Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 891/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II inst w części
Powołane przepisy: article: Art. 1 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Par. 10
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
article: Par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: Art. 134, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Tadeusz Wołek Sędziowie: WSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Bożenna Blitek Protokolant: Katarzyna Dydaś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2008 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji - obie w części dotyczącej braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez rozpuszczalniki organiczne.


UZASADNIENIE

wyroku WSA w Krakowie z dnia 10 lipca 2008r.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 5 punkt 4a ustawy z dnia 14.03.1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998r., nr 90, poz. 575 z późn. zm.) oraz § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002r. nr 132, poz. 1115), po rozpatrzeniu odwołania S. Z. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], znak: [...], o braku podstaw do stwierdzenia u S. Z. choroby zawodowej z poz. 4 wykazu chorób zawodowych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W toku postępowania ustalono, że S. Z. pracował w latach 1972-97 w Grupie A S.A. w K. w ekspozycji na rozpuszczalniki: alkohol etylowy, octan etylu, aceton. Wyniki pomiarów środowiskowych nie wykazały przekroczeń normatywów higienicznych w/w substancji. S. Z. był badany przez Ośrodek Medycyny Pracy, a następnie przez Instytut Medycyny Pracy, które nie stwierdziły schorzenia zawodowego z poz. 4 wykazu. W oparciu o te orzeczenia lekarskie Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u S. Z. choroby zawodowej z poz. 4, którą utrzymał w mocy Wojewódzki Inspektor Sanitarny.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. Z. wskazał na szczególnie ciężkie warunki, w jakich wykonywał pracę. Podniósł, że jest człowiekiem schorowanym, a to, że wyniki badań środowiskowych były w granicach normy nie znaczy, że warunki pracy nie odbiły się na jego zdrowiu. Podkreślił ponadto, iż w decyzji jest błąd, albowiem przez ostatnie 5 lat był tokarzem, a nie szlifierzem. Na rozprawie przed sądem dodał, że cierpi na schorzenia płuc i kłopoty z oddychaniem, a jego intencją było uzyskanie stwierdzenia w ogóle choroby zawodowej, a nie tylko schorzenia z poz. 4 wykazu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że w myśl § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Skoro zaś żadna z placówek służby zdrowia orzekających w przedmiotowej sprawie nie rozpoznała u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych, organ jest tym związany i nie mógł stwierdzić istnienia choroby zawodowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 17 października 2005r., sygn. akt II SA/Kr 2572/03 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że wydane w niniejszej sprawie opinie lekarskie, na których obydwa orzekające w sprawie organy administracyjne oparły swe rozstrzygnięcia nie zawierają pełnego, przekonywującego, jednoznacznego i logicznego uzasadnienia. Powoduje to wątpliwości co do powodów takiej a nie innej treści rozstrzygnięcia. Pomimo zatem kategorycznych stwierdzeń o rozpoznaniu schorzenia i jednocześnie niezakwalifikowaniu go jako zawodowego, nie uzasadniono tego poglądu w sposób nie budzący wątpliwości.

Sąd podkreślił również, że w niniejszej sprawie organy administracyjne nie dokonały należytej oceny opinii biegłych IMP, to znaczy nie zwróciły uwagi na istniejącą w sprawie rozbieżność, o której wspomina orzeczenie IMP. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano mianowicie, że badany był uprzednio hospitalizowany na Oddziale Płuc w 2000r. i 2002r., gdzie rozpoznano m.in. przewlekłą niewydolność oddechową. Jednocześnie IMP podaje, że wyniki przeprowadzonych badań lekarskich w styczniu 2003r. nie wykazały cech niewydolności oddechowej. Brak było jakiegokolwiek ustosunkowania się biegłych do tej zasadniczej różnicy w diagnozie. Zdaniem Sądu powodowało to uzasadnione wątpliwości co do rzetelności i wiarygodności sporządzonej w sprawie opinii.

Kolejną wadą przeprowadzonego postępowania było, zdaniem Sądu to, że organy administracyjne ograniczyły swoje postępowanie jedynie do schorzenia z poz. 4 wykazu chorób zawodowych, podczas gdy skarżący w toku postępowania wskazywał ogólnie, że pracował w narażeniu na różne substancje toksyczne szkodliwe, pyły i hałas. Organ administracyjny ograniczył się jedynie do rozważenia ewentualnego istnienia schorzenia z poz. 4 wykazu, zupełnie natomiast pominął ewentualne możliwości istnienia innych schorzeń oskrzeli czy płuc, o których mowa w wykazie (nie rozważał innych schorzeń, poza wymienionymi w poz. 6 i 15, o czym jest mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji).

Zastrzeżenia Sądu wzbudził też brak dostatecznego postępowania wyjaśniającego odnośnie warunków pracy skarżącego w zakresie narażenia na pyły i substancje drażniące i zupełny brak odniesienia się do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wady tej nie mogły konwalidować wyjaśnienia zawarte w odpowiedzi na skargę.

Sąd stwierdził również, że decyzje organów obu instancji zapadły bez należytego wyjaśnienia sprawy, co naruszyło art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. Zdaniem Sądu zbyt lakoniczne uzasadnienia decyzji organu I i II instancji nie spełniały wymogów art. 107 § 3 Kpa. Wadą przeprowadzonego postępowania było również naruszenie przez organ obowiązku pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia.

Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej.

Kierując się wskazówkami Sądu zawartymi w cyt. wyżej wyroku, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się do Ośrodka Medycyny Pracy o przeprowadzenie badań S. Z. w odniesieniu do występujących w środowisku pracy czynników szkodliwych.

W dniu [...] Ośrodek Medycyny Pracy wydał dwa orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: orzeczenie uzupełniające do orzeczenia [...] z dnia [...] oraz orzeczenie nr [...], znak [...].

W orzeczeniu uzupełniającym (znak [...]) stwierdzono brak podstaw do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego (poz. 4 wykazu chorób zawodowych zawartego w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych). W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że przewlekłe zapalenie oskrzeli może być rozpoznane jako związane z pracą zawodową tylko w wypadku stwierdzenia takiej choroby oraz stanu niewydolności układu oddechowego. Istnienie choroby nie budziło zastrzeżeń - przemawiały za tym zarówno charakterystyczny wywiad podawany przez pacjenta, wykonane badania, jak i dostępna dokumentacja lekarska. Analiza dokumentacji lekarskiej ujawniła, że pacjent w dniach 20-31.03.2000r. był leczony na Oddziale Chorób Płuc. Wykonane wówczas badanie spirometryczne wykazywało minimalne zmiany, nie dające podstaw do rozpoznania stanu niewydolności układu oddechowego. W dostępnej dokumentacji znajdowały się ponadto wykonywane cyklicznie (w roku 2003, 2005, 2006) badania gazometryczne i równowagi kwasowo - zasadowej, które były prawidłowe i nie pozwalały stwierdzić stanu niewydolności układu oddechowego. S. Z. po raz pierwszy był badany w OMP w dniach 07.09.2000r.-08.02.2001r. Wykonane wówczas badania gazometryczne i równowagi kwasowo - zasadowej były prawidłowe. Całość wyników nie dawała podstaw do stwierdzenia niewydolności układu oddechowego.

W orzeczeniu lekarskim nr [...] nie stwierdzono podstaw do rozpoznania przewlekłego zawodowego zatrucia rozpuszczalnikami organicznymi (poz. 1 wykazu chorób zawodowych zawartego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach). W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że najczęstszymi postaciami klinicznymi przewlekłego toksycznego działania rozpuszczalników organicznych (w tym acetonu, octanu etylu, alkoholu etylowego) może być uszkodzenie obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego oraz zaburzenie funkcji wątroby. W celu zdiagnozowania tych zmian wykonuje się zestaw badań pozwalających w sposób jednoznaczny wykluczyć bądź potwierdzić istnienie choroby. Należą do nich między innymi biochemiczne badania laboratoryjne, badanie EEG, USG jamy brzusznej, specjalistyczne badanie neurologiczne, psychologiczne, psychiatryczne. Wyniki wykonanego zestawu badań nie dały podstaw do rozpoznania przewlekłego zatrucia rozpuszczalnikami organicznymi. Badania biochemiczne krwi obrazujące funkcję wątroby były prawidłowe, badania specjalistyczne (USG jamy brzusznej, oraz dostępne w dokumentacji lekarskiej badanie tomograficzne mózgowia) nie wykazały zmian. Również konsultacje specjalistyczne (psychologiczna, psychiatryczna, neurologiczna) nie ujawniły takich zmian, które można by odnieść do przewlekłego narażenia na rozpuszczalniki organiczne. OMP podniósł również, że analiza dostępnej dokumentacji lekarskiej z Poradni Zdrowia Psychicznego ujawnia, że pacjent zgłosił się na pierwszą wizytę w dniu 26.04.1999r. Zgodnie z podawanym przez niego wywiadem, oraz kolejnymi wpisami leczącego lekarza psychiatry, powodem leczenia ambulatoryjnego (jak również obserwacji szpitalnej) były przeżycia i przedłużający się konflikt w rodzinie pacjenta. Rozpoznano zaburzenia adaptacyjne z przedłużoną reakcją depresyjną. Z tego powodu był on nadal leczony do chwili wydania niniejszego orzeczenia. OMP wskazał, że rozpoznany obecnie zespół psychoorganiczny z komponentą depresyjną należy odnieść do rozsianych zmian miażdżycowych w naczyniach tętniczych mózgu, co zostało potwierdzone badaniami przeprowadzonymi w dniu 13.11.2002r. w Pracowni Neurosonologii Oddziału Neurologii Szpitala. Brak zatem było podstaw do rozpoznania związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy aktualnym stanem zdrowia a narażeniem na rozpuszczalniki organiczne, w tym aceton, octan etylu, alkohol etylowy, a tym samym brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Kolejne orzeczenia lekarskie w sprawie S. Z. zostały wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w dniu 14.02.2007r.

W orzeczeniu lekarskim znak [...] stwierdzono brak podstaw do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących (poz. 4 wg rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r.). W uzasadnieniu wskazano, iż w marcu 2000r., a więc po 3 latach od zakończenia pracy zawodowej S. Z. był hospitalizowany na Oddziale Chorób Płuc. Rozpoznano wówczas u niego m.in. przewlekłą obturacyjną chorobę płuc i przewlekłą niewydolność oddechową. W wykonanym wówczas badaniu spirometrycznym nie stwierdzono cech niewydolności wentylacyjnej, a w komentarzu do badania napisano: "obturacja niewielkiego stopnia". Badania gazometrycznego wówczas w ogóle nie wykonano, nie było więc najmniejszych podstaw merytorycznych do rozpoznania u pacjenta przewlekłej niewydolności oddechowej. Również badania spirometryczne i gazometryczne wykonywane w latach następnych, które znajdują się w dostępnej dokumentacji medycznej nie potwierdzają istnienia u badanego utrwalonej niewydolności narządu oddechowego, a jej stwierdzenie jest jednym z warunków koniecznych do uznania przewlekłego zapalenia oskrzeli za chorobę zawodową w świetle zasad orzecznictwa lekarskiego obowiązujących na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych. Ani OMP w 2001r., ani Instytut Medycyny Pracy w 2003r. nie rozpoznali u pacjenta tej właśnie choroby zawodowej z ww. powodu, jak również z uwagi na brak udokumentowanego narażenia zawodowego pacjenta na ponadnormatywne zapylenie bądź czynniki drażniące drogi oddechowe. Aktualnie wykonane badanie spirometryczne wykazało jedynie niedużego stopnia zaburzenia wentylacji o typie obturacji ze zmniejszeniem przepływów w drobnych oskrzelach, nie upoważniające do rozpoznania niewydolności wentylacyjnej. W badaniach gazów krwi kapilarnej arterializowanej w spoczynku nie stwierdzono cech niewydolności oddechowej. Badanie RTG klatki piersiowej przemawiały za obecnością zmian rozedmowych płuc. Całokształt obrazu klinicznego wskazywał na istnienie u pacjenta przewlekłej obturacyjnej choroby płuc z zachowaną wydolnością zarówno wentylacyjną, jak i oddechową. Wobec powyższego brak było podstaw merytorycznych do rozpoznania u badanego przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. Wywiad chorobowy odnośnie przebytych częstych infekcji górnych i dolnych dróg oddechowych, dane z dostępnej dokumentacji lekarskiej pacjenta, jak również wyniki badań bakteriologicznych plwociny i wymazów z błon śluzowych nosa i gardła (obecność patologicznej flory bakteryjnej - gronkowiec złocisty) oraz obecność ognisk zakażenia w obrębie górnych dróg oddechowych (przewlekły stan zapalny zatok szczękowych potwierdzony badaniem RTG, przewlekły prosty stan zapalny błony śluzowej gardła i krtani) wskazywały jednoznacznie na etiologię infekcyjną, a więc niezawodową zmian patologicznych stwierdzanych w obrębie układu oddechowego.

