej żądanie wyrażone we wniosku, jednakże w trakcie przeprowadzonej w dniach 26.02.-01.03.2007 roku, a więc już po wydaniu decyzji w sprawie, w gospodarstwie strony w wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu ustalono, iż powoływany powyżej warunek pozostawienia 33% gruntów ornych pod okrywą roślinną w czasie zimy nie został spełniony, co więcej brak okrywy roślinnej stwierdzono na powierzchni całego gospodarstwa rolnego. Z tego też względu inspektorzy terenowi dokonujący wizytacji pól Pana P.S. dla każdej działki objętej wnioskiem przypisali błąd nie tylko oznaczony kodem W14 (brak okrywy roślinnej na co najmniej 33% gruntów ornych), ale również błąd oznaczony kodem DR3, który powoduje wykluczenie działki z płatności z uwagi na fakt, iż stwierdzony rodzaj użytkowania gruntów ornych nie kwalifikuje się do płatności rolnośrodowiskowych.

W ocenie organu II instancji, skoro żadna z działek rolnych zgłoszonych do płatności w ramach pakietu KO1c nie kwalifikowała się do płatności, to nie spełniony został jeden z głównych warunków otrzymania tejże płatności, a mianowicie powierzchnia gruntów ornych, do których mogła zostać udzielona płatność rolnośrodowiskowa nie wynosiła co najmniej 1 ha (§ 3 ust. 2 rozporządzenia). Dlatego też w pełni uzasadnionym było wznowienie postępowania administracyjnego, a następnie uchylenie decyzji dotychczasowej i rozstrzygniecie sprawy co do istoty poprzez odmowę przyznania płatności.

Organ odniósł się do zarzutów strony dotyczących niewłaściwego zastosowania kodu DR3 przez inspektorów terenowych. Pokreślono raz jeszcze, iż istotą programu rolnośrodowiskowego, pakiet Ochrona Wód i Gleb, jest utrzymywanie w okresie zimowym pokrywy roślinnej na posiadanych gruntach ornych (przyjęto, że minimalny areał to 33% powierzchni gospodarstwa). W sytuacji, gdy producent rolny nie wypełnił powyższego warunku, zgodnie z przyjętymi procedurami, zastosowanie ma kod W14 (powoduje zmniejszenie należnej płatności o 50%). Błąd oznaczony przedmiotowym kodem dotyczy jednak takich przypadków, w których rolnik posiada pola pokryte roślinnością zimą (realizuje program), jednakże ich powierzchnia, z różnych powodów, nie stanowi 33% gospodarstwa. W przedmiotowej sprawie w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono, iż na żadnej z działek rolnych zgłoszonych do płatności nie występowała okrywa roślinna, a jedynie nieskiełkowane ziarna gorczycy na powierzchni gleby. W tej sytuacji nie może być więc mowy o realizowaniu programu rolnośrodowiskowego Ochrona Wód i Gleb. Podjęte przez odwołującego czynności w żaden sposób nie przyczyniają się do osiągnięcia celu tego programu, którym jest ograniczenie erozji gleb i zanieczyszczania wody poprzez utrzymywanie na gruntach ornych roślinności w okresie zimowym. Dlatego też w pełni uzasadnionym było przypisanie dla wszystkich działek rolnych zgłoszonych do płatności kodu DR3, który oznacza, iż stwierdzony na gruncie rodzaj użytkowania rolniczego nie kwalifikuje się do płatności rolnośrodowiskowej i powoduje wykluczenie działki z płatności. Samo wysianie gorczycy, w sytuacji, gdy ziarna tej rośliny nie ukorzeniły się i rozwinęły, nie może stanowić o zakwalifikowaniu takiej czynności do działalności rolnośrodowiskowej. Zgodnie z rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, w ramach pakietu Ochrona Wód i Gleb, do obowiązków producenta rolnego należy m.in. wysianie odpowiednich gatunków roślin w terminie do 30 września, niestosowanie ścieków i osadów ściekowych oraz nawozów mineralnych, przeoranie poplonów i przemienne ich stosowanie na różnych działkach oraz wznowienie zabiegów agrotechnicznych w terminie od dnia 1 marca. W niniejszej sprawie w oczywisty sposób z powodu braku rośliny stanowiącej poplon (gorczycy) nie można mówić o prowadzeniu działalności rolnośrodowiskowej w w/wym. zakresie.

