Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 628/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33 par. 1 pkt 1 ,7, art. 34 par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 44
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 8 grudnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), , Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowanie egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...] oraz postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej Spółki Akcyjnej z dnia [...] nr [...] i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej Spółki Akcyjnej z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz A.S. kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) w związku z art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 7 oraz art. 34 § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia A.S. na postanowienie z [...] r. nr [...], którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. uznał uznać zarzuty za nieuzasadnione, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Jak wynika z akt sprawy, Ax. S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej wystawił na A.S. tytuł wykonawczy z dnia 20 września 2019 r. nr [...], obejmujący należności z tytułu opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2014 r. do kwietnia 2019 r. Wierzyciel przekazał przedmiotowy tytuł wykonawczy Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S. celem dochodzenia objętych należności w trybie przepisów u.p.e.a.

W oparciu o ww. tytuł wykonawczy organ egzekucyjny skierował do Bx. S.A. zawiadomienie z dnia 25 września 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono w trybie art. 43 k.p.a., tj. dorosłemu domownikowi w dniu 27 września 2019 r.

W dniu 1 października 2019 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło, złożone za pośrednictwem platformy ePUAP przez pełnomocnika zobowiązanego, wystąpienie z dnia 10 stycznia 2019 r. zatytułowane "Wniosek A.S. zarzuty do tytułu wierzyciela Ax....". Pełnomocnik zgłosił następujące zarzuty:

- nieistnienia zobowiązania ze względu na brak statusu abonenta - wraz z wnioskiem o zwrot zajętych kwot pieniężnych w przypadku ich wyegzekwowania wraz z wezwaniem do zwrotu z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (w przypadku, gdy organ skarbowy nienależnie wyegzekwuje należność),

- wniosek o zobowiązanie "domniemanego wierzyciela" w oparciu o art. 78 k.p.a. do przedstawienia dowodu przesłania zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego,

- wniosek o zwolnienie zajęcia w całości i zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu zakończenia postępowania na podstawie u.p.e.a.

W uzasadnieniu ww. pisma pełnomocnik strony przytoczył dwudziestostronicowy wyciąg z orzeczeń administracyjnych oraz sądowoadministracyjnych wydanych w przedmiocie egzekucji opłaty abonamentowej, przy czym główna argumentacja dotyczy:

1) nieistnienia obowiązku w związku z brakiem udowodnienia przez wierzyciela zarejestrowania odbiornika przez zobowiązaną oraz nieskierowania w późniejszym okresie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru abonenta,

2) podpisania tytułu wykonawczego przez osoby do tego nieuprawnione,

3) braku doręczenia upomnienia,

4) bezczynności wierzyciela powyżej roku, co stanowi przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego,

5) posługiwania się przez wierzyciela kserokopiami dokumentów z faksymilami/kserokopiami podpisów. Przy czym zarzuty podniesione w pkt 2-5 ewidentnie stanowią treść zażalenia składanego przez pełnomocnika do innej sprawy i tylko częściowo mogłyby mieć odniesienie do badanej sprawy.

W dniu 24 października 2019 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo D.P. z tej samej daty, w którym wskazano, że:

• nie jest zgodny z rzeczywistością zarzut organu egzekucyjnego dotyczący brak załączenia pełnomocnictwa do wystąpienia z dnia 1 października 2019 r.,

• wierzyciel nie dołączył do tytułu wykonawczego pliku .xades (by skarżący mógł zweryfikować podpis w systemie) oraz upoważnienia do wystawiania tytułów wykonawczych w imieniu Ax. S.A. przez P.B.,

• pełnomocnictwo zostanie ponownie przesłane przez zobowiązaną.

Natomiast w dniu 24 października 2019 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło kolejne pismo D.P., w którym podał, że wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. jest bezprzedmiotowe, gdyż pełnomocnictwo zostało wysłane 3 października 2019 r. i zostało doręczone do organu przed skierowaniem wezwania o jego uzupełnienie, nastąpiła bezczynność organu polegająca na dokonaniu zajęcia wynagrodzenia przed rozpoznaniem zarzutów. Ponadto pełnomocnik strony wezwał do zwrotu zajętej kwoty, ponieważ czynności egzekucyjne zostały dokonane po tym jak organ dysponował zarzutami, oryginałem pełnomocnictwa i opłatą skarbową, w związku z czym mógł bezzwłocznie wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania oraz przekazać zarzuty do wierzyciela.

