Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 115/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
6412 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące powiatu; skargi organów powiatu na czynności nadzorcze
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus As. sąd. Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant Sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 września 2008 r. sprawy ze skargi Zarządu Powiatu na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatrudniania nauczycieli emerytów oddala skargę /-/ I. Kucznerowicz /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus


UZASADNIENIE

IV SA/Po 115/08

U Z A S A D N I E N I E

Uchwałą Zarządu Powiatu Ś. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w sprawie zatrudniania nauczycieli emerytów oraz przydzielania godzin ponadwymiarowych w szkołach i placówkach oświatowych, prowadzonych przez Powiat Ś. uchwalono w § 1, że zatrudnienie nauczyciela emeryta oraz przydzielenie nauczycielowi godzin ponadwymiarowych w ilości większej niż 4 godziny tygodniowo wymaga zgody Zarządu powiatu Ś.

W uzasadnieniu do tej uchwały wskazano, że mając na względzie wzrost wydatków w szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych przez Powiat Ś. oraz dbałość o racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi celowym jest wprowadzenie mechanizmu pozwalającego na nadzorowanie i monitorowanie wydatków związanych z zatrudnianiem nauczycieli emerytów oraz przydzielaniem nauczycielom godzin ponadwymiarowych.

Rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 z późn. zm.) stwierdzono nieważność uchwały Nr [...] Zarządu Powiatu Ś. z dnia [...] listopada 2007 r. w sprawie zatrudniania nauczycieli emerytów oraz przydzielenia godzin ponadwymiarowych w szkołach i placówkach oświatowych, prowadzonych przez Powiat Ś. - ze względu na istotne naruszenie prawa.

Dokonując oceny zgodności z prawem przedmiotowej uchwały organ nadzoru stwierdził, że zgodnie z treścią art. 34a ust. 1 ustawy o systemie oświaty organ prowadzący szkołę lub placówkę sprawuje nadzór nad jej działalnością w zakresie spraw finansowych i administracyjnych, z uwzględnieniem odrębnych przepisów.

Natomiast w ust. 2 ww. przepisu w zakresie wymienionym w ust. 1 nadzorowi podlega w szczególności:

1) prawidłowość dysponowania przyznanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę lub placówkę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowania mieniem;

2) przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów;

3) przestrzeganie przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły i placówki.

W § 1 przedmiotowej uchwały zarząd powiatu postanowił, iż zatrudnianie nauczyciela emeryta oraz przydzielenie nauczycielowi godzin ponadwymiarowych w ilości większej niż 4 godziny tygodniowo wymaga zgody Zarządu Powiatu Ś.

W ocenie organu nadzoru powołane w podstawie prawnej uchwały przepisy prawne nie przyznają zarządowi powiatu kompetencji do podjęcia niniejszej uchwały o ww. treści.

Przywołany wyżej przepis art. 34a ust.. 1 i 2 ustawy o systemie oświaty odnosi się do nadzoru sprawowanego przez organ prowadzący szkołę w zakresie spraw finansowych i administracyjnych. Co prawda ustawodawca nie objaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem "spraw finansowych i administracyjnych" niemniej jednak ogólnie jako sprawy finansowe uznaje się procesy rozdysponowywania środków pieniężnych. A zatem w odniesieniu do szkoły lub placówki sprawy finansowe rozumiane będą jako kwestie związane z gromadzeniem i przepływem środków finansowych pomiędzy szkołą a różnymi podmiotami, jak również zagadnienia dotyczące ewidencji zdarzeń gospodarczych określane mianem rachunkowości.

Natomiast pod określeniem "sprawy administracyjne" należy rozumieć zagadnienia dotyczące zarządzania, a więc wszelkie te zadania, których spełnienie jest konieczne dla utrzymania i funkcjonowania oświaty nie mieszczące się zarazem pod pojęciem "spraw finansowych".

W świetle powyższej analizy pojęcia "spraw finansowych i administracyjnych", materii stanowiącej przedmiot uregulowania niniejszej uchwały zarządu powiatu, nie można w żadnym razie uznać za wypełnienie dyspozycji art. 34a ust. 1 i 2 ustawy o systemie oświaty. Są to bowiem zagadnienia z zakresu prawa pracy.

