Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2148/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 76b ust. 1, 2, 4 i 5
journal: Dz.U. 2014 poz 635
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art.107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2015 r. sprawy ze skargi P. M. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku uiszczania części opłaty za szkolenie aplikanta adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej także: "Prezydium NRA"), po rozpatrzeniu odwołania P. D. M. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca"), utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia strony skarżącej od ponoszenia części opłaty za szkolenie aplikanta adwokackiego.

Zaskarżona uchwała Prezydium NRA zapadła w następującym stanie faktycznym.

Okręgowa Rada Adwokacka w [...] (dalej także: "ORA w [...]") uchwałą z dnia [...] grudnia 2012 r. wpisała skarżącego P. D. M. na listę adwokatów w związku z pozytywnym wynikiem z egzaminu adwokackiego.

Następnie, wobec braku sprzeciwu ze strony Ministra Sprawiedliwości, skarżący złożył w dniu [...] stycznia 2013 r. ślubowanie i w tym samym dniu ORA w [...] podjęła uchwałę o skreśleniu go z listy aplikantów adwokackich z dniem [...] stycznia 2013 r.

Wnioskiem z dnia 24 stycznia 2013 r. skarżący zwrócił się do ORA w [...] o zwolnienie go z obowiązku ponoszenia kosztów szkolenia w wysokości [...] złotych.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że prośba o zwolnienie z ponoszenia wspomnianych kosztów szkolenia motywowana jest bardzo złym samopoczuciem związanym z przebytą we wrześniu 2010 r. operacją na kręgosłup. Skarżący podniósł, że po odbytym egzaminie adwokackim, który miał miejsce w dniach 28-31 sierpnia 2012 r. i uzyskaniu informacji o jego pozytywnym wyniku, właściwie nie uczestniczył w zajęciach. Skarżący wskazał, że po podpisaniu listy obecności - opuszczał budynek szkoły, albowiem z uwagi na schorzenie kręgosłupa ciężko było mu wytrzymać w pozycji siedzącej przez cztery godziny zajęć na szkoleniach. Skarżący przyznał, że wyjścia z zajęć miały faktycznie miejsce. Ponadto, strona skarżąca podniosła, że nie bez znaczenia jest również fakt, iż skarżący został błędnie poinformowany, że będzie miał problemy z uzyskaniem wpisu na listę adwokatów z uwagi na ewentualny brak "uzyskania zaświadczenia o ukończeniu aplikacji adwokackiej". Skarżący wskazał na marginesie, że przystąpił do egzaminu adwokackiego na podstawie art. 66 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm. - obecnie: tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 635 ze zm.). Na potwierdzenie powyższych argumentów dotyczących złego samopoczucia, skarżący załączył do wniosku skierowanie do szpitala na oddział neurologiczny związany z bardzo uporczywym bólem kręgosłupa. Skarżący wskazał, że w dniu [...] stycznia 2013 r. udaje się do szpitala, gdzie być może będzie zmuszony poddać się kolejnemu zabiegowi. Ponadto, skarżący zapewnił, że nie uczestniczył w zajęciach (nawet nie podpisując listy obecności) już pod koniec listopada 2012 r., dodając jednocześnie, że z posiadanych przez niego informacji wynika, że zajęcia szkoleniowe na aplikacji odbywały się jeszcze w miesiącu grudniu 2012 r., styczniu 2013 r., a nawet będą odbywać się w lutym 2013 r.

W dniu [...] lutego 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie, działając na podstawie przepisu art. 76b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - podjęła uchwałę o nieuwzględnieniu wniosku skarżącego o zwolnienia go od ponoszenia części opłaty za szkolenie aplikanta adwokackiego w roku szkoleniowym 2012.

