Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 611/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Z. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 611/06

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], którym to postanowieniem odmówiono Z. F. zwrócenia kosztów egzekucyjnych w wys. 1.873,10 zł powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego (będący jednocześnie wierzycielem) wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Z. F. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] (obejmującego podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 2000). W toku postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny w dniu 18.08.2005 r., doręczył zobowiązanemu odpis ww. tytułu wykonawczego i w tym dniu zastosował środek egzekucyjny, o którym mowa w art. 1a pkt 12 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. egzekucję z pieniędzy (pobrano na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2000 rok kwotę 16.401,40 zł - kwitariusz

nr [...]). Zastosowanie tego środka egzekucyjnego spowodowało powstanie kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.873,10 zł, zgodnie z art. 64 § 1 pkt 1 i § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które również w tym dniu pobrano - kwitariusz nr [...].

Pismem z dnia 22.02.2006 r., (uzupełnionym pismem z dnia 23.03.2006 r.) Z. F. złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek "o zwrot kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.873,10 zł, zapłaconych w dniu 18.08.2005 r." Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, w oparciu o art. 64c § 1 i § 3, § 7 i § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odmówił zobowiązanemu zwrotu kosztów egzekucyjnych pobranych w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, iż nie zaistniały okoliczności wskazujące, że w przedmiotowej sprawie wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, a zatem pobrane w dniu 18.08.2005 r., koszty egzekucyjne w kwocie 1.873,10 zł nie podlegały zwrotowi.

Pismem z dnia 06.04.2006 r., zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie z dnia [...], wnosząc o jego uchylenie i zwrot bezzasadnie pobranych kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu stwierdził, że "tytuł wykonawczy doręczony został po wpłaceniu należności wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], i żadne czynności egzekucyjne w tej sprawie nie zostały de facto przeprowadzone."

Dyrektor Izby Skarbowej uzasadniając swoje stanowisko w sprawie podniósł, że na koszty egzekucyjne, zgodnie z art. 64c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, składają się opłaty za dokonane czynności czynności egzekucyjne, opłata manipulacyjna oraz wydatki egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, co do zasady, obciążają zobowiązanego. Wyjątek od tej zasady stanowi art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodnie z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela.

Stosownie do treści art. 64 § 6 wskazanej ustawy organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych (art. 1 a pkt 12a wym. ustawy). Bezspornym jest fakt, iż w przedmiotowej sprawie tytuł wykonawczy z dnia

[...], został doręczony zobowiązanemu w dniu 18.08.2005 r., i w tym też dniu został również zastosowany środek egzekucyjny w postaci egzekucji z pieniędzy

(art. 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Dowodem w sprawie są pokwitowania poborcy skarbowego - kwestionariusze: nr [...] na kwotę 16.401,40 zł i nr [...] na kwotę 1.873,10 zł. Zatem zgodnie z art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny pobierał opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata ta wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. Zgodnie z art. 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, co w przedmiotowej sprawie uczyniono poprzez egzekucję z pieniędzy. Zatem twierdzenie zobowiązanego, iż "żadne czynności egzekucyjne w tej sprawie nie zostały de facto przeprowadzone" jest niezasadne. Należy stwierdzić, iż koszty egzekucyjne przypisane do tytułu wykonawczego (opłata manipulacyjna, opłata za pobranie pieniędzy i poniesione wydatki) zostały naliczone w sposób nie budzący zastrzeżeń organu odwoławczego. Zgodnie z art. 64c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i § 6 wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Obowiązek uiszczenia opłat, jakimi są: opłata manipulacyjna za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego oraz opłata za pobranie pieniędzy na miejscu u zobowiązanego powstaje z chwilą pobrania pieniędzy.

Z akt sprawy wynika, iż Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...]., uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...], (w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000 r.), i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wobec powyższego, wierzyciel powstałą nadpłatę w łącznej kwocie 32.621,10 zł (kwotę należności głównej - 17.493,00 zł i kwotę odsetek za zwłokę - 15.128,10 zł) zwrócił zobowiązanemu, bez kosztów egzekucyjnych. Powyższe oznacza, iż zobowiązanie podatkowe wynikające z ww. uchylonej decyzji stało się niewymagalne, ale brak przy tym podstaw do stwierdzenia, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Należy podkreślić, iż na dzień wystawienia tytułu wykonawczego obowiązek wynikający z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...]., był niewykonany, zatem wystawienie przedmiotowego tytułu wykonawczego, doręczenie zobowiązanemu jego odpisu, tj. wszczęcie postępowania egzekucyjnego było zasadne. Mając na uwadze

art. 64c § 3 wym., ustawy. Dyrektor tut. Izby Skarbowej stwierdza, iż w sprawie tej nie wystąpiły przesłanki, zgodnie z którymi wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, zatem w konsekwencji nie ma podstawy do zwrotu powstałych kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.873,10 zł.

