Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 515/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2, art. 61 ust. 1 - 5, art. 53
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
article: art. 145 § 1 pkt 5, art. 106 § 3, art. 15
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącej J. S. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Minister Środowiska utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Parku Narodowego z dnia [...] stycznia 2008 r., którym nie uzgodniono realizacji inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego w zabudowie zagrodowej w gospodarstwie rolnym oraz przyłącza energetycznego na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...], stanowiących własność J. S., we wsi K., Gmina K., na terenie otuliny Parku.

W uzasadnieniu postanowienia Minister wskazał, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r., Dyrektor Parku, po kolejnym rozpatrzeniu sprawy, ponownie nie uzgodnił planowanej przez J. S. inwestycji na tym terenie. Rozpatrując złożone zażalenie Minister Środowiska, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Parku oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wyrokiem z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt. IV SA/Wa 976/08 WSA uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Środowiska. Rozpatrując ponownie zaskarżone postanowienie Dyrektora Parku, Minister Środowiska postanowieniem z dnia [..] lutego 2009 r., utrzymał je w mocy. Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 698/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Środowiska. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia WSA wskazał m.in., że dyrektor parku narodowego jest uprawniony do uzgadniania decyzji o warunkach zabudowy dotyczących inwestycji lokalizowanych w otulinie parku narodowego. Jednocześnie zalecono przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie.

Wykonując zalecenia Sądu Minister Środowiska działając na podstawie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego zlecił Dyrektorowi Parku wyjaśnienie kwestii położenia przedmiotowych działek z uwzględnieniem aspektu przyrodniczego, w tym wilgotnościowego; odniesienie położenia planowanej inwestycji do inwestycji realizowanych w pobliżu; przeanalizowanie wpływu planowanej inwestycji na obszar Parku. Dyrektor Parku zgłaszał inwestorowi wielokrotnie gotowość przeprowadzenia wizji terenowej z udziałem strony skarżącej. Ostatecznie wizję przeprowadzono w dniu [...] października 2010 r., sporządzając z przeprowadzonej wizji: protokół z oględzin oraz notatkę z wizji terenowej

Sygn. akt IV SA/Wa515/11

(opracowaną w dniu [...] października przez pracowników Działu Monitoringu i Nauki Parku).

W ocenie Ministra planowana inwestycja ma zostać zrealizowana w obszarze otuliny Parku i dotyczy terenu, dla którego nie został opracowany miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Dla analizowanego obszaru obowiązuje Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy K., przyjęte do realizacji Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Wskazał, że inwestycja planowana jest do realizacji na działkach niezabudowanych, użytkowanych rolniczo (łąki trwałe, zgodnie z załączonym wypisem z rejestru gruntów w całości zaoranych bezpośrednio przed dniem [...] października 2010 r. (dzień wizji terenowej). Minister w związku z tym powziął wątpliwości, co do rzetelności przedstawionych przez stronę skarżącą przesłanek, związanych z ostatecznym przeznaczeniem omawianych działek pod zabudowę. Wskazał, że zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) przez zabudowę zagrodową należy rozumieć w szczególności budynki mieszkalne, budynki gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych oraz gospodarstwach leśnych. Zgodnie z powyższym, budynek mieszkalny stanowi jedynie element zabudowy zagrodowej, wobec tego aby wybudować budynek mieszkalny na przedmiotowych działkach, stanowiących własność strony skarżącej, konieczne jest wybudowanie oprócz domu także budynku lub urządzenia służącego wyłącznie produkcji rolniczej czy przetwórstwu rolno-spożywczemu. Jednocześnie, aby założyć siedlisko, trzeba być rolnikiem, bowiem warunkiem jest prowadzenie produkcji rolniczej (gospodarki rolnej). Wykluczona więc będzie taka zabudowa, która uniemożliwia działalność rolniczą lub po prostu nie jest związana z gospodarką rolną. W tym konkretnym przypadku, realizacja inwestycji w zabudowie zagrodowej w gospodarstwie rolnym dotyczy jedynie budowy budynku mieszkalnego oraz przyłącza energetycznego na działkach nr ew. [...] i [...] we wsi K., Gmina K., zgodnie z projektem decyzji nr [... o warunkach zabudowy wydanej przez Wójta Gminy K..

