Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 784/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną czynność
Powołane przepisy: article: art. 77 ust. 4 pkt2 i ust. 5,
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 92 ust. 1, art. 217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 1,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 16 par. 1,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 52 par. 3, art. 53 par. 2. art. 146 par. 1,2,art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Z. S. na czynność Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżoną czynność Prezydenta Miasta i stwierdza, że Z. S. przysługuje uprawnienie do otrzymania zwrotu opłaty za kartę pojazdu wydaną dla samochodu marki [...], o numerze rejestracyjnym [...], pobranej ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w związku z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 108, poz. 908 ze zm.), II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego P. K. kwotę [...] złotych, obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

W dniu [...] Z.S. zwrócił się do Urzędu Miasta [...] z żądaniem "zwrotu nadpłaconej kwoty [...] zł za kartę pojazdu", wydaną w związku z rejestracją samochodu marki [...] o nr rej. [...], która miała miejsce w dniu [...]. We wniosku Z.S. powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, podważający zasadność pobranej opłaty w wys. [...] zł.

Pismem z dnia [...] Zastępca Dyrektora Biura Obsługi Interesantów Urzędu Miejskiego w [...] poinformował Z.S. o braku podstaw do uwzględnienia żądania, bowiem w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., orzekającego o niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Trybunał orzekł o odroczonej utracie mocy ww. przepisu do dnia 1 maja 2006 r.

Taką odpowiedź organ doręczył Z.S. dnia [...]

W dniu [...] Z.S. wezwał Urząd Miasta [...] do usunięcia naruszenia prawa, ponownie upominając się o zwrot kwoty [...] zł, będącej różnicą pomiędzy kwotą uiszczoną a należną organowi z tytułu wydania karty pojazdu.

Pismem z dnia [...] organ udzielił odpowiedzi na wezwanie Z.S. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...], podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Organ stwierdził, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia

17 stycznia 2006 r. przepis § 1 ust. 1 wyżej rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu uznany został za niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i utracił moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. Mimo stwierdzenia niekonstytucyjności przepis ten nadal mógł być stosowany do dnia 30 kwietnia 2006 r.

Odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego organ stwierdził, że skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. dotyczą jedynie stanów faktycznych powstałych po dniu jego wejścia w życie określonym w treści orzeczenia, tj. od dnia 1 maja 2006 r.

Z.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na czynność Prezydenta Miasta [...] dotyczącą odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, pobranej z naruszeniem prawa w konsekwencji zastosowania rozporządzenia Ministra Infrastruktury.

Prezydent Miasta [...], działając poprzez pełnomocnika - radcę prawnego A.L., odpowiadając na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi w całości.

Jako argument przemawiający za odrzuceniem skargi organ wskazał fakt, iż Z.S. wnosił już do Sądu skargę w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu związanego z rejestracją samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...]. Skarga ta została odrzucona prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 278/10.

Ponadto organ podniósł, że obowiązek pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu wynika z art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wysokość tej opłaty określał § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Zdaniem organu, analiza przytoczonych przepisów prowadzi do wniosku, iż starosta jest jedynie organem rejestrującym, pobierającym tego typu opłaty i nie rozstrzyga on ani o obowiązku jej wniesienia, ani o jej wysokości. Do spraw o zwrot opłaty za karty pojazdu nie ma zatem zastosowania administracyjny tryb. Zwrot taki winien być dochodzony w trybie powództwa cywilnego. Stanowisko to podzielił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 maja 2007 r. w sprawie III CZP 35/07 uznając, iż dopuszczalna jest droga sądowa (przed sądem powszechnym) w sprawie o zwrot części opłaty pobranej za wydanie karty pojazdu na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.

Konkludując, w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy dochodzenie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu nie jest dopuszczalne w trybie administracyjnoprawnym, a zatem skarga do sądu administracyjnego na pismo odmawiające zwrotu tej opłaty lub jej części jest niedopuszczalna i jako taką należy

ją odrzucić.

Odnośnie uzasadnienia wniosku o oddalenie skargi organ przyznał, iż faktem jest, że w dniu 17 stycznia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie, w którym uznał za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP zapis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Okoliczność ta nie przesądza jednakże o zasadności żądania skarżącego w przedmiocie zwrotu kwoty opłaty za kartę pojazdu. Zgodnie bowiem z art. 6 kpa, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, które nakładają na nie obowiązki i uprawnienia. Od skarżącego opłata została pobrana w czasie gdy obowiązywał zapis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Orzeczenie Trybunału zostało wydane dużo później. Do czasu zatem wydania tego orzeczenia organ administracyjny, który nie jest władny dokonywać oceny konstytucyjności powszechnie obowiązujących przepisów, był obowiązany na ich podstawie do pobierania określonych w nich opłat o ustalonej przez nie wysokości.