Organ wskazał także, iż inaczej kształtowałaby się sytuacja faktyczna i prawna odwołującego, gdyby zgłosił do organów Agencji, iż wysiana przez Niego gorczyca nie wzeszła. Ustawodawstwo unijne, w art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, przewiduje bowiem możliwość uwzględnienia, w indywidualnych przypadkach, pewnych okoliczności nadzwyczajnych, których wystąpienie pozwala m.in. na odstąpienie od stosowania sankcji wynikających z nie wywiązania się z ciążących na rolniku zobowiązań. Jednakże, by okoliczność taka mogła być uwzględniona, Strona powinna o powyższym poinformować organy Agencji, w formie pisemnej, w terminie 10 dni roboczych od dnia jej ustania oraz przedstawić dowody potwierdzające wystąpienie zdarzenia powodującego nie spełnienie określonego warunku. W przedmiotowej sprawie Pan P. S. w ogóle nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Głubczycach o fakcie nie wyrośnięcia gorczycy, choć kontrola na miejscu odbyła się dopiero w dniach 26.02.-01.03.2007 roku, a więc praktycznie w ostatnich dniach poprzedzających rozpoczęcie prac polowych związanych w pierwszej kolejności z przeoraniem poplonów. Tym bardziej więc wydaje się słuszne stanowisko organu I instancji, który przychylił się do ustaleń poczynionych przez kontrolerów terenowych w zakresie zastosowania kodu DR3 i uznał, iż Pan P. S. w roku 2006 nie prowadził działalności rolniczej kwalifikującej się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej na obszarze co najmniej 1 ha, przez co nie spełnił warunku zawartego w § 3 ust. 2 rozporządzenia.

Zatem, zdaniem organu odwoławczego samo wysianie gorczycy, w sytuacji, gdy roślina ta nie wzeszła (na całym obszarze zgłoszonym do płatności), a producent rolny nie poinformował o tym fakcie organów Agencji, nie może być uznane jako prowadzenie działalności rolniczej kwalifikującej się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pakiecie Ochrona Wód i Gleb, ponieważ działanie to w żaden sposób nie sprzyjało realizacji głównego celu tego programu pomocowego, tj. ochronie gleby i wód gruntowych w okresie zimowym przed niekorzystnym działaniem czynników atmosferycznych.

W kwestii braku informacji o znaczeniu kodu DR3 wskazano, iż uchybienie to zostało usunięte w trakcie prowadzonego postępowania wznowieniowego, kiedy to stronę pisemnie poinformowano o konsekwencjach zastosowania kodu DR3 i jego treści. Ponadto brak informacji o znaczeniu tego kodu nie pozbawił Pana P. S. możliwości złożenia zastrzeżeń do protokołu, co też w istocie nastąpiło - w piśmie z dnia 20.11.2008 roku skierowanym do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu strona przedstawiła swoje wątpliwości w zakresie prawidłowości zastosowania kodu DR3 i otrzymała pisemną odpowiedź organu I instancji. W świetle powyższego organ II instancji uznał, iż uchybienie nie miało wpływu na sytuację procesową strony i nie pozbawiało Jej przysługujących uprawnień.

