Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1163/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 19, art. 26 ust. 1,
journal: Dz.U. 2020 poz 797
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 75 par. 1, art. 78 par. 1, art.15
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c i a , art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2022 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej [...] sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej J. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Wójt Gminy S. ("Organ I instancji") na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), dalej jako "k.p.a.", w związku z art. 3 ust.1 pkt 19, a także art. 26 ust. 1, 2, 4, 5 i 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z urzędu, w pkt 1 nakazał J. K. - jako posiadaczowi odpadów składowanych na działce nr ew. [...] obręb L., stanowiącej jej własność - usunięcie wszystkich zgromadzonych odpadów na terenie działki. W pkt 2 Organ określił termin wykonania obowiązku wskazanego w punkcie 1 - do dnia [...] lipca 2021 r. W pkt 3 decyzji określono rodzaj (kody) odpadów objętych obowiązkiem - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 10) - 17 02 13 (odpady tworzyw sztucznych). W pkt 4 decyzji określono sposób usunięcia odpadów.

W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wskazał, że w dniu [...] czerwca 2018r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji dla właściciela nieruchomości o nr geodezyjnym [...], obręb L., gmina S. nakazującej usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania. W toku postępowania ustalono, że działka [...] należy do J. K.. Została przeprowadzona kontrola działki w obecności właścicielki. Ustalono, że J. K. nie posiada żadnej decyzji z zakresu gospodarki odpadami. W dniu [...] lipca 2018 r. została wydana decyzja nr [...] nakazująca J. K. usunięcie zgromadzonych odpadów. J. K. złożyła odwołanie od ww. decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji. W związku z powyższym w dniu [...] kwietnia 2019 r została przeprowadzona ponownie kontrola na działce [...], obręb L. w obecności właściciela nieruchomości oraz pełnomocnika. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. pełnomocnik J. K. złożył wypowiedź Strony w przedmiocie zebranego materiału dowodowego. J. K. nie przedłożyła aktualnych umów użyczeń, na które powołała się w ww. piśmie, z których wynikałoby, że kto inny jest właścicielem odpadów. Przepis art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach wprowadza domniemanie, zgodnie z którym osoba władająca powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. W ocenie Organu I instancji Strona nie przedstawiła dowodów pozwalających na obalenie tego domniemania. Dołączone do akt niniejszej sprawy umowy użyczenia dotyczą wyłącznie lat 2018-2019.

2. Od powyższej decyzji J. K., reprezentowana przez adwokata, wniosła odwołanie, w którym decyzji zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z Jej zeznań, zeznań J. Z. w charakterze świadka, dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w S., pod sygn. PO [...], poprzez też błędną ocenę dowodów w postaci umów użyczenia, a w szczególności pominięcie, że na podstawie umów użyczenia przekazała działkę nr [...] w posiadanie J. Z., zaś sama nigdy nie przyjmowała odpadów, nie kwitowała ich odbioru, w tym także nie podpisywała jakichkolwiek kart przekazania odpadów, listów przewozowych, czy też dokumentów WZ. Nadto Odwołująca się zarzuciła Organowi naruszenie art. 89 § 2 k.p.a. (nieprzeprowadzenie rozprawy), art. 97 § 4 k.p.a. oraz naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach w zw. z art. 340 k.c. polegające na nieprawidłowym przyjęciu, iż wygaśnięcie umów użyczenia zawartych z J. Z. zniosło przysługujące mu posiadanie odpadów oraz naruszenie art. 26 ust. 1-2 i 4-6 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach polegające na skierowaniu nakazu do niewłaściwej osoby. Strona wniosła o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i o przeprowadzenie dowodów z wydruku z CEIDG dot. J. Z., dowodów z Jej zeznań i zeznań J. Z. oraz dokumentów znajdujących się w aktach śledztwa - sygn. PO [...].

3. Decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("Organ II instancji, "Organ odwoławczy") na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, po rozpatrzeniu odwołania, w punkcie 1 decyzji uchyliło zaskarżoną decyzję w części, tj. w zakresie pkt 2 i w tym zakresie określiło termin wykonania obowiązku wskazanego w pkt 1 zaskarżonej decyzji do dnia [...] listopada 2021 r. W pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy (pkt 2 decyzji).

W ocenie Organu odwoławczego, w rozpoznawanej sprawie, Organy podjęły wszystkie czynności niezbędne do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, to jest ustalenia posiadacza odpadów. Z ustaleń tych wynika, że na terenie działki nr [...] obręb L., Gmina S. , której właścicielką jest J. K., składowane są odpady o kodzie 17 02 13 (odpady z tworzyw sztucznych). Powyższe wynika m.in. z protokołu oględzin z dnia [...] kwietnia 2019 r. Z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej wynika, że J. K. prowadzi działalność gospodarczą Firma Handlowo-Usługowa "[...] gdzie przeważającą działalnością jest wydobywanie kamieni ozdobnych, kamienia dla potrzeb budownictwa, skał wapiennych, gipsu, kredy i łupków (PKD 08.11.Z). W dniu [...] kwietnia 2018 r. J. K. dokonała zmiany w sekcji PKD i dodała kod PKD 38.32.Z, który oznacza odzysk surowców z materiałów segregowanych i kod 46.77.Z - sprzedaż hurtowa odpadów i złomu. Jednocześnie w trakcie trwania przedmiotowego postępowania J. K. w dniu [...] lipca 2018 r. złożyła wniosek do Starostwa Powiatowego w S. o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów o kodzie: 150101 - opakowania z papieru i tektury i 191204 - tworzywa sztuczne i guma; miejsce zbierania odpadów Z. , [...].

Organ II instancji wskazał także na treść odwołania z dnia [...] sierpnia 2018 r. wniesionego przez J. K. od decyzji z dnia [...] lipca 2018 r., w którym Odwołująca wskazała: "zakwalifikowano składowane przez mnie materiały wtórne jako odpady i nakazano przedstawienie odpowiednich zezwoleń. Materiał zgromadzony na terenie nie jest szkodliwy dla środowiska nie zagraża zdrowiu oraz życiu ludzi i zwierząt, dlatego też nie uważam tego za śmieci i nie wystąpiłam o stosowne pozwolenie, jakie trzeba mieć w przypadku składowania odpadów. Po kontroli z Gminy, wystosowałam wniosek do Starostwa Powiatowego w S. w sprawie wydania zezwolenia na zbieranie określonej kategorii odpadów. Miałam nadzieję, że uzyskam pozwolenie przed zakończeniem postępowania administracyjnego prowadzonego przez gminę i dalsze procesowanie sprawy będzie bezzasadne."

Zdaniem Kolegium z powyższego wynika, że to J. K. składowała na swoim terenie odpady, w związku z czym dokonała zmiany zakresu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Jednak o uzyskanie stosownego pozwolenia na podstawie ustawy o odpadach wystąpiła dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nakazania usunięcia odpadów. Nadto, dopiero podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2019 r., J. K. przedłożyła kopie 4 umów użyczenia terenu, zawartych pomiędzy Nią a J. Z. - na cele rozładunku i załadunku tworzyw sztucznych oraz składowania i kruszenia Bitumium oraz rozładunku i załadunku oraz składowania odpadów poprodukcyjnych, handel folią i papierem. Poza tym, umowy użyczają teren bezpłatnie co jest ekonomicznie niezasadne. Nadto, zostały zawarte na krótki okres czasu, a Strona nie przedłożyła żadnych dokumentów wskazujących, że po zakończeniu umów na terenie pozostały materiały składowane przez J. Z.. Nie przedłożyła również dokumentów świadczących o podjęciu przez Nią działań związanych z roszczeniami o przywrócenie stanu posiadania, bądź odszkodowawczymi.

