Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 691/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (sprawozdawca), Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Asesor WSA Teresa Randak, Protokolant Marta Lewicka, po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. w Dz.U. z 2002 roku, nr 110, poz. 968 z późniejszymi zmianami), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C. z dnia [...] roku, nr [...], którym organ ten nie uwzględnił zarzutów zgłoszonych przez P. G. w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] .

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w K. przedstawił następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną :

Dnia [...] roku P. G. otrzymał tytuły wykonawcze o numerach [...] wystawione przez wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C., dotyczące należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne wraz z odsetkami za zwłokę, za okres od [...] do [...] 1999 roku.

Wystawienie wspomnianych tytułów wykonawczych zostało poprzedzone skierowaniem do zobowiązanego upomnień, które zostały mu doręczone w dniach [...] 2002 roku oraz [...] 2004 roku.

Pismem z dnia [...] 2005 roku podatnik wniósł zarzuty na prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

W zarzutach podniósł, że :

- zapłacił wszystkie składki na FUS, FUZ, FP i FGŚP, a zatem prowadzenie egzekucji administracyjnej wobec niego jest niedopuszczalne,

- nie doręczono mu upomnienia, w którym wskazana zostałaby należna wierzycielowi kwota,

- nie wydano żadnej decyzji administracyjnej, która stanowiłaby ewentualną podstawę wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Postanowieniem z dnia [...] roku, nr 0[...] wierzyciel (Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.), działając na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oddalił zarzuty wniesione przez zobowiązanego.

Wspomnianym wyżej postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] Naczelnik Wydziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C., działając na podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 30, poz. 168 z późniejszymi zmianami), art. 17 § 1 w związku z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity w Dz.U. z 2002 roku, nr 110, poz. 968 z późniejszymi zmianami) oraz ostatecznej wypowiedzi wierzyciela, nie uwzględnił zarzutów P. G. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Uzasadniając swoje stanowisko organ egzekucyjny wskazał, że pomimo faktu, iż w istocie zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty odpowiadają w swojej treści art. 33 pkt 1, 6 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to nie znajdują one potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Zgodnie z art. 34 § 1 dla organu egzekucyjnego jest wiążącym stanowisko wierzyciela odnośnie zgłoszonych zarzutów, odpowiadających treści art. 33 pkt 1 – 5. Ze względu na negatywne stanowisko wierzyciela w tej sprawie organ nie uwzględnił wspomnianego zarzutu. Odnośnie zaś pozostałych zarzutów – odpowiadających treści art. 33 pkt 6 i 7 – organ egzekucyjny nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia i uznania za zasadne.

W zażaleniu na to postanowienie P. G. wniósł o zawieszenie bądź też umorzenie postępowania egzekucyjnego, przywołując te same zarzuty co w piśmie z dnia [...] 2005 roku.

Dodatkowo podniósł, że nie uwzględniono przedstawionych przez niego dowodów, pomimo iż nie są one wyłącznie korespondencją ze stroną, lecz stanowią dowód złożenia deklaracji rozliczeniowych za okres od [...] do [...] 1999 roku. Zobowiązany przedłożył ponadto trzy kopie przelewów, mające stanowić dowód podjęcia kroków zmierzających do spłaty powstałego zadłużenia. Polemizując ze stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji wskazał, że konieczność wydania decyzji administracyjnej warunkującej dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej została potwierdzona stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku "z dnia 5 czerwca 1997 roku, sygn. akt I SA/Łd 418".

Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uwzględnił zażalenia i działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, w związku z art. 144 tej ustawy oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 34 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powołanym wyżej postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu instancji.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazał, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu przysługuje prawo do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. Organ egzekucyjny rozpatruje te zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie podniesionych zarzutów, z tym że w odniesieniu do zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5 przywołanej ustawy (a więc mającego zastosowanie w niniejszej sprawie) wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem zażalenia, iż zobowiązany w całości zapłacił składki na FUS, FUZ, FP i FGŚP. Stwierdził, że w powołanym wyżej postanowieniu z dnia 3 lutego 2005 roku wierzyciel nie potwierdził faktu zapłaty tych składek i ustalenia w tym zakresie – zgodnie z powołanymi wyżej przepisami – są dla organu egzekucyjnego wiążące.

