Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 129/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36(6), art. 36(5) ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1870
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant referent Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi K. W. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia ,,(...)" października 2018 r. nr ,,(...)"w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w G. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

Do wydania ww. uchwały doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w G. uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. stwierdziła, że zdająca K. W., uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że zdająca z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dobrą, zaś z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę bardzo dobrą. Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, Komisja wskazała, że zdająca K. W. uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

K. W. wniosła odwołanie od w/w uchwały.

Uchwale tej zarzuciła:

1) naruszenie art. 365 ust. 2 w zw. z art. art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, twierdząc, że zaproponowane przez nią rozwiązanie zadania z zakresu prawa karnego spełniało wymogi formalne, a nadto zawierało poprawne zastosowanie przepisów prawa i prawidłową ich interpretację, zaś sposób rozwiązania problemu uwzględniał interes oskarżonego. Odwołująca wskazała także na naruszenie art. 365 ust. 2 w zw. z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez stwierdzenie negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego i wystawienie oceny niedostatecznej z części pierwszej egzaminu radcowskiego w oparciu o konkluzje, polegające na:

a) przyjęciu, że nie dostrzegła, że zachowanie oskarżonego G. B. nie wypełniło znamion czynu z art. 193 KK, podczas gdy właściciel mieszkania może być sprawcą tego przestępstwa, co miało miejsce w okolicznościach sprawy opisanej w zadaniu z prawa karnego, bowiem oskarżony wdarł się do korytarza, z którego korzystał wspólnie i na równi z pokrzywdzoną,

b) przyjęciu, że tezę o braku znacznego stopnia społecznej szkodliwości czynu z art. 193 KK oparła wyłącznie o fakt pojednania się oskarżonego z pokrzywdzoną w sytuacji, gdy u jej podstaw legła analiza kryteriów opisanych w art. 115 § 2 KK,

c) przyjęciu, że nieprawidłowo rozłożyła akcenty w zarzutach apelacji w odniesieniu do czynu z art. 157 KK, a kluczowy zarzut naruszenia art. 170 § 1 pkt 1 i 5 KPK uzasadniony został lakonicznie i bez podkreślenia, że ze zdjęć RTG nie wynika złamanie kości nosa pokrzywdzonej J. L., podczas gdy zarzut ten uzasadniła w sposób wyczerpujący i wynika z niego, że sąd bezzasadnie oddalił wnioski dowodowe obrońcy, w tym dowód ze zdjęć RTG, które wskazują, że pokrzywdzona nie doznała obrażenia polegającego na złamaniu kości nosa,

d) przyjęciu, że skupiła się na zaświadczeniu lekarskim, zeznaniach świadka oraz mankamentach opinii biegłego w sytuacji, gdy wątki te podjęła równolegle z zarzutem naruszenia art. 170 § 1 pkt 1 i 5 KPK, a nadto były one istotne dla interesu oskarżonego, m.in. dlatego, że sąd oparł się na opinii biegłego, który z kolei posiłkował się zaświadczeniem lekarskim, z którego nie wynikało złamanie kości nosa, zatem uzupełnienie tej opinii doprowadziłoby do uznania, że oskarżony popełnił czyn z art. 157 § 2 KK, a nie z art, 157 § 1 KK, a także dlatego, że sąd błędnie uznał, że w istotnej części wersję pokrzywdzonej (w tym więc twierdzenia o złamaniu kości nosa) potwierdziły zeznania świadka T. O.,

e) przyjęciu, że przy czynie z art. 157 KK, zarzut naruszenia art. 410 KPK powinien być połączony z zarzutem naruszenia art. 7 KPK, podczas gdy pierwotnym błędem sądu było oparcie się o część materiału dowodowego, tj. naruszenie art. 410 KPK., zaś połączenie w zarzucie naruszenia art. 7 KPK i art. 410 KPK jest konstrukcyjnie nieprawidłowe, gdyż przepisy te dotyczą dwóch odrębnych sfer działalności sądu - gromadzenia dowodów i ich oceny,

f) przyjęciu, w odniesieniu do czynu z art. 157 KK, że zarzut naruszenia art. 410 KPK jest błędem w ustaleniach faktycznych, podczas gdy błędne ustalenia faktyczne są co do zasady wynikiem naruszenia przez sąd przepisów postępowania ze sfery gromadzenia lub oceny dowodów,

g) przyjęciu, odnośnie do czynu z art. 157 KK, że zarzut naruszenia art. 170 § 1 pkt 1 i 5 KPK powinien być połączony z art. 393 § 3 KPK w sytuacji, gdy zasadnicze znaczenie ma wskazanie uchybienia sądu, a nie przepisu prawa, a ze sporządzonej apelacji wynika, iż dostrzegła uchybienie polegające na braku przeprowadzenia dowodu z opinii prywatnej,

h) przyjęciu, że nie podniosła zarzutu naruszenia art. 115 § 2 KK i błędnych ustaleń faktycznych co do społecznej szkodliwości czynu z art. 157 KK oraz zaniechania ustalenia pojednania się oskarżonego z pokrzywdzoną w sytuacji, kiedy przyjęła inną taktykę procesową, a wniosek apelacji nie zmierzał do umorzenia bądź warunkowego umorzenia postępowania,

i) przyjęciu, że wniosek o uchylenie wyroku i warunkowe umorzenie postępowania co do czynu z art. 193 KK jest błędny i sprzeczny z interesem oskarżonego w sytuacji, gdy oskarżony swoim zachowaniem wypełnił znamiona czynu z art. 193 KK, a wyrok warunkowo umarzający postępowanie nie jest wyrokiem skazującym,

j) przyjęciu, w zakresie czynu z art. 157 KK, że wniosek apelacji w zakresie żądania warunkowego zawieszenia wykonania kary jest nieprawidłowy w sytuacji, gdy linia obrony oskarżonego i jego obrońcy zmierzała do wykazania, że oskarżony nie popełnił czynu z art. 157 § 1 KK, a z art. 157 § 2 KK, a w dodatku sąd nie jest związany wnioskami apelacji,

k) przyjęciu, że zgodnie z art. 437 § 2 KPK, w sytuacji skazania oskarżonego przez sąd pierwszej instancji, formułując wniosek apelacji o warunkowe umorzenie

postępowania, należy wnosić o zmianę wyroku, a nie jego uchylenie, podczas gdy prawidłowym wnioskiem apelacji w takim przypadku jest wniosek o uchylenie wyroku i warunkowe umorzenie postępowania, a nie o jego zmianę,

l) przyjęciu, że nie zarzuciła obrazy przepisów postępowania dotyczących koszów procesu, podczas gdy, zgodnie z art. 626 § 1 KPK, sąd w każdym orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie rozstrzyga o tym, kto i w jakim zakresie ponosi koszty procesu;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 KPA, art. 77 § 1 KPA oraz art. 107 § 3 KPA w z w. z art. art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych, polegające na:

a) braku wyjaśnienia przez egzaminatora P. C. powodów, dla których okoliczności, takie jak pora nocna, stan nietrzeźwości, agresywne zachowanie, wyważenie drzwi, w odniesieniu do czynu z art. 193 KK nie mogą świadczyć o braku znacznego stopnia społecznej szkodliwości, natomiast w odniesieniu do czynu z art. 157 KK de facto te same okoliczności przemawiały za podniesieniem zarzutu obrazy prawa materialnego z art. 115 § 2 KK,