Natomiast w orzeczeniu nr [...] stwierdzono, iż u S. Z. nie znaleziono podstaw do rozpoznania przewlekłego zawodowego zatrucia chemicznego rozpuszczalnikami organicznymi (poz. 1/57 wg rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r.). W uzasadnieniu wskazano, iż badaniem neurologicznym stwierdzono zmiany patologiczne odpowiadające zespołowi psychoorganicznemu spowodowanemu rozsianymi zmianami miażdżycowymi w naczyniach tętniczych mózgu, których istnienie potwierdzono badaniami wykonywanymi w Pracowni Neurosonologii już w 2002r. Zapis EEG był nieprawidłowy z ogniskową czynnością napadową. Wyniki badania psychologicznego potwierdzały rozległe zmiany organiczne w ośrodkowym układzie nerwowym, znacznie obniżony był poziom funkcji poznawczych i intelektualnych. W badaniach laboratoryjnych stwierdzono jedynie niedużego stopnia podwyższenie aktywności aminotransferaz, które mogło mieć związek ze stosowanymi przez pacjenta licznymi lekami, które działały hepatotoksycznie. W obrazie USG miąższ wątroby był prawidłowy. Nie wykazano biochemicznych cech uszkodzenia nerek, jak również układu krwiotwórczego. Biorąc pod uwagę całokształt obserwacji, w tym dane odnośnie narażenia zawodowego (narażenie na rozpuszczalniki organiczne w stężeniach nie przekraczających normatywów higienicznych) oraz obraz kliniczny ustalony w oparciu o dane z dostępnej dokumentacji lekarskiej i wyniki aktualnie przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych - nie znaleziono podstaw do rozpoznania u badanego choroby zawodowej wymienionej w punkcie 1 obowiązującego wykazu chorób zawodowych: przewlekłego zatrucia zawodowego rozpuszczalnikami organicznymi. Stwierdzony zespół psychoorganiczny miał etiologię samoistną, niezawodową, związaną z obecnością rozsianych zmian miażdżycowych w naczyniach tętniczych mózgu. Również pozostałe rozpoznawane u badanego schorzenia miały charakter samoistny i nie pozostawały w związku przyczynowo-skutkowym z warunkami pracy zawodowej zakończonej 10 lat wcześniej.

W dniu [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję nr [...] znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia u S. Z. choroby zawodowej: zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez rozpuszczalniki organiczne (wymienionej w poz. 1/57 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach - Dz. U. nr 132, poz. 1115) oraz przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących, w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego (wymienionej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych - Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.).

W uzasadnieniu swojej decyzji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny przytoczył treść wskazanych powyżej orzeczeń lekarskich wydanych przez Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego.

Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie podstawą wydania decyzji było orzeczenie lekarskie właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia oraz wynik oceny narażenia w środowisku pracy. W niniejszej sprawie orzekały jednostki służby zdrowia I i II stopnia orzeczniczego, właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych. Orzeczenia Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego są zgodne co do braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z poz. 1/57 i z poz. 4, a opinie wydane po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości uzasadniają wydane orzeczenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. Z. opisał swoje wszystkie dotychczasowe miejsca pracy z uwzględnieniem panujących na nich warunków, które jego zdaniem przyczyniły się do jego złego stanu zdrowia. Wskazał, iż jest obecnie schorowanym człowiekiem wydającym dużo pieniędzy na lekarstwa, co przekracza jego możliwości finansowe.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. nr 122, poz. 851 z późn. zm.), § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.) w związku z § 8 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po zapoznaniu się z całością dokumentacji w sprawie uznał, iż wydana decyzja I instancji jest merytorycznie uzasadniona. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przytoczył treść orzeczeń lekarskich wydanych przez Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego.

