Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 73/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33  pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA - Katarzyna Radom, Sędziowie sędzia WSA - Barbara Ciołek, sędzia WSA Marek Olejnik (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Lucyna Barańska, po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale I w dniu 28 lutego 2014 r. sprawy ze skargi: A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 24 grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpatrzeniu sprawy ze skargi A. S. (dalej zwanego skarżącym, stroną, zobowiązanym), sygn. akt I SA/Wr 398/11, uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.

Ze stanu faktycznego wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. prowadził wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 28 kwietnia 2003 r., obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne miesiące 2000 r. i 2001 r. W dniu 12 kwietnia 2010 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. wystawił kolejne tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] i następnie, działając, jako organ egzekucyjny, dokonał na podstawie art. 79 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."), zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu doręczono skarżącemu dnia 14 kwietnia 2010 r.

W piśmie z dnia 19 kwietnia 2010 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o "anulowanie przysłanych tytułów wykonawczych", podnosząc, "że ciążący na nim obowiązek został wykonany, cała bowiem zaległość była spłacana w comiesięcznych ratach". Powyższe pismo Dyrektor Oddziału ZUS zakwalifikował jako zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz postanowieniem z dnia 26 października 2010 r. oddalił, jako nieuzasadniony, zarzut rozłożenia na raty obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o nr: [...], od [...] do [...] oraz oddalił, jako nieuzasadniony, zarzut wykonania obowiązku objętego tymi tytułami wykonawczymi. Jednocześnie organ egzekucyjny postanowieniem z tego samego dnia uznał za zasadny zarzut wykonania obowiązku, co do należności objętych tytułami od [...] do [...].

Ponadto, przyznając że faktycznie doszło do niesłusznego objęcia postępowaniem egzekucyjnym należności za okres dochodzony na podstawie uprzednio wystawionych tytułów wykonawczych, postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. organ umorzył postępowanie egzekucyjne objęte tytułami o numerach [...], od [...] do [...], od [...] do Se [...] i od [...] do [...].

Wszystkie powyższe postanowienia zostały przez skarżącego zaskarżone.

Dyrektor Izby Skarbowej we W. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniami z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy postanowienia organu I instancji w przedmiocie uznania za zasadne zarzutów i w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na powyższe postanowienia skarżący wniósł jednobrzmiące skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podtrzymał dotychczasowe zarzuty, podkreślając, że wszystkie postanowienia dotyczą w istocie jednej kwestii zaś wydawanie wielu rozstrzygnięć jest w istocie sztuczne i służy jedynie komplikowaniu sprawy.

Powołanym we wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzając, że skarga jest zasadna, jednak z innych względów niż w niej podniesione. W ocenie sądu pierwszej instancji zakażone postanowienie naruszało ogólne przepisy o postępowaniu administracyjnym wyrażone w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), w tym przede wszystkim zasadę legalizmu (art. 6 k.p.a.), praworządności, prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) oraz informowania stron (art. 9 k.p.a.) w szczególności przez wadliwe uzasadnienie, ale także niejasne brzmienie osnowy postanowienia.

Od powyższego orzeczenia zarówno skarżący jak i Dyrektor Izby Skarbowej wywiedli skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzuty sformułowane w obydwu skargach kasacyjnych okazały się zasadne, w związku z czym, uwzględniając je, uchylił w całości zaskarżony wyrok do ponownego rozpatrzenia (wyrokiem z dnia 4.12.2013 r. sygn.. akt II FSK 87/12). Podkreślił, ze stopień niespójności uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji, jak też jego niedostosowanie do materiału zgromadzonego w aktach sprawy, są na tyle znaczne i oczywiste, że pozwalają mówić o uchyleniu się od kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje :

Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie "kasacyjne" Dyrektora Izby Skarbowej we W., który uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kontrola Sądu siłą rzeczy musi zatem ograniczyć się jedynie do oceny czy prawidłowo uznał, że zaistniała przesłanka określona w art.138§2 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję (postanowienie) w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja (postanowienie) ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. prowadził wobec Zobowiązanego, A. S., postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 28.04.2003 r. obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne miesiące 2000 r. i 2001 r. W dniu 12.04.2010 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu wystawił kolejne tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] i następnie, działając jako organ egzekucyjny, dokonał na podstawie art. 79 § 1 u.p.e.a., zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. Odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu doręczono Zobowiązanemu dnia 14.04.2010 r.