Wskazania wymaga fakt, iż stosownie do art. 39 ust. 3 ustawy o systemie oświaty kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami jest dyrektor szkoły. To on w szczególności decyduje w sprawach zatrudnienia i zwalniania nauczycieli oraz innych pracowników szkoły, przyznawania nagród oraz wymierzania kar porządkowych nauczycielom i innym pracownikom szkoły lub placówki, jak również występowania z wnioskami w sprawach odznaczeń, nagród i innych wyróżnień dla nauczycieli oraz pozostałych pracowników szkoły lub placówki. A zatem dyrektor może w pełni samodzielnie dokonywać wszelkich czynności z zakresu prawa pracy, w tym zawierać umowy o pracę, co jednocześnie wyklucza jakąkolwiek ingerencję w sprawy zatrudnienia i zwalniania nauczycieli oraz pozostałych pracowników szkoły ze strony organu prowadzącego.

Zarząd Powiatu Ś. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze. W uzasadnieniu podniesiono, że po pierwsze; nadzór organu prowadzącego, określony w art. 34a ust. 1 i 2 ustawy o systemie oświaty, jest nadzorem wewnątrz oświatowej struktury organizacyjnej i dotyczy szkół i placówek publicznych prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego, w przypadku uchwały objętej rozstrzygnięciem nadzorczym, prowadzonych przez Powiat Ś.. Szkoły i placówki oświatowe działające na podstawie ustawy o systemie oświaty nie mają bowiem prawnej samodzielności i pełnej odrębności od organów prowadzących. Zakres tego nadzoru należy rozpatrywać w powiązaniu z treścią art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty zgodnie z którym, organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność powierzając mu bezpośrednią realizację szeregu zadań, związanych z zapewnieniem prawidłowego funkcjonowania prowadzonych szkół i placówek, m.in. zapewniając obsługę finansową szkoły placówki. Niewątpliwie skutki zatrudniania nauczycieli emerytów oraz przydzielania godzin ponadwymiarowych nauczycielom wywołują skutki finansowe, które bezpośrednio obciążają organ prowadzący, jakim jest Zarząd Powiatu Ś., jako organ zobowiązany do zapewnienia w budżecie środków finansowych na funkcjonowanie podległych mu szkół i placówek. Z tego względu wprowadzony uchwałą mechanizm pozwalający na nadzorowanie monitorowanie wydatków związanych z zatrudnianiem emerytów oraz przydzielaniem nauczycielom godzin ponadwymiarowych mieści się w pojęciu nadzoru nad działalnością jednostek oświatowych, sprawowaną w zakresie spraw finansowych.

W określeniu "sprawy administracyjne" ustawodawca, co słusznie zauważa w rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewoda, miał na uwadze wszystkie te zadania, których spełnienie jest konieczne dla utrzymania i funkcjonowania oświaty publicznej, a które zarazem nie mieszczą się w pojęciu "spraw finansowych". Organowi prowadzącemu przysługuje zatem prawo (ale i obowiązek) wglądu w funkcjonowanie szkoły jako pracodawcy. Uchwała będąca przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Wielkopolskiego miała także stanowić instrument prawny pozwalający na wgląd w funkcjonowanie szkół i placówek jako pracodawców zatrudniających nauczycieli emerytów oraz przydzielających godziny ponadwymiarowe zatrudnionym nauczycielom.

