Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 8/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 29 ust. 2 pkt 6, art. 30 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 2 pkt 16a-16d
journal: Dz.U. 2020 poz 293
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lutego 2021 r. sprawy ze skargi Instytutu M. I. Sp. z o.o. w B. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia konstrukcji stalowych z nośnikami reklamowymi oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2020 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. (dalej: PINB) z [...] września 2020 r. znak [...], którą nakazano I. Spółce z o.o. w B. (dalej: Spółka, skarżąca) usunięcie z dachu budynku przy ulicy [...] (działka nr [...], obręb [...]) zamocowanych konstrukcji stalowych wraz z nośnikami reklamowymi, tj.: nośnikiem reklamowym w formie liter świetlnych LED - "[...]" o wymiarach 210 cm x 130 cm i powierzchni 19,11 m2; nośnikiem reklamowym w formie liter świetlnych LED - "[...]" o wymiarach 180 cm x 130 cm i powierzchni 10,8 m2, nośnikiem reklamowym - w postaci świetlnego logo o wymiarach 180 cm x 150 cm i powierzchni 2,7 m2. Jako podstawę prawną decyzji organy wskazały przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 poz. 1333 ze zm.), dalej: P.b.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawny sprawy.

W wyniku prywatnej interwencji, do której dołączono pismo Dyrektora Departamentu Urbanistyki Urzędu Miejskiego w B. z [...] czerwca 2019 r. znak: [...] odmawiające interweniującemu zgody na umieszczenie na elewacji oraz na dachu budynku przy ulicy [...] matrycy LCD oraz matrycy LED stanowiących nośniki reklamy z uwagi na sprzeczność miejsca ich zamieszczenia z ustaleniami obowiązującego na tym terenie planu miejscowego - pracownicy PINB przeprowadzili [...] września 2019 r. oględziny na dachu budynku usługowego przy ulicy [...] stanowiącego własność Spółki. Ustalili, że znajdują się na nim reklamy (nośniki reklam) w formie elementów świetlnych LED, zamocowane do konstrukcji stalowych umieszczonych za ścianą attyki od strony ulicy [...], tj. napis w formie liter świetlnych "[...]" o wymiarach 210cm x 130cm i powierzchni 19,11m2, napis w formie liter świetlnych "[...]" o wymiarach 180 cm x 130 cm i powierzchni 10,8 m2 oraz element świetlny o wymiarze 180 cm x 150 cm i powierzchni 2,7 m2. Reklamy zainstalowano w latach 2016 - 2018 bez uzgodnienia z Departamentem Urbanistyki UM w B. Inwestorem robót budowlanych była Spółka.

W związku z nieprzedstawieniem zgłoszenia na wykonanie opisanych w protokole oględzin robót budowlanych, wszczęto wobec Spółki postępowanie naprawcze na podstawie art. 50-51 P.b. Ustalono w nim, że brak jest możliwości legalizacji reklam z uwagi na treść uchwały Rady Miejskiej B. z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części doliny rzeki B. w B. (odcinek od ronda [...]), dalej: plan miejscowy, zmienionego uchwałą Nr [...] Rady Miasta B. z dnia [...] września 2014 r. PINB wskazał, że w planie miejscowym zdefiniowano nośnik reklamy oraz nakazano ich umieszczanie wyłącznie w kondygnacji parteru w rejonie wejścia do budynku, a zakazano ich umieszczania jako przedłużenia ściany budynku (§ 11 ust. 2 pkt 1c, pkt 2 i pkt 3). Wykonane roboty budowlane związane z instalacją ww. reklam naruszają zapisy planu miejscowego w stopniu uniemożliwiającym ich doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, dlatego orzeczono ich usunięcie.

Odwołanie od decyzji PINB złożyła Spółka, która zarzuciła naruszenie:

1. art. 2 pkt 16d ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennej (Dz. U. z 2020 r., poz. 293 ze zm.), dalej: u.p.z.p. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że oznaczenie przedsiębiorcy jest tożsame z szyldem reklamowym, podczas gdy czym innym jest urządzenie bądź tablica reklamowa, a czym innym informacja o nazwie przedsiębiorcy niezawierająca przekazu perswazyjnego;

2. przepisu § 2 ust. 1 pkt 6 w związku z § 11 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 11 ust. 2 pkt 3 lit. b planu miejscowego przez błędną wykładnię oraz zastosowanie polegające na przyjęciu, że konstrukcje stalowe umieszczone na dachu budynku stanową "nośnik reklamy", którego umieszczenie jest zakazane, w szczególności wobec położenia nieruchomości na terenie objętym ochroną konserwatora zabytków, w sytuacji gdy są to jedynie oznaczenia przedsiębiorców wykonujących w budynku działalność gospodarczą, niebędące reklamą, gdyż za taką można uznać jedynie urządzenia zawierające określenia ocenne, używające perswazji w celu pozyskania klientów czy też zachęcające do zakupu określonych towarów lub usług;

