Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 663/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 ust.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 KV 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] czerwca 2015 roku, nr [...]; 2. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego S. K. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB w B.) decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. (dalej: PINB w B.) z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia, czy napowietrzna linia wysokiego napięcia 110 kV relacji GPZ1 B. – C., GPZ1 – RPZ4 (linia dwutorowa) przebiegająca m.in. nad nieruchomością przy ul. [...] w B. stwarza zagrożenie w rozumieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego i umorzył postępowanie administracyjne w sprawie napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV relacji GPZ1 B. – C., GPZ1 – RPZ4 (linia dwutorowa) przebiegającej m.in. nad nieruchomością przy ul. [...] w B. – w rozumieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego.

Decyzja PWINB w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Na wniosek S. K. z dnia [...] października 2008 r. PINB w B. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie indukowania napięcia na pokryciu dachowym budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr geod. [...] w B., przy ul. [...]. W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz przeprowadzonej w dniu [...] października 2008 r. kontroli, organ nadzoru budowlanego I instancji ustalił, że na wyżej opisanej działce bezpośrednio pod linią wysokiego napięcia znajduje się drewniany budynek mieszkalny z nieużytkowanym poddaszem, z dachem dwuspadowym pokrytym blachodachówką. Przedmiotowy budynek został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] września 1959 r. wydanego W. M. przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Dalej organ ustalił, że w 2007 roku wymieniono pokrycie dachu tegoż budynku z dachówki cementowej na blachodachówkę, ale na wykonanie powyższych prac inwestor nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających ich legalność. Po wykonaniu przedmiotowych robót budowlanych na pokryciu dachowym stwierdzono występowanie napięcia, które ma bezpośredni związek z obecnością linii wysokiego napięcia 110 kV przebiegającą nad tym budynkiem.

Na podstawie tak dokonanych ustaleń, PINB w B. postanowieniem z dnia [...] października 2008 r., w oparciu o przepis art. 81 c ust.2 ustawy Prawo budowlane, zobowiązał S. K. do przedłożenia w organie nadzoru budowlanego I instancji następujących dokumentów:

- ekspertyzy technicznej pokrycia dachowego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w B., z uwzględnieniem występowania bezpośrednio nad budynkiem linii wysokiego napięcia, sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia elektryczne w terminie do [...] listopada 2008 r. Ekspertyza powinna określać jednoznacznie, czy w zaistniałej sytuacji dopuszczalne było użycie blachodachówki na pokrycie dachowe;

- oceny technicznej wykonanych robót budowlanych w zakresie zgodności z przepisami oraz prawidłowości zastosowanych materiałów budowlanych, sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane, zawierającą w przypadku stwierdzenia ewentualnych nieprawidłowości sposób ich usunięcia.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się S. K. i wniósł na nie zażalenie do organu II instancji.

PWINB w B. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W dniu [...] grudnia 2008 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna, w trakcie której przedstawiciel PGE Dystrybucja B. Sp. z o.o. w B. zaproponował S. K. wyeliminowanie istniejącego zagrożenia, poprzez wykonanie uziemienia dachu na koszt PGE bez konieczności wykonywania przez inwestora ekspertyzy technicznej, na co S. K. wyraził zgodę.

Wobec powyższego, rozpatrując sprawę ponownie, PINB w B. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. zobowiązał S. K. do przedłożenia w terminie do dnia 20 lutego 2009 r. oceny technicznej wykonywanych robót budowlanych, zawierającej sposób usunięcia ewentualnie stwierdzonych nieprawidłowości z jednoznacznym określeniem, czy pokrycie dachowe z uwagi na indukowanie napięcia może pozostać w obecnej postaci.

Na powyższe postanowienie S. K. wniósł ponownie zażalenie.

PWINB w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości zobowiązując S. K. do przedłożenia w organie I instancji, w terminie do [...] marca 2009 r., jedynie oceny technicznej wykonanych samowolnie robót budowlanych, polegających na wymianie pokrycia dachowego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr geod. [...] przy ul. [...] w B. w zakresie zgodności z przepisami, sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane. Jednocześnie odrębnym postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. organ wskazał na konieczność podjęcia przez PINB w B. działań mających na celu wykazanie przez zarządcę linii energetycznej 110 kV – ul. R. w B., pobudowanej nad istniejącymi pod nią budynkami, czy nie powoduje ona zagrożenia dla użytkowników tych obiektów.

Na podstawie powyższych zaleceń PINB w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r., powołując się na przepis art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, zobowiązał PGE Dystrybucja B. Sp. z o.o. Departament Zarządzania Majątkiem Sieciowym do przedłożenia, w terminie 30 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia, oceny technicznej stwierdzającej, czy istniejąca linia energetyczna nad przedmiotowym budynkiem mieszkalnym stwarza zagrożenie dla użytkowników tego budynku. W przypadku ewentualnego stwierdzenia występowania zagrożenia, ocena techniczna winna zawierać sposób ich usunięcia.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się PGE Dystrybucja B. Sp. z o.o. i wniosła zażalenie do PWINB w B., który postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej terminu przedłożenia przez PGE Dystrybucja B. żądanej oceny technicznej, wyznaczając nowy termin na dzień [...] maja 2009 r., w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W dniu [...] maja 2009 r. PGE Dystrybucja B. Sp. z o.o. Departament Zarządzania Majątkiem Sieciowym przedłożyła organowi I instancji ocenę techniczną wpływu elektroenergetycznej dwutorowej linii napowietrznej 110 kV na użytkowników budynku przy ul. [...] w B., sporządzoną przez rzeczoznawcę SEP – mgr. inż. Z. T. Na podstawie przedłożonej oceny technicznej organ ustalił, że linia energetyczna nie stanowi zagrożenia dla ludzi i środowiska mimo wytwarzania pola elektromagnetycznego. Gromadzenie się zaś ładunku elektrycznego na pokryciu dachu związane jest z zastosowanym pokryciem wykonanym z metalu.

