Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1476/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Izabela Dobosz (spr.) Sędziowie : WSA Mariusz Kotulski WSA Barbara Pasternak Protokolant : Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 21 maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala


UZASADNIENIE

Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15. 03. 2000 r. / sygn. akt lI SA/Kr 684/00 / uchylono decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] .09.1999r. / Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] .03.1999r.pozbawiającą Z. W. uprawnień kombatanckich. Sąd stwierdził bowiem naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należało bowiem, biorąc pod uwagę zasługi Z. W. dla Ruchu Oporu w latach 1942- 1945 szczególnie wnikliwie zbadać / w świetle art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach, w brzmieniu obowiązującym w momencie wydawania decyzji / jakie zadanie wykonywała ona po wojnie w aparacie bezpieczeństwa publicznego. Ustalenie to należało uczynić w oparciu o akta personalne. Stwierdzono też brak opinii komisji, o której mowa w art. 21 ust. 4 ustawy z 24. 01. 1991 r.

Kierownik Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadząc po wyroku postępowanie w tej sprawie wezwał Z. W. do przedłożenia dowodów do [...] .08. 2000r. , o których mowa w art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach / .../ tj. dowodów świadczących , że do organów bezpieczeństwa została skierowana przez organizacje niepodległościowe. Takich dowodów Z. W. nie przedłożyła pisząc w piśmie z [...] . 08. 2000r. o przedłużenie terminu ich dostarczenia w związku ze złym stanem zdrowia / na tę okoliczność przedstawiła zaświadczenie lekarskie / i niemożnością samodzielnego udania się na poszukiwania ewentualnych świadków w sprawie. Kierownik Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych dokonał zgodnie z zaleceniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przeglądu akt personalnych Z. W. / notatka służbowa z przeglądu akt z dnia 23. 10. 2001 r. k. 80 akt administracyjnych/.

Decyzją Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] . 11. 2000 r,, Nr [...], wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z 24. 01. 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego / Dz. U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zm. / pozbawiono Z. W. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBOWiD w [...] decyzją z dnia 1.06. 1976 r. z tytułu działalności w Ruchu Oporu 1.10. 1942 - 18. 01. 1945 oraz walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej 25.04. 1945- 31.12. 1947 r. Organ stwierdził, iż w latach 1945-1956 Z. W. była zatrudniona w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Nie przedstawiła mimo wezwania do tego dowodów, iż do służby w organach UB została skierowana przez organizację niepodległościową, a z materiału zebranego w aktach wynika, że taka okoliczność nie miała miejsca. Z. W. w czasie wojny i po wojnie była członkiem PPR, a zatem formacji, która po 1944 roku nadzorowała powstanie organów Bezpieczeństwa Publicznego. Powołano się też na zmianę ustawy o kombatantach z 4.03. 1999r., która usunęła pkt 2 z art. 21 ust. 3 mówiący o tym, iż nie pozbawia się uprawnień kombatanckich osobę, która pełniła służbę w organach BP, jeżeli podczas tej służby wykonywała zadania wyłącznie niezwiązane ze zwalczaniem organizacji lub osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Polski. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit "a" ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa. Osobom tym uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnych tytułów.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. W. podnosi, że kombatantem została w 1951 r. za udział w walkach Ruchu Oporu o wyzwolenie Polski spod okupacji hitlerowskiej, a nie jak stwierdził Kierownik Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych od 1976 r. Była aresztowana przez Gestapo i torturowana. W organach bezpieczeństwa pracowała jako pomoc biurowa ponieważ nie miała nawet podstawowego wykształcenia / powołuje się na oświadczenie świadka B. M. z [...] . 03. 2000r. /. Wnosi o wnikliwe i obiektywne rozpatrzenie swojej sprawy, gdyż boli ją niesłuszna ocena jej przeszłości.

Decyzją Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] . 05. 2003 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2pkt 4 lit. "a" ustawy z 24. 01. 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego / Dz. U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371 / i art. 21 ust. 3 tejże ustawy utrzymano w mocy decyzję własną z 22. 11. 2000 r.