Po drugie, w uzasadnieniu do rozstrzygnięcia nadzorczego pominięta została treść uzasadnienia kwestionowanej uchwały, które to uzasadnienie stanowiło jej integralną część. Uzasadnienie do uchwały stanowi istotny element uchwały oraz wyjaśnia rzeczywiste motywy podejmowanej uchwały, którymi kierował się skarżący. Wojewoda Wielkopolski w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym poddał jedynie wybiórczej ocenie treść uchwały, nie odnosząc się do jej uzasadnienia, tak jak gdyby tego uzasadnienia w ogóle nie było. Uzasadnienia uchwał wskazują, jakie potrzeby społeczne przemawiają za przyjęciem danej regulacji, a także służą jako tzw. niesamoistne źródło prawa do ułatwienia poprawnej wykładni przepisów zawartych w akcie prawnym, którego uzasadnienie dotyczy. Zgodnie z poglądami doktryny prawniczej uzasadnienie uchwały tłumaczy rację wydania tego aktu prawnego, jeżeli nie wynika ona w sposób oczywisty z samej treści uchwały. Uzasadnienie do uchwały Zarządu Powiatu Ś. nr [..] z dnia [...] listopada 2007 r. w sprawie zatrudniania nauczycieli emerytów oraz przydzielania godzin ponadwymiarowych w szkołach i placówkach oświatowych, prowadzonych przez Powiat Ś., w sposób z jednej strony jasny i wyczerpujący, a z drugiej strony zwięźle i konkretnie tłumaczy potrzebę i cel podjęcia uchwały.

Po trzecie, w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewoda Wielkopolski nie odniósł się wcale do przywołanego w podstawie prawnej uchwały przepisu art. 32 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie powiatowym, zgodnie z którym do zadań zarządu powiatu należy wykonywanie budżetu powiatu. Zarząd powiatu jako organ wykonawczy samorządu powiatowego odpowiada za wykonywanie budżetu i jako taki musi mieć instrumenty pozwalające mu na kontrolę i realny wpływ na wykonywanie budżetu powiatu przez jednostki organizacyjne powiatu, w tym także szkoły i placówki oświatowe. Brak takich instrumentów mógłby powodować nieuzasadnione zwiększanie wydatków przez te jednostki, a zarząd powiatu jako wykonujący budżet byłby odpowiedzialny w takich sytuacjach za znalezienie środków na pokrycie tych wydatków. W praktyce subwencja oświatowa nie pokrywa w całości wydatków na funkcjonowanie szkół i placówek oświatowych, co skutkuje koniecznością pokrywania tych wydatków z innych dochodów. Dlatego w ocenie skarżącego uprawnionym było podjęcie uchwały wprowadzającej mechanizm pozwalający na nadzorowanie i monitorowanie wydatków związanych z zatrudnianiem emerytów oraz przydzielaniem nauczycielom godzin ponadwymiarowych

Po czwarte, w rozstrzygnięciu nadzorczym nieuwzględniona została praktyka, stosowana przez inne samorządy terytorialne (gminne i powiatowe) w zakresie objętym uchwałą. Samorządy te podobnie jak Zarząd Powiatu Ś. w sposób niekwestionowany przez właściwe dla nich organy nadzoru, regulują kwestie związane z zatrudnianiem nauczycieli emerytów oraz przydzielaniem godzin ponadwymiarowych, w podejmowanych własnych aktach prawnych, obejmując te kwestie mechanizmami pozwalającymi na sprawowanie nadzoru w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w rozstrzygnięciu nadzorczym. Nadto podniesiono, że zgodnie z treścią art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. A zatem organy władzy publicznej mogą działać tylko tam i o tyle, o ile prawo je do tego upoważnia. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż każda norma kompetencyjna musi być realizowana, aby nie naruszała innych przepisów ustaw.

W ocenie organu nadzoru regulacje przedmiotowej uchwały Zarządu Powiatu Ś. prowadzą do naruszenia art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, art. 11 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku Karta nauczyciela oraz art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku Kodeks pracy.

Art. 39 ust. 3 ustawy o systemie oświaty stanowi, że do zadań dyrektora szkoły placówki należy m.in. pełnienie funkcji kierownika zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole lub placówce nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami. Dyrektor szkoły w szczególności decyduje w sprawach:

- zatrudniania i zwalniania nauczycieli oraz innych pracowników szkoły lub placówki;

- przyznawania nagród oraz wymierzania kar porządkowych nauczycielom i innym pracownikom szkoły lub placówki;

- występowania z wnioskami, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i rady szkoły lub placówki, w sprawach odznaczeń, nagród i innych wyróżnień dla nauczycieli oraz pozostałych pracowników szkoły lub placówki.