3. art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. przez jego zastosowanie i uznanie konieczności usunięcia konstrukcji w sytuacji, gdy brak jest podstaw do uznania, że konstrukcja zawierająca nazwę przedsiębiorcy jest reklamą, a zatem narusza przepisy planu miejscowego;

4. art. 6, 7, 8 § 1 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 K.p.a. przez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do zebrania całego materiału dowodowego i dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a także dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego, niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia:

a) czy zamocowane konstrukcje stalowe stanowią nośnik reklamy czy też są inną formą przestrzenną niebędącą nośnikiem reklamy w rozumieniu planu miejscowego, tj. oznaczeniem miejsca prowadzenia działalności gospodarczej;

b) czy w sąsiedztwie znajdują się podobne nieruchomości, na których fasadach budynków lub dachach znajdują się podobne oznaczenia przedsiębiorców wykonujących tam działalność gospodarczą, w sytuacji gdy każdy sąsiedni budynek takie oznaczenia posiada ponad kondygnacją parteru, co pośrednio powoduje naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP;

c) czym kierował się interweniujący i czy zasadne było jego stanowisko, w sytuacji gdy podmiot ten w chwili obecnej jest w sporze sądowym ze Spółką i podejmuje wszelkie czynności zmierzające do wyrządzenia skarżącej szkody.

Z ostrożności Spółka zarzuciła:

5. naruszenie art. 50a ust. 2 w związku z art. 51 ust. 1, 2 i 3 P.b. przez niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji o nakazie usunięcia konstrukcji, w sytuacji gdy organ winien wezwać inwestora do wykonania określonych przez siebie czynności legalizujących roboty, a dopiero po ich niewykonaniu wydać przedmiotową decyzję.

Spółka wniosła o dopuszczenie dowodu z załączonych do odwołania fotografii oznaczeń przedsiębiorców na dachach lub fasadach sąsiednich budynków. Uzasadniając zarzuty akcentowała błędne utożsamienie przez organ spornych konstrukcji z nośnikami reklamy, mimo że nie zawierają one elementu perswazyjnego. Podkreśliła, że konstrukcje zawierają oznaczenia przedsiębiorcy a więc treści wyłącznie informacyjne. W jej ocenie, organ dokonał błędnej wykładni pojęcia "nośnik reklamy" zdefiniowanego w § 2 ust. 1 pkt 6 planu miejscowego.

Zaskarżoną decyzją PWINB utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy podzielając w całości ustalenia oraz ocenę prawną sprawy sformułowane przez PINB. Organ odwoławczy wskazał na definicję szyldu zawartą w art. 2 pkt 16d ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: u.p.z.p.) oraz na regulacje art. 29 ust. 2 pkt 6 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 2 P.b. i wywiódł, że instalacja spornych reklam wymagała zgłoszenia, którego inwestor nie dokonał. Uzasadniało to prowadzenie postępowania naprawczego. Wskazała, że sporne roboty budowlane nie mogą być jednak doprowadzone do stanu zgodności z prawem. Obowiązujący plan miejscowy nie dopuszcza bowiem lokalizacji nośników reklamowych powyżej ścian, jako przedłużenia budynków. Zainstalowana reklama znajduje się na dachu budynku Spółki, za ścianą attyki, przedłużając ścianę budynku. Jak wskazał PWINB, podobne konkluzje przedstawiono w piśmie z 6 czerwca 2019 r. znak: URB-XI.6724.66.2019 Departamentu Urbanistyki Urzędu Miejskiego w B. czyli twórcy planu miejscowego, decyzji-sprzeciwie Prezydenta Miasta B. z [...] czerwca 2020 r. znak: [...] oraz decyzji Wojewody P. z [...] marca 2020 r. znak: [...]. PWINB wskazał, że nie wstrzymywał prowadzenia robót budowlanych na podstawie art. 50 P.b., bowiem zostały już zakończone. Z uwagi zaś na brak możliwości doprowadzenia inwestycji do zgodności z zapisami planu miejscowego, należało wydać rozstrzygnięcie o rozbiórce na podstawie o art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b.

