Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 538/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 c par 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lipca 2019 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. sp.k. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 25 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł ([...] złotych).


UZASADNIENIE

Naczelnik M. Urzędu Skarbowego w K. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego A. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K., z wniosku wielu wierzycieli administracyjnych i cywilnych m.in: H. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w K., na podstawie tytułu wykonawczego: w postaci nakazu zapłaty Sądu Rejonowego dla [...] w K., Wydział V Sąd Gospodarczy z dnia 5.01.2011r., sygn. akt [...]

Wobec zbiegu egzekucji administracyjnej i cywilnej prowadzonej do majątku zobowiązanego, Sąd Rejonowy dla [...] w K. postanowieniem z dnia 01.04.20lłr., sygn. akt [...], wyznaczył Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej wobec zobowiązanego do wierzytelności z rachunku bankowego. Dodatkowo Sąd Rejonowy dla [...] w K. postanowieniem z dnia 21.12.201 lr. sygn. akt [...] wobec dalszych zbiegów egzekucji sądowej i administracyjnej wyznaczył Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej z całego majątku zobowiązanego.

Od dnia 01.01.2012r. Administracyjnym organem egzekucyjnym właściwym dla zobowiązanego stał się Naczelnik M. Urzędu Skarbowego w K..

Na podstawie ww. tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny dokonywał czynności egzekucyjnych, m.in. w dniu 23.10.2013r., zawiadomieniem z dnia 21.10.2013r. nr [...], dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnej przysługującej zobowiązanemu wobec G. sp. z o.o. Odpis zawiadomienia doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 23.10.2013r., a zobowiązanemu w dniu 06.11.2013r. w trybie art. 44 Kpa.

G. sp. z o.o. pismem z dnia 29.10.2013r. poinformował organ egzekucyjny, że uznaje zajętą wierzytelność.

Naczelnik M. Urzędu Skarbowego w K., postanowieniem z dnia 18.10.2018r., [...] umorzył prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne uznając, iż w przedmiotowym postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydane zostało w oparciu o przepis art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 upea.

Zawiadomieniem z dnia 28.11.2018r., nr [...], organ egzekucyjny zawiadomił wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego.

Wierzyciel działając przez pełnomocnika, pismem z dnia 06.12.2018r.,zwrócił się do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Następnie organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 64c § 4 i § 7 upea wydał postanowienie z dnia 21.12.2018r. nr [...], o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł. Postanowienie to doręczono wierzycielowi w dniu 04.01.2019r.

Na postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych pismem z dnia 10.01.2019r. wierzyciel działając przez pełnomocnika, złożył w ustawowym terminie zażalenie. W uzasadnieniu zażalenia wierzyciel zarzucił naruszenie:

-art. 773 1 kpc, poprzez prowadzenie przez Naczelnika M. Urzędu Skarbowego w K. egzekucji administracyjnej w stosunku do rzeczy i praw majątkowych, co do których nie wystąpił zbieg z egzekucją sądową,

-art. 59 2 upea poprzez brak umorzenia postępowania egzekucyjnego i podejmowanie dalszych czynności w postępowaniu po dniu 22.07.2013r.

Stwierdził również iż czynności podejmowane przez Naczelnika po dacie 22.07.2013r. w szczególności ww. zajęcie wierzytelności z dnia 21.10.2013r. powodowały jedynie zwiększenie kosztów postępowania bez realnych możliwości zaspokojenia należności.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Postanowieniem z 25 lutego 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, że przedmiotem niniejszego postępowania jest rozstrzygnięcie czy zasadnie obciążano wierzyciela kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego po zakończeniu (umorzeniu) postępowania egzekucyjnego.

Zasadą postępowania egzekucyjnego w administracji jest, że zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji. Zasada ta jest jednak w ściśle oznaczonych przypadkach ograniczona, a ograniczenia te wypływają wprost z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 64c § 2, § 3, § 4 upea). W niniejszej sprawie podstawą wydania przez Naczelnika M. Urzędu Skarbowego w K. postanowienia o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi było umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postępowanie umorzono z uwagi na ustalenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Postanowienie organu egzekucyjnego o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego wskazywało jako podstawę prawną naliczenia kosztów za dokonaną czynność zajęcia wierzytelności - art. 64 § 1 pkt 4 upea.

