Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 4222/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 10 i art. 21
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 31
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Julia Chudzyńska po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P., E.P. i L. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2877/17 w sprawie ze skargi Gminy Miasto [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2877/17, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy Miasta G. i Skarbu Państwa na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] listopada 2014 nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w punkcie 1 wyroku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzają ją decyzję Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2010 r. nr [...]; w punkcie 2 wyroku zasądził od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącego Prezydenta Miasta G. reprezentującego Gminę Miasta G. i Skarb Państwa koszty postępowania sądowego .

W uzasadnieniu Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. orzeczeniem z [...]marca 1953 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 1, art. 10 i art. 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. poz. 31), orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości o pow. 1004 m², zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. tom [...] karta [...] numer katastralny parceli [...], karta mapy [...]. matrykuła [...], położonej w G. przy ul. [...], stanowiącej własność B. L.

A. i B. małżonkowie K., działający w imieniu małoletniej córki U. H. K., w piśmie z [...] marca 1957 r. zatytułowanym "zażalenie", wystąpili do Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Społeczno-Administracyjny w G. o uchylenie powyższego orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] marca 1953 r. nr [...] i wydanie prawidłowego orzeczenia oraz o przyznanie nieruchomości zamiennej. Wskazali, że przedmiotowa nieruchomość na mocy aktu notarialnego z [...] marca 1950 r. przeszła na rzecz ich córki U. H. K. wskutek jej sprzedaży przez B. L., a której prawa do nieruchomości, na skutek zawartej umowy, zostały ujawnione w księdze wieczystej (Nr Dz. Kw. [...]).

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych decyzją z [...] marca 1964 r. nr [...], wydaną na podstawie ówcześnie obowiązującego art. 136 (obecnie art. 155) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. poz. 168 ze zm.; obowiązujący na dzień wydania zaskarżonej decyzji - Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", uchyliło ww. ostateczne orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] marca 1953 r. nr [...] i następnie orzeczeniem z [...] marca 1964 r. nr [...] orzekło o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości, nie prowadząc w tym zakresie postępowania.

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych orzeczeniem z [...] maja 1964 r. nr [...] przyznało H. K. odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia ww. nieruchomości w kwocie 2 036 zł. Na skutek rozpatrzenia odwołania U. H. K., Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z [...] lutego 1965 r. nr [...] zmieniła powyższe orzeczenie z [...] maja 1964 r. zmniejszając przyznane odszkodowanie do kwoty 1 771 zł i powołując się na wadliwość opinii szacunkowej biegłego, będącej podstawą przyznanego odszkodowania.

U. H. P. (z d. K.), reprezentowana przez syna J. P., w dniu [...] listopada 2004 r. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] marca 1964 r. nr [...] o wywłaszczeniu. Wskazała, że organ wbrew obowiązującej ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. poz. 94 ze zm.) nie dokonał żadnej czynności procesowej: nie zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego ani nie wyznaczył rozprawy administracyjnej oraz że decyzja została wydana bez podstawy prawnej.

Minister Infrastruktury decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] marca 1964 r. o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] maja 1964 r. o przyznaniu odszkodowania U. H. K. za wywłaszczoną ww. nieruchomość oraz decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] lutego 1965 r. o zmianie ww. orzeczenia z [...] maja 1964 r.

Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie powyższej sprawy wystąpili E. B. i A. B., M. N., M. N. wskazując, że orzeczenie wywłaszczeniowe wywołało nieodwracalne skutki prawne.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie ww. sprawy wystąpił również Prezydent Miasta G. - reprezentujący Gminę Miasta G., podnosząc, iż organ I instancji nie wskazał jakie przepisy zostały rażąco naruszone. Ponadto nie podzielił poglądu organu w kwestii oceny, że uchylenie ostatecznej decyzji wywłaszczeniowej wydanej w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji planów gospodarczych powodowało konieczność przeprowadzenia nowego postępowania wywłaszczeniowego i odszkodowawczego w oparciu o nowo obowiązujące przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Nadto z wnioskami o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2010 r. wystąpiła M. Z. (G.) i M. K.