Ponadto Dyrektor Izby wskazał, iż organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie (stosownie do

art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Powyższe żądanie, o którym mowa w § 7, nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie

14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. Z przedłożonych akt sprawy wynika, iż zobowiązany nie wystąpił z żądaniem wydania postanowienia na podstawie art. 64c § 7 wym. ustawy w przewidzianym 14 dniowym terminie, od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów wskazał, iż wpis zastawu do rejestrów zastawów skarbowych i jego wykreślenie nie było przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. W nawiązaniu do pozostałych zarzutów Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż dotyczą one postępowania podatkowego i nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu egzekucyjnym.

Skargę do Sądu, na powyższe postanowienie, wniósł Z. F. wnosząc o uchylenie postanowienia zasądzenie zwrotu kosztów egzekucyjnych w wys. 1.566,80 zł, skarżący zarzucił postanowieniu niepełne i powierzchowne rozpatrzenie zażalenia oraz podniósł, że działania wierzyciela uzasadniające naliczenie kosztów w w/w kwocie nie miały miejsca.

W uzasadnieniu skargi Z. F. wskazał, że tytuł wykonawczy doręczono mu 18.08.2005 r., w biurze Referatu ds. Egzekucji znajdującym się w siedzibie Urzędu Skarbowego - gdzie przybył dobrowolnie. W tym samym dniu i czasie, jeszcze przed wręczeniem tytułu zapłacił poborcy skarbowemu całą kwotę należności wraz z odsetkami i koszty egzekucyjne w kwocie 1.873,10 zł. Dodatkowo skarżący podniósł, że doręczenie tytułu wykonawczego po pięciu tygodniach od daty jego wystawienia godzi w art. 121 § 1i 2 oraz w art. 139 § 1ustawy Ordynacja podatkowa, które to artykuły nakładają na organy obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu podatkowego oraz załatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki. Oba te artykuły zostały w tym przypadku drastycznie przez organ naruszone.

Zaliczenie do kosztów egzekucyjnych opłaty za pobranie pieniędzy na miejscu u zobowiązanego oraz naliczenie kosztów delegacji, w sytuacji, gdy zapłata zobowiązania nastąpiła w dniu doręczenia tytułu w siedzibie organu jest drastycznym naruszeniem ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Takie doręczenie w tym przypadku nastąpiło w dniu

18 sierpnia 2005 r., w siedzibie organu. Z uzasadnienia zaskarżanego postanowienia wynika, że poborca skarbowy w dniu 18 sierpnia 2005 r., po wręczeniu tytułu wykonawczego zabrał skarżącego w delegację z K. do S., aby tam na miejscu pobrać określone tytułem wykonawczym należności pieniężne, i naliczyć wysokie koszty egzekucyjne. To uzasadnienie przeczy logice i zasadom zdrowego rozsądku. Jeśli w materiałach sprawy przedłożonych przez Urząd Skarbowy występowały aż tak poważne rozbieżności w stosunku do treści z dn. 06 kwietnia 2006 r., Izba Skarbowa winna zażądać szczegółowych wyjaśnień zarówno od skarżącego jak i przedstawiciela Urzędu Skarbowego a nawet przeprowadzić stosowną konfrontację, czego jednak nie uczyniono.

Skarżący podniósł, że może zgodzić się z naliczeniem opłaty manipulacyjnej za doręczenie tytułu wykonawczego jako, że taki tytuł doręczono, jednak kategorycznie nie zgadza się z naliczeniem pozostałych kosztów egzekucyjnych.

Urząd Skarbowy, jako wystawca tytułu wykonawczego, nie tylko mógł, ale powinien doręczyć zobowiązanemu tytuł wykonawczy bez zbędnej zwłoki, a więc niezwłocznie po 12 lipca 2005 r., czyli dacie jego wystawienia. Potwierdził skarżący, że w połowie sierpnia 2005 r., poborca skarbowy R. B. (dokładnej daty nie pamięta) był u niego w S. i pozostawił zawiadomienie o konieczności stawienia się w budynku Referatu Egzekucji Urzędu Skarbowego, (przedkładam zawiadomienie). W czasie pobytu, w S. mógł również doręczyć jemu lub jego małżonce tytuł wykonawczy wystawiony 12 lipca 2005 r., ale tego z nieznanych przyczyn nie uczynił. Jeżeli poborca skarbowy na wspomniany wyżej wyjazd służbowy pobrał delegację służbową w kwocie 35,00 zł to winna ona obciążać wyłącznie wierzyciela jako, że była to czynność dokonana przed wszczęciem egzekucji, przed dniem wręczenia tytułu wykonawczego. Przerzucanie w ten sposób, takich kosztów na zobowiązanego nosi wszelkie cechy wyłudzenia.

