Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 188/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2, art. 140 ust. 1-3, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2016 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości; oddala skargę


UZASADNIENIE

Starosta P. decyzją z dnia [...] 2015 r., znak [...], orzekł o:

I. zwrocie na rzecz J. S. części działki nr [...] z arkusza mapy 05, obręb Ż. oraz części działki nr [...] z arkusza mapy 05, obręb Ż., oznaczonych na mapie zgodnie z projektem podziału stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji odpowiednio jako działki nr [...] o powierzchni 4741 m2 oraz nr [...] o powierzchni 2583 m2. Organ wskazał, iż dla nieruchomości tych Sąd Rejonowy [...] w P. prowadzi księgę wieczystą kw nr [...] z wpisem prawa własności na rzecz M. P.,

II. zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości - działek gruntu położonych w P., obręb Ż., ark. 05,działka nr [...] na działki: nr [...] o powierzchni 4741 m2 i nr [...] o powierzchni 276 m2, nr [...], na działki: nr [...] o powierzchni 2583 m2 i nr [...] o powierzchni 175 m2, zgodnie z mapą projektu podziału stanowiącą załącznik do decyzji.

III. odmowie zwrotu J. S.:

- części nr [...] z arkusza mapy 05, obręb Ż., oznaczonej na mapie zgodnie z projektem podziału, jako działka nr [...] o powierzchni 276 m2.

- części działki nr [...] z arkusza mapy 05, obręb Ż., oznaczonej na mapie zgodnie z projektem podziału jako działka nr [...] o powierzchni 175 m2

IV. nie zobowiązywaniu J. S. do zwrotu na rzecz M. P. należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

V. umorzeniu postępowania o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów obręb Ż., arkusz mapy 05, jako działka nr [...].

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, Starosta P. zreferował przebieg postępowania, wymienił i opisał większość pism znajdujących się w aktach sprawy, a także wskazał na przepisy rozdziału 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. 1774, dalej "u.g.n."), normujące zasady i tryb zwrotu nieruchomości wywłaszczonych. Starosta wywiódł, iż została spełniona ustawowa przesłanka zbędności z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n., bowiem nieruchomość w części nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia w postaci osiedla mieszkaniowego "[...]", a wyznaczonym decyzją Prezydium Rady N. m. P. z 19 marca 1971 r. znak [...] Starosta P. wyjaśnił, iż L. i H. Z. zbyli na rzecz Skarbu Państwa prawo własności nieruchomości położonej przy ulicy [...]. Część tej nieruchomości w postaci zaprojektowanych działek o numerach [...] oraz [...] nie była przedmiotem jakichkolwiek działań inwestycyjnych Spółdzielni Mieszkaniowej "O. " w P. od 1971 r. do chwili obecnej, która to Spółdzielnia w pobliżu realizowała inwestycje budownictwa intensywnego "O. O.". W szczególności na tych działkach nie powstało osiedle mieszkaniowe, a rosnące tam spontanicznie trawa i drzewa nie stanowią zieleni parkowej. Starosta P. wyjaśnił, iż J. S. nie jest zobowiązana do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, albowiem różnica pomiędzy wartością nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia i cen na dzień wyceny, a wartością nieruchomości według stanu z dnia zwrotu i na dzień wyceny jest ujemna. Na koniec organ I instancji wyjaśnił, iż umorzył postępowanie w stosunku do działki numer [...] ponieważ wnioskodawczyni pismem z 4 stycznia 2008 r. wycofała wniosek o zwrot tej działki.

Od powyższej decyzji - punktów I – IV, odwołanie w przypisanym terminie wniosło M. P.. Strona odwołująca podniosła zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n. oraz art. 80 k.p.a i art. 8 k.p.a. Podniesiono, iż na zwracanej nieruchomości znajduje się zieleń osiedlowa, która wpisuje się w cel wywłaszczenia - planowaną budowę osiedla mieszkaniowego. M. P. podniosło, iż przedmiotowy teren w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego "[...] w P." jest przeznaczony pod zieleń urządzoną, która ma służyć okolicznym mieszkańcom, zaś w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego m. P. z 1966 r.; obowiązującym do 1975 r., znajdował się na terenie G32ZP - zieleń parkowa z urządzeniami jak: ogrody osiedlowe, dziecięce, sport rekreacyjny osiedlowy i ciągi piesze. M. P. powołało się także na ustalenia wynikające z przeprowadzonych w 2010 r. i 2015 r. oględzin nieruchomości, z których wynika, iż są tam pielęgnowany trawnik, grupy drzew wieloletnich i kilkuletnich wraz z krzewami, co zdaniem Miasta nakazuje uznać, że przedmiotowe nieruchomości zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia. M. podniosło, że taki sposób zagospodarowania nie był przypadkowy, a nasadzenia drzew i krzewów realizowane były w sposób zamierzony. Ponadto, tereny te są wykorzystywane pod infrastrukturę osiedlową, o czym świadczy lokalizacja na nich drogi dojazdowej do garaży, a także sieci infrastruktury technicznej – np. linii kablowej nn0,4 kV typu YKY 4*150 mmm relacji od stacji [...] os. Oświecenia 112 do złącza kablowego ZK-3 nr [...] Stacja paliw "Statoil".

W ramach postępowania odwoławczego Wojewoda przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, pozyskując kolorowy graficzny załącznik (planszę) do decyzji Prezydium Rady N. m. P. z [...] 1971 r., znak [...], kopię decyzji Prezydium Rady Narodowej m. P. z 5 grudnia 1972 r. znak [...] o zatwierdzeniu aneksu do planu zagospodarowania O. Cl, wyjaśnienia Spółdzielni Mieszkaniowej "O. M." w P.; uchwałę Nr [...]/73 Prezydium Rady Narodowej m. P. z [...] 1973 r. w sprawie zatwierdzenia dla osiedli mieszkaniowych [...] Cl i C2; cyfrową fotokopię fragmentu teczki z dokumentacją techniczną projektowanego osiedla Cl; wyjaśnienia Zarządu Zieleni Miejskiej w P.. Stronom postępowania zapewnienia możliwość wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów.

Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 23, dalej: "k.p.a."), decyzją z dnia 22 stycznia 2016 r., Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Wlkp. w pierwszej kolejności przedstawił ustalony stan faktyczny sprawy:

Umowami sprzedaży z 12 sierpnia 1971 r., zawartymi w formie aktów notarialnych o numerach Rep. A[...] i A.O [...], L. i H. Z. zbyli na rzecz Skarbu Państwa, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. nr 18 poz. 94 j.t. z późn. zm., dalej: "ustawa wywłaszczeniowa z 1958 r.") dwie nieruchomości położone w P. w obrębie R.. Przedmiotem pierwszej umowy była nieruchomość objęta księgą wieczystą o numerze 4752, stanowiąca działkę numer [...] o powierzchni 5617 m2. Z kolei przedmiotem drugiej umowy była nieruchomość stanowiąca działkę numer [...] o powierzchni 3127 m2. Obie nieruchomości znajdowały się przy ulicy O. numer [...], obecnie ul. J. . W zamian za zbyte nieruchomości otrzymali łącznie kwotę [...]złotych. W obu umowach znalazły się zapisy, zgodnie z którymi nieruchomości znajdują się w granicach planu zagospodarowania osiedla "[...], zatwierdzonego decyzją Prezydium Rady Narodowej m. P. z [...] 1971 r. znak [...] (dalej: "decyzja Prezydium RN m. P. z [...] 1971 r.").

Podaniem z 21 września 2001 r. - następnie kilkukrotnie modyfikowanym - J. S. - spadkobierczyni po L. Z. oraz H. Z. , wystąpiła o zwrot wywłaszczonych nieruchomości stanowiących przedmiot niniejszego postępowania. J. S. wniosła pierwotnie o zwrot działki numer [...] - które to podanie następnie podtrzymała, a wycofała swój wniosek w zakresie działki numer [...].

Organ wyjaśnił, że dawne działki o numerach [...] odpowiadają dzisiaj działkom o numerach: [...] oraz [...] i [...] o łącznej powierzchni 8744 m2. Działki o numerach [...] i [...] powstały w toku postępowania zwrotowego, w wyniku podziału działki numer [...] o powierzchni 7772 m2. Z kolei działka o numerze [...] ma powierzchnię 969 m2. Łączna powierzchnia dawnych działek o numerach [...] wynosiła 8744 m2, a zatem tyle samo ile powierzchnia działek o numerach [...] oraz [...] i [...]. Przedmiot postępowania zwrotowego objął obszar odpowiadający nieruchomościom wywłaszczonym.

Przedmiotowe nieruchomości w dacie wywłaszczenia zajmowane były przez Poznańskie Przedsiębiorstwo Surowców Wtórnych, które miało tam jeden ze swoich zakładów. Te nieruchomości wydzierżawiała W. Z. P. S. W. w P.. Na gruncie znajdowały się m.in.: budynek magazynowy makulatury, wiata, budynek produkcyjny, budynek administracyjny, nawierzchnia betonowa oraz ogrodzenie. Ponadto na działkach znajdował się także budynek mieszkalny wolnostojący jednokondygnacyjny.

Nieruchomości zostały nabyte umową wywłaszczeniową w celu realizacji celu publicznego wyznaczonego decyzją Prezydium RN m. P. z [...] 1971 r. Ta decyzja stanowiła uzupełnienie pierwotnej decyzji lokalizacyjnej Prezydium RN m. P. z [...] 1970 r. znak [...] Ze względu na fakt, iż w umowie wywłaszczeniowej powołano się na decyzję Prezydium RN m. P. z [...] 1971 r., która stanowiła uzupełnienie pierwszej decyzji lokalizacyjnej, a zatem określa ona "wariant II" projektowanego "[...]" (na dzień wywłaszczenia), organ uznał, iż omawianie ustaleń wynikających z decyzji lokalizacyjnej [...] 1970 r. znak [...] jest niecelowe. Na nieruchomościach znaleźć miał się fragment planowanego osiedla mieszkaniowego ."[...]" według wariantu II . Organ wyjaśnił, iż "ZOM" to w skrócie "Zespół Osiedli Mieszkaniowych", zaś symbol "Cl" lub "C-l" to robocza nazwa tego fragmentu osiedla, aktualnie "O. O.". Tak też cel wywłaszczenia określono w umowach wywłaszczeniowych, przy czym nie opisano go szczegółowo, a uczyniono to poprzez odesłanie do ustaleń decyzji Prezydium RN m. P. z [...] 1971 r.

Dokładna analiza planu realizacyjnego zatwierdzonego wskazaną decyzją prowadzi do wniosku, iż na działce numer [...] znaleźć miały się fragmenty czterech bloków mieszkaniowych typu R-7 o numerach 14-17 wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną w postaci fragmentów dróg obsługujących te bloki. Natomiast na działce numer [...] powstać miała część stacji benzynowej (której dalszy fragment znaleźć miał się na sąsiedniej działce o numerze [...]), oznaczonej symbolem "45". Z kolei na działce numer [...] znaleźć miała się część bloku typu R-7 o numerze 17 i część drogi dojazdowej obsługującej opisane powyżej bloki mieszkaniowe. Ponadto, w pewnej części działki o numerach [...], [...] i [...] znajdowały się poza granicami tego planu realizacyjnego.

Opisany powyżej cel wywłaszczenia został zmieniony decyzją Prezydium Rady N. m. P. z [...] 1972 r. o znaku [...] w przedmiocie zatwierdzenia aneksu do planu zagospodarowania O. C-l (dalej: "decyzja Prezydium RN m. P. z 5 ia 1972 r.). Przesunięto granicę projektowanego osiedla C-l na północ, w wyniku czego działki o numerach [...] i [...] opisanych czterech bloków mieszkaniowych typu "R7", stacji benzynowej i w konsekwencji projektowanego układu dróg dojazdowych dla tych bloków na przedmiotowych działkach. Zamiast tego zaprojektowany został 5-kondygnacyjny blok mieszkaniowy o symbolu ,,R5A" i numerze [...], który znaleźć miał się na północ - na obszarze dzisiejszej działki o numerze [...]. Przyczyną dokonanej zmiany i rezygnacji z budowy osiedla C-l w pierwotnym kształcie był brak udostępnienia terenu położonego przy ulicy O. przez Poznańskie P. S. W.. Z tego powodu zmniejszono obszar projektowanego osiedla, uchwalono nowe zbiorcze zestawienie kosztów budowy osiedla i zatwierdzono opisany aneks do planu realizacyjnego. Ponadto nowy plan realizacyjny zakładał dogęszczenie sąsiedniego "ZOM C-2" - dzisiaj osiedla Powstańców Narodowych. O. O. w P. (tzw. "ZOM Cl") zrealizowano w oparciu o decyzję Prezydium RN m. P. z [...] 1972 r. Realizacja osiedla nie objęła swoim zasięgiem działek o numerach [...] i [...].

