Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2818/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8 pkt 1, art. 102 ust. 1, ust. 2, art. 107 ust. 1 pkt 1, art. 117 ust. 2, art. 284 pkt 6
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 90 poz 631
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych - tekst jednolity
article: art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 174 pkt 1 i pkt 2, art. 183 § 1, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: 1 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie NSA Stanisław Gronowski Maria Jagielska (spr.) Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej N. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 lipca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 500/14 w sprawie ze skargi N. F. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od N. F. na rzecz Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 14 lipca 2014 r. o sygn. akt VI SA/Wa 500/14 oddalił skargę N. F. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] października 2011 r. Urząd Patentowy udzielił N. F. prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Trumna", zgłoszonego w dniu [...].06.2011 r., oznaczonego nr [...]. Przedmiotem wzoru przemysłowego jest trumna przeznaczona do pochówku i kremacji zmarłych. Wzór został zarejestrowany pod numerem [...].

W dniu [...] września 2012 r. E. B. wniosła sprzeciw wobec wskazanej wyżej decyzji, jako podstawę prawną sprzeciwu powołując art. 102, art. 103, art. 104 i art. 117 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej: p.w.p.) oraz wyjaśniając, że wzór [...] w odmianie pokazanej na figurach 5, 7 i 8 nie posiada cechy nowości i indywidualnego charakteru oraz narusza jej prawa majątkowe, ponieważ przysługuje jej, udzielone z wcześniejszym pierwszeństwem, prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Trumna, zwłaszcza kremacyjna" [...], który w odmianie pokazanej na figurach 1, 4 i 6 jest taki sam jak wzór sporny.

W odpowiedzi Uprawniony wniósł o oddalenie sprzeciwu jako bezzasadnego. Jak zwrócił uwagę, wzór przeciwstawiony został opublikowany już po zgłoszeniu do ochrony wzoru spornego. Uprawniony wskazał na różnice między porównywanymi wzorami i uznał, że niwelują one brak nowości i indywidualnego charakteru wzoru spornego. W jego trumnie są cztery otwory służące za uchwyt, a w trumnie wnoszącej sprzeciw jest ich sześć oraz są umieszczone w krótszym boku trumny.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Urząd Patentowy, działając na podstawie art. 246 i art. 247 ust. 2 w zw. z art. 117 ust. 2 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p. unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Trumna" [...] w odmianie 5, 7 i 8 oraz przyznał wnoszącej sprzeciw koszty postępowania.

Urząd Patentowy przeanalizował ogólne wrażenie jakie wzór ten wywołuje na zorientowanym użytkowniku, uwzględniając przy tym zakres swobody twórczej. Według organu patentowego w przypadku trumien (w tym trumien przeznaczonych do kremacji) zorientowanym użytkownikiem będzie osoba zawodowo zajmująca się sferą żałobną (np. pracownik zakładu pogrzebowego czy krematorium).

Zdaniem Urzędu wszystkie elementy usztywnienia trumny – mimo umieszczenia ich w opisie we fragmencie "cechy istotne" – z uwagi na występowanie ich wewnątrz trumny, noszą cechy czysto użytkowe (usztywnienie trumny w celu umożliwienia jej bezpiecznego przenoszenia wraz z ciałem), przez co nie powinny podlegać ocenie z punktu widzenia oceny swobody twórczej trumien. Funkcję techniczną pełnią również nóżki zamocowane od dołu, które służą do oddzielenia podstawy trumny od podłoża i są przeważnie niewidoczne podczas normalnego użytkowania. W konsekwencji zakres swobody twórczej projektanta trumny jest ograniczony normami etyczno-religijnymi, jak i materiałami z jakich trumna ma być wykonana (oraz walorami czysto użytkowymi – usztywnienie). Projektant wzoru nie może dowolnie zmieniać kształtu, koloru, czy materiałów, lecz może zmieniać kształt (bryłę) wieka w zasadzie w sposób dowolny. Tym samym w zakresie wieka posiada on szerszą swobodę twórczą niż w przypadku dolnej części trumny, tzw. skrzyni trumny.