Według Organu odwoławczego ww. umów nie można ocenić jako świadczących o składowaniu odpadów przez J. Z., a nie przez J. K.. To na władającym powierzchnią ziemi spoczywa ciężar przeprowadzenia skutecznego dowodu obalającego domniemanie powiązania odpowiedzialności za usunięcie odpadu z prawem własności nieruchomości, na której przedmiotowe odpady zalegają. Domniemanie to może być obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów, a zatem władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. W konsekwencji, zgodnie z art. 26 ustawy o odpadach, gdy posiadacz odpadów nie wykażę innego posiadacza odpadów, a nadto nie spełni obowiązku z ust. 1, właściwy organ wydaje nakaz, w formie decyzji administracyjnej (ust. 2).

Organ II instancji wyjaśnił, iż nie było konieczne oczekiwanie na zakończenie postępowania przygotowawczego. Z uzyskanych informacji wynika, że postępowanie PO [...] nie dotyczyło jedynie składowania odpadów na terenie działki nr [...], a objęło inne zdarzenia mające miejsce na terenie kraju. Z kolei w toku niniejszego postępowania zebrano materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji, a zatem brak było powodu, aby postępowanie pozostawało zawieszone.

Kolegium wskazało dalej, że z umów użyczenia nie wynika jednoznacznie, że to biorący w użyczenie nawiózł te odpady, a nadto dowód ten nie jest na tyle silny, aby podważał dotychczasowe ustalenia, czyli, że to zamiarem Strony było składowanie odpadów na terenie swojej nieruchomości. Brak jest bezpośrednich dowodów, które wskazywałyby, aby to właśnie J. Z. był posiadaczem odpadów. Skoro zebrany materiał dowodowy był wystarczający to zbędne było prowadzenie dalszego postępowania dowodowego w kierunku poszukiwania innego posiadacza odpadów. W związku z tym nie zachodziły również przesłanki do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, o które wnioskowała Strona w odwołaniu. Nie zachodziły również przesłanki do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, tj. nie zachodziła konieczność zapewnienia przyspieszenia lub uproszczenia postępowania. Nie zachodziła również potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz nie było to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin.

4. Od powyższej decyzji J. K., reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, w której zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a ponadto dokonanie jego oceny z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, w szczególności umów użyczenia z dnia [...] marca 2018 r., [...] kwietnia 2018 r., [...] maja 2018 r. i [...] maja 2018 r., oraz w stwierdzeniu, iż nie świadczą one o składowaniu przez J. Z. odpadów na działce nr [...], podczas gdy wespół z pozostałymi zebranymi dowodami wykazują one jednoznacznie, iż w czasie złożenia odpadów, działka ta znajdowała się w Jego faktycznym władaniu.

- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów umów użyczenia, protokołu oględzin z dnia [...] kwietnia 2019 r., jak również brak ich skonfrontowania z treścią pozostałego materiału dowodowego, co doprowadziło do zignorowania wynikających z nich okoliczności oraz błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności pominięcia, że w okresie od dnia [...] marca 2018 r. do dnia [...] grudnia 2018 r. przekazała teren, na którym stwierdzono odpady, w posiadanie J. Z. na cele rozładunku i załadunku, a także składowania tworzyw sztucznych, odpadów poprodukcyjnych oraz masy bitumicznej,

- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 136 § 1 k.p.a. i art. 86 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez zignorowanie inicjatywy dowodowej zmierzającej do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, wyrażające się w zaniechaniu przeprowadzenia dowodów z Jej zeznań jako strony, zeznań J. Z. w charakterze świadka, dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w S., pod sygn. PO [...],

- art. 89 § 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia w toku postępowania rozprawy administracyjnej, w sytuacji, gdy ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wymagało dopuszczenia dowodu z zeznań świadka J. Z.,

- art. 97 § 4 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę wydanego przez Organ I instancji z urzędu postanowienia o podjęciu postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją, pomimo braku ustania przyczyn uzasadniających jego zawieszenie, tj. w sytuacji, gdy postępowanie przygotowawcze prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w S. pozostaje w toku,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach poprzez niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnej wykładni, polegającej na pominięciu, iż przewidziane w tym przepisie domniemanie odnosi się do osoby faktycznie władającej powierzchnią ziemi, a nie właściciela nieruchomości, co ma takie znaczenie, że w razie wykazania przez właściciela, iż przekazał teren, na którym znajdują się odpady, innej osobie w użyczenie, domniemanie to dotyczy biorącego w użyczenie, a nie właściciela nieruchomości,

- art. 26 ust. 1-2 i 4-6 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu, iż nakaz wyrażony decyzji Organu I instancji został skierowany do niewłaściwej osoby.

5. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, i podkreślił, że ocenił moc dowodową umów użyczenia, jednakże w świetle okoliczności sprawy nie można w oparciu o te umowy przypisać J. Z. przymiotu posiadacza odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach.

6. W dniu [...] marca 2022 r. do udziału w sprawie zgłosił się Prokurator Prokuratury Okręgowej w S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

7. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala zgodnie z art. 151 p.p.s.a.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. Przy czym, przeprowadzając kontrolę, sąd bierze pod uwagę stan faktyczny oraz stan prawny istniejący w momencie podejmowania przez organ administracji kontrolowanego aktu administracyjnego.

Natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki (w odniesieniu do decyzji sankcję wzruszalności lub sankcję nieważności) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Kontrola przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych kryteriów, dała podstawę do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., gdyż Organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji doprowadziło również do nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego.

8. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2021 r. poz. 779 ze zm.), który reguluje, że posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.

Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2).

Na podstawie wskazanej regulacji w związku z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, Organ I instancji nakazał J. K. jako posiadaczowi odpadów składowanych na działce nr ew. [...] obręb L., stanowiącej Jej własność - usuniecie wszystkich zgromadzonych odpadów na terenie ww. działki.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ww. ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o posiadaczu odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

Utrzymując w mocy powyższą decyzję Organ II instancji, działając w oparciu o przywołane powyżej przepisy, uznał, że zebrany materiał dowodowy był wystarczający dla jednoznacznej oceny, iż posiadaczem przedmiotowych odpadów jest Skarżąca i w konsekwencji powinna być adresatem decyzji wydanej w trybie art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach.

9. Podkreślić należy, że w niniejszym postępowaniu, poza wskazanymi przepisami prawa materialnego, zastosowanie miały zasady postępowania administracyjnego, według których Organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Nadto Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów, która obliguje organ do poddania analizie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu. Innymi słowy ocena materiału dowodowego nie może więc być wybiórcza. Jeśli organ dokonuje jedynie wybiórczej oceny materiału dowodowego dopuszcza się naruszenia zasady swobodnej oceny materiału dowodowego, gdyż wówczas ma ona charakter oceny dowolnej.

W myśl art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W świetle zaś art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Według tej zasady organy administracji publicznej nie mogą ignorować aktywności stron w dążeniu do ustalenia stanu faktycznego, szczególnie gdy strony przedstawiają dowody, które w ich ocenie podważają dotychczasowe ustalenia poczynione w toku postępowania. Obowiązkiem organu jest ustosunkowanie się do przedstawionych przez stronę dowodów i wyczerpujące wyjaśnienie pojawiających się na tym tle wątpliwości (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2021 r. II GSK 613/19, wyrok NSA z 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 991/09, Lex ).

Zgodnie natomiast z zasadą dwuinstancyjności postępowania z art. 15 k.p.a., organ odwoławczy zobowiązany jest do ponownego, wyczerpującego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, z zachowaniem zasad postępowania, a w szczególności zobligowany jest do ustosunkowania się do zarzutów i argumentów, jak i dowodów zawartych w tym środku zaskarżenia, z zastrzeżeniem art. 136 k.p.a. w związku z art. 138 § 2 k.p.a.

10. Zdaniem Sądu, przyznać należy rację Skarżącej, że decyzje Organów obu instancji zostały wydane w nieprawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, z pominięciem kompleksowej oceny całokształtu materiału dowodowego dostępnego w tej sprawie, a wyłącznie taka wszechstronna, pełna ocena dowodów gwarantowałaby dokładne ustalenie faktów, istotnych dla końcowego, zgodnego z prawem, rozstrzygnięcia sprawy.