Organ II instancji wskazał, iż w sprawie orzekały dwie jednostki (I i II stopnia) właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych tj. Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego - placówka naukowo-badawcza resortu zdrowia i opieki społecznej rozstrzygająca w sprawach spornych i wątpliwych, której orzeczenia są merytorycznie ostateczne. Organ nadmienił, że obie jednostki orzecznicze wydały w sprawie spójne i jednoznaczne orzeczenia lekarskie, w których zostały spełnione wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Odmawiając stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego - wymienionej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych (wg rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 18.11.1983r.) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wziął pod uwagę fakt, iż rozpoznane u S. Z. przewlekłe zapalenie oskrzeli bez cech niewydolności układu oddechowego, nie figuruje w w/w wykazie chorób zawodowych. Całokształt obrazu klinicznego, wskazuje na infekcyjną, a więc nie zawodową etiologię zmian patologicznych, stwierdzanych u S. Z. w obrębie układu oddechowego.

Odmawiając stwierdzenia choroby zawodowej - zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez rozpuszczalniki organiczne - wymienionej w poz. 1/57 wykazu chorób zawodowych (wg rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 30.07.2002r.) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wziął pod uwagę fakt, iż obraz kliniczny ustalony w oparciu o dane z dostępnej dokumentacji lekarskiej, wyniki aktualnie przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych wskazują na samoistny charakter schorzeń rozpoznawanych u S. Z. Stwierdzony u niego zespół psychoorganiczny ma etiologię samoistną, niezawodową, związaną z obecnością rozsianych zmian miażdżycowych w naczyniach tętniczych mózgu.

Wobec powyższego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji. Zdaniem organu II instancji sam fakt pracy w środowisku, gdzie występowały czynniki szkodliwe, w tym również rozpuszczalniki organiczne, nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12.09.2007r. S. Z. powtórzył swoje argumenty podnoszone w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Uważa, że to warunki w jakich musiał pracować odpowiadają za jego zły stan zdrowia.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 03.04.2008r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organów I i II instancji, albowiem w opiniach Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, w oparciu o które wydane zostały te decyzje, schorzenie gardła skarżącego opiniowane jest w oparciu o nieobowiązujący wykaz chorób z 1983r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 134 i 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że jeżeli wydana w granicach sprawy której dotyczy skarga decyzja administracyjna narusza prawo w sposób określony w art. 145 §1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega uchyleniu bez względu na to, czy skarga formułuje zarzuty o naruszeniu prawa.

Na wstępie należy zaznaczyć, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały na dwóch różnych podstawach prawnych. Odnośnie choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących (poz. 4 wykazu chorób zawodowych) organy administracyjne stosowały bowiem przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), natomiast odnośnie choroby zawodowej zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez rozpuszczalniki organiczne (poz. 1/57 wykazu chorób zawodowych) jako podstawę prawną przyjęto rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115).

W ocenie sądu ta druga z przyjętych przez organy administracyjne podstaw prawnych nie jest prawidłowa, a zatem wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne w części, w jakiej orzekają o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez rozpuszczalniki organiczne (poz. 1/57 wykazu z 2002r.) naruszają prawo.

Zgodnie z treścią §10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002r. nr 132, poz. 1115) "postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przez dniem wejścia w życie rozporządzenia, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów." Nie ulega wątpliwości, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia u S. Z. choroby zawodowej zostało rozpoczęte przed dniem 3 września 2002r., tj. przed dniem wejścia w życie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej u S. Z. toczy się już od 2000r. Wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 17 października 2005r. wyroku w tej sprawie uchylającego wydane uprzednio decyzje administracyjne nie zakończyło postępowania w tej sprawie. Toczyło się ono bowiem nadal przed organami administracyjnymi i było uzupełniane zgodnie z zaleceniami sądu zawartymi w wyroku.

Należy z całą mocą podkreślić, że zasada ta dotyczy obu chorób zawodowych o których orzekały organy w zaskarżonych decyzjach, a więc zarówno choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych lub aerozoli drażniących, jak również ewentualnych innych schorzeń wywołanych przez szkodliwe warunki pracy skarżącego, w tym więc także ewentualnego zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez rozpuszczalniki organiczne. Z uzasadnienia wydanego w niniejszej sprawie wyroku WSA w Krakowie z dnia 17 października 2005r., sygn. akt II SA/Kr 2572/03 wyraźnie bowiem wynika, że Sąd nakazał uzupełnić postępowanie wyjaśniające w sprawie poprzez dokonanie oceny, czy szkodliwe warunki, w jakich pracował skarżący nie spowodowały u niego innych schorzeń o zawodowej etiologii. Sąd wyraźnie bowiem zarzucił organom administracyjnym, że ograniczyły się jedynie do rozważenia ewentualnego istnienia schorzenia z poz. 4 wykazu, zupełnie natomiast pominęły możliwość występowania innych schorzeń, a tymczasem skarżący wyraźnie wskazywał, że z powodu złych warunków pracy cierpi na różnego typu schorzenia i ma kłopoty z oddychaniem. W tym zatem zakresie organy administracyjne winny były zatem zgodnie z zaleceniem sądu uzupełnić postępowanie wyjaśniające.

