Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1235/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski /spr./ Sędziowie NSA Anna Lech Asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2005 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie nadania tytułu naukowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz R. R. kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Centralna Komisja do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych decyzją z dnia [...] marca 2003 r., nr [...], na podstawie art. 27 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 ze zm.), działając w trybie § 4 pkt 1 Statutu Komisji, po rozpatrzeniu wniosku Rady Wydziału [...] Akademii [...] w K. z dnia [...] czerwca 2002 r., odmówiła przedstawienia dr hab. R. R. do tytułu naukowego profesora nauk [...].

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Sekcja Nauk [...] po zapoznaniu się z wnioskiem Rady Wydziału, wysłuchaniu opinii recenzentów Komisji i po przeprowadzeniu dyskusji, w tajnym głosowaniu odmówiła poparcia tego wniosku. Za przedstawieniem kandydata głosowało [...] członków Sekcji, przeciw było [...], a [...] wstrzymało się od głosu. Prezydium Centralnej Komisji uznało stanowisko Sekcji za uzasadnione (przeciw przedstawieniu kandydata do tytułu naukowego głosowali [...] członkowie Prezydium – [...] osób).

Wnioskiem z dnia [...] maja 2003 r. R. R. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. nr 65, poz. 595), działając w trybie § 4 pkt 1 Statutu Komisji, utrzymała w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2003 r.

Z ustaleń organu wynika, że Sekcja Nauk [...] po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wysłuchaniu opinii recenzentów Komisji, przeprowadzeniu dyskusji z udziałem recenzentów Rady Wydziału w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw uchyleniu poprzedniej decyzji (za uchyleniem głosowało [...] członków, [...] było przeciw, [...] wstrzymujących się).

Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji, postanowiło w głosowaniu tajnym utrzymać w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] marca 2003 r. (wynik głosowania: za utrzymaniem decyzji – [...], przeciw – [...], wstrzymujących się – [...]).

W uzasadnieniu podniesiono, że brak jest podstaw do uznania, iż kandydat ma osiągnięcia naukowe znacznie przekraczające wymagania stawiane w przewodzie habilitacyjnym, czego wymagać należy zgodnie z art. 26 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki.

Wskazano, iż [...] recenzentów, powołanych w postępowaniu toczącym się na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wypowiedziało się przeciw uchyleniu decyzji z dnia [...] marca 2003 r. Z ich opinii, podzielonych przez Sekcję wynika, iż R. R. popełnił istotne błędy w [...]. Zaznaczono, że podobne zastrzeżenia wysunęli już poprzedni recenzenci powołani w Centralnej Komisji, a nawet [...] recenzenci powołani przez Radę Wydziału. Ponadto Centralna Komisja uznała, że znaczna część dorobku naukowego kandydata związana jest z pracami składającymi się na rozprawę habilitacyjną, za którą skarżący uzyskał już stopień naukowy doktora habilitowanego. Prace opublikowane po habilitacji mają niewiele cytowań w literaturze naukowej. Podkreślono, że dwukrotna ocena przeprowadzona w Centralnej Komisji wykazała jednoznacznie, że dorobek kandydata nie może być uznany jako wystarczający do uzyskania tytułu naukowego profesora.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. R. wniósł o:

1. uchylenie decyzji z [...] maja 2004 r., nr [...] i zwrócenie jej do Centralnej Komisji do ponownego rozpatrzenia,

2. nakazanie CK opublikowania zarzutów naukowych w prasie naukowej, np. poprzez napisanie Comments przez recenzentów lub przewodniczącego CK do redakcji zakwestionowanych konkretnych opublikowanych prac naukowych powoda, w ciągu 3 miesięcy pod rygorem uznania zarzutów za nieuzasadnione,

3. udostępnienie wszystkich dokumentów (akt) niniejszej sprawy, dokumentów CK i wniosku [...],

4. zgodę na upublicznienie akt niniejszej sprawy,

5. nakazanie CK zapewnienia w polskim środowisku warunków dla rzetelnego przeprowadzenia ujawnionego sporu naukowego, w szczególności poprzez zapewnienie wolności wypowiedzi naukowych i niedyskryminacji artykułów naukowych z powodów naukowych, tj. z powodu różnicy zdań naukowych recenzenta i autora,

6. uznanie winnym CK dwukrotnego przekroczenia ustawowych terminów, rozpatrywania wniosku oraz odwołania,

7. nakazanie CK ochrony prawnej działalności naukowej powoda, w szczególności opracowań naukowych dostarczonych na użytek toczącego się postępowania profesorskiego.

