Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 188/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 2, art. 132 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 161
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M. L. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania za winną popełnienia zarzucanego czynu i odstąpienia od ukarania uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające jego wydanie orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...] grudnia 2019 roku numer [...]


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.

Komendant Miejski Policji w Ł. wydał w dniu [...] grudnia 2019r. orzeczenie o numerze [...] o uznaniu asp. M. L. winną popełnienia przewinienia dyscyplinarnego o odstąpieniu od ukarania.

Przypisane zarzutem dyscyplinarnym przewinienie dyscyplinarne miało miejsce [...] września 2019r. i polegało na tym, że skarżąca pełniąc służbę na stanowisku asystenta Zespołu Dochodzeniowo – Śledczego Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej w Z., w ramach przydzielonych do prowadzenia w trybie art. 308 K.p.k. czynności w niezbędnym zakresie, podjęła decyzję o wszczęciu dochodzenia z art. 288 § 1 K.k., a następnie będąc do tego zobowiązana, w druku statystycznym KSIP 12- informacja o przestępstwie, naniosła błędny wpis w polu "wartość strat PLN", gdzie wpisała "0", a winno być "2100" i tak wypełniony druk przedłożyła do zatwierdzenia Komendantowi Powiatowemu Policji w Z. insp. A. B., tj. popełniła czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 Ustawy o Policji w związku z § 28 ust. 1 pkt 10 Decyzji nr [...] Komendanta Głównego Policji z 25 lipca 2017r. w sprawie funkcjonowania Krajowego Systemu Informacyjnego Policji.

W uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego organ wskazał następujące ustalenia. W dniu [...] września 2019r. skarżąca pełniła jednoosobowo dyżur zdarzeniowy, w czasie którego z polecenia dyżurnego KPP w Z. z technikiem kryminalistycznym udała się na miejsce uszkodzenia mienia w miejscowości D. celem przeprowadzenia oględzin i przesłuchania świadków zdarzenia. Po powrocie do jednostki, zgodnie z wytycznymi przełożonych, wydała postanowienie o wszczęciu dochodzenia oraz wypełniła komputerowo formularz KSIP 12 dotyczący informacji o przestępstwie. Komplet sporządzonych dokumentów, zgodnie z obowiązującymi w jednostce zasadami obiegu dokumentów, został przedstawiony insp. A. B. Komendantowi Powiatowemu Policji w Z., która ujawniła błędne wypełnienie rubryki formularza KSIP 12, dotyczącej podania wartości uszkodzonego mienia, gdzie skarżąca wpisała "0" zamiast wysokości "2100 PLN" . Z tego powodu oraz ze względu na wcześniej stwierdzone kilkakrotnie nieprawidłowości w wypełnianiu druków statystycznych przez obwinioną, przełożona poleciła wszczęcie wobec skarżącej postępowania dyscyplinarnego uznając niewłaściwe wypełnienie formularza za naruszenie dyscypliny służbowej.

Organ stwierdził, że zgromadzone w sprawie dowody dają podstawę do uznania winy skarżącej w popełnieniu zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego. Zgodnie z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji naruszeniem dyscypliny służbowej jest czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydawanych przez przełożonych. Art. 132 "a" ustawy o Policji stanowi, że przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant ma zamiar jego popełnienia tj. chce go popełnić, albo przewidując możliwość jego popełnienia godzi się na to, lub nie mając zamiaru popełnienia, popełnia je na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo, że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. Decyzję w sprawie kwalifikacji przewinienia z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, zawsze podejmuje przełożony dyscyplinarny.

Organ wskazał na treść Decyzji Nr [...] Komendanta głównego Policji z 25 lipca 2017r. w sprawie Funkcjonowania Krajowego Systemu Informacyjnego Policji (Dz. Urz. KGP, poz. 51), z której wprost wynika konieczność wpisywania wartości strat (szkód) zaistniałych w wyniku przestępstwa. Niewypełnienie pola dotyczącego wartości strat, która zaistniała, lub wpisanie wartości "0", niewątpliwie jest podstawą do uznania, ze dokument został wypełniony nieprawidłowo.

Organ mimo dopatrzenia się winy obwinionej w nieprawidłowym wypełnieniu formularza KSIP 12, stwierdził, że z uwagi na nieznaczny stopień szkodliwości czynu oraz ze względu na właściwości i warunki osobiste obwinionej oraz dotychczasowy przebieg służby, zasadne jest odstąpienie od ukarania skarżącej. Organ podkreślił, ze stwierdzone nieprawidłowości nie wynikały bowiem z umyślnego działania obwinionej a na ich powstanie mogło mieć wpływ obciążenie prowadzonymi postępowaniami przygotowawczymi i ilość służb zdarzeniowych. Istotnym czynnikiem łagodzącym jest też to, że w związku z nieprawidłowym wypełnieniem formularza KSIP, nie wystąpiły negatywne następstwa dla służby, gdyż nieprawidłowość została wychwycona przez przełożonego. Zachowanie obwinionej przed i po popełnieniu przewinienia dają rękojmię przestrzegania w przyszłości dyscypliny służbowej i zasad etyki zawodowej.