Skargę na decyzję Wojewody P. złożyła do sądu administracyjnego Spółka, która zarzuciła naruszenie:

I. art. 2 pkt 16d u.p.z.p. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że oznaczenie przedsiębiorcy jest tożsame z szyldem w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy czym innym jest szyld, jako urządzenie bądź tablica reklamowa, a czym innym informacja o nazwie przedsiębiorcy bez przekazu perswazyjnego;

II. § 2 ust. 1 pkt 6 w związku z § 11 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 11 ust. 2 pkt 3 lit. b planu miejscowego przez:

a) błędną ich wykładnię oraz zastosowanie polegające na przyjęciu, że umieszczone na attyce budynku oznaczenie przedsiębiorców stanowi zakazany w tym miejscu "nośnik reklamy" wobec położenia nieruchomości na terenie objętym ochroną konserwatora zabytków, w sytuacji gdy oznaczenia przedsiębiorców wykonujących w budynku działalność gospodarczą nie są reklamą zmaterializowaną na nośniku reklamy, gdyż za taką można jedynie uznać urządzenie eksponujące reklamę poprzez określenia ocenne, używające perswazji w celu pozyskania klientów czy też zachęcające do zakupu określonych towarów czy usług;

b) błędną ich wykładnię oraz zastosowanie polegające na przyjęciu, że umieszczone na attyce budynku oznaczenie przedsiębiorców stanowi "nośnik reklamy" i jest traktowany jak rozszerzenie bez podstawy prawnej zakazu lokalizacji reklamy także na szyldy informujące o działalności przedsiębiorcy, których treść nie ogranicza się wyłącznie do wskazania oznaczenia siedziby przedsiębiorcy lub miejsca świadczenia usług, mimo że zgodnie z przepisami u.p.z.p. tego rodzaju szyldy reklamą nie są, zaś Rada Gminy w swych kompetencjach nie ma możliwości do ograniczania w umieszczaniu szyldu oznaczającego przedsiębiorcę w myśl art. 37a ust. 3 u.p.z.p.;

III. naruszenie art. 50a ust. 2 w związku z art. 51 ust. 1, 2 i 3 P.b. przez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji o nakazie usunięcia zamocowanych konstrukcji stalowych wraz z oznaczeniem przedsiębiorcy, w sytuacji gdy organ winien wezwać inwestora do wykonania określonych przez siebie czynności legalizujących, które są możliwe, a ewentualnie po ich niewykonaniu wydać przedmiotową decyzję;

IV. naruszenie art. 6, 7, 8 § 1 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 K.p.a. przez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do zebrania całego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także dokonania dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego i poprzestanie jedynie na powtórzeniu argumentów z decyzji PINB oraz nieustalenie:

a) czy zamocowane konstrukcje stalowe stanowią nośnik reklamy czy też są inną formą przestrzenną niebędącą nośnikiem reklamy w rozumieniu planu miejscowego, tj. oznaczeniem miejsca prowadzenia działalności gospodarczej;

b) czy w sąsiedztwie znajdują się podobne nieruchomości, na których fasadach budynków lub dachach znajdują się podobne oznaczenia przedsiębiorców wykonujących tam działalność gospodarczą, w sytuacji gdy każdy sąsiedni budynek takie oznaczenia posiada ponad kondygnacją parteru, co pośrednio powoduje naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP;

V. art. 124 § 2 w związku z art. 126 w związku z art. 107 § 3 K.p.a. przez wyłącznie powtórzenie przez PWINB argumentacji decyzji PINB i brak merytorycznego odniesienia się do zarzutów odwołania oraz brak dokonania własnych ustaleń na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, podczas gdy uzasadnienie powinno zawierać elementy wskazane w ww. przepisach.

Skarżąca powtórzyła argumentację odwołania akcentując błędne utożsamianie nośników reklamy z oznaczeniem przedsiębiorcy, błędną wykładnię pojęć oznaczenia przedsiębiorcy i szyld (szyld reklamowy). Nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że każde oznaczenie przedsiębiorcy stanowi szyld (szyld reklamowy) w rozumieniu u.p.z.p. W tym celu, odwołując się szeroko do funkcjonującej w literaturze przedmiotu definicji reklamy, akcentując formalne i materialne podejście, wskazała że istotą reklamy jest "wypowiedź zmierzająca do stymulowania zbytu towarów i usług", do wzbudzenia zainteresowania dla danego przedsiębiorcy, jak np. ulotki, ogłoszenia uliczne, wypowiedzi w środkach masowego przekazu, czy też telefoniczne zachęty lub nagabywanie przechodniów na ulicach. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazała, że reklamą są wszelkie działania przedsiębiorcy mające poszerzyć wiedzę przyszłych nabywców o towarach w celu zachęcenia ich do nabywania tych towarów od tego właśnie a nie innego przedsiębiorcy (I SA/Lu 1030/98, III SA 2892/99). Pojęcie reklamy mieści nie tylko rozpowszechnianie informacji o samych usługach i towarach, ale także informację o miejscach i możliwościach nabycia towarów i usług, a więc zawarcie informacji dodatkowych, a nie tylko elementów kluczowych do złożenia oferty czy też zawarcia umowy. Spółka wskazała, że w prawie europejskim definicja reklamy zawarta została w Dyrektywie 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz. Urz. UE L z dnia 27 grudnia 2006 nr 376), w której art. 2 pkt a) wskazano, że "reklama" oznacza "przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań". W świetle prawa wspólnotowego reklamą jest każda wypowiedź, która jest świadomym działaniem przedsiębiorcy i zmierza do promocji towarów i usług. Spółka wywiodła, że w prawie polskim ustawodawca nie wprowadził jednej, uniwersalnej definicji reklamy, natomiast pojęcia reklamy, urządzenia reklamowego, szyldu i tablicy reklamowej zdefiniował w art. 2 pkt 16a-16d u.p.z.p. Zdaniem skarżącej, organ pomija definicyjne cechy reklamy i cechy szyldu, co doprowadziło do uznania oznaczeń informacyjnych (bez elementu perswazyjnego) jako zawierających reklamę.

