Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 802/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1,  art. 77 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus /sprawozdawca/ Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Magda Minkisiewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazu odbudowy rowu do parametrów sprzed jego likwidacji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Starosta Powiatu W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] (znak: SP-OŚ.6341.189-1.2015.AK) nakazał właścicielom działki nr 127 obręb [...], gm. D. - M. B. i M. B. – przywrócenie na ww. działce rowu na odcinku zaznaczonym, kolorem czerwonym na załączniku graficznym nr 1 do decyzji, tj. od strony południowej działki (na wysokości rowu wskazanego na działce nr 366), a następnie wzdłuż granicy z działkami nr 385/2 i 367/1 - do parametrów sprzed jego likwidacji, przy czym parametry rowu, tj.: głębokość rowu, szerokość dna i korony rowu, spadek dna w rowie winny uwzględniać średnice istniejących przepustów, rodzaj gruntu oraz możliwość bezpiecznego - bez szkody dla terenów przyległych - odprowadzenia wód opadowych i roztopowych ze spływu powierzchniowego z drogi gminnej - działka nr 366, wód odprowadzanych rowami przydrożnymi ww. drogi oraz wód przesiąkowych z terenów przyległych do rowu.

Na skutek rozpatrzenia odwołań od ww. decyzji, które złożyli M. B. i Gmina D. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2015 r. poz. 469), uchylił ww. decyzję Starosty Powiatu W. w całości. Jednocześnie Dyrektor RZGW orzekł co do istoty sprawy, to jest nakazał właścicielom działki nr 127 obręb [...], gmina D., tj. M. B. i M. B., odbudowę do dnia 31 maja 2016 r. na ww. działce rowu na odcinku zaznaczonym kolorem czerwonym na załączniku graficznym nr 1 do decyzji, tj. od strony południowej działki przy granicy z działką nr 366, a następnie wzdłuż granicy z działkami nr 385/2 i 367/1 - do parametrów sprzed jego likwidacji, tj. średniej szerokości dna 0,50 m, głębokości 1,00 m oraz nachylenia skarp 1:1, które zapewnią możliwość bezpiecznego - bez szkody dla terenów przyległych - odprowadzania wód opadowych i roztopowych ze spływu powierzchniowego z drogi gminnej (działka nr 366), wód odprowadzanych rowami przydrożnymi ww. drogi oraz wód przesiąkowych z terenów przyległych do rowu.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w dniu 6 października 2014 r. Wójt Gminy D. przekazał według kompetencji Staroście Powiatu W. wniosek M. T., H. B., B. B., M. M., M. K. oraz E. M.j z dnia 8 kwietnia 2014 r., w którym podniesiono kwestię rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej występowania podtopień na terenie nieruchomości pod adresem [...]. Do postanowienia przekazującego podanie dołączono także kopie akt postępowania administracyjnego przeprowadzonego w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, przez Wójta Gminy D.. Wśród tych akt znajdowała się między innymi decyzja Wójta Gminy D. z dnia [...], w której nałożono na M. B. obowiązek polegający na przywróceniu stanu pierwotnego działki nr 127 sprzed nawiezienia ziemi oraz gruzu na tę nieruchomość, jednocześnie wskazując na liczne problemy z odpływem wód z pobliskich terenów oraz zintensyfikowaną możliwość wystąpienia podtopień w wyniku zmiany stosunków wodnych na powyższej działce. Nadto przekazano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], którą uchylono ww. decyzję Wójta i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu przede wszystkim wskazano niewłaściwość organu do przeprowadzenia sprawy dotyczącej nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty.

Następnie Dyrektor RZGW wskazał, że pismem z dnia 8 października 2014 r. M. B. podtrzymał dotychczasowe swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu z dnia 12 czerwca 2014 r. od ww. decyzji Wójta Jednocześnie zaproponował wybudowanie zbiornika wody, który miałby regulować stosunki wodne na sąsiednich działkach.

Po ustaleniu stron przez Starostę Powiatu W., pismem z dnia 15 października 2014 r., organ I instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji nakazującej M. B. i M. B. przywrócenie na działce nr 127 rowu przebiegającego od strony południowej, a następnie wzdłuż granicy z działką nr 385/2 i 367/1. Równocześnie Starosta wezwał strony na oględziny terenowe ustalając ich termin na dzień 30 października 2014 r. Pismem z dnia 20 października 2014 r. M. B. raz jeszcze podniósł kwestie, której do tej pory przedstawiał w swoich poprzednich pismach oraz wniósł o przeprowadzenie przez gminę oględzin terenowych przy udziale biegłego, który miałby ustalić zakres dokonanych zmian na działce nr 127, ich wpływ na powstałe szkody oraz możliwości naprawienia tych szkód. Strona zażądała także wskazania przebiegu rowu A7.

W trakcie przeprowadzonych oględzin terenowych w dniu 30 października 2014 r. uczestnicy postępowania wskazali przebieg rowu na działce nr 127. Ponadto zlokalizowano rów na wysokości posesji pod adresem [...]od strony drogi gminnej w miejscu fundamentów ogrodzenia, który przebiegał do przepustu na wysokości wjazdu na posesję pod adresem [...]. Po drugiej stronie drogi gminnej teren pokryty jest roślinnością wodną. Woda płynąc przepustem przy wjeździe na posesję [...] płynęła do rowu na działce M. B. i M. B.. Ze względu na spadek drogi gminnej w kierunku posesji pod adresem [...], spływ wód z tego terenu jest częściowo w kierunku tej nieruchomości, a po części w kierunku ogrodzenia posesji pod adresem [...]. Na działce nr 118/2 zlokalizowano płytki rów uchodzący do rowu zbiorczego, który miał być oczyszczony przez Gminną Spółkę Wodną z siedzibą w D.. Uczestnicy oględzin stwierdzili, że rów znajdujący się na działce 127 został wykonany około 25 lat temu. Z. K. oświadczył, iż w momencie wytyczania drogi na działce nr 367/1 zgłaszał pracownikom gminy potrzebę wykonania przepustu. Poza tym w dniu oględzin nie zaobserwowano ani rowu, ani przepustu pod tą utwardzoną tłuczniem drogą.