Analiza akt wskazuje tymczasem, że zarówno Organ I instancji, jaki i Organ rozpatrujący odwołanie postąpiły wbrew powyżej przedstawionym regułom procedury administracyjnej, w tym Organ II instancji naruszył zasadę z art. 15 k.p.a. Tym samym nie można uznać za prawidłowe stanowisko Organu odwoławczego, iż w rozpoznawanej sprawie zebrano wystarczający materiał dowodowy i podjęto wszelkie czynności zmierzające do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności zmierzające do jednoznacznego ustalenia okoliczności, podstawowej dla właściwego zredagowania kwestionowanego nakazu, kto de facto jest posiadaczem przedmiotowych odpadów. Naruszenie zasad obowiązującej procedury skutkowało naruszeniem prawa materialnego, co też trafnie podniosła Skarżąca w ramach zarzutów skargi.

W ocenie Sądu wymieniony w treści zaskarżonej decyzji materiał dowodowy, na którym wyłącznie oparł się Organ II instancji, nie był wystarczający dla przyjęcia domniemania władania spornymi odpadami przez Skarżącą.

Kolegium wybiórczo przyjęło za dowód posiadania odpadów przez Skarżącą uzupełnienie przez nią wpisu w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, w CEIDG o kody dotyczące gospodarowania odpadami oraz fakt złożenia przez Stronę wniosku o zezwolenie na zbieranie odpadów, które w istocie nie dokumentują faktu posiadania przez Skarżącą przedmiotowych odpadów i oświadczenie Strony zawarte w odwołaniu z 2018 r. Opierając się na tylko ww. dokumentach, związanych z działalnością gospodarczą Skarżącej, Organ odwoławczy uznał, że posiadaczem odpadów jest Skarżąca skoro deklarowała taką działalność, związaną ze składowaniem odpadów. Tymczasem jak słusznie wskazano w skardze, w materiale sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu świadczącego o tym, że Skarżąca faktycznie rozpoczęła działalność w zakresie gospodarowania odpadami, a Organ odwoławczy nie podjął żadnych działań w celu wyjaśnienia, czy rzeczywiście Skarżąca taką działalność w ogóle podjęła i czy ją prowadziła w okresie kiedy na działce nr [...] obr. L. zostały zgromadzone odpady. W tym zakresie Organ zignorował wnioski dowodowe Strony w postaci zeznań Zainteresowanej i wskazywanego przez nią świadka, które niewątpliwie uzupełniłyby materiał w przedmiocie ustalenia czy zalegające odpady związane są tylko i wyłącznie z działalnością Firmy Skarżącej, czy tez innej osoby, władającej Jej terenem.

Niezrozumiałe jest dla Sądu, iż w sytuacji gdy Strona wskazuje z imienia i nazwiska - w celu obalenia domniemania posiadania przez Nią odpadów - potencjalnego posiadacza tych odpadów, to Organ w żaden sposób nie weryfikuje tej informacji. W szczególności nie analizuje pod tym kątem przedstawionych umów użyczenia terenu na którym znajdują się odpady, w sytuacji gdy umowy użyczenia spornego terenu dotyczą okresu od [...] marca 2018 r. do [...] grudnia 2018 r., a więc w czasie kiedy stwierdzono składowanie odpadów na działce nr [...].

Nie ulega wątpliwości Sądu, że Organy obu instancji miały możliwość wyjaśnienia zakresu i sposobu korzystania z użyczenia ww. terenu przez J. Z., czy to w drodze dowodu z zeznań Strony i świadka, czy skonfrontowania Stron i wyjaśnienia własności odpadów na rozprawie administracyjnej, o co stanowczo wnosiła Skarżąca.