Minister wywiódł, że art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi, że każdy ma prawo w granicach określonych ustawami, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny,

Sygn. akt IV SA/Wa 515/11

zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Z kolei zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody "na obszarach graniczących z parkiem narodowym wyznacza się otulinę" indywidualnie dla form ochrony przyrody "w celu zabezpieczenia przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka" (art. 5 ust. 14 ustawy o ochronie przyrody). Za zagrożenia zewnętrzne, uznaje się "czynnik mogący wywołać niekorzystne zmiany cech fizycznych, chemicznych lub biologicznych zasobów, tworów i składników chronionej przyrody, walorów krajobrazowych oraz przebiegu procesów przyrodniczych, wynikających z przyczyn naturalnych lub z działalności człowieka, mających swoje źródło poza granicami obszarów lub obiektów podlegających ochronie (art. 5 pkt 29 ustawy o ochronie przyrody)". Jego zdaniem interpretacja przepisu art. 5 pkt 29 w związku z art. 11 ust. 1 i art. 5 pkt 14 ustawy o ochronie przyrody, powinna być rozumiana szerzej i za zagrożenia zewnętrzne dla zasobów przyrodniczych, w tym walorów krajobrazowych parku narodowego należy uznać nie tylko czynniki oddziaływujące bezpośrednio na przyrodę parku narodowego, ale także te działające pośrednio, mogące w konsekwencji prowadzić do zniszczenia chronionych w parku narodowym wartości przyrodniczych. Minister stwierdził w związku z tym, że listę zakazów obowiązujących w parku narodowym i rezerwacie, przyrody należy odnosić (nie tylko do zagrożeń bezpośrednich (np. zrywanie roślin), ale również do tych działających pośrednio, które w konsekwencji mogą prowadzić do zniszczenia zasobów przyrody objętych ochroną prawną. Przykładowo, takim przepisem będzie zakaz "zmiany stosunków wodnych (....), jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody". Ustawodawca bowiem nigdzie nie wskazuje, że czynnik powodujący uszkadzanie przyrody musi być czynnikiem działającym bezpośrednio. W ocenie Ministra skoro park narodowy tworzy się w celu ochrony przed zniszczeniem całej, szczególnie cennej przyrody (art. 8 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody), to ustawodawca miał na myśli wszelkie czynniki. Również oddziałujące pośrednio, znajdujące się nie tylko w granicach parku narodowego (zagrożenia wewnętrzne), lecz także poza jego granicami, które stanowią, bądź mogą stanowić zagrożenia zewnętrzne (zgodnie z art. 5 pkt. 29 ustawy o ochronie przyrody prawdopodobieństwo wystąpienia zagrożenia jest wystarczającą przesłanką do uznania niezgodności z ustawą), dla chronionej w parku narodowym przyrody. Tak

Sygn. akt IV SA/Wa515/11

rozumiany wykaz zagrożeń występujących w ustawie o ochronie przyrody, jest dopełnieniem zapisów art. 74 ust. 1 oraz ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zdaniem organu, skoro otulina parku narodowego, tworzona na podstawie wyraźnej delegacji ustawowej, ma zabezpieczyć Park przed zagrożeniami zewnętrznymi, wynikającymi z działalności człowieka (a takim zagrożeniem może być odwodnienie przedmiotowych działek, powodujące zmniejszenie ilości wody w tej części Parku, co w konsekwencji spowoduje osłabienie i zamieranie drzewostanów Parku oraz przesuszenie siedlisk), działanie takie jest niezgodne z ustawowym celem otuliny. W ocenie Ministra, rozpatrując przedmiotową inwestycję w świetle przepisów dotyczących ochrony krajobrazu trzeba wziąć pod uwagę, iż znajduje się ona w pobliżu obszaru objętego najwyższą formą ochrony przyrody, przewidzianą w prawodawstwie. Tak w parku narodowym, jak i jego otulinie przede wszystkim należy chronić walory krajobrazowe, rozumiane jako "wartości ekologiczne, estetyczne lub kulturowe obszaru oraz związane z tym rzeźbę terenu, twory i składniki przyrody ukształtowane przez siły przyrody lub działalność człowieka (art. 5 pkt 23 ustawy o ochronie przyrody).