Ponadto podniesiono, że Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu podziela stanowisko organu I instancji, iż zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, kontrole wykorzystania pomocy (m.in. kontrole na miejscu) przeprowadza Agencja oraz upoważnione przez Prezesa Agencji jednostki organizacyjne dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu nie znajduje się wśród podmiotów, którym udzielone zostało takie upoważnienie, dlatego też wyniki przeprowadzonej z Jego polecania kontroli nie mogły być potraktowane w taki sam sposób, jak wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej przez Biuro Kontroli na Miejscu Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, tzn. nie można ich było oceniać przez pryzmat przepisów rozporządzenia regulujących zmniejszenia płatności z uwagi na nieprawidłowości wykryte w kontroli na miejscu (załącznik nr 5 rozporządzenia w związku z § 16 tegoż aktu). Na marginesie zauważono, iż wyniki przeprowadzonej przez organy kontroli skarbowej kontroli nie odbiegają od ustaleń dokonanych przez inspektorów terenowych ARiMR.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Pan P. S. zarzucił skarżonej decyzji rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa polegające na braku stwierdzenia przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu nr 0164-2008-002881 z dnia 16.12.2008 roku o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych podczas, gdy ta ostatnia wydana została na skutek wznowienia postępowania administracyjnego, pomimo braku przesłanek do zastosowania tej instytucji wzruszania decyzji ostatecznych. Ponadto skarżący wskazał, iż rozstrzygnięcie organu odwoławczego podjęte zostało z naruszeniem art. 7 kpa poprzez prowadzenie postępowania odwoławczego wbrew zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do państwa.

Skarżący podniósł, iż żadna z wymienionych przez organy okoliczności faktycznych nie istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej. Ponadto, w ocenie strony, wątpliwości budzi także termin przeprowadzenia kontroli, albowiem zawsze dochodziło do nich po przejściu mrozów. Tymczasem skarżący dysponuje oświadczeniem Opolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Ł., z którego jednoznacznie wynika, że "gorczyca jest rośliną jednoroczną, jarą, a więc w przypadku mrozów wymarza". Wskazał, iż w okresie jesienno-zimowym w rejonie Głubczyc wystąpiły mrozy poniżej 10°C oraz silne wiatry, które spowodowały wymarznięcie gorczycy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo organ podniósł, że skoro w wyniku przeprowadzonej w dniach 26.02.-01.03.2007 roku kontroli na miejscu stwierdzono, iż na żadnej z działek rolnych nie była prowadzona działalność rolnicza kwalifikująca się do płatności rolnośrodowiskowej w pakiecie Ochrona Wód i Gleb, to nieprawidłowości te istniały również w dniu wydawania decyzji o przyznaniu Stronie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2006, tj. na dzień 27.11.2006 roku. Jak już bowiem wykazano producent rolny ma obowiązek wysiać roślinę poplonową do 30 września roku w którym został złożony wniosek oraz utrzymywać ją na gruntach rolnych co najmniej do dnia 1 marca roku następnego. Przyjęcie stanowiska skarżącego zmuszałoby natomiast do uznania za realną sytuację, w której na dzień wydawania decyzji nr 0157-2006-001731 Pan P. S. z spełniał wszystkie warunki do przyznania płatności w pełnej wysokości, a więc prowadził działalność rolniczą na gruntach rolnych skutkującą m.in. utrzymywaniem co najmniej 33% gruntów pod okrywą roślinną, natomiast trzy miesiące później, tj. w dniu 26.02.2007 roku - a więc w terminie w którym roślinność ta powinna być jeszcze na polach, inspektorzy terenowi stwierdzają zupełny brak działalność rolnośrodowiskowej. W tym miejscu dodać należy, iż za odrzuceniem takiej tezy przemawia również fakt, że Pan P. S. nigdy nie informował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Głubczycach o zaistnieniu zdarzeń, które mogłyby spowodować lub przynajmniej uprawdopodobnić wystąpienie wyżej przedstawionej sytuacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art. 134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowo - administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ).

Sąd bada prawidłowość zaskarżonej decyzji organu podatkowego, nie będąc uprawnionym do dokonania własnych ustaleń stanu faktycznego. Orzekając w przedmiocie zgodności z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej Sąd wykonuje swoją funkcję kontrolną, a nie merytorycznie rozstrzygającą sprawę podatkowa na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, do czego powołane są organy podatkowe.

Z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

Biorąc powyższe kryteria pod uwagę Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w zakresie dającym podstawy do uwzględnienia skargi, stosownie do treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ I instancji słusznie wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia z 27.11.2006 roku w sprawie przyznania skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych - w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa, z uwagi na fakt, iż w ocenie organu, ujawniono nowe okoliczności faktyczne dotyczące

nieprawidłowości wykrytych w trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego.

Wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją ma charakter nadzwyczajny i może mieć miejsce w przypadkach ściśle określonych w art. 145 § 1 pkt 1-7 kpa, tj. gdy postępowanie, w którym zapadła decyzja, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością, wyliczoną wyczerpująco we wskazanych wyżej przepisach prawa procesowego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2000 r., IV SA 1885/99, LEX nr 50152).

Dokonując oceny w tym kontekście zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji trzeba stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja faktyczna i prawna miała miejsce.

Niewątpliwie w trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 26.02.- 01.03.2007 r. ustalono, iż nie został spełniony warunek pozostawienia 33% gruntów ornych pod okrywą roślinną w czasie zimy, a jak wskazał w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy: "co więcej brak okrywy roślinnej stwierdzono na powierzchni całego gospodarstwa".

Zaznaczyć należy, iż organ w zaskarżonej decyzji wskazał prawidłowy stan prawny, w szczególności powołując przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku Nr 174, poz. 1809 ze zm.). Także słusznie wskazano, iż na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 powyższego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej, co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L160 z 26.06.1999, ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004) oraz zobowiąże się do realizacji pakietów rolnośrodowiskowych zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Stosownie do § 3 ust. 2 rozporządzenia w przypadku realizacji pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 5 (ochrona wód i gleb), łączna powierzchnia działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, do których może być udzielona płatność rolnośrodowiskowa, wynosi co najmniej 1 ha.

W przedmiotowej sprawie ustalono, iż brak było pokrywy roślinnej na powierzchni całego gospodarstwa rolnego. Stąd słuszne było stanowisko organów, że rolnik nie spełnił jednego z głównych warunków otrzymania płatności – powierzchnia gruntów ornych nie wynosiła co najmniej 1 ha.

Faktycznie strona nie spełniła podstawowego warunku pakietu Ochrona Wód i Gleb, jakim jest utrzymywanie w okresie zimowym pokrywy roślinnej na co najmniej 33 % powierzchni gospodarstwa. Zatem skarżący nie prowadził działalności rolniczej kwalifikującej się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pakiecie Ochrona Wód i Gleb, gdyż działanie to nie sprzyjało realizacji głównego celu tego programu – ochronie wód gruntowych i gleb w okresie zimowym przed niekorzystnym działaniem czynników atmosferycznych.

W trakcie kontroli na miejscu na powierzchni działek rolnych stwierdzono, iż nie występowała okrywa roślinna, a jedynie nieskiełkowane ziarna gorczycy. Stąd w ocenie Sądu, słusznie przyjęto kod DR3, a nie jak chciał skarżący, kod W14. Kod W 14 dotyczy takiej sytuacji, gdy brak jest pokrywy roślinnej na co najmniej 33% gruntów ornych. Zatem taka pokrywa roślinna istnieje, tyle tylko, iż na powierzchni gruntów mniejszej niż 33%. W przedmiotowej sprawie niesporne jest, iż w ogóle nie występowała pokrywa roślinna, skoro stwierdzono nieskiełkowane ziarna gorczycy. Ziarna te nie ukorzeniały się i nie rozwinęły. Stąd też rację miał organ odwoławczy, stwierdzając w zaskarżonej decyzji, iż samo wysianie gorczycy nie może stanowić o zakwalifikowaniu tej czynności do działalności rolnośrodowiskowej uzasadniającej przyznanie płatności.

Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, okoliczność ta (brak pokrywy roślinnej) istniała już w dniu wydania decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności z dnia 27.11.2006 r.

Skoro skarżący nie zgłosił organom Agencji, stosownie do art. 39 rozporządzenia Komisji (WE)z dnia 29 kwietnia 2004 r. nr 817/2004, iż wysiana przez niego gorczyca nie wzeszła, z uwagi na okoliczności nadzwyczajne, należało uznać, iż w dniu wydania decyzji ostatecznej pokrywa roślinna winna być na co najmniej 33% gruntów, gdyż do obowiązków producenta rolnego, zgodnie z powołanym rozporządzeniem rolnośrodowiskowym (załącznik nr 2), w ramach pakietu Ochrona Wód i Gleb, należy m.in. wysianie odpowiednich gatunków roślin do 30 września, niestosowanie ścieków i osadów ściekowych oraz nawozów mineralnych, przeoranie poplonów i przemienne ich stosowanie na różnych działkach oraz wznowienie zabiegów agrotechnicznych w terminie od dnia 1 marca.

