Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 388/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi (...) na decyzję (..) (..) z dnia (...) 2020 r. nr (...) w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z [...] marca 2018r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., na podstawie ustawy z dnia [...] stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznał J. O. płatności na rok 2017 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do powierzchni:

- JPO do działek rolnych o łącznej powierzchni 85,19 ha (w kwocie [...]zł),

- płatności za zielenienie do działek rolnych o łącznej powierzchni 85,19 ha (w kwocie [...]zł),

- płatność redystrybucyjna do działek rolnych o łącznej powierzchni 27 ha (w kwocie [...]zł),

- płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych o łącznej powierzchni 8 ha (w kwocie [...]zł).

Po wznowieniu, postanowieniem z [...] marca 2019r. z urzędu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie organ I instancji decyzją [...] listopada 2019r. na podstawie art. 7 ust. 1 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 151 § 1 pkt. 2 i art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. oraz art. 5-6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018r., poz. 1312 ze zm. – dalej powoływanej jako "ustawa o płatnościach") uchylił powyższą decyzję i przyznał J. O. na rok 2017 następujące płatności:

- JPO w wysokości [...] zł ,

- płatność za zielenienie w wysokości [...] zł – wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę [...]zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowanie z tego tytułu zmniejszenia,

- płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, iż J. O. we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017, zadeklarował w oświadczeniu o powierzchni obszarów proekologicznych na działce ewidencyjnej [...] element proekologiczny EFA 14b składający się z mieszanki gorczycy oraz pszenicy ozimej – o powierzchni ogółem 8,15 ha. Podczas kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 organ I instancji ustalił zaś, że beneficjent na ww. działce ewidencyjnej zadeklarował tożsame zboże ozime – pszenicę ozimą (8,16 ha), która była składnikiem mieszanki EFA14b zadeklarowanej na rok 2017. Stwierdzono zatem, iż powierzchnie deklarowane pokrywają się w ramach działki rolnej, oraz że ta sama roślina została zadeklarowana w kampanii 2018r. w ramach plonu głównego. Gatunek ten, w ocenie organu, nie mógł być zostać zaorany i zasiany ponownie, ponieważ element proekologiczny zadeklarowany w 2017r., tj. EFA14b, powinien być utrzymywany na polu do [...] lutego 2018r. – czyli po terminie na wysiew zboża ozimego zadeklarowanego we wniosku o przyznanie płatności na rok 2018.

Wobec ujawnienia nowych faktów istotnych dla sprawy organ przyjął, że beneficjent nie dochował zobowiązania EFA14b w roku 2017r. na działce nr [...]. Zdaniem organu zachodziła podstawa do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W ponownym postępowaniu ponownie przeprowadzono kontrolę administracyjną oraz dokonano analizy porównawczej załączników graficznych m.in. działki ewidencyjnej nr [...] za 2017r. i 2018r. W wyniku ponownej kontroli ustalono, że powyżej opisane nieprawidłowości w deklarowaniu obszaru proekologicznego na 2017r. skutkowały koniecznością pomniejszenia powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności za zielenienie o 21,33 ha. Organ ponownie przyznając płatności za zazielenienie przyjął, że powierzchnia działek rolnych kwalifikujących się do tej płatności wyniosła na 2017r. 68,86 ha.

W odwołaniu od tej decyzji J. O. powołał się na pomyłkę i błąd pisarski przy wypełnianiu wniosku. Wskazał, że błędnie użył symbolu EFA 14b zamiast EFA14a deklarując uprawy na działce [...] Faktycznie, jak oświadczył w odwołaniu, na ww. działce wysiał on element proekologiczny, składający się z mieszanki pszenicy ozimej i gorczycy, a następnie w optymalnym terminie agrotechnicznym wysiał na tej samej działce pszenicę ozimą.

W wyniku rozpoznania odwołania wydana została zaskarżona decyzja nr [...] z [...] lutego 2020r. Decyzją tą Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając generalnie jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że za prawidłowe należało uznać wznowienie postepowania w sprawie przyznania płatności na rok 2017 – zachodziły bowiem przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wyszły bowiem na jaw nowe okoliczności faktyczne – uprawa w roku 2017 na działce nr [...] pszenicy ozimej jako międzyplonu ozimego oraz dalsza uprawa tej pszenicy jako plonu głównego w roku 2018.