Pojęcia ochrony walorów krajobrazowych nie można zawężać do obszaru samego Parku, gdyż wpływ na walory krajobrazowe Parku ma niewątpliwie również to, co znajduje się w jego okolicy/otoczeniu. O ocenie organu odwoławczego projektowana do zrealizowania zabudowa, będzie rażąco widoczna na wielu kilometrach istniejącego tu pasa bagiennego. W analizowanym obszarze cenne walory krajobrazowe występują na styku dwóch różnych typów krajobrazów zabagnionej doliny Kanału O. i wznoszącego się na południe wysokiego tarasu - płaskiej równiny oraz na styku trzech ustawowych form ochrony przyrody: parku narodowego, obszaru Natura 2000 oraz obszaru chronionego krajobrazu, w którym to obszarze zlokalizowana jest otulina Parku. Działki inwestora znajdują się w odległości ok. 0,5 km na płd-wsch od koszonych powierzchni opisanego obszaru o szczególnych wartościach przyrodniczych Parku i mniej niż 1 km na płd-zach. od kolejnego fragmentu objętego wykaszaniem. Analizowany obszar, w czasie przeprowadzonej wizji lokalnej poddany został dokładnemu rozpoznaniu istniejących uwarunkowań przestrzennych. W trakcie wizji w sposób jednoznaczny ustalono komisyjnie, że w bliskiej odległości od działek inwestora, brak jest zabudowy kubaturowej. Najbliższy budynek mieszkalny w fazie budowy usytuowany jest w

Sygn. akt IV SA/Wa515/11

odległości ok. 250 - 300 m na południowy wschód od działek inwestora. Położenie wskazanego budynku poza pasem drogi, od południa nie jest kontrowersyjne. Ponadto Minister wskazał, że ze zgromadzonych w trakcie postępowania materiałów wynika, iż teren planowanej inwestycji znajduje się pod skarpą Równiny B., opadającej w kierunku Parku, w obniżeniu, tzw. południowym pasie bagiennym, przez który przechodzą dwa ramiona Kanału O.. Południowe ramię Kanału O. na wschód od terenów działek nr [...] i [...] stanowi granicę Parku, na zachód wpływa na obszar Parku, zasilając w wodę m.in. obszar ochrony ścisłej P.. W zakresie uwarunkowań wodnych organ stwierdził, że północna granica działki inwestora nr [...] położona jest na południowym pasie bagiennym w odległości ok. 40 m na południe od południowej odnogi Kanału O.. Południowy pas bagienny to do chwili obecnej teren leśno bagienny o bardzo nielicznej zabudowie z pojedynczymi studniami. Jest to strefa ograniczonego oddziaływania linfropopresji na wody podziemne. Głębokość zwierciadła wody podziemnej jest niewielka i wynosi średnio od 0,6 m p.p.t do 2,5 m p.p.t. Teren ten jest drenowany przez Kanał O.. Obszar, na którym znajdują się działki inwestora został zakwalifikowany jako średnio i średniowysoko podatny na zanieczyszczenia wód podziemnych. Oznacza to, że wody podziemne na tym terenie podatne są na niektóre zanieczyszczenia w warunkach ich stałego oddziaływania. Teren skarpy i znajdujące się pod nią obniżenie bagienne, są szczególnie istotne z punktu widzenia stosunków wodnych Parku. Jest to obszar tranzytowy dla wód spływających z Równiny L. do Kotliny W.. Na równinie tej znajdują się dwa poziomy wodonośne, z których głębszy ma bezpośredni kontakt z wodami podziemnymi występującymi w dolinie W.. Natomiast wody z powierzchniowego poziomu wodonośnego spływają w dolinę przy wysokich stanach wód. Ponieważ Kanał O. jest jedynym ciekiem wodnym w tym obszarze Parku i jego otuliny, więc jakiekolwiek obniżenie poziomu jego wód lub ich zanieczyszczenie, bezpośrednio i pośrednio negatywnie odbije się, w ocenie Ministra, na wrażliwych i cennych ekosystemach terenów podmokłych istniejących w tej części Parku i jego otuliny.