Podobnie rzecz się ma z obciążeniem za pobranie pieniędzy na miejscu u zobowiązanego. Wskazał skarżący, że wpłaty dokonał w budynku Referatu Egzekucji i co podkreślił nie jest to jego miejsce jako zobowiązanego.

Akceptacja Dyrektora Izby Skarbowej dla takiego postępowania Urzędu Skarbowego jest co najmniej dziwna, tym bardziej, że w swym zażaleniu szczegółowo opisał podniesione wyżej zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W kolejnych pismach procesowych, składanych do akt sądowych, obydwie strony konsekwentnie podtrzymywały swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z

art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga w rozpoznawanej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że tytuł wykonawczy doręczono skarżącemu w dniu 18 sierpnia 2005 r. W tym samym dniu skarżący zapłacił poborcy skarbowemu całą egzekwowaną należność wraz z odsetkami oraz ustalone koszty egzekucyjne w kwocie 1.873,10 zł.

Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze i pismach procesowych skarżący nie wykazał, że dochodzoną postępowaniu egzekucyjnym kwotę zaległości podatkowych uiścił w Urzędzie Skarbowym a nie poborcy skarbowemu w miejscu swojego zamieszkania. Jak wynika z notatki poborcy skarbowego i dowodu z wpisu w kwitariuszu, należność została uiszczona poborcy a nie w kasie Urzędu.

W świetle powyższego stanu faktycznego należy podnieść, że w zakresie kosztów egzekucyjnych ustawa nie wprowadza reguły, że koszty egzekucyjne ustala się w formie postanowienia. Zgodnie bowiem z treścią § 7 art. 64c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17.06.1966 r., (tekst jednolity Dz. U. Nr 110 z

2002 r., poz. 968), organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Zatem wydanie takiego postanowienia uzależnione jest od złożenia stosownego żądania przez zobowiązanego lub wierzyciela. Żądanie powyższe należy złożyć w terminach wskazanych w § 8 art. 64c, żądanie złożone po upływie terminów wskazanych w § 8 nie podlega rozpatrzeniu. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie wskazał, iż domaga się ustalenia kosztów egzekucyjnych w trybie i terminach wskazanych w w/w przepisach.

Złożył natomiast w dniu 22.02.2006 r., pismo z żądaniem zwrotu kosztów egzekucyjnych wskazując, że w jego przypadku egzekucja de facto nie miała miejsca. W związku z powyższym organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 64c § 3 cyt. wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odmówił skarżącemu zwrotu kosztów egzekucyjnych.

Zgodnie z art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że zobowiązanego nie obciążają koszty egzekucyjne, gdy spowodowane one zostały niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne wszczęto na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...], obejmującego zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, i doręczonego zobowiązania w dniu 18 sierpnia 2005 r. Powyższe postępowanie wszczęto prawidłowo, albowiem przez prawidłowe wszczęcie postępowania należy rozumieć taką sytuację, w której w momencie wszczynania postępowania nic nie wskazuje na niemożność jego prowadzenia i poniesienia przez zobowiązanego kosztów postępowania. Należy przy tym podkreślić, że nieostateczna decyzja podatkowa może być podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego .

Również prowadzenie postępowania egzekucyjnego w rozpoznawanej sprawie nie naruszało prawa.

W postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadzono zasadę odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucyjne (art. 64c cytowanej ustawy). Powyższy przepis zawiera w § 1 wykaz czynności egzekucyjnych dotyczących należności pieniężnych, za które pobierane są opłaty oraz zasady ich pobierania (§ 2-8), zaś przepis art. 64b reguluje kwestię wydatków jako kosztów faktycznie poniesionych (wydatkowanych) na opłacenie podejmowanych czynności egzekucyjnych.

W przeciwieństwie do wydatków uregulowanych przepisem art. 64b, opłaty (w tym opłata manipulacyjna i opłata za pobranie pieniędzy na miejscu u zobowiązanego) są tego rodzaju elementami kosztów, które nie powodują wydatkowania jakichkolwiek pieniędzy przez organ egzekucyjny.

Przy czym obowiązek ich uiszczenia, pobrania powstaje przy opłacie manipulacyjnej z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, zaś za pobranie pieniędzy z chwilą ich pobrania.

Mając na uwadze treść wskazanych wyżej przepisów prawa oraz ustalony w sprawie stan faktyczny materiałów, zdaniem sądu stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób skutkujący jej uchyleniem (art. 145 § ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) i na mocy art. 151 powyższej ustawy skargę należało oddalić).

DSz