Za niezgodne z prawem uznać zatem należy przyjęty przez organy administracyjne pogląd, że postępowanie w sprawie schorzenia - zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez rozpuszczalniki organiczne jest postępowaniem nowym, wszczętym po wejściu w życie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Nieprawidłowo zatem w odniesieniu do tego schorzenia zastosowano jako postawę prawną rozstrzygnięcia to właśnie rozporządzenie z 2002r., podczas gdy także i do tego schorzenia powinno znaleźć zastosowanie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), na podstawie § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

Stwierdzone przez Sąd naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi podstawę do uchylenia decyzji obu instancji w części dotyczącej braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez rozpuszczalniki organiczne.

Odnosząc się natomiast do pozostałej części kwestionowanych przez skarżącego decyzji, tj. do części w jakiej odmawiają one rozpoznania u skarżącego przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych lub aerozoli drażniących w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego, w ocenie Sądu zaskarżone decyzje są zgodne z prawem. Organy administracyjne prawidłowo bowiem przyjęły tutaj jako podstawę prawną przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), prawidłowo stosując normę zawartą w § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002r. nr 132, poz. 1115).

Stosownie zaś do § 1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

W niniejszej sprawie przeprowadzone u skarżącego kilkakrotnie badania lekarskie nie wykazały takiej cechy schorzenia oskrzeli, która pozwoliłaby uznać to schorzenie za zawodowe, a mianowicie niewydolności oddechowej.

Organ administracyjny zgodnie z zaleceniem Sądu uzupełnił postępowanie wyjaśniające poprzez uzyskanie uzupełniających orzeczeń lekarskich. W dniu [...] Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie uzupełniające do orzeczenia [...] z dnia [...] w którym ponownie stwierdził brak podstaw do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego (poz. 4 wykazu chorób zawodowych zawartego w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych). W uzasadnieniu orzeczenia obszernie to stanowisko uzasadnił, zgodnie z zaleceniem Sądu odnosząc się także do wyników wcześniejszych badań skarżącego.

Także Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w dniu [...], znak [...], uzupełnił swoje wcześniejsze orzeczenie lekarskie, ponownie stwierdzając brak podstaw do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących (poz. 4 wg rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r.) i obszernie uzasadniając swoje stanowisko.

Orzekające zatem w niniejszej sprawie zespoły lekarskie ponownie stwierdziły, że cechy rozpoznanego u S. Z. schorzenia oskrzeli wskazują na inne niż zawodowe przyczyny tego schorzenia. Zarówno Ośrodek Medycyny Pracy, jak i Instytut Medycyny Pracy po przeprowadzonych badaniach orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, uzasadniając dlaczego rozpoznane u pacjenta schorzenie oskrzeli nie jest chorobą zawodową w rozumieniu przepisów. Orzeczenia te są wzajemnie spójne, jasne i wyczerpujące.

W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy administracyjne odmawiając uznania rozpoznanego u skarżącego schorzenia za chorobę zawodową, prawidłowo uznały te orzeczenia lekarskie za wiarygodne i wyczerpujące, opierając na nich swoje rozstrzygnięcia o braku u skarżącego choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli. Nie każde bowiem stwierdzone u pacjenta schorzenie jest chorobą zawodową, przepisy wymagają dodatkowo, by było ono spowodowane czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy. Tymczasem w niniejszej sprawie brak wymaganej przepisami niewydolności oddechowej nie pozwala zaliczyć stwierdzanego schorzenia do grupy chorób zawodowych. Należy zatem przyjąć, że wydane w niniejszej sprawie decyzje zarówno organu II instancji, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w części odmawiającej stwierdzenia u S. Z. choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących, wydane zostały zgodnie z prawem materialnym.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.