Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 310/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1 pkt 3, art. 33 pkt 1, art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 121 par. 1, art. 187  par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M. S.A. w L. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] września 2006 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz M. S.A. w L. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 14 czerwca 2006 r. M. S.A. z/s w L. (dalej – Skarżąca), wniosła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w dniu [...] listopada 2005 r. nr [...] oraz w dniu [...] lutego 2006 r. nr [...]. Jako podstawę prawną zarzutów wskazała art. 33 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. w Dz. U. Nr 110, poz. 968 ze zm. – dalej u.p.e.a.). W uzasadnieniu wskazała, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie nie doręczonego Skarżącej tytułu wykonawczego i zmierza do wyegzekwowania kwoty 127.162,90 zł stanowiącej zobowiązanie z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od lipca 2000 r. do października 2003 roku, określone decyzją Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] marca 2004 r. nr [...]. Skarżąca wskazała, iż decyzja ta została uchylona decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] wobec czego, egzekwowany obowiązek nie istniał w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu na podstawie art. 59 §1 pkt 2 u.p.e.a. Skarżąca zwróciła również uwagę na brak uprzedniego doręczenie jej upomnienia zgodnie z art. 15 §1 powołanej ustawy.

Pismem z dnia 21 czerwca 2006 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] przekazał powyższe pismo z zarzutami Prezesowi Zarządu PFRON celem wydania postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela.

Postanowieniem z dnia [...] września 2006 r. nie uwzględniono wniesionych zarzutów. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] marca 2004 r., utrzymana została w mocy decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2004 r., zaś tytuł wykonawczy wystawiono w dniu [...] listopada 2005 r. wobec niewywiązania się przez Skarżącą ze spłaty rat, na które rozłożono jej zaległość w decyzji z dnia [...] marca 2004 roku. Na dzień wystawienia tytułu wykonawczego decyzja ta była prawomocna i ostateczna.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 27 §1 pkt 3 oraz art. 33 pkt 1 u.p.e.a. poprzez oparcie tytułu wykonawczego na decyzji z dnia [...] marca 2004 r. która została następnie uchylona i nie funkcjonuje w obrocie prawnym oraz na podstawie art. 187 § 1 i 121 § 1 Ordynacji podatkowej.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. Prezes Zarządu PFRON utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżąca powstała z połączenia Przedsiębiorstwa [...] "M." S.A. w B. oraz "M." S.A. w W., a łączące się podmioty posiadały zaległości z tytułu obowiązkowych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, objęte decyzjami określającymi wysokość zobowiązania z dnia [...] stycznia 2004 r. oraz z dnia [...] stycznia 2004 roku, za które odpowiedzialność ponosi Skarżąca. Po rozpoznaniu wniosku Skarżącej z dnia 23 lutego 2004 r. decyzją z dnia [...] marca 2004 r., Prezes PFRON umorzył odsetki, odmówił umorzenia kwoty głównej oraz rozłożył płatność za wskazany wyżej okres na 60 miesięcznych rat. Organ wskazał, że w związku z niepłaceniem rat zostały one częściowo wygaszone i w dniu [...] listopada 2005 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...]. Decyzja z dnia [...] marca 2004 r. została następnie uchylona przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] marca 2006 r. wydaną w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia Prezesowi Zarządu PFRON.

Organ wskazał nadto, że w dniu 19 czerwca 2006 roku, zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr: [...]. W dniu 20 czerwca 2006 roku wniósł o zwolnienie spod egzekucji kont bankowych dłużnika zajętych w związku z prowadzonym postępowaniem, zaś w dniu 22 czerwca 2006 roku, Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wyegzekwował kwotę 153.057,10 zł przelewając ją na konto bankowe Funduszu.

W ocenie Prezesa Zarządu PFRON, uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2004 roku rozkładającej spłatę zaległości na raty, nie wpływa na wykonalność decyzji z dnia [...] stycznia 2004 roku i z dnia [...] stycznia 2004 roku - określających zobowiązania Skarżącej wobec PFRON. Organ przyznał jednakże, że nie zostało zakończone postępowanie z wniosku o zastosowanie ulgi, przy czym – w jego ocenie - Ordynacja podatkowa nie przewiduje w takim przypadku wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie.

W skardze na powyższe postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w zażaleniu wskazując nadto, iż zaskarżone postanowienie narusza art. 77 §1 i 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego oraz art. 7 i 8 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi zarzuciła, iż organ pominął milczeniem fakt, że decyzja Prezesa PFRON z dnia [...] marca 2004 r. została uchylona. Skarżąca wskazała, iż podstawą egzekucji administracyjnej w jej przypadku jest decyzja określająca zobowiązania wobec PFRON, a wynikające z niej wierzytelności zostały częściowo spłacone, zaś co do pozostałych toczy się postępowanie w sprawie umorzenia lub rozłożenia na raty. W tej sytuacji, dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego - wobec de facto braku podstawy egzekucyjnej - jest co najmniej niecelowe i budzi wątpliwości.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu PFRON wniósł o jej oddalenie i opisał przebieg postępowania w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Skargę należało uwzględnić ponieważ zarzuty Skarżącej okazały się uzasadnione. Sąd dopatrzył się również innych uchybień, które nie zostały podniesione przez Skarżącą.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej - P.p.s.a) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego, który miał zastosowanie w chwili orzekania w sprawie, na podstawie całokształtu zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) P.p.s.a., lub stwierdzenia nieważności jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Sąd zwraca również uwagę na dyspozycję art. 134 § 1 P.p.s.a., który stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powołany przepis, daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego.