Szkoła stosownie do ustawy o systemie oświaty oraz Kodeksu pracy jest pracodawcą dla zatrudnionych nauczycieli i innych pracowników. Zgodnie z art. 3 Kodeksu pracy "pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników". Natomiast według art. 11 Karty nauczyciela to dyrektor szkoły nawiązuje z nauczycielem stosunek pracy odpowiednio na podstawie umowy o pracę lub mianowania na stanowisku zgodnym z posiadanymi przez nauczyciela kwalifikacjami oraz zgodnie z posiadanym przez nauczyciela stopniem awansu zawodowego.

W świetle przywołanych wyżej przepisów nie budzi wątpliwości, iż wszystkie czynności z zakresu prawa pracy w szkole dokonuje dyrektor. Jest to jego ustawowa prerogatywa i jakiekolwiek zmiany w tym zakresie mogą następować wyłącznie na skutek wyraźnej kompetencji ustawowej. W tym stanie rzeczy wprowadzenie obowiązku uzyskania zgody Zarządu przy zatrudnianiu emerytowanego nauczyciela jest niewątpliwie uszczupleniem ustawowych kompetencji dyrektora szkoły. Podkreślić należy, iż ustawa o systemie oświaty, jak również Karta nauczyciela nie przewidują współdziałania czy współdecydowania dyrektora szkoły i organu prowadzącego szkołę przy zatrudnianiu nauczycieli. Dyrektor szkoły w myśl przepisów Kodeksu pracy samodzielnie decyduje o zatrudnieniu nauczyciela. Takie stanowisko przedstawił Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 roku (IV SA/Wr 313/2005).

Ponadto w ocenie organu nadzoru motywy jakimi kierował się organ prowadzący szkołę przy podejmowaniu niniejszej uchwały nie zasługują na uwzględnienie. Analiza uzasadnienia do przedmiotowej uchwały, i to wbrew twierdzeniom skarżącego o pominięciu jej treści przez organ nadzoru, wskazują jednoznacznie na naruszenie przepisów Kodeksu pracy dotyczących swobody zatrudnienia. Zgodnie z treścią art. 10 § 1 Kodeksu pracy każdy ma prawo do swobodnie wybranej pracy. Nikomu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie, nie można zabronić wykonywania zawodu. Zdaniem Wojewody Wielkopolskiego ograniczenie wprowadzone przez urząd przedstawione w pełni w uzasadnieniu do niniejszej uchwały jako sposób prowadzonej polityki pełnego zatrudnienia mającej na celu wyrównanie szans młodych ludzi nie może być realizowane metodami niezgodnymi z prawem. Przede wszystkim wprowadzenie powyższego ograniczenia w zatrudnieniu emerytów stanowi niewątpliwie przejaw dyskryminacji ze względu na wiek, bowiem w odniesieniu do innych grup osób nie wprowadza wymogu uzyskania indywidualnych zezwoleń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2000r., sygn. II SA 143/2000).

Nie można również przyjąć za zasadne powołanie się Zarządu, jako organu wykonawczego samorządu powiatowego, na dbałość o właściwe wykonanie budżetu przy podejmowaniu przedmiotowej uchwały. Podkreślić należy, iż cele gospodarności nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia materii uregulowanych przepisami prawa. Podobnie należy odnieść się do argumentu przedłożonego przez skarżącego dotyczącego nieuwzględnienia praktyki stosowanej przez inne samorządy terytorialne w zakresie objętym niniejszą uchwałą. Praktyka, bowiem ma być odzwierciedleniem zamysłu ustawodawcy wyrażonym w formie konkretnych zapisów prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane z poszanowaniem prawa.

Zarząd Powiatu Ś. uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r., jako organ prowadzący szkoły i placówki na terenie powiatu średzkiego uchwalił, iż zatrudnianie nauczyciela emeryta oraz przydzielanie nauczycielowi godzin ponadwymiarowych w ilości większej niż 4 godziny tygodniowo wymaga zgody Zarządu powiatu Ś.

Podstawą tej uchwały był przepis art. 34a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w zw. z art. 32 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym.

