Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 746/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 2 i 3, art. 106
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia NSA Wiesław Morys Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. A., B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na usuwanie skutków powodzi 1. oddala skargę A.A. 2. odrzuca skargę B. C.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działając z upoważnienia Wójta Gminy na podstawie art. 104 i 108 K.p.a. w związku z art. 40 ust. 2 i 3 i art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej udzielił A. A. pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na złagodzenie skutków strat poniesionych w gospodarstwie domowym w wyniku katastrofy naturalnej - powodzi. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pomocy społecznej wskazał, że wyniku powodzi, która miała miejsce w dniu [...] r. nastąpiły straty w podstawowym wyposażeniu gospodarstwa domowego w budynku mieszkalnym nr [...]. Dlatego po rozpatrzeniu sytuacji materialnej wnioskodawczyni oraz w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy organ uznał, że zasadnym jest udzielenie rodzinie doraźnej pomocy.

A.A. nie zgodziła się z wyżej opisaną decyzją i złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. wskazując, że zgodnie z zapewnieniami Rządu Rzeczypospolitej Polskiej poszkodowanym przez klęskę żywiołową, jaką była powódź, należy się pomoc w wysokości [...] zł. W ocenie odwołującej trudno więc ustalić kryteria, jakimi kierował się organ pomocy społecznej wydając w niniejszej sprawie decyzję. Zaznaczyła ponadto, że organ nienależycie przeprowadził wywiad środowiskowy bowiem nie wynikają z niego rzeczywiście poniesione straty. Podała również, że w wyniku powodzi straciła w zasadzie całe wyposażenie mieszkania. Wskazała ponadto, że obecnie w domu nr [...] zamieszkuje matka strony wraz z nieletnią córką, która nie posiada stałej pracy utrzymując się z prac dorywczych z których uzyskuje przeciętnie około [...] zł miesięcznie. Kwota ta nie wystarcza na przeprowadzenie remontu domu. W piśmie uzupełniającym z dnia [...] r. strona wskazała, że w budynku nr [...] woda spowodowała osunięcie się i pękanie fundamentów z następowym pęknięciem ścian nośnych budynku, co może grozić wystąpieniem katastrofy budowlanej.

W wyniku wniesionego przez A.A. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 40 ust. 2, art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 marca 2004 r. o pomocy społecznej utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy wskazał, że strona złożyła w dniu [...] r. wniosek o udzielenie pomocy społecznej w związku ze stratami jakie poniosła w skutek powodzi w dwóch budynkach mieszkalnych, przy czym powierzchnia użytkowa budynku nr [...] wynosi [...] m2 natomiast drugiego budynku mieszkalnego nr [...] wynosi [...] m2 . W czasie wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że w budynku mieszkalnym nr [...] woda zalała sutereny do wysokości [...] cm. Z oświadczenia strony wynika natomiast, że w pomieszczeniach tych był urządzony jeden pokój oraz zalane zostały meble wypoczynkowe takie jak: kanapa, dwa fotele, segment kuchenny, szafa i stolik pod telewizor. Natomiast kuchnia oraz 2 pokoje znajdujące się na wyższej kondygnacji nie zostały zniszczone. Organ ustalił ponadto, że dom ten użytkowany jest przez B.C. (matkę strony), która obecnie przebywa za granicą. A.A. zamieszkuje wraz ze swoją rodziną w budynku nr [...], który nie został zalany przez wodę, lecz nastąpiło jego podtopienie w wyniku którego nasiąknęły panele w kuchni na powierzchni około [...] m2 oraz w pokoju na powierzchni około [...] m2. Od spodu podmokły również drzwi. Organ zaznaczył, że strona prowadzi pięcioosobowe gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł, a stałe miesięczne wydatki obciążające rodzinę to kwota [...] zł.

Kolegium przytaczając treść art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wyjaśniło, iż przepis ten normuje szczególne zasady przyznawania zasiłku celowego osobom lub rodzinom, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej. Świadczenie to jest niezależne od dochodów osób poszkodowanych klęską żywiołową lub ekologiczną i może być przyznane bezzwrotnie. Organ wyjaśnił, że ocenę okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia, jak i samo jego przydzielenie, w tym określenie kwoty zasiłku, pozostawiono swobodnej ocenie organu. Pomoc ta ma charakter doraźny i jest ukierunkowana na konkretny cel jakim jest strata, która musi zostać wykazana przez wnioskodawcę. Dopiero bowiem ustalenie istnienia straty w wyniku klęski żywiołowej umożliwia wydanie decyzji związanej z przyznaniem takiego zasiłku. Kolegium zaznaczyło, że w niniejszej sprawie A.A. poniosła straty w wyniku klęski żywiołowej, jaką była powódź. Były one następstwem zalania oraz podtopienia dwóch budynków mieszkalnych zlokalizowanych na nieruchomości położonej w Ł. pod nr [...] i [...]. Okoliczności te zostały potwierdzone w rodzinnym wywiadzie środowiskowym, w którym to wywiadzie wskazano również szkody odrębnie dla budynku [...] oraz [...].

