Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1281/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 76
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 39
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 10 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 4340/15 w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. P. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 września 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4340/15, oddalił skargę K. P. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] września 2015 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył K. P., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Dyrektora Mazowieckiego Oddziału ARiMR przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, tj. brak uznania wyników kontroli z [...] grudnia 2013 r. oraz [...] lipca 2014 r. jako środka dowodowego wystarczającego do uznania, iż w roku 2014 powierzchnia upraw pozostaje na poziomie zbliżonym do zadeklarowanego we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, co w konsekwencji doprowadziło do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w 2014 r. w zaniżonej wysokości tylko do powierzchni 8,60 ha.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. poz. 33, nr 262) poprzez uznanie, iż doszło do zmniejszenia obszaru gruntów ornych, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w sytuacji gdy w 2013 r. na całym obszarze gospodarstwa była zachowana minimalna obsada drzewek (ponad 125 sztuk na hektar), a w części gospodarstwa nie doszło do wykoszenia międzyrzędzi czyli w 2013 r. doszło do "prowadzenia produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną", co zgodnie z załącznikiem nr 7 wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r., Nr 33 poz. 262), powinno być zakwalifikowane do zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej o 100% w danym roku, a nie oddziaływać na lata przyszłe, gdyż w dwóch kolejnych kontrolach w grudniu 2013 r. i lipcu 2014 r. wykazano tylko minimalne odstępstwa od deklarowanych powierzchni i stwierdzono, iż ponad 30 hektarów gospodarstwa kwalifikuje się do przyznania płatności rolnośrodowiskowych.

3. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Dyrektora Mazowieckiego Oddziału ARiMR przepisów art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z urzędu ze zdjęć satelitarnych, które to pozostają w dostępie organu jako powszechny sposób monitorowania i dokumentacji nasadzeń.

4. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 k.p.c. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, tj. nieprzyznanie mocy dowodowej oświadczeniu J. S. na okoliczność systematycznego wykaszania całego obszaru sadu od roku 2012, kiedy to oświadczenie było spójne, rzetelne i korespondowało z pozostałymi dowodami w sprawie, a przede wszystkim miało pomoc w ustaleniu błędów w postępowaniu dowodowym prowadzonym przed Dyrektorem Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;

5. naruszeniu przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Dyrektora Mazowieckiego Oddziału ARiMR przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę protokołu kontroli przeprowadzonej przez inspektorów ARiMR w dniu [...] lipca 2013 r., w szczególności gdy:

- kontrola nie przeprowadziła fizycznego liczenia drzewek, a zastosowana metoda porównawcza prowadzi do konkluzji, iż cały obszar sadu był obsadzony;

- kontrola nie ustaliła granic wszystkich działek, co ma konsekwencje w braku możliwości stwierdzenia zachwaszczenia oraz ilości obsady drzewek (str. 4 raportu [....]);

- kontrola uznała większość terenu gospodarstwa jako "nieużytki rolne", co zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2016 r. poz. 1034) do nieużytków zalicza się grunty rolne nienadające się bez znacznych nakładów do działalności wytwórczej w rolnictwie, w szczególności: bagna (błota, topieliska, trzęsawiska, moczary, rojsty); piaski (piaski ruchome, piaski nadbrzeżne, wydmy), naturalne utwory fizjograficzne, (urwiska, strome stoki, uskoki, skały, rumowiska, zapadliska, nisze osuwiskowe, piargi), grunty pokryte wodami, które nie nadają się do produkcji rybnej (sadzawki, wodopoje, doły potorfowe).

W uzasadnianiu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), a obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., "(...) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej". W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017 r., I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017 r., I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017 r., I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017 r., II GSK 1869/17).

Analizowany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do – niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a. – oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał zatem fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia" (tak wyrok NSA z dnia 27 marca 2018r., I GSK 612/18, LEX nr 2486227). Sąd ten nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony bowiem został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (tak np. wyrok NSA z dnia 8 marca 2018r., II OSK 1232/16, LEX nr 2495656).

Zważywszy na powyższą regulację prawną Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015r. Wobec tego do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 p.p.s.a. Uzasadnienie to Sąd ten ograniczył zatem do oceny prawnej wniesionych zarzutów.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie stwierdzając wystąpienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek określonych w przepisie § 2 art. 183 p.p.s.a. skutkujących nieważnością postępowania, kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być więc dokonana wyłącznie w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie.