Postanowieniem z dnia 30 października 2019 r. nr [...] organ egzekucyjny zawiesił - ze względu na złożenie zarzutów - postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej od dnia 1 października 2019 r. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2019 r. nr [...] wierzyciel - Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Ax. S.A. uznał zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu wskazano, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczeniem opłat za ich użytkowanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Przy czym, ww. opłatę uiszcza się z góry do 25 dnia miesiąca, za który opłata jest należna (art. 3 ust. 4 ww. ustawy). Opłata może być uiszczona za cały rok z góry albo za wybrane miesiące. Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia z opłat rtv bądź uzyskano z mocy praca zwolnienie przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia.

W odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku wskazano, że wierzyciel wskazał, że skarżąca wypełniając ustawowy obowiązek w dniu 7 sierpnia 2002 r. dokonała rejestracji odbiorników (telewizyjnego i radiowego) używanych pod adresem: ul. A. 3B/18B [...] S. Na dowód powyższego do postanowienia dołączono poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego". Powyższe stanowi dowód na okoliczność, że zobowiązana jest abonentem. Ponadto wierzyciel wskazał, że rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, które weszło w życie z dniem 13 grudnia 2007 r., Ax. została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych (w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, tj. do dnia 13 grudnia 2008 r.) indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że stronie został nadany indywidualny numer abonenta [...]. Na dowód powyższego załączono duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych". Zaznaczono przy tym, że Ax. S.A. nie posiada w swoich zasobach archiwalnych papierowych wersji "Zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych", bowiem nadanie indywidualnych numerów identyfikacyjnych i wygenerowanie zawiadomień informujących o tym fakcie następowało przy pomocy programów informatycznych zawierających bazę zarejestrowanych abonentów. Okazany duplikat przedmiotowego zawiadomienia stanowi także dokument wygenerowany i wydrukowany z systemu informatycznego Ax. S.A., lecz wbrew nieuprawnionemu twierdzeniu nie został stworzony na potrzeby postępowania. Dokument nie został potwierdzony za zgodność z oryginałem, lecz wskazano, iż "duplikat wystawiony został na podstawie danych przechowywanych w systemie". Jednocześnie wierzyciel podkreślił, że użytkownicy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy o opłatach abonamentowych, ustawy o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych, pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania). Rozporządzeniem Ministra Transportu z 25 września 2007 r. nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat rtv zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Wprowadzona zmiana nie wymagała ponownego zgłoszenia rejestracji używanych odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych.

Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] (wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat) stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej [...], zostało wysłane pismem z dnia 24 lipca 2008 r. na adres zobowiązanej, którym Ax. w danym okresie dysponowała. Zaznaczono przy tym, że w przypadku zmiany miejsca zamieszkania użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych zobowiązany jest zgłosić ten fakt w urzędzie pocztowym i po zaktualizowaniu danych kontynuować opłaty abonamentowe. Jeżeli w nowym miejscu użytkownik z odbiorników nie korzysta, zobowiązany jest dopełnić właściwych formalności wyrejestrowania.

Wskazano następnie, że ponieważ ww. rozporządzenie Ministra Transportu nie posługuje się pojęciem "doręczenia", lecz "przesłania" zawiadomienia, Ax. przez przesłanie zawiadomienia wykonała obowiązek zawiadomienia użytkowników (posiadaczy książeczek opłat) o nadaniu indywidualnych numerów identyfikacyjnych. Zaznaczono przy tym, że przepisy ww. rozporządzenia nie odwołują się do przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, co oznacza, że do nadawania i przesyłania użytkownikom ww. zawiadomień o nadaniu numeru identyfikacyjnego przepisy ww. ustawy dotyczące doręczeń nie mają zastosowania. Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy Prawo pocztowe, obowiązującej w dacie wysłania ww. zawiadomienia stronie w zwykłej przesyłce listowej, przesyłka mogła być wydana ze skutkiem doręczenia do oddawczej skrzynki pocztowej adresata, na co nie była wymagana zgoda adresata. Zatem Ax. S.A. nie jest zobowiązana do legitymowania się potwierdzeniem nadania i doręczenia przedmiotowych zawiadomień, gdyż pracodawca nakazał operatorowi przesłanie zawiadomień i nie wskazał, że zawiadomienia należy przesłać przesyłka rejestrowaną. Powyższe powoduje, że zarzut pełnomocnika strony dotyczący nieokazania przez Ax. S.A. kopii dokumentu potwierdzającego zawiadomienie skarżącej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie posiada uzasadnienia, gdyż powyższe zawiadomienie było nadane przesyłką zwykłą bez potwierdzenia odbioru.