Organ wyjaśnił, że w trakcie wizji terenowej wykonano 8 sond, rozmieszczonych w przekroju prostopadłym do Kanału O., które miały na celu określenie głębokości, na której znajduje się zwierciadło wód podziemnych, bezpośrednio pod terenem działek inwestora. Pomiary wykonywane jesienią

Sygn. akt IV SA/Wa515/11

wskazują najniższe stany położenie zwierciadła wody w ciągu roku. Jednak rok 2010 był rokiem wyjątkowo mokrym. Należy więc, zdaniem Ministra, przyjąć, że stany pomierzone w dniu [...] października 2010 r., są stanami przeciętnymi dla poziomu wód podziemnych występujących na tym obszarze. Teren pomiędzy działką nr [...] a Kanałem O. jest podmokły. W czasie wizji terenowej woda znajdowała się tu na głębokości 70 cm, w odległości 30 m od brzegu Kanału. Na obszarze działek inwestora poziom wody podziemnej utrzymywał się w przedziale głębokości od 70 cm do 150 cm.

W ocenie Ministra zebrane dowody wskazują, że budowa domu na działkach inwestora nr [...] i [...] wymaga znacznego podwyższenia powierzchni terenu, a to miałoby wpływ na kierunek przepływu wód podziemnych napływających od południa, tj. od strony skarpy, a także płynących ze wschodu, równolegle do kierunku odpływu wód Kanałem O.. Wody Kanału O. mają decydujący wpływ na układ hydrologiczny tej części Parku, w tym na występujący tu obszar ochrony ścisłej P.. Zdaniem organu, realizacja inwestycji przyczyni się do zwiększenia poboru wód podziemnych oraz spowoduje powstanie zagrożenia związanego z możliwością przedostawania się nieczystości bezpośrednio do wód podziemnych oraz do wód powierzchniowych Kanału O.. Minister zaznaczył także, że planowane do zainwestowania działki położone są w obszarze, dla którego nie opracowano miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Sporządzono jedynie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy K., przyjęte do realizacji uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2008 r., wskazujące omawiany obszar jako grunty rolnicze z zakazem zabudowy. Co prawda Studium nie stanowi prawa miejscowego i ustalenia w nim zawarte nie mogą być podstawą przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy, to stanowią one wartość, jako zbiór dyrektyw określających przyszłe zamierzenia w zakresie ładu przestrzennego na terenie Gminy. Przeznaczenie terenu w studium nie jest tym samym, co przeznaczenie terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, inne są bowiem jego skutki. Jednak przeznaczenie terenu w Studium, które jest aktem wewnętrznie obowiązującym na terenie Gminy, będzie miało, zdaniem Ministra, znaczenie przy uchwalaniu planu. Dlatego też skonkretyzowane działania w zakresie przeznaczenia terenu na obszarze Gminy przewidziane w planie miejscowym i w decyzjach o warunkach zabudowy winny być spójne. Odmienna interpretacja roli studium prowadziłaby, w

Sygn. akt IV SA/Wa515/11

ocenie Ministra, do sprzeczności z podstawowymi zasadami zagospodarowania przestrzennego tj. zasadą spójności polityki przestrzennej państwa oraz zasadą wzajemnej spójności aktów planowania przestrzennego.