b) braku wyjaśnienia przez egzaminatora P. C. powodów, dla których, w jego ocenie, przy wniosku o warunkowe umorzenie postępowania należy wnosić o zmianę wyroku, a nie jego uchylenie,

c) braku wyjaśnienia, dlaczego należało podnieść zarzut naruszenia przepisów o kosztach procesu, skoro zgodnie z art. 626 § 1 KPK, sąd rozstrzyga o nich każdorazowo przy wydawaniu rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie,

d) braku wyjaśnienia przez egzaminatora R. R., dlaczego - w sytuacji powołania przez odwołującą adekwatnego orzecznictwa Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych - wystawił jej ocenę negatywną,

e) braku wszechstronnej oceny pracy, jej analizy jako całości, a nie wyłącznie pod kątem każdego z zarzutów z osobno, pominięcie zasad racjonalnej obrony z uwzględnieniem postawy oskarżonego w toku całego postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że pogorszyła zdająca sytuację oskarżonego,

f) braku wyczerpującego i przekonującego uzasadnienia i umotywowania zarzutów wobec ocenianej pracy w treści uzasadnienia ocen cząstkowych, sporządzenia uzasadnienia w sposób często niespójny, jak również bez próby uwzględnienia zasadności przyjętej przez odwołującą strategii obrony.

Dodatkowo skarżąca zarzuciła:

1. przekroczenie przez Komisję Egzaminacyjną granic uznania administracyjnego i dokonanie oceny pracy egzaminacyjnej z części pierwszej egzaminu radcowskiego bez należytego odniesienia jej do celu przeprowadzenia tego egzaminu, wskazanego w art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, który polega na "sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego", co skutkowało wystawieniem oceny niedostatecznej z tej części egzaminu radcowskiego;

2. przekroczenie przez Komisję Egzaminacyjną granic uznania administracyjnego i dokonanie oceny pracy egzaminacyjnej z części pierwszej egzaminu radcowskiego w oparciu wyłącznie o zauważone w uzasadnieniu ocen cząstkowych błędy, których charakter nie uzasadniał wystawienia oceny niedostatecznej w pięciostopniowej skali ocen przewidzianej w art. 364 ust. 10 ustawy o radcach prawnych;

3. podjęcie zaskarżonej uchwały w oparciu o nieprawidłowo ustaloną ocenę z części pierwszej egzaminu radcowskiego, która to ocena, jako niedostateczna, ostatecznie wpłynęła na negatywny wynik egzaminu radcowskiego.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o:

1. zmianę ocen cząstkowych z zakresu części pierwszej egzaminu radcowskiego (tj. zadania z zakresu prawa karnego) na oceny pozytywne;

2. uchylenie uchwały Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 roku w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, podjętej przez Komisję Egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w G.;

3. podjęcie uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego złożonego w 2018 roku, stwierdzającej pozytywny wynik tegoż egzaminu.

W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie swych zarzutów.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wyjaśniła na wstępie jaki jest zakres orzekania tej Komisji.

Zaznaczono, że do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu "odpowiedniego" stosowania przepisów powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Odpowiednie zastosowanie przepisów z jednej regulacji nie może niweczyć rozwiązań przyjętych w regulacji, w której przepisy mają być stosowane.

Przepis art. 368 ust. 9 ustawy o radcach prawnych stanowi, że do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, jednak procedura odwoławcza nie została uregulowana w ustawie. Podkreślić należy, że w art. 368 ust. 14 ustawy o radcach prawnych, ustawodawca - działając zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji - upoważnił Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia w celu wykonania ustawy, obejmującego m.in. określenie trybu i sposobu działania komisji odwoławczej.

W oparciu o delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2016 r. poz. 100). Z przepisu § 5 ust. 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia wynika, że przewodniczący komisji odwoławczej wskazuje osobę odpowiedzialną za sporządzenie opinii dotyczącej zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, mając na uwadze zakres odwołania, doświadczenie i wiedzę członków komisji odwoławczej z zakresu prawa objętego odwołaniem. Zgodnie natomiast z § 5 ust. 3 tego rozporządzenia, przewodniczący lub członek komisji sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. W myśl § 5 ust. 4 rozporządzenia, komisja w pierwszej kolejności głosuje nad ostateczną oceną z pracy pisemnej zawierającej rozwiązanie zadania z tej części egzaminu radcowskiego, której dotyczy odwołanie, a następnie głosuje w sprawie zaskarżonej uchwały.

Organ podkreślił, że z powołanych uregulowań wynika, że postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie II GSK 392/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2011 r. w sprawie II GSK 489/11).

Obowiązek Komisji Egzaminacyjnej II stopnia ponownego rozpatrzenia polega zatem na ponownej, ostatecznej ocenie propozycji rozwiązania zadania egzaminacyjnego z zakwestionowanej przez zdającego części egzaminu w kontekście zarzutów i argumentacji odwołania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie II GSK 392/11 oraz z dnia 19 marca 2013 r. w sprawie II GSK 2333/11).

W uzasadnieniu organ dokonał także wyjaśnienia kwestii kryteriów ocen zadań z poszczególnych części egzaminu radcowskiego. Wskazano, że zgodnie z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. W myśl art. 365 ust. 2 wskazanej ustawy, oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego.

Ustawodawca, mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z poszczególnych części egzaminu radcowskiego dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Dlatego też w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj.: 1) zachowanie wymogów formalnych, 2) właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, 3) poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, 4) należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony (w przypadku zadań z części od pierwszej do czwartej) lub interesu publicznego (w przypadku zadania z części piątej). Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku (por. Małgorzata Jaśkowska, Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej, System Prawa administracyjnego, Tom 1, Warszawa 2010, s. 256). W pojęciach niedookreślonych zakodowana jest swoboda oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości (zob. Z. Cieślak, w: Z. Cieślak, I. Lipowicz, Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne, s. 83-87), którą na gruncie regulacji egzaminu radcowskiego jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego (art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych).

Określone w przepisie art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Taka regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2013 r. w sprawie II GSK 2333/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. w sprawie II GSK 195/12). Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części egzaminu radcowskiego należy kierować się wskazówkami w tym przepisie zawartymi, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy.

Ponadto za w pełni trafne należy uznać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r., II GSK 108/12), że opis istotnych zagadnień nie ma charakteru wiążącego i nie tworzy nowych kryteriów ocen, gdyż te zawarte są wyłącznie w ustawie o radcach prawnych.

W dalszej części uzasadnienia Uchwały organ wskazał, że ponieważ zainteresowana kwestionuje ocenę uzyskaną z pracy z zakresu prawa karnego w tym właśnie zakresie koniecznym było odniesienie się do podniesionych zarzutów, także przez pryzmat argumentów zawartych w uzasadnieniu odwołania.

Organ uznał, że przed oceną zasadności samego odwołania i podniesionych w nim zarzutów, konieczne było omówienie zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa karnego, w szczególności omówienie stanu faktycznego przyjętego w zadaniu i wskazanie poprawnego rozwiązania. Komisja podała, że zadanie z prawa karnego na egzamin radcowski w 2018 r. oparte było na przykładowej sprawie, której zdaniem organu, nie można uznać za skomplikowaną.

Postępowanie karne w którym wydano orzeczenie karne, dotyczyło zdarzenia które miało miejsce [...] września 2017 r. Postępowanie karne zainicjowała w dniu 1[...] września 2017 r. pokrzywdzona J. L., składając przed Prokuratorem Prokuratury Rejonowej ustne zawiadomienie i zeznania w charakterze świadka. Z treści protokołu przesłuchania J. L. wynikało, że w 2016 r. przeprowadziła się ona z Wrocławia do Lublina, gdzie podjęła nową pracę. W Lublinie, po przeprowadzce spotkała swojego znajomego ze studiów, G. B.. Podczas rozmowy, ten zaproponował jej aby zakończyła najem mieszkania w Lublinie i zamieszkała u niego. G. B. stwierdził, że sam mieszka w trzypokojowym mieszkaniu i nie widzi problemu, aby J. L. zajęła jeden z pokoi z prawem do współkorzystania z łazienki i kuchni, do czasu aż ostatecznie podejmie decyzję o tym, czy pozostać w Lublinie. J. L. przyjęła tę propozycję i przeniosła się do mieszkania G. B.. Nie płaciła czynszu, a tylko partycypowała w bieżących opłatach za energię, gaz i wodę. Do lutego 2017 r. rzadko się spotykali w tym mieszkaniu, gdyż G. B. pracował w godzinach popołudniowych, a weekendy wyjeżdżał poza Lublin. Jednakże z uwagi na zmianę pracy (rozpoczął pracę w Policji jako informatyk) i inne obowiązki służbowe, G. B. od lutego 2017 r., zaczął przebywać w mieszkaniu w godzinach popołudniowych i wieczornych, czyli w porze w której w mieszkaniu także przebywała J. L. Zaniechał również wyjazdów w weekendy. Co więcej, G. B. wraz z kolegami zaczynał odbywać w mieszkaniu spotkania, podczas których wypijano spore ilości alkoholu. W ocenie J. L., G. B. zaczął na niej sprawiać wrażenie osoby nadużywającej alkoholu. Organizowanym w mieszkaniu imprezom niekiedy zaczęły towarzyszyć bójki między ich uczestnikami, z udziałem właściciela mieszkania. Podczas jednej z takich imprez, G. B. miał uderzyć J. L. i oświadczyć, aby się nie wtrącała - czyn ten nastąpił po tym jak zwróciła mu uwagę. Co prawda później, G. B. przeprosił za swoje zachowanie, ale w ocenie J. L., stosunki między nimi stały się napięte, a ona sama utraciła poczucie bezpieczeństwa we wspólnie zamieszkiwanym mieszkaniu. Stąd też, J. L. podjęła decyzję o zmianie miejsca zamieszkania, ale wymagało to czasu z uwagi na konieczność znalezienia nowego mieszkania. W dniu 9 września 2017 r. J. L. spała w mieszkaniu w G. B. i obudziły ją głośne uderzenia w drzwi wejściowe. Wyjrzała przez wizjer w drzwiach wejściowych i zobaczyła G. B., który walił do drzwi i krzyczał, że zapomniał kluczy do mieszkania i żądał, aby go wpuścić. J. L. odpowiedziała, że go nie wpuści, po czym G. B. wywarzył drzwi, wpadł do mieszkania i się wywrócił. Następnie wstał i uderzył J. L. dwukrotnie pięścią w twarz i powiedział, że za dużo sobie pozwala. Na tym zdarzenie się zakończyło. J. L. zeznała, że skutkiem dwukrotnego uderzenia było podbicie oka i złamanie nosa, na potwierdzenie czego złożyła do akt sprawy zaświadczenie lekarskie, uzyskane w dniu [...] września 2017 r. Z treści zaświadczenia wynikało również, że po zdarzeniu J. L. uzyskała lekarskie zwolnienia z obowiązku wykonywania pracy, na okres 14 dni. J. L. wniosła także o ściganie karne G. B. za wszystkie aspekty karne jego zachowania w dniu [...] września 2017 r. Na podstawie zeznań J. L. i złożonego przez nią zaświadczenia lekarskiego, dnia [...] września 2017 r. wydano postanowienie o wszczęciu postępowania karnego - śledztwa - w sprawie: naruszenia szkodę J. L. przez G. B. w dniu [...] września 2017 r. miru domowego (tj. o czyn z art. 193 K.K.) i popełnienia przez niego na szkodę tej samej osoby przestępstwa umyślnego spowodowania średniego uszczerbku na zdrowiu tj. o czyn z art. 157 §1KK.

Po wszczęciu śledztwa, wykonano dwie czynności procesowe. Pierwszą z nich było przesłuchanie świadka T. O., który dnia [...] września 2017 r. zeznał, że w jego ocenie G. B. to spokojny i uczynny sąsiad. Mimo iż świadek ma mieszkanie pod mieszkanie G. B., to imprezy które się odbywały w mieszkaniu G. B. nie były dla niego problemem. Świadek potwierdził, że do mieszkania G. B. o wprowadziła się jakaś kobieta. Od G. B. świadek dowiedział się, że to jego znajoma. T. O. zeznał również, że w dniu [...] września 2017 r. G. B. narobił na klatce schodowej sporego hałasu. W pierwszej kolejności zresztą, dobijał się on w nocy do mieszkania świadka, a po rozmowie z nim, G. B. poszedł wyżej, pod drzwi swojego mieszkania, gdzie zaczął uderzać w drzwi i krzyczeć, aby go wpuścić do środka. T. O. wyszedł ze swojego mieszkania i udał się piętro wyżej, gdzie zwrócił uwagę G. B., że jest noc i aby nie zakłócał spoczynku nocnego innych osób. Wtedy z wnętrza mieszkania odezwała się kobieta, która powiedziała że nie otworzy drzwi. G. B. się zdenerwował i zaczął wyważać drzwi do swojego mieszkania. Te drzwi wyważył i wpadł do środka, a T. O. zobaczył iż przy drzwiach wejściowych w mieszkaniu stoi kobieta, ta którego u niego mieszkała. Następnie T. O. udał się do swojego mieszkania, ale usłyszał jeszcze przekleństwa G. B. i krzyk.

Drugą z podjętych czynności procesowych, było zlecenie sporządzenia opinii o stanie zdrowia J. L. po zdarzeniu. Opinię tę dnia [...] października 2017 r. przygotował lekarz medycyny Z. W.. Opinię przygotowano wyłącznie w oparciu o akta sprawy tj. zeznania J. L. i znajdujące się w niej zaświadczenie lekarskie złożone przez J. L.. Nie dokonano zaś oględzin pokrzywdzonej.

W opinii przedstawiono dwa wnioski:

- opisane przez J. L. obrażenia ciała, mogły być skutkiem opisanego przez nią zdarzenia z udziałem jako sprawcy G. b. tj. zdarzenia z dnia 9 września 2017 r.,

- obrażenia ciała J. L. w postaci obrzęku tkanek miękkich oczodołu lewego oraz obrzęk tkanek miękkich nosa wewnętrznego są naruszeniem narządów ciała poniżej 7 dni, a złamanie kości nosa należy uznać za naruszenie narządów ciała powyżej 7 dni. Tym samym w opinii uznano, że nie ma podstaw do kwestionowania zakresu uszczerbku na zdrowiu, o którym zeznała J. L..