Decyzją z [...] kwietnia 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2010 r. w części dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] marca 1964 r. w części dot. wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości i w tym zakresie umorzył postępowanie przed Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z [...]stycznia 2010 r. nr [...] w części dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] maja 1964 r. nr [...] o przyznaniu odszkodowania oraz decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] lutego 1965 r. nr [...] o zmianie ww. orzeczenia z [...] maja 1964 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1311/13 uchylił w całości ww. decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] kwietnia 2012 r. nr BOI-4ps-787-WP-135/11.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Minister Infrastruktury i Rozwoju zaskarżoną decyzją z [...]listopada 2014 r. nr [...] uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2010 r. nr [...] w części dot. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w G. z [...] marca 1964 r. nr [...] o wywłaszczeniu i stwierdził jego nieważność w części dotyczącej obecnych działek nr [...] i nr [...] oraz stwierdził, że ww. orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej obecnej działki nr [...]; utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2010 r. nr [...] w części dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w G. z [...] maja 1964 r. nr [...] oraz decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z [...] lutego 1965 r. nr [...].

Organ wskazał, że w stosunku do działki nr [...] nastąpiły nieodwracalne skutki prawne z uwagi na ustanowienie na powyższej nieruchomości użytkowania wieczystego na rzecz osób fizycznych w drodze odpłatnej czynności cywilnoprawnej. Wydanie zaś orzeczeń z [...] maja 1964 r. oraz z [...] lutego 1965 r. (dotyczących odszkodowania), na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. poz. 339 ze zm.), będącego aktem wykonawczym do dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., zamiast na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, stanowiło rażące naruszenie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Tym samym organ stwierdził, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] maja 1964 r. nr [...] oraz decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczeń z [...] lutego 1965 r. nr [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina Miasta G. i Skarb Państwa reprezentowani przez Prezydenta Miasta G., zarzucając naruszenie:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 marca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 3306/15 oddalił skargę.

Prezydent Miasta G., działając w imieniu Gminy Miasta G. oraz jako organ wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2039/16 uchylił ww. wyrok i przekazał Sądowi I instancji sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku NSA wyjaśnił, że kluczowym zagadnieniem, które wystąpiło w rozpatrywanej sprawie było ustalenie czy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] marca 1964 r. rażąco naruszało prawo. Stwierdzenie nieważności decyzji jest bowiem wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, a zatem pojęcie to musi być interpretowane wąsko, co oznacza, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią, nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej. Innymi słowy, rażącym naruszeniem prawa jest dotknięta decyzja, której treść stanowi zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. W związku z tym, aby można było mówić, że dana decyzja rażąco narusza prawo, stan prawny, w jakim została ona wydana musi być w pełni jasny i czytelny. NSA uznał, że z tego powodu konieczne jest rozważenie, czy tego rodzaju sytuacja zachodzi w przypadku decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] marca 1964 r. nr [...], gdyż orzeczenie to zostało wydane w bardzo specyficznych warunkach, które miały zasadniczy wpływ na rodzaj przepisów mających zastosowanie. Pierwotnie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych, orzeczeniem z [...] marca 1953 r. nr [...] - działając na podstawie art. 1, art. 10 i art. 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości będącej własnością B. L., położonej w G. przy ul. [...], o powierzchni 1004 m². Orzeczenie to stało się ostateczne. Następnie, po kilku latach w piśmie z [...]marca 1957 r., zatytułowanym "zażalenie" A. i B. małżonkowie K., reprezentujący małoletnią córkę – U. H. K., wystąpili do Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Społeczno-Administracyjny w G. o uchylenie powyższego orzeczenia i wydanie orzeczenia prawidłowego, gdyż – na mocy umowy sprzedaży, zawartej w formie aktu notarialnego z [...] marca 1950 r. z B. L. – własność ww. nieruchomości przeszła na rzecz ich córki – U. H. K. Jednocześnie wnieśli też o przyznanie nieruchomości zamiennej. Powyższe pismo spowodowało, że Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych poleciła w piśmie z 1963 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych "zmianę" orzeczenia z marca 1953 r. Realizując to polecenie, powyższy organ wydał w tym samym dniu ([...] marca 1964 r.) i pod tym samym numerem ([...]) dwa rozstrzygnięcia. Pierwszym - na podstawie art. 136 K.p.a. (w pierwotnym brzmieniu) – uchylił orzeczenie z [...] marca 1953 r. nr [...], a drugim – na podstawie art. 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania - ponownie orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], o powierzchni 1004 m², z tym, że orzeczenie to zostało tym razem skierowane do U. H. K.

