Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1241/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 111m, art. 111s, art. 122
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie WSA Stanisław Grzeszek (spr.) WSA Urszula Zięba Protokolant Marzena Karteczka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2021 r. sprawy ze skargi H. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia skutków przybicia nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w M., jako organ egzekucyjny prowadzi wobec zobowiązanego S. G. postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych oraz wystawionych przez wierzycieli - Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] C. S. spółka jawna, PeKaO SA, D. sp. z o.o., H. D. i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K..

W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny przeprowadzi egzekucję do nieruchomości gruntowej, zabudowanej o powierzchni 0,1619 ha położonej w S., będącej własnością zobowiązanego, dla której Sąd Rejonowy w Myślenicach Wydział IV Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze [...]

Trzy kolejne licytacje ww. nieruchomości nie doszły do skutku (dnia 12 grudnia 2016r., dnia 21 czerwca 2017r. i dnia 25 października 2017r.), gdyż nikt do nich nie przystąpił.

Pismem z dnia 2 listopada 2017r. wierzyciel hipoteczny i egzekwujący H. D. zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o przejęcie ww. nieruchomości na własność za cenę wynoszącą 65% oszacowanej wartości nieruchomości, tj. kwotę 327.600,00 zł.

Organ egzekucyjny wydał w dniu 22 grudnia 2017r. postanowienie nr [...] o przybiciu na rzecz wierzyciela H. D..

Organ egzekucyjny pismem z dnia 25 kwietnia 2018r. wezwał wierzyciela H. D. do złożenia ceny nabycia przedstawiając stosowne wyliczenie.

W odpowiedzi z dnia 15 maja 2018r. na wezwanie do złożenia ceny nabycia, H. D. reprezentowany przez pełnomocnika wskazał, że nie zgadza się z wyliczeniami poczynionymi przez organ, jak również wnosi (wobec rozbieżności co do właściwej wysokości ceny nabycia koniecznej do uiszczenia) o uznanie zakreślonego wezwaniem z dnia 25 kwietnia 2018r. dwutygodniowego terminu na złożenie do depozytu kwoty nabycia za niebyłe oraz o ponowne wezwanie wierzyciela do dokonania zapłaty w oparciu o prawidłowe wyliczenia.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018r. nr [...] stwierdził wygaśnięcie skutków przybicia nieruchomości.

Powodem wydania ww. rozstrzygnięcia było nieuiszczenie w terminie przez nabywcę ceny kupna nieruchomości.

W zażaleniu H. D. zarzucił:

- naruszenie art. 111s ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieuprawnione stwierdzenie wygaśnięcia skutków przybicia, podczas gdy cena nabycia nieruchomości określona przez organ I instancji jest rażąco niska, nie odpowiada przepisom prawa i nie obejmuje odsetek ustawowych (zgodnych z tytułem wykonawczym);

- naruszenie art. 112 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego błędne zastosowanie i niezaliczenie na poczet ceny nabycia łącznej kwoty wierzytelności obejmującej również odsetki liczone zgodnie z tytułem wykonawczym od dnia 9 listopada 1999 r., do dnia zapłaty;

- naruszenie art. 69 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece, poprzez jego niezastosowanie

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż liczba wierzycieli hipotecznych nieruchomości nie pozwoli na zaspokojenie roszczeń H. D. opiewających na należności odsetkowe w kwocie 138.021,20 zł (na dzień 12 lipca 2018r.), podczas gdy z ustaleń strony wynika, iż oprócz niej w sprawie występuje tylko jeden wierzyciel hipoteczny.