Wobec niestwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu wymienionych w art. 174 p.p.s.a. podstawach kasacyjnych, tzn. naruszeniu przepisów prawa materialnego i naruszeniu przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że w spornym w sprawie zakresie ocena, iż organy zasadnie przyznały skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w pomniejszonej wysokości przeprowadzona została bez naruszenia prawa.

W pierwszej kolejności jako całkowicie chybiony uznać należy postawiony w podstawie wynikającej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a zawarty w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego tj. jak wskazano § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. poz. 33, nr 262) poprzez jego błędne zastosowanie. Zdaniem skarżącego naruszenie tego przepisu polega na uznaniu, iż doszło do zmniejszenia obszaru gruntów ornych, na którym skarżący powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w sytuacji gdy w jego ocenie w 2013 r. na całym obszarze gospodarstwa była zachowana minimalna obsada drzewek (ponad 125 sztuk na hektar), a w części gospodarstwa nie doszło do wykoszenia międzyrzędzi czyli w 2013 r. doszło do "prowadzenia produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną", co zgodnie z załącznikiem nr 7 wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. powinno być zakwalifikowane do zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej o 100% w danym roku, a nie oddziaływać na lata przyszłe, gdyż w dwóch kolejnych kontrolach w grudniu 2013 r. i lipcu 2014 r. wykazano tylko minimalne odstępstwa od deklarowanych powierzchni i stwierdzono, iż ponad 30 hektarów gospodarstwa kwalifikuje się do przyznania płatności rolnośrodowiskowych.

Zarzut ten nie jest zasadny, bowiem powyżej wskazany, jako naruszony, przepis powołany został błędnie i to co najmniej z dwóch powodów. Po pierwsze wskazany przez autora skargi kasacyjnej § 39 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. poz. 33, nr 262) nie posiada jednostki redakcyjnej określonej jako ust 2 pkt 2, a ponadto dotyczy on kwestii niezwiązanej z przedmiotem niniejszego postępowania gdyż reguluje możliwości dopuszczalnej prawem zmiany z dniem 1 marca 2009 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego pod rządem uprzednio obowiązującego rozporządzenia (PRS) z dnia 28 lutego 2008 r.

Po drugie jeżeli nawet przyjąć, że w istocie zarzut ten dotyczy naruszenia przepisu § 39 ust 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r., to również w żaden sposób nie może podważać trafności wydanego rozstrzygnięcia gdyż przepis ten nie miał w sprawie zastosowania. Norma w nim zawarta dotyczy bowiem kwestii zwrotu nienależnie pobranych płatności w sytuacji zmniejszenia obszaru gruntów, na których rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Przedmiotem zaś kontroli WSA w Warszawie w sprawie niniejszej były decyzje organów ARiMR o przyznaniu skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 w pomniejszonej wysokości, nie zaś kwestia zwrotu uprzednio przyznanej płatności rolnośrodowiskowej. Tym samym zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się nieuzasadniony.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty kasacyjne naruszenia prawa procesowego zawarte w pkt 1,3-5 petitum skargi kasacyjnej również nie okazały się zasadne.

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, tj. brak uznania wyników kontroli z [...] grudnia 2013 r. oraz [...] lipca 2014 r. jako środka dowodowego wystarczającego do uznania, iż w roku 2014 powierzchnia upraw pozostaje na poziomie zbliżonym do zadeklarowanego we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, zdaniem skarżącego doprowadziło do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w 2014 r. w zaniżonej wysokości tylko do powierzchni 8,60 ha.

Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego zarzut ten uznać należy za chybiony.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji prawidłowo wyjaśnił, że postępowanie w zakresie przyznania płatności rolnośrodowiskowej odbywa się zgodnie z art. 21 ust 1- 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ze zm., dalej ustawa PROW)

Przypomnieć zatem należy, że w przepisie tym ustawodawca określił, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ przed którym toczy się postępowanie administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć dla wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom na ich żądanie czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Jednocześnie w ust. 3 tego artykułu (art. 21 ustawy PROW ) zostało ustanowione, iż to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Do najistotniejszych zmian w zakresie procedury postępowania w powyższych sprawach należy zaliczyć odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., tj. organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Ponadto przyjęto zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne.