Po wykonaniu w/w czynności procesowych, dnia [...].10.2017 r. G. B.przedstawiony został zarzut iż w dniu [...] września 2017 r. na szkodę J. L., dopuścił się on naruszenia miru domowego oraz spowodowania średniego uszczerbku na zdrowiu. Tego samego dnia G. B. nie wniósł o sporządzenie uzasadnienia do przedstawionego mu postanowienia oraz złożył wyjaśnienia w tej sprawie. Podejrzany oświadczył, że rozumie znaczenie prawne przedstawionych zarzutów. Przyznał się do pierwszego z postawionych zarzutów. Zeznał również, w dniu [...] września 2017 r. przybył pod swoje mieszkaniu po imprezie alkoholowej i z uwagi na brak kluczy, zaczął się dobijać do mieszkania, żądając aby znajdująca się w nim lokatorka wpuściła go do środka. Ponieważ go nie wpuściła, to musiał wyważyć drzwi, gdyż inaczej spędziłby noc na dworze. Potwierdził, że po wyważeniu drzwi uderzył w twarz J. L., ale zaprzeczył, aby uderzenie było tak mocne, aby dokonać złamania nosa. W jego ocenie, do złamania nosa musiało dojść w innych okolicznościach. Po zdarzeniu nie miał możliwości przyjrzenia się jej, gdyż udała się ona do swojego pokoju. Spotkał ją dopiero następnego dnia, gdy wynosiła z mieszkania swoje rzeczy. G. B. potwierdził, że J. L. miała dla siebie jeden pokój w jego mieszkaniu, z korytarza od drzwi wejściowych do pokoi, z kuchni i z łazienki, korzystali zaś wspólnie. Po tym wyjaśnieniu, G. B. odmówił składania dalszych wyjaśnień. Po tej czynności procesowej, do akt sprawy złożono jeszcze notatkę urzędową z dnia [...] listopada 2017 r. przygotowaną przez Policję, w przedmiocie informacji o osobie podejrzanego. Z informacji wynikało, że podejrzany ukończył studia wyższe z informatyki, jest kawalerem, bez dzieci, od [...] lutego 2017 r. był zatrudniony w Komendzie Miejskiej Policji w L. z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 3.500 złotych. Nie był karany, w miejscu zamieszkania opinia o nim pozytywna, brak skarg od sąsiadów czy też interwencji w mieszkaniu podejrzanego.

Dalszych czynności procesowych w śledztwie nie wykonano. Sporządzono zaś dnia [...] grudnia 2017 r. akt oskarżenia i skierowano do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód, IX Wydział Karny. Akt oskarżenia skierowano do zwyczajnego postępowania karnego. Akt oskarżenia oparty był na tych samych zarzutach jak postanowienie o przedstawieniu zarzutów: G. B. został oskarżony o to, że dnia [...] września 2017 r. naruszył mir domowy J. L. w ten sposób, że mimo jej sprzeciwu wdarł się do zajmowanego przez nią mieszkania, położonego w L. przy ul. W. K. [...], tj. o czyn z art. 193 KK oraz o to, że w tym samym dniu, na szkodę tej samej osoby dopuścił się umyślnego występku w postaci spowodowania średniego uszczerbku na zdrowiu w postaci obrzęku tkanek miękkich okolicy oczodołu lewego i złamania nosa oraz spowodowania obrzęku nosa zewnętrznego tj. o czyn z art. 157 § I KK. W akcie oskarżenia jako dowody wskazano: dowód z zeznań świadków: pokrzywdzonej oraz T. O. oraz dowody z dokumentów: zaświadczenie lekarskie złożone do akt sprawy przez J. L. opinię lekarską sporządzoną na polecenie Prokuratora, dane osobopoznawcze i informację z Krajowego Rejestru Karnego.

Do sądowego postępowania karnego, G. B. wprowadził swojego obrońcę - radcę prawnego. Do akt sprawy, obrona złożyła dokument - opinię z dnia [...] lutego 2018 r., wykonaną na prywatne zlecenie oskarżonego przez Zakład Medycyny Sądowej w Lublinie. Z treści dokumentu wynikały następujące wnioski:

- J. L. nie została poddana badaniu sądowo-lekarskiego przez biegłego z zakresu medycyny sądowej Z. W.. Jego opinia została wydana w oparciu o zeznania pokrzywdzonej t w oparciu treść zaświadczenia wydanego przez lekarza rodzinnego pokrzywdzonej,

- treść zaświadczenia i zdjęcia RTG prowadzą do wniosku, że J. L. doznała obrażeń w postaci obrzęku tkanek miękkich okolicy oczodołu lewego wraz z podbiegnięciem krwawym barwy ciemno-czerwonej o powierzchni 3 cm2, charakteryzujących się pałpacyjną tkliwością okolicy oczodołu i policzka, jak również obrzęku tkanek miękkich nosa zewnętrznego, skutkujących również pałpacyjną tkliwością. Urazy te mogły być wynikiem uderzenia pięścią. Jednoznacznie jednak przyjęto, że nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że doszło do złamania kości nosa, - urazy, które uznano za występujące po zdarzeniu, nie mogły spowodować naruszenia czynności narządów ciała powyżej 7 dni. Okres długości zwolnienia lekarskiego, nie ma tu żadnego znaczenia prawnego.

Na etapie postępowania sądowego miało miejsce tylko jedno posiedzenie sądu. G. B. odmówił składania wyjaśnień oraz oświadczył, że nie przyznaje się do żadnego z zarzutów opisanych w akcie oskarżenia. Sąd zarządził odczytanie wyjaśnień, jakie G. B. złożył w toku postępowania przygotowawczego, w których to przyznał się on czynu ujętego w pkt I aktu oskarżenia (naruszenie miru domowego z art. 193 KK). Po ich odczytaniu, oskarżony oświadczył, że nie kwestionuje faktu, że wyłamał drzwi do swojego mieszkania, ale nie uważa aby to zachowanie wyczerpywało znamiona zarzucanego mu przestępstwa.

W dalszej części posiedzenia Sądu, przeprowadzono czynności procesowe w postaci przesłuchania świadków J. L. i T. O..

Zeznania J. L. nawiązywały do zeznań złożonych w toku postępowania przygotowawczego, ale nie obejmowały tak znacznej liczby szczegółów. Zeznała jednak, że w dniu [...] września 2017 r. oskarżony po wyłamaniu drzwi uderzył ją w twarz dwukrotnie. Po odczytaniu wcześniejszych zeznań, świadek potwierdził w całości ich treść.

Dodatkowo, na skutek pytań obrońcy, J. L. potwierdziła, że nie była u biegłego lekarza, który sporządzał opinię na zlecenie Prokuratora, a była wyłącznie u lekarza rodzinnego przed złożeniem zeznań przed Prokuratorem. Zeznała również, że wykonała zdjęcie RTG nosa, które to zlecił jej lekarz rodzinny, ale zdjęcie to zostało w mieszkaniu oskarżonego i nie zostało złożone do akt sprawy kamej. Nie pamięta co było na zdjęciu, a na zwolnieniu lekarskich przebywała przez wszystkie 14 dni. Potwierdziła, że oskarżony udostępnił jej grzecznościowo jeden pokój dla własnego użytku ze wspólnym korzystaniem z korytarza, kuchni i łazienki. Oboje posiadali klucze do mieszkania. Zeznała, że w jej ocenie miało prawo odmówić wpuszczenia oskarżonego do mieszkania, bo była zła, że mając klucze mógł otworzyć drzwi, a nie w nie walić. Zeznała również, że w jej ocenie obrażenia twarzy nie mogły powstać w innych okolicznościach. Potwierdziła również, że po zdarzeniu oskarżony ją przeprosił, ona przeprosiny przyjęła. Aktualnie świadek nie czuje do oskarżonego urazy i utrzymują koleżeńskie relacje.