Ponadto wierzyciel wskazał, że zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej, podlegają przedawnieniu zgodnie z art. 70 § 1 o.p., tj. z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przy czym zgodnie z art. 70 § 4 ww. ustawy, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany na skutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. W badanej sprawie zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego wraz z odpisem przedmiotowego tytułu wykonawczego zostało doręczone zobowiązanej w dniu 27 września 2019 r. Powyższe oznacza, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania wynikającego z przedmiotowego tytułu wykonawczego. Nadto wierzyciel wskazał, że nieuzasadniony jest zarzut niedoręczenia upomnienia, gdyż jak wynika z akt sprawy przedmiotowe upomnienie zostało wysłane do strony 7 maja 2019 r. i uznane za doręczone w dniu 25 maja 2019 r. na podstawie art. 44 k.p.a.

W dalszej uzasadnienia wierzyciel odniósł się "z ostrożności procesowej" do pozostałej argumentacji pełnomocnika strony, niemieszczącej się w katalogu zarzutów wymienionym enumeratywnie w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wykazana została niezasadność zastrzeżeń pełnomocnika strony w zakresie: upoważnień pracowników Ax. S.A. do wystawiania i podpisywania dokumentów związanych z opłatami abonamentowymi, sposobu podpisywania (faksymile), żądania wydania przez wierzyciela dokumentacji poświadczonej notarialnie.

Na skutek rozpatrzenia zażalenia pełnomocnika strony, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Ax. S.A. postanowieniem z dnia 15 stycznia 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie z dnia 21 listopada 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., po otrzymaniu ww. stanowiska wierzyciela, postanowieniem z dnia [...] r. uznał zarzuty wniesione przez pełnomocnika strony za nieuzasadnione. Zgodnie z urzędowym potwierdzeniem odbioru ww. postanowienie zostało odebrane w dniu 2 marca 2020 r. W dniu 9 marca 2020 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło zażalenie, w którym zarzucono: • nieważność całego postępowania, albowiem tytuł wykonawczy został podpisany przez osobę za organ domniemanego wierzyciela, która nie posiadała upoważnienia od kierownika COF Ax. Również organ skarbowy powinien zweryfikować ważność certyfikatu i przesłać do mandanta poświadczenie, że certyfikat podpisu domniemanego wierzyciela jest ważny, • złożył zażalenie na postanowienie organu I instancji z zarzutem wraz z wnioskami dowodowymi do organu Ax., dowodu przesłania listem zwykłym zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, a także upoważnienia dla G.S., że dalej jest pracownikiem organu Ax. na stanowisku Kierownika Wydziału Abonamentu RTV, • zażądał dokonania z urzędu weryfikacji podpisu osoby za wierzyciela - wezwanie do złożenia upoważnienia do działania za organ Ax., • wniósł o zobowiązanie domniemanego wierzyciela - na zasadzie art. 78 k.p.a.- przez NUS do przedstawienia - dowodu przesłania zawiadomienia o nadaniu nr identyfikacyjnego do grudnia 2008 r.). Pełnomocnik podniósł, że istotą sprawy jest niewykazanie dowodu przesłania zawiadomienia, co powoduje, że zobowiązana nie jest abonentem. Zdaniem pełnomocnika, występuje błąd w ustaleniach faktycznych - oderwanie od faktu, że AX. nie zdołała przedstawić dowodu przesłania zawiadomienia listem zwykłym. Na poparcie swojego stanowiska powołał orzecznictwo sądowe. Ponadto wniósł o bezzwłoczne umorzenie niniejszego postępowania w związku z faktem, że skarżąca w ogóle nie jest abonentem w świetle powołanych zarzutów oraz o uchylenie w całości tytułu wykonawczego, jako oczywiście bezzasadnego, albowiem domniemany wierzyciel nie uwzględnił ujednoliconego orzecznictwa sądów administracyjnych, które to na wierzyciela nakładają obowiązek przedstawienia dowodu przesłania zawiadomienia i to w określonym terminie do grudnia 2008 roku". Do ww. zażalenia dołączono postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 15 października 2019 r. w sprawie J.K.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Organ odwołał się do treści art. 33 § 1 u.p.e.a. Ponadto wskazał, że w myśl art. 34 § 1 ww. ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zgodnie z art. 34 § 4 cytowanej ustawy, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wydając rozstrzygnięcie w sprawie złożonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 7 zarzutów nieistnienia obowiązku oraz niedoręczenia upomnienia - w sposób prawidłowy oparł się na wiążącym stanowisku wierzyciela, tj. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Ax. S. A., wyrażonym w postanowieniu z dnia 15 stycznia 2020 r. DIAS wyjaśnił, że mając na uwadze dyspozycję art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie był bowiem uprawniony do badania zasadności złożonych przez zobowiązanego zarzutów nieistnienia obowiązku oraz niedoręczenie upomnienia. Podkreślił, że uprawnień do merytorycznego badania zasadności ww. zarzutów nie posiada również organ nadzoru. Odnosząc się do żądań pełnomocnika strony w zakresie wniosku o zobowiązanie "domniemanego wierzyciela" w oparciu o art. 78 k.p.a. do przedstawienia dowodu przesłania zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, DIAS zauważył, że żądanie w tym zakresie związane jest niewątpliwie z kwestią istnienia obowiązku. Tymczasem kwestia dowodu przesłania zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego została już omówiona zarówno w postanowieniu wierzyciela, jak i organu egzekucyjnego, przy czym jak już uprzednio zauważono, organ nadzoru nad organem egzekucyjnym jest związany ustaleniami wierzyciela w tym zakresie. W odniesieniu natomiast do wniosku o zwolnienie zajęcia w całości i zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu zakończenia postępowania na podstawie u.p.e.a. organ zaznaczył, że powyższe postępowanie zostało zawieszone z dniem 1 października 2019 r. na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. Przy czym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie jest organem właściwym do ewentualnego rozpatrywania wniosku pełnomocnika strony o zwolnienie zajęcia.