Zaistniała więc przesłanka w postaci szkody spowodowanej zdarzeniem losowym umożliwiająca przyznanie zasiłku celowego. Zasiłek ten jest świadczeniem z pomocy społecznej mającym charakter uznaniowy, co jednak nie oznacza zupełnej dowolności w kształtowaniu treści rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne może być wykorzystane tylko i wyłącznie dla osiągnięcia celów regulacji prawnej w ramach której jest ono zamieszczone. Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc ta jest instytucją polityki społecznej państwa, mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Organ zaznaczył, że miesięczny dochód jaki uzyskuje rodzina wnioskodawczyni nie pozwala na samodzielne przezwyciężenie trudnej sytuacji przy wykorzystaniu własnych zasobów. Dlatego Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że udzielona stronie pomoc w wysokości [...] zł. zaspokoi podstawowe potrzeby życiowe wnioskodawczyni spowodowane powodzią. Pomoc ta nie ma na celu całkowitego pokrycia szkód nią spowodowanych. Organ zaznaczył, że podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego strona była obecna, podpisała również jego kwestionariusz składając oświadczenie, że zawarte w nim dane są zgodne z prawdą. Ponadto wskazano, że pomoc przyznawana na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej jest przeznaczona dla rodzin, które poniosły straty w gospodarstwie domowym. Dlatego jeżeli na posesji prowadzone jest odrębne gospodarstwo domowe przez matkę strony, to przysługuje jej prawo do wystąpienia z indywidualnym wnioskiem o udzielenie takiej pomocy. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że rodzinom czy osobom samotnie gospodarującym przysługuje pomoc na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który uległ zniszczeniu w związku z majową powodzią. Pomoc ta jest udzielana na wniosek i może być przyznana na remont lub odbudowę budynku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.A. wskazała, że wnosi ją w imieniu własnym oraz reprezentując swoją matkę B.C. Decyzji zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego w szczególności art. 39 i 40 ustawy o pomocy społecznej poprzez przyznanie "odszkodowania" w rażąco niskiej wysokości i wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie zasiłku celowego w wysokości nie mniejszej niż [...] zł ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu ponownie wskazała na swoją złą sytuację materialną. Zaznaczyła ponadto, że adaptacja zalanych pomieszczeń jest konieczna do normalnego w nich zamieszkania i wymaga zerwania tynków, przemurowania pęknięć cegieł w ścianach nośnych, wypompowania wody z piwnic, wysuszenia ścian wewnętrznych, futryn oraz drzwi nie licząc szkód w urządzeniach meblowych. Do skargi załączono notarialne pełnomocnictwo upoważniające A.A. do reprezentowania jej matki B.C. w Urzędzie Gminy, przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym oraz organami Państwowego Zakładu Ubezpieczeń w sprawach związanych z uzyskaniem odszkodowania z tytułu szkód popowodziowych powstałych w wyniku powodzi w [...] r. Pełnomocnictwo upoważniało ponadto do reprezentowania przed geodetą oraz do odbioru korespondencji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. przytoczyło argumentację powołaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji podkreślając, iż z ustaleń dokonanych przez organ I instancji wynika, że pięcioosobowa rodzina skarżącej zajmuje budynek mieszkalny położony w Ł. pod nr [...]. Z wywiadu środowiskowego wynika, że zniszczeniu w tym budynku uległy jedynie podłogi i dolna cześć drzwi. Natomiast znajdujący się na tej samej posesji budynek nr [...] użytkowany jest przez matkę skarżącej, która prowadzi odrębne gospodarstwo domowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 §1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym kontekście uznano, że skarga A.A. nie zasługuje na uwzględnienie. Oceniając legalność zaskarżonego orzeczenia wskazać należy, że zapadło ono na skutek przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach. Wydając orzeczenie w sprawie organy działały zgodnie z zasadami procedury administracyjnej.

W sprawie skarżącej zostało przyznane świadczenie w postaci zasiłku celowego na złagodzenie skutków strat poniesionych w gospodarstwie domowym w wyniku powodzi, która miała miejsce w [...] r. Zasiłek ten przyznawany jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 115, poz. 728). W art. 2 wskazanej ustawy zawarta jest zasada pomocniczości, zgodnie z którą pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości.