W związku z powyższym PINB w B. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. zobowiązał S. K. do wykonania w terminie do [...] sierpnia 2009 r. robót budowlanych, po dokonaniu wcześniejszych uzgodnień z PGE Dystrybucja B. Sp. z o.o. Departament Zarządzania Majątkiem Sieciowym z siedzibą w B. oraz w oparciu o przedłożoną ocenę techniczną autorstwa Z. T., polegających na:

- uziemieniu dachu przedmiotowego budynku mieszkalnego w celu odprowadzania ładunków elektryczności statycznej z metalowych i przewodzących części dachu w sposób zapewniający spływ ładunków bez wystąpienia zagrożenia pożarowego i porażeniowego, w przypadku zwarcia linii 110 kV do metalowej konstrukcji słupa, na terenie posesji przy ul. [...] w B;

- wykonaniu uziomu otokowego przy budynku mieszkalnym i budynku gospodarczym, zgodnie z wytycznymi zawartymi w ocenie technicznej,

- wykonaniu warstwy izolacyjnej (asfalt, trylinka, beton) w pasie dwumetrowym wokół budynków w przypadku przekroczenia dopuszczalnych wartości napięć dotykowych.

O wykonaniu w/w robót inwestor miał powiadomić organ I instancji, przedkładając oświadczenie osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane potwierdzające zgodność wykonania w/w robót z obowiązującymi przepisami oraz oceną techniczną.

Ponadto, odrębną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., PINB w B. zobowiązał PGE Dystrybucja B. Sp. z o.o. Departament Zarządzania Majątkiem Sieciowym z siedzibą w B. do wykonania w terminie do [...] sierpnia 2009 r. (w oparciu o przedłożoną opinię techniczną autorstwa Z. T., stanowiącą integralną część w/w decyzji) następujących czynności: ułożenia warstwy asfaltu o grubości 10 cm na powierzchni gruntu pod słupem i wokół słupa na zewnątrz - 1,5 m od zewnętrznego obrysu metalowej konstrukcji słupa; wykonania badania sprawdzającego, czy zastosowanie środka typu M 1,3 spowoduje zachowanie warunku skutecznej ochrony przed dotykiem pośrednim przy przedmiotowym słupie oraz dostosowania rezystancji uziomów do zgodności z przepisami i wymaganiami.

Z decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., zobowiązującą właściciela budynku do wykonania w terminie do [...] sierpnia 2009 r. wskazanych robót budowlanych, nie zgodził się S. K. i w dniu [...] lipca 2009 r. wniósł od niej odwołanie.

PWINB w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], na podstawie art. 138 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz 66 ust.1 pkt 1 i art. 83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania wyżej nałożonego obowiązku i orzekł nowy termin wykonania powyższych robót budowlanych do dnia [...] października 2009 r., w pozostałej zaś części dotyczącej zakresu nałożonego obowiązku utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Na skutek skargi złożonej od powyższej decyzji przez S. K. – wyrokiem z dnia 3 grudnia 2009 r. w sprawie II SA/Bk 588/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił powyższe rozstrzygnięcie oraz poprzedzające jego wydanie rozstrzygnięcie PINB w B. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...]. Sąd podkreślił w uzasadnieniu, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, który reguluje zasady utrzymywania obiektów budowlanych i obowiązki w tym zakresie kieruje do właścicieli i zarządców. Zdaniem sądu organ błędnie ustalił źródło zagrożenia w sprawie, którym jest nie budynek mieszkalny (jego pokrycie dachowe, zmienione według zasad sztuki budowlanej), ale linia energetyczna wysokiego napięcia biegnąca nad nim, której zarządca powinien być zobowiązany do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (napięcia związanego z indukcją). S. K., w ocenie składu orzekającego, może być odpowiedzialny wyłącznie za samowolę budowlaną polegającą na zmianie pokrycia dachowego i w kierunku możliwości zalegalizowania tej samowoli powinno być prowadzone postępowanie w pierwszej kolejności. Sąd zwrócił także uwagę na konieczność wyeliminowania nieprawidłowości związanych ze słupem energetycznym nr [...] na działce nr [...]. Wskazał również na konieczność ustalenia właściwego kręgu stron postępowania, który może ulec zmianie w sytuacji wykonania zaleconych czynności związanych z wykonaniem uziemienia wokół słupa i budynku gospodarczego, które są położone na granicy działki. Sąd polecił ocenę wpływu linii wysokiego napięcia na inne obiekty położone w jej sąsiedztwie.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, PINB w B. decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], nakazał PGE Dystrybucja B. Sp. o.o. w B.- w oparciu o przedłożoną ocenę techniczną dotyczącą wpływu elektroenergetycznej dwutorowej linii napowietrznej 110 kV na użytkowników budynku mieszkalnego na działce nr [...] przy ul. [...] w B. - wykonanie uziemienia dachu budynku, wykonanie uziomu otokowego przy budynku mieszkalnym i budynku gospodarczym, wykonanie warstwy izolacyjnej wokół budynków w przypadku przekroczenia dopuszczalnych wartości napięć dotykowych. Wskazał, że integralną częścią decyzji jest ocena techniczna autorstwa Z. T. przedłożona przez PGE Dystrybucja.

Wskutek odwołania od powyższej decyzji złożonego przez S. K., decyzją z [...] maja 2010 r., nr [...], PWINB w B. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł w następujący sposób: nakazał PGE Dystrybucja B. Sp. z o.o. w B. wykonanie uziemienia dachu budynku mieszkalnego i gospodarczego na działce nr [...] przy ul. [...] w B., wykonanie uziomu otokowego przy budynkach zgodnie z wytycznymi z oceny technicznej, wykonanie badania wartości napięć dotykowych i wrażeniowych przy słupie nr [...] i przy metalowych zwodach dachowych zainstalowanych przy obydwu budynkach – przed wykonaniem uziomów odprowadzających ładunki z metalowych dachów budynków. Wskazał, że jeżeli mierzone wartości napięć dotykowych przekroczą największą wartość dopuszczalną – należy wykonać warstwy izolacyjne (asfalt, trylinka, beton) w pasie dwumetrowym wokół budynków.

Na skutek skargi na powyższą decyzję, złożoną przez S. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 471/10 stwierdził nieważność obu powyższych rozstrzygnięć z uwagi na fakt, że zarówno decyzja PWINB w B. oraz decyzja organu I instancji zawierały wady zawarte w katalogu przesłanek stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a. Organy nadzoru budowlanego obydwu instancji uprościły bowiem ocenę prawną wynikającą z uprzednio wydanego wyroku WSA w Białymstoku z dnia 3 grudnia 2009 r. w sprawie II SA/Bk 588/09 i nie dokonały analizy stanowiska sądu i wszystkich istotnych jego elementów, pominęły kwestię samowoli budowlanej skarżącego, a automatycznie przeniosły na PGE Dystrybucja obowiązki nałożone wcześniej na S. K., dotyczące czynności na jego nieruchomości. Doprowadziło to do sytuacji wydania decyzji niewykonalnej technicznie i prawnie oraz w stosunku do podmiotu, który zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nie mógł być adresatem obowiązków polegających na wykonaniu robót na posesji innego podmiotu, który nie wyraża na to zgody. Ponadto Sąd w uzasadnieniu wyroku zawarł wytyczne, zgodnie z którymi organy winny przeprowadzić postępowanie w przedmiocie samowoli budowlanej na podstawie art. 50 – 51 prawa budowlanego. Wynik postępowania legalizacyjnego będzie miał zaś bezpośredni wpływ na postępowanie w sprawie obowiązków PGE Dystrybucja, dlatego do czasu jego zakończenia rozważeniu może być poddana kwestia zawieszenia postępowania w sprawie niniejszej prowadzonego w stosunku do zakładu energetycznego. Do postępowania w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej (na podstawie art. 50 – 51 P.b.) organ nadzoru budowlanego może wykorzystać ekspertyzy z niniejszego postępowania, przy czym mogą one nie być wystarczające z uwagi na inny zakres przedmiotowy postępowań. Tak samo niewystarczające mogą okazać się ekspertyzy dotyczące ewentualnych czynności PGE Dystrybucja. Każdorazowo organ ma obowiązek podjąć indywidualne czynności i skorzystać ze środków dowodowych, jakie wyłonią się w toku postępowania w danej sprawie.

W związku z powyższymi wytycznymi, PINB w B. wszczął postępowanie administracyjne dotyczące samowolnej wymiany pokrycia dachu na budynku mieszkalnym z dachówki cementowej na blachodachówkę, w wyniku którego nakazano inwestorowi przedmiotowych robót wykonanie uziemienia dachu.

Wskutek wywiązania się przez S. K. z nałożonego obowiązku (o czym powiadomił on pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r., przedkładając równocześnie protokół badania uziemienia dachu i protokół badania technicznego urządzeń uziemiających roboczych, sporządzone przez D. S., posiadającego stosowne uprawnienia, z których wynikało, że na przedmiotowym dachu napięcie już nie występuje), organ wydał w dniu [...] listopada 2012 r. decyzję nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie - w zakresie "indukowania pola elektromagnetycznego na dachu".

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, S. K. złożył od niej odwołanie, w którym stwierdził, że uziemienie dachu budynku nie spowodowało zatrzymania zjawiska indukowania się napięcia na dachu, które przepływa nadal, z tą różnicą, że prąd jest aktualnie odprowadzany do ziemi.

Po rozpoznaniu niniejszego odwołania PWINB w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, złożył S. K. Skarżący zarzucił organom obu instancji niestosowanie się do ich obowiązków ustawowych oraz wskazań wyrażonych przez sądy orzekające w niniejszej sprawie, a także prowadzenie sprawy niedbale i opieszale. Według Skarżącego w niniejszej sprawie mamy do czynienia z zagrożeniem życia ludzkiego i linia wysokiego napięcia winna zostać rozebrana lub przebudowana w taki sposób, aby nie stanowiła zagrożenia dla życia ludzkiego, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie.

WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 6 czerwca 2013 r., w sprawie II SA/Bk 164/13, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję PINB w B. z dnia [...] listopada 2012 r., a w uzasadnieniu stwierdził, że przedmiot sprawy został we wcześniejszych postępowaniach sądowych wyraźnie określony i organy ustaleniami tymi są związane. Brak jest podstaw do twierdzenia, że w sytuacji toczącego się postępowania na mocy art. 66 Prawa budowlanego, gdy skarżący wyraźnie domaga się zbadania wpływu linii wysokiego napięcia zarówno na jego budynek mieszkalny jaki i na życie i zdrowie mieszkających w nim ludzi, że postępowanie takie można zawęzić jedynie do badania wpływu tej linii na budynek mieszkalny i pozostawić bez rozpoznania w pozostałym zakresie, który tak naprawdę dla skarżącego jest o wiele bardziej doniosły.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], PINB w B. umorzył postępowanie administracyjne, którego przedmiot określił jako "ustalenie oddziaływania linii napowietrznej 110kV przebiegającej nad nieruchomością przy ul. [...]w B. w stosunku do budynku skarżącego i innych budynków w rozumieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 P.b".

Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. K.

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], PWINB w B. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Skargę na decyzję PWINB w B., do WSA w Białymstoku, wniósł S. K.

WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., w sprawie II SA/Bk 623/14, uchylił zaskarżoną decyzję PWINB w B. z dnia [...] maja 2014 r., zaś w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że słuszne są zarzuty skarżącego odnośnie naruszenia przez organ zarówno art. 153 p.p.s.a., jak i art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowanego. Zdaniem Sądu, organy nie tylko nie zastosowały się do przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i wytycznych Sądu zawartych we wcześniejszych wyrokach, ale na dodatek wyraźnie stwierdziły, że w ich ocenie badanie stanu technicznego linii energetycznej nie jest przedmiotem postępowania zakończonego wydanymi decyzjami. Z takim stanowiskiem organów zgodzić się nie można. Przedmiot sprawy został we wcześniejszych postępowaniach sądowych wyraźnie określony i organy ustaleniami tymi są związane. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że w sytuacji toczącego się postępowania na mocy art. 66 Prawa budowlanego, gdy skarżący wyraźnie domaga się zbadania wpływu linii wysokiego napięcia zarówno na jego budynek mieszkalny jak i na życie i zdrowie mieszkających w nim ludzi, że postępowanie takie można zawęzić jedynie do badania wpływu tej linii na budynek mieszkalny i pozostawić bez rozpoznania w pozostałym zakresie, który tak naprawdę dla skarżącego jest o wiele bardziej doniosły.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania S. K., PWINB w B., decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], uchylił decyzję PINB w B. z dnia [...] kwietnia 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.

PINB w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], umorzył postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia, czy napowietrzna linia wysokiego napięcia 110 kV relacji GPZ1 B. – C., GPZ1 – RPZ4 (linia dwutorowa) przebiegająca m.in. nad nieruchomością przy ul. [...] w B. stwarza zagrożenie w rozumieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w celu wyjaśnienia przedmiotu tej sprawy niezbędnym jest powołanie się na literaturę dotyczącą przedmiotu sprawy i w tym celu przytoczył cytat z artykułu opublikowanego w 2005 r. w Tygodniku Powszechnym. W ocenie autora artykułu znakomita większość specjalistów - bioelektromagnetyków oraz lekarzy - potwierdza, iż pola elektryczne i magnetyczne występujące wokół linii napowietrznych oraz stacji elektroenergetycznych nie mogą stanowić żadnego zagrożenia dla ludzi.

Zdaniem organu, zalecenie Sądu w wyroku z dnia 21 października 2014 r. dotyczące ustalenia wpływu oddziaływania linii na ludzi, zwierzęta i środowisko zostało przeanalizowane i nie może być rozpatrywane w kategorii niebezpieczeństwa ludzi i mienia, o którym mowa w art. 69 ust. 1 jak również art. 66 Prawa budowlanego. W trakcie postępowania ustalono, iż w dniu 12 sierpnia 2008 r. laboratorium Wojewódzkiej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w B. przeprowadziło pomiary pól elektroenergetycznych pod linią wysokiego napięcia w pobliżu posesji przy ul. [...] w B. Otrzymane wyniki pomiarów nie wskazują na istnienie zagrożenia życia lub zdrowia ludzi oraz zagrożenie środowiska. Biorąc pod uwagę ustalenia wskazanego wyżej organu należy stwierdzić, iż obiekt, którym jest przedmiotowa linia wysokiego napięcia nie stwarza zagrożenia życia lub zdrowia ludzi oraz zagrożenia środowiska, stąd też nie daje podstaw i wyklucza możliwość wydania decyzji nakazowej z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Powyższe potwierdza również ocena techniczna sporządzona w maju 2009 r. Ponadto w ramach zbadania, czy linia 110 kV jest we właściwym stanie technicznym, w dniu [...] marca 2014 r. oraz [...] maja 2015 r. przeprowadzono kontrole w zakresie utrzymania tego obiektu, podczas których nie stwierdzono nieprawidłowości.

Zdaniem więc organu, zgodnie z wytycznymi Sądu zawartymi w wyrokach wydanych w tej sprawie, przeprowadzone zostało postępowanie administracyjne w zakresie dotyczącym przeanalizowania oddziaływania przedmiotowej linii i stwarzania zagrożenia w rozumieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. W sytuacji, gdy w wyniku rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego brak jest podstaw do wydania decyzji nakazowej w tej sprawie, a organ prowadzący postępowanie nie stwierdził zagrożeń określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1-4 ustawy Prawo budowlane, zasadnym zatem jest wydanie decyzji umarzającej postępowanie, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. K.

