Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 456/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi K. P, na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przyznanie stypendium socjalnego dla osób niepełnosprawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

K. P. wniosła skargę na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2019r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] października 2019r., wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych za rok 2016/2017.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. K. P. złożyła wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych za rok akademicki 2016/2017 do Komisji Stypendialnej Wydziału [...] Uniwersytetu [...]. Pismo o tożsamej treści zostało skierowane do Prorektora ds. studentów i jakości kształcenia Uniwersytetu [...], które w dniu [...] sierpnia 2019 r. i zostało - zgodnie z właściwością - przekazane do Komisji Stypendialnej Wydziału [...] Uniwersytetu [...]. Organ wskazał, iż w związku z ogłoszeniem Regulaminu świadczeń dla studentów, stanowiącego załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2019 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] zmieniła się właściwość organu uprawnionego do rozpatrywania wniosków o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych. Zatem do dnia 30 września 2019 r. organem właściwym w kwestii wniosku K. P. z dnia [...] sierpnia 2019 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych za rok akademicki 2016/2017 była Komisja Stypendialna Wydziału [...] Uniwersytetu [...]. Zgodnie z normą wyrażoną w § 25 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] świadczenia (czyli m.in. stypendium dla osób niepełnosprawnych - do dnia 30 września 2019 r. stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych) przyznaje Rektor, z zastrzeżeniem § 26 i § 27. Stosownie do § 26 ust. 1 na pisemny wniosek Zarządu Samorządu Studentów stypendium dla osób niepełnosprawnych studentom Uniwersytetu przyznaje Komisja Stypendialna ds. Stypendium dla Osób Niepełnosprawnych (...). W dacie wydania przedmiotowego postanowienia Zarząd Samorządu Studentów nie złożył pisemnego wniosku, o którym mowa § 26 ww. Regulaminu świadczeń, zatem organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Rektor Uniwersytetu [...].

W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że w październiku 2016 r. - kiedy próbowała złożyć wniosek o stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, nie był on aktywny w USOSweb. Jak podnosi, informatycy z sekcji IT nie mogą jej pomóc po takim czasie w udowodnieniu tego. Wyjaśnia jednocześnie, że wówczas uznała, że było to konsekwencją tego, że miała nierozliczony poprzedni rok studiów i nie była wpisana na kolejny etap.

Organ wskazał, iż z treścią art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Ponadto, zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

W ocenie Rektora przyczyna wskazana w podaniu nie mogła zostać uznana jako uzasadniająca przywrócenie terminu do złożenia wniosku o stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych za rok akademicki 2016/2017. Na podstawie § 4 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie zarządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z obowiązującym do dnia 30 września 2019 r. Regulaminem ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] (Monitor U[...] z 2011 r. poz. 162 z późn. zm.) w przypadku złożenia wniosku do 10 dnia każdego miesiąca, za wyjątkiem lipca, sierpnia i września, stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych wypłacane jest również za miesiąc, w którym wniosek został złożony, a w przypadku złożenia wniosku po tym terminie, od miesiąca następnego bez wyrównania za poprzednie miesiące, z zastrzeżeniem § 37a oraz § 29 ust. 2. Jak wynika z systemu USOS w dniu [...] listopada 2016 roku skarżąca została skreślona z listy studentów studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunku [...] z powodu niezaliczenia drugiego semestru studiów. Okoliczność skreślenia z listy studentów w dniu [...] listopada 2016 r. nie mogła mieć wpływu na brak możliwości złożenia wniosku o stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2016/2017. Możliwość wypełnienia ww. wniosku w roku akademickim 2016/2017 istniała od dnia 1 października 2016 r. Fakt, że w październiku 2016 r. skarżąca w systemie USOS nie miała zaliczonego pierwszego roku studiów nie mógł wpływać na możliwość wypełniania przedmiotowego wniosku, gdyż w tym terminie skarżąca w systemie USOS miała status studenta. Ponadto jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji Skarżąca miała w USOS wprowadzone ważne orzeczenie o niepełnoprawności, co również nie mogło stanowić przeszkody do wypełnienia wniosku o stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych w USOSweb.

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny i prawny Rektor Uniwersytetu [...] postanowieniem z dnia [...] października 2019r. nr [...]odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych za rok 2016/2017.

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. K. P. złożyła zażalenie na przedmiotowe postanowienie, jednocześnie wnosząc o przyznanie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych za rok akademicki 2016/2017. W podaniu wskazała, że Prorektor ds. studentów i jakości kształcenia nie dała wiary jej twierdzeniom, że w październiku 2016 r. nie miała fizycznie możliwości złożenia wniosku w systemie USOSweb. Jednocześnie wskazuje, że uprawdopodobniła jakoby uchybienie nastąpiło bez jej winy. K. P. wskazała, że w październiku 2016 r., kiedy próbowała złożyć wniosek o stypendium specjalne nie był on aktywny w systemie USOSweb.