Wojewoda następnie wyjaśnił, iż działki o numerach [...] i [...] były przeznaczone w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego M. P. z 1966 r., przyjętym uchwałą nr [...]/66 z dnia [...] 1966 r. Prezydium Rady Narodowej m. P. (Dz. Urz. RN. m. P. Nr [...] poz. 80, dalej: "plan z 1966r."), jako teren zieleni parkowej i obszar ogrodów osiedlowych i dziecięcych, sportu rekreacyjnego, osiedlowego i ciągów pieszych. Plan ten obowiązywał w latach 1966 - 1975. Z kolei w okresie od 1975 r. do 1994 r. działki należały do jednostki strukturalnej DI, leżąc na styku terenu zieleni umiarkowanej i okresowego użytkowania i terenu mieszkalnictwa wysokiej intensywności o symbolu MW, a co wynikało z planu zagospodarowania przestrzennego M. P. z 1975 r., zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] 1977 r. (Dz.Urz. WRN w Poznaniu Nr [...] poz. 110, dalej: "plan z 1975 r.").

Przedmiot postępowania był poddawany kilkukrotnie - na przestrzeni kilkunastu lat prowadzonego postępowania administracyjnego – oględzinom, których sporządzone zostały protokoły. W Protokole z 25.02.2003 r. stwierdzono, iż działka numer [...] to niezagospodarowany, otwarty, porośnięty krzewami samosiewnymi i drzewami teren, na którym od strony sąsiedniej działki numer [...] znajdują się niewielkie ilości betonu. Z kolei w odniesieniu do działki numer [...] podano, iż leży ona w części poza pasem drogowym ulicy P. i znajduje się tam: chodnik, "urządzenia towarzyszące" w postaci studni telefonicznej oraz kanalizacji. Na kolejnych oględzinach, które miały miejsce 6.10.2004 r. stwierdzono, iż działka numer [...] to niezabudowany, niezagospodarowany, zaśmiecony, zaniedbany, porośnięty drzewami, krzewami i chwastami teren. Na oględzinach w dniu 9.08.2006 r. stwierdzono, iż działka numer [...] zagospodarowana jest przez ulicę, chodnik, zieleń przyuliczną, słupy oświetleniowe i asfalt. Natomiast co do działek o numerach [...] i [...] stwierdzono, iż znajduje się tam fragment dojazdu (drogi) do garaży zlokalizowanych na sąsiedniej działce oraz zieleń wysoka i niska. Na oględzinach 3.08.2010 r. stwierdzono, iż na działkach o numerach [...] i [...] znajduje się pielęgnowana zieleń: trawnik, krzewy i drzewa kilku oraz kilkunastoletnie. Ponadto, na obu działkach znajdują się pozostałości fundamentów w różnym stopniu zniszczenia oraz zasypane studzienki kanalizacyjne. W trakcie tych oględzin stwierdzono, że południowy fragment nieruchomości zagospodarowany jest utwardzonym pozbrukiem dojazdem do garaży znajdujących się na działce sąsiedniej. Tożsame ustalenia zawarto w protokole z oględzin w dniu 3.04.2015 r.

Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy Wojewoda przytoczył przepisy art. 136 i 137 u.g.n. Wskazał, iż ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na podstawie której dokonano wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości, jest aktem prawnym, do którego mają odpowiednie zastosowanie przepisy u.g.n. dotyczące zwrotów wywłaszczonych nieruchomości. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z orzecznictwem administracyjnym oraz doktryną, brak realizacji celu wywłaszczenia w momencie wpływu wniosku o zwrot implikuje jej zbędność w rozumieniu art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n., a w efekcie konieczność zwrotu. Powyższe potwierdził także Trybunał Konstytucyjny w wyroku zakresowym z 13 marca 2014 r. stwierdzając, iż nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia (pod warunkiem jej wywłaszczenia przed 27 maja 1990 r.). Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu. Odnosząc powyższe do realiów sprawy Wojewoda uznał, iż zwrot projektowanych działek o numerach [...] i [...] jest uzasadniony. Powodem ich wywłaszczenia był bowiem zamiar realizacji na ich obszarze fragmentu tzw. "ZOM Cl", czyli dzisiejszego osiedla O.. Nie doszło do realizacji na tym obszarze osiedla w pierwotnie planowanym kształcie: nie powstały cztery bloki typu R7, stacja benzynowa, ani drogi dojazdowe obsługujące te obiekty, co wynika ze zgromadzonych w aktach sprawy dowodów i co potwierdzenie znajduje w informacjach zgromadzonych w powszechnie dostępnej internetowej encyklopedii Wikipedia. Po wywłaszczeniu tych nieruchomości Skarb Państwa miał problem z objęciem jej w posiadanie, w tej sytuacji odstąpiono od realizacji osiedla Cl na tym gruncie, zmieniono plan realizacyjny. Nastąpiła rezygnacja wywłaszczyciela z realizacji pierwotnego zamiaru inwestycyjnego. W wyniku zmiany decyzji Prezydium RN m. P. z 19 marca 1971 r., projektowane działki numer [...] i [...] znalazły się poza granicami planu realizacyjnego osiedla O., które ostatecznie zrealizowano w oparciu o decyzję Prezydium RN m. P. z 5 grudnia 1972 r.