Świadek T. O. zeznał, że pamięta iż oskarżony wyważył drzwi w swoim mieszkaniu. Nie pamięta kiedy to było, ale w jego ocenie nic strasznego się nie stało. Po prostu narobił hałasu, a z uwagi na fakt, że nie mógł się dostać do własnego mieszkania, wyważył drzwi. Z uwagi na to, że świadek nie pamiętał więcej szczegółów, odczytano jego poprzednie zeznanie, które on w całości potwierdził.

Na pytanie Prokuratora, świadek zeznał że po zdarzeniu widział parę razy pokrzywdzoną - miała napuchnięty nos i podbite oko. Nie rozmawiałem z nią o zdarzeniu. Świadek zeznał, że nie rozmawiał również o zdarzeniu z oskarżonym, który sprawiał wrażenie, że się wstydzi swojego zachowania.

Po zeznaniach świadków, obrona złożyła do akt sprawy dwa zdjęcia RTG, wykonane przez pokrzywdzoną dnia [...] września 2017 r. - jedno ze zdjęć dotyczyło nosa, drugie zaś czaszki pokrzywdzonej. J. L. potwierdziła, że to są zdjęcia wykonane przez nią. Obrona złożyła również jako dowód opinię Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. Mając na względzie treść tego dokumentu, obrona wniosła o sporządzenie opinii uzupełniającej opinię biegłego lekarza Z. W. - uzupełnienie o okoliczności wynikające ze zdjęć RTG.

Wszystkie wnioski dowodowe obrony zostały przez Sąd oddalone na podstawie art. 170 § 1 15 KPK - Sąd uznał, że opinia prywatna nie może być dopuszczona do sprawy, gdyż opinia biegłego wymaga uprzedniego postanowienia Sądu, a tego w tej sprawie nie było. Stąd też, dowód z opinii biegłego wykonanej na zlecenie oskarżonego nie może być przeprowadzony w postępowaniu karnym. Sąd uznał również za niedopuszczalne sporządzenie opinii uzupełniającej, gdyż ta musiałby być wykonana w oparciu o prywatną opinię, co jest niedopuszczalne. Nadto uzupełnienie już wydanej opinii biegłego, jednoznacznej w treści, byłoby bezzasadnym przedłużeniem postępowania. Dowód z RTG jest zaś dla Sądu dowodem bez znaczenia, gdyż ocena tego dowodu wymaga wiedzy specjalistycznej, której Sąd nie posiada.

Następnie Sąd wydał postanowienie dowodowe, zaliczając do materiału dowodowego sprawy: zaświadczenie lekarskie złożone przez pokrzywdzoną, opinie biegłego lekarza, dane osobopoznawcze i informacje z KRK oskarżonego.

Jednocześnie Sąd poinformował, że czyn z pkt II może być zakwalifikowany jako czyn z art. 157§2KK.

Po zamknięciu rozprawy dnia [...] lutego 2017 r. Sąd Rejonowy L. Wydział Kamy w L., wydał wyrok w tej sprawie. Sąd uznał oskarżonego:

- w pierwszym punkcie wyroku, winnym popełnienia czynu z pkt I oskarżenia tj. czynu naruszenia miru domowego z art. 193 KK i wymierzył oskarżonemu za ten czyn karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności

- oraz winnym popełnienia czynu z pkt II oskarżenia, tj. spowodowania umyślnego średniego uszczerbku na zdrowiu z art. 157 § 1 KK i za ten czyn wymierzył oskarżonemu karę pozbawienia wolności w wymierzę 1 (jednego) roku, - w pkt 2 wyroku orzekł karę łączną w wymiarze jednego roku, a w pkt 3 obciążył skazanego na rzecz Skarbu Państwa, obowiązkiem zwrotu wydatków w kwocie 500 złotych oraz opłaty w kwocie 200 złotych. Obrońca oskarżonego złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia do całości wydanego w sprawie wyroku.

Ze sporządzonego uzasadnienia wynika jednoznacznie, że ustalając stan faktyczny sprawę Sąd uznał za bezsporny fakt wyłamania drzwi oraz, że wiarygodne są zeznania pokrzywdzonej o tym, że dnia [...] września 2017 r. po wyważeniu drzwi, oskarżony uderzył ją dwukrotnie. Nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego o jednym uderzeniu, również z tego powodu, że zeznania pokrzywdzonej są zbieżne z treścią opinii biegłego lekarza o skutkach uderzenia. Tym samym, Sąd nie miał wątpliwości, że oskarżony swoim zachowaniem doprowadził do złamania nosa u J. L. Sąd co prawda zauważył, że biegły lekarz nie dokonał oględziny pokrzywdzonej i nie oglądał zdjęć RTG nos i czaszki pokrzywdzonej, wykonanych po osądzonym czynie, ale z uwagi na to, że opinia została wydana na podstawie zaświadczenia lekarza rodzinnego, nie powinna ona budzić wątpliwości co do finalnej treści jej wniosków. Sąd nie widzi więc możliwości, aby obrażenia te miały nastąpić po zdarzeniu z udziałem oskarżonego. Sąd też nie miał wątpliwości, że oskarżony dopuścił się naruszenia miru domowego.

W uzasadnieniu Uchwały stwierdzono, że rozstrzygnięcie Sądu, dotyczące zarzutu z pkt I aktu oskarżenia, wiąże się z błędną wykładnią znamion czynu z art. 193 KK. Istotą tego czynu jest naruszenie cudzego miru domowego. W przedmiotowej sprawie zaś bezsporne jest, że mieszkanie do którego drzwi wyważył oskarżony, było jego własnością. Co więcej, mieszkanie to nie było oddane w tym czasie do wyłącznej dyspozycji J. L., a tylko jej udostępnione do wspólnego korzystania. Oskarżony nie wtargnął zaś do jej pokoju, tylko wszedł do mieszkania w którym miał prawo wspólnie przebywać z J. L. - wszedł bowiem do korytarza z którego mogli wspólnie korzystać, po to aby dostać się do własnego pokoju. Odmowa otwarcia drzwi przez pokrzywdzoną, nie pozbawiała oskarżonego prawa dostępu do mieszkania - ten bowiem dostęp jednoznacznie potwierdzała sama pokrzywdzona, zeznając o grzecznościowym dostępie tylko do jednego pokoju, z prawem do wspólnego korzystania z korytarza, łazienki i kuchni - tym samym oznaczało to jednoznacznie, że w mieszkaniu oboje mogą przebywać. W konsekwencji więc nie miało miejsce nieuprawnione wdarcie się do cudzego mieszkania, a więc zastosowanie do oceny karnej czynu przepisu art. 193 KK było wadliwe i stanowiło naruszenia prawa materialnego.

Rozstrzygnięcie co do czynu zarzucanego G. B. w pkt. II aktu oskarżenia jest zaś obarczone błędami natury procesowej. Podkreślić należy, że stanowisko obrony było ściśle powiązane z wnioskiem dowodowym w postaci prywatnej opinii z Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego w L., wnioskiem dowodowym ze zdjęć RTG oraz z żądaniem uzupełniającej opinii biegłego sądowego.

