Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 302/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargi
odrzucono skargi 4 skarżących
Powołane przepisy: article: art. 195 i 197
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg M. S., N. K., S. K., J. K., J. Z., D. M. i A. F. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2020 r. t znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów I. oddala skargi M. S., J. K. i S. K., II. odrzuca skargi N. K., J. Z., D. M. i A. F..


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 października 2019 r., znak [...] Starosta B. na podstawie art. 62 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.), art. 2 ust. 4, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 i 2, art. 8, art. 19, art. 27 ust. 1, 3 i 4, art. 28 oraz art. 29 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 908 z późn. zm.),

I. Zatwierdził projekt scalenia gruntów o powierzchni 322,5239 ha stanowiących część obrębu ewidencyjnego S. , w jednostce ewidencyjnej B. - obszar wiejski, powiat b. , woj. [...]. Projekt przedstawiony jest na "Mapie z projektem scalenia gruntów" - Załącznik Nr 2 oraz "Wykazie zmian działek przed i po scaleniu''' - Załącznik Nr 1.

II. Zniósł następujące współwłasności nieruchomości zarejestrowane w operacie ewidencyjnym:

1. Działki nr: [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 2,8302 ha i wartości szacunkowej 182,21 pkt, wykazane w jednostce rejestrowej nr [...], stanowiące współwłasność A. H. i A. S. (w udziałach po 1/2 części), w taki sposób, że ekwiwalenty należne ww. współwłaścicielom zostały wydzielone w stanie po scaleniu gruntów w następujący sposób:

a) A. H. otrzymuje działki nr: [...] o łącznej powierzchni 1,0802 ha, o wartości szacunkowej 60,01 pkt, wykazane w jednostce rejestrowej nr [...];

b) A. S. otrzymuje działki nr: [...] o łącznej powierzchni 1,7306 ha, o wartości szacunkowej 121,60 pkt, wykazane w nowo utworzonej jednostce rejestrowej nr [...]

2. Działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,36 ha i wartości szacunkowej 5,40 pkt, wykazana w jednostce rejestrowej nr [...], jako współwłasność J. i J. K. (w udziale 1/2 części) oraz J. i R. W. (w udziale 1/2 części), w ten sposób, że ekwiwalenty należne ww. współwłaścicielom zostały wydzielone w stanie po scaleniu gruntów w następujący sposób:

a) J. i J. K. otrzymują działkę nr [...] o powierzchni 0,1798 ha, o wartości szacunkowej 2,68 pkt, wykazaną w jednostce rejestrowej nr [...];

b) R. i J. W. otrzymują działkę nr [...] o powierzchni 0,1795 ha, o wartości szacunkowej 2,69 pkt, wykazaną w nowo utworzonej jednostce rejestrowej nr [...]

3. Działki ewidencyjne nr [...] o łącznej powierzchni 1,09 ha i wartości szacunkowej 16,37 pkt, wykazane w jednostce rejestrowej nr [...], jako współwłasność M. K., A. B. i S. B. (w udziałach po 1/3 części), w ten sposób, że ekwiwalenty należne ww. współwłaścicielom zostały wydzielone w stanie po scaleniu gruntów w następujący sposób:

a) S. B. otrzymuje działkę nr [...] o powierzchni 0,2968 ha, o wartości szacunkowej 4,45 pkt, wykazaną w jednostce rejestrowej nr [...];

b) M. K. otrzymuje działkę nr [...] o powierzchni 0,3041 ha, o wartości szacunkowej 4,56 pkt, wykazaną w nowo utworzonej jednostce rejestrowej nr [...];

c) A. B. otrzymuje działkę nr [...] o powierzchni 0,4592 ha, o wartości szacunkowej 6,90 pkt, wykazaną w nowo utworzonej jednostce rejestrowej nr [...]

4. Działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,89 ha i wartości szacunkowej 13,35 pkt, wykazana w jednostce rejestrowej nr [...], jako współwłasność: E. B. i M. B. (w udziałach po 1/2 części), w ten sposób, że ekwiwalenty należne ww. współwłaścicielom zostały wydzielone w stanie po scaleniu gruntów w następujący sposób:

a) M. B. otrzymuje działkę nr [...] o powierzchni 0,4458 ha, o wartości szacunkowej 6,69 pkt, wykazaną w jednostce rejestrowej nr [...];

b) E. B. otrzymuje działkę nr [...] o powierzchni 0,4460 ha, o wartości szacunkowej 6,69 pkt, wykazaną w nowo utworzonej jednostce rejestrowej nr [...]

5. Działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,84 ha i wartości szacunkowej 0,00 pkt, wykazana w jednostce rejestrowej nr [...], jako współwłasność: J. R., J. K. i S. K. (w udziałach po 1/3 części), w ten sposób, że ekwiwalenty należne ww. współwłaścicielom zostały wydzielone w stanie po scaleniu gruntów w następujący sposób:

a) J. K. otrzymuje działkę nr [...] o powierzchni 0,2834 ha, o wartości szacunkowej 0,00 pkt, wykazaną w jednostce rejestrowej nr [...];

b) S. K. otrzymuje działkę nr [...] o powierzchni 0,2834 ha, o wartości szacunkowej 0,00 pkt, wykazaną w nowo utworzonej jednostce rejestrowej nr [...];

c) J. R. otrzymuje działkę nr [...] o powierzchni 0,2837 ha, o wartości szacunkowej 0,00 pkt, wykazaną w nowo utworzonej jednostce rejestrowej nr [...]

6. Działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,60 ha i wartości szacunkowej 0,00 pkt, wykazana w jednostce rejestrowej nr [...], jako współwłasność: J. K. (w udziale 1/2 części), J. W. (w udziale 1/4 części) i T. W. (w udziale 1/4 części), w ten sposób, że ekwiwalenty należne ww. Współwłaścicielom zostały wydzielone w stanie po scaleniu gruntów w następujący sposób:

a) J. K. otrzymuje działkę nr [...] o powierzchni 0,2991 ha, o wartości szacunkowej 0,00 pkt, wykazaną w jednostce rejestrowej nr [...];

b) T. W. otrzymuje działkę nr [...] o powierzchni 0,1494 ha, o wartości szacunkowej 0,00 pkt, wykazaną w nowo utworzonej jednostce rejestrowej nr [...];

c) J. W. otrzymuje działkę nr [...] o powierzchni 0,1494 ha, o wartości szacunkowej 0,00 pkt, wykazaną w nowo utworzonej jednostce rejestrowej nr [...]

III. Zniósł bez odszkodowania służebności gruntowe obciążające grunty objęte scaleniem, które utraciły dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, określone w Załączniku Nr 3 do niniejszej decyzji, zatytułowanym: "Wykaz służebności przeznaczonych do wykreślenia".

IV. Pozostawił służebności gruntowe obciążające grunty objęte scaleniem, określone w Załączniku Nr 4 do niniejszej decyzji, zatytułowanym: "Wykaz służebności przeznaczonych do pozostawienia".

V. Ustanowił nowe służebności gruntowe (dojścia i dojazdy), określone w Załączniku Nr 5 do niniejszej decyzji, zatytułowanym: "Wykaz nowopowstałych służebności".

VI. Zatwierdził:

1. "Wykaz wypłat za grunty wydzielone w wyniku scalenia gruntów" (wykaz uczestników scalenia, uprawnionych do otrzymania dopłaty, z uwagi na wydzielenie gruntów o niższej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane), w brzmieniu Załącznika Nr 6 do niniejszej decyzji.

2. "Wykaz dopłat za grunty wydzielone w wyniku scalenia gruntów" (wykaz Uczestników scalenia, zobowiązanych do wniesienia dopłaty, z uwagi na wydzielenie gruntów o wyższej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane), w brzmieniu Załącznika Nr 7 do niniejszej decyzji.