Obszar odpowiadający projektowanym działkom o numerach [...] i [...] po uostatecznieniu się decyzji Prezydium RN m. P. z [...] 1972 r. miał przeznaczenie w zasadzie takie, jakie wynikało z obowiązujących na tym obszarze miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (zieleń parkowa do 1975 r. oraz obszar zieleni na styku z terenem mieszkalnictwa intensywnego od 1975 r. do 1994 r.), to o realizacji takiego publicznego przeznaczenia zdaniem Wojewody nie może być w sprawie rzeczonych działek mowy. W dacie wszczęcia postępowania zwrotowego, tj. 24 września 2001 r., grunty te były zaniedbane, porośnięte "dziką zielenią" i drzewami. Świadczą o tym przeprowadzone oględziny tych nieruchomości. Wojewoda miał na uwadze, iż faktyczne zagospodarowanie tej nieruchomości przez jej właściciela nastąpiło w 2009 r. przez Zarząd Zieleni Miejskiej w P.. Sposób zagospodarowania nieruchomości był niezgodny z pierwotnym celem wywłaszczenia (cztery bloki mieszkalne, stacja benzynowa oraz drogi dojazdowe). Ponadto nawet przyjmując, iż nieruchomości - po zmianie decyzji Prezydium RN m. P. z [...] 1971 r. - były przeznaczone pod realizację zieleni osiedlowo-parkowej (a co wynikać mogło wyłącznie z obowiązujących planów zagospodarowania przestrzennego), to i tak jej realizacja nastąpiła z uchybieniem terminów, o jakich stanowi art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. w świetle chociażby wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 marca 2014 r., sygn. akt P [...] (Dz, U. z 2014 r. poz. 376). Organ odwoławczy zważył bowiem, iż miarodajny dla oceny zbędności nieruchomości jest moment złożenia podania. Skoro działki w chwili złożenia podania o zwrot nie były zagospodarowane nawet na cel zieleni osiedlowo-parkowej, to trudno mówić o realizacji jakiegokolwiek celu publicznego. Ubocznie organ zauważył, iż Zarząd Zieleni Miejskiej w P. przyznał, że działki w chwili przejęcia były zaniedbane.

Oceniając zaskarżoną decyzję w zakresie odmowy zwrotu projektowanych działek o numerach [...] i [...] wskazano, iż na wschodnim krańcu obszaru odpowiadającego dawnym działkom o numerach [...] rzeczywiście znaleźć miała się droga (na kolorowych zdjęciach ilustrujących plan realizacyjny, drogi oznaczone są kolorem białym). Droga ta służyć miała jako dojazd do m.in. garaży, ale które znaleźć miały się na północny-wschód od budynków mieszkalnych osiedla O., mniej więcej w miejscu. w którym stoi dzisiaj 11-kondygnacyjny blok mieszkalny oznaczony adresem "osiedle O. numer [...]". Obszar na którym znajduje się dzisiaj rzeczona droga znajduje się poza granicami planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją Prezydium RN m. P. z 19 marca 1971 r. (mapy na k. 436 i 1105 akt I instancji). Powyższe oznacza zatem, iż przy określaniu celu wywłaszczenia (przeznaczenie planistyczne) tego terenu, odwołanie się wyłącznie do ustaleń planu realizacyjnego z 19 marca 1971 r. nie jest wystarczające. Niemniej nawet w takim przypadku, ocena zbędności terenu odpowiadającego projektowanym działkom o numerach [...] i [...], arkusz mapy 05, obręb Ż., prowadzi do wniosku, iż ich zwrot nie jest zasadny, gdyż sposób ich zagospodarowania odpowiada możliwemu do zrekonstruowania przeznaczeniu publicznemu. Zgodnie z ustaleniami planu z 1975 r., obowiązującego od 1975 r. do 1994 r., obszar ten należał do jednostki strukturalnej Dl, leżąc na styku terenu zieleni umiarkowanej i okresowego użytkowania i terenu mieszkalnictwa wysokiej intensywności o symbolu MW. W ocenie Wojewody realizacja drogi dojazdowej na obszarze mającym takie przeznaczenie planistyczne wynikające z powołanego planu, wyklucza jego zwrot. Garaże jak i służąca jako dojazd do nich droga dojazdowa to typowe elementy dla osiedla mieszkaniowego. Uwzględniając powyższe wymóg zbędności części dawnej działki numer [...] i [...], odpowiadający projektowanym działkom o numerach [...] i [...] nie został spełniony. Na tym obszarze znajduje się bowiem droga dojazdowa do garaży. Wprawdzie same garaże znajdują się w miejscu innym, niż w przeszłości zakładano, jednak jest to irrelewantne dla oceny ziszczenia się przesłanki o jakiej stanowi art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. Przedmiotem postępowania są bowiem dawne działki o numerach [...] a nie teren, na którym zamiast garaży powstał blok mieszkalny. Skoro na projektowanych działkach o numerach [...] i [...] jest droga dojazdowa, która została wybudowana przed złożeniem podania o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, to ich zwrot jest niedopuszczalny.

Wojewoda następnie wyjaśnił, iż konsekwencją zwrotu nieruchomości jest obowiązek zwrotu uzyskanego odszkodowania. W niniejszej sprawie odszkodowaniem za nabytą nieruchomość była część otrzymanej kwota pieniędzy, a mianowicie [...] złotych. Kwota ta podlega waloryzacji przy uwzględnieniu wskaźników rocznych cen towarów i usług konsumpcyjnych za okres 1972-2015 r. Tak też w niniejszej sprawie uczynił Starosta P., waloryzując kwotę [...]złotych i uwzględniając okres 1972-2015. Organ określił, iż kwota zwaloryzowanego odszkodowania to [...] złotych. Wojewoda sprawdził obliczenia dokonane przez organ I instancji i stwierdził, że są one prawidłowe. Starosta P. prawidłowo zastosował art. 140 ust. 4 u.g.n., jak bowiem ustaliła biegła wartość nieruchomości poprzednich właścicieli uległa zmniejszeniu o kwotę [...]Ustalenia te odpowiadają rzeczywistości, gdyż operat szacunkowy autorstwa biegłej zasługuje - w świetle art. 7 i 80 k.p.a. - na przymiot dowodu wiarygodnego, o czym w kolejnej sekcji uzasadnienia. Z tych zatem względów Starosta właściwie orzekł, iż J. S. nie jest zobowiązana do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Organ odwoławczy uznał, iż dowód w postaci operatu szacunkowego biegłej B. W. jest wiarygodny i może stanowić podstawę ustalenia wartości rynkowej nieruchomości podlegającej zwrotowa w myśl art. 140 ust. 2 i ust. 4 u.g.n. Wymagania formalne jakie powinien spełniać operat szacunkowy wyznaczają normy prawne zawarte w przepisach rozdziału 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 207 po z. 2109 z późn. zm.). Zdaniem organu odwoławczego przedmiotowy operat szacunkowy zawiera te elementy formalne, których łączne współwystępowanie pozwala przyjąć jego przydatność dla celów dowodowych, zaś B. W. posiada uprawnienia rzeczoznawcy majątkowego. Analiza operatu szacunkowego pozwala wyprowadzić wniosek, iż wycenę oparto na metodzie zgodnej z art. 154 ust. 1 u.g.n. i przy uwzględnieniu takich nieruchomości, które obiektywnie uznać można za podobne.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Wojewoda stwierdził, że są one chybione i świadczą o niezapoznaniu się z aktami sprawy. W ocenie Wojewody nie sposób dowodzić, iż "zmodyfikowanym" (świadomie) celem wywłaszczenia była realizacja zieleni parkowo-osiedlowej zamiast bloków mieszkalnych. W 1972 r. nastąpiły bowiem takie zmiany planistyczne dla tego terenu, zgodnie z którymi w ogóle zrezygnowano z realizacji osiedla na dawnych działkach o numerach [...], zaś przeznaczenie tego terenu pod "zieleń parkowo-osiedlową'' wynika jedynie z planów zagospodarowania przestrzennego M. P. z 1966 r. i z 1975 r. Odwołujące się M. P. pomija, iż działki w dacie złożenia podania o zwrot były niezagospodarowane, co wynika nie tylko z oględzin nieruchomości, dążenia Prezydenta M. P. w czasie gdy prowadził postępowanie administracyjne do zwrotu co najmniej działki numer [...], ale także z wyjaśnień Zarządu Zieleni Miejskiej w P., który w piśmie z 7.02.2008 r. przyznał, że działki o numerach [...] i [...] były zaniedbane w momencie objęcia ich wskutek powierzenia