NSA zauważył, że w motywach decyzji, wydanej na podstawie art. 136 K.p.a. (w pierwotnym brzmieniu), organ, podając powód orzekania, wskazał, że ww. Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia poleciła mu "zmienić" poprzednie orzeczenie wywłaszczeniowe z 1953 r., zauważył, że zarówno wnioskodawca wywłaszczenia nie zgłosił sprzeciwu co do owej zmiany, jak i B. L. wyraziła na nią zgodę i dodał, że nowa decyzja o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości zostanie wydana w odrębnej decyzji. W uzasadnieniu zaś nowego orzeczenia wywłaszczeniowego z 1964 r. organ wyjaśnił, że orzekał na wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w G. z [...] marca 1952 r. nr [...], że decyzją z [...] marca 1952 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. zezwoliło na zajęcie opisanej na wstępie nieruchomości i postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte obwieszczeniem z [...] września 1952 r. Przede wszystkim zaś, w samym rozstrzygnięciu merytorycznym, organ stwierdził, że orzeka o wywłaszczeniu poprzez odjęcie prawa własności do przedmiotowej nieruchomości U. H. K. z dniem złożenia wniosku wywłaszczeniowego, to jest z dniem [...] marca 1952 r. Dodał też, że orzeczenie o odszkodowaniu zostanie wydane na wniosek jednej ze stron w odrębnym orzeczeniu (czyli tak jak przewidywał to art. 33 ust. 1 dekretu z 1949 r.). NSA wywiódł, że powyższe dowodzi, że obie decyzje z 1964 r. (uchylająca i wywłaszczeniowa) były ściśle ze sobą powiązane, co miało swoje uzasadnienie w tym, że dopiero łącznie razem decyzje te powodowały to, że można było mówić o dokonaniu zmiany decyzji wywłaszczeniowej z 1953 r., a która to zmiana – jak wyżej wspomniano - została polecona organowi orzekającemu przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczenia. Opisane wyżej postępowanie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych może więc budzić wątpliwości, w jakim w istocie trybie, wydane zostało kwestionowane orzeczenie z 1964 r. (czy w trybie zwyczajnym czy nadzwyczajnym, to jest obecnie w trybie z art. 155 K.p.a.). Przede wszystkim jednak znamienne jest to, że orzeczenie z 1964 r. zostało wydane na wniosek z [...] marca 1952 r. i przewidywało, że z tą datą była właścicielka nieruchomości zostaje pozbawiona jej własności. Treść tego orzeczenia wskazywała też wprost, że postępowanie wywłaszczeniowe było w tym wypadku wszczęte obwieszczeniem z dnia [...] września 1952 r.