W myśl art. 64c § 4 upea wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Ustawodawca przez użycie w treści przepisu zwrotu: "wierzyciel pokrywa", nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru, czy wierzyciela obciążyć kosztami egzekucyjnymi, czy też nie. Organ w takim przypadku ma obowiązek obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Unormowanie to jest niezależne od przyczyn, na skutek których koszty nie mogą zostać ściągnięte od zobowiązanego, nie wymienia też powodów faktycznych i prawnych obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. W szczególności zaś przepis ten nie wskazuje, że w przypadku, gdy koszty nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego z powodów faktycznych, to wbrew art. 64c § 4 upea nie pokrywa ich też wierzyciel. Uregulowanie zawarte w powyższym przepisie wyklucza uznanie, że po zakończeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej organ egzekucyjny posiada w stosunku do zobowiązanego wierzytelność o zapłatę kosztów egzekucyjnych. Wierzytelność ta istniała wobec zobowiązanego w toku postępowania egzekucyjnego i miała podstawę w wystawionym tytule wykonawczym obejmującym dochodzoną w tym postępowaniu należność pieniężną. Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie ma już podstawy do ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, stąd zobowiązanym do pokrycia tych kosztów jest wierzyciel należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym, zgodnie z cyt. przepisem art. 64c § 4 upea.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., odnosząc się do argumentów wierzyciela, zawartych w zażaleniu, wyjaśnił, że nie podziela przywołanej argumentacji, dotyczącej prowadzenia przez Naczelnika M. Urzędu Skarbowego w K. egzekucji administracyjnej w stosunku do rzeczy i praw majątkowych, co do których nie wystąpił zbieg z egzekucja sadową. Powierzenie przez Sąd prowadzenia egzekucji organowi egzekucyjnemu - sądowemu lub administracyjnemu - oznacza, że organ ten ma dalej prowadzić łącznie egzekucje w trybie właściwym dla danego organu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. nie podzielił również przywołanej argumentacji, dotyczącej braku umorzenia postępowania egzekucyjnego i podejmowanie dalszych czynności w postępowaniu po dniu 22.07.2013r., które według wierzyciela "powodowały jedynie zwiększenie kosztów postępowania bez realnych możliwości zaspokojenia należności". Określony w ustawie obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych nie zależy od efektywności postępowania egzekucyjnego co oznacza, że w przypadku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności opłata jest pobierana bez względu na to, czy dłużnik na chwilę zajęcia posiada środki pieniężne, czy też nie. Środek egzekucyjny staje się skuteczny, gdy zawiadomienie o zajęciu wierzytelności jest doręczenie dłużnikowi (art. 89 § 2 upea) oraz dłużnik uznał wierzytelność zobowiązanego (art. 89 § 1 pkt 1 lit. a upea). W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 21.10.2013r. nr [...], dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej w Golden Desert Engineering sp. z o.o. Zajęcie zostało dokonane skutecznie, bowiem odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 23.10.2013r. (potwierdzenie odbioru w aktach), a pismem z dnia 29.10.2013r. poinformował on organ egzekucyjny, że uznaje zajętą wierzytelność (pismo w aktach). Powyższa czynność doprowadziła do powstania kosztów egzekucyjnych. Zgodnie z art. 64 § 1 upea, organ egzekucyjny pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty. Opłaty te wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Stosownie do art. 64 § 1 pkt 4 upea organ egzekucyjny zobowiązany był do naliczenia kosztów egzekucyjnych za dokonaną czynność egzekucyjną związaną z zajęciem innej wierzytelności pieniężnej w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności. Koszt powstały w wyniku zajęcia wierzytelności pieniężnej wyniósł [...] zł, z czego kwotę [...]zł - uzyskaną w toku egzekucji zaliczono na poczet kosztów egzekucyjnych. Kwota niezaspokojonych kosztów egzekucyjnych wynosi [...] zł.