Spółka także wskazała, że kwestia oznaczenia przedsiębiorcy została uregulowana w art. 431-4310 Kodeksu cywilnego, a także w art. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1913 ze zm.). Wskazała na orzeczenie Sądu Najwyższego z 19 czerwca 2002 r. sygn. II CKN 1229/00, który przyjął tzw. szerokie rozumienie oznaczenia przedsiębiorstwa: oznaczenia zbieżne ze wszelkimi oznaczeniami przedsiębiorcy oraz wszystkie inne oznaczenia identyfikujące przedsiębiorstwo. Jak wskazała, przyjęcie szerokiego rozumienia oznaczenia przedsiębiorstwa pozwala na objęcie zakresem ochrony oznaczenia przedsiębiorcy jego firmy. Rola firmy polega przede wszystkim na oznaczeniu przedsiębiorcy w celu wyróżnienia go w obrocie gospodarczym. Firma jest jednym z elementów składających się na wartość niematerialną, intelektualną przedsiębiorcy. Często rozpoznawalność nazwy i wynikająca z niej reputacja, prestiż, decydują o sukcesie biznesowym. Firma jako oznaczenie przedsiębiorcy powinna mieć postać słowną, tj. składać się z jednego lub więcej wyrazów, za pomocą których przedsiębiorca odróżni się od innych przedsiębiorców. Na tej podstawie skarżąca wywiodła, że pojęcia oznaczenie przedsiębiorcy a szyld reklamowy, nośnik reklamy, czy inny sposób zmaterializowania reklamy nie są pojęciami równoznacznymi na kanwie niniejszej sprawy, co umknęło organowi. Jeżeli bowiem oznaczenie przedsiębiorcy zawiera jedynie nazwę przedsiębiorcy, to nie ma cech perswazyjnych takich jakie zawiera nośnik reklamy i brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że wyczerpuje znamiona szyldu w rozumieniu przepisów u.p.z.p. Przeciwne stanowisko powoduje, że każde oznaczenie przedsiębiorcy stanowiłoby reklamę, co można byłoby odnieść również do oznaczeń wszelkiego rodzaju podmiotów czy instytucji publicznych. Skarżąca podkreśliła brak reakcji organu na nieprawidłowości tożsame jej zarzuconym, ale mające miejsce na budynkach sąsiednich.

Skarżąca odwołała się do przepisu art. 37a ust. 3 u.p.z.p. wskazując, że regulacja dopuszczająca wprowadzanie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zakazu sytuowania tablic reklamowych i urządzeń reklamowych wyłącza wprowadzenie takiego zakazu w odniesieniu do szyldów, tymczasem błędna wykładnia organu pojęcia "nośnik reklamy" i utożsamienie jej z szyldem reklamowym w rozumieniu oznaczenia przedsiębiorcy, pośrednio doprowadziła do naruszenia art. 37a ust. 3 u.p.z.p.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Zaskarżone decyzje wydano w postępowaniu administracyjnym zainicjowanym zawiadomieniem z [...] lipca 2019 r. Decyzja PINB zapadła [...] września 2020 r., decyzja PWINB – [...] listopada 2020 r. Między wszczęciem postępowania a wydaniem tych decyzji zmienił się stan prawny, bowiem z dniem [...] września 2020 r. weszła w życie nowelizacja ustawy P.b. dokonana w art. 1 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471 ze zm.). Zgodnie jednak z art. 25 ustawy nowelizującej, do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Dlatego prawidłowo prowadziły organy postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej na podstawie przepisów P.b. w brzmieniu sprzed [...] września 2020 r., bowiem postępowanie zostało zainicjowane przed tą datą, ale nie zostało przed nią zakończone.