Organ stwierdził, że w czasie okupacji strona pełniła służbę w Armii Ludowej, natomiast w okresie od [...] . 04. 1945 r. do [...] . 12. 1956 r. była zatrudniona w MUBP w [...] i WUBP w [...] w charakterze pomocy biurowej, pracownika kartoteki, maszynistki Wydziału IV, sekretarza Wydziału Śledczego, młodszego oficera Wydz. Śledczego, sekretarki Wydz. Śledczego, co potwierdza m. in. pismo KWP w [...] z [...] . 02. 1999r. W cytowanym piśmie KWP stwierdziła również, że akta osobowe nie zawierają informacji dotyczących udziału Z. W. w walkach- z formacjami zbrojnego podziemia podczas zatrudnienia.

Organ przeprowadził dowód z akt personalnych nadesłanych przez KWP w [...] i ustalił m. in., że Z. W. przejęła w dniu [...] .01.1948 r. prowadzenie Sekretariatu Wydziału Śledczego. W dniu [...] .08. 1951 r. sporządzono wniosek o przeniesienie w/w na stanowisko mł. oficera śledczego Sekcji II Wydziału Śledczego. W charakterystyce z [...] .02. 1954 r. stwierdzono, że w/w z uwagi na to, że wymogom młodszego oficera śledczego nie mogła sprostać wobec tego pełni obowiązki maszynistki / dowód notatka służbowa z [...]. 10. 2001 r. w aktach /.

Organ powołał się na uchwałę NSA w Warszawie z 21. 10. 2002 r. /OPS 2/02 /, iż przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy ma zastosowanie także do osoby, która w latach 1944-1956 była zatrudniona w Urzędzie Bezpieczeństwa i nie pełniła w strukturach tego urzędu służby lub funkcji /. Ponadto organ przyjął, iż skoro postępowanie weryfikacyjne w sprawie uprawnień kombatanckich strony zostało wszczęte przed 4. 03. 1999r, stosuje się przepis art. 21 ust. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym do wejścia w życie ustawy z 4. 03. 1999r. o zmianie ustawy o kombatantach / Dz. U. Nr 77, poz. 862 /. Analiza zebranego materiału dowodowego, a zwłaszcza akt personalnych strony jednakże nie pozwala zastosować w niniejszej sprawie art, 21 ust. 3 ustawy o kombatantach /... / Jak bowiem wykazano strona w latach 1951-1954 zajmowała stanowisko młodszego oficera śledczego, co wyklucza zdaniem Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych możliwość uznania, że w ramach zatrudnienia w UBP wykonywała wyłącznie zadania niezwiązane ze stosowaniem represji w rozumieniu art. 21 ust. 3 ustawy. W świetle tych ustaleń nie ma znaczenia, że strona z uwagi na małą przydatność została przeniesiona na stanowisko maszynistki. Ponadto powołano się na wyrok NSA - Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z 29. 06. 2001 r. sygn. akt IISa/Ld 627/99, gdzie w podobnej sprawie uznano, że sformułowanie zawarte w piśmie KWP, że akta osobowe nie zawierają informacji dotyczących udziału skarżącego w walkach z formacjami zbrojnego podziemia podczas zatrudnienia w UBP nie jest tożsame, zdaniem Sądu z zaświadczeniem, że skarżący wykonywał wyłącznie zadania niezwiązane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Okoliczności podniesione przez stronę we wniosku, dotyczące charakteru i przebiegu służby w UB nie mają wpływu na wynik sprawy w świetle kategorycznych postanowień art. 25 ust.2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy. Również nie ma wpływu na rozstrzygnięcie okoliczność, że strona w okresie wojny działała w AL. oraz, że była więziona przez niemieckie służby bezpieczeństwa.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. W. podnosi, że kombatantem jest od 1951 r., a nie jak mylnie podaje Urząd od 1976 r. i uprawnienia te nabyła za swoją działalność w Ruchu Oporu w latach 1942-1945, a nie za pracę w UB. Była aresztowana przez Gestapo w [...], gdzie była więziona i torturowana. Podaje, że pracę w UB rozpoczęła 25. 04. 1945 r. jako pomoc biurowa i maszynistka. Od 1948 r. do 1951 r. pracowała jako sekretarka Wydziału Śledczego. Od sierpnia 1951 r. do lutego 1954 r. była na etacie młodszego oficera śledczego i pracowała przy kartotekach osób aresztowanych. Sporządzała miesięczne sprawozdania osób aresztowanych, zwolnionych i dotyczące ilości spraw kierowanych do