W skardze A.S. podniosła, że organy I i II instancji nie rozpoznały istoty sprawy, albowiem koronnym zarzutem była kwestia, że wierzyciel nie udowodnił, by skarżący był kiedykolwiek abonentem (niewykazanie pierwotnego dowodu zarejestrowania, ale również nie udowodnił przesłania w określonym terminie, tj. do końca grudnia 2008 roku wg rozporządzenia zawiadomienia o nadaniu nr identyfikacyjnego). Skarżąca zarzuciła także niedokonanie własnych ustaleń przez organy, a danie wiary na przysłowiowe słowo honoru Ax., przez co naruszono przepisy k.p.a. - m.in. art. 7, 75, 77, 78 k.p.a.

W ocenie skarżącej w związku z ujawnionym nowym dowodem w postaci załącznika do postanowienia Ax. tytuły wykonawcze podpisywała osoba w ogóle do tego nieupoważniona. Asystent podpisana na tytule wykonawczym nie miała upoważnienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Ax. do podpisywania tytułów wykonawczych za organ. Upoważnienie z 2 lutego 2015 r. opiewa na dane K.S. i tym tylko dokumentem posługiwał się organ Ax. W związku z powyższym zachodzą przesłanki uchylenia postanowienia wraz z nakazaniem przez WSA do bezzwłocznego umorzenia egzekucji w związku z zarzutami, które organ winien wziąć pod uwagę z urzędu. W przypadku zajęcia bezpodstawnie wyegzekwowanych roszczeń lub zabezpieczonych zobowiązań strona wniosła o ich zwrot w związku z rażącymi błędami organu, jak i wierzyciela, który przesłał wadliwie tytuły wykonawcze.

Zdaniem skarżącej skoro Ax. potwierdziła znaczną ilość domniemanych zawiadomień, to zasadne jest wykazanie rozdysponowania środków ze środków publicznych oraz dowodów wysłania zawiadomień, czym powinien się organ Ax. okazać.

Skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, albowiem zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych opłaty te pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych, przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Skarżąca podniosła, że w świetle przedstawionych dokumentów nie jest abonentem, brak bowiem pierwotnego dowodu zarejestrowania odbiornika. Ponadto w ocenie skarżącej Ax. w toku postępowania nie posługuje się w ogóle dokumentami urzędowymi, a jedynie kserokopiami z faksymilami, a właściwie kserokopiami podpisów. Poświadczają za zgodność z oryginałem dokumenty pracownicy Ax. tj. osoby, które nie mają do tego ustawowych kompetencji. Naczelnik Urzędu Skarbowego tj. organ egzekucyjny, badając przy wszczęciu postępowania egzekucyjnego dopuszczalność egzekucji administracyjnej, bada z urzędu walory tytułu wykonawczego. Stwierdziwszy zaś braki formalne tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny winien zwrócić tytuł wierzycielowi do uzupełnienia. W związku z powyższym strona wskazała także na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego:

I. art. 6-9 k.p.a., art. 10 § 1 i 3 k.p.a., art. 14 § 1 k.p.a., art. 67 § 1 k.p.a., art. 68 § 1 i 2 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 109 § 1 k.p.a.;