Dalej NSA wskazał, że zgodnie z treścią art. 48 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po wyzwoleniu, a w dniu wejścia w życie ww. ustawy jeszcze nie zakończone, będzie prowadzone nadal według dotychczasowych przepisów z odpowiednim zastosowaniem przepisów niniejszej ustawy dotyczących właściwości organów orzekających. Czynności dokonane w dotychczasowym postępowaniu pozostają w mocy, a odszkodowanie ustała się według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie, jeżeli wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło po dniu 1 lipca 1956 r., a dotychczas nie ustalono odszkodowania; w pozostałych przypadkach odszkodowanie ustała się według przepisów dotychczasowych. W związku z tym – zdaniem NSA – należałoby rozważyć, czy wyżej wskazane okoliczności (zwłaszcza fakt, że organ przyjął już, że orzekał w postępowaniu wszczętym obwieszczeniem z dnia [...] września 1952 r. ), mogłyby jednak dowodzić, że orzeczenie o wywłaszczeniu z 1964 r. zostało wydane w ramach postępowania wywłaszczeniowego, wszczętego przed dniem [...] lipca 1956 r. Okoliczność ta przesądzałaby natomiast o tym, że podstawą tego orzeczenia powinny być przepisy dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, a które organ orzekający zastosował. Jeśliby zaś ten pogląd przyjąć, to należałoby następnie rozważyć, czy wydając, kwestionowane w trybie nadzorczym orzeczenie, Prezydium WRN w G. było obowiązane prowadzić na nowo czynności procesowe, a jeśli nawet, to czy zaniechanie tego rodzaju czynności, stanowiło rażące naruszenie prawa. Ponadto w zaistniałej sytuacji, należałoby wziąć również pod uwagę, że stan prawny, w jakim zostało wydane kwestionowane orzeczenie nie był jasny, a w związku z tym wypadałoby także rozważyć, czy ewentualne jego naruszenie, mogłoby być taktowane jako oczywiste.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając skargę Gminy Miasta G. i Skarbu Państwa na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] listopada 2014 r. wskazanym na wstępie wyrokiem uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzają ją decyzję Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2010 r. [...]. Sąd odwołując się do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 poz. 1369 ze zm.; obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", uznał, że obie decyzje naruszają prawo w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Wynika to z tego, że skutkiem procesowym uchylenia decyzji wywłaszczeniowej z [...] marca 1953 r. nr [...] było ponowne otwarcie postępowania wywłaszczeniowego wszczętego wnioskiem Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w G. z [...] marca 1952 r. nr [...]gdyż procesowo pozostało ono niezakończone. Postępowanie to, wszczęte z dniem [...] marca 1952 r., prowadzone było na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Wprawdzie dekret ten utracił moc z dniem 5 kwietnia 1958 r., kiedy weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, to jednak, na podstawie art. 48 ust. 1 ww. ustawy postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po wyzwoleniu, a w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy jeszcze nie zakończone miało być prowadzone nadal według dotychczasowych przepisów z odpowiednim zastosowaniem przepisów niniejszej ustawy dotyczących właściwości organów orzekających. Czynności dokonane w dotychczasowym postępowaniu pozostawały w mocy, a odszkodowanie ustalane było według zasad odszkodowania przewidzianych w ustawie z dnia 12 marca 1958 r., jeżeli wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło po dniu [...] lipca 1956 r., a dotychczas nie ustalono odszkodowania; w pozostałych przypadkach odszkodowanie było ustalane według przepisów dotychczasowych.

Sąd podkreślił, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych kontynuując postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte wnioskiem Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w G. z [...] marca 1952 r. nr [...], decyzją z [...] marca 1964 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], odejmując prawo własności U. H .K. z dniem złożenia wniosku wywłaszczeniowego, tj. z dniem [...] marca 1952 r. Jednocześnie z uzasadnienia orzeczenia wynika, że postępowanie wywłaszczeniowe było wszczęte obwieszczeniem z dnia [...] września 1952 r. Powyższe okoliczności – w ocenie Sądu - wskazują, że orzeczenie o wywłaszczeniu z [...] marca 1964 r. nr [...], zostało wydane w ramach postępowania wywłaszczeniowego, wszczętego przed dniem [...] lipca 1956 r. W związku z tym, zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 12 marca 1958 r., podstawą orzeczenia wywłaszczeniowego z [...] marca 1964 r. nr [...], powinny być przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, tak jak uczynił to organ.

Sąd uznał, że skoro stosownie do art. 48 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. czynności dokonane w dotychczasowym postępowaniu pozostają w mocy, to organ przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej z [...] marca 1964 r. był zwolniony z przeprowadzenia na nowo czynności procesowych wymaganych dekretem z dnia 26 kwietnia 1949 r. Z kolei zasady ustalania odszkodowania zostały ukształtowane w art. 48 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 12 marca 1958 r. Ponieważ postępowanie odszkodowawcze zostało wszczęte przed dniem [...] lipca 1956 r. - bo w dniu [...]marca 1952 r. - do ustalenia odszkodowania miały zastosowanie przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., tak jak uczynił to organ wydając decyzję odszkodowawczą z [...] maja 1965 r. zmienioną decyzją z [...] lutego 1965 r.

Tym samym Sąd nie podzielił stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji, że orzeczenie z [...] marca 1964 r. nr [...] zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., gdyż organ wywłaszczeniowy nie przeprowadził, wymaganego przepisami ww. ustawy postępowania administracyjnego. Również niezasadnie – wedle Sądu - organ uznał, że zastosowanie w orzeczeniach z [...] maja 1964 r. i z [...] lutego 1965 r. do ustalenia odszkodowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych, które było aktem wykonawczym do dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., stanowi rażące naruszenie art. 48 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r.

Sąd podkreślił konstatację Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 5 lipca 2017 r., zgodnie z którą orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] marca 1964 r. nr [...] zostało wydane w specyficznych warunkach, które miały zasadniczy wpływ na rodzaj przepisów, które zostały zastosowane. Spowodowało to sytuację, że stan prawny, w jakim zostało wydane orzeczenie wywłaszczeniowe z [...] marca 1964 r. nie był jasny i czytelny, wymagał interpretacji, co wyklucza uznanie orzeczenia tego za rażąco naruszające prawo.