Pismem z dnia 4 listopada 2014 r. Starosta zwrócił się do Gminy D. o złożenie wyjaśnień dotyczących: parametrów zlikwidowanego rowu na działce nr 127; przedstawienia aktu sprzedaży ww. działki; wyjaśnienia czy Gmina D. jako właściciel działki drogi nr 367/1 planuje podjąć działania, a jeśli tak to jakie, mające na celu odprowadzanie wód z terenu działki M. B. i M. B.; danych wykonania drogi gminnej na działce nr 367/1, rozwiązań odprowadzania wód opadowych i roztopowych przyjętych w projekcie budowlanym przewidzianym dla tej inwestycji, przeprowadzanych prac remontowych oraz planowanych inwestycji w zakresie systemu odprowadzania wód opadowych i roztopowych z ww. drogi; określenia funkcji rowu zlokalizowanego na działce nr 366 na wysokości posesji pod adresem [...] 25 i 26 wraz z podaniem planowanych prac mających na celu zapewnienie jego prawidłowego stanu technicznego.

Pismem z dnia 2 listopada 2014 r. M. B. wniósł uwagi do protokołu oględzin. Pismem z dnia 20 listopada 2014 r. Wójt Gminy D. oświadczył, iż nie posiada żadnych parametrów rowów zlokalizowanych na działce nr 127 sprzed daty sprzedaży tej działki. Jednocześnie organ zaproponował, aby określić parametry rowów w oparciu o istniejące dane, np. średnice istniejących przepustów powyżej odcinków zasypanych wraz z zalecanym nachyleniem skarp 1:1 jako wystarczającym dla rowów melioracyjnych leżących w O.. W piśmie została także wyjaśniona kwestia ostatnio przeprowadzanych prac na drodze, tj. "... ostatnie prace na drodze, położenie dywanika asfaltowego (modernizacja nawierzchni) miało miejsce ok 10 lat temu. Wykonany zakres prac nie wymagał pozwolenia na budowę - gmina nie dysponuje projektem budowlanym. Pierwotne ukształtowanie terenu nie wymagało projektowania odwodnienia. Woda z nawierzchni w sposób naturalny spływała do rowu biegnącego po stronie północnej drogi. Mapy sytuacyjno-wysokościowe wskazują, że droga w stosunku do terenu przyległego biegła w nasypie. Zasypanie rowów i wypiętrzenie gruntów przyległych do drogi ponad rzędne drogi spowodowało, że wody opadowe spływają na nieruchomość nr 25 (dz. 126/1) co było przyczyną wniosku jej właściciela o wszczęcie postępowania. Gmina nie planuje nowych rozwiązań (ze względów na własnościowych praktycznie nie możliwych do realizacji) oczekuje przywrócenia stanu poprzedniego...". Wójt wyjaśnił, iż zadaniem rowu na działce nr 366 jest odbieranie i odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z części działki nr 366 zlokalizowanej na południu od drogi asfaltowej oraz odbieranie i odprowadzanie w sposób zorganizowany wód opadowych i roztopowych z części działek nr 125/1 i 134 (nieruchomości pod adresem [...]). Do pisma dołączono także kopię aktu notarialnego sprzedaży działki nr 127.

Następnie pismem z dnia 27 listopada 2014 r. M. B. ustosunkował się do wyjaśnień Wójta poprzez oświadczenie "... trudno gminie podać jakąkolwiek informację na temat rowu na działce 127 w O., ponieważ rowy były kopane przez osoby trzecie bez wiedzy gminy. Rów melioracyjny jest inwestycją budowlaną, którą należy udokumentować. Geodeta powinien wytyczyć rów, zleceniodawca winien wykopać, a Urząd Katastralny powinien nanieść na mapę ewidencyjną. (...) Jest nieprawdą, że ja spowodowałem wypiętrzenie gruntu na działce 360. Wypiętrzenie gruntu na działce 360 mogło być spowodowane: a) w czasie remontu drogi, b) były układane kolektory z wodą, c) energetyka stawiała słup betonowy oraz ułożyła kabel do skrzynki zasilania działki 127. Zgodnie z mapą ewidencyjną zaznaczony jest zbiornik wody. Rowy melioracyjne oznaczone są inaczej. Obowiązkiem gminy jest doprowadzenie zbiornika do należytego stanu technicznego. Za stan zbiornika odpowiada właściciel działki".

Następnie Starosta Powiatu W. wydał decyzję z dnia 30 marca 2015 r. nr [...].

Pierwsze odwołanie od powyższej decyzji złożył M. B., wskazując raz jeszcze na kwestie podnoszone przez niego w trakcie trwania postępowania pierwszoinstancyjnego, jak również oświadczył, że "... według moich informacji rowy i przepusty wykonano nielegalnie na cudzych działkach przez osoby trzecie, wykonano je 12-13 lat temu (a nie 25 lat). (...) Gmina jest właścicielem drogi 366, a Prawo wodne mówi, że zabrania się przelewania wody opadowej na działkę sąsiednią. Zgodnie z art. 64 ust. 5 właściciel (do roku 2007 Gmina) rowu na działce 127 oraz przepustów pod drogą 366, nie wystąpił z wnioskiem i nie uzyskał decyzji o legalizacji rowów i przepustów, ma obowiązek zlikwidować w/w urządzenia wodne. Wobec powyższego należy stwierdzić, że istniejące rowy i przepusty, wykonane były nielegalnie na cudzej działce, bez zgody właściciela, bez wymaganych pozwoleń wodnoprawnych. Wiedzę o istnieniu rowu posiadałem w pismach: - z dnia 02.07.2014 do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, - z dnia 08.10.2014 do Starosty Powiatu W., - z dnia 02.11.2014 do Urzędu Gminy. Gminę informowałem, że przed zakupem działki byłem w Wydziale Ochrony Środowiska i prosiłem o informację, czy na działce nr 127 w O. są rowy melioracyjne. (...) Rów melioracyjny jest budowlą trwałą, więc winien być udokumentowany i zalegalizowany. Brak podstaw, aby uznać rowek wykopany na cudzej działce bez pozwolenia przez osoby trzecie za rów melioracyjny. (...) Może dla Ochrony Środowiska, fakt, że rów na działce nr 127 jest rowem bezodpływowym jest bez znaczenia, natomiast dla mnie to sprawa najważniejsza. Jeżeli przywracam stan pierwotny to wody i ścieki z 5-ciu lub 8-miu działek będą zalewać działkę nr 127, przeleją się na drogę 367/1 i działkę nr 118/2. Na wymienionych działkach powstaną szkody. Zgodnie z Prawem Wodnym zmuszony zostanę do zasypania rowu. Stan pierwotny był trochę idiotyczny, o czym świadczą próby poprawiania stanu pierwotnego: - a przepust na działce nr 367/1, - b wykonanie rowu na działce nr 118/2. Mnie nakazuje się przywrócić do stanu pierwotnego, a Gmina zmienia stan pierwotny. Przywrócenie do stanu pierwotnego jest jedynym najlepszym rozwiązaniem dla Gminy, bo nic nie musi robić. Uważam, że wystarczy oczyścić zbiornik (rów) w południowej części działki nr 366, a sąsiadów zapoznać z Prawem Wodnym Dz. U. 2012.145 art. 29 ust. 3 z dnia 18.07.2001 r., które mówi, że wody opadowe właściciel winien zagospodarować we własnym zakresie (podane sposoby). W pierwszej kolejności należy uregulować pod względem formalno-prawnym. Decyzja przywrócenia stanu pierwotnego jest niezgodna z prawem.". Do odwołania dołączono 17 załączników, w tym kopię aktu notarialnego umowy sprzedaży działki nr 127 oraz kopie dokumentów, które włączono do akt zebranych przez organ pierwszoinstancyjny.

Drugie odwołanie złożył Wójt Gminy D. w imieniu Gminy D., wnioskując o uchylenie decyzji Starosty w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zdaniem odwołującego, organ I instancji w decyzji nie wskazał warunków i terminu wykonania obowiązku przywrócenia stanu pierwotnego, jak również błędne było zastosowanie art. 64a ust. 5 Prawa wodnego w niniejszej sprawie.

Rozpatrując sprawę jako organ wyższego stopnia Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. wyjaśnił, iż niektóre czynności dla tego postępowania odwoławczego były wspólnie prowadzone z drugim postępowaniem odwoławczym od decyzji Starosty Powiatu W. nr [...] z dnia [...] r., znak: [...], nakazującej Gminie D. przywrócenie rowu otwartego na działce nr 366 na odcinku od wylotu istniejącego zarurowania mającego wlot przy działce nr 130/1 do działki nr 127. Sprawa ta jest prowadzona pod znakiem: [...].

Dyrektor RZGW podał, że w dniu 6 maja 2015 r. M. B. złożył osobiście w jego siedzibie kopię pisma z dnia 15 kwietnia 2015 r., jednocześnie wskazując lokalizację fundamentów budynków oraz podnosząc kwestię, iż rowy oraz przepusty na działce nr 127 i 366 zostały wykonane w 1997 r. - zdaniem strony bez zgody i wiedzy właściciela przez osoby trzecie. W dniu 2 czerwca 2015 r. M. B. złożył osobiście pismo, w którym przedstawił raz jeszcze swoje uwagi dotyczące decyzji Starosty. Ponadto dołączył kopię pisma Powiatowego Zakładu Katastralnego we W. z dnia [...], w którym zawarto informację, iż "... w bazach danych powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, prowadzonego na podstawie art. 7d ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. 2015 r. poz. 520), brak informacji dotyczącej rowów melioracyjnych na przedmiotowej działce".

W dniu 24 czerwca 2015 r. wpłynęła kopia pisma Powiatowego Zakładu Katastralnego we W. z dnia [...], w którym podano, że "... sprawdzono dokumentację w operacie ewidencji gruntów i budynków na działce nr 127 AM 1 położonej w obrębie [...] gmina D. i stwierdzono, że od pomiaru stanu posiadania z 1960 roku do dnia dzisiejszego nie było wykazanych rowów melioracyjnych w części opisowej (rejestr gruntów) i graficznej (mapa ewidencyjna i zasadnicza)".

Pismem z dnia 2 lipca 2015 r. Dyrektor RZGW zwrócił się do Rejonowego Związku Spółek Wodnych z siedzibą w O. z zapytaniem, czy M. B. i M. B., współwłaściciele działki nr 127, są członkami tego Rejonowego Związku Spółek Wodnych. Odrębną kwestię stanowiło udostępnienie dokumentów świadczących o lokalizacji systemów drenarskich, rowów melioracyjnych lub innych urządzeń wodnych na terenie działek nr 127, 128, 129, 130/1, 366, 367/1 i 385/2. Ostatnie pytanie dotyczyło informacji zawartej w aktach sprawy odnośnie do lokalizacji rowu A7, który znajdował się na terenie działki nr 127, przebiegającego wzdłuż granicy z działką nr 385/2. Pismem z dnia 2 lipca 2015 r. Dyrektor RZGW zwrócił się do D. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych we W. celem wyjaśnienia kwestii lokalizacji urządzeń wodnych na terenie działek nr 127, 128, 129, 130/1, 366, 367/1 i 385/2 oraz udostępnienia akt dotyczących rowu A7.

Pismem z dnia 10 lipca 2015 r. Rejonowy Związek Spółek Wodnych w O. stwierdził, iż współwłaściciele działki nr 127 nie byli i nie są członkami tego Związku. Wyjaśniono ponadto, że działka nr 127, zgodnie z ewidencją tej instytucji, należała wcześniej do Urzędu Gminy D.. Ponadto stwierdzono, iż dla działek nr 127, 129, 129, 130/1 i 130/2 istnieją dokumenty ewidencyjne, z których wynika, że działki te znajdują się w obszarze zmeliorowanym przez rowy R-A7 i R-A8. Na potwierdzenie powyższego do pisma dołączono kserokopie map z zaznaczonym przebiegiem rowów melioracyjnych na obszarze O. oraz wyciąg ze sporządzonego w 1981 roku Rejestru pomiarowego obszarów zmeliorowanych autorstwa geodety uprawnionego. Rejonowy Związek Spółek Wodnych wskazał również parametry rowu R-A7 przebiegającego przez działkę nr 127, tj. średnią szerokość dna 0,50 m, głębokość 1,00 m oraz nachylenie skarp 1:1 opierając się na posiadanych zaewidencjonowanych dokumentach oraz stwierdzając, iż "... rów ten do połowy roku 2014 istniał faktycznie przy działce nr 118/2, natomiast przy działce 127 istniał do momentu sprzedaży tej działki przez UG D....".

Pismem z dnia 7 lipca 2015 r. D. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we W. poinformował organ odwoławczy, iż "... na podkładzie mapowym z 1977 r. będącym w posiadaniu Zarządu został odręcznie naniesiony rów melioracyjny R-T7 niemający swej wydzielonej działki wg mapy przebiegał on przez działki nr 128, 129, 130/1 oraz 367/1. Ortofotomapa z 2004 r. Systemu Informacji Przestrzennej Powiatu W. ([...]) nie potwierdza fizycznego istnienia rowu na w/w działkach Brak jest również danych o likwidacji rowu R-T7. 2. Na terenie działki nr 127, 366 oraz 385/2 obr. [...] nie znajduje oraz nie znajdował się rów melioracyjny. 3. Wg danych posiadanych przez tut. Zarząd na wszystkich powyższych działkach nie znajduje się drenaż rolniczy. Jednak nie można wykluczyć istnienia niezinwentaryzowanej sieci drenarskiej na przedmiotowym obszarze...".

Pismem z dnia 22 lipca 2015 r. Dyrektor RZGW wezwał strony postępowania na oględziny terenowe wyznaczone na dzień 19 sierpnia 2015 r. Oględziny przeprowadzono w dniu słonecznym, a ostatnie opady atmosferyczne wystąpiły cztery dni wcześniej, tj. 15 sierpnia 2015 r. Na działce nr 366 zlokalizowano rów, który biegł wzdłuż granicy z działką nr 125/1 i 385/2. Na działce nr 385/2 nie zaobserwowano żadnych rowów. Na działce nr 127 od strony działki drogi, tj. 367/1, wzdłuż granicy z działką nr 385/2 widoczne było podniesienie terenu. M. B. oświadczył, iż takie rozwiązanie, ma na celu uniemożliwienie odprowadzania ścieków przez jego sąsiada M. T.. Działka nr 367/1 wzdłuż granicy z działką nr 127 jest pokryta roślinnością łąkową. Reprezentant Gminy D. oznajmił, iż rów z działki nr 366 biegł pod drogą przepustem, a następnie był połączony z rowem zlokalizowanym na działce nr 127, którego obecnie nie ma. B.K. i Z. K. zeznali, iż na działce nr 367/1 nie było nigdy żadnego przepustu, a rów na działce nr 366 istniał od 1978 r. Ich zdaniem droga gminna na działce nr 367/1 kończyła się na granicy między działkami nr 127 i 128. Poza tym na ich działce, tj. 128 oraz na działce nr 129 nie było nigdy rowów melioracyjnych. Z powyższym stwierdzeniem dotyczącym przebiegu rowu nie zgodzili się M. B. oraz M. T. twierdząc, iż był taki przepust, a rów z działki nr 127 biegł nim na działkę nr 118/2. Potwierdził to jednocześnie K. Z. reprezentant Rejonowego Związku Spółek Wodnych w O., wskazując, iż rów na działce nr 118/2 istniał do 2014 r. Następnie rów z działki nr 118/2 uchodził do rowu, który zgodnie z mapą Rejonowego Związku Spółek Wodnych nazywa się A1 Rów A1 istnieje i przebiega zgodnie z wyznaczoną trasą według powyższej mapy. W dniu oględzin nie zaobserwowano rowu na działce nr 118/2. Wzdłuż działki nr 130/1 przebiegał rów, który odprowadzał ścieki, tj. wody opadowe i roztopowe z tego terenu. Zgodnie z uzyskaną mapą D. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, rów R-T7 biegnący przez działki nr 115, 128, 129 i 130/1 nie występuje w terenie, co potwierdzili także uczestnicy oględzin. Zdaniem M. K. rów na działce 127 znajdował się co najmniej od lat 80-tych. Potwierdziła to także B. B.. Z powyższych czynności sporządzono dokumentację fotograficzną, którą dołączoną do akt sprawy.

W dniu 27 sierpnia 2015 r. w siedzibie RZGW stawił się M. B. celem zapoznania się z aktami sprawy. Z powyższych czynności został sporządzony protokół. Pismem z dnia 27 sierpnia 2015 r. M. B. podniósł kwestię "...kto i kiedy zlikwidował ortofotomapę z 2004 r., która jest dowodem, że na działce 127 i 366 obręb [...], nie było żadnych rowów i przepustów do 2004 r. (...) na jakiej podstawie Rejonowy Związek Spółek Wodnych w O. twierdzi, że rów A-7 istniał na działce 127 obręb [...] od 1972 r. i przebiegał przez działkę. Na jakiej podstawie - kto i kiedy wykonał uwagi i poprawki na podkładzie mapy [...] 1972 r. Jaką rolę spełnia namalowany rów na działce 127 jeżeli na działce 366 jest brak rowu i przepustów...".

W dniu 22 września 2015 r. wpłynęła kopia ortofotomapy z 2004 r. z potwierdzoną zgodnością jej treści z treścią materiału państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatu W..

Przechodząc do rozstrzygnięcia sprawy Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. przytoczył art. 4 i art. 4a Prawa wodnego i wskazał, że rowy, jako urządzenia melioracji wodnych szczegółowych w myśl art. 73 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, wymagają utrzymania, które w myśl art. 77 ust. 1 Prawa wodnego jest obowiązkiem nałożonym na zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - na tą spółkę. W przypadku gdy ten obowiązek nie jest wykonywany, to zgodnie z art. 77 ust. 2 Prawa wodnego organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonania. Z kolei rów melioracyjny, jako urządzenia wodne na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. a Prawa wodnego, służy kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich. Tym samym wymaga utrzymania zgodnie z art. 64 ww. ustawy, które polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania funkcji. Na podstawie art. 9 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego w związku z art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy, przepisy dotyczące wydania pozwolenia wodnoprawnego stosuje się również w przedmiocie m.in. likwidacji danego urządzenia wodnego. W trybie art. 64a ust. 1 Prawa wodnego, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza dokumenty wskazane w art. 131 ust. 2 ww. ustawy, tj. m.in.: operat wodnoprawny, lub w przypadku pozwolenia na wykonanie urządzenia wodnego, projektu tych urządzeń, jeżeli projekt ten odpowiada wymaganiom operatu, o którym mowa w art. 132 Prawa wodnego; decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzję o warunkach zabudowy, jeżeli jest ona wymagana - w przypadku wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego; opis prowadzenia zamierzonej działalności sporządzony w języku nietechnicznym.

Zgodnie z art. 64a ust. 2 Prawa wodnego organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może wydać decyzję o legalizacji urządzenia wodnego, jeżeli lokalizacja tego urządzenia nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów art. 63 niniejszej ustawy. Jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w art. 64a ust 5 Prawa wodnego, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. Materialnoprawną podstawą wydania pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego stanowi art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego.

Z kolei kwestia możliwości legalizacji wykonanego już urządzenia wodnego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego uregulowana została w art. 64a Prawa wodnego. Odmienne podstawy materialnoprawne rozstrzygnięć spraw administracyjnych powodują, że przedmiotowe kwestie rozstrzygane są w ramach odrębnych postępowań administracyjnych.

Dalej Dyrektor RZGW zaznaczył, że wszelkie kwestie dotyczące uregulowania stosunków wodnych w trybie art. 29 Prawa wodnego mają jedynie charakter informacyjny dla niniejszego postępowania administracyjnego i nie mogą one zaważyć na rozstrzygnięciu. Należy wskazać, iż na podstawie powyższego artykułu, zwłaszcza art. 29 ust. 3 ww. ustawy, to wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a nie starosta, a tym bardziej dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, winien przeprowadzić stosowne, odrębne postępowanie. Tym bardziej nie powinno się mieszać tych dwóch odrębnych postępowań wynikających z zastosowania art. 64a ust. 5 lub art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.

Co więcej, wszelkie ewentualne niejasności wynikające ze sprzedaży działki nr 127, jak również to m.in., czy Gmina D. posiadała wiedzę o istnieniu rowu na powyższym terenie w momencie sprzedaży, oraz czy M. B. i M. B. wiedzieli, co znajduje się na działce przed jej zakupem, nie mogą być przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem rozstrzyganie takich spraw winno odbywać się na drodze cywilnej, a nie poprzez organy administracji publicznej działające na podstawie przepisów Prawa wodnego.

Dyrektor RZGW wskazał też, iż w jego ocenie opieranie się na mapach satelitarnych nie jest do końca właściwe, bowiem istnieją znaczne różnice w ostrości poszczególnych map, a tym samym nie ma całkowitej pewności, czy to co wydaje się być ujęte na danej mapie z konkretnego roku jako ślad rowu, było nim faktycznie w rzeczywistości. Poza tym na portalu Systemu Informacji Przestrzennej Powiatu W. ([...]) zawarto informację następującej treści: "Prezentowana w naszym serwisie internetowa mapa Powiatu W. ma charakter wyłącznie poglądowy i w żadnym razie nie może być traktowana jako dokument oficjalny. Nie może też stanowić podstawy do jakichkolwiek czynności administracyjnych czy urzędowych". Wobec powyższego, organ odwoławczy nie znalazł przesłanek, by uwzględnić jakiekolwiek twierdzenia M. B. dotyczące różnego rodzaju map satelitarnych oraz naniesionej na nich prawdopodobnej lokalizacji konkretnych obiektów.

Biorąc pod uwagę powyższe kwestie, Dyrektor RZGW zauważył, iż w przypadku obiektów melioracyjnych, czy też ewidencji urządzeń wodnych organem właściwym do posiadania jakichkolwiek informacji na ich temat nie jest np. Powiatowy Ośrodek Katastralny we W., lecz D. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we W. lub też Rejonowy Związek Spółek Wodnych w O.. Brak istnienia rowu na mapie ewidencyjnej w żaden sposób nie może implikować stwierdzenia, iż rowu nie ma, bowiem ośrodki katastralne mogą nie posiadać stosownych informacji. Brak stosownego oznaczenia na mapie może wynikać z braku jej aktualizacji, lecz nie może być podstawą likwidacji rowu.

Organ stwierdził, że z analizy mapy Rejonowego Związku Spółek Wodnych w O., jak i zeznań uczestników oględzin terenowych, tj. wieloletnich mieszkańców wsi [...] - sąsiadów działki nr 127, wynika jasno, iż rów, oznaczony jako A7, przebiegał przez działkę nr 127 wzdłuż granicy z działką nr 385/2, dalej przepustem przez działkę nr 367/1 (działka drogi), a następnie biegnąc przez działkę nr 118/2 uchodził do rowu A1. Oznacza to, iż ewentualne nałożenie obowiązku odtworzenia rowu na działce 127 winno być połączone z odtworzeniem rowu na działce nr 118/2, poprzez wykonanie również przepustu na działce nr 367/1. Wówczas zasadne byłoby też odtworzenie przepustu na działce nr 366 pod drogą, w celu zapewnienia odprowadzenia ścieków rowem A7 uchodzącym do rowu A1. W ocenie organu odwoławczego nie jest zasadne częściowe odtworzenie poszczególnych odcinków rowu na poszczególnych działkach, lecz kluczowe jest uznanie całościowego odtworzenia całego rowu A7.

Dyrektor RZGW uznał, iż słusznie podniosła w odwołaniu Gmina D. brak w decyzji Starosty warunków i konkretnego terminu wykonania nałożonego obowiązku przez współwłaścicieli działki nr 127. Między innymi z tego względu organ odwoławczy zdecydował się uchylić decyzję I instancji i orzec co do istoty sprawy.

