Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3177/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2014 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu Ministra Sprawiedliwości wobec wpisu na listę adwokatów oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2013 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), w związku z art. 69a ust. 1 i art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r., Nr 146, poz. 1188 ze zm.) – (dalej jako "P.a."), sprzeciwił się wpisowi Pana G. S. (dalej "Skarżący", "Strona") na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W., dokonanemu na mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z [...] lipca 2013 r.

Do wydania decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

Skarżący pismem z [...] kwietnia 2013 r. złożył wniosek o wpis na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w W.

Okręgowa Rada Adwokacka w W. uchwałą z [...] lipca 2013 r. wpisała Skarżącego na listę adwokatów tej Izby podnosząc, iż wnioskodawca zajmował stanowisko prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. oraz Prokuratury Rejonowej w L., a także, że nie ma danych, które prowadziłyby do stwierdzenia niespełnienia wymagań przewidzianych w art. 65 pkt 1-3 P.a.

Minister Sprawiedliwości w decyzji zawierającej wspomniany sprzeciw stwierdził, że Okręgowa Rada Adwokacka w W. dokonując przedmiotowego wpisu na listę adwokatów błędnie przyjęła, iż Skarżący spełnia wszystkie warunki uzyskania wpisu na listę adwokatów, określone w art. 65 P.a.

Przytaczając stan faktyczny sprawy i oceniając sytuację prawną Strony, Minister Sprawiedliwości zauważył, iż w toku postępowania przed Okręgową Radą Adwokacką w W. wpłynęło pismo dziennikarza tygodnika [...].PL, zawierające informację, że przeciwko Skarżącemu toczy się postępowanie karne "za jazdę samochodem pod wpływem alkoholu". Do pisma załączono artykuł prasowy z 17 kwietnia 2013 r., z którego wynikało, że Skarżący - będąc prokuratorem - został zatrzymany z uwagi na podejrzenie, że prowadził pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości. Minister zauważył, iż Skarżący pismem z [...] maja 2013 r., odniósł się do ww. okoliczności, informując Izbę, iż nie otrzymał informacji, aby przeciwko niemu było prowadzone postępowanie karne. Wyjaśnił, że nie zostały mu przedstawione zarzuty ani nie został uznany za winnego popełnienia przestępstwa. Podczas rozmowy z wicedziekanem Okręgowej Rady Adwokackiej w W. Skarżący poinformował dodatkowo, że "sprawa karna została najprawdopodobniej przekazana innej jednostce" oraz że na chwilę obecną nie ma informacji na temat jakiegokolwiek toczącego się postępowania.

Po otrzymaniu uchwały o wpisie Skarżący, wobec wątpliwości na tle przesłanki, o której mowa w art. 65 pkt 1 P.a., Minister Sprawiedliwości - na podstawie art. 69 ust. 2 w zw. z art. 65 pkt 1 cyt. ustawy, pismem z [...] sierpnia 2013 r., zwrócił uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. wraz z aktami osobowymi Skarżącego, w celu uzupełnienia postępowania o materiał dowodowy obrazujący całokształt okoliczności zrzeczenia się przez wnioskodawcę funkcji prokuratora oraz ustalenia, czy i kiedy doszło do zatrzymania Skarżącego z uwagi na podejrzenie prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, jak również ustalenia, czy jest prowadzone w tej sprawie postępowanie karne, a jeśli tak to czy wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów oraz która jednostka prokuratury nadzoruje to postępowanie.

W odpowiedzi dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w W., pismem z [...] sierpnia 2013 r., powiadomił, iż postępowanie w sprawie przedmiotowego wpisu na listę adwokatów zostało zakończone i nie zostanie uzupełnione.