Dokonując analizy porównawczej spornych odmian trumien Urząd stwierdził, że sporny wzór "Trumna" [...] (w zakresie fig. 5, 7 i 8) nie różni się od wzoru pt. "Trumna, zwłaszcza kremacyjna" [...] (fig. 1, 4, 6), co determinuje takie samo ogólne wrażenie wywierane na zorientowanych użytkownikach. Organ stwierdził, że wrażenia tego nie zmieniają dodatkowe otwory (uchwyty) wycięte w "ściankach czołowych" trumien, chociaż postacie (fig. 5, 7 i 8) wzoru spornego takich otworów nie posiadają.

Wobec powyższego organ uznał porównywane wzory za podobne w świetle art. 117 ust. 2 p.w.p. i jednocześnie stwierdził, że niewielkie różnice między nimi – w postaci dodatkowych otworów/uchwytów, wysokości ścianek bocznych pokrywy, przy ustalonym zakresie swobody twórczej – nie wywołują odmiennego ogólnego wrażenia. W ocenie Urzędu Patentowego sporny wzór narusza więc prawa majątkowe wnoszącej sprzeciw, uprawnionej z rejestracji wzoru [...]. W tym stanie rzeczy za bezzasadne organ uznał badanie zarzutu braku nowości czy indywidualnego charakteru spornego wzoru.

Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem i wskazał, że zgodnie z art. 117 ust. 2 p.w.p. podstawą do unieważnienia prawa z rejestracji może być również stwierdzenie, że wykorzystywanie wzoru przemysłowego narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Przepis ten stanowi samoistną podstawę dla unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, właściwą tylko dla wzorów przemysłowych. Ustalenie, w postępowaniu spornym, czy w danej sprawie występuje przesłanka unieważnienia prawa z rejestracji wzoru na podstawie art. 117 ust. 2 p.w.p. należy do wyłącznej właściwości Urzędu Patentowego. W ocenie Sądu ustalenia Urzędu w tym zakresie, dokonane w tej sprawie, nie naruszają przepisów ustawy Prawo własności przemysłowej ani przepisów postępowania, a zatem wnioski stanowiące podstawę rozstrzygnięcia Sąd uznał za właściwe.

Sąd zgodził się z organem, że zakres swobody twórczej przy opracowywaniu przeciwstawionych wzorów przemysłowych w odniesieniu do wieka trumny był szerszy niż w odniesieniu do części dolnej trumny tzw. skrzyni trumny.

W ocenie Sądu, w świetle art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p. nie mogą być chronione te cechy wytworu, które wynikają wyłącznie z jego funkcji technicznej. W literaturze podnosi się, że pojęcie "funkcjonalność" należy rozumieć jako pewną cechę wytworu będącego wzorem przemysłowym, która decyduje o użytkowym charakterze danego produktu inkorporującego wzór. Funkcjonalność oznacza, że produkty chronione jako wzory służą do codziennego użytku i zaspokajania, w pierwszej kolejności, innych potrzeb ludzkich niż potrzeby estetyczne. Słusznie więc – zdaniem Sądu – UP uznał, że wszystkie elementy usztywnienia trumny z uwagi na ich umieszczenie wewnątrz trumny noszą cechy użytkowe, a w konsekwencji nie podlegają ocenie z punktu widzenia oceny swobody twórczej. Oznacza to, że rodzaj materiału użytego do wykonania usztywnienia oraz jego elementy wewnętrzne (usztywnienia) pełnią jedynie funkcję techniczną, gdyż umożliwiają bezpieczne przenoszenie trumny wraz z ciałem. Podobnie w odniesieniu do nóżek zamocowanych od dołu trumny.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm.; dalej: prawo autorskie) oraz art. 8 pkt 1 p.w.p. Sąd ponownie przywołał art. 117 ust. 2 p.w.p. i powtórzył, że ustalenie w postępowaniu spornym, czy wystąpiła przesłanka uzasadniająca unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego na podstawie tego przepisu należy do wyłącznej właściwości UP. Nie ma wątpliwości co do tego, że zgodnie z art. 284 pkt 6 p.w.p. sprawy o naruszenie praw wyłącznych, w tym prawa z rejestracji rozpatrywane są w postępowaniu cywilnym, tyle że tak ukształtowana właściwość sądu powszechnego pozostaje bez związku z tą sprawą, bo przesłanką unieważnienia, ustaloną w art. 117 ust. 2 p.w.p., nie jest naruszenie prawa wyłącznego, tylko stwierdzenie, że wykorzystywanie wzoru przemysłowego narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich, a na takim twierdzeniu wnosząca sprzeciw oparła żądanie unieważnienia spornego wzoru. W takim przypadku nie ma podstaw, jak uznał Sąd do przyjęcia, że doszło do naruszenia cyt. przepisów przez ich niezastosowanie, gdyż w postępowaniu spornym nie podważono skutecznie twierdzenia skarżącego, że jest on twórcą wzoru przemysłowego "Trumna" w odmianach 5, 7 i 8.