Pismem z dnia 19.04.2010 r. Skarżący zwrócił się do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. o "anulowanie przysłanych tytułów wykonawczych", podnosząc, że ciążący na nim obowiązek został wykonany, cała bowiem zaległość była spłacana w comiesięcznych ratach.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] 2010 r., nr [...], oddalił, jako nieuzasadniony, zarzut wykonania obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o nr: [...], od [...] do [...] oraz oddalił, jako nieuzasadniony, zarzut wykonania obowiązku objętego ww. tytułami wykonawczymi. W uzasadnieniu, organ egzekucyjny wskazał, że zaległości objęte ww. tytułami wykonawczymi w rzeczywistości nie zostały uregulowane, mimo, że są one przedmiotem postępowania wszczętego w 2003 r. Wierzyciel stwierdził również, że na dzień 20.10.2010 r., wyegzekwowano kwotę w łącznej wysokości 32.855,04 zł, na którą składały się: należność główna, wskazana w tytułach wykonawczych, koszty egzekucyjne oraz odsetki za zwłokę. Ustosunkowując się natomiast do zarzutu rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej organ egzekucyjny podniósł, że zaległości objęte ww. tytułami wykonawczymi nie są spłacane w ramach układu ratalnego, lecz są one egzekwowane w ramach postępowania egzekucyjnego. Strona nigdy bowiem nie składała wniosku o rozłożenie na raty spłaty ciążących na niej zaległości, o którym mowa w art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.).

Skarżący wnosząc zażalenie na ww. postanowienie oprócz dotychczasowych zarzutów podniósł także, że marcu 2009 r. otrzymał upomnienie wraz z wezwaniem do zapłaty zaległości objętych trzema ww. tytułami wykonawczymi i pomimo, że w dniu 01.04.2009 r., dokonał wpłaty wskazanej w powyższym upomnieniu, na dowód czego przedstawił kserokopię dowodu wpłaty, organ egzekucyjny w dalszym ciągu domaga się tej należności.

Dyrektor Izby Skarbowej we W. z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, pismem z dnia 06.12.2010r., nr [...], wystąpił do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. o przekazanie dokumentów zawierających zestawienia skali realizacji tytułów wykonawczych będących podstawą prowadzenia, wobec Skarżącego, postępowania egzekucyjnego.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego zaskarżone przez A. S. postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W., w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej we W., należał uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. z niżej wskazanych względów.

Zdaniem Sądu stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w pełni zasługuje na aprobatę. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 138 § 2 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ nadzoru może wskazać jakie okoliczności winny być wzięte pod rozwagę przy ponownym jej rozpatrzeniu. W myśl art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11, do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.

Przewidziana w przepisach art. 33 i art. 34 u.p.e.a. instytucja zarzutów jest podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Możliwość zastosowania tego środka jest jednak uzależniona od spełnienia określonych przesłanek, a mianowicie prawo wniesienia zarzutów może zostać zrealizowane tylko w ściśle określonym terminie, a ponadto w oparciu o przesłanki enumeratywnie wskazane w ustawie.

Zgodnie z art. 33 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

W postępowaniu w sprawie zarzutów organ egzekucyjny zobligowany jest do stosowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z treścią art, 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1- 7, 9, 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W przypadku, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym nie wydaje się odrębnych postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela. Wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe (uchwała NSA z 25 czerwca 2007 r. I FPS 4/06). Powyższa zasada dotyczy także składek na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto, Dyrektor Izby Skarbowej we W. pragnie zwrócić uwagę, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, a zatem dysponentem postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej we W. nie ma zatem możliwości merytorycznej ingerencji w stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu (w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a). Dlatego też, czując się związany treścią podjętego w tym zakresie rozstrzygnięcia, po zbadaniu go pod kątem czysto formalnym, przyjął to stanowisko. Występujący bowiem w podwójnej roli Dyrektor ZUS Oddział we W. wskazał i uzasadnił, że obowiązki wynikające z treści tytułów wykonawczych o numerach od [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] , mimo, że egzekwowane na podstawie innych tytułów wykonawczych wystawionych w 2003 r., w toku postępowania wszczętego w 2003 r., nadal nie zostały wyegzekwowane.