Kończąc Wojewoda wyjaśnił, iż niedostatecznie wnikliwe uzasadnienie decyzji Starosty nadaje się do konwalidacji przez organ odwoławczy, tym bardziej, że sprawa o zwrot przedmiotowej nieruchomości toczy się już ponad 14 lat.

M. P. wniosło skargę na powyższą decyzję Wojewody, żądając jej uchylenia. Rozpatrującym sprawę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości organom zarzucono naruszenie przepisów art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n. poprzez uznanie, iż zostały spełnione przesłanki do zwrotu przedmiotowych nieruchomości, art. 80 kpa z uwagi na błędną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację przytoczoną w odwołaniu od decyzji Starosty [...]. Podkreślono, iż w przedmiotowej sprawie zasadniczą kwestią jest dokładne określenie celu wywłaszczenia. Organ II instancji dopuszczał jako cel wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości zieleń, która zgodnie z planem szczególnym zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr [...]/66 Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia 9.09.1966 r. była, na dzień wywłaszczenia, przewidziana dla przedmiotowego terenu (G32ZP - zieleń parkowa/urządzeniami jak: ogrody osiedlowe, dziecięce, sport rekreacyjny osiedlowy i ciągi płosze). Dopuszczając taką możliwość, organ II instancji wskazał, iż zapisy umów w przedmiocie wywłaszczenia nie są jednoznaczne w tym zakresie. Została w nich przywołana decyzja Prezydium Rady N. m. P. [...].1971r. nr [...] zatwierdzenia planu zagospodarowania osiedla [...] w P., niemniej jednak została w nim ujęta w kontekście lokalizacji nieruchomości wywłaszczanej i w zasadzie dot. jedynie jednej z umów - dot. dawnej dz. 38. W treści umowy Nr Rep. A.ll [...] brak jest jakiegokolwiek odniesienia ww. decyzji do wywłaszczanej nieruchomości. Decyzja ta została wymieniona jako załącznik do umowy. Tym samym zasadnicze znaczenie ma właściwa ocena całości dokumentacji okołowywłaszczeniowej, w tym zapisy planu miejscowego.

Organy pominęły treść pisma Miejskiej Pracowni Urbanistycznej z dnia 9.08.2010r. z którego wynika, iż wywłaszczone działki mogły być objęte uchwałą nr [...]/63 z dnia 18.10.1963 r. w sprawie zatwierdzenia szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów pod zabudowę mieszkaniową w dzielnicy P.-N. M. D. T. R.. Jednocześnie pominięto zapisy opinii biegłego majątkowego z dnia 15.06.2015 r., określające przeznaczenie nieruchomości w dacie wywłaszczenia. Biegła w szczególności wzięła pod uwagę zapisy planu ogólnego z 1966 r., a także treść uchwały z dnia [...]1963 r., która obowiązywała w dacie wywłaszczenia Biegła przyjęła przy szacowaniu nieruchomości w stanie z daty wywłaszczenia, jej przeznaczenie pod zieleń parkową.

Ponadto oględziny nieruchomości przeprowadzone w 2010 r. oraz w 2015 r. wykazały, iż nieruchomości zagospodarowane zostały zgodnie z ww. przeznaczeniem. Na dzień dzisiejszy przedmiotowe nieruchomości w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego "R.-P. os. O." w P., również zostały przeznaczone pod zieleń urządzoną, która jako taka ma służyć w szczególności okolicznym mieszkańcom. Ewentualnych problemów ocennych może nastręczać kwestia zagospodarowania przedmiotowych nieruchomości bezpośrednio po dacie wywłaszczenia. Konieczne zatem byłoby, ażeby organ prowadzący postępowanie ustalił, czy pomimo oczywistego na chwilę obecną wykorzystywania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia, nie zaszły wcześniej przesłanki do uznania ich zbędności na cel wywłaszczenia. W tym celu organy posłużyły się zapisami protokołów z oględzin nieruchomości, które miały miejsce przed przekazaniem przedmiotowych terenów Zarządowi Zieleni Miejskiej. Przy ocenie tego materiału dowodowego nie uwzględniono specyfiki zagospodarowania przedmiotowego terenu oraz faktu, iż oględziny te były przeprowadzane zimą oraz jesienią (protokoły z oględzin z dnia 25.02.2003 r. i 6.10.2004 r.), kiedy trudno wymagać, ażeby pielęgnacja terenów zielonych odbywała się regularnie. Oględziny nieruchomości, przeprowadzone w sierpniu 2006 r., także przed przekazaniem ich Zarządowi Zieleni Miejskiej, nie wykazały, iż teren był zaniedbany. Obecność na nieruchomości krzewów, grupy drzew kilkuletnich oraz w szczególności wieloletnich, świadczy o długotrwałym sposobie zagospodarowania przedmiotowych nieruchomości pod zieleń oraz, że roślinność ta została tam posadzona w sposób zamierzony. Dla oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie jest istotne, jaki podmiot zrealizował cel na jaki nieruchomość została wywłaszczona, ale to, czy cel ten faktycznie został zrealizowany. Tym samym oświadczenie Spółdzielni Mieszkaniowej "O. M.", iż nie podejmowała żadnych czynności związanych z zagospodarowaniem przedmiotowych działek pod tereny zielone, nie może stanowić bezwzględnej przesłanki do uznania zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Przedmiotowe nieruchomości są funkcjonalnie związane z okolicznym osiedlem mieszkaniowym. Jednocześnie, z uwagi na brak przesłanek do orzeczenia zwrotu w stosunku do całych działek: [...] oraz [...], brak jest także podstaw do ich podziału.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe swoje stanowisko. Organ podkreślił, iż nie może być o wątpliwości co do zapisów umów w przedmiocie wywłaszczenia. O tym jaki był cel wywłaszczenia świadczą zapisy § 3 aktu notarialnego z sierpnia 1971 r., rep. A.II [...] oraz § 3 lit. a aktu notarialnego z 12 sierpnia 1971 r., Rep. A.II [...]. W tych umowach bardzo jednoznacznie powołano się na decyzję z 19 marca 1971 r., znak [...] Do aktu stawiający przedłożyli: decyzję Prezydium RN m. P. z dnia 19 marca 1971 r., nr [...], a Przedstawicielka Prezydium oświadcza, że nieruchomość Kw nr [...] znajduje się na terenie objętym lokalizacją wymienioną wyżej. W ocenie Wojewody to, czy nieruchomość była w dacie wywłaszczenia objęta tym planem szczegółowym, jest - dla ustalenia celu wywłaszczenia nieistotna. Zdaniem organu skoro w umowach wywłaszczeniowych taki cel określono poprzez odesłanie do danej decyzji lokalizacyjnej i taką też decyzję zdołano odnaleźć, a w szczególności załącznik graficzny, to dla określenia celu wywłaszczenia posłużyć należy się tylko ustaleniami wynikającymi z decyzji.