Organ podkreślił, że skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodabnia, czy próbę zarejestrowania wniosku w systemie podjęła jednokrotnie, czy może wielokrotnie podejmowała takie próby. Podkreślenia wymaga fakt, że student ma możliwość zarejestrowania wniosku w systemie USOSweb 7 dni w tygodniu 24 godziny na dobę w terminach określonych w Regulaminie. Jak ustalono w wyniku przeprowadzonego postępowania w październiku 2016 r. K. P. nie zgłaszała ani na Wydziale [...] ani w Biurze ds. Osób Niepełnosprawnych problemów technicznych ze złożeniem ww. wniosku za rok akademicki 2016/17. Dopiero po trzech latach, w dniu [...] lipca 2019 r. zwróciła się do Sekcji IT na Wydziale [...] z zapytaniem o możliwość sprawdzenia, że w 2016r. próbowała złożyć wniosek o stypendium specjalne, a wniosek wówczas był nieaktywny. W odpowiedzi otrzymała informację, czy aktualnie nie ma już takiej możliwości.

W odniesieniu do zarzutów zawartych w piśmie z dnia [...] listopada 2019 r., że Prorektor ds. studentów i jakości kształcenia nie dała wiary, że K. P. w październiku 2016 r. nie miała fizycznie możliwości złożenia wniosku w USOSweb, Organ zaznaczył, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 k.p.a., obowiązek uprawdopodobnienia niemożliwości zarejestrowania wniosku w systemie ciążył na studentce. Twierdzenie, że "wniosek nie był aktywny" nie stanowi uprawdopodobnienia okoliczności wskazanej we wniosku.

Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności, Rektor uznał za uzasadnione utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia z dnia [...] października 2019 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przyznanie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych za rok 2016/2017.

Ponadto organ poniósł, że termin do złożenia wniosku o stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu.

Na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. żart. 50 § 1 p.p.s.a. zaskarżała powyższe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 25 Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 30 września 2015 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu [...] (Monitor U[...] z 2015 r. poz. 181) – obowiązującego w roku akademickim 2016/2017 - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż termin do złożenia wniosku o stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych za rok 2016/2017 jest terminem zawitym, podczas gdy prawidłowa wykładnia powinna prowadzić do wniosku, iż przyjęte w wewnętrznym regulaminie uczelni terminy na złożenie wniosku o przyznanie stypendium są terminami instrukcyjnymi (porządkowymi), a ich przekroczenie nie oznacza utraty prawa do świadczenia i nawet wniosek złożony po takim terminie powinien zostać rozpatrzony.

Skarżąca wnosiła o uchylenie postanowienia organu II instancji, tj. postanowienia Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. utrzymującego w mocy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przyznanie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych za rok 2016/2017 oraz uchylenie postanowienia organu I instancji, tj. postanowienia Prorektor ds. studenckich i jakości kształcenia Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2019 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przyznanie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych za rok 2016/2017.

Skarżąca wskazywała, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. W roku akademickim 2016/2017 chciała złożyć wniosek przez Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych U[...] o zmiany w toku studiów i wydłużenie sesji egzaminacyjnej. W celu uzyskania opinii Biura ds. Osób Niepełnosprawnych niezbędna była aktualna dokumentacja medyczna. Czekałam na wyznaczoną wizytę u lekarza, o czym poinformowała mailowo zarówno dziekanat, jak i Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych. Kiedy miała już bieżącą dokumentację, napisała maila do konsultantki z Biura ds. Osób Niepełnosprawnych z prośbą o umówienie terminu spotkania. W oczekiwaniu na spotkanie zostałam skreślona z listy studentów. Napisała wtedy maila do Dziekana z prośbą o pomoc w rozwiązaniu tej sytuacji i anulowanie decyzji. Otrzymała w odpowiedzi: “Rozumiem Pani sytuację, ale koniec listopada, to jest moment, w którym w dziekanacie wszyscy studenci muszą mieć jasną sytuację (tego wymagają przepisy). U Pani ta sytuacja wciąż nie jest jasna, ale przypuszczam, że stosowna rekomendacja z BON się pojawi. Jeśli tak będzie, to albo będzie Pani mogła postarać się o wznowienie studiów, albo anuluję decyzję o skreśleniu".

Skarżąca podnosiła, że czekając na decyzję o skreśleniu, napisałam maila do sekcji IT, by upewnić się, że w USOSie jest napisany ten sam adres korespondencyjny, który napisałam w podaniu na studia w roku akademickim 2015/2016. Otrzymałam tylko potwierdzenie. Mając to na uwadze, czekała na doręczenie decyzji. Była w dziekanacie w czerwcu lub lipcu 2018 r., by wyjaśnić tę sprawę. Okazało się, że decyzja o skreśleniu została wysłana na adres zameldowania. Uzyskała informację z dziekanatu, że w USOSsie widocznie był napisany taki adres. Dowiedziała się, że decyzja została wysłana na inny adres, do którego nie ma dostępu i gdzie fizycznie nie mogła odbierać korespondencji.