Dalej Sąd podkreślił, że wzór przemysłowy "Trumna, zwłaszcza kremacyjna" [...] został zgłoszony z wcześniejszym pierwszeństwem ([...] kwietnia 2011 r.) niż wzór skarżącego "Trumna" [...] ([...] maja 2011 r.) i okoliczność ta nie była sporna. Zatem, w ocenie Sądu, w świetle zarzutu wnoszącej sprzeciw, opartego na art. 117 ust. 2 p.w.p., Urząd Patentowy prawidłowo uznał, że przy tak wielu podobnych (wspólnych) elementach przeciwstawionych wzorów doszło wzorem skarżącego do naśladownictwa wzoru wcześniejszego, a to doprowadziło do naruszenia praw osobistych i majątkowych uprawnionej z wcześniejszej rejestracji.

Ponadto WSA nie dopatrzył się naruszenia art. art. 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), bo stan faktyczny ustalono prawidłowo, w oparciu o zupełny materiał dowodowy, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji.

Skargą kasacyjną N. F. domagał się uchylenia wyroku i rozpoznania skargi lub uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz – w obu przypadkach – zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.; dalej: p.u.s.a.) polegające na zaakceptowaniu błędnie ustalonego przez Urząd Patentowy stanu faktycznego w zakresie uznania, że wkład usztywniający trumnę stanowi cechę wzoru wynikającą wyłącznie z jego funkcji technicznej oraz z pominięciem istotnego z punktu widzenia sprawy aspektu autorstwa skarżącego wzoru przemysłowego [...] w odmianach 5, 7 i 8, które nie zostało skutecznie podważone w postępowaniu spornym;

b) art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na uzasadnieniu wyroku pomijającym istotę zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 prawa autorskiego oraz art. 8 pkt 1 p.w.p. (pkt 1 lit. b) oraz lakonicznym i ogólnikowym uzasadnieniu pozostałych zarzutów, co budzi uzasadnione podejrzenia, że przeprowadzona przez Sąd I instancji kontrola legalności działania Urzędu Patentowego została ograniczona jedynie do niektórych aspektów sprawy;

c) art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., a także art. 45 ust. 1 Konstytucji poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi, a mianowicie zarzutu naruszenia art. 105 ust. 4 oraz art. 104 ust. 2 p.w.p. (pkt 1 lit. a tiret drugie) oraz zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 prawa autorskiego oraz art. 8 pkt 1 p.w.p. (pkt 1 lit. b);

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez Urząd Patentowy art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z wybiórczą oceną cech istotnych porównywanych wzorów oraz nieprzeprowadzeniem postępowania dowodowego zmierzającego do obalenia domniemania, że skarżący jest twórcą wzoru przemysłowego [...] w odmianach 5, 7 i 8;

2. prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 107 ust. 1 pkt 1 oraz art. 117 ust. 2 p.w.p. polegające na bezzasadnym zaakceptowaniu twierdzenia Urzędu Patentowego, że wszystkie elementy usztywnienia trumny z uwagi na występowanie ich wewnątrz trumny noszą cechy wyłącznie użytkowe, przez co nie powinny podlegać ocenie i w konsekwencji wadliwym uznaniu, że organ miał podstawy do unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego [...] w odmianach 5, 7 i 8 stosując wyżej wskazaną normę prawną.