W ocenie organu odwoławczego M. P. w swoim rozumowaniu opiera się na wybiórczym traktowaniu poszczególnych dowodów. Czym innym jest budowa - na określonym obszarze - zamiast dziesięciu bloków mieszkalnych np. ośmiu, a w miejsce brakujących dwóch równolegle zorganizowanie zieleni publicznej i tego typu obiektów rekreacyjnych dla mieszkań osiedla (a zatem modyfikacja celu wywłaszczenia), a czym innym sytuacja do jakiej doszło w przypadku przedmiotowej nieruchomości, a mianowicie: gdy świadomie przesunięto granicę osiedla, a wobec czego zrezygnowano z budowy bloków, stacji benzynowej, niektórych dróg i chodników (w tym zieleni) na terenie działek.

Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 15 września 2016 r. pełnomocnik uczestniczki postępowania J. S. wniósł o oddalenie skargi, podzielając stanowisko organów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje;

Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie jest ocena prawidłowości rozstrzygnięcia Wojewody utrzymującego w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2015 r., znak [...], którą zwrócono J. S. nieruchomości położone w P. stanowiące części działek oznaczonych w ewidencji9 gruntów numerami [...] i [...]. Zgodnie z projektem podziału nieruchomości zatwierdzonym punktem II decyzji Starosty i stanowiącym do niej załącznik, zwrotem objęto działki nr [...] o powierzchni 4741 m2 oraz nr [...] o powierzchni 2583 m2.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm. – u.g.n.). Zgodnie z art. 216 ust. 1 powołanej ustawy przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64). Jak wynika z akt sprawy, w wyniku umowy sprzedaży, zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 31 sierpnia 1978 r. nieruchomość będąca przedmiotem obecnego postępowania zwrotowego, została sprzedana Skarbowi Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości podlegał rozpatrzeniu w oparciu o przesłanki z art. 136 i art. 137 u.g.n. W tym miejscu wskazać należy, iż odwołanie M. P. dotyczyło wyłącznie tych punktów decyzji Starosty [...], które związane były z zastosowaniem ww., tj. pkt I - IV. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do art. 137 powyższej ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Regulacja zawarta w art. 136 ust. 1 ustawy zakazuje przy trym przeznaczenia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. W świetle art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1), albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Zgodnie z art. 137 ust. 2 u.g.n. jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z prawidłowo powołanym przez Wojewodę wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. P 38/2011 (publ. OTK- A 2014/3/31), nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli i ich spadkobierców te nieruchomości skomunalizowane, na których jednostki samorządu terytorialnego zrealizowały przed 2004 r. i przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, bez możliwości badania, czy realizacja ta nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli w dniu złożenia wniosku o zwrot, a przed 2004 r. cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które nabyli przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami z 28 listopada 2003 r. Odnosząc powyższe do realiów przedmiotowej sprawy Sąd podziela stanowisko Wojewody, iż przed złożeniem wniosku o zwrot przedmiotowych nieruchomości (2001 r.), na ich terenie - w części objętych pozytywną decyzją zwrotową - cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, o czym w dalszej części uzasadnienia wyroku.

W świetle powyższego zasadniczym zadaniem organów orzekających w tym zakresie jest bowiem ustalenie, czy nieruchomość została właściwie zagospodarowana w okresach wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Tym samym, badając zasadność zwrotu nieruchomości położonych w P. przy ul. [...], aktualnie oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] z arkusza mapy 05, obręb Ż., w pierwszej kolejności niezbędne staje się rozważenie, czy na działkach powyższych został zrealizowany cel wywłaszczenia powołany w aktach notarialnych umów sprzedaży nieruchomości zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Przepisy powołanej w akcie notarialnym ustawy z dnia 12 marca 1958r., w przeciwieństwie do przepisów obecnie obowiązujących, nie przewidywały obowiązku sprecyzowania celu wywłaszczenia w akcie, mocą którego własność nieruchomości przechodziła na rzecz Skarbu Państwa. Wobec braku takiego obowiązku, organy administracji orzekając w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości zmuszone są ustalać cel wywłaszczenia nie zawsze na podstawie jasnego zapisu w decyzji wywłaszczeniowej, bądź umowie zawartej w formie aktu notarialnego, lecz muszą czynić to na podstawie innych dokumentów oraz samych okoliczności wywłaszczenia.

Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy aktów notarialnych z dnia 12 sierpnia 1971 r., o numerach Rep. A.11 [...] i A.O [...], podstawą dokonanego wywłaszczenia była decyzja Prezydium Rady N. m. P. z 19 marca 1971 r. znak [...] zatwierdzająca plan zagospodarowania osiedla "[...]". Jednocześnie z oświadczenia osoby, która stanęła do aktu w imieniu Skarbu Państwa wynika, że nabywana nieruchomość znajduje się na terenie objętym tą lokalizacją. O tym jaki był cel wywłaszczenia świadczą zapisy § 3 aktu notarialnego z sierpnia 1971 r., rep. A.II [...] oraz § 3 lit. a aktu notarialnego z [...] 1971 r., rep. A.II [...]. W tych umowach powołano się na decyzję z [...] 1971 r., znak [...], którą stawiający przedłożyli do aktu. Cel wywłaszczenia został określony jako budowa Osiedla R. , nie opisując go szczegółowo, lecz uczyniono to poprzez odesłanie do ustaleń decyzji z 19 marca 1971 r. Dokładna analiza planu realizacyjnego zatwierdzonego tą decyzją wykazuje, że na działce numer [...] znaleźć miały się fragmenty czterech bloków mieszkaniowych typu R-7 wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną w postaci fragmentów dróg obsługujących te bloki. Natomiast na działce numer [...] powstać miała część stacji benzynowej. Z kolei na działce numer [...] znaleźć miała się część bloku typu R-7 i część drogi dojazdowej obsługującej opisane powyżej bloki mieszkaniowe.

Z akt sprawy wynika, iż opisany powyżej cel wywłaszczenia został zmieniony decyzją Prezydium Rady Narodowej m. P. z [...] 1972 r. o znaku [...] w przedmiocie zatwierdzenia aneksu do planu zagospodarowania Osiedla C-l (dalej: "decyzja Prezydium RN m. P. z [...] 1972 r.). Przedmiotem tej zmiany było przesuniecie granicy projektowanego osiedla C-l na północ w ten sposób, iż m.in. działki o numerach [...] i [...] znalazły się całkowicie poza jego granicami. Nowy plan rezygnował z budowy opisanych czterech bloków mieszkaniowych typu "R7" oraz stacji benzynowej i w konsekwencji projektowanego układu dróg dojazdowych dla tych bloków na przedmiotowych działkach. W to miejsce zaprojektowany został 5-kondygnacyjny blok mieszkaniowy, który znaleźć miał się na północ - na obszarze dzisiejszej działki o numerze [...]. Zmniejszono obszar projektowanego osiedla, uchwalono nowe zbiorcze zestawienie kosztów budowy osiedla i zatwierdzono opisany aneks do planu realizacyjnego. Nowy plan realizacyjny zakładał dogęszczenie sąsiedniego "ZOM C-2" - dzisiaj osiedla Powstańców Narodowych. O. Oświecenia w P. ostatecznie zrealizowano w oparciu o decyzję Prezydium RN m. P. z [...] 1972 r., a realizacja osiedla nie objęła swoim zasięgiem działek o aktualnych numerach [...] i [...].

Materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy pozwala zatem uznać, iż cel wywłaszczenia określony na etapie wywłaszczenia jako budowa osiedla mieszkaniowego oraz stacji benzynowej i infrastruktury drogowej z tymi inwestycjami związanej, nie został w tym przypadku zrealizowany, wywłaszczony teren nie został objęty we władanie przez wywłaszczyciela, a jego przejście na własność M. P. nastąpiło w wyniku komunalizacji, po 1990 r. Podjęte czynności, w tym kilkakrotne na przestrzeni od 2001 r. oględziny, taki stan nieruchomości potwierdziły.

W skardze do sądu administracyjnego strona skarżąca argumentuje, że cel wywłaszczenia został na wywłaszczonych nieruchomościach zrealizowany, o czym świadczy jego zagospodarowanie zielenią oraz chodnikami, co służy mieszkańcom okolicznych osiedli mieszkaniowych. M. P. wywodzi, iż nasadzenia miały miejsce już wcześniej, a ostateczne zagospodarowanie nastąpiło w 2006 r., kiedy teren ten objął Zarząd Zieleni Miejskiej i jest zgodne z przeznaczeniem tego terenu w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego jakie obowiązywały począwszy od lat 60-tych ub. wieku. Niewątpliwie ocena, czy na nieruchomości doszło do faktycznej realizacji celu publicznego, musi zostać oparta na ustaleniu, czy na wywłaszczonej nieruchomości zrealizowano infrastrukturę niezbędną dla osiągnięcia celu wywłaszczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2004, sygn. akt I OSK 581/08 oraz z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1324/06, niepubl.). Przy ocenie realizacji tego celu, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, należy więc uwzględnić nie tylko budowę typowych obiektów mieszkalnych, ale również budowę innych obiektów takich jak: pawilony handlowe i usługowe, szkoły, garaże, parkingi, zieleń osiedlowa, ciągi piesze. Gdyby zatem na terenie spornych działek doszło do realizacji któregokolwiek ze wskazanych obiektów i urządzeń, niewątpliwie przy tak określonym celu wywłaszczenia, należałoby zgodzić się ze skarżącym Miastem, że działki objęte postępowaniem zostały wykorzystane zgodnie z celem na jaki zostały wywłaszczone. Strona skarżąca nie dostrzega jednakże, że ze zgromadzonego przez Wojewodę materiału dowodowego wynika, iż wskazywany przez Miasto sposób zagospodarowania przedmiotowego terenu nastąpił już po złożeniu wniosku o jego zwrot (czyli po 2001 r.), a po 2004 roku i jest przy tym niezgodny z celem wywłaszczenia prawidłowo ustalonym przez organy, a ponadto zmodyfikowanym w 1972 r. w ten sposób, że teren ten znalazł się poza granicami osiedla mieszkaniowego, na budowę którego wywłaszczona nieruchomość miała zostać przeznaczona.

Protokoły oględzin sprzed 2006 r., opisane w uzasadnieniu, nie mogą prowadzić do wniosku o realizacji celu wywłaszczenia. Nieużytki i wolno rosnąca roślinność, niezagospodarowana zieleń, nie mieszczą się w określeniu zieleń miejska, a taki właśnie stan zagospodarowania wynika z tej dokumentacji. Późniejsze zagospodarowanie tego terenu w postaci założenia trawników i zrobienia chodników wobec prowadzonego postępowania zwrotowego uznać należy za działania podjęte na ryzyko M. P.. To późniejsze zagospodarowanie terenu nie może mieć znaczenia dla rozstrzygania wniosku o zwrot nieruchomości. Jest to bowiem nowa inwestycja, nie wchodząca w zakres zadania inwestycyjnego, której dotyczyły umowy sprzedaży z 1971 r. oraz decyzja Prezydium RN m. P. z dnia [...] 1971 r., nr [...], zatwierdzająca plan realizacyjny osiedla. Podkreślenia wymaga, iż przy ocenie przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie chodzi o to, czy określone zamierzenia inwestycyjne w ogóle i kiedykolwiek zostały osiągnięte, lecz czy inwestycja stanowiąca podstawę wywłaszczenia konkretnej nieruchomości została wykonana właśnie na tej nieruchomości oraz czy nastąpiło to w ściśle określonym czasie. Nie można również uznać, jak Miasto wywodzi, iż cel wywłaszczenia został w tym przypadku określony w obowiązujących planach zagospodarowania przestrzennego, które zakładały, że teren ten zostanie zagospodarowany pod zieleń miejską.