PWINB w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], uchylił decyzję PINB w B. z dnia [...] czerwca 2015 r. i umorzył postępowanie administracyjne w sprawie napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV relacji GPZ1 B.– C., GPZ1 – RPZ4 (linia dwutorowa) przebiegającej m.in. nad nieruchomością przy ul. [...] w B. – w rozumieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ opisał pokrótce przebieg dotychczasowego postępowania i stwierdził, że zgodnie z wyrokami sądowymi organy przeprowadziły postępowanie w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego z 1994 r. Zebrany materiał dowodowy świadczy o tym, że przedmiotowa linia spełnia wymagane przepisami normy i nie świadczy o istnieniu zagrożeń określonych w art. 66 ust. 1 w/w ustawy. W związku z tym organ I instancji prawidłowo stwierdził, że postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe, a zatem zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. należy je umorzyć.

Dalej organ wyjaśnił, że PINB błędnie określił treść sentencji decyzji. Z uzasadnienia decyzji PINB wynika bowiem, że badania zostały przeprowadzone i w ich wyniku nie stwierdzono zagrożeń. W związku z tym należało umorzyć postępowanie administracyjne w sprawie napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV relacji GPZ1 B. – C., GPZ1-RPZ4 (linia dwutorowa) przebiegającej m.in. nad nieruchomością przy ul. [...] w B. - w rozumieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wyjaśnił, że w chwili wykonywania przez S. K. zmiany pokrycia dachowego z dachówki cementowej przedmiotowa linia wysokiego napięcia istniała legalnie od wielu lat i nie stwierdzono wówczas aby stwarzała zagrożenie. Wysokość przewodów wysokiego napięcia jest zgodna z odpowiednimi normami. Według "oceny technicznej wpływu elektroenergetycznej dwutorowej linii napowietrznej 110 kV na użytkowników budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr geod. [...] przy ul. [...] w B." (przedłożonej do PINB w 2009 r.), przedmiotowa linia nie stanowi zagrożenia dla ludzi i środowiska, a protokół pomiaru uziemień odgromowych na słupie stwierdza, że uziemienie słupa nr [...] spełnia odpowiednie wymagania norm. Odnośnie zaś utrzymania we właściwym stanie technicznym uziemienia dachu budynku, za jego stan odpowiada jego właściciel.

Skargę na powyższą decyzję, do WSA w Białymstoku, złożył S. K., w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że od prawomocnego wyroku WSA w Białymstoku z dnia 21 października 2014 r. nie wystąpiły żadne nowe przesłanki do wydania ponownej decyzji o umorzeniu postępowania. Organ nie zlecił przeprowadzenia badań, pomiarów, czy też opinii biegłych, a więc wydał decyzję w oparciu o materiał dowodowy, który był w całości znany Sądowi w dniu 21 października 2014 r. Świadczy to o dalszym ignorowaniu wyroków sądowych przez organ nadzoru budowlanego. Uziemienie dachu budynku nie gwarantuje ubezpieczenia przed porażeniem prądem. Jest to rozwiązanie chwilowe, ponieważ zawsze istnieje możliwość utraty styku zacisku uziemienia z poszyciem dachu poprzez np. jego erozję. Tego uziemienia nie powinno tam być w ogóle. Linia energetyczna powinna być przez jego zarządcę utrzymana w takim stanie, aby nie emitowała na żaden dom tak wysokiego pola elektromagnetycznego. A ustawowym zadaniem nadzoru budowlanego jest kontrolowanie stanu obiektów budowlanych i w razie wystąpienia zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, nakazanie ich zarządcom usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Dalej skarżący wyjaśnił, że uziemienie dachu i uziemienie słupa eliminują tylko skutek działania pola elektromagnetycznego na jego dom, nie eliminują natomiast przyczyny jaką jest źle zabezpieczona, w obszarze przejścia nad domem mieszkalnym, linia energetyczna 110 kV. W jego ocenie jedynie słusznym w tym momencie rozwiązaniem jest oddalenie przewodów wysokiego napięcia od dachu budynku, np. poprzez zwiększenie wysokości dwóch słupów. Taki obowiązek winien być nałożony na zarządcę linii energetycznej od początku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uczestnik postępowania PGE Dystrybucja S.A. Oddział w B. również wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną skargi.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja PWINB w B. z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], która uchyliła decyzję PINB w B. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] i umorzyła postępowanie administracyjne w sprawie napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV relacji GPZ1 B. – C., GPZ1 – RPZ4 (linia dwutorowa) przebiegającej m.in. nad nieruchomością przy ul. [...] w B. – w rozumieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409).

Na wstępie należy podkreślić, że niniejsza sprawa już po raz piąty została poddana kontroli sądowej. Decyzje organów z dnia [...] lipca 2009 r. i z dnia [...] sierpnia 2009 r. zostały uchylone przez WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 13 grudnia 2009 r. w sprawie II SA/Bk 588/09, decyzje z dnia [...] marca 2010 r. i z dnia [...] maja 2010 r. zostały uchylone przez WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie II SA/Bk 471/10, decyzje z dnia [...] listopada 2012 r. i z dnia [...] stycznia 2013 r. zostały uchylone przez WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie II SA/Bk 164/13, a decyzja z dnia [...] maja 2014 r. została uchylona przez WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia [...] października 2014 r. w sprawie II SA/Bk 623/14.