Bezsporne są w sprawie i prawidłowo, zdaniem sądu, ustalone następujące okoliczności: konieczność dokonania zgłoszenia zamiaru wykonania spornych robót budowlanych (art. 29 ust. 2 pkt 6 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 2 P.b.); położenie działki inwestycyjnej na terenie objętym ustaleniami planu miejscowego (uchwała Rady Miejskiej B. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części doliny rzeki Białej w Białymstoku (odcinek od ronda im. A.P.Lussy do ul. Piastowskiej), opublikowania w Dz. Urz. Woj. Podl. nr 50, poz. 865 i powoływana dalej w niniejszym uzasadnieniu jako "plan miejscowy", zmieniona uchwałą Rady Miejskiej Białegostoku z 22 września 2014 r. nr LXIII/722/14 (Dz. Urz. Woj.; Podl. poz. 3493) - zmiana dotyczyła regulacji niemających znaczenia dla okoliczności sprawy niniejszej; położenie działki na terenie objętym ochroną konserwatorską na mocy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] września 1977 r. (decyzji tej co prawda nie zamieszczono w aktach sprawy, jednak jej istnienie nie było kwestionowane, zaś Spółka ma o niej wiedzę z racji bycia stroną innego postępowania – przed organem administracji architektoniczno-budowlanej ze sprzeciwu do zgłoszenia Spółki dotyczącego umieszczenia na tym samym budynku innych reklam i nośników reklamy – sprawa przed tutejszym sądem o sygnaturze II SA/Bk 860/20).

Zdaniem sądu, trafnie organy wybrały tryb naprawczy w sytuacji nieprzedstawienia przez inwestora zgłoszenia na wykonanie spornych konstrukcji stalowych. Jak wynika z akt (protokół oględzin z [...] września 2019 r.), konstrukcje zamontowano w 2016 r. i w 2018 r. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 2 P.b. (w brzmieniu tych przepisów w 2016 i 2018 r.), wymagane było na ich wykonanie zgłoszenie. Jednocześnie, jako że nie stanowiły budowy obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia (sytuacje objęte dyspozycją przepisów art. 48 i art. 49b P.b.), ma do nich zastosowanie tryb naprawczy uregulowany w art. 50 ust. 1 pkt 1 P.b. Na tej podstawie organ, stwierdzając wykonywanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, wydaje postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, ewentualnie nakłada obowiązki przedłożenia inwentaryzacji, ocen technicznych bądź ekspertyz (art. 50 ust. 3 P.b.). Następnie organ jest zobowiązany orzec w sposób przewidziany w art. 51 ust. 1 pkt 1 – 3 P.b. W sprawie niniejszej, wobec prowadzenia postępowania w stosunku do robót zakończonych, organ nie wydawał postanowienia o wtrzymaniu ich prowadzenia, ale od razu orzekł rozbiórkę nie stwierdzając możliwości doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. Zgodnie bowiem z art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b., przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia o wstrzymaniu organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

Stanowisko organów należy ocenić jako co od zasady prawidłowe i nienaruszające prawa, a zarzuty skargi jako bezzasadne. Zamierzona inwestycja narusza bowiem ustalenia planu miejscowego, co czyni jej usunięcie uzasadnionym. Nakaz rozbiórki, podobnie jak i inne nakazy wynikające z art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b., orzekane są w przypadkach, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem (vide Plucińska-Filipowicz A. (red.), Wierzbowski M. (red.), Prawo budowlane. Komentarz, System Informacji Prawnej LexOmega, teza 4 do art. 51 P.b.). Taka sytuacja występuje w sprawie niniejszej.

Zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 1 lit. "c" planu miejscowego, w zakresie lokalizacji reklam i nośników reklamy zakazuje się umieszczania nośników reklamy na obiektach i terenach wpisanych do rejestru zabytków lub obiektach o cechach zabytku, o ile ustalenia szczegółowe nie stanowią inaczej (nie dotyczy reklam remontowo-budowlanych). Stosownie do treści § 11 ust. 2 pkt 3 lit. "b" planu miejscowego, w zakresie umieszczania nośników reklamy i szyldów na budynkach zakazuje się umieszczania nośników reklamy powyżej ścian, jako przedłużenie ściany budynku. Z kolei w § 2 ust. 1 pkt 6 planu miejscowego wprowadzono definicję nośnika reklamy, zgodnie z którą jest nim urządzenie reklamowe, ze stałą lub zmienną powierzchnią ekspozycyjną, przeznaczone do eksponowania reklamy, niebędące znakiem w rozumieniu przepisów o znakach i sygnałach drogowych, elementem SIMB lub pojazdem samobieżnym; w podpunktach a)-h) szczegółowo wskazano jakie formaty są nośnikami reklam w rozumieniu planu miejscowego wyróżniając w zależności od wielkości format mały, średni, standard i wielki, a także bannery, reklamę remontowo-budowlaną, reklamę semaforową i słup ogłoszeniowo-reklamowy.