Strona wniosła o zaliczenie przez organ egzekucyjny na poczet ceny nabycia: należność główną w kwocie 18.500,00 zł, odsetki umowne w wysokości 40% w stosunku rocznym naliczone w pełnej wysokości zgodnie z treścią tytułu wykonawczego od dnia 9 listopada 1999r. do dnia nabycia przez nią nieruchomości, które na dzień 12 lipca 2018r. wynoszą 138.021,20 zł; koszty sądowe w łącznej wysokości 9.054,80 zł, koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym w wysokości 2.700,00 zł, koszty poniesione przez wierzyciela w wysokości 90,00 zł - tytułem zaliczki celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego - a więc łącznie kwotę 168.366,00 zł tytułem zaliczenia na poczet ceny nabycia nieruchomości.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2018r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Odpowiadając na zarzuty, organ II instancji wskazał, że ww. nieruchomość została przejęta przez H. D. jako wierzyciela osobistego i hipotecznego na zasadzie art. 111j § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, za cenę nie niższą od 65% wartości nieruchomości.

Zatem zarzut, że "cena nabycia nieruchomości określona przez organ I instancji jest rażąco niska" jest niezrozumiały, bowiem strona występując o przejęcie ww. nieruchomości znała jej cenę określoną zgodnie z powyższym przepisem.

W rozpatrywanej sprawie, H. D. jako przejmujący nieruchomość w trybie art. 111j ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po uzyskaniu przybicia za cenę 327.600,00 zł wniósł o zaliczenie na poczet ceny przybicia własnych wierzytelności wynikających z zawartej umowy pożyczki wobec zobowiązanego, S. G., w kwocie należności głównej 18.500,00 zł, odsetek umownych 40% w skali roku naliczanych od dnia 9 listopada 1999r., tj. kwoty 132.912,16 zł na dzień 2 listopada 2017r., kosztów sądowych 9.054,80 zł, zaliczki komorniczej 90,00 zł i kosztów zastępstwa w postępowaniu egzekucyjnym 2.700 zł.

Z treści księgi wieczystej nr [...] wynika jak podkreślił organ II instancji, że w dziale IV księgi wieczystej na drugiej pozycji widnieje hipoteka przymusowa zwykła na rzecz wierzyciela hipotecznego H. D. i wpis ten obejmuje: w pozycji Suma: 18.500,00 zł; w pozycji Wierzytelność i stosunek prawny: odsetki, koszty; w pozycji Inne informacje: Na rzecz H. D. zam. ul. [...], [...] - wraz z odsetkami w wysokości 40% w stosunku rocznym liczonymi od dnia 9 listopada 1999r. kosztami procesu w kwocie 348,80 zł oraz kosztami klauzuli wykonalności w kwocie 6 zł.

Wpisu hipoteki dokonano w dniu 15 lutego 2006r. na podstawie wniosku, który wpłynął w dniu 29 września 2005r., a podstawą wpisu był nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym sygn. [...] wydany 29 marca 2001r. przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie.

Ponieważ strona, mimo przesłanego jej wezwania z dnia 25 kwietnia 2018r. nie wpłaciła żądanej kwoty, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018r. stwierdził wygaśnięcia skutków przybicia nieruchomości, czym nie naruszył art. 111s ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z tym przepisem, jeżeli nabywca nie wykonał w terminie warunków licytacyjnych co do zapłaty ceny, wygasają skutki przybicia. Uiszczoną część ceny zwraca się. Następstwa te organ egzekucyjny stwierdza postanowieniem, na które przysługuje zażalenie.

DIAS w K. wskazał, że strona chciała przejąć powyższą nieruchomość, jednak nie dopełniła warunków z art. 111j § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. nie złożyła do depozytu organu egzekucyjnego ceny nabycia.

Mając na uwadze powyższe organ II instancji stwierdził, że zarzut strony jest nieuzasadniony.

Odpowiadając na zarzuty podniesione w punkcie drugim i trzecim zażalenia, organ II instancji wskazał, że art. 112 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie został w żaden sposób naruszonym przez organ egzekucyjny w postanowieniu organu I instancji, bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. w rozliczeniu ceny przejęcia nieruchomości przesłanym do strony w wezwaniu z dnia 25 kwietnia 2018r. uwzględnił jej wierzytelność wraz odsetkami.