W uzasadnieniu wydanej uchwały ORA w [...] wskazała, że zgodnie z informacją uzyskaną z Działu Szkolenia Aplikantów Adwokackich Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] wynika, iż skarżący P. D. M. chodził na obowiązkowe zajęcia szkoleniowe do dnia 22 listopada 2012 r., a opuścił jedynie dwa zajęcia w grudniu 2012 r.

ORA w [...], ustosunkowując się do argumentów strony skarżącej - uznała, że samo stwierdzenie przez wnioskodawcę, że po podpisaniu listy obecności opuszczał budynek dydaktyczny, wskazuje, że nie chciał on uczestniczyć w obowiązkowych zajęciach. Zdaniem ORA w [...], jest to okoliczność, która żadną miarą nie może przemawiać za uwzględnieniem wniosku.

W związku z powyższym, Okręgowa Rada Adwokacka uznała, że nie ma podstaw do zwolnienia strony skarżącej od ponoszenia opłaty za szkolenie.

Pismem z dnia 22 marca 2013 r. skarżący, działając za pośrednictwem ORA w [...] - wniósł do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej odwołanie od w/w uchwały ORA w [...] z dnia [...] lutego 2013 r.

Wnosząc o uchylenie spornej uchwały ORA w [...] i zwolnienie go od obowiązku ponoszenia części opłaty za szkolenie aplikanta adwokackiego w roku szkoleniowym 2012 w wysokości [...] złotych, skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę podjętej uchwały, jak również zaistnienie nowych istotnych okoliczności wcześniej nieznanych, mających istotne znaczenia dla niniejszej sprawy.

W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że w dniach 28-31 sierpnia 2012 r. przystąpił do egzaminu adwokackiego i uzyskał z niego wynik pozytywny, dlatego zajęcia rozpoczęte od września 2012 r. i trwające do lutego 2013 r. nie mogły być uznane w jego przypadku za obowiązkowe. Skarżący dodał jednak, że z błędnych informacji z Biura ORA w [...] uzyskał wiedzę, że aby zostać dopuszczonym do ślubowania jest on zobowiązany uzyskać zaświadczenie o ukończeniu aplikacji adwokackiej, co wiąże się z uczęszczaniem na zajęcia. Skarżący poinformował, że dokonał opłaty w wysokości [...] złotych (z tytułu trzeciej raty opłaty), będąc już po pozytywnym wyniku egzaminu adwokackiego, niemniej wskazał, iż w jego ocenie nie miał już obowiązku dokonywania tej wpłaty. Skarżący wskazał jednakże, iż z uwagi na lojalność w stosunku do kolegów z samorządu adwokackiego dokonał wspomnianej wpłaty.

Skarżący wskazał ponadto, że nie bez znaczenia jest również fakt, że właśnie wspomniane już we wniosku o zwolnienie z opłaty złe samopoczucie spowodowało, że wniosek o ślubowanie złożył on w dużo późniejszym okresie, niż pozostałe osoby, które pozytywnie zdały egzamin adwokacki w sierpniu 2012 r.

Skarżący podniósł jednocześnie, że jego stan zdrowia wymagał radykalnej interwencji medycznej. Skarżący zauważył, że wyniki badań przeprowadzonych w dniach [...] stycznia – [...] lutego 2013 r. potwierdziły, że jego kręgosłup jest wręcz w "opłakanym stanie". W tej sytuacji, skarżący uznał, że jego oświadczenie zawarte w piśmie z dnia 24 stycznia 2013 r. o fatalnym wręcz samopoczuciu w drugiej połowie 2012 r. nie były gołosłowne. Strona skarżąca wskazała, że faktycznie zachowanie polegające na podpisywaniu listy obecności na zajęciach aplikacyjnych we wrześniu, październiku i części listopada 2012 r. i opuszczaniu zajęć - miało miejsce. Skarżący stwierdził bowiem, że przy "tak zmasakrowanym" kręgosłupie nie był w stanie utrzymać pozycji siedzącej przez cztery godziny zegarowe podczas zajęć szkoleniowych.

