Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 358/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 2 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Małgorzata Niezgódka - Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 października 2016 r. sygn. akt I SA/Op 343/16 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 30 czerwca 2016 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

W dniu 26 sierpnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynęła skarga S. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 30 czerwca 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2011 r. W treści skargi zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy na podstawie art. 61 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku przez organ, skarżący wniósł również o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 61 § 3 Ppsa.

Postanowieniem z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt I SA/Op 343/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazując w uzasadnieniu, że wniosek skarżącego był gołosłowny, gdyż ograniczał się do stwierdzenia, iż wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi nie tylko do zaburzenia jego stabilności, ale spowoduje wręcz utratę płynności finansowej wnioskodawcy, zaś ewentualne wygranie sporu sądowego nie odwróci tych negatywnych konsekwencji.

Sąd dodał, że skarżący nie podał żadnych konkretnych, popartych stosownymi dokumentami informacji, dotyczących jego sytuacji majątkowej, które pozwoliłyby ocenić zasadność twierdzeń zawartych we wniosku, a nadto nie wykazał w żaden sposób, iż kwota zobowiązania podatkowego przekracza jego możliwości płatnicze. Zdaniem Sądu, bez możliwości porównania stanu majątkowego wnioskodawcy z wysokością zobowiązania podatkowego nie była możliwa ocena wpływu przeprowadzenia ewentualnej egzekucji administracyjnej na byt prowadzonej działalności. Skarżący nie wykazał okoliczności świadczących o tym, że potencjalna egzekucja należności podatkowych doprowadzi do następstw trudnych do odwrócenia czy też będzie skutkować powstaniem znacznej szkody.

Sąd zaznaczył, że choć wykonanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe stanowi pewną dolegliwość finansową, nie oznacza to jednak, że można automatycznie przyjąć, iż każdorazowo wykonanie takiej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Samego faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, albowiem w przypadku uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, dochodzi do zwrotu spełnionego świadczenia pieniężnego wraz z odsetkami.

Zdaniem Sądu, rodzaj obowiązku objętego zaskarżoną decyzją nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. W sytuacji uwzględnienia skargi istnieje bowiem możliwość zwrotu kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji.

Sąd podkreślił, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie zawiera analogicznych regulacji do art. 255 Ppsa, który umożliwia sądowi wezwanie strony do uzupełnienia oświadczeń, dokumentacji lub wyjaśnienia wątpliwości, które nasunęły się w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Skoro to strona ubiega się o przyznanie ochrony tymczasowej, na niej też ciąży obowiązek przekonania sądu, że spełnia ustawowe przesłanki w tym względzie. Sąd dodał, że w postępowaniu z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu brak jest także podstaw do wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych pisma na podstawie przepisu art. 49 § 1 Ppsa, z którego wyraźnie wynika, że chodzi w nim o braki formalne, które uniemożliwiają nadanie sprawie dalszego biegu (np. brak podpisu strony). Natomiast fakt, że strona nie wskazała na okoliczności uprawdopodobniające zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie oznacza, że mamy do czynienia z brakiem formalnym. Sąd odwołał się do poglądów orzecznictwa, z których wynika, że brak uzasadnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej jest uchybieniem merytorycznym tego pisma, które nie uniemożliwia nadanie mu biegu, lecz uzasadnia oddalenie wniosku.

Na powyższe orzeczenie skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w kwocie 340 zł, w tym kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 240 zł. Z kolei na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 Ppsa skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do wniesionego zażalenia wskazując, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych kwestii w sprawie i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

Jako podstawę zażalenia skarżący wskazał naruszenie art. 61 § 3 Ppsa, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w stosunku do skarżącego nie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w jego majątku, a w związku z tym przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie jest niezasadne.

Z wniesionego środka odwoławczego oraz z załączonych do niego dokumentów wynika, że po wydaniu zaskarżonego postanowienia przez Sąd pierwszej instancji (tj. w dniu 7 października 2016 r.) do M. K. (pracodawcy skarżącego) wpłynęło zawiadomienie organu egzekucyjnego o zajęciu wynagrodzenia za pracę S. O. W zawiadomieniu wskazano, że łączna kwota dochodzonych należności wynosi 108.099,24 zł. Skarżący w okresie od 1 lipca do 30 września 2016 r. uzyskiwał z tytułu umowy o pracę średni dochód netto w wysokości 2150,66 zł. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r. przyniosła przychód w wysokości 2.504,07 zł oraz stratę w wysokości 1.352,54 zł. W zażaleniu skarżący podniósł ponadto, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny w wysokości 450 zł miesięcznie na rzecz małoletniej córki. Spłaca również zadłużenie karty kredytowej, które na dzień 16 października 2016 r. wynosiło 36.913,48 zł.