Wskazywała, że Prorektor ds. studenckich i jakości kształcenia U[...] w swojej decyzji nr [...] stwierdził, że doręczenie tej decyzji było nieskuteczne i pozbawiło możliwości odwołania się od niej aż do momentu osobistego odbioru przeze mnie decyzji w dniu 29 kwietnia 2019 roku. Przez cały ten czas nie mogła jednak odwołać się od decyzji, więc potraktowano ją jako ostateczną i wcielono jej skutki w życie, m. in, straciła dostęp do systemu składania wniosków o stypendia przez USOSweb.

W październiku 2016 r., kiedy próbowała złożyć wniosek o stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, nie był on aktywny w systemie USOSweb. Uznała wtedy, że było to konsekwencją tego, że miałam nierozliczony poprzedni rok akademicki i nie była wpisana na kolejny rok studiów. Po uzyskaniu przedłużenia sesji chciała wnioskować o wyrównanie stypendium. Dnia [...] sierpnia 2019 r. złożyła wniosek o przyznanie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych za rok 2016/2017 wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu (z ostrożności procesowej), lecz spotkała się z decyzją odmowną.

Rektor Uniwersytetu [...] wnosił o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019.2325, zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z uwagi na to, że przedmiotowa skarga spełniała przesłanki ustawowe do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym, Sąd rozpoznał skargę w tym trybie na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast, zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Dokonując oceny zawinienia strony w uchybieniu terminowi należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu należy oceniać w kategoriach zachowania reguł starannego działania, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Negatywnie z tego punktu widzenia oceniane jest choćby lekkomyślność, czy też lekkie nawet niedbalstwo. Tym samym o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w sytuacji stwierdzenia, że dopełnienie takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a więc wystąpienia okoliczności nagłych nieprzewidywalnych, których człowiek dbający należycie o swoje interesy nie mógł przewidzieć i im zapobiec, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017r., sygn. akt II GSK 3163/15). Strona powinna nie tylko wskazać przeszkodę, która spowodowała uchybienie terminu, ale także uprawdopodobnić, że przyczyny tej nie mogła przezwyciężyć przy użyciu największego, w danych okolicznościach, wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt I FSK 2179/11).

A zatem, przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności istotne jest rozróżnienie samej przeszkody od okoliczności wskazujących na brak po stronie wnioskodawcy winy w uchybieniu terminowi, tj. okoliczności, które świadczą o tym, że wnioskodawca dołożył należytej staranności, aby mimo zaistnienia danej przeszkody dokonać czynności w stosownym terminie (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt I FSK 1279/12).

Jak prawidłowo wskazał organ, na podstawie § 4 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie zarządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z obowiązującym do dnia 30 września 2019 r. Regulaminem ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] (Monitor U[...] z 2011 r. poz. 162 z późn. zm.) w przypadku złożenia wniosku do 10 dnia każdego miesiąca, za wyjątkiem lipca, sierpnia i września, stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych wypłacane jest również za miesiąc, w którym wniosek został złożony, a w przypadku złożenia wniosku po tym terminie, od miesiąca następnego bez wyrównania za poprzednie miesiące, z zastrzeżeniem § 37a oraz § 29 ust. 2.

Organ podnosił, iż skarżąca w dniu [...] listopada 2016r. została skreślona z listy studentów stacjonarnych magisterskich na kierunku [...]. Natomiast okoliczność skreślenia z listy studentów w dniu [...] listopada 2016r. nie miała wpływu na brak możliwości złożenia wniosku o stypendium w roku akademickim 2016/2017. Możliwość wypełnienia ww. wniosku istniała od dnia 1 października 2016r. Skarżąca w systemie USOS nie miała zaliczonego pierwszego roku studiów, co jednak nie wpływało na możliwość złożenia wniosku , gdyż w systemie nadal posiadała status studenta. W systemie było też wprowadzone ważne orzeczenie o niepełnosprawności skarżącej.

Sąd nie miał podstaw do kwestionowania powyższych twierdzeń organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ma możliwości dopuszczenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność zasad funkcjonowania systemu USOS, nie ma też możliwości przeprowadzenia innego dowodu na tą okoliczność. Rektor Uniwersytetu [...] wydając zaskarżone postanowienia oraz składając odpowiedz na skargę w niniejszej sprawie miał obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego. Organ zadośćuczynił temu obowiązkowi. Należy podkreślić, że sąd administracyjny bada prawidłowość wydanych postanowień od strony formalnej i ma ograniczone możliwości dowodowe. Sąd działał na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonej decyzji opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji. Dowód uzupełniający z dokumentów może być przeprowadzony natomiast tylko wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu będzie zatem dopuszczalne w sytuacji, gdy wnioskowany dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Celem tego postępowania nie jest natomiast ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skarżąca nie podał bowiem okoliczności wyłączjących jej winę w terminowym złożeniu wniosku. Skoro bowiem w systemie USOS istniała taka możliwość od dnia 1 października 2016r., okoliczności wskazane przez skarżącą nie mogły stanowić przesłanki przywrócenia terminu. Wynikały bowiem z zaniedbania a nie z okoliczności obiektywnych, trudnych lub niemożliwych do przezwyciężenia.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.,), orzekł jak w sentencji wyroku.