Sporne w sprawie niniejszej konstrukcje stanowią rodzaj zainstalowanych na dachu budynku oznaczeń dwóch przedsiębiorców w formie liter LED oraz świetlnego logo. Oznacza to, że jest to instalacja składająca się z elementu identyfikującego przedsiębiorcę oraz z konstrukcji, na której te elementy są zamocowane. To zaś oznacza, że w sprawie mamy do czynienia zarówno z reklamą jak i z nośnikiem, na którym reklama została umieszczona.

W przepisach ustawy P.b. nie występuje definicja pojęcia "reklama". Znajduje się ona w art. 2 pkt 16a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r., poz. 293 ze zm.), dalej: u.p.z.p., zgodnie z którym przez reklamę należy rozumieć upowszechnianie w jakiejkolwiek wizualnej formie informacji promującej osoby, przedsiębiorstwa, towary, usługi, przedsięwzięcia lub ruchy społeczne. W sprawie niniejszej, choć prowadzonej na podstawie przepisów P.b., uzasadnione jest jednak sięgnięcie do definicji reklamy z u.p.z.p. Pozostawieniu inwestycji w postaci spornych instalacji sprzeciwiają się bowiem przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ten zaś jest aktem prawa miejscowego uchwalanym na podstawie upoważnienia zawartego w u.p.z.p. W konsekwencji użyte w planie miejscowym definicje i wyrażenia powinny być rozumiane w sposób spójny dla systemu powszechnego i lokalnego planowania przestrzennego. Tym bardziej jest to uzasadnione, gdy regulacja ustawowa planowania przestrzennego definiuje określone pojęcia w słowniczku. Tak jest w przypadku pojęcia "reklama", którego lokalny prawodawca użył w § 11 planu miejscowego obok takich terminów jak "nośnik reklamowy" czy "szyld na budynkach".

Jak wprost stwierdziła pełnomocnik skarżącej Spółki w odwołaniu oraz w skardze, sporne instalacje dotyczą przedsiębiorców prowadzących w budynku na działce nr [...] przy ulicy [...] działalność gospodarczą. Jak wynika ze zdjęć załączonych do protokołu oględzin, instalacje składają się z liter LED tworzących nazwy "[...]" i "[...]" oraz świetlnego logo, mają rozmiary umożliwiające odczytanie liter ze znacznej odległości oraz w nocy, bowiem litery są podświetlane.

W ocenie sądu, wyżej dokonana charakterystyka instalacji uprawnia do wniosku, że instalacje te stanowią reklamę w rozumieniu art. 2 pkt 16a u.p.z.p. a konstrukcja mocująca – nośnik reklamy w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 6 planu miejscowego.

Skoro bowiem reklama w myśl przepisu art. 2 pkt 16a u.p.z.p. to działanie mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług, przez upowszechnianie w jakiejkolwiek wizualnej formie informacji promującej osoby, przedsiębiorstwa, towary, usługi, przedsięwzięcia lub ruchy społeczne, to przyjąć należy, iż również samo logo czy nazwa firmy wypełnia kwalifikację przekazu wizualnego upowszechniającego informacje o konkretnym przedsiębiorstwie (reklamującym to przedsiębiorstwo). Jak wskazał NSA w sprawie II OSK 1630/18, wymogiem niezbędnym reklamy nie jest element promujący czy wartościujący (orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem sądu w sprawie niniejszej, dla przyjęcia, że mamy do czynienia z reklamą nie jest więc konieczne aby został spełniony wymóg elementu dodatkowego w stosunku do logo czy nazwy firmy. Wystarczy przekaz wizualny, bowiem wynika to wprost z art. 2 pkt 16a u.p.z.p. Skoro sporne w sprawie niniejszej litery LED stanowią wizualną formę informacji o przedsiębiorcach (kwalifikacja z art. 2 pkt 16a u.p.z.p.), to ich wielkość i czytelność (w dzień i w nocy z racji podświetlenia) statuuje i wzmacnia wymagany dla reklamy przekaz wizualny. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt powiązania prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorców z budynkiem, na którym instalacje powstały. W konsekwencji, tak scharakteryzowane oznaczenie (logo) stanowi element zachęty dla klientów (element promujący przedsiębiorcę przez jego nazwę), zaś łatwość i dostępność możliwości sprawdzenia (np. w internecie) przedmiotu działalności przedsiębiorców identyfikowanych po ich nazwie, przesądza o promocyjnym charakterze spornych liter LED dla działalności przedsiębiorstwa, co w całokształcie odpowiada definicji reklamy jako przekazu wizualnego z art. 2 pkt 16a u.p.z.p.