Zdaniem Sądu Organ II instancji zaniechał zatem rzetelnej i wszechstronnej oceny materiału dowodowego w postaci przedstawionych przez Skarżącą umów użyczenia terenu objętego spornym nakazem, którą winien był przeprowadzić w zestawieniu z wyjaśnieniami Skarżącej w odwołaniu i w połączeniu z dowodami przez Nią zawnioskowanymi, których Organ II instancji nie uwzględnił. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika też z jakich konkretnych powodów, w rozumieniu art. 78 § 1 k.p.a., Organ zrezygnował z przesłuchania Skarżącej i J. Z., korzystającego w określonym czasie z terenu Skarżącej i konsekwentnie wskazywanego przez Nią jako osoba odpowiedzialna za nielegalne składowanie odpadów. Tymczasem, w ocenie Sądu, fakt użyczenia tego terenu osobie, także prowadzącej działalność związaną z gospodarowaniem odpadami, jest istotnym dowodem w tej sprawie. Nie można zgodzić się z oceną Kolegium, że z umów tych nie wynika jednoznacznie, że to biorący w użyczenie nawiózł te odpady, a nadto dowód ten nie jest na tyle silny, aby podważał dotychczasowe ustalenia (dokonane wyłącznie o dokumenty wymienione w zaskarżonej decyzji).

Sąd nie znalazł logicznego uzasadnienia dla odmowy uzupełnienia materiału dowodowego, w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy, w zakresie ustalenia powiązania zalegających odpadów z przedstawionymi umowami użyczenia terenu i ewentualną działalnością Skarżącej w tym zakresie.

Ponadto, trafnie podniosła też Skarżąca, że materiał dowodowy zgromadzony śledztwie prokuratorskim, w postaci kart przekazania odpadów, dokumentów WZ czy listów przewozowych, mógłby także przyczynić się do ustalenia osoby faktycznie dysponującej przedmiotowymi odpadami w konkretnym okresie czasu.

Sąd stwierdził, że z akt administracyjnych wynika, że Prokurator Okręgowy w piśmie z dnia [...] marca 2021 r. poinformował Wójta Gminy S. o możliwości uzyskania dokumentów, pod warunkiem właściwej argumentacji wniosku w kontekście przesłanek z art. 156 § 5 k.p.k., jednakże z takiej możliwości Organ I instancji nie skorzystał. Natomiast Organ odwoławczy nie odniósł się zaistniałej sytuacji i w istocie nie uzasadnił wystarczająco przyczyn rezygnacji z przeprowadzenia dowodów z wymienionej dokumentacji (art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. i art. 80 k.p.a.).

Odnosząc się do zarzutów skargi co do nieprawidłowego podjęcia zawieszonego niniejszego postępowania z uwagi na niezakończone śledztwo, Sąd uznał, iż nie ma przeszkód do prowadzenia niniejszego postępowania, pomimo śledztwa, gdyż w ramach tego postępowania administracyjnego, przeprowadzonego prawidłowo, możliwe jest ustalenie osoby zobowiązanej do usunięcia odpadów z działki Skarżącej.

11. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał skargę za uzasadnioną.

Niewątpliwie bowiem doszło do naruszenia przepisów w niej wskazanych oraz zasad procedury administracyjnej, opisanych powyżej przez Sąd, w stopniu istotnym dla prawidłowego, końcowego rozstrzygnięcia sprawy odpadów. W konsekwencji należało uznać, iż nakaz usunięcia odpadów skierowany do Skarżącej został wydany przedwcześnie, z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 26 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach.

Ponownie rozpoznając sprawę Organ I instancji przeprowadzi postępowanie zgodnie z regułami rzetelnej procedury, w tym rozważy wnioski dowodowe Skarżącej z zastosowaniem art. 75 § 1 k.p.a. i art. 78 k.p.a. oraz z uwzględnieniem oceny sprawy dokonanej przez Sąd w tym wyroku, z której wynikają wskazania co do dalszego postępowania.

12. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 P 1 pkt 1 lit. c i a w związku z art. 135 p.p.s.a., w punkcie I wyroku, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji poprzedzającej Wójta Gminy S. W punkcie II Sąd orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.