Kwestionowana przez stronę wysokość odsetek, która powinna być potrącona z ceny nabycia, jest sporna i dlatego, organ II instancji rozważył tę kwestię poniżej.

DIAS w K. wskazał, że istotne znaczenie dla obliczenia wysokości odsetek ma ustalenie daty wpisu hipoteki, gdyż zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2009r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009r., nr 131, poz. 1075) do hipotek zwykłych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, tj. ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w dotychczasowym brzmieniu. Zatem do przedmiotowej hipoteki ma zastosowanie ustawa z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2001r. nr 124, poz. 1361). Hipoteka przymusowa wpisana na podstawie dokumentu ustalającego wierzytelność podlegającą zabezpieczeniu w sposób ostateczny jest hipoteką przymusową zwykłą. Zgodnie z art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w brzmieniu obowiązującym przed 20 lutego 2011r. (data zmiany ustawy o księgach wieczystych i hipotece), w granicach przewidzianych w odrębnych przepisach, hipoteka zabezpiecza także roszczenia o odsetki nieprzedawnione oraz o przyznane koszty postępowania. W stanie prawnym z 15 lutego 2006r. (tj. na dzień wpisu hipoteki) przepisem odrębnym, do którego odsyłał art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece był art. 1025 § 3 kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu obowiązującym na dzień wpisu hipoteki. Przepis powyższy stanowi, że w równym stopniu z należnością ulegają zaspokojeniu odsetki i koszty postępowania. Jednakże z pierwszeństwa równego z należnościami czwartej, piątej i ósmej kategorii korzystają odsetki tylko za ostatnie dwa lata przed przysądzeniem własności, a koszty postępowania w wysokości nie przekraczającej dziesiątej części kapitału. Pozostałe odsetki i koszty zaspokaja się w kategorii dziesiątej.

Biorąc powyższe pod uwagę organ II instancji podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, że na poczet ceny nabycia nieruchomości wierzyciel mógł zaliczyć jedynie kwotę 14.800,00 zł jako sumę odsetek umownych (kapitałowych) za ostatnie dwa lata przed przysądzeniem własności, a nie kwotę wynoszą 132.912,16 zł, o których zaliczenie wnosił w piśmie z dnia 6 grudnia 2017r. H. D..

Zgodnie z art. 112 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nabywca może zaliczyć na poczet ceny własną wierzytelność lub jej część, jeżeli znajduje ona pokrycie w cenie nabycia.

DIAS w K. jednak wskazał, że przy zaliczeniu na poczet ceny nabycia własnej wierzytelności wierzyciel powinien brać pod uwagę pozostałe przepisy mające zastosowanie w sprawie, a więc w szczególności przywołany powyżej art. 69 ustawy o księgach wieczystych w powiązaniu z art. 1025 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2018r., poz. 1360 dalej K.p.c.) w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania wpisu hipoteki.

Organ II instancji podkreślił, że przywołany w zażaleniu wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2008r. sygn. akt II CSK 525/07 zapadł w innym stanie faktycznym i prawnym, gdyż dotyczył zakresu odpowiedzialności tylko dłużnika rzeczowego, a w przedmiotowej sprawie S. G. jest zarówno dłużnikiem rzeczowym jak i osobistym, a ponadto organ egzekucyjny nie ograniczył zakresu egzekucji spornych odsetek, tylko ustala zasady pierwszeństwa zaspokojenia odsetek i kosztów postępowania wraz z należnością główną, bowiem część odsetek będzie zaspokojona w uprzywilejowanej kategorii, a pozostała część w kategorii dalszej.