Wobec brzmienia powołanych przepisów zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie są zasadne. Zasadę prawdy materialnej wynikającą z art. 7 k.p.a. i rozwiniętą następnie w art. 77 § 1 tego kodeksu zredukowano do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, pomijając ciążący na organie administracji publicznej obowiązek podjęcia z urzędu lub na wniosek wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także zebrania materiału dowodowego. Tym samym zarzut naruszenia przepisu art. 7 i 77 § 1 k.p.a. uznać należy za bezskuteczny, a skoro w złożonym środku prawnym jego autor nie postawił zarzutu naruszenia przepisów art. 21 ust 1 i 2 ustawy z 7 marca 2007 r. nie można skutecznie zarzucić organom braku bezstronnego wyczerpującego zweryfikowania zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Natomiast kluczowym dla rozstrzygnięcia w powyższej sprawie były, jak trafnie przyjęto, ustalenia dokonane w ramach toczącego się postępowania w zakresie wniosku rolnika o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. W sprawie poza sporem pozostaje bowiem, że skarżący rozpoczął realizację 5 letniego okresu zobowiązania rolnośrodowiskowego w dniu 15 marca 2011r. Poddając natomiast kontroli wniosek o płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 ustalono, że zgłoszona przez skarżącego powierzchnia działek (32,70 ha) zadeklarowanych do płatności obejmowała części nieużytkowane rolniczo w wielkościach ustalonych podczas kontroli na miejscu w lipcu 2013. Stwierdzona bowiem w trakcie kontroli na miejscu powierzchnia działek rolnych wyniosła 8,60 ha.

Na skutek powyższych ustaleń decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR Warszawa Zachód odmówił skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 i nałożył sankcję. Organ II instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymał w mocy ww. decyzję, a WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2016r. sygn. akt V SA/Wa 215/15 oddalił skargę K. P. na powyższą decyzję, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2019 r. sygn. akt I GSK 975/18 oddalił skargę kasacyjną rolnika od wyroku WSA w Warszawie.

Istotną zatem kwestią jest, że w sprawie niniejszej czynności kontrolne organów ARIMR z lipca i grudnia 2013 r. poddane zostały kontroli w postępowaniu z wniosku skarżącego o płatność rolnośrodowiskową na 2013 przez WSA w wyroku z dnia 8 kwietnia 2016r. sygn. akt V SA /Wa 215/15, a następnie NSA w wyroku z dnia 17 stycznia 2019 r. sygn. akt I GSK 975/18. W rozstrzygnięciach tych sądy obu instancji uznały legalność decyzji organów co do odmowy przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 z uwagi na stwierdzoną w tym postępowaniu powierzchnię działek rolnych wynoszącą 8,60 ha, ze względu na zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na pozostałej zgłoszonej do pomocy powierzchni, a w konsekwencji przyjęto prawidłowe wykluczenie jej z płatności. Tym samym w postępowaniu tym (z wniosku o płatność rolnośrodowiskową na rok 2013) prawomocnie rozstrzygnięto, iż skarżący nie podważył skutecznie ustalenia, że wykluczona z płatności powierzchnia nie kwalifikuje się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej z uwagi na stwierdzone w wyniku kontroli uchybienia w zakresie podstawowych wymagań – co do wymogów i norm określonych w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wyniku zaniechania prowadzenia na jej obszarze działalności rolniczej. W tej sytuacji zarzuty naruszenia prawa procesowego podniesione przez skarżącego w niniejszym postępowaniu w istocie sprowadzają się do kwestionowania prawidłowości ustaleń organów, które doprowadziły do negatywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia w sprawie jego wniosku o płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 zatem w sprawie prawomocnie już rozstrzygniętej. Zgodnie natomiast z zasadą wyrażoną z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd który je wydał lecz również inne sady i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skoro prawomocnie ustalone zostało, że w 2013 r. łączna powierzchnia posiadanych przez rolnika działek na których prowadził on działalność rolniczą w rozumieniu art. 2 lit c rozporządzenia nr 73/2009 wyniosła 8, 60 ha taką powierzchnię uznać należy za powierzchnię deklarowaną kwalifikowaną (tj. kwalifikującą się do przyznania płatności).