W rozpatrywanym przypadku inwestycje w postaci zagospodarowania zielenią, zrealizowane zostały niezależnie od inwestycji, której planowana realizacja stanowiła podstawę do wywłaszczenia. Sąd podziela stanowisko Wojewody, iż podstawowe znaczenie dla oceny przesłanki zbędności nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot ma jej stan zagospodarowania na dzień złożenia wniosku o zwrot, co miało miejsce przed 2004 rokiem. w aspekcie Powyższe ustalenie zostało ponadto potwierdzone pismem Zarządu Zieleni Miejskiej z 7 lutego 2008 r., z którego wynika, iż w dacie objęcia przedmiotowego terenu (2006 r.) nie był on zagospodarowany.

Przy ocenie przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu należy kierować się jej normatywną (ustawową) definicją zawartą w treści art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. Późniejsze zagospodarowanie danego terenu, czy sposób wykorzystania gruntów sąsiadujących z wywłaszczoną nieruchomością, nie mogą mieć w tym przypadku żadnego znaczenia. Nie chodzi bowiem o to, czy określone zamierzenia w ogóle i kiedykolwiek zostały osiągnięte, lecz czy inwestycja stanowiąca podstawę wywłaszczenia konkretnej nieruchomości została wykonana na tej właśnie nieruchomości oraz czy nastąpiło to w ściśle określonym okresie (wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 671/09). W konsekwencji, mając na uwadze poczynione przez organy ustalenia co do stanu faktycznego i prawnego nieruchomości objętych postępowaniem zwrotowym uznać należało, że rozstrzygając przedmiotową sprawę prawidłowo przyjęto, że na nieruchomościach objętych pozytywnym rozstrzygnięciem o zwrocie nie zrealizowano celu wywłaszczenia, czemu Starosta prawidłowo dał wyraz w pkt I sentencji swojej decyzji.

W tych uwarunkowaniach punkt II sentencji decyzji Starosty [...], który zatwierdza projektu podziału nieruchomości działek w nim wymienionych, zgodnie z mapą projektu podziału stanowiącą załącznik do decyzji, jest uzasadniony i ma oparcie w obowiązujących przepisach u.g.n.

W ocenie Sądu nie budzi również wątpliwości, że na wywłaszczonej nieruchomości – aktualnych działkach nr [...] cz. i [...] cz., cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Rozpatrującym sprawę organom, a w szczególności Wojewodzie, nie sposób zatem zarzucić naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, określonych w art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a. Na oględzinach, które odbyły się 9 sierpnia 2006 r., podano iż działka numer [...] zagospodarowana jest przez ulicę, chodnik, zieleń przyuliczną, słupy oświetleniowe i asfalt. Natomiast co do działek o numerach [...] i [...] stwierdzono, iż znajduje się tam fragment dojazdu (drogi) do garaży zlokalizowanych na sąsiedniej działce oraz zieleń wysoka i niska. Na oględzinach 3 sierpnia 2010 r. stwierdzono, iż południowy fragment nieruchomości – działek nr [...] i [...] zagospodarowany jest utwardzonym pozbrukiem dojazdem do garaży znajdujących się na działce sąsiedniej. Stan ten potwierdzono w protokole oględzin z 2015 r.

Sąd podziela stanowisko organów, iż garaże (położone poza granicami nieruchomości objętych przedmiotowym postępowaniem), jak i służąca jako dojazd do nich droga, to typowe elementy dla osiedla mieszkaniowego. Uwzględniając powyższe, wymóg zbędności części dawnej działki numer [...] i [...], odpowiadający projektowanym działkom o numerach [...] i [...] nie został zatem spełniony – co do obszaru na którym znajduje się droga dojazdowa do garaży. Okoliczność, że garaże znajdują się w miejscu innym, niż w przeszłości zakładano, jest bez znaczenia dla oceny ziszczenia się przesłanki o jakiej stanowi art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. w odniesieniu do sąsiedniego terenu – objętego postępowaniem zwrotowym. Mając powyższe na uwadze za prawidłowe uznać należy rozstrzygnięcie zawarte w pkt III sentencji decyzji Starosty [...], w którym orzeczono o odmowie zwrotu części nr [...] oraz części działki nr [...], oznaczonych na mapie zgodnie z projektem podziału, jako działki nr [...] oraz nr [...].

Organy obu instancji zgromadziły niezbędny do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy, w tym dopuściły dowód z opinii rzeczoznawcy celem określenia zwaloryzowanej kwoty odszkodowania podlegającej zwrotowi przez poprzedniego właściciela.

Zgodnie z art. 140 ust. 1 u.g.n. w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Jak wynika zarazem z art. 140 ust. 2 u.g.n., odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym, że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2 u.g.n., nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 140 ust. 3 u.g.n, że jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracana kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości. Natomiast w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosowanie do art. 140 ust. 2 u.g.n., pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się przy tym skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. W tej mierze odpowiednio stosuje się art. 140 ust. 3 u.g.n.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że wywłaszczona nieruchomość straciła na wartości pomiędzy chwilą odjęcia prawa własności poprzednim właścicielom a chwilą jej zwrotu. Uwzględniając wyliczenia zawarte w operacie szacunkowym należało przyjąć, że wnioskodawczyni nie jest zobowiązana do zwrotu odszkodowania. Sąd podziela ocenę organów, iż operat został sporządzony bez zastrzeżeń - z uwzględnieniem zasad wynikających z przepisów art. 140 ust. 1, 2 i 4 w zw. z art. 134, art. 151, art. 154 i art. 217 ust. 2 u.g.n. oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt IV sentencji decyzji Starosty uznać zatem należało za prawidłowe.

Z kolei punkt V sentencji decyzji Starosty [...] jest konsekwencją cofnięcia wniosku o zwrot działki oznaczonej zgodnie z projektem podziału jako działka nr [...]. W tym zakresie postępowanie zostało umorzone w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., co nie było kwestionowane.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.