Zdaniem organu II instancji stosowanie dotychczasowych przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w przypadku gdy ich treść była uzupełniana przepisami innych ustaw, oznacza, iż w tym zakresie należy stosować również dotychczasowe przepisy, do których odsyłały przepisy tej ustawy. Skoro dotychczasowa treść przepisu art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w brzmieniu przed dniem 20 lutego 2011r. wskazywała, że granice zabezpieczenia są określone w odrębnych przepisach, to stosowanie przepisu art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w dotychczasowym brzemieniu oznacza również, iż w dotychczasowym brzmieniu winno się stosować przepisy wypełniające treść art. 1025 § 3 K.p.c., w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2011r.

Inna interpretacja powyższych przepisów powodowałaby, że wierzyciele hipotek korzystających z dalszego pierwszeństwa uzyskaliby mniejsze zaspokojenie na skutek rozszerzania zakresu zabezpieczenia hipotek korzystających z wyższego pierwszeństwa.

Jednocześnie DIAS w K. wskazał, że przyjęcie tezy, iż na skutek dokonanych zmian dotychczasowa treść art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece odsyła do obecnie obowiązującej treści art. 1025 § 3 K.p.c., uniemożliwia ustalenie zakresu zabezpieczenia.

Zakres zabezpieczenia hipoteką powstałą przed dniem 20 lutego 2011r. jest różny w zależności od tego, w jakiej chwili wszczynana jest egzekucja. Różnicowanie sytuacji prawnych wierzycieli hipotecznych hipotek powstałych pod rządem dotychczasowych przepisów wyłącznie ze względu na to, w jakiej chwili wszczynana jest egzekucja, stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia organ II instancji stwierdził, że zarzuty podniesione w punkcie drugim i trzecim zażalenia są nieuzasadnione.

Odpowiadając na zarzut podniesiony w punkcie czwartym zażalenia, DIAS w K. wyjaśnił, że nie odpowiada on rzeczywistości, bowiem w księdze wieczystej nr [...] widnieje więcej niż dwóch wierzycieli hipotecznych zobowiązanego. Ponadto kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości służy zaspokojeniu roszczeń wszystkich zgłoszonych wierzycieli zobowiązanego, a więc nie tylko wierzycieli hipotecznych. Zaspokojenie to następuje według kolejności, o której mowa jest w art. 115 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie można zatem mówić w rzeczonym przypadku o działaniu przez organ egzekucyjny z pokrzywdzeniem strony, co zdaje się sugerować w zażaleniu. Powyższy zarzut organ uznał zatem za nieuzasadniony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie H. D. zarzucił:

- naruszenie art. 111s ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieuprawnione stwierdzenie wygaśnięcia skutków przybicia, podczas gdy cena nabycia nieruchomości określona przez organ I instancji jest rażąco niska, nie odpowiada przepisom prawa i nie obejmuje odsetek ustawowych w całości, które wynikają wprost z tytułu wykonawczego;

- naruszenie art. 112 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego błędne zastosowanie i niezaliczenie na poczet ceny nabycia łącznej kwoty wierzytelności obejmującej również odsetki liczone zgodnie z tytułem wykonawczym od dnia 9 listopada 1999r. do zapłaty;

- naruszenie art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, poprzez jego niezastosowanie,

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż liczba wierzycieli hipotecznych nieruchomości nie pozwoli na zaspokojenie roszczeń skarżącego opiewających na należności odsetkowe w kwocie 138.021,20 zł - na dzień 12 lipca 2018r.

Wobec powyższego skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego postanowienia organu II instancji i jego zmianę poprzez ustalenie, że zaliczeniu na poczet ceny nabycia podlega:

- należność główna w kwocie 18.500,00 zł,

- odsetki umowne w wysokości 40% w stosunku rocznym naliczone w pełnej wysokości zgodnie z treścią tytułu wykonawczego od dnia 9 listopada 1999r. do dnia nabycia nieruchomości przez skarżącego, które na dzień 12 lipca 2018r. wynosiły 138.021,20 zł,

- koszty sądowe w łącznej wysokości 9.054,80 zł,

- koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym w wysokości 2.700,00 zł,

- koszty poniesione przez wierzyciela w wysokości 90,00 zł - tytułem zaliczki celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego,

- co łącznie daje kwotę 168.366,00 zł (na dzień 12 lipca 2018r.) wraz z dalszymi odsetkami zgodnie z tytułem wykonawczym - tytułem zaliczenia na poczet ceny nabycia nieruchomości.