W dalszej części rozważań organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach, art. 43 i art. 46 ust.1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, art. 26 ust 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/14 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2015r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów. Wskazał następnie, że zadeklarowanie przez producenta rolnego w 2018r. do płatności na działce ewidencyjnej nr [...] w plonie głównym uprawy pszenicy ozimej wskazanej w roku 2017 jako jeden z komponentów mieszanki deklarowanej jako element EFA14b, spowodowało wykluczenie przedmiotowego elementu EFA z wniosku o przyznanie płatności – a w konsekwencji pomniejszenie wysokości płatności przyznanej za zielenienie.

W ocenie organu utrzymanie jednego ze składników mieszanki w plonie głównym po roku od jego wysiania oznaczałoby przyznanie płatności przez dwa lata z rzędu z tytułu uprawy tej samej rośliny.

Odnosząc się do zarzutów odwołania i przedstawionej argumentacji – organ odwoławczy podniósł, że wyjaśnienia Skarżącego nie zasługują na wiarę, gdyż są wewnętrznie sprzeczne. Jeżeli bowiem przyjąć, ze deklarując element EFA w roku 2017 Skarżący miał na myśli nie element EFA14b (międzyplon ozimy), ale element EFA14a (międzyplon ścierniskowy) – to nie był możliwy późniejszy wysiew na tym samym obszarze pszenicy ozimej z zachowaniem optymalnego terminu wysiewu dla tej rośliny. Organ podkreślił też, że Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, mogących potwierdzić okoliczności podniesione w odwołaniu.

Nie znajdując podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji organu I instancji, Dyrektor Regionalnego Oddziału ARiMR na podstawie art. 138§ 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał ją w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy J. O. zarzucił naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpatrzenia materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi Skarżący powtórzył argumentację zaprezentowaną w odwołaniu i wskazał na własną omyłkę pisarską w wypełnianiu wniosku. W ocenie Skarżącego organy powinny wykazać zrozumienie dla tej okoliczności i usprawiedliwić jego pomyłkę i przyjąć, że posłużenie się symbolem EFA14b nie było świadome. O tym świadczyć miałoby to, zdaniem Skarżącego, że działka [...] tworzy wspólny folder z dwiema innymi działkami, na których uprawiana jest ta sama roślina. Wywodził on dalej, że nie mógł jemu przyświecać motyw finansowy albowiem dopłaty do poplonów EFA14a i EFA 14b są takie same. Podniósł też, że dokonanie wysiewu pszenicy po 15 października jest możliwe z uwagi na zmiany klimatyczne, jest to nawet działanie bardziej optymalne.

.W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 1 p.p.s.a., kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne.

Wskazane powyżej kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej nieodpowiadającej prawu. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a. sąd administracyjny uchyla w całości lub w części decyzję administracyjną, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak też naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a także inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 p.p.s.a. sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a co za tym idzie, ocenia sprawę w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych. Należy mieć jednak na względzie, że zarzut naruszenia przepisów postępowania może okazać się skuteczny jedynie wówczas, gdy stwierdzone uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym zachodzi hipotetyczna możliwość odmiennego wyniku rozpatrywanej sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, że nie jest ona obarczona wadą skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja jest prawidłowa, została wydana w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, przy adekwatnym zastosowaniu przepisów prawa materialnego oraz procesowego w zgodzie z przedmiotem sprawy.

Wskazać należy na wstępie, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 k.p.a. Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu. Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., stąd też zastosowanie wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie.

Zakres postępowania wznowieniowego jest węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do badania podstaw wznowienia wskazanych przez wnioskodawcę czy przez organ w wypadkach wszczęcia postępowania z urzędu.

W niniejszej sprawie decyzją z [...] marca 2018r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach, przyznał Skarżącemu płatność za zielenienie w łącznej wysokości [...] zł (po zastosowaniu współczynnika korygującego) do powierzchni zatwierdzonej - wynoszącej 85,19 ha.