Skarżący kasacyjnie argumentował, że Sąd w sposób lakoniczny i ogólnikowy uzasadnił swoje stanowisko, aprobujące stanowisko Urzędu Patentowego, że wszystkie elementy usztywnienia trumny z uwagi na ich umieszczenie wewnątrz trumny noszą cechy użytkowe, a w konsekwencji nie podlegają ocenie z punktu widzenia swobody twórczej. Sąd nie odniósł się do twierdzeń skargi, że dla ustalenia, iż dana cecha ma charakter wyłącznie funkcjonalny konieczne jest zastosowanie kryterium wielości form, a jego zastosowanie prowadzi do wniosku, że w przypadku elementów usztywniających trumnę możliwe są różne rozwiązania umożliwiające osiągnięcie tego samego rezultatu – usztywnienia trumny. Z uzasadnienia wyroku nie wynika, czy Sąd uznał kryterium wielości form za nieprawidłowe, czy też mimo zastosowania tego kryterium stwierdził, że w przypadku usztywnienia trumny nie jest możliwe uzyskanie efektu usztywnienia przy pomocy innych rozwiązań niż wkład usztywniający. Uzasadnienie wyroku Sądu nie zawiera też oceny negowanego przez skarżącego stanowiska organu, że o użytkowym charakterze usztywnienia trumny świadczy jego umieszczenie wewnątrz trumny. Sąd nie odniósł się także do zarzutu skargi, że organ nie uwzględnił różnic w wewnętrznym wyglądzie wieka obu trumien, mimo że różnice te wynikają z ilustracji i opisu wzoru. Nie wiadomo, czy cechy te zostały uznane przez Sąd za uwarunkowane funkcją techniczną, czy za nieistotne, czy też Sąd pominął je wskutek nierozważenia wszystkich aspektów sprawy. Skarżący kasacyjnie podkreślił, że celem trumny kremacyjnej jest przeniesienie zwłok do pieca krematoryjnego i temu celowi służy, miedzy innymi, usztywnienie trumny wykonanej z kartonu. Jednakże nie jest to cecha uwarunkowana wyłącznie funkcją techniczną, bo ten cel można osiągnąć stosując wiele rozwiązań.

Wnoszący skargę kasacyjną zwrócił ponadto uwagę, że Uczestnik postępowania ani w postępowaniu spornym, ani w innym postępowaniu nie obalił domniemania, że to skarżący jest autorem spornego wzoru w odmianie 5, 7 i 8. Unieważnienie prawa z rejestracji bez podważenia autorstwa wzoru prowadzi do sytuacji, że skarżący jako twórca mając zagwarantowane prawo do uzyskania rejestracji wzoru (art. 8 ust. 1 pkt 1 p.w.p.) został tego prawa pozbawiony bez przeprowadzenia dowodu, że nie jest on twórcą spornych odmian wzoru. Dowód przeciwko domniemaniu autorstwa skarżącego powinien być przeprowadzony w postępowaniu spornym. Takim dowodem mógł być na przykład wyrok sądu powszechnego uzyskany w trybie art. 284 pkt 1 p.w.p.

Poza tym, zdaniem skarżącego, nieuprawnione jest twierdzenie Sądu, że doszło do naśladownictwa wzoru wnoszącej sprzeciw, ponieważ skarżący zgłosił swój wzór do ochrony przed publikacją ogłoszenia o rejestracji wzoru sprzeciwiającej się. Skoro jej wzór został opublikowany po dacie zgłoszenia wzoru przez skarżącego, a w postępowaniu spornym nie przeprowadzono dowodu podważającego fakt, że skarżący stworzył wzór trumny kremacyjnej w odmianach 5, 7 i 8 niezależnie od sprzeciwiającej, to nie można było zastosować art. 117 ust. 2 p.w.p. i na tej podstawie unieważnić prawa z rejestracji wzoru "Trumna" we wskazanych wyżej odmianach.

Uczestnik postępowania (E. B.) odpowiedział na skargę kasacyjną i wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych.