W odwołaniu od tego orzeczenia M. L. stwierdziła, że orzeczenie jest krzywdzące i niesprawiedliwe. Podniosła, że w jednostce, w której pełni służbę, występuje zła sytuacja kadrowa, utrudniającą wydajną, systematyczną i dokładną pracę. Nadmieniła, że przełożona wybiórczo podchodzi do pomyłek pisarskich popełnianych przez policjantów przy wypełnianiu formularzy statystycznych a ona jest osobą ciągle sprawdzaną , w związku z czym pracuje pod presją, przez co nie może dokładnie i sumiennie wykonywać obowiązków. Podnosząc powyższe odwołująca się wniosła o uchylenie orzeczenia dyscyplinarnego i uniewinnienie jej od popełnienia z postawionego czynu objętego zarzutem.

Odwołanie nie zostało uwzględnione. Komendant Wojewódzki Policji w B. po jego rozpoznaniu orzeczeniem o numerze [...] wydanym dnia [...] stycznia 2020r. orzekł o utrzymaniu w mocy orzeczenia dyscyplinarnego organu I instancji.

W uzasadnieniu orzeczenia odwoławczego, organ II instancji przytoczył ustalenia wynikające z treści dowodów osobowych tj. zeznań bezpośrednich przełożonych skarżącej: K. P. - Zastępcy Naczelnika Wydziału Kryminalnego KPP w Z. oraz J. J. - Naczelnika Wydziału Kryminalnego KPP w Z. a także zeznań obwinionej. Wskazał także na treść stanowiska organu I instancji odnoszącego się do argumentów odwołania. Po opisaniu przebiegu postępowania dyscyplinarnego, organ II instancji stwierdził, ze zebrany w tym postępowaniu materiał dowodowy jest pełny a dokonana ocena prawna prawidłowa. Brak wpisania w polu formularza KSIP poświęconemu wykazaniu wysokości strat (szkód) wywołanych przestępstwem, narusza zasady jego wypełniania określone Decyzją Nr [...] Komendanta Głównego Policji i dowodzi winy skarżącej. Komendant Wojewódzki Policji stwierdził, że przypisany czyn nie jest pierwszą tego typu nieprawidłowością popełnioną przez skarżąca w czasie służby a zatem nie można uznać, że wystarczająca byłaby rozmowa dyscyplinująca. W przypadku obwinionej wcześniejsze rozmowy instruktażowe, rozmowy dyscyplinujące czy omawiana na odprawach tematyka prawidłowości wypełniania formularzy statystycznych, nie odniosły pożądanego skutku. Powyższe wynika z zeznań świadków, którzy mimo, że ogólny poziom zaangażowania i pracy skarżącej oceniają pozytywnie, to jednak w kwestii prawidłowości realizacji czynności służbowych takiej dobrej opinii nie mają. Również Komendant Powiatowy Policji w Z. insp. A. B. stwierdziła, ze wszczęcie przedmiotowego postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącej było ostatecznością z uwagi na brak oczekiwanej reakcji na mniej dotkliwe środki dyscyplinujące. Organ II instancji zauważył, że odwołująca się poza kwestionowaniem faktu potrzeby wypełnienia pola formularza dotyczącego wysokości straty (szkody) wywołanej przestępstwem, nie wskazuje innych merytorycznych okoliczności podważających decyzję organu dyscyplinarnego. Organ odwoławczy nie stwierdził tez proceduralnych błędów w przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym i podzielił ocenę organu I instancji co do zaistnienia podstaw do odstąpienia od ukarania mimo stwierdzenia winy skarżącej w popełnieniu zarzuconego jej czynu.

W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na ostateczne orzeczenie dyscyplinarne, M. L. podtrzymała argumentację z odwołania i wskazała na negatywne finansowo następstwa uznania jej winna popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Stwierdziła, że przyczyną braku należytego skupienia się na wykonywanych czynnościach była postawa pani Komendant i jej podejście do skarżącej, wywoływanie presji i "czepianie się", wzywanie na rozmowy dyscyplinujące i ciągłe sprawdzanie. Dodała, ze taka sytuacja nie miała miejsca za poprzedniego komendanta, kiedy była wyłącznie nagradzana i chwalona. Powtórzyła argument o przeciążeniu pracą i złej sytuacji kadrowej w jednostce oraz o wybiórczej wyłącznie względem jej osoby kontroli przełożonego.