Argumentacja zażalenia sprowadza się natomiast do stwierdzenia, że egzekucja należności podatkowych spowoduje realne zagrożenie utraty płynności finansowej skarżącego. Świadczyć o tym mają jego niskie dochody w zestawieniu z ciążącymi na nim zobowiązaniami o charakterze publicznoprawnym, z uwzględnieniem innych wydatków, które jest obowiązany ponosić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie był w stanie ocenić powyższych okoliczności, gdyż zostały one podniesione dopiero na etapie zażalenia. Skarżący pomija jednak, że łączna kwota zaległości podatkowych (108.099,24 zł) nie wynika wyłącznie z zaskarżonej decyzji. W tej bowiem orzeczono o obowiązku zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177 poz. 1054 ze zm.) w kwocie 11.316 zł oraz o nadpłacie w podatku od towarów i usług w kwocie 315 zł. Kwota zaległości z zaskarżonej decyzji wynosi więc 11.001 zł, co odpowiada pozycji 8 zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Skarżący jest ponadto zobowiązany do uiszczenia odsetek za zwłokę w wysokości 4.966,03 zł (ta sama pozycja zawiadomienia). Łączna kwota należności z tytułu rozliczeń objętych zaskarżoną decyzją, na dzień wystawienia zawiadomienia (3 października 2016 r.), nie przekraczała zatem 16.000 zł.

Oceniając sytuację skarżącego nie można oczywiście pominąć ciążących na nim pozostałych zaległości podatkowych, które łącznie wynoszą ponad 102.000 zł. Nie jest jednak tut. Sądowi wiadome, aby w przypadku pozostałych należności toczyły się jakiekolwiek postępowania sądowe, w których skarżący mógłby wnosić o przyznanie mu ochrony tymczasowej. Dlatego też skarżący winien wykazać, w jaki sposób należność z tej konkretnie zaskarżonej decyzji może prowadzić do sytuacji opisanych w art. 61 § 3 Ppsa zważywszy, że niezależnie od uwzględnienia jego wniosku, będzie on i tak zmuszony uiścić pozostałą kwotę zadłużenia o charakterze publicznoprawnym. Innymi słowy, skarżący winien przedstawić argumenty, które uzasadniałyby twierdzenie, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uchroniłoby go od niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z uwzględnieniem wysokości należności objętej zaskarżoną decyzją, wyodrębnionej spośród pozostałych ciążących na nim zaległości podatkowych. Niniejsze postępowanie wpadkowe nie dotyczy bowiem skutków decyzji opiewającej na 108.099,24 zł, co wydaje się sugerować skarżący, lecz kwoty znacznie niższej, tj. 16.000 zł. Nie jest natomiast rolą Sądu domyślać się w jaki sposób ta część należności podatkowych wpływa na sytuację skarżącego w kontekście zastosowania art. 61 § 3 Ppsa, zwłaszcza że nawet w odniesieniu do łącznej kwoty zaległości wskazuje on jedynie ogólnie na utratę płynności finansowej.

Prezentowana przez skarżącego argumentacja, abstrahując od wskazanej w zażaleniu ogólnej kwoty zaległości, nie prowadzi bowiem do wykazania istnienia powołanych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Przywołane przez skarżącego okoliczności winny być skonkretyzowane oraz nosić znamiona zdarzeń wyjątkowych, wykraczających poza granice dolegliwych ze swej istoty następstw postępowania podatkowego. Mając bowiem na względzie podstawy wskazane w art. 61 § 3 Ppsa, zwrócić uwagę należy, że choć sytuacja materialna podmiotu wnioskującego może być czynnikiem wpływającym na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracji publicznej, to sama zła kondycja finansowa strony nie przesądza jeszcze o konieczności uwzględnienia zgłoszonego żądania. Wbrew zatem sugestiom zawartym w zażaleniu, bardzo trudna sytuacja majątkowa skarżącego, nie uzasadnia jeszcze wstrzymania wykonania decyzji. Utratę płynności finansowej powodować mogą (choć nie muszą) pozostałe należności publicznoprawne skarżącego. Ciężko natomiast w świetle informacji przedstawionych przez skarżącego ocenić w jaki sposób ten stan miałaby wywołać wyłącznie zaskarżona decyzja i wynikające z niej zaległości podatkowe.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł podstaw do uchylenia bądź zmiany kwestionowanego orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.