- ustalenie, że skarżący obowiązany jest do złożenia do depozytu organu egzekucyjnego tytułem ceny nabycia nieruchomości kwotę 168.366,00 zł pomniejszonej odpowiednio o kwotę naliczonych przez organ kolejnych odsetek do dnia wydania nowej decyzji.

- zobowiązanie organu egzekucyjnego do wystosowania ponownego wezwania skarżącego do uiszczenia prawidłowo wyliczonej ceny nabycia nieruchomości na rachunek bankowy organu egzekucyjnego w terminie dwutygodniowym,

- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odwiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W dniu 5 grudnia 2018r. DIAS w K. nadesłał pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia 23 listopada 2018r. informujące, że zobowiązany S. G. zmarł w dniu 13 listopada 2018r. i w dniu 22 listopada 2018r. organ egzekucyjny zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Sąd na posiedzeniu w dniu 18 czerwca 2019r. zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie podkreśla się, że śmierć uczestnika postępowania obliguje sąd do zawieszenia postępowania z chwilą uzyskania informacji o tym znaczeniu, co też uczynił Sąd wydając przedmiotowe postanowienie z dnia 18 czerwca 2019r.

Postanowieniem z dnia 29 marca 2021r. Sąd postanowił podjąć zawieszone postępowanie sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.").

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Kontroli Sądu zostało przedstawione w trybie skargi postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 18 sierpnia 2018r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia 27 czerwca 2018r. stwierdzające wygaśnięcie skutków przybicia nieruchomości.

Z bezspornych ustaleń faktycznych wynika, że organ egzekucyjny prowadzi wobec zobowiązanego S. G. postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych oraz wystawionych przez wierzycieli - Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], C. S. spółka jawna, PeKaO SA, D. sp. z o.o., H. D. i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K..

W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny przeprowadzi egzekucję do nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w S. będącej własnością zobowiązanego.

Trzy kolejne licytacje ww. nieruchomości nie doszły do skutku (dnia 12 grudnia 2016r., dnia 21 czerwca 2017r. i dnia 25 października 2017r.), gdyż nikt do nich nie przystąpił.

Pismem z dnia 2 listopada 2017r. wierzyciel hipoteczny i egzekwujący H. D. (skarżący) zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o przejęcie ww. nieruchomości na własność za cenę wynoszącą 65% oszacowanej wartości nieruchomości, tj. kwotę 327.600,00 zł.

Organ egzekucyjny wydał w dniu 22 grudnia 2017r. postanowienie nr [...] o przybiciu na rzecz skarżącego. W konsekwencji organ egzekucyjny pismem z dnia 25 kwietnia 2018r. wezwał skarżącego do złożenia do depozytu ceny nabycia w terminie 14 dni, przedstawiając stosowne wyliczenie.

Skarżący zakwestionował wyliczenie w zakresie uwzględnienia wierzytelności własnych i w związku z tym zażądał anulowania wyznaczonego terminu i ponownego wezwania wierzyciela do dokonania zapłaty w oparciu o prawidłowe wyliczenia.

Organ I instancji wydał wymienione na wstępie postanowienie o stwierdzeniu wygaśnięcia skutków przybicia nieruchomości z powodu nieuiszczenia w terminie przez nabywcę ceny kupna nieruchomości.

Podstawą materialnoprawną wydanego postanowienia były przepisy art. 111m § 4 i 5, art. 111s i art. 112 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a.").