Zgodnie z regulacją art. 8 ust. 1 powołanej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje:

- osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej";

- osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie";

- rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"

przy jednoczesnym wystąpieniu jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 3 cytowanej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione przez organ, jeżeli odpowiadają celom mieszczącym się w możliwościach pomocy społecznej.

Stosownie natomiast do treści art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek ten może być przyznany przez organy pomocy społecznej niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Świadczenie to jest świadczeniem doraźnym, ukierunkowanym na określony cel. W niniejszej sprawie celem tym jest złagodzenie skutków powodzi jaka miała miejsce w [...] r., nie jest nim natomiast całkowite pokrycie strat związanych z tym zdarzeniem. Wysokość przyznanego świadczenia ma charakter uznaniowy i z jednej strony uzależnione jest od możliwości finansowych organu administracji z drugiej natomiast od potrzeb rodziny ubiegającej się o udzielenie pomocy.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca zwróciła się do organu I instancji o przyznanie pomocy przeznaczonej na pokrycie strat w budynkach mieszkalnych w wyniku katastrofy naturalnej – powodzi w dniu [...] r. Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że w budynku mieszkalnym nr [...] zamieszkuje, w czasie pobytu w Polsce, matka A. A. – B. C., natomiast rodzina A.A. mieszka w budynku nr [...]. Z ustaleń wynika również, że w budynku, w którym zamieszkuje B.C. została zalana suterena do wysokości [...] cm. Z kolei zgodnie z oświadczeniem strony w budynku tym był urządzony jeden pokój i zalane zostały meble, natomiast kuchnia i dwa pokoje położone na wyższej kondygnacji nie zostały zniszczone. Budynek zamieszkały przez rodzinę A.A. nie został zalany, a jedynie podtopiony, w wyniku czego uszkodzeniu uległy podłogi w kuchni na powierzchni około [...] m2 i w pokoju na powierzchni około [...] m2 , które są lekko wypatrzone. Namokły również drzwi. Jednocześnie w kwestionariuszu wskazano, że rodzina wnosi o udzielenie jej pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, zwłaszcza posprzątania i osuszenia dolnej kondygnacji budynku nr [...]. Zważywszy na wskazania wniosku, w ocenie Sądu przyznana stronie kwota [...] zł na zabezpieczenie bieżących potrzeb związanych z trudną sytuacją, w jakiej znalazła się rodzina skarżącej jest wystarczająca, a organ przyznając to świadczenie nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Zaznaczyć należy, że wniosek strony o udzielenie pomocy w związku z powodzią został przez organ I instancji podzielony, co wynika z ustaleń zawartych w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego, na:

- zasiłek celowy na doraźną pomoc w związku ze złagodzeniem skutków powodzi;

- zasiłek celowy z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego – Ł. [...];

- zasiłek celowy z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego Ł. [...].

W sprawach tych wydane zostały odrębne decyzje administracyjne. W niniejszym postępowaniu kontroli Sądu poddana została decyzja mocą której organ pomocy społecznej przyznał skarżącej zasiłek celowy na doraźną pomoc w związku z trudną sytuacją w jakiej znalazła się jej rodzina na skutek powodzi. Nie był on przeznaczony na remont budynków, czy ich przywrócenie do stanu poprzedniego lecz w związku z bieżącymi potrzebami rodziny w tym w szczególności w związku z koniecznością wypompowania wody, osuszenia budynku oraz z potrzebą zaspokajania bieżących potrzeb bytowych rodziny.

Jak już wyżej wskazano pomoc przyznawana na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej ma charakter pomocy doraźnej na cel, którym było złagodzenie skutków powodzi, jaka miała miejsce w [...] r., nie na całkowitą rekompensatę strat, jakie poniosła strona. W ocenie Sądu organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wydały rozstrzygnięcie w granicach uznania administracyjnego.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga A.A. nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych.

Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku stosując art. 151 P.p.s.a.

Odnosząc się natomiast do skargi złożonej przez B. C. wskazać należy, iż zarządzeniem z dnia [...] r. Sąd wezwał A.A. do usunięcia braków formalnych skargi B. C. poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w jej imieniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi B.C.. Wezwanie to zostało prawidłowo doręczone w dniu [...] r., co wynika z dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (k. 12). W zakreślonym przez Sąd terminie, który upływał z dniem [...] r. (środa), braki powyższe nie zostały przez stronę uzupełnione.

Wobec powyższego Sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. odrzucił skargę B.C.