Nadto z treści uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia

17 stycznia 2006 r. wynika, iż uwzględniając wniosek Ministra Transportu

i Budownictwa Trybunał uznał za niezbędne odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego zapisu do dnia 1 maja 2006 r. celem umożliwienia wprowadzenia do tego czasu nowej regulacji tejże kwestii bez pozbawiania powiatów wpływów z odpłatności za te czynności.

Wobec powyższego do chwili oznaczonej przez Trybunał jako data utraty mocy obowiązującej zakwestionowany zapis uprawniał organ rejestrujący pojazdy

do pobrania za wydanie karty pojazdu opłaty w kwocie w nim ustalonej w wysokości [...] zł. Potwierdza to również teza i treść uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2003 r. - III CZP 45/2003, zgodnie z którą w przypadku orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego zawierających odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją RP określenie późniejszej daty utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego nie może być inaczej tłumaczone, jako jego pozostawienie na czas oznaczony w porządku prawnym i oznacza, że Trybunał Konstytucyjny, mimo stwierdzenia niezgodności aktu z przepisami wyższego rzędu, działając w granicach kompetencji (przekraczającej w tej kwestii uprawnienia ustawodawcy zwykłego), utrzymuje w mocy normę prawną.

W konsekwencji czego do wskazanej w wyroku TK daty utraty mocy obowiązującej dany przepis winien być uznany za zgodny z prawem. W doktrynie przyjęło się stanowisko, iż przyznanie orzeczeniom TK skutków sięgających w przeszłość znajduje uzasadnienie wyłącznie gdy TK wyraźnie wskazał bądź w sentencji orzeczenia bądź w jego uzasadnieniu retroaktywne działanie orzeczenia. Jeżeli Trybunał nic w tym zakresie nie stwierdził, to należy przyjmować, iż przepis utracił moc z chwilą ogłoszenia orzeczenia TK i skutki tego działają wyłącznie na przyszłość (art. 190 ust 3 Konstytucji RP). W sytuacji zaś gdy TK wyraźnie odniósł utratę mocy obowiązującej aktu normatywnego do określonej daty późniejszej od daty ogłoszenia orzeczenia to akt ten obowiązuje do daty wskazanej przez TK. (komentarz do kodeksu cywilnego pod redakcją G. Bieniek, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2005, str. 313 pkt 4 i str. 315 pkt 6).

Za takim stanowiskiem, zdaniem organu, przemawia również konkluzja wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2004 r. wydanego w sprawie FSK 428/2004, w myśl którego, organy władzy wykonawczej nie mogą odmawiać stosowania i egzekwowania przepisów przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o ich niekonstytucyjności, oznaczałoby to bowiem podważenie obowiązywania porządku prawnego w państwie. Tryb kontroli zgodności z Konstytucją i ustawą został bowiem wyraźnie i jednoznacznie ukształtowany przez samą Konstytucję. Przepis art. 188 Konstytucji, zastrzega orzekanie w tych sprawach do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją albo aktu wykonawczego z ustawą może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2002 r.

V CKN 1456/2000; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2004 r. - FSK 428/2004).

Dodatkowym argumentem przemawiającym za oddaleniem skargi jest fakt, że Trybunał Konstytucyjny orzekając o zakwestionowanym zapisie nie nałożył, ani też nie orzekł o obowiązku organów administracyjnych do zwrotu pobranych opłat w kwocie wyższej niż obecnie obowiązujące opłaty. W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał wskazał bowiem, iż świadomy poważnych skutków finansowych, jakie wywołałoby ewentualne orzeczenie niekonstytucyjności, zwrócił się do Rady Ministrów o wyrażenie opinii odnośnie skutków orzeczenia niekonstytucyjności § 1 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. W odpowiedzi na co Prezes Rady Ministrów pismem z dnia [...] poinformował Trybunał, iż orzeczenie niekonstytucyjności zakwestionowanego zapisu nie powoduje skutków wiążących się z nakładami finansowymi nieprzewidzianymi w ustawach, o którym mowa w art. 43 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Wskazał natomiast, iż spowoduje to istotne zmniejszenie wpływów do budżetów powiatowych w związku ze zmianą wysokości opłat za karty pojazdów. Oznacza to, iż kwestia finansowych skutków orzeczenia niekonstytucyjności przepisu rozważana była przez Trybunał wyłącznie w kontekście zmniejszenia wpływów do budżetów samorządowych - nie zaś w kontekście zwrotu pobranych dotychczas opłat za wydane karty pojazdów.