Stosownie do art. 111m § 4 u.p.e.a. gdy przejęcie nieruchomości ma nastąpić po niedojściu do skutku licytacji, organ egzekucyjny udziela przybicia na rzecz przejmującego po wysłuchaniu wnioskodawcy, Postanowienie o przybiciu zawiera firmę lub imię i nazwisko nabywcy, oznaczenie nieruchomości, datę licytacji i cenę nabycia (art. 111m § 2)

Z kolei zgodnie z art. 112 § 1 u.p.e.a. z chwilą gdy postanowienie o przybiciu stało się ostateczne, organ egzekucyjny wzywa licytanta, który uzyskał przybicie, aby w terminie 14 dni od otrzymania wezwania złożył do depozytu organu egzekucyjnego cenę nabycia z potrąceniem wadium złożonego w gotówce. Na wniosek nabywcy organ może wyznaczyć dłuższy termin uiszczenia ceny nabycia, nieprzekraczający jednak 3 miesięcy.

Należy zgodzić się z organami orzekającymi w sprawie, że skarżący chciał przejąć powyższą nieruchomość, jednak nie dopełnił art. 111j § 2 u.p.e.a., tj. nie złożył do depozytu organu egzekucyjnego ceny nabycia, co musiało skutkować wygaśnięciem skutków przybicia nieruchomości.

W ocenię Sądu, skoro skarżący zdecydował się na nabycie nieruchomości, w sprawie zostało wydane postanowienie o przybiciu, którego skarżący nie zaskarżył w ustawowym trybie poprzez złożenie zażalenia, to nie składając do depozytu ceny nabycia w terminie 14 dni, musiał się liczyć z konsekwencją w postaci wynikającą z art. 111s u.p.e.a. (jeżeli nabywca nie wykonał w terminie warunków licytacyjnych co do zapłaty ceny wygasają skutki przybicia.).

Argumenty, które przedstawił skarżący, co niżej zostanie wykazane, nie mogły stanowić uzasadnionej podstawy do podważenia zasadności wydanego postanowienia o wygaśnięciu skutków przybicia nieruchomości.

Dla dalszych rozważań, odnoszących się do pozostałych zarzutów skargi, istotne znaczenie ma regulacja art. 112 § 2 u.p.e.a., według której nabywca może zaliczyć na poczet ceny własną wierzytelność lub jej część, jeżeli znajduje ona pokrycie w cenie nabycia.

Spór pomiędzy skarżącym, a organem egzekucyjnym ogniskował się właśnie wokół powyższej regulacji i sposobu wyliczenia "własnej wierzytelności", która może być zaliczona na poczet ceny nabycia, a przede wszystkim dotyczył wysokości odsetek, która powinna być potrącona w ramach "własnej wierzytelności" z ceny nabycia z ustalonej ceny nabycia.

Organy orzekające w sprawie uważały, że zaliczeniu na poczet ceny nabycia podlega łącznie kwota 45.144,80 zł, którą składają się:

- należność główna w kwocie 18.500,00 zł,

- odsetki w kwocie 14.800,00 zł (odsetki umowne w wysokości 40% w stosunku rocznym, naliczone za dwa lata od kwoty 18.500,00 zł,

- koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 11.490,00 zł,

- koszty procesu ujawnione w księdze wieczystej w wysokości 348,80 zł oraz 6,00 zł.

Natomiast skarżącą uważała, że zaliczeniu na poczet ceny nabycia powinna być zaliczona w kwota 163.256,00 zł, na którą składają się:

- należność główna w kwocie 18.500,00 zł,

- odsetki według tytułu wykonawczego w kwocie 132.912,16 zł,

- koszty sądowe w kwocie 9.054,80 zł,

- zaliczka komornicza w kwocie 90,00 zł,

- koszty zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym w kwocie 2.700,00 zł.

Skarżący, argumentując za własnymi wyliczeniami, podnosił w postępowaniu egzekucyjnym oraz w skardze, że w księdze wieczystej, hipotekę przymusową ustanowiono na kwotę 18.500,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 40 % w stosunku rocznym liczonymi od dnia 9 listopada 1999r. i od tej daty powinny być naliczone odsetki.