Rozpatrywana inwestycja, zdaniem organu odwoławczego, przeczy ochronnej roli otuliny w odniesieniu do obszaru parku narodowego określonej przepisami prawa. Planowana do realizacji inwestycja położona jest sąsiedztwie jednej z odnóg Kanału O., na dotychczas niebudowanych gruntach rolnych, pozbawionych sieci dróg dojazdowych jak również mediów. Realizacja inwestycji z uwagi na istniejące warunki hydrologiczne wymusi konieczność uprzedniego osuszenia i utwardzenia terenu, a także zabezpieczenia przed podtapianiem ze strony Kanału O.. Działanie takie, konieczne do przeprowadzenia także na działkach nr [...] i [...] stanowiących również własność inwestora, a planowanych do zabudowania, realizowane na gruntach znajdujących się w zwartym kompleksie obszarów podmokłych, wywołają zmiany stosunków wodnych na powierzchni daleko przekraczającej granice zakładanego przedsięwzięcia, w tym także w obrębie granic Parku. Spowoduje to, w ocenie organu, pogorszenie ekosystemów, kondycji drzewostanów i gatunków zwierząt.

W otulinie Parku, występują ponadto zwierzęta objęte ochroną, wymienione w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r., w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną ścisłą (Dz. U. z 2004 r., nr 220, poz. 2237), ponadto występują zwierzęta określone w załączniku nr I Dyrektywy Ptasiej, jak również w Konwencji Berneńskiej zał. III i Dyrektywy Siedliskowej zał. II, IV i V. Zdaniem organu każda inwestycja kubaturowa pojawiająca się na niezabudowanym dotychczas terenie będzie stanowiła przeszkodę na szlaku migracyjnym zwierząt. Z uwagi na powyższe, uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny, Minister Środowiska orzekł jak w sentencji.

Na to postanowienie skargę do WSA złożyła J. S. reprezentowana przez adwokata, podnosząc, że sprawa była już przedmiotem kontroli Sądu. Poprzednio Sąd dwukrotnie uchylał postanowienia organu odwoławczego. Natomiast zdaniem skarżącej, w zaskarżonym postanowieniu powtórzono argumentację z wcześniejszych postanowień. W ocenie skarżącej Dyrektor Parku nie opracował projektu planu ochronnego dla otuliny Parku, w których byłyby zakazy i nakazy, wobec czego powinien w sprawie znaleźć zastosowanie art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jej zdaniem

Sygn. akt IV SA/Wa 515/11

wątpliwa jest zatem kwestia uzgadniania planowanej inwestycji, ponieważ posiada areał większy niż średni w gminie i powinna mieć możliwość wybudowania siedliska. Ponadto odnoszenie się do studium jest nieuzasadnone. Skarżąca wskazała także, że inne organy uzgodniły planowaną inwestycję, ponieważ uznały, że obszar inwestycji jest odsunięty od obszaru ochrony O. Błota o ok. 3000 m, rów melioracyjny zasilający kanał o 70 m, z sam kanał O. jest oddalony o 800 m. W ocenie skarżącej odmienne ustalenia mogą być zweryfikowane choćby przez pomiar na mapie sytuacyjnej. Zaznaczyła, że jej inwestycja nie zmieni stosunków wodnych na gruncie. Działki położone bowiem są na terenie piaszczystym i nikt nie zamierza ich odwadniać.

Podnosząc powyższe naruszenia wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Pismem procesowym z dnia 3 maja 2011 r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe zarzuty, nadesłała również do Sądu szereg opinii na potwierdzenie zasadności swojej skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, także z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Należy mieć na względzie, że w niniejszej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 153 powołanej ustawy oceną prawną w wyrażoną w tych wyrokach zarówno Sąd jak i organy orzekające w sprawie są związani. I tak wyrokiem z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt. IV SA/Wa 976/08 WSA uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Środowiska utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Parku Narodowego z dnia [...] stycznia 2008 r., którym nie uzgodniono wniosku Wójta Gminy K. z dnia [...] grudnia 2006 r., w sprawie realizacji inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wraz z przyłączem energetycznym na działkach nr ewidencyjny [...] i

Sygn. akt IV SA/Wa515/11

[...]. Następnie wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 698/09 WSA uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Środowiska. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia WSA wskazał m.in., że dyrektor parku narodowego jest uprawniony do uzgadniania decyzji o warunkach zabudowy dot. inwestycji lokalizowanych w otulinie parku narodowego. Jednocześnie zalecono przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie. Stosując się do powyższych wytycznych Minister Środowiska działając na podstawie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego zlecił Dyrektorowi Parku wyjaśnienie kwestii położenia przedmiotowych działek z uwzględnieniem aspektu przyrodniczego, w tym wilgotności terenu z uwzględnieniem usytuowania planowanej inwestycji w stosunku do inwestycji realizowanych w pobliżu i w tym kontekście przeanalizowanie wpływu planowanej inwestycji na obszar Parku. Jak wynika z akt sprawy, wizję lokalną przeprowadzono w dniu [...] października 2010 r., sporządzając protokół z oględzin oraz notatkę z wizji terenowej (opracowaną w dniu [...] października przez pracowników Działu Monitoringu i Nauki Parku).