Skarżący stwierdził dodatkowo, że z informacji uzyskanych od koleżanek i kolegów z III roku aplikacji adwokackiej wynika, że zajęcia odbywały się w miesiącu grudniu 2012 r, styczniu 2013 r., a nawet lutym 2013 r. Skarżący dodał jednakże, że na wspomnianych zajęciach nie uczestniczył.

Ponadto skarżący zauważył, że wniosek o skreślenie go z listy aplikantów adwokackich, po pozytywnym wyniku egzaminu adwokackiego (również z powody fatalnego stanu zdrowia), złożył w listopadzie 2012 r., lecz Okręgowa Rada Adwokacka w [...] podjęła błędną decyzję, że z dniem [...] stycznia 2013 r. zostałem z tejże listy skreślony.

Mając na względzie powyższe, a także odwołując się do zasad lojalności koleżeńskiej członków samorządu adwokackiego i prosząc o "wsparcie" w trudnych chwilach związanych z planowaną operacją kręgosłupa, skarżący zapewnił, że wolałbym uiścić wspomnianą opłatę i nie mieć dylematu o konieczności ratowania zdrowia poprzez "śruby i pręty" w kręgosłupie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy w/w uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia skarżącego od ponoszenia części opłaty za szkolenie aplikanta adwokackiego.

W uzasadnieniu uchwały Prezydium NRA, ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej - stwierdziło, że z notatki służbowej znajdującej się w aktach administracyjnych (k. 166) wynika, że skarżący uczęszczał na szkolenie dla aplikantów adwokackich do dnia 22 listopada 2012 r., a więc już w IV kwartale 2012 r., co wskazuje, że powinien ponieść koszty szkolenia. Prezydium NRA uznało, że argument skarżącego, iż po złożeniu egzaminu adwokackiego uczęszczał na zajęcia szkoleniowe dla aplikantów na skutek wprowadzenia go w błąd, jest argumentem gołosłownym. Zdaniem organu odwoławczego, faktem jest, że skarżący brał udział w szkoleniach, co rodzi określone konsekwencje finansowe, zaś stan jego zdrowia, skoro pozwalał na udział w zajęciach, nie może mieć w tej kwestii decydującego znaczenia.

Ponadto, Prezydium NRA stwierdziło, że skreślenie skarżącego z listy aplikantów adwokackich z dniem [...] stycznia 2013 r. było uzasadnione datą pisma Ministerstwa Sprawiedliwości o braku sprzeciwu odnośnie wpisu na listę adwokatów.

W konsekwencji, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wskazało, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania strony skarżącej.

Pismem z dnia 1 lipca 2013 r. skarżący - działając za pośrednictwem organu odwoławczego - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wydaną w dniu [...] maja 2013 r.

Wnosząc o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej uchwały Prezydium NRA, jak również utrzymanej nią w mocy uchwały wydanej przez ORA w [...], skarżący zarzucił obu spornym uchwałom organów samorządu adwokackiego naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 76 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 80 k.p.a. - z uwagi na niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz dowolną jego ocenę, wyrażającą się zwłaszcza w odmowie mocy dowodowej i wiarygodności dokumentów tam zebranych, tj.:

- wyników badań z dnia [...] sierpnia 2010 r.,

- karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] września 2010 r.,

- skierowania do szpitala z dnia [...] stycznia 2013 r.,

- karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] lutego 2013 r.