Z uwagi na to, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego zostało umorzone, wierzyciel w myśl 64c § 4 upea., został obciążony kosztami egzekucyjnymi, które nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący zarzucił naruszenie:

-art. 773 § 1 kpc w brzemieniu obowiązującym dnia 25 października 2011 r. (data postanowienia sądowego w sprawie [...] poprzez prowadzenie przez Naczelnika M. Urzędu Skarbowego w K. egzekucji administracyjnej w stosunku do rzeczy i praw majątkowych, co do których nie wystąpił zbieg z egzekucją sądową;

-art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak umorzenia przez Naczelnika M. Urzędu Skarbowego w K. postępowania egzekucyjnego i podejmowanie dalszych czynności w tym postępowaniu po dniu 22 lipca 2013 r.;

-art. 8 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez podejmowanie przez Naczelnika M. Urzędu Skarbowego w K. czynności egzekucyjnych powodujących obciążenie kosztami wierzyciela po dniu 22 lipca 2013 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu .

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 1302 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie wszystkie zarzuty sformułowane przez pełnomocnika były zasadne.

Sąd nie podziela zarzutu spółki, iż organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności mimo, iż wierzyciel nie wnosił o dokonanie takiego zajęcia .

Podzielić bowiem należy pogląd organu , iż zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w K. administracyjnym organem egzekucyjnym do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej wobec zobowiązanego z całego majątku stał się finalnie Naczelnik M. Urzędu Skarbowego w K.. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla [...] przekazał organowi tytuł wykonawczy w celu dalszego prowadzenia egzekucji z wniosku H. sp. z o. o. sp. k. Powierzenie przez Sąd prowadzenia egzekucji organowi egzekucyjnemu - sądowemu lub administracyjnemu - oznacza, że organ ten ma dalej prowadzić łącznie egzekucje w trybie właściwym dla danego organu czyli na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zaznaczyć również należy, że w trybie postępowania administracyjnego organ egzekucyjny nie jest związany wnioskiem wierzyciela, co do zastosowania konkretnych środków egzekucyjnych. Art. 26 § 1 stanowi jedynie, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Nie wynikają z tego przepisu, ani też z innego uregulowania normującego postępowanie egzekucyjne ograniczenia, które uniemożliwiałyby wyjście przez organ poza środki egzekucyjne wskazane przez wierzyciela. Organ ma za zadanie zaspokojenie należności wierzyciela, stosując środki, w jego uznaniu, skuteczne w realizacji tego celu.

Przedmiotem sporu jest zasadność ustalenia kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko A. . sp. zo.o. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela będącego skarżącym w sprawie.

Istotą rzeczy w poddanych sądowej kontroli sprawach było zastosowanie art. 64c § 4 u.p.e.a. w związku z art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez obciążenie wierzyciela opłatą egzekucyjną w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w sytuacji, gdy doszło jedynie do zajęcia rachunku bankowego, na którym brak jest środków finansowych.

Stosownie do art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty, z zastrzeżeniem art. 64d - za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż [...] zł [...] gr. Postanowienia organów I i II instancji zostały wydane w czasie, gdy przepisy te nie korzystały już z domniemania konstytucyjności, co zostało stwierdzone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.