Z kolei sposób umieszczenia wyżej opisanych reklam na dachu budynku (na konstrukcjach stalowych utrzymujących litery LED) odpowiada definicji urządzenia reklamowego z art. 2 pkt 16c u.p.z.p. Jest nim bowiem przedmiot materialny przeznaczony lub służący ekspozycji reklamy wraz z jego elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, inny niż tablica reklamowa, z wyłączeniem drobnych przedmiotów codziennego użytku wykorzystywanych zgodnie z ich przeznaczeniem. Sąd przy tym zauważa, że pojęcie "nośnik reklamy" zamieszczone w § 2 ust. 1 pkt 6 planu miejscowego odwołuje się do terminu "urządzenie reklamowe". Nośnik reklamy (zgodnie z planem miejscowym - urządzenie reklamowe) to przy tym, zgodnie z definicją języka niespecjalistycznego, środek transportowy lub urządzenie transportowe, a nośnik informacji to środek użyty do przeniesienia informacji (Słownik Języka Polskiego pod red. nauk. Mieczysława Szymczaka, tom III, Warszawa 1996, s. 374-375) – vide np. wyrok w sprawie II OSK 1049/18. Reasumując, w sprawie niniejszej reklama w postaci liter LED została umieszczona na konstrukcji służącej do przeniesienia reklamy a więc na urządzeniu reklamowym stanowiącym w istocie, w rozumieniu planu miejscowego, nośnik reklamy. Umieszczanie zaś nośników reklamy na obiektach i terenach wpisanych do rejestru zabytków jest z mocy § 11 ust. 1 pkt 1 lit. "c" planu miejscowego zabronione, podobnie jak ich umieszczanie powyżej ścian, jako przedłużenie ściany budynku (§ 11 ust. 2 pkt 3 lit. "b" planu). Dopuszcza się jedynie umieszczanie nośników reklamy na elewacjach frontowych budynku w kondygnacji parteru oraz wyłącznie w kondygnacji parteru w rejonie wejścia (§ 11 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i pkt 2 lit. "a" planu), jednak tych warunków instalacja opisana w protokole oględzin nie spełnia. Dodać jedynie można, że jednoznacznie ustalono znajdowanie się spornych nośników za attyką budynku jako przedłużenie ściany budynku. Mając na uwadze, że attyka stanowi górny element elewacji osłaniający dach, umieszczenie na niej ww. instalacji stanowi naruszenie ustaleń planu miejscowego.

Nie zasługują na uwzględnienie pozostałe zarzuty skargi.

Organy nie wyraziły, wbrew stanowisku skarżącej, ogólnego stanowiska utożsamiającego pojęcia "nośnik reklamy" z "oznaczeniem przedsiębiorcy" oraz z "szyldem reklamowym". Dokonały jedynie oceny charakteru konkretnych instalacji zamieszczonych przez Spółkę i uznały, że stanowią one nośnik reklamy objęty zakazami planu miejscowego, a konkluzje te nie naruszają prawa. Skarżąca posługuje się natomiast pojęciem "oznaczenie przedsiębiorcy" jako pełniącym funkcję wyłącznie informacyjną, podczas gdy z protokołu oględzin wynika, że w istocie umieszczono na dachu budynku świetlne logo z nazwami przedsiębiorców, które – jak wyżej wskazano – stanowi reklamę umieszczoną na nośniku. Wyrok w sprawie II CKN 1299/00, na który powołuje się skarżąca, został z kolei wydany na gruncie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i dotyczy kwestii ochrony oznaczeń przedsiębiorstwa. Przedmiot niniejszej sprawy dotyczy innych zagadnień.

Jeśli chodzi o zarzut utożsamienia "nośnika reklamy" z "szyldem", to wskazać należy, że stan prawny działki nr [...] w zakresie możliwości umieszczania szyldów jest regulowany w § 11 ust. 2 planu miejscowego, zgodnie z którym szyldem jest zewnętrzne oznaczenie miejsca wykonywania działalności gospodarczej w formie tablicy informacyjnej o powierzchni nie większej niż 0,3 m2, umieszczanej płasko na ścianie bądź prostopadle do płaszczyzny ściany budynku (szyld semaforowy) przy wejściu głównym do budynku, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza. Definicja ta wyklucza kwalifikację spornych w sprawie niniejszej instalacji jako szyldu w rozumieniu planu miejscowego, bowiem instalacje te nie są tablicami umieszczonymi płasko lub prostopadle na ścianie budynku ale na jego dachu. Natomiast odbiega od powyższej definicji - definicja szyldu zawarta w art. 2 pkt 16d u.p.z.p., zgodnie z którym przez szyld należy rozumieć tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe informującą o działalności prowadzonej na nieruchomości, na której ta tablica reklamowa lub urządzenie reklamowe się znajdują. Rozbieżność między u.p.z.p. a planem miejscowym odnośnie definicji szyldu wynika zapewne z faktu, że przepis art. 2 pkt 16d u.p.z.p. wszedł w życie 11 września 2015 r. a więc znacznie po wejściu w życie planu miejscowego. W sprawie niniejszej to przepis § 2 ust. 1 pkt 6 planu miejscowego wiązał jednak organy jako prawo miejscowe obowiązujące na terenie znajdowania się inwestycji, a to oznacza, że szyldem w rozumieniu planu miejscowego sporne instalacje nie są, a nawet gdyby były – nie są umieszczone na ścianie budynku a tylko taki sposób umieszczania szyldów dopuszczono w § 11 ust. 2 planu miejscowego. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 2 pkt 16d u.p.z.p. w sposób jaki wskazuje skarżąca.