Zdaniem Sądu, oceną prawną wyrażoną przez Sądy we wskazanych sprawach, z mocy art. 153 p.p.s.a., są związane zarówno organy, jak i skład Sądu orzekający obecnie. Wobec tego, wiążące jest w niniejszej sprawie stwierdzenie Sądu w sprawie II SA/Bk 588/09, że sprawę należało prowadzić dwutorowo, w kierunku legalizacji samowoli budowlanej dokonanej przez skarżącego oraz w zakresie badania, jakie jest oddziaływanie przedmiotowej linii w stosunku do budynku skarżącego i innych budynków w oparciu o badanie przesłanek z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. Zdaniem tego Sądu, organ błędnie ustalił źródło zagrożenia w sprawie, którym jest nie budynek mieszkalny skarżącego, ale linia energetyczna wysokiego napięcia biegnąca nad nim, której zarządca powinien być zobowiązany do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Polecił także ocenę wpływu linii wysokiego napięcia na inne obiekty położone w jej sąsiedztwie.

W wyroku zaś z dnia 16 grudnia 2010 r., w sprawie II SA/Bk 471/10, Sąd ten stanął na stanowisku, że obowiązki na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego mogą być nakładane na właściciela i zarządcę obiektu budowlanego. Przesądził też o tym, że na tej podstawie prawnej nie można obowiązków nałożyć na S. K., a czynnościami zmierzającymi do utrzymania obiektu – linii wysokiego napięcia, w stanie niepowodującym szkodliwego działania, obciążony jest zarządca linii. Wskazał też, że organy nadzoru budowlanego, w przedmiocie nałożenia na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, na PGE Dystrybucja obowiązków zmierzających do wyeliminowania wpływu linii wysokiego napięcia na budynki skarżącego, podejmą decyzję zależną od wyników postępowania legalizacyjnego. Wówczas ocenią, czy wystarczające podstawy do rozstrzygnięcia daje dotychczasowa ekspertyza, czy niezbędna będzie dodatkowa ekspertyza, sugerująca inne rozwiązania problemu indukowania się napięcia na dachu budynku skarżącego, przewidująca rozwiązania możliwe prawnie i technicznie do wykonania przez PGE Dystrybucja.

Z kolei w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 6 czerwca 2013 r., w sprawie II SA/Bk 164/13, potwierdzono, że w wyrokach w sprawach II SA/Bk 588/09 i II SA/Bk 471/10 wskazano, że postępowanie w zakresie oddziaływania linii wysokiego napięcia na budynki skarżącego toczy się na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. W przepisie tym wyraźnie przewidziano, że organy winny badać, czy obiekt budowlany nie zagraża nie tylko bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, ale przede wszystkim życiu lub zdrowiu ludzi. Organy zaś skupiły się jedynie na oddziaływaniu linii na budynek mieszkalny. W wytycznych skierowanych do organów Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy w ramach czynności podjętych z urzędu, sprawdzą, czy przebiegająca nad nieruchomością skarżącego linia wysokiego napięcia stwarza zagrożenia w rozumieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. W przypadku ustalenia, że istnieje choćby minimalne zagrożenie, organy te winne podjąć działania zmierzające do wyeliminowania takiego stanu.

Także w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 21 października 2014 r., w sprawie II SA/Bk 623/14, jednoznacznie potwierdzono argumentację Sądu wyrażoną w wyroku w sprawie II SA/Bk 164/13 i nakazano organom, w ramach czynności podjętych z urzędu, doprowadzenie do ustalenia wpływu oddziaływania linii na ludzi, zwierzęta i środowisko oraz w razie potwierdzenia negatywnego wpływu chociażby w części, na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami prawa.

Z mocy art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną, o której mowa w tym przepisie, rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2523/12). Ustanowiona w tym przepisie zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12). Z racji rozwiązania prawnego, przyjętego w art. 153 p.p.s.a., strona (ale również i organ administracji publicznej) nie może na dalszych etapach postępowania skutecznie zakwestionować przesądzonych już wcześniej przez sąd kwestii. Nie chodzi przy tym o to, czy formułowane zarzuty są zasadne, czy też nie, lecz o to, że na danym etapie postępowania nie mogą już być skutecznie podnoszone. Uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu (por. wyrok NSA dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2541/12).

W stanie faktycznym niniejszej sprawy organy obu instancji naruszyły zatem art. 153 p.p.s.a. Nie zastosowały się bowiem do oceny prawnej i wytycznych dokonanych przez sądy w cytowanych wyrokach i ponownie rozstrzygnęły, w oparciu o ten sam materiał dowodowy, bez dokonania stosownych wyjaśnień i całościowego zbadania sprawy, do czego były zobowiązane. Niezastosowanie się natomiast przez organ administracji, przy ponownym rozstrzyganiu, do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 278/14). Powyższe naruszenie stanowi w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu należy jednoznacznie wskazać, że intencją sądów we wskazanych orzeczeniach było, aby organy precyzyjnie wyjaśniły, czy przedmiotowa linia, w rozumieniu art. 66 ust. 1 Prawa budowalnego, stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkających pod nią ludzi. Organy natomiast powyższą kwestię zawężają do technicznych aspektów oddziaływania linii i stają na stanowisku, że skoro wysokość przewodów wysokiego napięcia jest zgodna z odpowiednimi normami, a oddziaływanie pola elektromagnetycznego także pozostaje w normie, to zachodzi podstawa do umorzenia postępowania.