Powodem przyznania płatności za zielenienie była więc złożone przez Skarżącego oświadczenie i zapewnienie, że obszar odpowiadający co najmniej 5% gruntów ornych prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego będzie obszarem proekologicznym (art. 46 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013).

Po wydaniu powyższej decyzji organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 5 i art. 150 k.p.a.

Zgodnie z treścią powołanego wyżej przepisu art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Z powyższej regulacji wynika więc, że o zaistnieniu omawianej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji.

Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy stwierdził, że organy obu instancji zasadnie uznały, iż fakt zadeklarowania przez Skarżącego na rok 2017 utrzymania obszaru proekologicznego na działce nr [...], polegającego na uprawie pszenicy ozimej jako międzyplonu ozimego, a następnie dalsze uprawianie tej pszenicy jako plonu głównego mogą być uznane (odpowiednio) za okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (jako warunkujące bezpośrednio kwestię spełniania przesłanki do otrzymania wnioskowanych płatności). Uprawa pszenicy ozimej na działce nr [...] nie mogła w tej sytuacji być uznana za element EFA w roku 2017.

Jednocześnie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji organów obu instancji wyjaśniono, że powyższa okoliczność była nieznana organowi I instancji w dacie wydawania decyzji z [...] marca 2018r. Organ I instancji opierał się bowiem wyłącznie na danych wynikających z wniosku Skarżącego o przyznanie płatności i na składanych przez niego deklaracjach. Jak stwierdził WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 20 października 2016r. (sygn. akt II SA/Bk 451/16 - dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl – baza CBOSA), a stanowisko to aprobuje Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, brak znajomości organu co do nowych okoliczności może wystąpić bez względu na przyczyny tej niewiedzy bowiem wystarczy jedynie, że z badanego materiału dowodowego nie wynikały okoliczności faktyczne lub dowody, których istnienie później, bo po wydaniu decyzji ostatecznej, ujawniono.

Postępowanie w przedmiocie uzyskania płatności rolnych zostało wszczęte na wniosek producenta rolnego. Wszystkie złożone wnioski jak i te na rok 2017 i 2018 podlegają szczegółowej kontroli – chodzi zarówno o kontrole administracyjną jak i kontrolę samego gospodarstwa na miejscu. Ten drugi rodzaj kontroli nie jest jednak obligatoryjny w stosunku do każdego wniosku. Na skutek takiej kontroli mogą wyjść na jaw okoliczności faktyczne istotne dla kwestii spełniania przesłanek otrzymania płatności. W realiach rozpoznawanej sprawy na skutek kontroli administracyjnej podjętej w związku ze złożeniem wniosku o płatności na rok 2018 ustalono, że Skarżący nie dochował zobowiązania EFA14b na działce nr [...] w roku 2017. Zadeklarowany element proekologiczny (pszenica ozima w mieszance z gorczycą) powinien być utrzymany na polu co najmniej do 15 lutego. Wysiewając pszenicę ozimą do zbioru celem uzyskania płatności na rok 2018, Skarżący nie mógł deklarować tej samej uprawy jako obszaru proekologicznego na 2017r.

Z powyższych względów organ miał podstawy do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2018r. i uchylenia tejże decyzji oraz do pomniejszenia płatności za zielenienie na rok 2017. Na omawianej działce rolnej ujawniono nieprawidłowości mające wpływ na wysokość przyznanej już płatności, a nieprawidłowość ta mogła być ujawniona dopiero przy kontroli wniosku o płatności na 2018r. Dopiero bowiem konfrontacja z treścią kolejnego wniosku, w którym w plonie głównym Skarżący powtórzył roślinę z międzyplonu zadeklarowanego we wniosku na rok 2017 wskazywała na nieprawidłowość. Jeszcze raz należy podkreślić, że nie jest możliwe, by zboże ozime przeorane jako międzyplon wiosną było jednocześnie wysiane jako plon główny do zebrania w tym samym roku.

Mając na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie stwierdzone nieprawidłowości dotyczą utrzymania obszaru proekologicznego należy wskazać, że płatność za zazielenianie przysługuje rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania do otrzymania płatności bezpośrednich (art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach - w wersji obowiązującej w dniu przyznania płatności za zazielenianie, jak i w wersji aktualnej). Zgodnie z art. art. 43 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608 ze zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 1307/2013") płatność za zazielenienie jest przyznawana, jeżeli rolnik przestrzega praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, polegających na dywersyfikacji upraw, utrzymywaniu trwałych użytków zielonych oraz utrzymywaniu obszarów proekologicznych, lub praktyk równoważnych. W myśl natomiast art. 46 ust. 1 rozporządzenia 1307/2013, w przypadku, gdy grunty orne obejmują więcej niż 15 hektarów, rolnik zapewnia, aby od dnia 1 stycznia 2015 r. obszar odpowiadający przynajmniej 5% gruntów ornych był obszarem proekologicznym. W sytuacji zaś, gdy zostanie stwierdzone, że rolnik nie utrzymuje powierzchni obszarów proekologicznych na poziomie minimum 5% powierzchni gruntów ornych wówczas, stosownie do art. 26 ust. 2 z dnia 11 marca 20/14 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (w brzmieniu obowiązującym dla wniosków o pomoc składanych od 1 stycznia 2017r. i nadanym rozporządzeniem delegowanym Komisji Europejskiej (UE) 2017/723 z 16 lutego 2017r. – Dz.U.UE.L2017.107.1), jeżeli wymagany obszar proekologiczny przekracza zatwierdzony wymagany obszar proekologiczny z uwzględnieniem współczynnika ważenia dla obszaru proekologicznego zgodnie z art. 46 ust. 3 rozporządzenia nr 1307/2013, obszar wykorzystywany do obliczania płatności z tytułu zazieleniania zgodnie z art. 23 niniejszego rozporządzenia (jeżeli obszar zgłoszony do JPO przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności z tytułu zazieleniania stosuje się obszar zatwierdzony) zmniejsza się o dziesięciokrotność obszaru proekologicznego, którego istnienia nie stwierdzono.

Jedną z praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, z tytułu której przestrzegania przyznawana jest dla rolnika, stosownie do ww. art. 43 rozporządzenia nr 1307/2013, płatność za zazielenianie, stanowi praktyka polegająca na utrzymywaniu obszarów proekologicznych. W myśl § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów (Dz.U. z 2015r., poz. 354 ze zm.) za obszary proekologiczne w przypadku obszarów, o których mowa w art. 46 ust. 2 lit. i rozporządzenia nr 1307/2013, uznaje się obszary, które zostały utworzone przez wysianie mieszanki składającej się co najmniej z dwóch gatunków roślin z następujących grup: zboża, oleiste, pastewne, bobowate drobnonasienne, bobowate grubonasienne, miododajne - z wyłączeniem mieszanki złożonej wyłącznie z gatunków zbóż. Stosownie zaś do § 8 ust. 2 pkt 2 lit. b ww. rozporządzenia MR z dnia 11 marca 2015 r., za obszary proekologiczne uznaje się obszary, o których mowa w ust. 1 pkt 2, jeżeli mieszanka nie jest utrzymywana jako uprawa w plonie głównym w roku następującym po roku jej wysiania.

Organy Agencji, dokonując pomniejszenia płatności za zielenienie i wykluczając element EFA14b na powierzchni działki nr [...] oparły się na wynikach kontroli przeprowadzonej w kwietniu 2019r., które dały podstawę do stwierdzania braku międzyplonu ozimego na działce deklarowanej na 2017r. Zasadnie zatem organy, ponownie rozpoznając sprawę przyznania płatności na 2017r., zastosowały ww. art. 26 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił bowiem, że powierzchnia gruntów ornych wynosi 84,31 ha, a obszar proekologiczny zajmuje powierzchnię 2,0830 ha, co stanowi 2,47 %. Skarżący nie wywiązał się z obowiązku utrzymania obszarów proekologicznych EFA. Konsekwentnie, w oparciu o art. 26 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 organy zasadnie przyjęły, że obszar zatwierdzony do płatności za zazielenienie na 2017r. powinien ulec redukcji o 21,33 ha, co stanowi dziesięciokrotność brakującego obszaru proekologicznego.