Dopłaty, o wysokości ustalonej na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, zostaną rozliczone wg następujących zasad:

1) dopłaty, zostaną wypłacone uprawnionym do ich otrzymania Uczestnikom scalenia, ze środków Powiatu, w sposób jednorazowy, w terminie dwóch miesięcy od dnia zakończenia scalenia;

2) Uczestnik scalenia zobowiązany do dopłaty uiszcza ją, w terminie dwóch miesięcy od dnia zakończenia scalenia, na konto Starostwa Powiatowego w B.:

PKO BP S.A. o/Kraków, Nr: 08 1020 2892 0000 5902 0678 2595

3) o terminie, w którym dopłaty powinny zostać przekazane na ww. rachunek oraz o konsekwencjach prawnych niewykonania tego obowiązku, Uczestnicy scalenia zobowiązani do ich uiszczenia, zostaną poinformowani indywidualnie, drogą pisemną;

4) po zakończeniu scalenia, Uczestnicy uprawnieni do otrzymania dopłat, zostaną wezwani do złożenia w Starostwie Powiatowym w B. informacji o numerze rachunku bankowego, na który środki finansowe o wysokości określonej w Załączniku Nr 6 zostaną przekazane;

5) w uzasadnionej sytuacji, dopłaty mogą zostać wypłacone w kasie Starostwa Powiatowego w B., zlokalizowanej w budynku przy ul. [...], pod warunkiem podjęcia środków przez uprawnioną Stronę, w terminie ściśle określonym przez organ;

6) scalenie gruntów należy uznać za zakończone w momencie, w którym niniejsza decyzja otrzyma przymiot prawomocności.

VII. Ustalił terminy i zasady objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia, w brzmieniu określonym w Załączniku nr [...] do niniejszej decyzji, zatytułowanym: "Zasady objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia części wsi S., w gminie B. w powiecie [...] (projekt)".

VIII. Decyzja niniejsza stanowi podstawę do ujawnienia nowego stanu prawnego nieruchomości w księgach wieczystych.

IX. Obciążenia wpisane do ksiąg wieczystych, urządzonych dla nieruchomości objętych scaleniem, przenosi się z gruntów objętych scaleniem na grunty wydzielone w wyniku scalenia.

Po rozpatrzeniu odwołań wniesionych od tej decyzji przez M. S., N. K., W. R., M. K., S. K. – Wojewoda decyzją z dnia 23 stycznia 2020 r. znak [...]

I. uchylił punkt V zaskarżonej decyzji Starosty [...] z 17 października 2019 r. znak: [...] i umarzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie;

II. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z 17 października 2019 r. znak: [...] w zakresie punktów: I, II, III, IV, VI, VII, VIII i IX.

W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda wskazał, że postępowanie scaleniowe dotyczące części obrębu ewidencyjnego S. , jednostka ewidencyjna B. - obszar wiejski wszczęte zostało z urzędu postanowieniem z 30 listopada 2011 r. znak: [...] W związku z powyższym przedmiotowa sprawa rozpatrywana jest w oparciu o przepisy ustawy o scalaniu i wymianie gruntów obowiązujące w chwili wszczęcia postępowania scaleniowego. Należy bowiem zauważyć, iż ustawą z dnia 30 sierpnia 2013 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1157) dokonano nowelizacji ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów. W art. 2 ust. 1 powołanej ustawy zmieniającej wskazano jednak, iż do postępowań scaleniowych lub wymiennych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 16 października 2013 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe. Powyższe nie dotyczy kwestii kompetencji organu odwoławczego. Jakkolwiek przepisy ustawy o scalaniu i wymianie gruntów obowiązujące w chwili wszczęcia postępowania scaleniowego odsyłały - w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie - do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (art. 17 pkt 1), gdzie organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze (chyba, że ustawy szczególne stanowią inaczej) zgodnie z aktualnym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach dotyczących rozstrzygania sporów kompetencyjnych jako organ wyższego stopnia w stosunku do starosty w sprawach o scalenie wskazywany jest wojewoda (por. postanowienia NSA z 22 października 2019 r. sygn. akt II OW 97/19, z 19 października 2016 r. sygn. akt II OW 27/16, z 8 czerwca 2017 sygn. akt II OW 29/17, z 9 listopada 2016 sygn. akt II OW 55/16).