Z kolei organy podatkowe podtrzymując swoje stanowisko odwołały się do regulacji prawnych, obowiązujących w dacie ustanowienia hipoteki przymusowej, które ich zdaniem pozwalały naliczać odsetki wyłącznie za ostatnie dwa lata przed przysądzeniem własności.

W ocenie Sądu orzekającego w sprawie stanowisko organów orzekających w sprawie jest prawidłowe.

Kwestia sposobu naliczenia odsetek (w pełnej należnej wysokości, czy tylko w wysokości wyliczonej za ostatnie dwa lata), która była istotą sporu w niniejszej sprawie budziła wiele kontrowersji w doktrynie oraz judykaturze, co zostało zauważone w wypowiedziach skarżącego.

Podstawowym źródłem kontrowersji była redakcja art. 69 ustawy z 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001r. Nr 124, poz. 1361, powoływanej dalej jako "u.k.w.h."), zgodnie z którym w granicach przewidzianych w odrębnych przepisach, hipoteka zabezpiecza także roszczenia o odsetki nieprzedawnione oraz o przyznane koszty postępowania.

Jednakże powołany przepis interpretowano w powiązaniu z art. 1025 § 3 zdanie 2-3 Kodeksu postępowania cywilnego. według którego z pierwszeństwa równego z należnościami zabezpieczonymi hipoteką korzystają odsetki tylko za dwa lata przed przysądzeniem własności a koszty postępowania w wysokości nieprzekraczającej dziesiątej części kapitału. Pozostałe odsetki i koszty zaspokaja się w kategorii dziesiątej.

Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy z 26 czerwca 2009r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009r. Nr 131, poz. 1075) do hipotek zwykłych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tak jak w tej sprawie) stosuje się przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece w dotychczasowym brzmieniu, z wyjątkiem art. 76 ust. 1 i 4 tej ustawy, które stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

W konsekwencji należy przyznać rację organom podatkowym, że w sprawie poddanej osądowi miał zastosowanie art. 69 u.k.w.h. w brzmieniu obowiązującym przed zmianą wprowadzona ustawą z 26 czerwca 2009 r.

W orzecznictwie przyjmuje się, że to poszerzone odesłanie obejmuje przede wszystkim odesłanie do odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (dalej k.p.c.), a konkretnie do art. 1025 § 3 (por. wyrok Sądu Najwyższego z 17 marca 2004r. sygn. akt II CK 81/03). Art. 1025 § 3 k.p.c. ma tu zastosowanie w brzmieniu przed zmianą wprowadzoną w art. 3 wymienionej wyżej ustawy z 26 czerwca 2009r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Sąd w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uzasadnieniu uchwały z 20 maja 2005r. sygn. akt: III CZP 24/05 oraz w uzasadnieniu postanowienia z 20 maja 1986r. sygn. akt: III CRN 86/86, w którym Sąd Najwyższy przyjął, że zgodnie z art. 69 u.k.w.h., znowelizowanym ustawą z 6 września 2001r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368), w granicach przewidzianych w odrębnych przepisach hipoteka zabezpiecza także odsetki nieprzedawnione oraz przyznane koszty postępowania. Sąd Najwyższy wskazał, że pierwotnej wersji tego przepisu stwierdzono, że w granicach przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego hipoteka zabezpiecza także roszczenie o odsetki nieprzedawnione oraz przyznane koszty postępowania a w poprzednim stanie prawnym w literaturze i judykaturze nie kwestionowano tego, że art. 69 u.k.w.h. odsyłał do art. 1025 § 3 k.p.c. w zakresie dotyczącym rozmiaru m.in. odsetek za opóźnienie objętych zabezpieczeniem hipotecznym. Oznaczało to, że hipoteka umowna zabezpieczała roszczenia o odsetki za opóźnienie za okres dwóch lat przed przysądzeniem własności obciążonej hipoteką (art. 1025 § 3 k.p.c.). Zmiana stylizacji przepisu art. 69 u.k.w.h. spowodowała pojawienie się zagadnienia, czy do grupy przepisów wymienionych obecnie w tym przepisie należy art. 1025 § 3 k.p.c.

Dalej Sąd Najwyższy zauważył, że w literaturze broni się interpretacji art. 69 u.k.w.h., zgodnie z którą hipoteka umowna zabezpiecza odsetki za cały okres opóźnienia dłużnika bez ograniczeń czasowych przewidzianych w art. 1025 § 3 k.p.c., przepisy te regulują bowiem odmienną materię prawną. W związku z tym dla określenia zakresu zabezpieczenia hipoteką nie może być miarodajny art. 1025 § 3 k.p.c., a w konsekwencji hipoteka umowna zabezpiecza także odsetki za opóźnienie za cały okres trwania opóźnienia.

W ocenie Sądu Najwyższego stanowisko takie nie może być jednak akceptowane z następujących powodów:

- po pierwsze, przy założeniu, że art. 69 u.k.w.h. obejmuje także odsetki za opóźnienie i że zabezpieczenie ma nastąpić w granicach przewidzianych w odrębnych przepisach, nie sposób bronić koncepcji, iż zabezpieczenie hipoteką zwykłą obejmuje roszczenie o odsetki bez względu na czas trwania opóźnienia. Interpretacja taka prowadzi do podważenia ogólnej myśli wyrażonej w omawianym przepisie, w którym statuowano wyraźne ograniczenie zakresu zabezpieczenia hipotecznego. W związku z tym powstaje kwestia poszukiwania prawnej regulacji takiego ograniczenia,

- po drugie, nowelizacja art. 69 u.k.w.h. może oznaczać zamierzone poszerzenie zakresu odesłania przewidzianego w tym przepisie także do innych aktów prawnych, w tym do art. 115 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy zachowaniu w art. 69 u.k.w.h. i art. 1025 § 3 k.p.c. rodzajów zabezpieczonych hipoteką zwykłą należności ubocznych. Jako "odrębne przepisy" w rozumieniu art. 69 u.k.w.h., kształtujące granice zabezpieczenia hipotecznego w odniesieniu do odsetek za opóźnienie, można zatem przyjmować art. 1025 § 3 k.p.c.

W uzasadnieniu postanowienia z 12 marca 2003r., sygn. akt III CKN 1026/00, stwierdzono, że zabezpieczeniu hipoteką zwykłą podlegają m.in. odsetki kapitałowe za ostatnie dwa lata przed przysądzeniem własności nieruchomości. Myśl tę można odnieść również do odsetek za opóźnienie przy niekwestionowanym w literaturze i orzecznictwie Sądu Najwyższego założeniu, że przepis art. 69 u.k.w.h. objęte są wszystkie kategorie odsetek (por. np. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z 12 marca 2003r., sygn. akt III CKN 1026/00).

Pamiętać należy i to, że art. 1025 § 3 k.p.c. w odniesieniu do wierzytelności zabezpieczonej hipotecznie, uzasadnia przyznanie dłużnikowi, poza powoływaniem się na ograniczenie odpowiedzialności do nieruchomości, także uprawnienie do powoływania się na ograniczenie odpowiedzialności co do odsetek za ostatnie dwa lata przed przysądzeniem własności nieruchomości i ich wysokości (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 17 listopada 2005r., sygn. akt I ACa 725/04, OSAB 2005/4/32).

W kontekście powyższego Sąd nie uznaje za zasadne zarzuty skargi o naruszeniu art. 112 § 2 u.p.e.a. oraz art. 69 u.k.w.h.

W kontekście przedstawionych wywodów, stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu należało uznać za prawidłowe.

Z powyższych względów, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, z mocy art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.