Zaoferowane przez Skarżącego wyjaśnienia nie zasługują na uwzględnienie. Sąd w pełni podziela argumentację zaprezentowaną przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do wewnętrznej sprzeczności tych wyjaśnień. Jak trafnie stwierdził organ odwoławczy - przyjęcie, że Skarżący błędnie zadeklarował na 2017r. element EFA14b (międzyplon ozimy), a faktycznie wysiał międzyplon ścierniskowy (element EFA14a) – oznaczałoby to, że utrzymując na polu pszenicę ozimą jako składnik międzyplonu ścierniskowego do 15 października 2017r. (zgodnie z wymogami określonymi w § 8 ust. 2 pkt 2 lit a rozporządzenia z 11 marca 2015r.) tę samą roślinę do zbioru musiałby wysiać po optymalnym terminie zasiewu dla tej rośliny.

W realiach przedmiotowej sprawy podkreślenia wymaga też, że istotną cechą postępowania przed ARiMR jest wysoki stopień jego sformalizowania, przejawiający się w ujednoliconym formularzu wniosku, którego złożenie wszczyna postępowanie i który stanowi podstawową formę składania oświadczeń woli i wiedzy w sprawach o przyznanie pomocy oraz szybkość, która ma zapewnić sprawność działania organów, jak i stron. Tak więc to na beneficjencie ciąży odpowiedzialność za prawidłowe wypełnienie wniosku.

W myśl art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się (art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach rozstrzyganych w sprawach indywidualnych, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach).

Z treści powołanych wyżej przepisów, stanowiących w istocie modyfikację zasad ogólnych postępowania administracyjnego, zawartych w art. 7 oraz art. 9 i 10 k.p.a. wynika, że postępowanie przed organami ARiMR zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane - uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a. Zgodnie ze wskazanymi regulacjami prawnymi należy podkreślić, że stanowiąc, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od tej zasady jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Stosownie do powyższego przepisu, na organ administracji publicznej nałożony został obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przy czym obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Zatem to organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy", aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością.

W art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach chodzi przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Pogląd taki, ukształtowany w orzecznictwie (vide: wyroki NSA z dnia: 17 września 2015 r., II GSK 1729/14; 29 maja 2014 r., II GSK 420/13; 29 stycznia 2015 r., II GSK 2078/13; 4 marca 2015 r., II GSK 98/14 - dostępne na stronie jw.).

W konsekwencji więc, w toku postępowania przed organami to na Skarżącym, jako beneficjencie pomocy, spoczywał procesowy obowiązek wykazania, że dokonał wysiewu międzyplonu ścierniskowego (EFA14a) i jedynie przez pomyłkę zadeklarował utrzymanie obszaru proekologicznego – międzyplonu ozimego (EFA14b). W toku postępowania stosownych dowodów Skarżący jednak nie zaoferował.

Nie bez znaczenia dla sprawy jest również to, że Skarżący powołując się na błąd pisarski oczekuje potraktowania stwierdzonej przez organy nieprawidłowości jako omyłki, która mogłaby podlegać korekcie "jak pomyłki w wyrokach sądu". Skarżący pomija jednak to, że nie dokonał on korekty wniosku z 2017r. zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie regulacjami prawnymi. Złożenie zaś obecnie korekty wniosku nie jest dopuszczalne – z uwagi na upływ terminu do dokonania poprawek wniosku.

Kwestie dotyczące opóźnionego złożenia wniosku o płatności i dokonywania poprawek wniosku uregulowane zostały bowiem w art. 13 ust. 1 i ust. 3 ww. rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 oraz w ustawie o płatnościach.

Zgodnie z jej art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu (ust. 2). W przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 k.p.a., kierownik Biura Powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 k.p.a. nie stosuje się.

W przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów (ust. 2).

Zgodnie natomiast z mającym zastosowanie do niniejszych płatności art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 - z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie.