Urząd Patentowy nie udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zaskarżonym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji nie uznał racji uprawnionego ze wzoru przemysłowego TRUMNA, na który prawo ochronne zostało udzielone w dniu [...] października 2011 r. i które zostało przez Urząd Patentowy unieważnione w odmianie wzoru 5, 7 i 8 ze względu na art. 117 ust. 2 p.w.p. W ocenie Sądu udzielone prawo ochronne naruszało prawo wyłączne wnoszącego sprzeciw ze względu na wcześniej udzielone mu prawo ochronne na wzór przemysłowy TRUMNA ZWŁASZCZA KREMACYJNA; w odniesieniu do odmiany wzorów w unieważnionej części prawa Sąd podobnie jak organ, dopatrzył się naśladownictwa.

Skarga kasacyjna, mimo że oparta na obu podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., kwestionuje głównie dokonane przez Urząd Patentowy ustalenia faktyczne i ocenę materiału dowodowego (pkt 1 lit. d skargi kasacyjnej) i poprzez te zarzuty prowadzi do zarzutu naruszenia prawa materialnego niewłaściwego zastosowania art. 107 ust. 1 pkt 1 i art. 117 ust. 2 p.w.p. Dodatkowo skarżący kasacyjnie utrzymuje, że Sąd nie dochował wymogu przyjętego art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz nie zastosował się do dyspozycji art. 134 § 1 tej ustawy, nie odnosząc się do wszystkich zarzutów skargi i pomijając istotę zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 prawa autorskiego.

Skarga kasacyjna, jako oparta na nieusprawiedliwionych podstawach, podlega oddaleniu.

Przechodząc do zarzutów kasacyjnych, w pierwszym rzędzie rozpatrzeć należy najdalej postawiony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który to skarżący kasacyjnie wiąże z zarzutami zaaprobowania przez Sąd I instancji wadliwego ustalenia stanu faktycznego przez organ oraz z zarzutem pominięcia istotnej kwestii autorstwa wzoru.

Zarzut nie jest uzasadniony. Na wstępie wyjaśnić należy, że art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi dla sądu orzekającego dyrektywę odnośnie do prawidłowego konstruowania uzasadnienia; ma ono zawierać zwięzłe, a więc możliwie krótkie choć rzeczowe przedstawienie stanu faktycznego, podniesionych w skardze zarzutów i stanowiska pozostałych stron postępowania, a także podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Objaśniając sens wykładanej normy wskazać należy, że uzasadnienie ma umożliwiać stronom postępowania, ale również sądowi kasacyjnemu w razie wniesienia skargi kasacyjnej, zapoznanie się z przesłankami jakie kierowały sądem, który podjął w sprawie określone rozstrzygnięcie. Jeśli uzasadnienie orzeczenia nie spełnia owych wymogów zarzut kasacyjny naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zostanie uwzględniony. Również istotne braki w odniesieniu do stanu faktycznego lub niedostatki w zakresie jego oceny, wykluczające się wnioski i wskazania będą uzasadniać naruszenie wskazanej normy procesowej (patrz wyroki NSA: z dnia 27 września 2007 r. o sygn. akt II FSK 9/07, z dnia 3 marca 2008 r. o sygn. akt II OSK 154/07, z dnia 24 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 1799/12, z dnia 10 lipca 2014 r. o sygn. akt I GSK 191/13; dostępne w CBOSA). Kontrolowany we wskazanym zakresie wyrok nie jest obciążony żadną z wymienionych wyżej wad. Nie można wszakże nie dostrzec, że sporządzone uzasadnienie koncentruje się na kwestiach zasadniczych i – mimo że nie pomija zagadnienia związanego z zarzutami naruszenia przepisów ustawy o prawie autorskim – odpowiada na nie w sposób zwięzły, bez wdawania się w szczegółowe rozważania.