- skierowania do poradni specjalistycznej,

- skierowania do szpitala z dnia [...] lutego 2013 r. (na operację),

- wniosku o skreślenie z listy aplikantów adwokackich,

- wniosku o wpisanie na listę adwokatów

b) naruszenie art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej uchwały z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej uchwały, w szczególności z uwagi na brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w dniu [...] września 2010 r. przeszedł poważną operację kręgosłupa, a następnie poddany został wielomiesięcznej rehabilitacji. Skarżący wskazał, że w 2012 r. jego samopoczucie uległo znacznemu pogorszeniu, jednak - pomimo złego stanu zdrowia - przystąpił do egzaminu zawodowego, który odbył się w dniach 28-31 sierpnia 2012 r. Skarżący zauważył, że po uzyskaniu pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego, z uwagi na nadal trwający zły stan zdrowia, nie złożył wniosku do Okręgowej Rady Adwokackiej, celem złożenia ślubowania i uzyskania wpisu na listę adwokatów, lecz skupił się na ratowaniu swojego zdrowia. Skarżący podniósł, że stan jego zdrowia nadal się pogarszał, co spowodowało, że z początkiem stycznia 2013 r. otrzymał skierowanie do szpitala, by ostatecznie zostać przyjętym do Kliniki Neurochirurgii [...] Szpitala [...] w W.. Skarżący wskazał, że w wyniku przeprowadzonych badań, z uwagi na zły stan kręgosłupa, został zakwalifikowany do kolejnej operacji i otrzymał skierowanie do szpitala. Na potwierdzenie skarżący załączył do skargi odpisy dokumentów potwierdzających problemy zdrowotne i związane z tym badania i karty leczenia szpitalnego.

Skarżący stwierdził, że skoro uzyskał pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego w sierpniu 2012 r., trudno zatem zgodzić się z argumentacją przytoczoną w zaskarżonej uchwale, że był on zobowiązany do uczęszczania na zajęcia obowiązkowe dla aplikantów. Skarżący stwierdził, że został wprowadzony w błąd przez pracowników Okręgowej Rady Adwokackiej o "obowiązku dalszego uczestnictwa w szkoleniach", w związku z czym przychodził do budynku, składał podpis na liście obecności aplikantów, lecz - z uwagi na zły stan zdrowia - niezwłocznie udawał się na zajęcia rehabilitacyjne (masaż, basen, ćwiczenia, itp.). Skarżący uznał, że samo podpisywanie listy obecności nie jest przecież równoznaczne z "uczęszczaniem na szkolenia - braniem w nich udziału".

Skarżący zarzucił ponadto, że niezrozumiały jest dla niego również fakt skreślenia go z listy aplikantów adwokackich dopiero w dniu [...] stycznia 2013 r., skoro wniosek o skreślenie z tejże listy złożył on już w listopadzie 2012 r., co miało również znaczenie przy nałożeniu na niego obowiązku dokonania płatności za szkolenia za IV kwarta! 2012 r.

Skarżący, powołując się na stwierdzenie Naczelnej Rady Adwokackiej, że "branie udziału w szkoleniach rodzi określone konsekwencje finansowe", wskazał zatem, że brak takiego udziału w szkoleniach konsekwencji tych nie powinien rodzić. Skarżący zauważył, że chodzi tylko i wyłącznie o opłatę za szkolenie za IV kwartał 2012 r. (pozostałe opłaty są uiszczone), w których to szkoleniach nie uczestniczył, albowiem nie było przecież takiej potrzeby, a tym bardziej obowiązku z uwagi na uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu zawodowego.

Zdaniem strony skarżącej, potwierdzeniem takiego stanu rzeczy niech będą znajdujące się w aktach sprawy, a powołane wyżej, dokumenty świadczące o złym stanie jego zdrowia (co uniemożliwiało mu "branie udziału w szkoleniach"), jak również wniosek o wpisanie skarżącego na listę adwokatów z dnia [...] listopada 2012 r. a nie z [...] września 2012 r. Skarżący zauważył, że złożenie wniosku o wpis na listę adwokatów niemalże po trzech miesiącach od możliwie najwcześniejszego terminu winno nasuwać wątpliwości co do "bezrefleksyjnego i zbędnego" oczekiwania na upragniony wpis. Skarżący wskazał, że oczekiwanie to oraz faktyczne nieuczestniczenie w zajęciach po uzyskaniu pozytywnego wyniku z egzaminu, było spowodowane bardzo złym stanem jego zdrowia.