Odnosząc się do legalności wykonanego rowu, który został zlikwidowany, organ odwoławczy nadmienił, że w momencie zmiany przepisów Prawa wodnego z 1974 r. i wejścia w życie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. nastąpiła jednoczesna legalizacja z urzędu dotychczas wykonanych urządzeń wodnych (w tym też ich likwidacji, do której stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące wykonania urządzenia wodnego zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego), które zostały uprzednio wybudowane. Uzasadnienie takiego działania znajduje swoje odzwierciedlenie w art. 206 obowiązującego Prawa wodnego. Oznacza to, że nawet jeśli rów na działce nr 127 został wykonany nielegalnie, gdy właścicielem działki była Gmina, jak twierdzi M. B., to w momencie zmiany przepisów prawa, obiekt ten stał się w pełni legalny. W ten sposób na jego likwidację poprzez zasypanie, czy też zarurowanie, wymagane było uzyskanie stosownej decyzji. Z tym, że możliwe jest uzyskanie urzędowych dokumentów dotyczących jego przebiegu i parametrów, a więc wykonanie tego rowu musiało być legalne.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przytoczoną decyzję Dyrektora Regionalnego Dyrektora Gospodarki Wodnej we W. wniósł M. B..

W skardze podano, że w chwili zakupu nieruchomości oznaczonej jako działka nr 127 skarżący był przekonany, że na działce nie ma rowu melioracyjnego. W celu umożliwienia wjazdu na działkę z drogi 366 w istniejącym rowie skarżący ułożył 14 mb przepustów o średnicy 300 i zasypał do poziomu drogi. Teren na granicy z drogą był podwyższony, w wyniku kopania rowu, gdy właścicielem była Gmina. Skarżący wykarczował 17 sztuk drzew. Wykopał fundamenty z cegły po trzech zabudowaniach (budynek mieszkalny, szopa, stodoła). Powstałe doły skarżący musiał uzupełnić dodatkową ziemią, a gruz i cegły po fundamentach, ułożył przy drodze 366, w celu utworzenia warstwy drenującej. Wzdłuż granicy z działką 385/2 (własność M. T.) istniał rów wykopany gdy właścicielem działki 127 była Gmina. W rowie o długości 45 m skarżący ułożył 25 mb rur o średnicy 200. Po dwóch latach proszenia M. T. o zaprzestanie odprowadzania ścieków komunalnych, na odcinku wypływania fekaliów skarżący usypał wał obrony. Wał okazał się przydatny, bo M. T. wkopał parę kręgów studziennych i ma obecnie szambo.

Skarżący stwierdził, że skarga właściciela działki 118/2 Z. K., że z działki 127 na jego działkę wylewane ścieki komunalne, była bezpośrednią przyczyną usunięcia studzienki rewizyjnej, ułożonych rur średnicy 200 i zasypania rowu. Prawo wodne zabrania odprowadzenia wód opadowych i ścieków komunalnych na działki sąsiednie, oraz nakazuje właścicielowi działki usunąć przyczynę powstania szkody. Dlatego skarżący musiał zlikwidować nielegalnie wykopany, bez pozwolenia, rów na cudzej działce. W czasie wizji lokalnej dnia 29 lipca 2013 r. kierownik ochrony środowiska zobowiązał się wykonać przepust pod drogą 367/1 oraz wykopać rów na działce 118/2 do rowu A-1. Gmina D. nakazała skarżącemu ponownie wykopać rów na działce 127. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta i nakazało ponowne rozpatrzenie sprawy, oraz zaleciło, że: a) sprawę rowów powinno rozpatrzyć Starostwo Powiatowe; b) należy powołać biegłego od rowów melioracyjnych; c) należy uzyskać opinie Urzędu Katastralnego.

Zdaniem skarżącego organ II instancji źle zrozumiał jego intencje, bo skarżący nie proponował wykopania rowu na działce 366, lecz wykorzystanie istniejącego zbiornika na działce 366. W czasie wizji lokalnej część uczestników wypowiedziała się, że rów na działce 127 istniał od 25 lat. Przedstawiciel Rejonowego Związku Spółek Wodnych twierdzi, że rów A-7 na działce 127 istnieje od 1972 r. Natomiast Zakład Katastralny stwierdza, że od roku 1960 na ww. działce nie było żadnego rowu. Podobnie wypowiada się D. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych. Na podstawie mapy [...], na terenie działki 127, 366 oraz 385/2 nie znajduje się i nie znajdował się rów melioracyjny A-7. Ortofotomapa z roku 2004 stwierdza brak rowu A-7, podobnie dwie inne ortofotomapy. Gmina i Starostwo ostateczną decyzję podjęły na podstawie analizy ortofotomap z 2004, 2009, 2010 i 2012 r.

Skarżący zwrócił uwagę, że ww. ortofotomapy posiadały uwagę, że mają charakter poglądowy i nie mogą służyć, jako dokumenty. Tymczasem w dniu 22 września 2015 r. skarżący dostarczył organowi ortofotomapę z licencją z 2004 roku, na której brak uwagi, że mapa nie może służyć, jako dokument. Na ortofotomapie z 2009 widać rów, oraz wystające 1,5 m rury o średnicy 20 cm. Natomiast na trzech ortofotomapach (jedna z licencją) nie widać rowu o długości 80 m.

Ponadto skarżący zwrócił też uwagę, że pisma mówiące o braku rowu na działce 127 i 366 są bez komentarzy i wyjaśnień. Za to bardzo dokładnie wyjaśnia się pismo i mapę [...] z 1972 r. z namalowanym rowem A-7 na działce 127. Według skarżącego namalowany rów jest nielogiczny i zbędny. Pismem z dnia 24 sierpnia 2015 r. oraz [...] r. skarżący wyraził prawdopodobieństwo sfałszowania kopii mapy [...] 1972. Odpowiedzi na to pismo skarżący nie otrzymał. Jeżeli Gmina twierdzi, że rów A-7 istnieje na działce 127 od 1972 r., to pół wieku powinno wystarczyć, aby rów A-7 uprawomocnić i zalegalizować. W ocenie skarżącego nie jest zasadne częściowe wykonanie rowu, lecz w całości od działki 366 -127 - 367/1 - 118/2 do rowu A-1.