Nie może budzić również wątpliwości, że Sąd nie pozostawił bez oceny tych ustaleń Urzędu Patentowego, które uzasadniały zastosowanie art. 117 ust. 2 p.w.p. (str. 8 uzasadnienia wyroku). Ogólna formuła w jakiej Sąd wyraził aprobatę, wobec szczegółowego przedstawienia stanowiska organu w części opisowej uzasadnienia, mimo że pozostawia niedosyt zważywszy choćby na rangę sądu rozpoznającego sprawę, nie czyni uzasadnienia wadliwym w stopniu uzasadniającym uchylenie wyroku. Należy stwierdzić, że w świetle argumentacji przedstawionej przez Sąd I instancji, motywy nieuwzględnienia skargi są jasne i Naczelny Sąd Administracyjny je podziela.

Koncentrując się na istotnym dla skarżącego kasacyjnie elemencie stanu faktycznego jakim jest zaaprobowana przez WSA wadliwa, zdaniem skarżącego, ocena uznania wkładu usztywniającego za tę cechę wzoru, która wynika z jego funkcji technicznej, stwierdzić należy, że ocena ta nie budzi wątpliwości. Tym samym zarzut naruszenia art. 117 ust. 2 i art. 107 ust. 1 p.w.p. nie jest uzasadniony.

Należy przede wszystkim pamiętać, że definicja wzoru przemysłowego, zawarta w art. 102 ust. 1 p.w.p., stanowiąc o postaci wytworu nadanej przez linie, kontury, kształt, kolorystykę, strukturę, materiał lub ornamentację, określa wzór poprzez jego zewnętrzne cechy. W ust. 2 cyt. artykułu ustawodawca zawarł niewyczerpująco określone przykłady możliwych wytworów jako przedmiotów wytworzonych w sposób przemysłowy lub rzemieślniczy, w tym m.in. opakowania. Nie ma sporu, że trumna może stanowić wytwór wytworzony według określonego wzoru i co do zasady nie powinno być kwestionowane, że będzie ona oceniana przez swoje cechy postrzegalne, budujące po stronie zorientowanego użytkownika ogólne wrażenie jako wytworu nowego o indywidualnym charakterze w stosunku do innych wzorów publicznie udostępnionych wcześniej (przed datą pierwszeństwa), bądź wytworu już znanego. To ogólne wrażenie, jak już wyżej zaznaczono, budują cechy nadające wytworowi konkretną, widoczną postać. Nie będą miały zatem tego charakteru cechy wytworu pozostające poza zasięgiem wzroku oraz te, które wynikają z technicznych jego funkcji (art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p.).

Odnosząc się do tej cechy wytworu według spornego wzoru, jaką jest wkład usztywniający trumnę, stwierdzić należy, że dyskusyjne jest potraktowane wewnętrznego usztywnienia trumny jako właściwej wzorowi przemysłowemu cechy postrzegalnej tzn. mającej wpływ na odbiór wzoru. Niezależnie jednak od tej oceny, należy zgodzić się z poglądem wyrażonym przez WSA i przez organ, że wkład ten stanowi o funkcjonalności wytworu według spornego wzoru i nie wpływa na odbiór w kategoriach estetycznych. Technicznego charakteru wkładu usztywniającego dowodzi sama nazwa (usztywnienie ścian trumny), jak też dołączony do akt sprawy administracyjnej opis ochrony wzoru przemysłowego (str. 3 akapit drugi). Jeżeli zatem nie ma wątpliwości jakiemu celowi służy element wnętrza trumny jakim jest wkład, twierdzenie Sądu i organu o nieobjęciu tej cechy prawem ochronnym, zgodnie z dyspozycją art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p., jest prawidłowe. Podobnie rzecz ma się z inną cechą wzoru spornego, która z uwagi na funkcjonalny charakter nie może wyróżniać wytworu według spornego wzoru. Mowa tu o nóżkach dołączonych do trumny, które nie pełnią funkcji innej niż techniczna i użytkowa. Z kolei większa liczba uchwytów w bocznych ścianach trumny nie może w żaden sposób wpłynąć na inny odbiór wytworu według spornego wzoru.