Sąd zauważył również, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] marca 1953 r. nr [...] nie spowodowało skutku wywłaszczenia w stosunku do nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], oznaczonej jako parcela nr [...], o pow. 1.004 m², gdyż odejmowało prawo własności B. L., której prawo to już nie przysługiwało. Zatem orzeczenie to nie miało charakteru decyzji wywłaszczeniowej, do której mógłby mieć zastosowanie przepis art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Sąd wskazał, że organ ponownie rozpatrując wniosek U. H. P. z [...] listopada 2004 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] marca 1964 r. nr [...], rozszerzony pismem z [...] stycznia 2008 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] maja 1964 r. nr [...] o przyznaniu odszkodowania oraz decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...]lutego 1965 r. nr [...] o zmianie ww. orzeczenia odszkodowawczego z [...] maja 1964 r., ma obowiązek uwzględnić powyższe stanowisko Sądu.

J. P., E. P. i L. P., reprezentowani przez adwokata K. N., złożyli od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając w go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucili naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez błędne ustalenie faktyczne w postaci przyjęcia, że ponowne wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło w trybie "zmiany" decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] marca 1953 r. nr [...] wszczętego pismem z dnia [...] marca 1957 r., co w konsekwencji skutkowało nieprawidłowym stwierdzeniem, że zastosowanie miały przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 48 ust. 1 ustawy dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez błędne uznanie, że zastosowanie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych, będącego aktem wykonawczym do dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., zamiast ustawy z dnia 12 marca 1958 r., nie narusza rażąco prawa, co w konsekwencji doprowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] listopada 2014 nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzję Ministra Infrastruktury z dna [...] stycznia 2010 r. nr [...] "zastosowania w orzeczeniach z [...] maja 1964 r, oraz z [...] lutego 1965 r.",

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z ówczesnym art. 120 § 1 pkt 2 i 121 K.p.a. poprzez orzeczenie "zmiany" wysokości odszkodowania na niekorzyść strony odwołującej się decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] lutego 1965 r. nr [...] od orzeczenia z [...] maja 1964 r. i zmniejszenie przyznanego odszkodowania do kwoty 1 771 zł z 2 036 zł.

Skarżący kasacyjnie wnieśli, na podstawie art. 185 P.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I Instancji, stosownie do art. 176 § 2 P.p.s.a. - rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wnieśli również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezydent Miasta G. działający w imieniu Gminy Miasta G. oraz wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Autor skargi kasacyjnej formułując zarzuty naruszenia prawa przed Sądem I instancji oparł je wyłącznie na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Zauważyć jednak trzeba, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. powiązany z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, należy zakwalifikować do zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. opartych na art. 174 pkt 1 P.p.s.a.

Z uwagi na sposób sformułowania podstaw wniesionej skargi kasacyjnej, konieczne jest podkreślenie, że skarga kasacyjna jest szczególnym i wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. obligatoryjnym elementem tego środka odwoławczego jest wskazanie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu przepisów, jakie w ocenie strony składającej skargę kasacyjną zostały naruszone. Wnoszący skargę kasacyjną powinien przyporządkować każdy z zarzutów do konkretnej podstawy kasacyjnej, wskazanej w art. 174 P.p.s.a. Ma to istotne znaczenie dla spełnienia wymogów formalnych środka odwoławczego. W przypadku zarzutów opartych na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. niezbędne jest bowiem wskazanie formy naruszenia. Zgodnie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. są to błędna wykładnia i (lub) niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia polega na mylnym zrozumieniu treści przepisu, natomiast niewłaściwe zastosowanie polega na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada (bądź nie odpowiada) hipotezie określonej normy prawnej (wyroki NSA z 5 stycznia 2012 r., II OSK 1852/10 i 20 lipca 2011 r., II FSK 335/10, orzeczenia.nsa.gov.pl; podobnie jak wszystkie powołane poniżej orzeczenia sądowe). W przypadku naruszenia przepisów postępowania nie ma obowiązku wskazania formy ich naruszenia, jednakże konieczne jest określenie, w jaki sposób zostały one naruszone i jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O charakterze danego przepisu nie decyduje charakter aktu prawnego, w jakim jest on zamieszczony, ale jego treść i cel (wyroki NSA z 10 maja 2006 r., II OSK 1356/05 i 16 marca 2007 r., I OSK 733/06). Za przepisy prawa materialnego uznaje się przepisy regulujące bezpośrednio stosunki administracyjnoprawne (określają zachowanie podmiotów) oraz roszczenia wynikające z tych stosunków (obowiązki, uprawnienia i prawa), a za przepisy postępowania uznaje się normy instrumentalne, określające drogę i sposób dochodzenia uprawnień wynikających z norm materialnoprawnych (tak m.in. w uchwale NSA z 20 maja 2010 r., II OPS 5/09, w wyroku NSA z 8 lutego 2008 r., II FSK 1603/06). Błędne przypisanie zarzutu do niewłaściwej podstawy kasacyjnej co do zasady nie dezawuuje całkowicie takiego zarzutu, jeśli sposób jego sformułowania pozwala na merytoryczną ocenę w ramach właściwej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 2 września 2010 r., II FSK 636/09, z 13 marca 2008 r., II OSK 223/07). W rozpoznawanej sprawie błędnie zakwalifikowany zarzut skargi kasacyjnej poddaje się kontroli instancyjnej.

Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno zawierać argumentację, mającą przekonać Naczelny Sąd Administracyjny o słuszności każdego z podniesionych zarzutów (wyrok NSA z 18 marca 2011 r., I GSK142/10). Uzasadnienie powinno być logiczne i precyzyjne, pozwalające na poznanie intencji jego autora, a następnie sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem (wyrok NSA z 26 stycznia 2012 r., II FSK 1313/10).

Ze względu na zasadę związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i uwzględniania z urzędu jedynie okoliczności przesądzających o nieważności postępowania, zasadniczym elementem skargi kasacyjnej powinno być prawidłowe i zupełne wskazanie jej podstaw, tj. konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, z którego naruszeniem skarżąca wiąże wadliwość objętego skargą wyroku sądu pierwszej instancji i na czym opiera swoje żądanie jego uchylenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem uprawniony do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny.

Powołanie się w skardze kasacyjnej na obie podstawy wymaga rozważenia w pierwszej kolejności zasadności zarzutów procesowych, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i nie doszło do istotnych uchybień procesowych, można przejść do oceny podstawy naruszenia prawa materialnego.

Pierwszy z zarzutów naruszenia przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. wskazuje na błędne ustalenie faktyczne w postaci przyjęcia, że ponowne wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło w trybie "zmiany" decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] marca 1953 r. nr [...] i zostało zainicjowane pismem z [...] marca 1957 r., co w konsekwencji skutkowało nieprawidłowym stwierdzeniem, że zastosowanie miały przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Tak sformułowany zarzut wskazuje w istocie na błędną ocenę dokonaną przez Sąd I instancji odnoszącą się do charakteru prawnego obu orzeczeń administracyjnych z [...] marca 1964 r. o tym samym numerze [...], tj. decyzji o uchyleniu orzeczenia o wywłaszczeniu z [...] marca 1953 r. na podstawie art. 136 K.p.a. w brzmieniu pierwotnym oraz orzeczenia o wywłaszczeniu U. H. K. z prawa własności, a także do skutków prawnych, jakie te orzeczenia wywołały. Skarżący kasacyjnie nie kwestionuje bowiem tego, że wywłaszczenie U. H. K. z prawa własności nastąpiło na podstawie wskazanych orzeczeń administracyjnych. W jego ocenie wydanie tych orzeczeń należy traktować jako wszczęcie, w trybie art. 136 K.p.a. w pierwotnym brzmieniu, postępowania nadzorczego zmierzającego do uchylenia ostatecznej decyzji wywłaszczeniowej skierowanej do niewłaściwej osoby, a po jej uchyleniu – należy traktować jak wydanie orzeczenia wywłaszczeniowego w wyniku ponownie wszczętego postępowania wywłaszczeniowego. Dalej skarżący kasacyjnie wskazuje, że decyzja uchylająca decyzję wywłaszczeniową skierowaną do niewłaściwej osoby wymagała zastosowania art. 137 § 1 pkt 4 K.p.a. Decyzja zmieniająca nie mogła być w takiej sytuacji wydana, gdyż naruszałaby prawo. Nie można bowiem dokonywać zmiany decyzji dotkniętej wadą nieważności w celu jej sanowania. Skarżący kasacyjnie nie odnosi przy tym swoich wywodów do rozważań zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2039/16 poprzedzającym rozpoznanie sprawy przez Sąd I instancji. Tymczasem okoliczności podniesione w ramach tego zarzutu objęte zostały wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyroku. Tak jak prawidłowo podniósł Sąd I instancji, ponownie rozpatrując sprawę stwierdzenia nieważności orzeczeń o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, był on związany wykładnią prawa dokonaną w tym wyroku zgodnie z art. 190 P.p.s.a. W świetle regulacji zawartej w powołanym art. 190 P.p.s.a. nie może zaś budzić wątpliwości, że obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego skargę kasacyjną w sprawie, która była wcześniej przedmiotem rozstrzygnięcia przez ten sąd, jest najpierw ustalenie, czy uzasadnienie wcześniejszego orzeczenia zawiera wykładnię prawa i jakich norm prawnych ona dotyczy. Następnie Sąd II instancji jest zobligowany do oceny zarzutów skargi kasacyjnej przez pryzmat tej wykładni. (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2014 r. sygn. akt II GSK 830/13). W myśl natomiast zdania drugiego powołanego art. 190 P.p.s.a. nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2039/16 wskazał, że w motywach decyzji, wydanej na podstawie art. 136 K.p.a. (w pierwotnym brzmieniu), organ, podając powód orzekania, wskazał, że Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia poleciła mu "zmienić" poprzednie orzeczenie wywłaszczeniowe z 1953 r., że zarówno wnioskodawca wywłaszczenia nie zgłosił sprzeciwu co do owej zmiany, jak i B. L. wyraziła na nią zgodę oraz że nowa decyzja o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości zostanie wydana w odrębnej decyzji. W uzasadnieniu zaś nowego orzeczenia wywłaszczeniowego z 1964 r. organ wyjaśnił, że orzekał na wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w G. z [...]marca 1952 r. nr [...], że decyzją z [...] marca 1952 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. zezwoliło na zajęcie opisanej na wstępie nieruchomości i postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte obwieszczeniem z [...] września 1952 r. Przede wszystkim zaś, w samym rozstrzygnięciu merytorycznym, organ stwierdził, że orzeka o wywłaszczeniu przez odjęcie prawa własności do przedmiotowej nieruchomości U. H. K. z dniem złożenia wniosku wywłaszczeniowego, to jest z dniem [...] marca 1952 r. Dodał też, że orzeczenie o odszkodowaniu zostanie wydane na wniosek jednej ze stron w odrębnym orzeczeniu (czyli tak jak przewidywał to art. 33 ust. 1 dekretu z 1949 r.). NSA wywiódł, że powyższe dowodzi, że obie decyzje z 1964 r. (uchylająca i wywłaszczeniowa) były ściśle ze sobą powiązane, co miało swoje uzasadnienie w tym, że dopiero łącznie razem decyzje te powodowały to, że można było mówić o dokonaniu zmiany decyzji wywłaszczeniowej z 1953 r., a która to zmiana została polecona organowi orzekającemu przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczenia. NSA podkreślił, że postępowanie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych może budzić wątpliwości, w jakim w istocie trybie, wydane zostało kwestionowane orzeczenie z 1964 r. (czy w trybie zwyczajnym czy nadzwyczajnym, to jest obecnie w trybie z art. 155 K.p.a.). Przede wszystkim jednak podkreślenia wymagało – zdaniem NSA - to, że orzeczenie z 1964 r. zostało wydane na wniosek z [...] marca 1952 r. i przewidywało, że z tą datą była właścicielka nieruchomości zostaje pozbawiona jej własności. Treść tego orzeczenia wskazywała też wprost, że postępowanie wywłaszczeniowe było w tym wypadku wszczęte obwieszczeniem z [...] września 1952 r.