Obrona podnosiła, że uderzenie oskarżonego nie mogło doprowadzić do złamania kości nosa u podejrzanej. Podkreślić należy, że liczba uderzeń była tu kwestią wtórną. Istotne było wskazanie przez obronę braków w przygotowaniu opinii biegłego sądowego (brak oględzin ofiary, brak oceny zdjęć RTG) oraz podważenie jego finalnych wniosków, przez treść opinii prywatnej. Całość materiału dowodowego złożonego przez obronę, powodowała, że można było mieć wątpliwości co do wniosków z opinii biegłego - w zakresie obrażenia w postaci złamania nosa. Okoliczność ta miała ważne znaczenie w sprawie, gdyż to obrażenie decydowało o uznaniu, iż skutkiem uderzenia były obrażenia ciała powyżej 7 dni. To zaś miało znaczenie dla kwalifikacji karnoprawnej czynu.

Sąd Rejonowy błędnie zaś te wnioski dowodowe oddalił i następnie bezrefleksyjnie uznał, że nie ma wątpliwości co do skali obrażeń u ofiary, jakie ona odniosła na skutek uderzenia lub uderzeń oskarżonego. Wszystkie te wnioski miały swoje uzasadnienie prawne. Co więcej, prywatna opinia podważała wnioski z opinii biegłego sądowego. Opinia prywatna nie jest oczywiście dowodem z opinii biegłego, ale jest jednym z dowodów dokumentów. Skoro więc art. 393 § 3 KPK dopuszcza przeprowadzenie dowodu w postaci opinii prywatnej, to nie ma podstaw do uznania, że dowód z takiego dokumentu jest niedopuszczalny, pomimo że nie spełnia on wymogów procesowych wynikających z art. 193 KPK. Z tego powodu, w apelacji należało podnieść zarzut naruszenia art. 393 § 3 KPK oraz art. 170 § 1 pkt 1 KPK.

Co więcej, jej treść jest podważa istotne dla sprawy wnioski z opinii biegłego i sąd powstałe wątpliwości powinien był rozstrzygnąć - właśnie przez konieczność pozyskania nowej opinii biegłego sądowego. W tej sprawie właśnie takie okoliczności miały miejsce - dowody obrony podważały wnioski z opinii biegłego, a zdjęcia RTG pozwalały na ocenę skali uderzenia przez osobę posiadającą wiedzę specjalistyczną. Stąd w pełni zasadny był wniosek o uzupełniającą opinię biegłego. W szczególności w sytuacji w której Sąd miał wiedzę o tym, że opinia biegłego lekarza była przygotowana wyłącznie w oparciu o treść zaświadczenia lekarza rodzinnego. Oddalenie więc wniosku dowodowego obrońcy oskarżonego o uzupełnienie opinii biegłego Z. W. , wiązało się z naruszeniem art. 7, 167 i 201 KPK Polegało ono na obdarzeniu wiarą opinii biegłego (procesowo dopuszczonego) z zakresu medycyny sądowej, podczas gdy jego opinia była w sposób oczywisty niepełna. Sąd Rejonowy winien zatem (art. 167 KPK) dopuścić dowód z opinii uzupełniającej lub z opinii innego biegłego (art. 201 KPK), zamiast - z naruszeniem art. 170 § 1 pkt 5 KPK - wniosek dowodowy w tym zakresie oddalić.

W takim układzie zarzutów co do części wyroku tj. części dotyczącej oceny zarzucanego w pkt. II aktu oskarżenia, wniosek apelacyjny powinien obejmować żądanie zmiany zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie złamania nosa z opisu czynu przypisanego oskarżonemu, zastosowanie art. 157 § 2 KK, zamiast art. 157 § 1 KK i w zależności od zajętego stanowiska: uchylenia wyroku w tej części i umorzenia postępowania na podstawie art. 1 § 2 KK w zw. z art. 17 § I pkt 3 KPK (znikoma społeczna szkodliwość czynu), ewentualnie jego zmiany i warunkowego umorzenia postępowania. Pamiętać należy, że oskarżony był zatrudniony w Policji. Warunkowe umorzenie postępowania karnego przesądza co prawda o odpowiedzialności karnej, ale nie jest to wyrok skazujący - ten bowiem z pewnością wyklucza zatrudnienie w Policji.

Wyrok Sądu Rejonowego jest również wadliwy w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu. 2 naruszeniem prawa materialnego. Opłata na rzecz Skarbu Państwa, została zasądzona z naruszeniem art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych. Orzeczenie kary łącznej roku pozbawienia wolności mogło łączyć się z zasądzeniem opłaty w kwocie 180 zł, a nie 200 zł, jak uczynił to w wyroku Sąd. Poza tym, Sąd ten błędnie ustalił wysokość wydatków na kwotę 500 zł. Wydatki, jakie Skarb Państwa tymczasowo poniósł w sprawie, obejmowały informację z Krajowego Rejestru Karnego, za której udzielenie opłata wynosi 30 zł, dwukrotnie ryczałt za doręczenia w postępowaniu przygotowawczym i sądowym (łącznie w kwocie 40 zł) oraz należność biegłego z zakresu medycyny sądowej za sporządzenie opinii, w kwocie 200 zł. Stan sprawy uzasadniał zatem zasądzenie z tytułu wydatków kwoty 270 zł. Jednak z uwagi na zakres koniecznych zarzutów, a w tym z uwagi na wniosek o wydanie wyroku uniewinniającego w zakresie czynu z pkt I aktu zaskarżenia, w tym aspekcie wniosek apelacyjny winien obejmować żądanie obciążenia kosztami procesu Skarbu Państwa, co odpowiadałoby postulowanemu rozstrzygnięciu uniewinniającemu. Tylko w pozostałym zakresie wniosek powinien zmierzać do zmniejszenia wysokości zasądzonych kosztów, stosownie do rzeczywiście poniesionych wydatków.

Dokonując oceny pracy egzaminacyjnej Skarżącej, Komisja odwoławcza stwierdziła, że egzaminatorzy ocenili jednolicie opracowane przez zdającą rozwiązanie z zakresu prawa karnego, w kontekście przesłanek przewidzianych przez art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, na ocenę niedostateczną.

Komisja II stopnia uznała, że oceny te są trafne.

Podkreślono, że egzaminator P. C., opisując liczne wady pracy, w podsumowaniu słusznie wskazał na najistotniejsze, że wniosek apelacyjny o uchylenie zaskarżonego wyroku co do czynu z art. 193 KK i warunkowe umorzenie postępowania jest błędny i sprzeczny z interesem reprezentowanej strony ze względu na istnienie podstaw do uniewinnienia oskarżonego, a nadto wniosek ten jest wadliwie sformułowany (uchylenie zamiast zmiany). Następnie, egzaminator ten słusznie uznał, że wniosek apelacyjny o zmianę wyroku co do czynu z art. 157 § 1 KK jest sprzeczny z interesem reprezentowanej strony w zakresie żądania jedynie orzeczenia kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania w sytuacji istnienia przesłanek do umorzenia lub warunkowego umorzenia postępowania, końcowo również słusznie podkreślając, że kolejną wadą pracy jest brak zarzutu naruszenia przepisów o kosztach postępowania. Egzaminator ten zasadnie, zdaniem Komisji II Stopnia podkreślił, że ocena negatywna wynika przede wszystkim ze względu na sprzeczne z interesem reprezentowanej strony rozwiązanie zadania w stosunku do obu czynów poprzez niedostrzeżenie podstaw do uniewinnienia co do pierwszego z nich, ani podstaw do umorzenia, warunkowego umorzenia ewentualnie nadzwyczajnego złagodzenia kary co do drugiego z nich.