Art. 34 a ust. 1 ustawy o systemie oświaty stanowi, że organ prowadzący szkołę lub placówkę sprawuje nadzór nad jej działalnością w zakresie spraw finansowych i administracyjnych, z uwzględnieniem odrębnych przepisów. W zakresie wymienionym w ust. 1 nadzorowi podlega w szczególności:

1) prawidłowość dysponowania przyznanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę lub placówkę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowania mieniem;

2) przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów;

3) przestrzeganie przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły i placówki.

Szkoły i placówki działające na podstawie ustawy o systemie oświaty nie mają prawnej samodzielności i pełnej odrębności od organów prowadzących. Zakres nadzoru sprawowanego w myśl art. 34 a jest ponadto ograniczony przez art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty, który stanowi, że "organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność", powierzając mu bezpośrednią realizację szeregu zadań, związanych z zapewnieniem prawidłowego funkcjonowania prowadzonych szkół i placówek. Nadzór administracyjno – finansowy organu prowadzącego może bowiem realizować się w takim zakresie, w jakim szkoła lub placówka realizuje obowiązki pozamerytoryczne samodzielnie i niejako na "własną odpowiedzialność". Ustawodawca nie wyjaśnia, co należy rozumieć pod pojęciem "spraw finansowych i administracyjnych". Pod pojęciem "finansów" ogólnie rozumie się procesy powstawania i rozdysponowywania zasobów środków pieniężnych.

W określeniu "sprawy administracyjne" ustawodawca miał na uwadze wszystkie te zadania, których spełnienie jest konieczne dla utrzymania i funkcjonowania oświaty publicznej, a które zarazem nie mieszczą się już w pojęciu "spraw finansowych". Organowi prowadzącemu przysługuje zatem prawo (ale i obowiązek) wglądu w funkcjonowanie szkoły jako pracodawcy, podmiotu świadczącego usługi wykraczające poza zadania statutowe, ale także zobowiązanego do realizacji niektórych zadań w zakresie pomocy społecznej. Z przepisu art. 34 b ustawy o systemie oświaty wynika, że organ prowadzący szkołę może ingerować w działalność szkoły w zakresie i na zasadach określonych w ustawie.

Art. 39 ust. 3 ustawy o systemie oświaty stanowi, że do zadań dyrektora szkoły placówki należy m.in. pełnienie funkcji kierownika zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole lub placówce nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami.

Dyrektor szkoły w szczególności decyduje w sprawach:

- zatrudniania i zwalniania nauczycieli oraz innych pracowników szkoły lub placówki;

- przyznawania nagród oraz wymierzania kar porządkowych nauczycielom i innym pracownikom szkoły lub placówki;

- występowania z wnioskami, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i rady szkoły lub placówki, w sprawach odznaczeń, nagród i innych wyróżnień dla nauczycieli oraz pozostałych pracowników szkoły lub placówki.

Cytowany przepis określa zakres zadań i kompetencji dyrektora szkoły publicznej oraz obszar jego odpowiedzialności. Zadania te nie tworzą zamkniętego katalogu. Dyrektor kieruje szkołą i reprezentuje ją na zewnątrz.

Są to dwie stery kierownictwa organizacji. Kierowanie szkołą oznacza różne czynności organizacyjne i kierownicze dyrektora. Dyrektor może w pełni samodzielnie dokonywać wszelkich czynności z zakresu prawa pracy – w tym zawierać umowy o pracę.

Orzecznictwo sądowe zasadniczo wyklucza jakąkolwiek ingerencję w sprawy zatrudniania i zwalniania pracowników ze strony organu prowadzącego. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 kwietnia 2006 r., IV SA/Wr 313/05 stwierdzono, że "wszystkich czynności z zakresu prawa pracy dokonuje Dyrektor. Wprowadzenie obowiązku uzyskania opinii związku zawodowego, przy nagrodzie dla nauczyciela jest ograniczeniem ustawowych kompetencji Dyrektora. Karta Nauczyciela nie przewiduje jego współdziałania w indywidualnych sprawach w sprawie ustalania składników wynagrodzenia i ich wysokości. Nie ma, też podstaw, aby takie współdziałanie wprowadzić w drodze aktu prawa miejscowego.