Skarżący stwierdził, że trudno znaleźć jest logiczne wytłumaczenie na fakt, iż pomimo uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu zawodowego, skarżący przez kilka miesięcy nie złożył wniosku o wpis na listę adwokatów, a uczestniczy w zajęciach szkoleniowych dla aplikantów, co rodzi obowiązek uiszczenia opłaty za te szkolenia. Zdaniem skarżącego, chociażby z doświadczenia życiowego wynika jednoznacznie, że po uzyskaniu pozytywnego wyniku z egzaminu zawodowego każda zdrowa osoba składa niezwłocznie wniosek o wpis na listę adwokatów, składa ślubowanie i wykonuje swój zawód, "nie uczestnicząc na zajęcia dla aplikantów", za które zobowiązana jest uiszczać opłaty.

W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

Biorąc powyższe pod uwagę, należy - zdaniem Sądu - uznać, że zarówno Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, wydając zaskarżoną uchwałę z dnia [...] maja 2013 r., jak również Okręgowa Rada Adwokacka w [...], rozstrzygając na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2013 r. o odmowie zwolnienia skarżącego P. D. M. od ponoszenia części opłaty za szkolenie aplikanta adwokackiego, nie dopuściły się - mogącego mieć jakikolwiek istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., jak również nie dopuściły się obrazy zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa wyrażonej w przepisie art. 8 k.p.a.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wspomniane wyżej organy samorządu adwokackiego, wydając w wyniku prawidłowo ustalonego stanu faktycznego obie sporne uchwały, nie uchybiły również stosownym przepisom prawa materialnego, w tym w szczególności przepisowi art. 76b ust. 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze.

Zauważyć należy, że zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 76b ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, aplikacja adwokacka jest odpłatna, przy czy maksymalną wysokość opłaty rocznej ustala, w drodze rozporządzenia, Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Adwokackiej, kierując się koniecznością zapewnienia aplikantom właściwego poziomu wykształcenia.

Również zgodnie z Regulaminem odbywania aplikacji adwokackiej, stanowiącym załącznik do uchwały nr 55/2011 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 listopada2011 r., przewiduje się, że aplikacja adwokacka jest odpłatna, zaś koszty szkolenia aplikantów adwokackich i kolokwiów pokrywane są z wyodrębnionej pozycji w budżecie okręgowych rad adwokackich (§ 30 ust. 1 Regulaminu). Ponadto, Regulamin stanowi, że obowiązek ponoszenia opłat pokrywających koszty szkolenia obciąża aplikanta adwokackiego (§ 30 ust. 2 Regulaminu), który wnosi opłatę za każdy rok szkoleniowy najpóźniej na 30 dni przed rozpoczęciem roku szkoleniowego (§ 30 ust. 3).

Natomiast, jak stanowi przepis art. 76b ust. 4 ustawy - Prawo o adwokaturze, okręgowa rada adwokacka może zwolnić aplikanta adwokackiego od ponoszenia opłaty w całości lub w części, a także odroczyć jej płatność lub rozłożyć ją na raty.

Zgodnie z art. 76b ust. 5 cyt. ustawy, w wypadku podjęcia uchwały o zwolnieniu aplikanta adwokackiego od ponoszenia opłaty w całości lub w części koszty szkolenia tego aplikanta pokrywane są proporcjonalnie do wysokości zwolnienia ze środków własnych właściwej okręgowej rady adwokackiej. Jest to konsekwencja ustalonej w art. 76b ust. 2 zasady, że szkolenie aplikantów adwokackich pokrywane jest z opłat wnoszonych przez aplikantów do właściwej okręgowej rady adwokackiej. Zwolnienie aplikanta od ponoszenia opłaty oznacza zatem - w świetle przedstawionego przepisu - że koszty szkolenia tego aplikanta pokrywane są proporcjonalnie do wysokości zwolnienia ze środków własnych właściwej okręgowej rady adwokackiej.