W końcowej części skargi zawarto wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Z. K. i A. R., a także dowodu z pisma z dnia 5 czerwca 2014 r. skierowanego przez Z. K. do skarżącego. Do skargi dołączono szereg dokumentów, o których mowa w zaskarżonej decyzji i skardze.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W dniu 11 lutego 2016 r. do akt sądowych wpłynęło pismo skarżącego, zawierające jego dodatkowe wyjaśnienia w sprawie. Skarżący stwierdził m.in., że na stronie wschodniej i zachodniej działki 366 jest zaznaczona kanalizacja deszczowa "kd". Na wschodniej stronie jest zbiornik, na zachodniej grunt chłonny. Kanalizację deszczową ktoś zaprojektował, zatwierdził i wykonał. Po zgłoszeniu została naniesiona na aktualną mapę zasadniczą. Obecnie specjaliści od gospodarki wodnej (bez uprawnień do zmian w projekcie) przerabiają kanalizację deszczową na rowy melioracyjne, dorabiają przepusty na drodze 366 i kierują wszystkie wody z sąsiednich działek i z drogi 366 na działkę nr 127. Powielana jest samowola kopania i układania przepustów z lat 2005 i 2006.

Na podkładzie mapy [...] 1972 r. jest namalowany rów przez całą działkę (45 m) - przepust pod drogą 367/1 -działka 118/2 do rowu A-1. Rów nie posiada żadnego połączenia z działką 366, ponieważ na działce 366 nigdy nie było żadnych rowów i przepustów. Cała działka 127 stanowi grunt chłonny i nawet kropla wody nie przelewa się na cudzą działkę. Kanalizacja deszczowa ma za zadanie zagospodarowanie wody na działce 366 (droga). Urzędnicy popełniają błąd twierdząc, że kanalizacja deszczowa służy do odprowadzania wody z sąsiednich działek. Skarżący oświadczył, że jest nieprawdą, że rów na działce zasypał w 2008 r. Na ortofotomapie z 2009 r. widać rów oraz rury o średnicy 200, które układał w rowie. Rów na działce zasypał z nakazu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.

Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 25 lutego 2016 r. Sąd postanowił nie uwzględnić wniosku dowodowego zgłoszonego przez skarżącego. Skarżący poparł skargę i oświadczył, że na mapach [...] jest widoczny rów, który nie jest połączony z żadnym rowem na działce nr 366. Ponadto oświadczył, że z żadnych dokumentów nie wynika, aby rów przebiegał przez działkę nr 127, więc niezrozumiałe jest, dlaczego skarżącemu nakazano odtworzenie rowu.

Na pytanie Sądu, czy po orzeczeniu SKO we W. Wójt Gminy D. prowadził postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych, skarżący oświadczył że, Wójt nie prowadził i nie prowadzi żadnego postępowania.

Uczestnik postępowania Z. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Oświadczył, że w latach 50. XX wieku na nieruchomości istniał płytki rowek, który obsługiwał budynki wówczas istniejące na działce nr 127. Natomiast w roku 1977 został wykopany nielegalny rów. Na tych działkach, których dotyczyło postępowanie, nie ma problemu z wodami opadowymi, tylko z odprowadzaniem ścieków przez właścicieli nieruchomości, którzy nie opróżniają szamb i wylewają ich zawartość na teren działek.

Pełnomocnik Dyrektora RZGW wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podejmując orzeczenie w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sady administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacia wydania zaskarżonego aktu.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził naruszenie prawa obligujące do uwzględnienia skargi poprzez zastosowanie w sprawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) wskazującego na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przy jednoczesnym skorzystaniu z dyspozycji art. 135 wskazanego aktu, z którego wynika, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

W toku postępowania jurysdykcyjnego prowadzonego w rozpoznawanej sprawie zastosowanie miały przepisy powoływanej wcześniej ustawy – Prawo wodne, które należy do sfery materialnego prawa administracyjnego.

Jej realizowanie powierzono organom administracji publicznej wskazanym w rozdziale 8 powołanej ustawy, które uprawnione są do prowadzenia postępowania i załatwienia sprawy w sposób określony w kodeksie postępowania administracyjnego. Podejmowane w tym zakresie działania procesowe organów administracji publicznej podporządkowane są zasadzie praworządności zawartej w art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wymaga ona bezwzględnej zgodności z prawem każdej czynności procesowej, w tym czynności orzeczniczej, podejmowanej przez organ administracyjny, działający zgodnie z kompetencją przyznaną mu przepisami ustrojowymi, materialnymi i formalnymi. W doktrynalnym ujęciu podstępowanie administracyjne traktowane jest jako zorganizowany proces stosowania prawa, w którym pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie normy prawa odpowiedniej dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez które następuje konkretyzacja uprawnienia lub obowiązku podmiotu legitymowanego wg kryteriów ustalonych w art. 28 i art. 29 kpa. Każda ingerencja w sferę prawną podmiotu przez organ działający w warunkach wcześniej wskazanych może odbywać się wyłącznie na podstawie konkretnych przepisów prawa materialnego odpowiedniej rangi, do których stosowania uprawniony jest organ prowadzący postępowanie i posiadający kompetencję orzeczniczą (decyzyjną).

W literaturze przedmiotu na etapach zorganizowanego procesu stosowania prawa wyróżnia się m.in. ustalenie, jaka norma obowiązuje w zakresie niezbędnym dla potrzeb rozstrzygnięcia i ustalenie konsekwencji prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy (np. J. Wróblewski: Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1972; B. Adamiak, J. Borkowski. KPA komentarz, Warszawa 2006).

Gwarancją prawidłowego zastosowania w sprawie przepisu prawa materialnego jest poprzedzenie tej czynności postępowaniem wyjaśniającym przeprowadzonym z uwzględnieniem zasad zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 kpa. W przepisach tych ustawodawca postanowił, że organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7) oraz zobligował organ administracji publicznej do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1).

W ocenie Sądu czynności organów orzekających w sprawie w postępowaniu instancyjnym w zakresie, którego dotyczą wskazane powyżej przepisy procesowe nie odpowiadają kryterium zgodności z prawem, zatem nie można uznać, aby uprawniały one organy właściwe do orzeczenia w sposób legalny wobec M. B. i M. B. o obowiązku odbudowy na działce nr 127 obręb [...] rowu o przebiegu wskazanym na załączniku graficznym nr 1 do decyzji i parametrach określonych w osnowie tej decyzji dla zapewnienia możliwości bezpiecznego – bez szkody dla terenów przyległych – odprowadzania wód opadowych i roztopowych ze spływu powierzchniowego z drogi gminnej, tj. działki nr 366, obręb [...], wód odprowadzanych rowami przydrożnymi w/w drogi oraz wód przesiękowych z terenów przyległych do rowu (w terminie do dnia 31 maja 2016 r.).