Minister Sprawiedliwości, [...] września 2013 r. powziął informację, iż Prokuratura Rejonowa w L. prowadziła postępowanie przygotowawcze, sygn. akt [...] przeciwko Skarżącemu, podejrzanemu o to, że [...] kwietnia 2013 r. w L., będąc w stanie nietrzeźwości, kierował po drodze publicznej samochodem osobowym, tj. o czyn z art. 178a § 1 kodeksu karnego, zaś [...] czerwca 2013 r. wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów. Postępowanie zakończono [...] sierpnia 2013 r. skierowaniem do Sądu Rejonowego w L. wniosku o warunkowe umorzenie postępowania karnego. Posiedzenie w tej sprawie Sąd wyznaczył na [...] września 2013 r.

Wobec powyższego, powołując treść przepisu art. 65 P.a., Minister Sprawiedliwości uznał, że Skarżący nie spełnia wymogu nieskazitelnego charakteru i daje swym dotychczasowym zachowaniem rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, a zatem brak było podstaw do wpisu wymienionego na listę adwokatów.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Minister Sprawiedliwości, wyjaśnił znaczenie pojęć "nieskazitelność charakteru" oraz "dotychczasowe zachowanie", które odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantują właściwe wykonywanie zawodu adwokata.

Minister Sprawiedliwości, uzasadniając swój sprzeciw, podkreślił, że Okręgowa Rada Adwokacka miała obowiązek dokonania dalszych ustaleń odnośnie wskazanego postępowania karnego, w tym ustalenia roli procesowej kandydata na adwokata. W dniu podejmowania uchwały w sprawie wpisu Skarżącego na listę adwokatów było już wydane postanowienie o przedstawieniu mu zarzutów z art. 178a § 1 k.k.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości ujawnione okoliczności, wskazujące na przestępstwo popełnione z winy umyślnej podczas pełnienia przez Skarżącego funkcji prokuratora, zaprzeczają nieskazitelności jego charakteru.

Skarżący złożył skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości wnosząc o jej uchylenie, z uwagi na naruszenie przez organ art. 65 pkt 1 P.a., poprzez dokonanie oceny jego kandydatury wbrew zasadom obiektywizmu.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ administracji wydając zaskarżoną decyzję nie wziął pod uwagę szeregu okoliczności świadczących o osobowości Skarżącego. Istotną okolicznością - zdaniem Strony, a nieprawidłowo pominiętą - była opinia dotycząca Skarżącego wydana przez przełożonego służbowego wskazująca, że posiada on takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Zrzekając się funkcji prokuratora, w celu poddania się odpowiedzialności, dał świadectwo odpowiedzialności za własne czyny, jak również dowód odwagi cywilnej.

Zdaniem Skarżącego na jego korzyść przemawiał także wyrok, którym Sąd warunkowo umorzył postępowanie. Treść orzeczenia jednoznacznie wskazywała, jego zdaniem, że skład orzekający uznał, że właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia Skarżącego pozwalały na takie właśnie rozstrzygnięcie.

Skarżący wyjaśnił ponadto, iż zdarzenie będące przedmiotem postępowania karnego, miało charakter incydentalny, co potwierdzały przedstawione w toku postępowania dowody i nie może rzutować na całokształt oceny jego osobowości oraz w żadnej mierze nie świadczy o tym, że Skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Uznając za niezasadne zarzuty Skarżącego wyjaśnił, że zgodnie z art. 66 § 1 k.k. warunkowe umorzenie postępowania karnego możliwe jest jedynie w przypadku stwierdzenia winy sprawcy, jeśli okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości.

Zatem warunkowe umorzenie postępowania karnego jest wyrazem zaufania sądu do sprawcy, który w okresie próby może wykazać, iż zastosowany środek był zasadny. Nie zmienia to jednak faktu, że zostało stwierdzone przestępstwo, a to nie pozostaje bez wpływu na ocenę nieskazitelności charakteru kandydata do zawodu zaufania publicznego, pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Organ podkreślił, iż pozytywna ocena nieskazitelności charakteru w przypadku Skarżącego jest przedwczesna, ciąży bowiem na nim roczny okres próby, ustalony w wyroku Sądu. Organ ponadto podkreślił, iż istotnym dla sprawy był fakt nieujawnienia przez Skarżącego, przed wpłynięciem materiałów prasowych, okoliczności prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości w czasie pełnienia funkcji prokuratora.