Za bezzasadny uznał też zarzut braku formalnej podstawy do zainicjowania postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do tego zarzutu wskazał, że z akt sprawy wynika, iż przed wystawieniem tytułów wykonawczych wierzyciel dwukrotnie doręczał zobowiązanemu upomnienia wzywające do uregulowania spornej kwoty.

W końcowej części uzasadnienia Dyrektor Izby Skarbowej za chybiony uznał również zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej podnosząc, że zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych nie uiszczonych w terminie podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie w/w egzekucji.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach P.G. domagał się uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu w pełni podtrzymał zarzuty sformułowane wcześniej w zażaleniu.

Dodatkowo podniósł, że organ odwoławczy nie zajął stanowiska odnośnie wszystkich, podniesionych w zażaleniu kwestii, w szczególności wskazując na niewystarczającą, jego zdaniem, argumentację dotyczącą podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skarżący podniósł również, że niezrozumiałym jest dla niego twierdzenie organu, iż zażalenie złożył bez wskazanych w nim załączników, gdyż jest przekonany, iż w rzeczywistości było inaczej.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia [...] 2005 roku Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał dodatkowo, że ze złożonych przez ZUS oddział w C. wyjaśnień wynika, iż odnośnie zaległości za [...] 1999 roku, objętej tytułem wykonawczym nr [...] , postępowanie egzekucyjne zostało umorzone ze względu na spełnienie świadczenia. Tytuł wykonawczy obejmujący miesiąc [...] 1999 roku, nr [...] został zaś ograniczony do kwoty [...] złotych.

Na rozprawie w dniu 15 listopada 2005 roku skarżący oświadczył, iż działalność gospodarczą zakończył w dniu [...] 1999 roku i o tym fakcie poinformował Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.. Podniósł również, iż na dzień zakończenia tej działalności nie posiadał żadnych zadłużeń z tytułu nie uiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Wskazał także, iż po otrzymaniu upomnienia, pomimo, że nie upłynęło jeszcze pięć lat od zakończenia prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, nie posiadał już żadnych dokumentów związanych z jej prowadzeniem.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy przypomnieć, że postępowanie egzekucyjne służy doprowadzeniu do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst w Dz.U. z 2002 roku, nr 110, poz. 968 z późniejszymi zmianami). Obowiązek ten wynika z kolei z tytułu wykonawczego. Nie jest to etap postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku (tutaj składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne) i jego wymiarze, takie kwestie rozstrzygają się na etapie postępowania administracyjnego. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jak stanowi o tym art. 29 § 1 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jest to przepis o kluczowym znaczeniu dla określenia uprawnień organu egzekucyjnego. Nie można przy tym tracić z pola widzenia wykładni art. 33 tej ustawy, wymieniającego zarzuty, jakie zobowiązany może zgłosić w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei zgodnie z art. 34 § 1 ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 – 7 , 9 i 10, a przy egzekucji o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 pkt 1 – 5 ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 roku, sygn. akt I SA/Ka 146/02, P. Przybysz – Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. Wydawnictwo prawnicze "Lexis Nexis", Warszawa 2003, str. 136).

W rozpatrywanej sprawie zobowiązany w piśmie z dnia [...] 2005 roku podniósł zarzuty :

- wykonania w całości obowiązku zapłaty składek na FUS, FUZ, FP i FGŚP (art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji),

- niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji),

- braku uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów, tj. twierdzenia, iż skarżący w całości wykonał ciążący na nim obowiązek, wynikający z powołanych wyżej tytułów wykonawczych, w pierwszej kolejności wskazać należy, że to na zobowiązanym ciążył obowiązek przedstawienia dowodów potwierdzających przywołane okoliczności. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne ma zaś obowiązek wszechstronnego i rzetelnego zbadania tych dowodów. Należy jednakże w tym miejscu zwrócić uwagę na fakt, iż stanowisko wierzyciela, wyrażone w odniesieniu do zarzutu wskazanego w art. 33 pkt 1 jest dla organu wiążące (art. 34 § 1 in fine). Stąd też, w sytuacji, gdy wierzyciel nie potwierdzi okoliczności zgłoszonych w zarzucie opartym o wspomniany przepis, organ egzekucyjny jest związany jego stanowiskiem. Prawidłowo zatem organ ten odmówił uznania wspomnianego zarzutu za zasadny, z uwagi na związanie stanowiskiem wierzyciela, który nie podzielił wskazanych przez dłużnika okoliczności. Jedynie na marginesie podkreślić należy, że podnoszone przez skarżącego zarzuty, dotyczące zasadności nałożonego nań obowiązku nie mogły odnieść skutku w postępowaniu egzekucyjnym, a to z tego względu, że art. 29 § 1 ustawy stanowi, iż organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Oparcie zarzutów zobowiązanego na twierdzeniu, iż egzekwowany obowiązek w rzeczywistości nie istnieje może odnieść zamierzony skutek jedynie wówczas, gdy fakt ten zostanie potwierdzony przez wierzyciela w trybie art. 34 ustawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego : z dnia 22 lipca 1998 roku, sygn. akt I SA/Gd 1529/96 – opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 37582 oraz z dnia 30 listopada 2000 roku, sygn. akt III SA 2571/99 – opubl. w ONSA 2002/1/27).

Dalej zauważyć wypada, że skarżący, co również podkreślił organ odwoławczy, w żaden sposób nie udowodnił twierdzenia, iż wykonał, nałożony nań obowiązek. Argument ten nie został poparty jakimkolwiek dowodem potwierdzającym jego prawdziwość, zaś ze stanowiska wierzyciela wynika, że dłużnik nie spełnił wymaganego świadczenia. Wobec tego, organ egzekucyjny, będąc na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji związany stanowiskiem wierzyciela, a zarazem nie dysponując żadnymi dowodami potwierdzającymi prawdziwość twierdzeń skarżącego, nie miał podstaw do kwestionowania stanowiska wierzyciela w tym zakresie.

Dodatkowo należy wskazać, że tylko w przypadku zaistnienia sytuacji opisanej w art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem uznania zarzutów za uzasadnione, dopuszczalnym byłoby umorzenie postępowania egzekucyjnego bądź też zastosowanie mniej dotkliwego środka egzekucyjnego. Skoro zaś organ nie uwzględnił zgłoszonych zarzutów, nie zaistniały tym samym podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Nie można również podzielić drugiego zarzutu skarżącego dotyczącego niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Odnosząc się do tej kwestii wskazać należy, iż bezpodstawne jest twierdzenie skarżącego, iż w niniejszej sprawie podstawą do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego powinien być określony akt administracyjny mający formę decyzji lub postanowienia. Podstawą bowiem do wszczęcia egzekucji administracyjnej jest wniosek wierzyciela oraz wystawiony przez niego tytuł wykonawczy (art. 26 § 1 ustawy). Tytuł ten jest jedynie dokumentem wystawionym przez wierzyciela i nie posiada przymiotów aktu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 25 października 1996 roku, sygn. akt I SAB/Wr 1/96 – opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 27349).

W rozpatrywanej sprawie wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym przystąpił do egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez siebie. Zgodnie bowiem z art. 26 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji " jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego". W rozpatrywanej sprawie wierzycielem oraz organem egzekucyjnym był Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C.. Przyjęcie "podwójnej" roli – tj. wierzyciela i organu egzekucyjnego przez jeden podmiot, co miało miejsce w niniejszej sprawie, znajduje oparcie w przepisie art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stanowi on bowiem, że "Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń". W odniesieniu do toczącego się postępowania egzekucyjnego brak było zatem podstaw do wydania odrębnej decyzji administracyjnej określającej wysokość ciążącego na dłużniku obowiązku, która zarazem mogłaby stanowić podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych.

Chybiony test także trzeci zarzut skargi dotyczący braku doręczenia skarżącemu upomnienia, które precyzowałoby wysokość należnej wierzycielowi kwoty (art. 33 pkt 7 powołanej wyżej ustawy egzekucyjnej). Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że upomnienia o numerach [...] – [...] zobowiązany osobiście odebrał w dniu [...] 2002 roku, a upomnienie o numerze [...] w dniu [...] 2004 roku. Upomnienia te odpowiadały wymaganiom zamieszczonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137, poz. 1541 z późniejszymi zmianami). Tym samym uczyniono zadość wymogowi zawartemu w art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i z tego względu wspomniany zarzut również nie mógł zostać uwzględniony.

Dokonując zatem w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259) kontroli zaskarżonego postanowienia z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy egzekucyjne nie przekroczyły granic swobody interpretacyjnej i nie naruszyły reguł interpretacyjnych ograniczając stosowanie powołanych przepisów do podanego wyżej znaczenia.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.