Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 766/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 c par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi "A" w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, ze zaskarżone postanowienie nie może być wykonane;


UZASADNIENIE

Wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej ZUS) skierował do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego tytuł wykonawczy z dnia [...] numer [...] obejmujący zaległość z tytułu składki na Narodowy Fundusz Zdrowia za październik 2005 r. celem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego do majątku zobowiązanego P.M. zamieszkałego w [...], ul. [...].

Naczelnik Urzędu Skarbowego wraz z pismem z dnia 27 czerwca 2008 r., zwrócił wierzycielowi powyższy tytuł wykonawczy, a następnie postanowieniem wydanym w tym samym dniu określił należne od wierzyciela koszty egzekucyjne w wysokości 3,40 zł, z tytułu zwrotu wydatków poniesionych przez organ 3,40 zł, egzekucyjny.

W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, iż tytuły wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające prowadzenie egzekucji, bowiem ustalono, że P.M. nie zamieszkuje pod adresem wskazanym przez wierzyciela w tytule wykonawczym.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem ZUS wniósł zażalenie z wnioskiem o uchylenie postanowienia w zakresie nałożenia na niego obowiązku uiszczenia kwoty 3,40 zł. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie stwierdził, iż nie przedstawiono żadnych dowodów zebranych przez organ egzekucyjny świadczących o tym, iż zobowiązany nie przebywa w miejscu, które wskazano w tytułach wykonawczych jako jego miejsce zamieszkania. Ponadto zdaniem wierzyciela, sam fakt nie przebywania zobowiązanego w miejscu zameldowania, nie może stanowić wady, o której mowa wart. 64c § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. - zwanej dalej "u.p.e.a."). ZUS stwierdził też, że w jego ocenie ma on status wierzyciela, będącego jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie. W związku z powyższym stosowanie w rozpatrywanej sprawie dyspozycji art. 64c § 2 u.p.e.a. jest bezzasadne.

Dyrektor Izby Skarbowej nie uznał zarzutów zażalenia i postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...].

Odwołując się do treści art. 29 u.p.e.a. organ odwoławczy stwierdził, że badanie tytułu wykonawczego przed skierowaniem do egzekucji polega na stwierdzeniu czy egzekucja administracyjna jest dopuszczalna oraz czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi formalne. Zatem przed przystąpieniem do egzekucji organ egzekucyjny bada między innymi czy tytuł wykonawczy zawiera adres zobowiązanego oraz czy podany adres znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego. Nie bada natomiast czy adres wskazany w tytule jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Wada tytułu wykonawczego w postaci błędnego adresu zobowiązanego, uniemożliwiająca przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, może być wiec stwierdzona dopiero przez poborcę skarbowego realizującego ten tytuł.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu 3 grudnia 2007 r. oraz 25 kwietnia 2008 r. poborca skarbowy udał się pod wskazany w w/w tytułach wykonawczych adres i ustalił, iż zobowiązany tam nie zamieszkuje. W związku z powyższym nie było możliwe doręczenie zobowiązanemu P.M. odpisu tytułu wykonawczego, a w konsekwencji wszczęcie egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. A zatem została spełniona przesłanka określona w art. 64c § 2 u.p.e.a. uprawniająca organ egzekucyjny do nałożenia na wierzyciela obowiązku uiszczenia kwoty 3 zł 40 gr od zwróconego tytułu wykonawczego.

Organ podkreślił, że wydając rozstrzygnięcie brał pod uwagę, iż dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może realizować uprawnienia organu egzekucyjnego, w zakresie wskazanym wart. 19 § 4 u.p.e.a. jednak w rozpatrywanej sprawie z uprawnień takich nie skorzystał. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystąpił z zadaniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, przekazując wystawione przez siebie tytuły wykonawcze, co oznacza, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego jest w rozpatrywanej sprawie organem egzekucyjnym, natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem.

Od powyższego postanowienia ZUS wniósł w ustawowym terminie skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku, żądając jego uchylenia w całości.

Skarżący zarzucił postanowieniu naruszenie art. 64c § 2 w związku z art. 19 § 4 u.p.e.a. oraz § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541 ze zm.).

W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumenty przedstawione w zażaleniu. Jego zdaniem, obciążenie go opłatą w wysokości 3,40 zł jest bezzasadne, gdyż dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma status organu egzekucyjnego.

Stwierdził, ze w tytułach wykonawczych skierowanych do egzekucji do Naczelnika Urzędu Skarbowego podał jako miejsce zamieszkania zobowiązanego miejsce jego zameldowania na pobyt stały. Na podstawie ustaleń dokonanych w oparciu o Kompleksowy System Informatyczny ZUS na dzień wystawienia tytułów wykonawczych stwierdzono, iż adresem zamieszkania P.M. jest jego adres zameldowania tj. [...] ul. [...]. Skarżący stwierdził ponadto, iż na podany adres zobowiązany otrzymuje świadczenie rentowe, adres ten podał we wniosku złożonym do Wydziału Przyznawania Emerytur i Rent Inspektorat ZUS. W dokumentach złożonych do ZUS płatnik nie wskazał innego adresu poza adresem zameldowania. Zatem występuje tu tożsamość adresów (zameldowania, zamieszkania oraz do korespondencji) i jest to jedyny adres znany wierzycielowi.