W ocenie Sądu stanowisko organu, jakoby przepisy te należało nadal stosować, gdyż ustawodawca do tej pory nie wprowadził nowego uregulowania, jest błędne. W/w wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji, gdzie użyto sformułowania, że badany przepis jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty. Zgodzić się należy z organem co do tego, że wyrok ten nie skutkuje uchyleniem zaskarżonego przepisu, albowiem przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa i nie traci mocy. Jednakże organ nie dostrzegł, że przepis taki od chwili ogłoszenia orzeczenia musi być traktowany, jako niezgodny z Konstytucją w granicach takich jakie zostały określone w wyroku Trybunału. Istotny w niniejszej sprawie jest zakres stwierdzonej niekonstytucyjności przepisu, a w pozostałym zakresie - niezakwestionowanym przez Trybunał - należy go nadal stosować. Jednocześnie w celu uniknięcia naruszenia zasad konstytucyjnych, przepis ten musi być stosowany i interpretowany zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału. Analogiczne stanowisko zostało przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17. Nadto organy powinny uwzględniać skutki przywołanego orzeczenia z uwagi na treść art. 190 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wchodzą one w życie z dniem ogłoszenia, chyba że Trybunał określi inaczej (art. 190 ust. 3). Tym samym stwierdzenie niekonstytucyjności zastosowanego przez organy w niniejszej sprawie przepisu skutkuje niemożliwością zastosowania takiego przepisu zarówno przez sąd jak i przez organ w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. Bierna postawa ustawodawcy nie może usprawiedliwiać stosowania prawa z naruszeniem Konstytucji. Z uwagi na powyższe, do momentu, gdy ustawodawca nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku Trybunału z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. Zatem organ ustalając wysokość opłaty egzekucyjnej ma obowiązek rozważenia kwestii, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji. W kontrolowanej sprawie organy pominęły kwestę niekonstytucyjności wskazanego przepisu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie przyjętej wysokości kosztów egzekucyjnych. Organy zastosowały art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i wskazaną tam wysokość kosztów, nie odnosząc się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych w toku postępowania, jak również nie odniosły się do zagadnienia, że wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, przy czym istotne jest zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a faktycznymi czynnościami organów egzekucyjnych, uwzględniającymi m. in. nakład pracy, stopień ich skomplikowania, czasochłonność, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty te nie stanowiły sankcji finansowej. Ustalając wysokość opłaty należy wykazać, jakie konkretne czynności organu egzekucyjnego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym miały wpływ na powstanie kosztów egzekucyjnych w ustalonej wysokości. Miarkowanie powinno w zasadzie pojawić się wówczas, kiedy można stwierdzić, że procentowo ustalone opłaty przekraczają maksymalny rozsądny pułap poszczególnych opłat. Organy winny wykazać, że ustalone koszty egzekucyjne, którymi obciążono wierzyciela, są adekwatne do poniesionego nakładu pracy, efektywności działań, poziomu skomplikowania i długotrwałości postępowania egzekucyjnego. Tymczasem w zakresie kwestionowanym przez stronę efektywność działań organu była zerowa – zajęcia nie doprowadziły do skutecznego wyegzekwowania długu.

Sąd podziela pogląd, iż w postępowaniu egzekucyjnym zajęciu podlega wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku wobec banku, nie zaś sam rachunek bankowy jako narzędzie oszczędnościowo - rozliczeniowe. Opłata egzekucyjna o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. W cytowanym przepisie ustawodawca nie zawarł jakiegokolwiek przyzwolenia do pobierania stosownych opłat egzekucyjnych także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych. Stanowiska organu nie uzasadnia treść art. 80 i następnych u.p.e.a. Z art. 80 § 2 wynika, że zajęcie wierzytelności obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Natomiast w rozpatrywanej sprawie, mimo iż w toku postępowania egzekucyjnego dokonano zajęć rachunku bankowego zobowiązanego, to jednak w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego nie uzyskano żadnej kwoty. Dłużnik na dzień zajęcia nie posiadał środków na zaspokojenie wierzycieli, natomiast sąd powszechny odmówił wszczęcia postepowania upadłościowego ze względu na sytuacje majątkową dłużnika. Brak było zatem podstaw, że w przyszłości na zajęte konto wpłyną środki pieniężne . W świetle najnowszego orzecznictwa sądów administracyjnych opartych na ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie można zatem twierdzić, że określony w ustawie obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych jest niezależny od efektywności postepowania egzekucyjnego .

Dopiero bowiem w momencie wpływu należności na rachunek bankowy, kwota ta staje się wierzytelnością przysługującą właścicielowi rachunku od banku. Natomiast przepisy u.p.e.a. nie przewidują opłat i kosztów za zajęcie samego rachunku bankowego, a jedynie za zajęcie wierzytelności pieniężnych. W tej sytuacji, jeżeli nie doszło do zajęcia wierzytelności, nie ma także podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., II FSK 693/15).

Zatem zasadny okazał się zarzut, iż sporne koszty egzekucyjne mogły być naliczone tylko w przypadku faktycznego zajęcia środków na rachunku bankowym, co również wpisuje się w tezy płynące z wyroku Trybunału. Z uwagi na to organ egzekucyjny bezpodstawnie obciążył wierzyciela kosztami wyliczonymi na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Nie można bowiem uznać, że w toku egzekucji doszło do zajęcia wierzytelności, ponieważ od momentu wszczęcia egzekucji do jej zakończenia poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego na zajętych rachunkach bankowym nie było środków pieniężnych.

Mając powyższe na uwadze sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylając zaskarżone postanowienia oraz poprzedzające je postanowienia organu I instancji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a.