W ocenie Sądu Minister wykonał wytyczne zawarte w wiążących go wyrokach. W rozpatrywanej sprawie zachodzi jednakże przesłanka do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

W dniu wydawania zaskarżonego postanowienia przez Ministra Środowiska istniały dowody, które nie były mu znane. Skarżąca przedłożyła bowiem Sądowi m.in. dane meteorologiczne dotyczące średniej sumy opadów atmosferycznych styczeń - sierpień 1971 - 2000 sporządzone przez IMiGW w dniu [...] września 2010 r., ekspertyzę sporządzoną przez Instytut Ochrony Środowiska w czerwcu 2010 r. dotyczącą oceny występowania roślin i zbiorowisk roślinnych ze szczególnym zwróceniem uwagi na gatunki i siedliska chronione na działce nr [...] w częściach [...],w K., gmina K., ekspertyzę geotechniczną ustalająca warunki gruntowo - wodne na działkach [...], [...], [...], [...] sporządzoną przez uprawnionego geologa z marca 2010 r., ponadto analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków określonych w art. 61 ust. 1-5

Sygn. akt IV SA/Wa515/11

ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz jej wynik sporządzoną przez uprawnionego urbanistę w październiku 2010 r.

Analiza akt administracyjnych sprawy, jak również treści zaskarżonego postanowienia wskazuje, iż nie były to dokumenty znane organowi w dniu orzekania. Zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...] stycznia 2011 r., zaś przedmiotowe dokumenty noszą datę wcześniejszą. Ponadto skarżąca na rozprawie przed Sądem wskazała, że w postępowaniu przed organami administracji publicznej informowała, że jest w posiadaniu nowych dokumentów, jednakże organ odwoławczy stwierdził, iż posiada wystarczająca ilość dokumentów do rozpatrzenia sprawy. W związku z tym nie składała ich na biurze podawczym organu.

W ocenie Sądu są to dokumenty, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy i powinny zostać ocenione przez organy w niej orzekające. Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przedstawione przez skarżącą na etapie postępowania sądowego dokumenty są dokumentami prywatnymi, tzn. sporządzonymi na wniosek inwestora. Jednak organ odwoławczy winien się do nich ustosunkować i zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wskazać, czy dana okoliczność w nich wywodzona, została udowodniona. Jest to zasadne z tego względu, iż ustalenia wynikające z części dokumentów przedstawionych przez skarżącą, przeczą dowodom zebranym przez organ. W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy wskazał m.in., że realizacja inwestycji ze względu na specyfikę gruntów wymaga znacznego podwyższenia powierzchni terenu, w efekcie zaś będzie oddziaływała na kierunek przepływu wód podziemnych. Odwodnienie przedmiotowych działek zmniejszy ilość wody w tej części Parku, a w konsekwencji będzie prowadziło do zamierania drzewostanów Parku oraz przesuszania siedlisk. Nadto głębokość zwierciadła wody na tym obszarze jest niewielka. Stanowisko to zatem powinno zostać skonfrontowane z ekspertyzą geotechniczną z marca 2010 r., sporządzoną na zlecenie inwestora, w której wynikają odmienne wnioski. W ekspertyzie tej wskazano bowiem, że planowana budowa siedliska rolniczego na działkach [....] i [...] nie będzie miała wpływu na warunki wodne środowiska rejonu, nie będzie miała wpływu na kierunek odpływu wód powierzchniowych i gruntowych, a w dodatku inwestycja nie wymaga dodatkowego osuszania ani zabezpieczenia przed podtapianiem ze strony rowu