Zdaniem skarżącego, organ egzekucyjny nie przedstawił dowodów potwierdzających fakt nieprzebywania zobowiązanego pod adresem zameldowania, gdyż niewystarczające jest oświadczenie domowników o niezamieszkiwaniu zobowiązanego pod wskazanym adresem. Dowodem takim jest natomiast urzędowy rejestr, na postawie którego ZUS w przedmiotowej sprawie ustalił wyżej wskazany adres P.M.

Ponadto zarzucił, ze Dyrektor Izby Skarbowej niezasadnie uznał, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi tożsamość pomiędzy wierzycielem i organem egzekucyjnym, a zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych występuje jako wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie. Wobec braku możliwości prowadzenia skutecznego postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skierowano tytuły wykonawcze do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego tj. do Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, ze zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrole działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej w dalszej części "P.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] pod kątem wskazanych powyżej kryteriów Sąd uznał, iż narusza ono prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego, przy czym nie wszystkie zarzuty skargi zasługują zdaniem Sądu na uwzględnienie.

Stan faktyczny sprawy nie jest w zasadzie między stronami sporny, a istota sporu sprowadza się do odmiennej oceny normy wynikającej z art. 64c § 2 u.p.e.a.

Zgodnie z tym przepisem, jeżeli tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, które nie mogły być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji, wierzyciel niebędący jednocześnie organem egzekucyjnym obowiązany jest uiścić, tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny, kwotę wynoszącą 3 zł 40 gr.

W rozpatrywanej sprawie działający jako wierzyciel Zakład Ubezpieczeń Społecznych skierował do realizacji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego tytuł wykonawczy wystawiony na zobowiązanego P.M. W tytule wykonawczym skierowanym do egzekucji wierzyciel podał jako miejsce zamieszkania zobowiązanego miejsce jego zameldowania na pobyt stały tj. [...], ul. [...].

Organ egzekucyjny stwierdził, iż w poborca skarbowy udał się pod wskazany adres i ustalił, iż zobowiązany tam nie zamieszkuje. W związku z powyższym nie było możliwe doręczenie zobowiązanemu P.M. odpisów tytułu wykonawczego, a w konsekwencji wszczęcie egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.

Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego powyższe ustalenia świadczyły o spełnieniu przesłanki z art. 64c § 2 u.p.e.a. i dlatego postanowieniem z dnia [...] określił należne od wierzyciela koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 3,40 zł, z tytułu zwrotu wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny.

Przepis art. 27 § 1 u.p.e.a. wymienia elementy, które winien zawierać tytuł wykonawczy, w tym m.in. wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adres.

W ocenie Sądu, podanie przez wierzyciela w tytule wykonawczym adresu zamieszkania zobowiązanego zgodnego z danymi z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS nie stanowi "wady uniemożliwiającej przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego" w rozumieniu art. 64c § 2 u.p.e.a. Art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.) zakłada i zapewnia rzetelność i kompleksowość informacji gromadzonych na kontach ubezpieczonych i na kontach płatników składek w sposób uregulowany niniejszą ustawą. Z kolei ust. 2 powołanego przepisu stanowi, że informacje zawarte na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek w prowadzonych w formie elektronicznej, które przekazane zostały w postaci dokumentu pisemnego albo elektronicznego, są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym w zakresie ubezpieczeń społecznych. Nadto niewystarczające jest dla stwierdzenia istnienia wady, o której mowa w art. 64c § 2 u.p.e.a., oparcie się organu egzekucyjnego wyłącznie na oświadczeniu domowników o niezamieszkiwaniu zobowiązanego pod wskazanym w tytule wykonawczym adresem. Okoliczność, iż podany przez wierzyciela adres zamieszkania zobowiązanego jest błędny, powinna zostać stwierdzona w sposób obiektywny, chociażby na podstawie danych pochodzących z innych rejestrów.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 64c § 2 u.p.e.a., co winno skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

Natomiast Sąd nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 19 § 4 u.p.e.a. i § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Przepis art. 19 § 4 u.p.e.a. stanowi, ze Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za prace, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Z powyższego wynika zatem, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji w ograniczonym zakresie.

Z kolei w myśl § 6 ust. 5 cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, a prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W rozpatrywanej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych występował wyłącznie w roli wierzyciela, przy czym nie można przypisać mu przymiotu wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, w rozumieniu przepisu art. 64c § 2 u.p.e.a. Bez znaczenia jest zatem okoliczność, iż Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych posiada hipotetycznie uprawnienia organu egzekucyjnego uprawnionego do stosowania określonego wart. 19 § 4 u.p.e.a. katalogu środków egzekucyjnych. Zatem tylko w sytuacji gdyby w tej danej sprawie ZUS był organem egzekucyjnym nie należało stosować art. 64c § 2 u.p.e.a.

Użyty w art. 64c § 2 u.p.e.a. zwrot "wierzyciel niebędący jednocześnie organem egzekucyjnym" należy rozumieć w ten sposób, że jedynie w sytuacji, gdy w tym samym czasie, w danej sprawie wierzycielowi przysługuje także przymiot organu egzekucyjnego nie będzie on obowiązany uiścić, tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny, kwoty 3 zł 40 gr.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 ustawy orzeczono o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia.