Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 855/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. pkt 2, art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z R od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 301/16 w sprawie ze skargi Z R na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K z dnia [..] stycznia 2016 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Z R na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA w Krakowie lub Sąd I instancji) oddalił skargę Z.R. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celej w K. (dalej: K.) z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że funkcjonariusze Urzędu Celnego w [...] dnia 5 marca 2015 r. przeprowadzili kontrolę w lokalu skarżącego, w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) dalej: u.g.h. W trakcie kontroli, stwierdzono że w lokalu znajdowały się dwa włączone automaty do gier. Funkcjonariusze przeprowadzili grę kontrolną, w wyniku której ustalili, że na automatach można prowadzić gry z naruszeniem przepisów u.g.h.

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z [...] października 2015 r. wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 24.000 zł za urządzanie gier na dwóch automatach poza kasynem gry.

Dyrektor decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

WSA w Krakowie oddalił skargę na powyższą decyzję. Sąd I instancji przypomniał, że zgodnie z treścią umowy zawartej pomiędzy skarżącym a spółką będącą właścicielem automatów skarżący zobowiązał się do zasilania automatów energią elektryczną w godzinach otwarcia lokalu oraz informowania najemcy o zaobserwowanych przez niego awariach, uszkodzeniach, kradzieży, zaginięciach itp. Wynajmujący zobowiązał się nie prowadzić działalności konkurencyjnej w czasie trwania umowy oraz do 2 miesięcy po jej zakończeniu. Skarżący miał świadomość tego, że automaty służą do gier i sam w swojej skardze przyznał, że automaty samodzielnie wypłacały pieniądze. Dlatego nie można dać wiary jego oświadczeniu, że nie wiedział do czego służą zainstalowane w jego lokalu automaty. Z zebranych dokumentów bezsprzecznie wynika, że skarżący stworzył odpowiednie warunki, aby nielegalne gry na automacie mogły być prowadzone. Lokal nie był kasynem, a automaty nie posiadały certyfikatu określającego ich charakter a skarżący nie posiadał koncesji na prowadzenie kasyna gry.

W ocenie Sądu I instancji organy trafnie przyjęły, że skarżący urządzał gry na automacie spełniającym przesłanki z art. 2 ust. 3 u.g.h., co potwierdzają ustalenia kontroli. Gracz nie był w stanie przewidzieć rezultatu przeprowadzonej gry, jak również nie miał wpływu na odpowiednie ustawienie bębnów. Skarżący nie wskazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że nie brał on udziału w urządzaniu gier. Automat był zainstalowany w jego lokalu i pozostawał pod jego kontrolą. Otrzymywał wynagrodzenie za wynajęcie powierzchni i sprawowanie nadzoru nad tymi automatami.

WSA wskazał, że karze pieniężnej za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry podlegać będzie zarówno podmiot legitymujący się koncesją lub zezwoleniem, jak i ten, kto dokumentem takim nie dysponuje. Istotne staje się wyłącznie ustalenie, że gra na automacie została urządzana poza kasynem gry. Urządzającym gry jest każdy podmiot, który organizuje gry bez względu na to, czy obiektywnie jest zdolny do spełnienia jednego z warunków uzyskania koncesji (zezwolenia).

Sąd I instancji stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym, w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 dyrektywy. Przepis ten ustanawia sankcję za działania niezgodne z prawem, zaś ocena tej niezgodności jest dokonywana na podstawie innych wzorców normatywnych. O możliwości zastosowania, bądź konieczności odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych decydują bowiem okoliczności konkretnej sprawy i zestawienie w jakim przepis ten występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do ustalonego stanu faktycznego, co oznacza, że zasadniczo może stanowić on podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych.

WSA w Krakowie wyjaśnił, że podmiot, który świadomie urządza gry na automatach bez uczynienia zadość jakimkolwiek warunkom określonym w ustawie o grach hazardowych (posiadanie koncesji, zezwolenia wydanego na podstawie przepisów obowiązujących wcześniej, rejestracji automatu) nie może powoływać się skutecznie na argument o technicznym charakterze art. 14 ust. 1 u.g.h. i braku skuteczności tego przepisu, a w konsekwencji na argument braku podstaw do zastosowania w tego rodzaju okolicznościach sankcji z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h..