Należy przyznać rację Skarżącej, że organ pominął milczeniem fakt, iż decyzja Prezesa PFRON z dnia [...] marca 2004 r. została uchylona decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] wobec czego, egzekwowany obowiązek nie istniał w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a postępowanie egzekucyjne powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 59 §1 pkt 2 u.p.e.a. Słuszny okazał się również zarzut Skarżącej braku uprzedniego doręczenie jej upomnienia zgodnie z art. 15 §1 powołanej ustawy, oraz prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie nie doręczonego Skarżącej tytułu wykonawczego.

Podstawą egzekucji administracyjnej w przypadku Skarżącej jest decyzja określająca zobowiązania wobec PFRON. Należy jednakże zwrócić uwagę na fakt, iż wynikające z tej decyzji wierzytelności zostały częściowo przez Skarżącą spłacone, zaś w stosunku do pozostałych wierzytelności toczy się postępowanie w sprawie umorzenia lub rozłożenia na raty. W tej sytuacji, prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec braku podstawy egzekucyjnej budzi poważne wątpliwości. Zasadny jest więc zarzut naruszenia art. 27 §1 pkt 3 oraz art. 33 pkt 1 u.p.e.a. poprzez oparcie tytułu wykonawczego na decyzji z dnia [...] marca 2004 r. która została uchylona i nie funkcjonuje w obrocie prawnym. Zasadny jest także zarzut naruszenia art. 187 § 1 i 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Organy zarówno pierwszej jak i drugiej instancji złamały naczelną zasadę postępowania podatkowego skonkretyzowaną w art. 187 § 1 wyżej powołanej ustawy, który nakłada na organ podatkowy obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie. Organ nie może prowadzić postępowania jednostronnie co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Organ administracji państwowej zaniechał bowiem podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego w sytuacji gdy Skarżąca powoływała się na określone i ważne dla niej okoliczności. Tym bardziej nie zrozumiała jest sytuacja, w której na trzy dni przed pobraniem pieniędzy z konta Skarżącej, Prezes Zarządu PFRON zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o zawieszenie postępowania egzekucyjnego przeciwko Skarżącej do dnia 30 września 2006 r. (dokument okazany Sądowi na rozprawie przez pełnomocnika Skarżącej), następnie [...] września 2006 r. wydał postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela nie uwzględniając zarzutu Skarżącej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Za zasadny Sad uznał również zarzut naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż taki sposób prowadzenia postępowania podatkowego nie może budzić zaufania do organów podatkowych. Zwrócić należy również uwagę na fakt, iż postanowienie z dnia [...] września 2006 r. zawiera wadę, którą należy zakwalifikować jako zwykłe naruszenie prawa, bowiem w postanowieniu z dnia [...] września 2006 r. (znajdującym się w aktach sprawy administracyjnej przesłanych Sądowi), nie oznaczono organu administracji publicznej wydającego zaskarżony akt administracyjny. Z treści wydanego postanowienia a także z pieczęci, pod którymi widnieją podpisy osób wydających postanowienie nie sposób stwierdzić jaki organ administracji publicznej wydał przedmiotowe postanowienie.

Powyższe wadliwości naruszają dyspozycję przepisu art. 18 ustawy u.p.e.a. w związku z art. 124 § 1 Kpa, zgodnie z którym postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania.

Oznaczenie organu polega na wskazaniu pełnej nazwy organu i jego siedziby. Z kolei brak oznaczenia organu pozbawia akt charakteru decyzji administracyjnej (postanowienia), jednak brak oznaczenia organu w części tzw. "nagłówkowej" decyzji (postanowienia) nie powoduje takiego skutku, jeżeli podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji (postanowienia) został opatrzony pieczęcią dostatecznie identyfikującą konkretny organ administracji publicznej (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.).

W przedmiotowej sprawie Sąd na rozprawie ustalił, iż oryginał postanowienia doręczony stronie, zawierał oznaczenie organu i tylko dlatego Sąd nie uznał tego naruszenia za rażące naruszenie prawa. Na w/w. postanowieniu, podpis osoby upoważnionej do wydania postanowienia został opatrzony pieczęcią "z upoważnienia Prezesa Zarządu". Pieczęć taka nie identyfikuje organu wydającego decyzję. Nie zawiera bowiem pełnego określenia nazwy organu udzielającego stosownego upoważnienia.

Dodatkowo, z sentencji postanowienia wydanego w II instancji również nie wynika jaki akt administracyjny został utrzymany w mocy przez Prezesa Zarządu PFRON. Organ wskazał jedynie, iż "po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego M. S.A., [...] z dnia 5 października 2006 r. postanawiam utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie". Dopiero z uzasadnienia tegoż postanowienia wynika jakie zaskarżone postanowienie organ drugiej instancji postanawia utrzymać w mocy.

Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] września 2006 r. [...].

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uwzględni wszystkie uwagi i naruszenie podniesione przez Sąd w uzasadnieniu wyroku.

Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Zakres w jakim postanowienia, które zostały uchylone a które nie mogą być wykonane określono w oparciu o przepis art. 152 P.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 200 P.p.s.a.