Dotychczasowa argumentacja potwierdza także zgodność z prawem rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b., czyniąc bezskutecznym zarzut naruszenia tego przepisu, a także przepisów art. 50a ust. 2 i art. 51 ust. 1, 2 i 3 P.b. – zwłaszcza że tych ostatnio wskazanych organ nie stosował. Przepis art. 50a pkt 2 (skarżąca wskazuje nieistniejący ust. 2 tej regulacji) oraz art. 51 ust. 2 P.b. dotyczą wykonywania robót budowlanych mimo ich wstrzymania, zaś art. 51 ust. 3 P.b. dotyczy niewykonania obowiązku z art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., który to obowiązek nie został na stronę nałożony. Skarżąca formułuje te zarzuty w kontekście niewezwania jej jako inwestora do wykonania określonych przez organ czynności legalizacyjnych, które - jak twierdzi - wbrew stanowisku organu są możliwe. Nie zauważa jednak, że organ nie ma obowiązku wzywania do usunięcia nieprawidłowości w wykonanych robotach budowlanych w sytuacji, gdy nie dostrzega możliwości ich doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Zresztą i sama skarżąca nie wskazuje, na czym miałoby polegać wykonanie czynności legalizujących wykonane roboty. Z tych samych powodów bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 6, 7, 8 § 1 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 K.p.a. Skarżąca w ramach tych zarzutów kwestionuje również niewyjaśnienie kwalifikacji konstrukcji przez organy, mimo że te wyraźnie kwalifikują sporną konstrukcję jako reklamę i nośnik reklamowy objęty dyspozycją §11 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i ust. 2 pkt 3 lit. "b" planu miejscowego. Nie mogą również doprowadzić do uwzględnienia skargi twierdzenia w ramach ww. zarzutów o niewyjaśnieniu sytuacji na sąsiednich nieruchomościach i budynkach, na których mają znajdować się podobne oznaczenia przedsiębiorców. Ocena w sprawie niniejszej dokonywania jest w granicach tej konkretnej sprawy, zaś podjęcie przez właściwe organy czynności kontrolnych wobec innych podmiotów pozostaje poza przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej. Postępowanie organów w sprawie niniejszej nie narusza również zasady proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którą ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Zdaniem sądu, podjęcie czynności wobec skarżącej z uwagi na sporne konstrukcje a niepodjęcie ich wobec pozostałych przedsiębiorców mogłoby być raczej rozważane w kontekście zasady równości (art. 32 Konstytucji), jednakże zbyt wcześnie o jej naruszeniu wnioskować, bowiem organy mogą takie działania wobec sąsiednich nieruchomości podjąć.

Podobnie bezskuteczny jest zarzut naruszenia art. 124 § 2 w związku z art. 126 w związku z art. 107 § 3 K.p.a., jakoby PWINB nie odniósł się do zarzutów odwołania i powtórzył argumentację organu pierwszej instancji. Tymczasem lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje na dokonanie wszechstronnej oceny okoliczności sprawy, natomiast fakt nieprzypisania konkretnej argumentacji do konkretnego zarzutu nie stanowi o tym, że organ stanowisko strony zignorował. Obowiązek skonstruowania uzasadnienia decyzji zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. wymaga w szczególności wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Te wymagania uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia. Wskazano w nim bowiem zastosowane przepisy P.b. oraz istotne z punktu widzenia okoliczności sprawy regulacje planu miejscowego, skonkludowano o zrealizowaniu reklamy na nośniku reklamy a nie oznaczenia przedsiębiorcy. Natomiast z pewnością uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera zaakceptowania stanowiska postulowanego przez stronę. To jednak nie jest wystarczającym uzasadnieniem dla przyjęcia naruszenia art. 107 § 3 K.p.a.

Nie doszło również do naruszenia art. 37a ust. 3 u.p.z.p., bowiem przepis ten jest skierowany do autorów planu miejscowego a nie organów nadzoru budowlanego związanych ustaleniami uchwalonego planu.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

Końcowo wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Białymstoku z 22 lutego 2021 r. wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r.