Zbieżną ocenę przedstawił drugi egzaminator R. R., który, opisując liczne błędy pracy, podkreślił zasadnie, a co zupełnie dyskwalifikuje zadanie skarżącej, że nie zdołała podnieść kluczowego zarzutu, to jest naruszenia prawa materialnego, który uzasadniał uniewinnienie oskarżonego w II instancji od czynu z art. 193 KK. Warunkowe umorzenie postępowania, którego domagała się skarżąca, nie jest to także rozstrzygnięcie korzystne z punktu widzenia interesu oskarżonego. Również narusza jego interes i dyskwalifikuje pracę wniosek apelacyjny o wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania za czyn z art. 157 § 2 KK. jako że należało wnosić o zmianę zaskarżonego wyroku w tym zakresie (po uzupełnieniu postępowania dowodowego) i umorzenie (lub warunkowe umorzenie) postępowania, wskazując argumenty korzystne dla oskarżonego (niekaralność, dobra opinia, okoliczności czynu, pojednanie), a także wywodząc, że społeczna szkodliwość tego czynu jest znikoma. Nie można też pominąć trafnego stwierdzenia egzaminatora, że niezgodne z interesem oskarżonego jest całkowite zlekceważenie uchybień sądu I instancji w zakresie nadmiernego obciążenia oskarżonego kosztami postępowania. W warunkach takich uchybień, jak zasadnie podkreślił egzaminator "dramatycznie wręcz pogarszających sytuację procesową oskarżonego" niemożliwa jest pozytywna ocena przedmiotowej pracy pod względem merytorycznym.

Komisja II stopnia stwierdziła w uzasadnieniu, że wskazany opis sprawy egzaminacyjnej z prawa karnego, opis popełnionych przez sąd a quo błędów, opis poprawnego rozwiązania pracy, treść ocen egzaminatorów, treść pracy odwołującej i treść jej odwołania oraz sformułowanych zarzutów, nie pozwalają na uwzględnienie odwołania. Mają one charakter pretensjonalny i dowodzą, że skarżąca nie ma świadomości wad swej pracy, a tym samym i odpowiedniej wiedzy z zakresu prawa karanego materialnego i procesowego zezwalającej na zmianę oceny

Komisja odwoławcza zgodziła się ze wskazywanymi przez egzaminatorów argumentami, że pracę charakteryzują liczne i to rażące błędy merytoryczne. Jej praca została poddana wnikliwej analizie, a jej wyniki zostały zamieszczone w uzasadnieniu oceny cząstkowej, która zawiera odniesienie do popełnionych przez skarżącą błędów i uzasadnienie stanowiska w tym przedmiocie. Przy czym każdy z egzaminatorów uznał, że są to błędy dyskwalifikujące pracę z przyczyn merytorycznych. Trafnie także podniesiono, że braki wiedzy, które wynikają z treści pracy skarżącej skutkowały sporządzeniem apelacji sprzecznej z interesem reprezentowanej strony, a zatem godzą w interes oskarżonego.

Organ odwoławczy stwierdził także, że odwołanie cechuje powtarzalność i pretensjonalność. Co więcej, liczne powielane w nich błędne tezy wskazują, że skarżąca nadal nie rozumie swych błędów, a zatem nie potrafi wyciągnąć żadnych wniosków z wad swego dzieła egzaminacyjnego. Aby zobrazować wadliwość myślenia skarżącej, tytułem przykładu wskazać trzeba, że skarżąca nadal twierdzi w swym odwołaniu, że oskarżony wypełnił znamiona występku z art. 193 KK i wydanie najkorzystniejszego dla niego wyroku uniewinniającego stanowi błąd. Analiza treści pracy skarżącej i jej odwołania, w którym powiela błędy zawarte w pracy, wskazuje, że nie posiada ona wiedzy i zdolności koniecznych dla wykonywania zawodu radcy prawnego. W jej pracy występuje przewaga elementów negatywnych. Oceny egzaminatorów są poprawne, wskazują na pełne i kompleksowe analizy pracy egzaminacyjnej. Żadna z ocen, kwestionowanych w odwołaniu nie może być uznana za niepoprawną lub niepełną.

Praca egzaminacyjna została oceniona zgodnie z kryteriami ustawowymi, które są brane pod uwagę tj. czy zdający posiada wiedzę i kwalifikacje konieczne dla wykonywania zawodu radcy prawnego. Jakość merytoryczna pracy jest bardzo niska - w szczególności w kontekście skali trudności zadania z prawa karnego - które w 2018 r. nie należało do wyjątkowo złożonych. Komisja odwoławcza uznając zarzuty skarżącej za chybione uznała, że brak było podstaw do uwzględnienia odwołania.

Na powyższą uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia z dnia [...] października 2018r. K. W.wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej uchwale zarzucono.:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 364 ust. 1, 5 i 10 oraz art. 365 ust. 2 w zw. z art. 366 ust. 1 urp, polegające na dowolnym

sprawdzeniu przygotowania prawniczego skarżącej do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, dokonaniu oceny rozwiązania zadania z części pierwszej egzaminu radcowskiego (prawo karne) z pominięciem ustawowych kryteriów wskazanych w przepisie art. 365 ust. 2 urp i posługiwaniu się kryteriami nieprzewidzianymi ustawowo, takimi jak "powtarzalność argumentów odwołania", "pretensjonalność odwołania" czy "poziom trudności zadania egzaminacyjnego", co skutkowało przyznaniem skarżącej negatywnej oceny za rozwiązanie zadania z zakresu prawa karnego, a w konsekwencji uzyskaniem przez nią negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego, podczas gdy praca egzaminacyjna skarżącej spełniała kryteria formalne i materialnoprawne oraz uwzględniała interes strony reprezentowanej na potrzeby zadania egzaminacyjnego, a zatem powinna otrzymać ocenę pozytywną;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z póżn. zm.), dalej jako: "kpa" w zw. z art. 368 ust. 12 urp poprzez nierozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności treści kazusu egzaminacyjnego, pracy skarżącej, przepisów prawa oraz orzecznictwa i poglądów doktryny, a tym samym brak wszechstronnego wyjaśnienia faktów mających istotne znaczenie dla sprawy, w szczególności z pominięciem, że w okolicznościach opisanych w zadaniu egzaminacyjnym zaistniała możliwość popełnienia przez właściciela mieszkania przestępstwa z art. 193 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 2018 r., poz. 1600 z późn. zm.), dalej jako: "kk", a wniosek o warunkowe umorzenie postępowania był zasadny w kontekście przyjętej linii obrony oraz że skarżąca w sposób prawidłowy dostrzegła uchybienia procesowe w zakresie postępowania dowodowego dotyczącego przestępstwa z art. 157 § 1 kk, a podniesione zarzuty zmierzały do wykazania, że oskarżony popełnił przestępstwo z art. 157 § 2 kk, co doprowadziło do dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, w sposób sprzeczny z zasadami wiedzy i doświadczenia zawodowego oraz braku ustalenia w toku kontroli odwoławczej, czy nie doszło do naruszenia określonych w art. 365 ust. 2 urp kryteriów oceny pracy egzaminacyjnej;

b) art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 368 ust. 12 urp poprzez niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi komisja odwoławcza kierowała się przy załatwieniu sprawy, powielenie argumentacji i ocen Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w G. oraz argumentacji zawartej w Opisie istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa karnego, dalej jako: "Opis zagadnień", brak wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej, zaniechanie wyjaśnienia, dlaczego praca z zakresu prawa karnego nie mogła zostać uwzględniona w przedziale ocen pozytywnych oraz brak odniesienia się do pozytywnych elementów pracy i zaniechanie wyważenia ich z elementami negatywnymi, a także poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania;

c) art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 368 ust. 12 urp poprzez utrzymanie w mocy wadliwej uchwały Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w G. z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej uchwały w całości;

2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skargi, skarżąca rozwinęła podniesione zarzuty.