Jeżeli w czasie kontroli na miejscu stwierdzono nieskiełkowane ziarna gorczycy, to tym bardziej kilka miesięcy wcześniej – w dniu wydania decyzji ostatecznej również na gruntach ornych musiały być nieskiełkowane ziarna gorczycy, w więc skarżący nie utrzymywał co najmniej 33% gruntów pod okrywą zieloną.

Stąd trafnie organy stwierdziły, iż w dniu wydania decyzji ostatecznej skarżący nie prowadził działalności rolnośrodowiskowej.

Fakt ten stanowił istotną okoliczność, a więc mógł spowodować wydanie odmiennego rozstrzygnięcia w sprawie i nie był znany organowi w dniu wydania decyzji.

W świetle powyższego uznać należało, iż zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo uznał, iż skoro żadna z działek rolnych zgłoszonych do płatności w ramach pakietu KO1c nie kwalifikowała się do płatności, to nie spełniony został jeden z głównych warunków otrzymania tej płatności tzn. powierzchnia gruntów rolnych do których mogła zostać udzielona płatność rolnośrodowiskowa nie wynosiła, zgodnie z wymogami określonymi w § 3 ust. 2 rozporządzenia, co najmniej 1 ha. Stąd była to okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

Konsekwencją wznowienia postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej był powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego.

Organ pierwszej instancji ponownie rozpatrując wniosek złożony przez skarżącego miał obowiązek odnieść się do materiału dowodowego zebranego wcześniej i we wznowionym postępowaniu, a następnie ocenić go przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w chwili orzekania. Dlatego też Kierownik Biura Powiatowego prawidłowo dokonał oceny zebranego materiału dowodowego i odmówił P.S. przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2006 rok.

W tym miejscu należy odnieść się do zarzutów skargi, iż czas przeprowadzenia kontroli na miejscu budzi wątpliwości skarżącego.

W ocenie Sądu, rację ma organ odwoławczy, podnosząc w odpowiedzi na skargę, iż zadaniem kontroli na miejscu przeprowadzanych w ramach programu rolnośrodowiskowego - pakiet Ochrona Wód i Gleb - jest zweryfikowanie, czy i w jakim stopniu producenci rolni realizujący ten program wypełniają ciążące na nich obowiązki. Skoro przepisy rozporządzenia przewidują, iż rośliny stanowiące międzyplon ścierniskowy muszą zostać posiane do dnia 30 września, roku w którym został złożony wniosek, natomiast wszelkie prace agrotechniczne na polach można wznowić dopiero w terminie od 1 marca roku następnego, to należy uznać, iż warunkiem skuteczności kontroli na miejscu jest jej przeprowadzenie w tym właśnie terminie, czyli od 30 września do 1 marca (vide: wyrok WSA w Opolu z dnia 14 listopada 2008 roku, sygn. akt I SA/Op 278/08).

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynika sprawy, a tyko takie uchybienie stanowiłoby podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Brak wyjaśnienia w protokole treści kodu DR3 było uchybieniem, które nie miało wpływu na sytuację procesową skarżącego i nie pozbawiało przysługujących skarżącemu uprawnień, skoro uchybienie to zostało usunięte w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, bowiem stronę pisemnie poinformowano o konsekwencjach zastosowania kodu DR3 i jego treści.

W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające w rozpoznawanej sprawie, mające na celu ustalenie istnienia podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz ocenę jej wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej zostało przeprowadzone przez organy obu instancji z dochowaniem wymogów procesowych, w zakresie wystarczającym do merytorycznego rozpoznania sprawy. Organy respektując wskazania przepisów art. 7, 77 § 1 oraz 80 i 107 § 3 kpa, dokonały wszechstronnej oceny materiału dowodnego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.

.