W obszernym uzasadnieniu skarżący odniósł się do działalności Centralnej Komisji, oceny dokonanej przez recenzentów i Centralną Komisję, a także do merytorycznych zagadnień związanych z jego dorobkiem naukowym.

W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wniosła o jej oddalenie w zakresie wniosku o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz odrzucenie skargi w zakresie pozostałych wniosków, jako niezgodnych z kompetencją sądu administracyjnego. Organ podniósł, iż w postępowaniu, które w efekcie doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji, powołano dwóch nowych recenzentów, a przed wydaniem decyzji na posiedzeniu Sekcji Nauk [....] zostały przedstawione [...] recenzje recenzentów powołanych przez Centralną Komisję oraz [...] recenzję recenzentów Rady Wydziału. Wskazano ponadto, że zarówno w orzecznictwie NSA, jaki i Sądu Najwyższego przyjęto pogląd, że sąd administracyjny nie stanowi i nie może stanowić kolejnej instancji nad Centralną Komisją, merytorycznie rozstrzygającej w przedmiocie sprawy. Tym samym sąd nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji, które stanowią podstawę do wydania decyzji przez Centralną Komisję (wyrok NSA z dnia 17 maja 1995 r., sygn. akt I SA 1163/94, wyrok SN z dnia 26 kwietnia 1996r. sygn. akt III ARN 86/95).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu skarga, choć nie z powodów wskazanych przez skarżącego, jest uzasadniona, gdyż zarówno zaskarżona decyzja z dnia [...] maja 2004 r., jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] marca 2003 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Na wstępie podkreślić należy, że nie wszystkie podniesione w skardze zarzuty są zasadne i podlegają ocenie Sądu. Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem merytorycznej oceny przedstawionych w danej sprawie recenzji, nie ocenia dorobku naukowego kandydata, nie może również nakazywać Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów określonego zachowania się, czy też podjęcia stosownych działań związanych z zasadami i wytycznymi obowiązującymi pracowników naukowych. Sąd nie jest również uprawniony do rozwiązywania sporów powstałych w świecie nauki. Sąd administracyjny dokonuje jedynie kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu organu administracji.

W rozpoznawanej sprawie kontrola ta ma szczególny charakter, bowiem kontrolowany jest akt wydany przez organ kolegialny - Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów Naukowych. Postępowanie przed Centralną Komisją, w tym postępowanie o przedstawienie kandydata do tytułu profesora jest postępowaniem charakterystycznym, cechującym się pewną odrębnością.

Postępowanie to uregulowane jest w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595) i tylko w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 29 ust. 1). Poza wskazanymi uregulowaniami mają również zastosowanie przepisy Statutu przyjętego na posiedzeniu plenarnym Komisji w dniu [...] kwietnia 1991 r. Statut uchwalony na podstawie delegacji zamieszczonej w art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 ze zm.), obowiązuje również pod rządami nowej ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki.

Podkreślić tu należy, że w niniejszej sprawie postępowanie w przedmiocie przedstawienia kandydata do tytułu profesora rozpoczęło się pod rządami ustawy z dnia 12 września 1990 r. zakończone natomiast zostało pod rządami przepisów ustawy z dnia 14 marca 2003 r. ( w drugiej instancji).

Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki Centralna Komisja w zakresie wydanych przez siebie decyzji pełni funkcje centralnego organu administracji rządowej. Działa ona na posiedzeniach plenarnych lub przez swoje organy (art. 35 ust. 1). Organami Centralnej Komisji są przewodniczący, prezydium i sekcje. W postępowaniu o nadanie tytułów naukowych istotną rolę odgrywa Prezydium i Sekcje Centralnej Komisji, które wydaje decyzje.

Zgodnie z § 7 ust. 2 Statutu Centralnej Komisji uchwały Prezydium Komisji i sekcji Komisji w sprawach przedstawienia kandydata do tytułu naukowego zapadają w głosowaniu tajnym. Stosownie zaś do § 14 Statutu postępowanie Centralnej Komisji do chwili wydania decyzji ma charakter niejawny.

Zaznaczyć jednak należy, że mimo specyfiki i odrębności postępowanie przed Centralną Komisją jest postępowaniem administracyjnym i organ ten nie jest zwolniony z obowiązku przestrzegania podstawowych reguł postępowania. Do decyzji Centralnej Komisji zastosowanie zaś mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego odnoszące się między innymi do części składowych decyzji wymienionych w art. 107 kpa.