W sprawie również niekwestionowane jest, że po przeprowadzonej w lipcu 2013 r. kontroli rolnik podjął działania mające na celu doprowadzenie stanu gruntów rolnych do kultury rolnej, jednakże jak trafnie w sprawie przyjęto powyższe nie może mieć znaczenia dla określenia powierzchni początkowej do której rolnik mógł skutecznie podjąć zobowiązanie. Skoro podjąć można zobowiązanie jedynie do powierzchni, na której w momencie zgłoszenia we wniosku rolnik prowadzi działalność rolniczą, to skutecznie niepodważone (prawomocne) ustalenie, że skarżący podjął zobowiązanie odnośnie działki rolnej A jedynie do powierzchni 8,60 ha, natomiast nie podjął zobowiązania odnośnie całej działki rolnej B, wpłynęło na płatność rolnośrodowiskową w kolejnych latach. Nie chodzi tu bowiem o uchybienia w zakresie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w danym roku obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich wariantów na co wskazuje argumentacja postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

W myśl bowiem § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany (...). W związku z powyższym zwiększenie powierzchni działki rolnej A w pakiecie 2, wariant 2.9 zasadnie nie zostało uznane. Natomiast w przypadku działki rolnej B powierzchnia deklarowana kwalifikowana wyniosła 0,00 ha.

Usprawiedliwienia nie znajduje też oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis art. 80 k.p.a. określa zasadę swobodnej oceny dowodów. Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. To, że strona doprowadziła następnie po odbytej kontroli działki do odpowiedniej kultury rolnej, nie może działać wstecz na ustalenia dotyczące powierzchni do jakiej rolnik mógł podjąć 5 letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe a to z kolei determinuje rozstrzygnięcia dla kolejnych lat. Zarzucanie więc organowi, że powinien z urzędu podjąć czynności wyjaśniające w sprawie, w sytuacji gdy organ dysponował dokładnym raportem z kontroli działek w roku 2013 w terenie, zdjęciami wykonanymi w czasie tej kontroli załączonymi mapami i zaznaczonymi na nich miejscami wykonania poszczególnych zdjęć i ich kierunku i gdy raport ten nie budził wątpliwości jest zarzutem całkiem niezasadnym tym bardziej w okolicznościach tego postępowania gdzie jak wskazano powyżej nie obowiązuje zasada prawdy obiektywnej a organ rozpatruje sprawę jedynie w oparciu o zgromadzone w postępowaniu dowody.

Podstawowym środkiem dowodowym w niniejszej sprawie była dokumentacja z przeprowadzonej kontroli, w tym protokół z kontroli, któremu należy przypisać walor wiarygodności i który jest zgodnie z art. 76 k.p.a. dokumentem urzędowym na okoliczności tam stwierdzone. Skarżący pomimo zgłaszanych do tego protokołu zastrzeżeń nie podważył skutecznie wniosków, jakie z niego wypływają. Oceny tej nie podważają również podniesione w pkt 5 petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzyznanie mocy dowodowej oświadczeniom J. S. na okoliczność systematycznego wykaszania sadu od 2012 r. Według skarżącego przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. pozwalał WSA na przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Odnosząc się do powyższego przypomnieć należy, że ocena zarzutu naruszenia wskazanego wyżej przepisu poprzez nieprzyznanie mocy dowodowej oświadczeniu świadka była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu w sprawie wniosku o płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 i podlegała ocenie w wyroku NSA z dnia 17 stycznia 2019 r. w sprawie o sygn. akt I GSK 975/18.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie dopuścił się wskazanych w tym zakresie naruszeń. Zasadnie uznał, bowiem że ustaleń co do podjętego zobowiązania prawidłowo dokonano w 2013 r. w oparciu o raport z kontroli na miejscu. W kolejnych zaś latach rolnik nie może otrzymać płatności rolnośrodowiskowej do powierzchni większej niż podjęte zobowiązanie, choćby nawet spełniał warunki do przyznania płatności, tak jak to wynikało ze stanu faktycznego w powyższej sprawie.

Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd I instancji nie dopuścił się zarzucanych naruszeń prawa. Tym samym skargę kasacyjną, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw, na zasadzie art. 184 p.p.s.a. należało oddalić. Wobec powyższego orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Postanowienie o kosztach postępowania kasacyjnego w kwocie 480 zł, stanowiących wynagrodzenie pełnomocnika organu, niebiorącego udziału w postępowaniu przed I instancją, wydano na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust 1 pkt 2 lit a) w zw. z ust 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).