Przyznany skarżącemu w ramach prawa pomocy pełnomocnik – radca prawny P.K. w piśmie procesowym z dnia [...] wniósł o uwzględnienie skargi w całości dodatkowo podnosząc, że wbrew twierdzeniom organu wcześniejsze odrzucenie skargi Z.S. na czynność organu polegającą na odmowie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu nie decyduje o konieczności odrzucenia skargi za względu na powagę rzeczy osądzonej. Niniejsza sprawa dotyczy innej czynności organu, która została wywołana ponownym wezwaniem do zwrotu nadpłaty oraz następczym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Pełnomocnik wskazał w tym zakresie na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z dnia 15 lutego 2010 r., w sprawie o sygn. akt I OSK 842/09, oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Bd 573/08) w który stwierdzono, że "czynności organów administracji nie korzystają z powagi rzeczy osądzonej. Zasada trwałości wyrażona w art. 16 § 1 kpa dotyczy ostatecznych decyzji administracyjnych i nie odnosi się do czynności organów administracji publicznej".

Ustosunkowując się do twierdzeń organu, że sprawa dochodzenia zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu nie jest dopuszczalna w trybie administracyjnoprawnym pełnomocnik skarżącego odwołał się do uchwały NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/08, w której stwierdzono, że "skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Według pełnomocnika skarżącego, uiszczenie opłaty przed stwierdzeniem przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności przepisu rozporządzenia nie ma znaczenia dla oceny tego stanu rzeczy i nie ma wpływu na wynik sprawy, bowiem art. 190 ust. 4 Konstytucji daje prawo do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu jeszcze przed orzeczeniem Trybunału.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.

W pierwszej kolejności należało ocenić, czy skarga jest dopuszczalna. W tym zakresie Prezydent Miasta [...] wywiódł, że winna ona ulec odrzuceniu z dwóch przyczyn: sprawa została już prawomocnie osądzona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 278/10, a ponadto, sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych, gdyż żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu nie ma charakteru administracyjnoprawnego.

W przedmiocie dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej wypowiedział

się jednoznacznie Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWA 2008/2/21), w której stwierdził, że skierowane

do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu,

jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stwierdzenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że w oznaczonym zakresie powstaje uprawnienie strony, nie wyklucza dochodzenia przez stronę roszczenia o zapłatę, jeżeli organ nie wykona świadczenia.

Zatem dopuszczalne jest wniesienie do sądu administracyjnego skargi na akt

lub czynność w zakresie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, po uprzednim wystąpieniu z takim żądaniem a następnie po wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie zwrotu takiej opłaty. W rozpoznawanej sprawie Z.S. zachował opisany tryb wnoszenia skargi, dochowując również terminów o których mowa w art. 52 § 3 i art. 53 § 2 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przedmiotem skargi stała się czynność organu z dnia [...] r., polegająca na odmowie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, wyrażona

w piśmie nr [...] i jak słusznie zauważył pełnomocnik skarżącego, tego rodzaju czynność organu nie posiada przymiotu sprawy ostatecznie osądzonej.

W aprobowanym przez skład orzekający orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zasada trwałości wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. dotyczy ostatecznych decyzji administracyjnych i nie odnosi się do czynności organów administracji publicznej (por. wyrok NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 842/09). Ponadto, wcześniejsze odrzucenie skargi Z.S. przez Sąd spowodowane było jedynie niewyczerpaniem przez skarżącego trybu zaskarżenia czynności organu, polegającym na braku uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.

Z przedstawionych wyżej względów Sąd uznał, że wniesiona przez Z.S. skarga z dnia [...] jest dopuszczalna.

Przechodząc do oceny zasadności skargi dotyczącej żądania zwrotu zawyżonej

w ocenie skarżącego, opłaty za wydanie karty pojazdu związanej z rejestracją w dniu

[...] samochodu marki [...] o nr rej. [...], należy przypomnieć, że pobranie od skarżącego opłaty w wys. [...] zł nastąpiło na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310), zwanego dalej "rozporządzeniem", uznanego następnie za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04. Trybunał orzekł, że powyższy przepis traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r.

Sporną kwestią wymagającą przesądzenia stało się ustalenie, czy w związku

z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., zakwestionowany przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia, którego utratę mocy obowiązującej wskazano na dzień 1 maja 2006 r., mógł stanowić podstawę prawną do pobrania opłaty za kartę pojazdu w wysokości [...] zł.