Zdaniem Sądu, z powołanych wyżej przepisów ustawy - Prawo o adwokaturze wynika, że uchwała okręgowej rady adwokackiej o zwolnieniu aplikanta adwokackiego od ponoszenia opłaty w całości lub w części ma charakter uznaniowy. Nie ulega wątpliwości, że jedną z podstawowych przesłanek podjęcia takiej uchwały jest sytuacja finansowa właściwej okręgowej rady adwokackiej - jej zdolność do ponoszenia ze środków własnych kosztów szkolenia aplikanta zwolnionego od ponoszenia opłaty w całości lub części.

Choć nie wynika to z przepisów ustawy - Prawo o adwokaturze, ani z przepisów k.p.a., to nie ulega wątpliwości, że z samego pojęcia sprawy administracyjnej - jako sprawy indywidualnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej (a taki charakter ma sprawa o zwolnienie aplikanta adwokackiego od ponoszenia opłaty) - wynika, że przy rozpatrywaniu wniosku w tej sprawie powinny być brane pod uwagę również okoliczności podmiotowe, związane z sytuacją życiową wnioskodawcy (aplikanta), jego możliwościami zarobkowymi, sytuacją rodzinną i zdrowotną, itp.

W uzasadnieniu swojego wniosku o zwolnienie z opłaty skarżący powołał się zarówno na zły stan zdrowia, jak i na fakt nieuczestniczenia w zajęciach z uwagi na stan zdrowia oraz zdany w sierpnia 2012 r. egzamin adwokacki.

Zarówno ORA w [...], jak i Prezydium NRA uznały, że strona skarżąca nie wykazała, by znalazła się w nadzwyczajnej, losowej sytuacji, uzasadniającej zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia opłat za aplikację, a ponadto zauważyły, że - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, iż skarżący, będąc jeszcze wpisanym na listę aplikantów adwokackich (skreślenie nastąpiło bowiem dopiero z dniem 6 stycznia 2013 r.), uczestniczył do dnia 22 listopada 2012 r. na zajęciach szkoleniowych prowadzonych dla aplikantów adwokackich, czego dowodem są podpisane przez niego listy obecności dotyczące wspomnianych zajęć szkoleniowych.

Przypomnienia wymaga, że w świetle przepisu art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej, stojąc na straży praworządności oraz dążąc do załatwienia sprawy zgodnie z prawdą obiektywną, mają obowiązek uwzględniać z urzędu interes społeczny i słuszny interes obywatela.

W wyroku z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93 (OSNC 1994, Nr 9, poz. 181), Sąd Najwyższy podkreślił, iż w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, jak podkreślił Sąd Najwyższy, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej.

W ocenie Sądu, korzystanie przez ORA w [...] oraz Prezydium NRA ze swoistego luzu decyzyjnego w sprawach dotyczących udzielania zwolnień od opłaty za szkolenie aplikanta adwokackiego, wpływa na zakres kontroli sądowoadministracyjnej. Skoro przepis prawa daje organom samorządu zawodowego możliwość subiektywnej oceny, to każdy wybór mieszczący się w ustawowych granicach jest zgodny z prawem i on sam nie może zostać zakwestionowany co do zasady przez sąd administracyjny. Kontrolując akty swobodne, do których zaliczyć trzeba powyższe uchwały organów samorządu adwokackiego, sąd administracyjny może więc tylko badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania i czy podjęte rozstrzygnięcia nie były dowolne. Sądowa kontrola tych uchwał polega na zbadaniu, czy organy samorządu zawodowego adwokatów nie dopuściły się rażących uchybień, czy dysponowały niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonały wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Sądowa kontrola decyzji administracyjnej podjętej w ramach uznania administracyjnego ma zatem zakres ograniczony co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1227/97, czy też wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00), zaś orzeczenia sądu winny opierać się jedynie na kryterium legalności (por. m.in. A. Habuda, Uznanie administracyjne - zmierzch czy renesans pojęcia /w:/ Administracja i prawo administracyjne u progu trzeciego tysiąclecia, Łódź 2000, s. 117). Sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu, lecz powinien wyłącznie ocenić, czy w sprawie zachodzą warunki materialno-prawne uzasadniające skorzystanie przez organ administracji publicznej z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie rozstrzygnięcia przez ten organ zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem (tak m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 852/07).