Wyżej wskazana przesłanka wiążącej mocy stanowiska wierzyciela nie ogranicza jednak uprawnień organu nadzoru w zakresie weryfikacji zajętego przez organ egzekucyjny stanowiska pod kątem procesowym. Wiążący charakter wypowiedzi wierzyciela nie oznacza, że jest on zwolniony z przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego w tym zawartej w art. 7 k.p.a. zasady ustalenia prawdy obiektywnej, doprecyzowanej w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obligującej organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i poddania go analizie. Takie czynności procesowe jak zebranie materiału dowodowego w sprawie oraz sporządzenie uzasadnienia rozstrzygnięcia w zgodzie z treścią przepisu art. 107 § 3 k.p.a., pozostają w zakresie kontroli organu nadzoru i ustalenie, że przepisy te zostały napuszone w stopniu mającym wpływ na podjęte postanowienie, uprawnia organ nadzoru do podjęcia rozstrzygnięcia kasacyjnego, celem usunięcia wad stwierdzonych w weryfikowanym postępowaniu.

Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, Skarżący dołączył do swego zażalenia m.in. kserokopię dokumentu stanowiącego dowód wpłaty należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, z którego wynika, że należność ta została wpłacona w dniu 01.04.2010 r. Odnosząc się do zarzutu wykonania obowiązku objętego trzema powyższymi tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny wskazał jedynie, że tytuły te zostały wystawione na różnicę zaległości za miesiąc maj 2001 r. na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy w kwotach odpowiednio 19,40 zł oraz 11,80 zł. W związku z tym pojawiła sprzeczność, z jednej strony bowiem Strona przedstawiła kserokopię dowodu wpłaty zaległości wnikających z ww. tytułów wykonawczych, z drugiej zaś organ egzekucyjny wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że zaległość ta nie została uiszczona. Bez wątpienia należność wskazana w upomnieniu została przez Stronę uiszczona. Mając jednak pod uwadze fakt, iż organ egzekucyjny stał na stanowisku, że ww. należności nie zostały uregulowane, pojawiła się wątpliwość, na które należności w związku z tym wpłata, dokonana przez Zobowiązanego w dniu 01.04.2010 r., została zarachowana. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że zasadnie Dyrektor Izby skarbowej uznał, że organ egzekucyjny winien uzupełnić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Podkreślić należy zwłaszcza, że przekazane w dniu 15.12.2010 r. zestawienie kwot wyegzekwowanych nie zawiera informacji o sposobie zaliczenia wpłaty dokonanej w dniu 01.04.2009 r. Wyjaśnienie powyższej kwestii ma istotny wpływ na podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie zgłoszonego zarzutu. W tak ustalonym stanie faktycznym, organ nadzoru nie miał możliwości odniesienia się i dokonania oceny rozstrzygnięcia kwestii pozostałych zarzutów, wniesionych przez Stronę. Dyrektor Izby Skarbowej wobec nieustalonego stanu faktycznego nie wypowiadał się odnośnie pozostałych zarzutów podniesionych w zażaleniu, w tym zarzutu rozłożenia na raty.

Odnosząc się do sformułowanego w skardze zarzutu przedawnienia oraz braku doręczenia upomnienia wraz z wezwaniem do zapłaty stwierdzić należy, że Skarżący na etapie postępowania przed organami nie podnosił tego wcześniej. Podkreślić należy, że kwestia przedawnienia czy braku upomnienia mogą być podstawą wniesienia zarzutów odpowiednio na podstawie art.33 pkt 1 i pkt 7 u.p.e.a. jak również stanowić podstawę do wnoszenia o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art.59§1 pkt 2 i pkt 7. Mając jednak na uwadze, że Skarżący nie podniósł tych zarzutów w postępowaniu przed organami i nie były one przedmiotem ich oceny Sąd nie może ich rozpoznać w niniejszym postępowaniu.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną działając na podstawie art.151 p.p.s.a. ją oddalił.