II. paragrafu 5.1 i 5.2. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych - przez niedołączenie i nieokazanie przez Ax. dowodu nadania i dowodu odbioru przez wnioskodawcę dokumentu "zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego". W ocenie strony Ax. nie może się powoływać na stare dowody zarejestrowania odbiorników z uwagi na to, że ich ważność wygasła, a wydane post factum zawiadomienia i antydatowane na potrzeby postępowania nie spełniają cech dokumentu urzędowego. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z ekspertyzy grafologicznej na okoliczność posługiwania się jedną i tą samą kserokopią podpisu "I.F.". Ponadto wskazała, że wszystkie tytuły wykonawcze nie są podpisane przez właściwy organ Ax., a nie spełnia wymogów formalnych adnotacja na tytułach "Z upoważnienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej - Asystent". Wada formalna, która winna skutkować odesłaniem wszystkich tytułów wykonawczych i wydaniem postanowienia o umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości. Zdaniem strony nie nastąpiła też przerwa biegu przedawnienia hipotetycznego zobowiązania w związku z wadami formalnymi dokumentów Ax. (fakt notoryjny) przy założeniu hipotetycznym, że zobowiązanie w ogóle istnieje. Ax. przyznaje w postępowaniach, że przesyła upomnienia bez oryginału podpisu (wydruk komputerowy, ewentualnie faksymila), a ponadto nie przedstawia umocowania do reprezentowania organu osoby podpisującej się pod tymi upomnieniami (fakt notoryjny). Dowód umocowania poświadczony za zgodność z oryginałem ma być doręczony również pełnomocnikowi skarżącego. Interes prawny w doręczaniu wszelkich kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem wynika z zagrożenia sankcji egzekucji i ściągnięcia należności, która formalnie nie istnieje.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia organu II instancji w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi niższej instancji, uchylenie postanowienia wierzyciela jako wadliwego i nieodnoszącego się do istoty zarzutów, zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącej poniesionych kosztów opłaty sądowej w kwocie 100 zł , wskazanie przez Sąd wytycznych organom I i II instancji oraz wierzycieli w zakresie wad postępowania oraz w jakim zakresie ma zostać uzupełniony materiał dowodowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Kontrolując zaskarżone postanowienia oraz postanowienia będące stanowiskiem wierzyciela Sąd stwierdził naruszenie przepisów w stopniu, który obligował do wyeliminowania rozstrzygnięć z obrotu prawnego.

W tym miejscu Sąd stwierdza, że legalność postanowień wierzyciela w sprawie zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podlega kontroli sądu administracyjnego.

Pomimo tego, że aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza skargę na postanowienia wierzyciela, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu egzekucyjnego. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.

Zarysowany tu zakres kognicji sądu administracyjnego, umożliwiający sądowi również kontrolę legalności postanowienia wierzyciela daje się wyprowadzić z art. 135 p.p.s.a.

Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia wymaga zatem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje między nimi bezpośredni związek, czy wręcz zależność polegająca na tym, że jedno z nich stanowi nie tylko podstawę wydania drugiego, ale ponadto jeszcze wypowiedź zawarta w pierwszym postanowieniu jest wiążąca dla drugiego. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd rozpatrujący skargę może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Zatem dysponując zakresem uprawnień ujętych w art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., ale także postanowień wierzyciela uznających za niezasadne zarzuty skarżącej, które stanowiły podstawę i niezbędny element postanowienia bezpośrednio objętego skargą. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II GSK 1490/10, Lex nr 1113723; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., II FSK 1904/09, Lex nr 992243; wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., II FSK 1006/07, Lex nr 515958; wyrok NSA z dnia4 lutego 2011 r., II GSK 216/10, Lex nr 992340; postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2011r., Lex nr 952777; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., II FSK 466/08, Lex nr 549018), co zostało wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 17 września 2014 r., II GSK 1140/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r., I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312). Sąd korzystając z uprawnienia z art. 135 p.p.s.a. orzekł również o uchyleniu postanowień I i II instancji w przedmiocie stanowiska wierzyciela, uznając, że naruszają przepisy w stopniu, który obligował do ich usunięcia z obrotu prawnego.

Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy zasadności prowadzonej egzekucji obejmującej należność z tytułu opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2014 r. do kwietnia 2019 r. Strona podniosła zarzuty w oparciu o treść art. 33 § 1 pkt 1, pkt 7 oraz pkt 10 u.p.e.a.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.).

Stosownie do treści art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 - 2 u.p.e.a.).

W myśl art. 27 § 1 pkt 9 i pkt 12 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera między innymi pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku.