W swoim orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność przepisu

§ 1 ust. 1 rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108, poz. 908 ze zm.), poprzez wykroczenie poza zakres upoważnienia zawartego w tych przepisach, polegające na zawyżeniu wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. W kwestionowanym przepisie rozporządzenia niezgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo u ruchu drogowym, w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalono opłatę uwzględniającą dodatkowe koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie uczynił przedmiotem regulacji ustawowej. W związku z powyższym Trybunał uznał przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), określającym zasady wydawania rozporządzeń w celu wykonania ustawy. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, jako nie pozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, Trybunał uznał natomiast za sprzeczne z art. 217 Konstytucji. W ocenie Trybunału, rozwiązanie takie oznaczało uregulowanie przez organ wydający akt wykonawczy materii zastrzeżonej do regulacji ustawowej.

Z uwagi na okoliczność, że przedmiotowa opłata pobrana została na podstawie przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził jego niezgodność

z Konstytucją i ustawą, to pomimo że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona przez Trybunał do dnia 1 maja 2006 r., stwierdzić należy, że przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od początku jego obowiązywania (zob. także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 330/09, wyrok dostępny w Internecie na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem (zob. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., sygn. OPK 13/00, pub. ONSA z 2001 r., nr 2, poz. 63 oraz z dnia 15 grudnia 2000 r., sygn. OPS 3/00, pub. ONSA z 2000 r., nr 4, poz. 136), sąd administracyjny, w myśl

art. 178 ust. 1 Konstytucji, może w toku rozpoznawania sprawy oceniać, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. Oznacza to, że gdy sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej rangi niż ustawa może odmówić z tego powodu jego stosowania. Konsekwencją stwierdzenia przez Sąd niekonstytucyjności przepisu, w dacie jego stosowania przez organ, jest ustalenie, że poddana kontroli sądowej czynność dokonana została bez podstawy prawnej.

Zgodnie z art. 178 Konstytucji RP sędziowie, w sprawowaniu swego urzędu

są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że jeżeli sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi, może odmówić z tego powodu jego stosowania. W doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy (por. wyrok NSA z 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08, uchwała NSA z 30 października 2000 r., sygn. OPK 13/00, ONSA z 2001 r., nr 2, poz. 63, wyrok NSA w składzie 7 sędziów z 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, ONSAiWSA nr 2, poz. 39). Z opisanych względów, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę uznał, że wobec odwoływania się przez Prezydenta Miasta przy odmowie zwrotu skarżącemu części opłaty za wydanie karty pojazdu do przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia, który to przepis od początku jego obowiązywania był niezgodny z Konstytucją i ustawą Prawo o ruchu drogowym, należy odmówić zastosowania ww. przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia.

Podkreślenia wymaga także to, że regulacja § 1 ust. 1 rozporządzenia pozostawała w sprzeczności z art. 90 TWE. W dniu 16 kwietnia 2003 r. Rzeczpospolita Polska podpisała z Państwami Członkowskim Unii Europejskiej Traktat o przystąpieniu do Unii Europejskiej (Dz. U Nr 90, poz. 864). Od dnia 1 maja 2004 r. normy prawa wspólnotowego stały się częścią polskiego porządku prawnego. Zgodnie z powyższymi uregulowaniami pierwszeństwo przed przepisami zawartymi w krajowym systemie prawa ma prawo wspólnotowe, w tym art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Z treści tego przepisu wynika, że Państwa Członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na towary z Państw Członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Europejski Trybunał Sprawiedliwości w postanowieniu z dnia [...] w trybie prejudycjalnym w sprawie [...] P.K. v. Gmina Miasto [...] orzekł, że sporna opłata objęta jest zakazem z art. 90 akapit 1 TWE, co należy interpretować w ten sposób, że przepis ten sprzeciwia się opłacie takiej, jaka została przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., która to opłata jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeżeli jest on tam już zarejestrowany.

Reasumując, z uwagi na okoliczność, że § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia narusza dyspozycję regulacji ustawowej oraz jest sprzeczny z art. 90 TWE, zasadne jest przyjęcie niedopuszczalności zastosowania tej regulacji w niniejszej sprawie.

Organ rejestracyjny rozpoznając ponownie wniosek skarżącego zobowiązany będzie zatem nie stosować § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia

28 lipca 2003 r., a w konsekwencji ustalić kwotę nadpłaty przedmiotowej opłaty za kartę pojazdu, uwzględniając wyłącznie koszty i nakłady poczynione przez organ na jej wydanie.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 146 § 1 i 2 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł jak w pkt I sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II oparte zostało na podstawie art. 250 ww. ustawy i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).