Sąd stanowiska organów nie podziela. Orzekające w sprawie sądy we wskazanych sprawach znały materiał dowodowy w postaci oceny technicznej wpływu elektroenergetycznej dwutorowej linii napowietrznej 110 kV na użytkowników budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr geod. [...] przy ulicy [...] w B. (k. 90 t. III akt adm.) oraz ocenę techniczną oddziaływania pola elektromagnetycznego na ludzi i środowisko (Sprawozdanie nr [...]) – k. 37 t. II akt adm.), a jednak nakazywały dalsze wyjaśnianie sprawy w kierunku, czy linia stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkających pod nią ludzi. Oba organy nie poczyniły żadnych dalszych ustaleń i badań w tym kierunku, a to stanowi, w ocenie Sądu, naruszenie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, które w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., miało wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu zauważenia wymaga, że w orzecznictwie sądowym dotyczącym art. 66 Prawa budowalnego wyrażano różne stanowiska, m.in. takie, że przepis ten nie daje podstaw do usunięcia stanu pierwotnej niezgodności budynku z przepisami techniczno-budowlanymi, lecz daje podstawę do usunięcia złego stanu technicznego, który ma charakter wtórny, tzn. jest następstwem niewłaściwego użytkowania obiektu bądź też utrzymania go w niewłaściwym stanie, zużycia lub nagłych zdarzeń mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1917/11). Przepis art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nie daje podstaw do nakazania usunięcia stanu niezgodnego z przepisami techniczno-budowlanymi, jeżeli stan ten został zaakceptowany w decyzji o pozwoleniu na budowę (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 579/04 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 364/10). Wskazywano też, że stwierdzony przez organ administracji stan faktyczny, od początku naruszający przepisy rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, uzasadnia wydanie przez właściwy organ nadzoru budowlanego stosownej decyzji nakazującej, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, przywrócenie stanu zgodnego z wymaganiami prawa (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1556/11).

Sąd w składzie niniejszym wyraża pogląd, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy, tj. w sytuacji potencjalnego zagrożenia życia i zdrowia ludzi zamieszkujących w budynku mieszkalnym znajdującym się pod linią elektroenergetyczną 110 kV, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nie jest wystarczające oparcie się tylko na argumentach, że inwestor posiada ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę przedmiotowej linii oraz, że nie został przekroczony zakres dopuszczalnych pól elektromagnetycznych określony w Załączniku nr 1, Tabela 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. z 2003 r. Nr 192, poz. 1883). Zauważenia bowiem wymaga, że oprócz wskazanego rozporządzenia, są inne jeszcze przepisy, które regulują kwestie związane z sytuowaniem budynków przeznaczonych na pobyt ludzi w strefach oddziaływania pola elektromagnetycznego, sytuowania stanowisk pracy, składowisk wyrobów i materiałów lub maszyn i urządzeń bezpośrednio pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi, a także dotyczące składowania materiałów bezpośrednio pod elektroenergetycznymi liniami napowietrznymi. I tak, z § 314 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422) wynika, że budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi nie może być wzniesiony na obszarach stref, w których występuje przekroczenie dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego, określonego w przepisach odrębnych dotyczących ochrony przed oddziaływaniem pól elektromagnetycznych. Z kolei z § 55 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. z 2003 r. Nr 47, poz. 401) wynika, że nie jest dopuszczalne sytuowanie stanowisk pracy, składowisk wyrobów i materiałów lub maszyn i urządzeń budowlanych bezpośrednio pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi lub w odległości liczonej w poziomie od skrajnych przewodów, mniejszej niż 15 m - dla linii o napięciu znamionowym powyżej 30 kV, lecz nieprzekraczającym 110 kV. Dodatkowo w § 77 pkt 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy ( Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650) uregulowano, że niedopuszczalne jest składowanie materiałów bezpośrednio pod elektroenergetycznymi liniami napowietrznymi lub w odległości mniejszej (licząc w poziomie od skrajnych przewodów) niż 15 m - od linii wysokiego napięcia powyżej 30 kV.

Jak z powyższego zatem widać, ustawodawca nie wprowadził stref ochronnych dla zabudowy mieszkaniowej pod liniami elektroenergetycznymi wysokiego napięcia 110 kV podobnie, jak to uczynił w § 55 i § 77 cytowanych rozporządzeń. Na podstawie rozporządzenia z dnia 30 października 2003 r. kwestię tę uregulował za zasadzie określenia "zakresu częstotliwości pól elektromagnetycznych, dla których określa się parametry fizyczne charakteryzujące oddziaływanie pól elektromagnetycznych na środowisko, dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową oraz dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych, charakteryzowanych przez dopuszczalne wartości parametrów fizycznych, dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową".

Sąd zdaje sobie sprawę z faktu, że organ nadzoru budowlanego wydając decyzję na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego musi jednoznacznie sprecyzować, jakie ewentualne nieprawidłowości występują oraz któremu z dóbr wymienionych w pkt 1 tego przepisu zagrażają i dlaczego. Podkreślenia jednak wymaga, że przesłanka ta dotyczy także sytuacji, w której obiekt budowlany samym swoim istnieniem (swoja istotą, warunkami technicznymi) powoduje opisane w niniejszym przepisie zagrożenie (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 782/12).