Szkoła, w świetle ustawy o systemie oświaty oraz kodeksu pracy jest pracodawcą dla zatrudnionych nauczycieli i innych pracowników. Zgodnie z art. 3 kodeksu pracy: "Pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników"; "Za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba".

W świetle cytowanych przepisów nie budzi wątpliwości, iż wszystkich czynności z zakresu prawa pracy w szkole dokonuje Dyrektor. Jest to jego ustawowa prerogatywa i jakiekolwiek zmiany w tym zakresie mogą następować wyłącznie na skutek wyraźnej kompetencji ustawowej. Wprowadzenie obowiązku uzyskania opinii związku zawodowego, przy nagrodzie dla nauczyciela jest uszczupleniem ustawowych kompetencji Dyrektora. Ustawa nie przewiduje bowiem współdziałania pracodawcy (dyrektora) w indywidualnych sprawach ustalania składników wynagrodzenia i ich wysokości. Nie ma też podstaw, aby takie współdziałanie wprowadzić w drodze aktu prawa miejscowego. Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 39 ust. 3 ustawy o systemie oświaty dyrektor decyduje samodzielnie o przyznaniu nauczycielowi nagrody dyrektora (pkt 2), a co do nagrody wójta występuje z wnioskiem o jej przyznanie po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i rady szkoły ( pkt 3).

Mając na uwadze przytoczony fragment uzasadnienia wyroku bezsporne jest, iż wszystkie czynności z zakresu prawa pracy w szkole dokonuje Dyrektor. Jest to jego ustawowa prerogatywa i jakiekolwiek zmiany w tym zakresie mogą następować wyłącznie na skutek wyraźnej kompetencji ustawowej. W tym stanie rzeczy wprowadzenie obowiązku uzyskania zgody Zarządu przy zatrudnianiu emerytowanego nauczyciela jest niewątpliwie uszczupleniem ustawowych kompetencji Dyrektora szkoły.

Na uwzględnienie nie zasługują także motywy jakimi kierował się organ prowadzący szkołę przy podejmowaniu przedmiotowej uchwały. Analiza treści tego uzasadnienia wskazuje jednoznacznie na naruszenie przepisów kodeksu pracy dotyczących swobody zatrudniania.

Art. 10 § 1 Kodeksu pracy stanowi, że każdy ma prawo do swobodnie wybranej pracy. Nikomu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie, nie można zabronić wykonywania zawodu. Zdaniem Sądu ograniczenie wprowadzone przedmiotową uchwałą, jako sposób prowadzonej polityki pełnego zatrudnienia mającej na celu wyrównanie szans młodych ludzi nie może być realizowane metodami niezgodnymi z prawem. Wprowadzenie ograniczenia w zatrudnieniu emerytów stanowi niewątpliwie przejaw dyskryminacji ze względu na wiek, bowiem w odniesieniu do innych grup osób nie wprowadza wymogu uzyskania indywidualnych zezwoleń.

Przepis art. 32 ust. 2 pkt 4 o samorządzie powiatowym stanowi, że do zadań powiatu należy wykonywanie budżetu powiatu.

Istotnie, Zarząd jako organ wykonawczy samorządu powiatowego odpowiada za wykonywanie budżetu. Nieuprawnione jest jednak twierdzenie, iż w związku z tym ma prawo podejmować uchwały wprowadzające mechanizm pozwalający na nadzorowanie i monitorowanie wydatków związanych z zatrudnianiem emerytów oraz przydzielaniem nauczycielom godzin ponadwymiarowych. Jest to bowiem ingerencja w kompetencje ustawowe Dyrektora szkoły. Celem gospodarności nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia materii uregulowanych przepisami prawa. Również fakt, iż inne samorządy terytorialne stosują podobną praktykę nie może przemawiać na korzyść Skarżącego. Praktyka ma być odzwierciedleniem zamysłu ustawodawcy wyrażonym w formie konkretnych zapisów prawnych. Wszelkie błędne praktyki, niezgodne z przepisami prawa nie są argumentem do nadużycia prawa.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ppsa postanowił oddalić skargę.

/-/ I.Kucznerowicz /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz – Frymus

KB/