Zaskarżona decyzja Centralnej Komisji z dnia [...] maja 2004 r. jak i decyzja ją poprzedzająca podjęte zostały przez organ kolegialny – Prezydium Centralnej Komisji. Cechą charakterystyczną takiej decyzji jest miedzy innymi to, iż musi ona zostać podpisana przez wszystkie osoby uczestniczące w jej przyjęciu. Zgodnie z art. 107 § 1 kpa, elementem koniecznym decyzji administracyjnej jest "podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji". W odniesieniu do organu kolegialnego warunek ten zostaje spełniony przez złożenie pod decyzją podpisów przez wszystkich członków biorących udział w posiedzeniu. Osoby nieobecne, w ocenie sądu, nie powinny podpisywać podjętej decyzji.

W postępowaniu, w którym rozstrzygnięcie zapada w głosowaniu tajnym istotną rolę odgrywa protokół posiedzenia, na którym zapadło dane rozstrzygnięcie. Integralną częścią takiego protokołu jest zaś lista obecności członków danego organu kolegialnego. Lista pozwala na jednoznaczne ustalenie imion i nazwisk oraz stanowisk służbowych osób uczestniczących w posiedzeniu i oznacza to, że osoby podpisane na liście obecności uczestniczyły w posiedzeniu i brały udział w podjęciu konkretnego rozstrzygnięcia. Innymi słowy podpis członka organu kolegialnego na liście obecności oznacza, że uczestniczył on w danym posiedzeniu i w podejmowaniu uchwał (rozstrzygnięć) przyjętych w czasie jego trwania.

Ze znajdującego się w aktach niniejszej sprawy wyciągu z protokołu nr [...] z posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, które odbyło się w dniu [...] maja 2004 r. wynika, że w posiedzeniu uczestniczyli wszyscy członkowie Prezydium (Przewodniczący Komisji, Zastępcy Przewodniczącego Komisji, Sekretarz Komisji oraz Członkowie Prezydium - łącznie [...] osób). W pozycji [...] protokołu (str. 34) wskazano zaś, że w czasie głosowania nieobecny był prof. A. D. – Członek Prezydium. Tenże prof. A. D. podpisał się jednak na liście obecności Prezydium Centralnej Komisji z dnia [...] maja 2005 r., nr [...]. Na przedmiotowej liście nie ma zaś podpisu prof. T. K., co oznacza, że nie brał on udziału w posiedzeniu Prezydium, na którym zapadło rozstrzygnięcie o odmowie przedstawienia R. R. do tytułu naukowego profesora nauk [...]. Prof. T. K. podpisał się natomiast na zaskarżonej decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2005 r. Stwierdzić więc należy, że decyzję podpisała osoba niebiorąca udziału w podjęciu rozstrzygnięcia, co w świetle obowiązujących reguł procesowych jest niedopuszczalne.

Dodatkowo podnieść należy, że wydane w sprawie decyzje nie spełniają warunków o jakich mowa w art. 107 § 3 kpa. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie decyzji powinno zawierać m.in. wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Decyzje obu instancji nie przedstawiają należycie przebiegu postępowania w sprawie. Podkreślić tu należy, że zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (art. 26 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 12 września 1990 r.) postępowanie o nadanie tytułu profesora przeprowadzają rady jednostek organizacyjnych posiadających uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego w zakresie danej dziedziny nauki lub sztuki. Stosownie natomiast do art. 28 ust. 1 rada właściwej jednostki organizacyjnej po podjęciu uchwały popierającej wniosek o nadanie tytułu profesora przesyła go wraz z aktami postępowania do Centralnej Komisji (art. 27 ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy). Akta niniejszej sprawy nie zawierają materiałów dokumentujących przebieg postępowania przed Radą Wydziału. W decyzjach zaś nie wskazano należycie kto był recenzentem w tym postępowaniu oraz jakie stanowiska prezentowali poszczególni recenzenci. Do kwestii powyższych odniesiono się w bardzo pobieżny sposób lub niemal zupełnie je pominięto.

Zaznaczyć również trzeba, że istnieją pewne nieścisłości podane w uzasadnieniach przedmiotowych decyzji dotyczące liczby oddanych głosów w trakcie głosowań w Sekcji Nauk [...].

Z uzasadnienia decyzji z dnia [...] marca 2003 r. wynika, iż w głosowaniu w Sekcji udział wzięło [...] osób. Taka liczba osób wskazana została w wyciągu z protokołu posiedzenia Sekcji, które odbyło się w dniach [...] marca 2003 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że obecnych było [...] z [...] osób (lista obecności członków Sekcji z dnia [...] marca 2003 r.).

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2004 r. również wskazano, że w głosowaniu tajnym w Sekcji udział wzięło [...] osób (podobnie wyciąg z protokołu posiedzenia Sekcji w dniach [...] maja 2004 r.). Z listy obecności członków Sekcji wynika zaś, że w dniu [...] maja 2004 r. obecne były [...] osoby.

W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.