Skarżąca wniosła o uniewinnienie od popełnienia zarzuconego przewinienia dyscyplinarnego

Komendant Wojewódzki Policji w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Skarga podlegała uwzględnieniu z powodu dostrzeżonego przez sąd z urzędu naruszenia prawa zaskarżonym orzeczeniem o ciężarze gatunkowym nie pozwalającym sądowi na oddalenie skargi z uwagi na to, że dostrzeżoną wadliwość orzeczenia dyscyplinarnego można usunąć wyłącznie po przedstawieniu zweryfikowanego zarzutu dyscyplinarnego tj. po powtórzeniu postępowania dyscyplinarnego. Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że kontroluje zaskarżony akt poprzez pryzmat całokształtu przepisów prawa procesowego i materialnego stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia i w razie dostrzeżenia wadliwości aktu (oczywiście istotnej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1lit. "a", "b" i "c" i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) niepodniesionej przez stronę skarżącą, uwzględnia skargę.

Jest bezspornym, że opis czynu uznanego za naruszenie przez policjanta dyscypliny służbowej obligatoryjnie powinien zawierać prawidłową kwalifikację prawną. W opisie czynu precyzyjnie powinny być wskazane przepisy, których naruszenia funkcjonariusz policji się dopuścił. Treść art. 132 ust. 2 ustawy o Policji wskazuje, że zarzucone naruszenie dyscypliny służbowej winno być powiązane z przypisanym funkcjonariuszowi obowiązkiem, wynikającym z rozkazu czy polecenia, z przepisu prawa czy z zakresu czynności.

W kontrolowanym przypadku skarżącej postawiono zarzut naruszenia dyscypliny służbowej objęty podstawą z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, opisaną jako "zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy" , którą powiązano jedynie z § 28 ust. 1 pkt 10 Decyzji nr [...] Komendanta Głównego Policji z 25 lipca 2017r. w sprawie funkcjonowania Krajowego Systemu Informacyjnego Policji tj. wyłącznie wzorcem prawidłowo wypełnionego formularza statystycznego KSIP 12- informacja o przestępstwie w rubryce "wartość strat PLN" ale bez powiązania z zakresem obowiązku służbowego obwinionej wypełniania formularza KSIP. Już z tych przyczyn należałoby uznać kwalifikację zarzutu za niepełną, wymagającą skorygowania albowiem uznanie obowiązku funkcjonariusza za niewłaściwie wypełniony w pierwszej kolejności wymaga wykazania, że co do zasady dany obowiązek na funkcjonariuszu ciążył a następnie dopiero oceny jakości i staranności wypełnienia obowiązku, przy czym podważanie istnienia obowiązku wpisuje się w prawo obwinionego do obrony.

Niezależnie od powyższego uchybienia sąd z urzędu dostrzegł, że powołany w kwalifikacji zarzutu wzorzec czynności wypełnienia druku statystycznego KSIP 12 tj. § 28 ust. 1 pkt 10 Decyzji nr [...] Komendanta Głównego Policji z 25 lipca 2017r. w sprawie funkcjonowania Krajowego Systemu Informacyjnego Policji, w dacie wykonywania przez skarżąca czynności, objętej zarzutem tj. [...] września 2019r. był normą prawną nieobowiązującą. Z ustaleń sądu wynika bowiem, że decyzja Nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia 25 lipca 2017r. w sprawie funkcjonowania Krajowego Systemu Informacyjnego Policji (Dz. Urz. KGP z 2017r., poz. 51) utraciła moc obowiązującą z dniem 27 sierpnia 2019r. na podstawie § 34 Rozporządzenia MSWiA z 23 sierpnia 2018r. w sprawie przetwarzania informacji przez Policję (Dz. U. z 2018r., poz. 1636). Kolejnym aktem prawnym regulującym funkcjonowanie Krajowego Systemu Informacyjnego Policji jest Zarządzenie Nr 70 Komendanta Głównego Policji z 2 grudnia 2019r. w sprawie Krajowego Systemu Informacyjnego Policji (Dz. Urz. KGP z 2019r., poz. 114). Z przepisu przejściowego zawartego w § 115 Zarządzenia wynika co od zasady wsteczna moc obowiązująca Zarządzenia od 27 sierpnia 2019r. za wyjątkiem enumeratywnie wymienionych przepisów o wstecznej mocy obowiązującej od 1 listopada 2019r.

Stwierdzić zatem należało, że kwalifikacja zarzuconego przewinienia była i niepełna i nieprawidłowa. Dostrzeżenie powyższego obligowało sąd do uchylenia orzeczeń dyscyplinarnych organów obu instancji albowiem zmiana kwalifikacji prawnej przewinienia dyscyplinarnego nie jest dopuszczalna bez podjęcia dodatkowych czynności procesowych w postępowania dyscyplinarnym tj. wydania postanowienia o zmianie lub uzupełnieniu zarzutów (vide: art. 135 "e" ust. 10 ustawy o Policji).

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. ‘a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).