Z materiału sprawy wynika, że czynności procesowe organów administracji publicznej zakończone zaskarżonym orzeczeniem, zostały zainicjowane pismem z dnia 8 kwietnia 2014 r. skierowanym do Wójta Gminy D. przez M. T., H. B., B. B., E. M., M. M.i M. K. – współwłaścicieli nieruchomości położonych w O. nr i nr – którzy zwrócili się o interwencję organu w związku z zalewaniem ich domostw wodami opadowymi. Prowadzenie postępowania jurysdykcyjnego przez Starostę Powiatu W. oraz Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej – jako organy właściwe instancyjnie – było konsekwencją kasacyjnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., orzekającego w warunkach art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne, wcześniej powoływanej. Przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji Kolegium wskazało na konieczność przeprowadzenia odrębnego postępowania dotyczącego nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego (rowu) powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty.

Wójt Gminy D. przekazał Staroście Powiatu W. wniosek z dnia 8 kwietnia 2014 r., wcześniej opisywany oraz kopie akt własnego postępowania w dniu 6 października 2014 r.

Na podstawie podjętych przez Starostę Powiatu W. oraz organ drugiej instancji czynności wyjaśniających przyjęto w sprawie, że przez działkę oznaczoną nr 127 w O., jeszcze przed nabyciem jej w kwietniu 2007 r. przez skarżącego i M. B. przebiegał rów, który przez poprzedniego właściciela nieruchomości (ostatnio Gmina O.) został wykonany legalnie, co sprawia że jego likwidacja dokonana przez skarżącego wymagała uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

W ocenie organów orzekających o legalności zrealizowania przedmiotowego rowu świadczy możliwość ustalenia jego parametrów na podstawie danych, pozostających w dyspozycji Rejonowego Związku Spółek Wodnych w O..

Zdaniem Sądu wobec niespójnych oświadczeń osób uczestniczących w oględzinach przeprowadzonych, sprzecznych informacji uzyskanych od Rejonowego Związku Spółek Wodnych w O. i D. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych we W. ustalenia stanowiące podstawę wydanych w sprawie orzeczeń, dotyczące faktu istnienia rowu i jego legalności przyjęte zostały w sposób dowolny. W uznaniu Sądu z samego faktu posiadania przez właściwą spółkę wodną danych o parametrach rowu (czy innego urządzenia wodnego) nie można wyprowadzać twierdzenia o jego legalnym zrealizowaniu, nie jest bowiem wiadome w jakich okolicznościach spółka weszła w posiadanie tych danych.

Z doręczonych Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę akt administracyjnych wynika też znaczna rozpiętość czasowa dotycząca ewentualnego istnienia rowu. Organy orzekające w postępowaniu instancyjnym nie ustaliły jednak w sposób wiarygodny daty ewentualnego wykonania przedmiotowego rowu, co jest istotne ze względu na konsekwencje materialnoprawne ani tego, czy był zrealizowany legalnie czy bez pozwolenia wodnoprawnego.

Zdaniem Sądu w obowiązujących warunkach prawnych nie znajduje uzasadnienia konsekwentnie formułowany przez organy orzekające argument – wyprowadzony z treści art. 9 ust. 2 pkt 2 i art. 206 powoływanej poprzednio ustawy – Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. – o legalizacji z urzędu urządzeń wodnych wykonanych przed wejściem w życie tej ustawy, która to legalizacja nastąpiła w momencie utraty mocy przez ustawę Prawo wodne z 1974 r. Twierdzeniom organów przeczy treść art. 64a ust. 5 ustawy – Prawo wodne.

Zdaniem Sądu istotne jest również, że stosownie do treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej przedmiotowy rów zakwalifikowany został jako urządzenie melioracji wodnych szczegółowych, uwzględnionych w przepisie art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo wodne. Ustawodawca przyjął jednocześnie zastrzeżenie, że wymienione w przepisie art. 73 ust. 1 pkt 1-5 wskazanej powyżej ustawy urządzenia wodne można zaliczyć do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, jeżeli służą one celom, o których mowa w art. 70 ust. 1 tej ustawy tzn. jeżeli regulują stosunki wodne w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz chronią użytki rolne przed powodziami.

Z akt sprawy nie wynika, aby rów, którego odbudowę nakazano skarżącemu i M. B. zaskarżoną decyzją spełniał powyżej opisany warunek ustawowy.

Materiał sprawy wskazuje bowiem, że celem działań podejmowanych przez organy właściwe instancyjnie jest ochrona sąsiednich – w stosunku do działki nr 127 obręb [...] – posesji przed podtopieniami, a ponadto że rowem odprowadzane były ścieki bytowe, bowiem właściciele posesji wykonali szamba odpływowe albo lekceważyli obowiązek opróżniania szamb bezodpływowych.

Należy też zwrócić uwagę, że kategorią urządzeń melioracji wodnych szczegółowych nie zostały objęte rowy służące wyłącznie odwodnieniu drogi publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 460 ze zm.). Taka funkcja rowu wyłącza możliwość stosowania do niego regulacji właściwej dla rowów jako urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Z osnowy zaskarżonej decyzji wynika przy tym, że rów, objęty orzeczonym nakazem ma służyć przede wszystkim odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych ze spływu powierzchniowego z drogi gminnej – działka nr 366, obręb [...] oraz wód odprowadzanych rowami przydrożnymi tej drogi.

Należy w tym kontekście podkreślić, że utrzymanie drogi we właściwym stanie, w tym prawidłowe jej odwodnienie jest obowiązkiem właściciela drogi.

Zdaniem Sądu w okolicznościach istniejących w sprawie i wobec niewyjaśnienia zasadniczych w niej kwestii zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji uznać należy za wydane z naruszeniem przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ powinien uwzględnić uwagi Sądu zawarte w uzasadnieniu, a ponadto rozważyć potrzebę skorzystania z opinii biegłego dla ustalenia prawidłowego sposobu uregulowania stanu wód na przedmiotowych gruntach.