Postępowanie obejmujące część obrębu ewidencyjnego S. , jednostka ewidencyjna B. - obszar wiejski wszczęte zostało z uwagi na znaczną dezorganizację struktury przestrzennej w wyżej wymienionej miejscowości, wynikającą z realizacji inwestycji drogowej - autostrady A-4. W związku z realizacją omawianej inwestycji i związanym z tym wzrostem liczby działek w gospodarstwach wynikającym z wykonania podziałów geodezyjnych na potrzeby wydzielenia pasa autostrady, odcięciem działek od siedlisk, wzrostem liczby działek o kształtach niedogodnych do uprawy mechanicznej zachodziła konieczność nie tylko likwidacji powstałej szachownicy własnościowej gruntów ale także, jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia m.in. wytyczenia i urządzenia funkcjonalnej sieci dróg dojazdowych do gruntów rolnych i leśnych, dostosowanej do współcześnie stosowanych maszyn rolniczych, budowy nowych dróg transportu rolnego, modernizacji i polepszeniu parametrów dróg istniejących oraz ich właściwe powiązanie z siecią dróg lokalnych i zbiorczych projektowanych w pasie autostrady, dostosowania granic działek do systemu urządzeń melioracji wodnych oraz rzeźby terenu, wydzielenia niezbędnych gruntów na cele infrastruktury technicznej i społecznej w ramach postępowania scaleniowego - bez procedur wywłaszczeniowych.

Koszty wykonania scalenia gruntów oraz zagospodarowania poscaleniowego, stosownie do treści art. 4 ust. 2 u.s.w.g. pokrywa Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad.

Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu I instancji sam projekt scalenia gruntów, opracowany przez geodetę projektanta scalenia, został okazany uczestnikom scalenia w dniach od 10 października 2016 r. do 14 października 2016 r. oraz od 17 października 2016 r. do 18 października 2016 r., w biurze Geodety - Projektanta scalenia zlokalizowanego w budynku Remizy Ochotniczej Straży Pożarnej w S. . Po okazaniu projektu, zastrzeżenia wniosło 2 uczestników postępowania scaleniowego (N. K. oraz S. P.), które rozpatrzone zostały przy udziale powołanej przez Starostę B. komisji doradczej do szacowania i opracowania projektu scalenia gruntów. W jednym przypadku zastrzeżenia te zostały uwzględnione, a w projekcie scalenia gruntów dokonano niezbędnych zmian uzgodnionych z uczestnikiem scalenia. W drugim przypadku przyjęto rozwiązania szczegółowo opisane w decyzji organu I instancji.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy odniósł się do zarzutów podniesionych przez kolejnych odwołujących.

Uznając zarzuty M. S. za niezasadne wskazano, iż z zasad scalenia wynika, że uczestnicy scalenia otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane. Za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3%. Z art. 14 ust. 2 ustawy scaleniowej wynika z kolei, że przy zachowaniu wartości gruntów sprzed scalenia, bez zgody uczestnika scalenia, różnica powierzchni wydzielonych mu gruntów w stosunku do powierzchni jego gruntów objętych scaleniem nie może przekraczać 20% tej powierzchni. Podkreślenia wymaga, iż przy ustalaniu należnego ekwiwalentu za grunty posiadane przed scaleniem istotna jest ich wartość szacunkowa, nie zaś powierzchnia (art. 8 ust. 1 ustawy scaleniowej). Nie budzi również wątpliwości, że w trakcie scalenia na nowo kształtuje się powierzchnia gruntów. Z uwagi na obszar scalenia, konieczność wydzielenia dróg oraz konieczność uwzględnienia interesów innych uczestników scalenia, bardzo często niemożliwym jest pozostawienie na gruncie tożsamej sytuacji z pierwotną. Niezbędnym jest wówczas "przesunięcie gruntów", zmiana ich położenia czy ukształtowania, a w przypadku zachowania zasad przewidzianych w ustawie scaleniowej, zgoda uczestników na to nie jest konieczna. W odniesieniu do gruntów M. S. wskazać należy, iż pod względem powierzchni i wartości ekwiwalent został prawidłowo wydzielony.