Powyższe musi prowadzić do wniosku, że Sąd I instancji nie popełnił błędu w aprobującej stanowisko organu ocenie unieważnionych odmian wzoru jako stanowiących naśladownictwo odmian wzoru przeciwstawionego. Jeśli bowiem, jak wyjaśnił organ, a z czym zgodził się Sąd, odmiany ze spornego wzoru w ich ogólnym wrażeniu, jakie wywołują na zorientowanym użytkowniku, nie różnią się żadnymi istotnymi szczegółami od wzoru przeciwstawionego, za to istotne elementy są takie same jak we wzorze z wcześniejszym pierwszeństwem, to przekonanie, że stanowią one powtórzenie wzoru z wcześniejszym pierwszeństwem jest uzasadnione. Nie można w tym miejscu nie wziąć pod uwagę, że jak trafnie stwierdził organ, zorientowanym użytkownikiem w niniejszej sprawie jest ograniczona przecież grupa osób zawodowo działających w branży funeralnej. Oznacza to, że przy niewielkim, w odniesieniu do rodzaju wytworu według obu wzorów, polu swobody projektowania, różnice pomiędzy projektami muszą być na tyle wyraziste lub zauważalne, że nie będzie wątpliwości co do tego, że mamy do czynienia z nowym wzorem o indywidualnym charakterze. Niewielkie zmiany lub ulepszenia wzoru z wcześniejszym pierwszeństwem nie będą stwarzać wrażenia wzoru nowego i mogą zostać uznane za powielenie wzoru wcześniej zarejestrowanego, tak jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie. Nadto podkreślić należy, że Urząd Patentowy nie naruszył zasad określonych art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zatem prawidłowo WSA nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu istotnym dla wyniku sprawy. Skontrolowane w tej części, w wyniku postawionego zarzutu, rozstrzygnięcie organu nie wykazuje żadnych cech niepełnego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie. Wszystkie kwestionowane odmiany wzoru spornego zostały poddane szczegółowej ocenie, a końcowy wniosek jest poprawny.

Wreszcie należy przyznać słuszność Sądowi I instancji oraz organowi, że przesłanka unieważnienia prawa ochronnego ze wzoru przemysłowego wskazana w art. 117 ust. 2 p.w.p stanowi samodzielną podstawę unieważnienia tego prawa ze względu na prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Sąd I instancji, nawiązując do zarzutu skargi naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 prawa autorskiego i art. 8 pkt 1 p.w.p., stwierdził, że ukształtowana art. 284 pkt 6 p.w.p. właściwość sądów powszechnych w sprawach naruszenia praw wyłącznych pozostaje bez związku ze sprawą, bowiem art. 117 ust. 2 p.w.p. kreuje niezależną przesłankę unieważnienia prawa wyłącznego i nie tyle odnosi się do wzoru, co do korzystania z tego wzoru w sposób naruszający prawa innych podmiotów. Skarga kasacyjna tego poglądu nie podważa, nie zarzuca również naruszenia art. 284 pkt 6 p.w.p., co skutkuje brakiem możliwości oceny kasacyjnej wyroku w tej części ze względu na, ustanowioną art. 183 § 1 p.p.s.a., zasadę związania podstawami kasacyjnymi. Tak więc pytanie, którego nie zadał sobie Sąd I instancji, czy przepis art. 117 ust. 2 p.w.p. stwarza możliwość samodzielnego unieważnienia prawa przez Urząd Patentowy bez względu na okoliczności konkretnej sprawy, pozostać musi bez odpowiedzi.

Brak jest też podstaw, aby zarzucić Sądowi I instancji naruszenie art. 134 § 1 w powiązaniu z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. bowiem przedmiotem sprawy nie było prawo autorskie twórcy wytworu według spornego wzoru, lecz unieważnienie prawa ochronnego na podstawie art. 117 ust. 2 p.w.p. z powodu naruszenia prawa majątkowego wnoszącego sprzeciw uczestnika postępowania poprzez stworzenie wzoru stanowiącego naśladownictwo wzoru wcześniej zarejestrowanego. Jako oczywiście niezasadny należało uznać, powiązany z wyżej wymienionymi zarzutami, zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; prawo skarżącego określone tą normą konstytucyjną nie zostało naruszone tylko z tego powodu, że skarżący nie zgadza się z poglądem Sądu I instancji oraz że uznaje uzasadnienie za zbyt lakoniczne.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.