W stanie faktycznym niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, prawidłowe rozpoznanie sprawy wymaga stwierdzenia, że tym dobrem chronionym jest zdrowie i życie ludzkie, natomiast badanie, czy występują dla tego dobra zagrożenia i jakie one są, oparte winno być nie tylko o przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r., ale także pozostałych przywołanych wyżej rozporządzeń oraz innych aktów prawnych (m.in. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29 lipca 2004 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku – Dz. U. z 2004 r. Nr 178, poz. 1841) a także norm (m.in. Norma PN-E-05100-1:2000. Elektroenergetyczne linie napowietrzne. Projektowanie i budowa. Linie prądu przemiennego z przewodami roboczymi gołymi, a także Norma PN-76/E-05125. Elektroenergetyczne i sygnalizacyjne linie kablowe. Projektowanie i budowa). Tylko kompleksowe ujęcie prawne przedmiotu sprawy może zagwarantować prawidłowość jej rozstrzygnięcia. Zauważenia bowiem wymaga, że na mocy cytowanych rozporządzeń nie jest dopuszczalne sytuowanie stanowisk pracy, składowisk wyrobów i materiałów lub maszyn i urządzeń budowlanych (rozp. z dnia 6 dnia lutego 2003 r.), a także składowania materiałów (rozp. z dnia 26 września 1997 r.) bezpośrednio pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi 110 kV lub w odległości liczonej w poziomie od skrajnych przewodów, mniejszej niż 15 m, mimo, że wartości dopuszczalne pola magnetycznego i elektrycznego o częstotliwości 0,5 – 50 Hz w tym środowisku są wyższe, niż w sytuacji obszarów zabudowy mieszkaniowej. Dla obiektów związanych z zatrudnianiem pracowników poziom graniczny tych pól wynosi bowiem: - dla pola magnetycznego o częstotliwości 0,5 – 50 Hz – 200 A/m, - dla pola elektrycznego o częstotliwości 0,5 – 50 Hz – 10 kV/m. W sytuacji zaś obszarów zabudowy mieszkaniowej poziom graniczny tych pól o częstotliwości 0,5 – 50 Hz wynosi: - dla pola magnetycznego 60 A/m, - dla pola elektrycznego 1 kV/m.

Jak z powyższego zatem widać, dopuszczalne poziomy graniczne tych pól mogące oddziaływać na pracowników są znacznie wyższe niż w przypadku pól mogących oddziaływać na obszary zabudowy mieszkaniowej, a jednak to w tym pierwszym przypadku ustawodawca zakazał pracownikom wykonywania pracy bezpośrednio pod liniami 110 kV oraz w strefach 15 m od tych linii, a nie uczynił tego w stosunku do zabudowy mieszkaniowej. W ocenie Sądu jest to sytuacja wymagająca od ustawodawcy uregulowania prawnego innego niż funkcjonuje obecnie. Sprawę niniejszą jednak, ze względu na ochronę szczególnych dóbr, jakimi są zdrowie i życie ludzkie, organy winny rozpoznać z nadzwyczajną wnikliwością i starannością, w oparciu o kompleksowe ujęcie prawne a także na podstawie najnowszych dostępnych badań naukowych dotyczących omawianego przedmiotu i na podstawie możliwych do przeprowadzenia dowodów. Powoływanie się przez organy w tym zakresie na badania z lat 2008 – 2009 oraz artykuł prasowy, uznać należy za niewystarczające.

Sąd pragnie zauważyć, że omawiana kwestia nie jest tylko z kategorii zagrożeń teoretycznych i potencjalnych, bowiem jak wynika z obecnego orzecznictwa sądów administracyjnych, w sprawach o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę linii energetycznych 110 kV wprowadzane są strefy ochronne (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 29 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 398/15: w myśl ust. 7 (planu) dla istniejących i projektowanych linii WN 110 kV ustala się techniczne strefy ochronne o szerokości 20,0 m od osi linii w każdą stronę, w których zabrania się lokalizowania obiektów przeznaczonych na stały pobyt ludzi i zwierząt). To samo obejmuje uchwały dotyczące planów miejscowych, które z reguły wprowadzają strefy ochronne w zakresie zabudowy pod liniami elektroenergetycznymi 110 kV. Jest tak również w sprawach, w których inwestorzy występują o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy celem posadowienia budynku mieszkalnego pod taką linią lub w jej pobliżu i nie otrzymują na to zgody (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 726/15 – gdzie jest mowa o 40 m strefie ochronnej od linii 110 kV). Nie może być zatem tak, że w tym samym okresie, zabrania się sytuowania budynków mieszkalnych pod takimi liniami i zarazem aprobuje ich istnienie w sytuacji, gdy taki stan zaistniał wcześniej. Brak jest w ocenie Sądu podstaw, by inaczej traktować zagrożenie zdrowia i życia ludzi w obu przypadkach.

W tym miejscu należy jeszcze raz zaakcentować, że badania, na które się powołują organy, zostały dokonane w latach 2008 – 2009. Stan wiedzy z tamtego okresu nie musi się przekładać na stan obecny, a przecież organy winny sprawę rozstrzygnąć na podstawie materiału zgromadzonego na datę orzekania. Powyższe oznacza więc, że zachodzi w sprawie potrzeba dopuszczenia dowodu lub dowodów w postaci opinii lub ekspertyzy rzeczoznawcy lub instytutu, które pozwolą na jednoznaczne udzielenie odpowiedzi, adekwatne do stanu obecnej wiedzy i obowiązujących przepisów (w ujęciu kompleksowym), czy przedmiotowa linia stanowi zagrożenie dla budynku mieszkalnego i mieszkających w nim ludzi w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Taki kierunek badania sprawy został wyznaczony przez wskazane wyżej orzeczenia WSA w Białymstoku i taki też jest nakazywany organom w niniejszym wyroku.

Słuszne są zatem zarzuty skarżącego odnośnie naruszenia przez organy zarówno art. 153 p.p.s.a., jak i art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowanego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wezmą pod uwagę argumentację wyrażoną przez Sąd w niniejszym wyroku i w ramach czynności podjętych z urzędu, sprawdzą, czy przebiegająca nad nieruchomością skarżącego linia wysokiego napięcia stwarza zagrożenia w rozumieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. W przypadku ustalenia, że istnieje choćby minimalne zagrożenie, organy te winne podjąć działania zmierzające do wyeliminowania takiego stanu.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.