Z.R. zaskarżył wyrok w całości domagając się jego uchylenia i uchylenia decyzji obu instancji, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 ust. 1 u.g.h. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący jest osobą urządzającą gry na automatach i co za tym idzie, że można go pociągnąć do odpowiedzialności administracyjnej i wymierzyć mu karę pieniężną za urządzanie gier na automacie poza kasynem, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów w świetle dokonanych ustaleń faktycznych powinna skutkować uwzględnieniem skargi, na skutek stwierdzenia, że czynności strony, jako osoby wynajmującej powierzchnię w swoim lokalu podmiotowi, który takie gry urządza, nie mogą być zakwalifikowane jako wypełniające pojęcie urządzania gry na automatach poza kasynem gry.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna oparta została na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. W ramach tej podstawy wskazano dwa naruszenia, przy czym w żadnym wypadku nie wskazano przepisów naruszonych przez Sąd I instancji, bo te które znalazły się w zarzutach nie były bezpośrednio stosowane przez Sąd I instancji z tego powodu, że sądy administracyjne nie wykonują administracji, zatem nie stosują przepisów materialnego prawa administracyjnego. Sądy te wymierzają sprawiedliwość kontrolując działalność administracji publicznej, zatem ich wadliwe działanie może polegać tylko na wadliwie dokonanej kontroli, a to wymaga, by skarga kasacyjna wskazywała te wady, czego skarga rozpoznawana nie czyni. Z tego powodu należy stwierdzić, że jest formalnie wadliwa. Wprawdzie ten rodzaj wady nie prowadzi do jej odrzucenia, co wynika z uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1, jednak w sposób zasadniczy ogranicza możliwość kontroli skarżonego wyroku, gdyż Sąd II instancji nie może domniemywać kierunków i zakresu jego weryfikacji w postępowaniu kasacyjnym.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, więc nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Za merytorycznie nietrafny uznać należało zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 odnoszący się do błędnej wykładni pojęcia "urządzający gry". Sąd II instancji stoi na stanowisku, że skarżony wyrok poprawnie ujmuje tę kwestię. Bez wątpienia urządzającym gry jest każdy, kto współorganizuje gry. Jednak na czym w konkretnej sytuacji polega urządzanie, a więc jaki kontekst językowy tego pojęcia należy przyjąć, jest uzależnione od faktów, które stają się podstawą do językowego opisu. Zauważyć trzeba, że każdy język, w tym potoczny, jest narzędziem opisu świata, a więc realnych zaszłości. Skoro tak, to znaczenie terminu urządzającego gry na gruncie rozpoznawanej sprawy musi być wiązane z faktami jakie wynikają z umowy, a więc roli skarżącego kasacyjnie w przedsięwzięciu zorganizowanym przez spółkę. Idzie o to, czy skarżący tylko wynajął powierzchnię, bo jeżeli tylko do tego się sprowadzała jego aktywność, to nie był urządzającym w rozumieniu art. 89 u.g.h., czy też jego aktywność realizowała się w inny sposób, który pozwala uznać, że urządzał gry. Skarżący kasacyjnie w rozpoznawanej sprawie był podmiotem stwarzającym warunki umożliwiające grę. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, na taką jego rolę wskazuje przede wszystkim treść umowy, z której między innymi wynika, że skarżący zobowiązał się do zasilania automatów energią elektryczną, informowania o awariach, uszkodzeniach, lub kradzieży urządzenia. Najemca zobowiązał się do zapłaty kwartalnie wynajmującemu 600 zł, od dnia zainstalowania automatu. Sąd I instancji trafnie wywiódł, że treść umowy wskazuje, że skarżący kasacyjnie był podmiotem urządzającym gry, zatem podlegał karze przewidzianej w u.g.h.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.