Sygn. akt IV SA/Wa 515/11

melioracyjnego. Wobec tego, z uwagi na pojawienie się nowych dokumentów, które istniały w dniu orzekania przez organ odwoławczy, lecz nie były temu organowi znane, istnieje konieczność włączenia ich do materiału dowodowego sprawy i ustosunkowania się do nich przez organ odwoławczy. Zawarte w nich bowiem ustalenia mogłyby mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, zwłaszcza w kontekście faktu, iż przedmiotowe działki nie są położone w parku narodowym, a w jego otulinie. Wskazane rozbieżności mogą stwarzać konieczność powołania biegłego, posiadającego specjalistyczną wiedzę z tej dziedziny. Wymaga przy tym podkreślenia, że to organ odwoławczy powinien ocenić zgromadzone przez skarżącą opinie, ekspertyzy i ustalenia, dając temu wyraz w uzasadnieniu swego postanowienia. Sąd w ramach uprawnień wynikających z art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przeprowadza samodzielnie postępowania wyjaśniającego w sprawie. Ten obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej. Z przedłożonych przez stronę skarżącą opinii, stanowiących dowody uzupełniające z dokumentów wynika, iż zachodzą przesłanki wznowieniowe z art. 145 1 pkt 5 Kpa. Sąd nie może jednocześnie zastępować organów administracji publicznej przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego. Stanowi to bowiem obowiązek orzekających w sprawie organów, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określoną art. 15 Kpa. To właśnie na organach administracji publicznej ciąży obowiązek zebrania i rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego, w ramach dwukrotnego rozpoznania sprawy administracyjnej.

Wnioski płynące z dokumentów przedłożonych Sądowi przez skarżącą, istniejących czasie orzekania w tej sprawie przez organ odwoławczy, skutkują koniecznością ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, zajęcia wobec nich stanowiska. Uwagi te odnieść należy zwłaszcza ekspertyzy geotechnicznej, wykazującej brak negatywnego wpływu realizacji tej inwestycji na stosunki wodne Parku, również sporządzonej przez specjalistę.

Ocena właściwości rzeczowej Dyrektora Parku do uzgadniania planowej inwestycji została przesądzona w poprzednim wyroku WSA z dnia 4 sierpnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 698/09. Sąd wskazał wówczas, że Dyrektor Parku jest organem właściwym w sprawie wskazując, iż stosownie do art. 53 ust. 4 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 5 pkt 14 i art. 11 ustawy o ochronie przyrody, dyrektor parku narodowego jest uprawniony do

Sygn. akt IV SA/Wa 515/11

uzgadniania decyzji o warunkach zabudowy dot. inwestycji lokalizowanych w otulinie parku narodowego, w kontekście ustawowego celu otuliny, a nie w kontekście działań zabronionych w obszarze samego parku, o których jest mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Przyjęcie obecnie odmiennego stanowiska stanowiłoby naruszenia art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto zdaniem Sądu dokładnego wyjaśnienia wymaga również to, jaka odległość dzieli faktycznie obszar inwestycji od obszaru ochrony O. Błota, rowu melioracyjnego zasilającego kanał i samego kanału O.. Zagadnienia te odmiennie przedstawiają organy, w stosunku do stanowiska strony skarżącej, znajdującego odzwierciedlenie w przedłożonych przez nią dokumentach, które jak wskazano, winny podlegać ocenie organu odwoławczego, uwzględnienie ich bowiem mogłoby prowadzić do wydania rozstrzygnięcia innej treści.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji. W pkt 2 sentencji orzeczono na podstawie art. 152 cyt. ustawy, zaś o kosztach, w pkt 3 sentencji, orzeczono na podstawie art. 200 i 205 tej ustawy.

12

Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, przy ponownym rozpatrzeniu zażalenia należy uwzględnić wytyczne zawarte w tym wyroku, dokonać oceny nowych, nieznanych Ministrowi w dniu orzekania dowodów oraz zastosować się do wytycznych oraz oceny prawnej zawartych w poprzednich wyrokach Sądu, wydanych w tej sprawie.