Bez uszczerbku dla jakichkolwiek szczególnych środków wprowadzanych przez państwa członkowskie odnośnie do konieczności składania dokumentów uzupełniających w należytym terminie, aby umożliwić planowanie oraz przeprowadzenie skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również do wniosków o wsparcie, dokumentów, umów oraz innych deklaracji, które należy przedstawić właściwym organom, jeśli takie wnioski o wsparcie, dokumenty, umowy lub deklaracje stanowią o kwalifikowalności do danej pomocy lub wsparcia. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie dotyczyło kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy lub wsparcia. Jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.

Poprawki w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność są zaś dopuszczalne tylko do najpóźniejszego możliwego terminu wyznaczonego dla składania po terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność.

Poprawki we wniosku o płatność są dopuszczalne tylko do najpóźniejszego możliwego terminu wyznaczonego dla składania po terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność - określonego w ust. 1 akapit trzeci ww. artykułu - tj. 25 dni kalendarzowych liczonych od dnia ostatecznego składania pojedynczego wniosku (tj. od 15 maja) - czyli w rozpoznawanej sprawie możliwość złożenia korekty istniała do 9 czerwca 2017r.

Powtórzyć przy tym należy, że w myśl art. 21 ust. 2 ustawy o płatnościach: "Termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu." Jest więc terminem nieprzekraczalnym. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że zarówno termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, jak i termin do dokonania zmiany wniosku mają charakter materialnoprawny, nie podlegający przywróceniu (vide: wyroki NSA z 24 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 1020/09 i z 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt 497/10; wyroki: WSA w Lublinie z 5 grudnia 2013r., sygn. akt III SA/Lu 631/13 i z 29 września 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 457/15 oraz WSA w Olsztynie z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 616/15 – dostępne na stronie jw.).

Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Inaczej mówiąc, termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację prawa podmiotowego – w omawianej sytuacji prawa do wniesienia poprawek do wniosku o płatności na rok 2017.

Tak więc w realiach niniejszej sprawy uznać należy, że oczekiwanie Skarżącego co do możliwości zmiany złożonego wniosku o płatność za 2017r. w chwili wszczęcia postępowania wznowieniowego (z uwagi na pomyłkę przy określaniu zobowiązania się do utrzymania elementu EFA) było całkowicie nieskuteczne. Nie można bowiem mówić w takim przypadku o korekcie oczywistej omyłki pisarskiej. Skarżący stara się bowiem zmodyfikować merytoryczną treść wniosku – co nie jest dopuszczalne z uwagi na upływ terminu do wniesienia poprawek.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organy Agencji były zobligowane (przy ponownym rozpoznaniu wniosku o płatności na 2017r.) uwzględnić treść wniosku i składanych przez Skarżącego oświadczeń w brzmieniu z dnia składania tego wniosku.

Od producentów rolnych składających wnioski o przyznanie płatności należy wymagać - między innymi w zakresie wypełniania wniosków o przyznanie płatności - należytej staranności. Wykonują oni swoją działalność zawodowo i na własny rachunek. Nakłada to wymóg nie tylko posiadania wysokich kwalifikacji odnośnie produkcji rolniczej i ich podnoszenia, ale także stosownej wiedzy w zakresie zasad i trybu przyznawania pomocy finansowej, zwłaszcza takiej jak w przypadku płatności rolniczych, która jest przyznawana na wniosek osoby zainteresowanej takim wsparciem. Przepisy unijne, jak i krajowe, w zakresie przyznawania płatności nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości. Uznaniowość prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania producentów rolnych spełniających takie same warunki oraz byłaby sprzeczna z zasadą konkurencyjności. To z kolei nakłada na beneficjentów tej pomocy obowiązek zachowania należytej staranności na etapie wypełniania i składania wniosków o przyznanie płatności, w tym korzystania z usług profesjonalnych doradców.

Biorąc pod uwagę wskazane wyższej okoliczności Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja Dyrektora ARiMR została wydana zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. zawarł w piśmie z [...] maja 2020r., a Skarżący w wyznaczonym terminie nie zgłosił żądania rozpoznania sprawy na rozprawie.