Za niezasadny uznać również należy zarzut dotyczący braku zawiadamiania o dokonywanych czynnościach właścicieli działek nr [...] i nr [...]. Zgodnie z artykułem 20 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klasy gruntów określa się według ewidencji gruntów. Źródłem danych dotyczących stanu prawnego nieruchomości objętych postępowaniem scaleniowym jest ewidencja gruntów i budynków prowadzona w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Jakkolwiek to starosta odpowiada za aktualność danych w ewidencji, w której wszelkie zmiany powinny być dokonane w oparciu o dane udokumentowane, to jednak obowiązek zgłoszenia właściwemu organowi wszelkich zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni od daty ich powstania, stosownie do art. 22 ust. 2 powołanej wyżej ustawy obciąża właściciela lub inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się te grunty i budynki lub ich części (obowiązek ten dotyczył również spadkobierców nieżyjącego - jak wskazała odwołująca - od 2012 r. R. Z.). Uregulowanie powyższe ma na celu zapewnienie aktualności danych ewidencji, które powinny odzwierciedlać stan rzeczywisty. W dacie wszczęcia postępowania scaleniowego w operacie ewidencji gruntów i budynków prowadzonym dla obrębu S. jako właścicielka działek nr [...] figurowała J. S. do której kierowane były zawiadomienia o czynnościach i pracach realizowanych w toku prowadzonego postępowania scaleniowego (szczegółowo opisane w piśmie Starostwa Powiatowego w B. z dnia 4 listopada 2019 r. znak: [...]) aż do dnia 6 czerwca 2016 r., kiedy to w operacie ewidencji gruntów i budynków zarejestrowano zmianę podmiotową polegającą na wykreśleniu J. S. i wpisaniu jej następców prawnych w tym m.in. M. S., do której następnie kierowano zawiadomienia o wszystkich przeprowadzanych czynnościach. Co więcej, jak wynika to ze sprawozdania technicznego, w związku z faktem, iż przy ustalaniu granic działki nr [...] w S. w dniu 27 lipca 2015 r., oraz powtórzeniu tej czynności w dniu 21.07.2016 r. (w dacie zawiadomienia na BIP), pominięto spadkobierców po zmarłej J. S., właścicielce działki nr [...]. (...) W dniu 20.08.2018 r. przystąpiono do ponownego ustalenia granicy działki nr [...], po uprzednim wysłaniu do stron zawiadomień ze zwrotnymi poświadczeniami odbioru oraz równoczesnym umieszczeniem zawiadomień na BIP (akta organu I instancji - dokumentacja dotycząca odwołania wniesionego przez M. S.).