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z 30, 08. 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270 / sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1.01.2004r. podlegają obecnie rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Sądowa kontrola nie wykazała naruszenia prawa. Należy zauważyć, że Kierownik Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych zastosował korzystną dla skarżącej interpretację przepisów ustawy z 24. 01. 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, zgodną z uchwałą 7 sędziów NSA z 12. 03. 2001 r. / OPS 14/00 / ONSA 2001, nr 3, poz. 101. Przyjął bowiem, że skoro postępowanie weryfikacyjne zostało wszczęte przed zmianą przepisów ustawy z 4. 03. 1999 r., która weszła w życie 9. 10. 1999 r. / Dz. U. Nr 77, póz. 862 / skreślającą art. 21 ust. 3 pkt 2, to mimo wszystko przepis ten należy brać pod uwagę i badać, czy skarżąca wykonywała wyłącznie zadania niezwiązane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP.

Wobec powyższego organ po analizie akt personalnych skarżącej i sporządzeniu notatki służbowej z przeglądu tychże akt z dnia [...] . 10. 2001 r. doszedł do wniosku, iż nie można przyjąć, aby skarżąca zajmując stanowisko młodszego oficera śledczego w latach 1951- 54 wykonywała wyłącznie zadania niezwiązane ze stosowaniem represji w rozumieniu art. 21 ust. 3 ustawy. Argumenty przytoczone przez organ w obszernym uzasadnieniu decyzji są przekonywujące dla Sądu, brak bowiem w aktach dowodu, że skarżąca wykonywała wyłącznie zadania niezwiązane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości, a sama praca w kartotece czy sekretariacie organu bezpieczeństwa ze swej istoty wiąże się z wykonywaniem zadań / choćby pośrednio / związanych ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości. Omawiany przepis mógłby mieć zastosowanie do osób, które np. pracowały w kuchni, w magazynie, wykonywały pracę sprzątaczek itp. usługi, a nie były zatrudnione na stanowisku oficerów śledczych. Ze wspomnianej notatki z przeglądu akt wynika m. in. ,że "praca zawodowa w Wydziale Śledczym nie jest dla niej obca. W związku z powyższym wnoszę o przeniesienie jej z sekretarki Wydziału na mł. oficera śledczego Sekcji II Wydziału Śledczego /.../" /wniosekz 1. 08. 1951 r. /. Zdaniem Sądu organ dokonując gruntownej analizy akt personalnych nie musiał odwoływać się do innych dowodów, w szczególności przesłuchania strony czy świadka B. M.. Nie można tego uznać za uchybienie, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, tym bardziej, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska zawartego we wspomnianej uchwale 7 sędziów z 12. 03. 2001 r. / OPS 14/00/.

Po uchyleniu decyzji administracyjnej przez NSA, co miało miejsce w wyroku z 15. 03. 2000 r. powinno się stosować prawo istniejące w momencie wydania ostatecznej decyzji administracyjnej, czyli art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach, a nie art. 21 ust. 3 pkt 1 i 2 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym do 9. 10. 1999 r. Możliwość "samooczyszczenia" została bowiem zredukowana wyłącznie do przedłożenia dowodów, iż do pracy w organach bezpieczeństwa dana osoba została skierowana przez organizację niepodległościową lub przez tę organizację była zwerbowana do udzielenia jej pomocy. Takich dowodów zaś skarżąca nie dostarczyła, również w aktach brak tego rodzaju materiału.

Przyjęcie korzystniejszej interpretacji przepisów, zgodnej z wcześniej cytowaną uchwałą 7 sędziów NSA nie może jednak w tej sytuacji prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem wydana decyzja w istocie prawa nie narusza. Ustawa z 24. 01. 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nakazuje w art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" pozbawić uprawnień kombatanckich z wszelkich tytułów / także za działalność w Ruchu Oporu / osobę, o której mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" tj. osobę, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach UB, a taką osobą była skarżąca.

Z powyższych względów skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 poppsa / Dz. U. Nr 153 poz. 1270 /.