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Przy czym prawo do ich wniesienia może być wykorzystane wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego, stosownie do wymogu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Ponadto wyłączne prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przesądza o tym, że organ nie ma obowiązku badać z urzędu, czy w sprawie wystąpiły podstawy do sformułowania innych zarzutów, niż zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 listopada 2015 r., I SA/Sz 256/15; wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 września 2007 r., III SA/Wa 1151/07- www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organu II Instancji wynika, że podtrzymał on stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., przy czym w odniesieniu do części zarzutów - z uwagi na związanie stanowiskiem wierzyciela, o którym to związaniu jest mowa w powołanym wyżej przepisie art. 34 u.p.e.a.. Takie związanie organów rozpoznających zarzuty nie budzi wątpliwości w świetle powołanego przepisu.

Rozpoznając skargę w niniejszej sprawie sąd miał jednak na uwadze okoliczność, że przedmiotowe związanie stanowiskiem wierzyciela nie wiąże sądu. Stanowisko takie zostało wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 18 marca 2011 roku w sprawie sygn. akt II FSK 1904/09 (CBOSA). W orzeczeniu tym sąd stwierdził, że wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi (...) wierzyciela, w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów (art. 34 § 1 u.p.e.a.) nie pozbawia wojewódzkiego sądu administracyjnego możliwości dokonywania oceny tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie dyrektora Izby Skarbowej, na mocy art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.. Analogiczne stanowisko zostało wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 28 października 2008 roku w sprawie sygn. akt II FSK 1006/07 (CBOSA), w którym zostało wskazane, że w przypadku przyjęcia koncepcji przeciwnej, sądowa kontrola postanowienia organu egzekucyjnego wydanego w sprawie zarzutów egzekucyjnych na skutek wiążącego stanowiska wierzyciela (...) byłaby iluzoryczna. Niezależnie bowiem od tego, czy zarzuty byłyby zasadne, czy nie, sąd administracyjny ograniczyłby się w tego typu sprawach do stwierdzenia, że organ egzekucyjny zastosował się do wiążącego orzeczenia wierzyciela, a więc nie naruszył prawa. Takiemu ograniczeniu kognicji sądowej – wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym orzeczeniu – sprzeciwia się nie tylko treść art. 1 § 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych, ale także art. 7, art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji.

Mając na uwadze powyższą argumentację, sąd rozpoznając skargę w niniejszej sprawie dokonał oceny podniesionych zarzutów, oceniając również wyrażone przez wierzyciela stanowisko.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że strona podniosła zarzuty oparte o treść art. 33 § 1 pkt 1,7 i 10 u.p.e.a. Należy zwrócić uwagę, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym. W przypadku ich wniesienia kognicja organu egzekucyjnego ograniczona jest do oceny zasadności zarzutów jedynie w zakresie ich podstawy prawnej oraz podstaw faktycznych wynikających z żądania zobowiązanego. Oczywiście, w przypadku, gdy organ egzekucyjny nie jest wierzycielem, możliwość badania merytorycznych aspektów przez organ ograniczać się ma do uzyskania stanowiska wierzyciela, którym to stanowiskiem organ egzekucyjny będzie związany (zob. D. Kijowski [red.] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz. Warszawa 2010, s. 387). To wypowiedź wierzyciela stanowi akt zawierający ocenę istnienia obowiązku.

W orzecznictwie wskazuje się, że w sprawie zajęcia stanowiska, w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a., wierzyciel jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku stanowiącego podstawę zarzutu na podstawie dokonanej analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w postanowieniu należy uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Opolu z 26 lutego 2008 r., II SA/Op 391/07, LEX nr 524688). W orzecznictwie wskazuje się także, że zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów jest nie tylko prawem, lecz także obowiązkiem wierzyciela: "Ustawodawca nałożył na wierzyciela obowiązek badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu, ponieważ to wierzyciel ma w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela. Natomiast wierzyciel zajmując stanowisko w sprawie zarzutu, powinien działać zgodnie z przepisami prawa, a nie istnieje norma prawna, która pozwalałaby wierzycielowi na odmowę badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym" (por. wyroki NSA: z 08.03.2012 r., II FSK 1631/10 oraz z 31.01.2012 r., II FSK 1412/10).

W rozpoznawanej sprawie, w postanowieniu wydanym na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. wierzyciel uznał za nieuzasadnione zgłoszone przez stronę zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 oraz 7 i 10 u.p.e.a. Sąd nie podzielił stanowiska wierzyciela dotyczącego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. i w tym zakresie uznał zasadność skargi. Co do pozostałych zarzutów Sąd uznał, że stanowisko organów jest prawidłowe.

Strona skarżąca na podstawie art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. podniosła, że organ egzekucyjny nie doręczył jej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1.

Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się dowód w postaci upomnienia nr UP Z/47336/0804/2019 z dnia 7 maja 2019 r., skierowany do skarżącej A.S. na adres: B. 12D [...] M. Jednakże załączona do akt sprawy kserokopia jednej strony koperty nie pozwala uznać, że powyższe upomnenie zostało skarżącej doręczone w trybie art. 44 k.p.a. i to w sytuacji, w której skarżąca twierdzi, że takiego upomnienia nie otrzymała.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że to na organie egzekucyjnym spoczywa obowiązek weryfikacji istnienia formalnych podstaw wszczęcia egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Stosownie natomiast do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Zestawienie obu tych przepisów pozwala na wniosek, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny niebędący wierzycielem, winno zostać poprzedzone przesłaniem przez wierzyciela pisemnego upomnienia zobowiązanemu oraz przekazaniem organowi egzekucyjnemu przez tegoż wierzyciela właściwie wypełnionego tytułu wykonawczego. Zachowanie tej kolejności rzutuje na formalną poprawność wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Z kolei w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji (postanowienia) bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2647/17). Ocena zatem twierdzenia zobowiązanej o nieprzesłaniu upomnienia, rzutująca przecież na poprawność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, byłaby możliwa, gdyby cały istotny dla weryfikacji prowadzonego postępowania materiał dowodowy znajdował się w aktach administracyjnych sprawy. Brak zatem w aktach dowodów, na które powołuje się wierzyciel (dowodu doręczenie upomnienia) uniemożliwia ocenę jego stanowiska, tj. potwierdzenie, że obowiązek wynikający z art. 15 § 1 u.p.e.a. został spełniony.

W rozpoznawanej sprawie z nadesłanych przez organ akt administracyjnych (k. 73) wynika, że przesyłka skierowana do skarżącej nie została przez nią odebrana i wróciła do organu z adnotacją "zwrot do nadawcy nie podjęto w terminie". Organ egzekucyjny uznał, że przesyłkę doręczono z upływem ostatniego dnia terminu, tj. 25 maja 2019 r. Brak jest na niej (jedna strona koperty) informacji o miejscu pozostawienia przesyłki oraz brak jest na niej podpisu doręczyciela. Zauważyć należy, że w myśl art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.).

W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.).

Stosownie do treści art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanym na tle przywołanego unormowania, które tutejszy Sąd w pełni podziela, podkreśla się, że procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem jednak przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Takim dowodem dla organu jest zwrotne potwierdzenie odbioru zawierające pełną informację, że adresat został zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu oraz terminie z datą i podpisem doręczyciela.

Zatem, aby uznać prawidłowość doręczenia decyzji (postanowieni) w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest prawidłowe dokonanie wszystkich czynności przewidzianych w tym przepisie, tzn. pozostawienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, w przypadku niepodjęcia w powyższym terminie przesyłki - pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu awizowania, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Aby więc mówić o prawidłowym (skutecznym) doręczeniu zastępczym dokonanym w trybie art. 44 k.p.a., muszą zostać spełnione wszystkie powyższe warunki. W razie niedopełnienia jednej z tych czynności przez operatora pocztowego niemożliwe jest stwierdzenie, że decyzja (postanowienie) została doręczona prawidłowo. O fakcie złożenia przesyłki na określony czas w placówce pocztowej musi być dokonana stosowna adnotacja doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki. Samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma ustanowione w art. 44 k.p.a. Bezwarunkowo konieczna jest wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony w art. 44 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 31 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 2105/11 – Lex nr 1403125, 9 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2893/14 – Lex nr 1624414, 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1158/14 – Lex nr 2033967, 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 855/14 – Lex nr 1461905, 2 lipca 2013 r. sygn. akt II OSK 572/12 – Lex nr 1372126, 4 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1367/11 – Lex nr 1367240, 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 695/12 – Lex nr 1145634 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Warszawie z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 820/16 – Lex nr 2178589, z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 470/16 – Lex nr 2113665, 23 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 816/16 – Lex nr 2055989, Opolu z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Op 221/16 – Lex nr 2086483, Bydgoszczy z dnia 28 października 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 758/15 – Lex nr 1929988). W orzecznictwie przyjęto również, że w zawiadomieniu o przesyłce należy precyzyjnie podać miejsce poprzez określenie nazwy podmiotu, który przesyłkę przechowuje oraz jego adresu. Nie wystarczy w szczególności umieścić na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki. Niewskazanie w zawiadomieniu miejsca, w którym złożono przesyłkę do awiza, stanowi istotny brak tego dokumentu (zob. wyrok NSA z 3 lutego 2015 r., I OSK 1280/13, LEX nr 1808763). Zawiadomienie powinno zawierać także szczegółowe pouczenie o skutkach prawnych nieodebrania pisma w tak wyznaczonym terminie (zob. wyrok NSA z 23.06.2017 r., I OSK 1870/16, LEX nr 2339611).