Wobec przedstawionego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego co do tego, że obie decyzje z 1964 r. (uchylająca i wywłaszczeniowa) były ściśle ze sobą powiązane i dopiero łącznie razem decyzje te powodowały, że można było mówić o dokonaniu zmiany decyzji wywłaszczeniowej z 1953 r., niedopuszczalne jest formułowanie zarzutu kasacyjnego podważającego charakter prawny tych decyzji przez wywodzenie, że decyzja uchylająca powinna być wydana na podstawie art. 137 § 1 pkt 4 K.p.a. (w pierwotnym brzmieniu). Poza tym skarżący kasacyjnie pomija fakt, że w obrocie prawnym pozostała decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] marca 1964 r. nr [...], wydana na podstawie ówcześnie obowiązującego art. 136 K.p.a., która to decyzja wywołała skutek uchylenia ostatecznego orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] marca 1953 r. nr [...]. Przy czym ocena tej decyzji pozostaje poza granicami rozpoznawanej sprawy.

Kolejny zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z ówczesnym art. 120 § 1 pkt 2 i 121 K.p.a. jest niezasadny z tego powodu, że Sąd I instancji nie stosował tych przepisów w sprawie. Na tym etapie rozpoznawania sprawy nieważności orzeczeń o wywłaszczeniu i odszkodowaniu kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy prawidłowa była ocena Sądu I instancji co do braku rażącego naruszenia prawa w sytuacji wydania kwestionowanych orzeczeń na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym tę sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym w świetle brzmienia art. 174 P.p.s.a. zasadniczo nie jest dopuszczalne formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako zarzutu naruszenia przepisu prawa "przez jego niezastosowanie", czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2004 r., OSK 284/04, niepubl., wyrok NSA z 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07, wyrok NSA z 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06, wyrok NSA z 28 marca 2007 r., I OSK 31/07, postanowienie NSA z 2 marca 2012 r., I OSK 294/12, wyrok NSA z 25 kwietnia 2012 r., II OSK 329/12; wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., I OSK 2255/12; wyrok NSA z 8 września 2017 r., I OSK 3080/15). Przy czym nie dyskwalifikuje zarzutu skargi kasacyjnej wskazanie na niezastosowanie określonego przepisu jedynie wtedy, gdy strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazuje przepis, który w jej przekonaniu został wadliwie zastosowany zamiast przepisu przez nią wskazywanego - wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia. Kwestie zaś wskazywane w argumentacji do tego zarzutu będą przedmiotem rozpoznania w postępowaniu toczącym się przed organem nadzoru, gdyż pozostawały dotychczas poza sądową oceną prawną.

Odnośnie do zarzutu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 48 ust. 1 ustawy dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, który – jak wspominano wcześniej - należało zakwalifikować jako zarzut naruszenia prawa materialnego, podkreślić należy, że skarżący kasacyjnie kwestionuje wyłącznie uznanie przez Sąd I instancji, że zastosowanie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych, będącego aktem wykonawczym do dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., zamiast ustawy z dnia 12 marca 1958 r., nie narusza rażąco prawa. Przy czym ustalenia stanu faktycznego nie zostały skutecznie podważone, co oznacza, że prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji przyjmujące, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy prowadzenie postępowania wywłaszczeniowego i odszkodowawczego na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, nie mogło oznaczać, że decyzje wydane w jego wyniku obarczone są rażącym naruszeniem prawa. Wobec ustalenia, że orzeczenie z [...] marca 1964 r. nr [...] o ponownym wywłaszczeniu nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] o pow. 1004 m2, wydane na podstawie art. 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., nie narusza rażąco prawa, oraz że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte przed dniem [...] lipca 1956 r., należało uznać za prawidłową ocenę Sądu I instancji, że podstawą prawną ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość były również przepisy ww. dekretu i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po wyzwoleniu, a w dniu wejścia w życie ww. ustawy jeszcze nie zakończone, będzie prowadzone nadal według dotychczasowych przepisów z odpowiednim zastosowaniem przepisów niniejszej ustawy dotyczących właściwości organów orzekających. Czynności dokonane w dotychczasowym postępowaniu pozostają w mocy, a odszkodowanie ustała się według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie, jeżeli wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło po dniu [...] lipca 1956 r., a dotychczas nie ustalono odszkodowania; w pozostałych przypadkach odszkodowanie ustała się według przepisów dotychczasowych. Okoliczność ta przesądziła o tym, że podstawą tego orzeczenia powinny być przepisy dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, a które organ orzekający zastosował. W konsekwencji prawidłowo Sad I instancji uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] listopada 2014 nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z [...]stycznia 2010 r. nr [...].

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną, która nie miała usprawiedliwionych podstaw oddalił, w oparciu o art. 184 P.p.s.a.