Organ wyjaśnił ponadto, iż nie neguje pozytywnych cech osobowych Skarżącego, ani jego dotychczasowego sposobu życia, jednakże jego zachowanie tuż przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów było dyskwalifikujące w kontekście wykonywania zawodu zaufania publicznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Badając zatem legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego przez Ministra Sprawiedliwości, skutkiem czego skargę uznał za niezasadną.

Przedmiotem niniejszego sporu jest rozstrzygnięcie czy zasadnym, a zatem i zgodnym z prawem, było uznanie przez Ministra Sprawiedliwości, iż Skarżący, wnosząc o wpisanie go na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W., nie spełniał przesłanki warunkującej dokonanie tego wpisu, o której mowa w art. 65.pkt 1 P.a.

Zgodnie z art. 65 pkt 1 P.a. na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Niespełnienie tego wymogu wyklucza możliwość dokonania wpisu na listę adwokatów. Dokonanie oceny spełnienie tej przesłanki pozostaje w gestii organów samorządu zawodowego adwokackiego jak również Ministra Sprawiedliwości. Z treści art. 66 ust 4 i 5 P.a. wynika, że uchwałę w sprawie wpisu na listę adwokatów podejmuje okręgowa rada adwokacka w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku o wpis, a od uchwały tej służy odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Ponadto w świetle art. 69a ust. 1 P.a. wpis na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata.

Sama przesłanka nieskazitelności charakteru i zachowania dającego rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, jest ocenna, a zatem i uznaniowa. Dla stwierdzenia legalności dokonanej oceny, niezbędne jest, aby ocena ta nie miała cech dowolności, lecz mieściła się w granicach uznaniowości. Granice te wyznacza przede wszystkim wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 725/00.

W wyroku tym, Sąd również wskazał, że: "O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem", jak również, że: "na rękojmię w rozumieniu art. 65 p.o.a. składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem". Dotychczasowe zachowanie natomiast, zdaniem Sądu, oznacza: "zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokacką - do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata".

Z przytoczonych tez wyroku, jak i z szerszego orzecznictwa wynika, że nieskazitelność charakteru odnosi się do strony etyczno–moralnej danej osoby, natomiast na ocenę rękojmi w rozumieniu art. 65 pkt 1 P.a. rzutują okoliczności, zarówno ze sfery życia prywatnego jak i zawodowego. Należy więc tę kwestię rozpatrywać co do zasady, bardzo szeroko, uwzględniając postawę zarówno w życiu prywatnym jak i zawodowym w dłuższym okresie czasu. Nie ulega jednak wątpliwości Sądu, że również jednorazowe zdarzenie może rzutować na ocenę nieskazitelności charakteru i rękojmi w rozumieniu art. 65 pkt 1 P.a., podważając wiarygodność kandydata do wykonywania zawodu adwokata.

W niniejszej sprawie w chwili wydawania zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości posiadał wiedzę o skierowaniu do sądu przez Prokuraturę Rejonową w L. wniosku o warunkowe umorzenie postępowania karnego sprawie czynu zabronionego z art. 178a § 1 kodeksu karnego czyli prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Sam wniosek prokuratury o warunkowe umorzenie postępowania karnego, świadczy o nieznacznej społecznej szkodliwości czynu zabronionego popełnionego przez Skarżącego, jak również o niebudzącym wątpliwości dotychczasowym, czyli do momentu popełnienia czynu zabronionego, sposobie jego życia. Zgodnie bowiem z art. 66 § 1 kodeksu karnego, Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy nie karanego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.

W tych okolicznościach, rozstrzygnięcia wymaga kwestia, czy Minister Sprawiedliwości, miał podstawy do przyjęcia, iż powyższe, jeszcze nie stwierdzone prawomocnym wyrokiem, jednostkowe w dotychczasowym życiu Skarżącego zdarzenie, a więc fakt prowadzenia pojazdu samochodowego pod wpływem alkoholu w okolicznościach nieznacznej społecznej szkodliwości według oceny Prokuratury, rzutuje na nieskazitelność charakteru Skarżącego oraz rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, ocenianą przez pryzmat dotychczasowego zachowania.

W opinii Sądu, nie ulega wątpliwości, że zawinione popełnienie czynu zabronionego, rzutuje na etyczno-moralną ocenę postawy danej osoby. Fakt zatem, prowadzenia pojazdu samochodowego pod wpływem alkoholu nawet w okolicznościach, które nie skutkowały poważnymi następstwami, nie pozostaje bez znaczenia dla oceny przesłanki z art. 65 pkt 1 P.a. Należy wskazać, że Skarżący, w chwili przypisywanego mu zdarzenia zajmował stanowisko prokuratora, a więc funkcjonariusza publicznego, którego zadaniem jest strzeżenie praworządności oraz czuwanie nad ściganiem przestępstw. Wobec tego, standardy i wymogi w zakresie przestrzegania przepisów prawa przez Skarżącego, są z całą pewności zaostrzone. Minister Sprawiedliwości, mając zatem informację o toczącym się postępowaniu karnym, miał również podstawę do powzięcia wątpliwości co do nieskazitelności charakteru Skarżącego i ważąc słuszny interes Skarżącego oraz interes społeczny, przy uwzględnieniu dobrej opinii zawodowej i braku zastrzeżeń co do dotychczasowego zachowania, miał podstawy do wniesienia sprzeciwu od wpisu Skarżącego na listę adwokatów.

Podkreślenia wymaga, że dokonana przez Ministra Sprawiedliwości ocena nieskazitelność charakteru Skarżącego oraz rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, nie jest ostateczna. Przypomnieć należy, że "dotychczasowe zachowanie" to "zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokacką - do czasu wpisania na tę listę". Przymiot zatem nieskazitelności charakteru oraz rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, jest przesłanką dynamiczną, kształtowaną w miarę upływu czasu. Jak wskazano powyżej, jednorazowe zdarzenie może rzutować na ocenę nieskazitelności charakteru i rękojmi w rozumieniu art. 65 pkt 1 P.a., podważając wiarygodność kandydata do wykonywania zawodu adwokata. Należy jednak zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w przytoczonym przez Skarżącego wyroku z 5 lutego 2008 r., sygn. akt II GSK 325/07, że: "pojęcie "nieskazitelności" zastosowane w art. 65 pkt 1 nie może być pojmowane jako brak jakiejkolwiek skazy, czy też brak negatywnych okoliczności w dotychczasowej postawie kandydata do zawodu adwokata. Takie podejście uznać trzeba za zbyt restrykcyjne".

Zdaniem Sądu, należy uwzględnić w niniejszej sprawie treść zapadłego wyroku w postępowaniu karnym oraz ustanowionego wobec Skarżącego, rocznego okresu próbnego. Niewykluczona jest zatem ponowna ocena przesłanki wpisu na listę adwokatów, o której mowa w art. 65 pkt 1 P.a., dokonana po upływie ustanowionego okresu próbnego, co z perspektywy czasu pozwoli też na stwierdzenie czy w przypadku Skarżącego miała miejsce incydentalność zdarzenie podważającego jego nieskazitelność charakteru oraz rękojmię wykonywania zawodu adwokata.

W tych okolicznościach Sąd stwierdza, że Minister Sprawiedliwości wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył art. 65 pkt 1 P.a., jak również przepisów postępowania.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), skargę należało oddalić.