W rozpoznawanej sprawie nie wiadomo jaki blankiet potwierdzenia odbioru, został zastosowany przez wierzyciela. Zauważyć bowiem należy, że zastosowanie tzw. "żółtego" blankiet potwierdzenia odbioru jest nieprawidłowe i uniemożliwia prześledzenie i rzeczywiste ustalenia kolejnych czynności, które zobligowany był wykonać doręczyciel w trybie art. 44 k.p.a., a niewątpliwie ich bezsporne ustalenie jest konieczne, ażeby przyjąć fikcję doręczenia zastępczego. Tymczasem sekwencja czynności doręczającego powinna znaleźć odzwierciedlenie w treści zwrotnego potwierdzenia odbioru.

W tym miejscu zauważyć również należy, że na kopercie podano adres: B. 12D [...] M. Z akt sprawy wynika, że obecny adres zamieszkania skarżącej to M. 12D [...] S. Tytuł wykonawczy został doręczony skarżącej właśnie na ten ostatni adres i odebrany przez dorosłego domownika. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, upomnienie wysłane zostało na nieprawidłowy adres i tym bardziej nie można było uznać, że skarżącej zostało skutecznie doręczone.

Odnosząc się pozostałych zarzutów, które podniosła skarżąca Sąd uznał za zasadne w tym zakresie stanowisko organów. Niewątpliwie w sprawie nie zachodziło nieistnienie egzekwowanego obowiązku w momencie wydawania tytułu wykonawczego. Uprawnienia Ax. do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikają wprost z przepisu art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych – dalej u.o.a., a zatem nie budzi wątpliwości, że skoro jej uprawnienia opierają się na ustawowo sformułowanym obowiązku, to Ax. jest uprawniona do prowadzenia egzekucji administracyjnej w zakresie realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Przywołać przy tym należy stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (opubl. OTK-A z 2010 r. nr 3, poz. 22), stwierdził, że mimo iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. Ax. S.A. jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., jako lex specialis, ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Ax. S.A. nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (art. 2 ust. 2 ustawy). Z kolei jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a. odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.

Powyższe regulacje przesądzają o tym, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników RTV powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika. Zatem dla realizacji tego obowiązku nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego - decyzji administracyjnej (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08, OTK-A z 2010 r. nr 3, poz. 22).

Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła wniosek o rejestrację odbiornika w dniu 7 sierpnia 2002 r. na adres: S., ul. A. 3B m. 18B. Skarżąca nie przedłożyła dokumentu, z którego wynikałoby, że wyrejestrowała odbiornik z ww. miejsca i poinformowała Ax. o zmianie miejsca zamieszkania (k. 74 akt administracyjnych - kserokopia wniosku potwierdzona za zgodność z oryginałem).

Ponadto wierzyciel wskazał, że skarżąca otrzymała zawiadomienie o nadaniu jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stosownie do wymagań § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. nr 187, poz. 1342). Wskazać bowiem należy, że w myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Wskazane rozporządzenie Ministra Transportu z 2007 r. weszło w życie dnia 13 grudnia 2007 r.

A zatem zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., jeżeli w chwili wejścia w życie tego rozporządzenia (a więc dniu 13.12.2007 r.) skarżąca była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny miał obowiązek nadać jej indywidualny numer identyfikacyjny i zawiadomić ją o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Powyższa okoliczność jest wypełnieniem ważnego obowiązku informacyjnego nałożonego przez przepisy na wierzyciela. W niniejszej sprawie wierzyciel wykazał, że wykonał względem skarżącej ww. obowiązek informacyjny na podstawie przedstawionego przez niego dokumentu (k. 74). Zdaniem Sądu skarżąca w toku postępowania nie podważyła wiarygodności tego dokumentu. Dokumenty załączone do akt sprawy zostały podpisane przez osoby posiadające stosowne upoważnienie do ich podpisania (k.70-72 akt administracyjnych).

W sprawie nie zachodzą również podstawy do uznania, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Wbrew zarzutom skarżącej został bowiem podpisany przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela.

W toku zatem ponownego postępowania organ obowiązany będzie doprowadzić do uzupełnienia materiału dowodowego o wskazane upomnienie, co warunkuje skuteczność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Z powyższych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 i art. 119 pkt 3 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji oraz postanowienia I i II instancji będące stanowiskiem wierzyciela.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

d.cz.