Odpowiadając na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej Uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona uchwała jest zgodna z obowiązującym prawem.

Zgodnie z art. 366 ust. 1 u.r.p., pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. W niniejszej sprawie Skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego, ponieważ z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę niedostateczną. W tym też zakresie Skarżąca wniosła odwołanie od uchwały I instancji, którą Komisja II stopnia utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałą.

Jak wynika z art. 365 ust. 2 u.r.p, oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych. Artykuł ten w ust. 3 stanowi, że każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Z ust. 4, omawianego artykułu wynika, że ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym, jak wynika z pkt 2, ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 2,00 lub 2,50.

W niniejszej sprawie egzaminatorzy oceniający pracę Skarżącej z zakresu prawa karnego wystawili oceny cząstkowe niedostateczne, co daje średnią arytmetyczną 2,00. Z art. 365 ust. 2 u.r.p, ponadto wynika, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego dokonują dwaj niezależni od siebie egzaminatorzy, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopiero spełnienie wszystkich przesłanek wymienionych w przywołanym powyżej przepisie, pozwala na wystawienie oceny pozytywnej z danej części egzaminu adwokackiego.

W wyroku z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1929/12 Naczelny Sąd Administracyjny, analizując relację przepisów art. 365 ust. 2 oraz 364 ust. 10 u.r.p., skonstatował, że: "W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu wynik ten powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej)".

Biorąc pod uwagę cel jaki przyświeca odbywaniu aplikacji prawniczych oraz przeprowadzaniu egzaminów aplikanckich, czyli m.in. nadzór i zapewnienie aby zawód zaufania publicznego, jakim jest w tym przypadku zawód radcy prawnego, był wykonywany, ze względu na ochronę interesu publicznego, przez osoby do tego należycie przygotowane, Sąd zgadza się z powyższym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Analizując pracę egzaminacyjną Skarżącej z zakresu prawa karnego oraz uchwałę Komisji II stopnia, Sąd stwierdza, że Komisja II stopnia, oceniając ponownie pracę Skarżącej, miała podstawy do utrzymania w mocy uchwały I instancji.

Zaskarżona uchwała zawiera merytoryczną ocenę przedmiotowej pracy egzaminacyjnej przy wskazaniu prawidłowych elementów tej pracy, jak również błędów w niej zawartych, których waga i ilość zaważyła o niedostatecznej ocenie z zadania egzaminacyjnego z prawa karnego i negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego. Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi ocena uzyskana przez skarżącą z pracy egzaminacyjnej z zakresu prawa karnego.

Zdaniem Sądu postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej uchwały wolne jest od wad. Organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

W ocenie Sądu niedostateczna ocena pracy skarżącej z prawa karnego została prawidłowo uzasadniona przez organ.

Odnośnie meritum tj. oceny pracy egzaminacyjnej, należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że praca Skarżącej zawierała liczne wady uniemożliwiające przyznanie oceny pozytywnej.

Za najistotniejsze słusznie zdaniem Sądu uznano, że wniosek apelacyjny o uchylenie zaskarżonego wyroku, co do czynu z art. 193 KK i warunkowe umorzenie postępowania jest błędny i sprzeczny z interesem reprezentowanej strony ze względu na istnienie podstaw do uniewinnienia oskarżonego, a nadto wniosek ten jest wadliwie sformułowany (wniesiono o uchylenie zamiast o zmianę). Sąd stwierdza, że słusznie Komisja II Stopnia uznała, że wniosek apelacyjny o zmianę wyroku, co do czynu z art. 157 § 1 KK jest sprzeczny z interesem reprezentowanej strony w zakresie żądania jedynie orzeczenia kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania w sytuacji istnienia przesłanek do umorzenia lub warunkowego umorzenia postępowania.

Kolejną wadą pracy był brak zarzutu naruszenia przepisów o kosztach postępowania. Komisji II Stopnia słusznie wskazała, że ocena negatywna wynika przede wszystkim ze względu na sprzeczne z interesem reprezentowanej strony rozwiązanie zadania w stosunku do obu czynów poprzez niedostrzeżenie podstaw do uniewinnienia co do pierwszego z nich, ani podstaw do umorzenia, warunkowego umorzenia ewentualnie nadzwyczajnego złagodzenia kary co do drugiego z nich.

Bez wątpienia zatem Skarżąca nie podniosła kluczowego zarzutu, to jest naruszenia prawa materialnego, który uzasadniał uniewinnienie oskarżonego w II instancji od czynu z art. 193 KK. Warunkowe umorzenie postępowania, którego domagała się skarżąca, nie może być uznane za rozstrzygnięcie korzystne z punktu widzenia interesu oskarżonego. Z pewnością (o czym wspomniano powyżej) niekorzystny dla oskarżonego był wniosek apelacyjny o wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania za czyn z art. 157 § 2 KK. jako że należało wnosić o zmianę zaskarżonego wyroku w tym zakresie (po uzupełnieniu postępowania dowodowego) i umorzenie (lub warunkowe umorzenie) postępowania, wskazując argumenty korzystne dla oskarżonego (niekaralność, dobra opinia, okoliczności czynu, pojednanie), a także wywodząc, że społeczna szkodliwość tego czynu jest znikoma. Sąd podziela stanowisko Komisji II stopnia, że przy tego rodzaju uchybieniach pogarszających sytuację procesową oskarżonego niemożliwa była pozytywna ocena pracy egzaminacyjnej Skarżącej z zakresu prawa karnego.

Sąd stwierdza, że przy ocenie pracy Skarżącej egzaminatorzy prawidłowo uwzględnili wagę i skutek procesowy poszczególnych uchybień, albowiem to podniesienie ich w apelacji decyduje w jakim zakresie wpłynie i poprawi to sytuację oskarżonego.

Sąd pragnie podkreślić, że Komisja II Stopnia wykazała, iż praca egzaminacyjna skarżącej dowodzi, że egzaminowana osoba nie posiada niezbędnego poziomu wiedzy prawniczej aby samodzielnie wykonywać zawód radcy prawnego, albowiem uchybienia jakich dopuściła się zdająca przeważają nad pozytywnymi aspektami jej pracy egzaminacyjnej.

W tych okolicznościach zasadnie przyjęto, że oceniana praca z zakresu prawa karnego nie mogła uzyskać oceny wyższej niż niedostateczna.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że egzamin radcowski jest dla osoby predestynującej do zawodu radcy prawnego ostatnim sprawdzianem jej umiejętności. Skoro więc zdanie egzaminu radcowskiego ma uprawniać do wykonywania zawodu radcy, zatem sporządzany na tym egzaminie projekt winien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym, jako środek skuteczny oraz należycie chroniący interesy strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika.

W niniejszej sprawie Komisja II Stopnia podjąła wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zaskarżona uchwała zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne, wyjaśnia motywy i podstawy prawne rozstrzygnięcia. Komisja odniosła się również w sposób wystarczający do zarzutów i twierdzeń podnoszonych w odwołaniu od uchwały, uzasadniając swoją opinię co do poprawności dokonanej oceny i wykazując niezasadność podniesionych zarzutów.

Reasumując, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, skargę należało oddalić.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.