Uznanie administracyjne w indywidualnej sprawie dotyczącej zwolnienia aplikanta od ponoszenia opłaty za szkolenie organizowane przez okręgową redę adwokacką dla aplikantów adwokackich wyposaża organy korporacyjne w prawo wyboru konsekwencji prawnych. Innymi słowy, organy samorządu zawodowego mają prawo, po dokonaniu subsumcji, do wybrania rozwiązania optymalnego ze względu na przyjęty przez siebie punkt widzenia. Podjęcie uchwały o odmowie udzielenia wspomnianego zwolnienia od kosztów nie jest zupełnie dowolne, albowiem - zdaniem Sądu - uwarunkowane jest przeprowadzonym uprzednio procesem myślowym polegającym na dokonaniu subsumcji prawa do stwierdzonego, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, stanu faktycznego.

Mając na uwadze powyższe zasady kontroli decyzji uznaniowej, należy podkreślić, że mimo tego, iż organy samorządu zawodowego adwokatów obu instancji działały w przedmiocie zwolnienia aplikanta od ponoszenia opłaty za szkolenie aplikantów w ramach uznania administracyjnego, to jednak wyraźnie zobowiązane były odnieść się do zarzutów strony skarżącej.

W konsekwencji, zarówno ORA w [...], jak i Prezydium NRA, podejmując obie sporne uchwały w przedmiocie zwolnienia aplikanta od ponoszenia opłaty za szkolenie aplikantów adwokackich, zobowiązane były wyjaśnić należycie wszelkie okoliczności stanowiące przesłankę wspomnianego zwolnienia.

Zdaniem Sądu, dokładne i rzetelne zbadanie stanu faktycznego sprawy oraz adekwatna reakcja organów samorządu zawodowego adwokatów na zarzuty strony skarżącej zawarte zarówno w odwołaniu, jak i we wcześniejszych wyjaśnieniach składanych w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, stanowi niewątpliwie ważny aspekt, świadczący o rzetelności dokonanej oceny całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania uchwały o przekonywującej treści.

Ponadto, należy wyraźnie podkreślić, iż związanie organów samorządu zawodowego adwokatów rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organy te, realizując władztwo administracyjne (publicznoprawne) zobowiązane były m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Warto wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r. (sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117), podkreślił wyraźnie, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Organ administracji, mając na względzie wspomnianą zasadę, jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art.77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Należy wskazać, że z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. - wynika, iż to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić, jako dowód - wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem.

Zdaniem Sądu, organ może - w ramach zasady określonej w art. 80 k.p.a. - odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.

Według Sądu, zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący.

Mając na względzie dokonaną analizę zarówno akt sprawy, jak i samych skarżonych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organy obu instancji, wydając sporne uchwały, wyjaśniły wszystkich okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej zwolnienia od ponoszenia opłaty rocznej za szkolenie w ramach aplikacji adwokackiej, działając przy tym w zgodzie z przepisami art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że aby sporne rozstrzygnięcia organów administracji ocenić w sposób prawidłowy i odpowiedzialny, Sąd musi dysponować ich stanowiskiem zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) dotyczących przede wszystkim możliwości zastosowania instytucji skreślenia z listy aplikantów. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organy obu instancji właściwych ustaleń faktycznych.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że uzasadnienie zarówno zaskarżonej uchwały Prezydium NRA, jak i uchwały ORA w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. spełniają wszelkie wymogi przewidziane przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., albowiem motywy obu tych rozstrzygnięć zawierają pełne wyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności branych pod uwagę przy wydawaniu uchwał w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy aplikantów adwokackich.

Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej, należy - w ocenie Sądu - uznać, że organy samorządu adwokackiego obu instancji wyjaśniły stan faktyczny niniejszej sprawy w sposób wszechstronny. Organy prawidłowo ustaliły, że skarżący uczęszczał do dnia 22 listopada 2012 r. (a więc w czwartym kwartale roku szkoleniowego) na zajęcia szkoleniowe dla aplikantów adwokackich, co ewidentnie wynika z własnoręcznie podpisanych list obecności. W tym miejscu należy stanowczo podkreślić, iż - wbrew niezrozumiałym, by nie rzec karygodnym sugestiom strony skarżącej - podpisy na listach obecności poświadczają obecność na zajęciach szkoleniowych. Inaczej, jak słusznie zauważyło Prezydium NRA, należałoby uznać, że złożenie przez skarżącego podpisu na liście obecności i nieuczestniczenie w danych zajęciach szkoleniowych bez przedłożenia stosownego zwolnienia lekarskiego, czy też innego usprawiedliwienia – stanowi ewidentny przykład poświadczania nieprawdy, co nie przystoi przyszłemu adeptowi zawodu adwokata. Niewątpliwie uznać należy bowiem, że lista obecności jest dokumentem, pozwalającym organom samorządu adwokackiego na weryfikację, czy dana osoba uczestniczyła w zajęciach, czy też nie.

Zdaniem Sądu, warto zauważyć, że skarżący kłopoty ze zdrowiem zaczął sygnalizować dopiero składając wniosek z dnia 24 stycznia 2013 r. o zwolnienie od opłaty za szkolenie aplikanta, a przedstawiona przez skarżącego dokumentacja medyczna dotyczy okresu od końca stycznia 2013 r., czyli okresu już po ukończeniu IV kwartału szkolenia w 2012 r., co do którego strona skarżąca wnosiła o zwolnienie z opłaty.

W tej sytuacji, należy zgodzić się w przedmiotowej sprawie z organami samorządu adwokackiego, że odmowa udzielenia zwolnienia od opłaty dotyczącej kosztów szkolenia była uzasadniona, albowiem dokonana przez organy ocena materiału dowodowego była logiczna i zgodna z przepisami prawa i doświadczenia życiowego, zaś zawarte w spornych decyzjach ustalenia dowodzą, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy.

Biorąc powyższe pod uwagę, nie sposób zgodzić się z zarzutem strony skarżącej, jakoby wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów samorządu adwokackiego zostały podjęte w sposób dowolny, albowiem przedmiotowe uchwały zostały podjęte w oparciu o czytelne i jasne przesłanki.

Mając powyższe na względzie, należy zauważyć, iż wbrew zarzutom strony skarżącej, organy obu instancji, wydając sporne uchwały w przedmiotowej sprawie, poprzedziły swoje rozstrzygnięcia oceną całokształtu materiału dowodowego, biorąc również pod uwagę wskazane przez stronę skarżącą okoliczności.

Zdaniem Sądu, z analizy tej nie wynika w żaden sposób, aby odmowa wyrażenia zgody na zwolnienie strony skarżącej od ponoszenia opłaty za szkolenie aplikanta adwokackiego wykraczało poza dozwolone kryteria uznaniowości.

Zdaniem Sądu, zgodzić się należy w konsekwencji ze stanowiskiem Prezydium NRA wyrażonym w odpowiedzi na skargę, iż brak jest uzasadnionych podstaw do postawienia zarzutu niewyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego dowolnej oceny. Bezzasadne jest również twierdzenie strony skarżącej, jakoby organy samorządu adwokackiego odmówiły mocy dowodowej i wiarygodności wskazanym przez skarżącego dokumentom.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.