Organ odwoławczy nie może również podzielić stanowiska odwołującej, iż rozstrzygnięcie prowadzonego przez Sąd Rejonowy w B. Wydział I Cywilny postępowania w sprawie uchylenia się od skutków prawnych złożonego w dniu 20 sierpnia 2018 r. oświadczenia woli stanowi zagadnienie wstępne prowadzonego postępowania scaleniowego. Należy bowiem zauważyć, iż przez zagadnienie wstępne rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd, i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji. Przy czym treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu, do którego kompetencji należy wydanie takiego rozstrzygnięcia, jest koniecznym elementem podstawy rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ administracji. Bez wątpienia rozstrzygnięcie sprawy zainicjowanej przez odwołującą przed Sądem Rejonowym w B., w ocenie organu odwoławczego, który dokonał szczegółowej analizy akt sprawy dotyczącej gruntów należących do odwołującej się obejmującej zarówno sytuację przed jak i po scaleniu (akta organu I instancji - mapa poglądowa granic działek ewidencyjnych wg stanu przez scaleniem i staniu po scaleniu) nie jest koniecznym elementem wydania decyzji dotyczącej scalenia gruntów. Wbrew twierdzeniom odwołującej, został też jej zapewniony, zgodnie z treścią art. 10 kpa czynny udział w prowadzonym postępowaniu, a także dostęp do akt prowadzonej sprawy, z którego strona dwukrotnie skorzystała (w dniu 16 sierpnia i 19 sierpnia 2019 r.), zaś sam organ w toku całego prowadzonego postępowania administracyjnego prowadził obszerną korespondencję z odwołującą się odnosząc się do podnoszonych przez nią kwestii. Brak również podstaw do kwestionowania kompetencji geodety T. K., który posiada uprawnienia zawodowe z zakresu 1 i 2 (nr [...] z 1990 r.), w tym do ustalania przebiegu granic działek ewidencyjnych.

Po dokonaniu analizy akt sprawy dotyczącej działek nr [...] organ odwoławczy stwierdza, iż zarzuty podnoszone w odwołaniu przez M. S. ocenić należy jako niezasadne.

S. K. w starym stanie posiadał trzy działki nr [...], [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 0,50 ha i wartości 28,89 punktów szacunkowych. W nowym stanie odwołujący się otrzymał dwie działki o pow. 0,43 ha i wartości 25,02 punktów szacunkowych. Różnica wartości gruntów przed i po scaleniu wynosi - 13,40 %, a zatem przekracza dopuszczalną wartość 3%. Należy jednak zauważyć, iż zgodnie z treścią powołanego przepisu art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów w brzmieniu mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie uczestnicy scalania lub wymiany otrzymują grunty o równiej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane (przy czym za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3%). W przypadkach jednak gdy ze względów technicznych nie jest możliwe wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej, stosuje się dopłaty pieniężne. Dopłaty te przysługują za różnicę wartości przekraczającą 3%. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Rację ma odwołujący, iż w oparciu o upoważnienie udzielone żonie M. K., którego zakres został dodatkowo doprecyzowany w treści odwołania nie było możliwe zrzeczenie się prawa do części nieruchomości, do której prawo własności przysługiwało Panu S. K.. Jak jednak przewidują powołane wyżej przepisy ustawy scaleniowej, w przypadku gdy ze względów technicznych nie jest możliwe wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej, stosuje się dopłaty pieniężne. W takiej sytuacji przepisy ustawy nie wymagają wyrażania zgody na przyjęte rozwiązanie, zaś w ramach ekwiwalentu przyznawana jest dopłata pieniężna, która zgodnie z załącznikiem nr [...] do wydanej decyzji zostanie wypłacona Panu S. K.. Odnosząc się z kolei do podnoszonych przez W. R., M. K., N. K. oraz S. K. zarzutów dotyczących pogorszenia stosunków wodnych na stanowiących ich własność nieruchomościach w związku z przeprowadzonym postępowaniem okołoautostradowym, podkreślono, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy scaleniowej w przypadku prowadzenia scalania gruntów w związku z budową autostrady koszty wykonania scalenia i wymiany gruntów oraz poscaleniowego zagospodarowania gruntów pokrywa Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, która pokrywa koszty projektu scalenia gruntów obejmujące zarówno koszty sporządzenia dokumentacji geodezyjno-prawnej, jak i koszty zagospodarowania poscaleniowego. Zatem zakres tych prac wynika ściśle z celu, jakiemu mają one służyć, tj. przede wszystkim likwidacji lub ograniczeniu skutków dezorganizacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej spowodowanej budową autostrady. Musi mieć zatem ścisły związek z budową autostrady, co może oznaczać w przypadku zagospodarowania poscaleniowego finansowanie prac mających na celu odtworzenie dotychczasowych warunków gospodarowania czy funkcjonalności dróg transportu rolnego. Zakres prac związanych z szeroko rozumianą gospodarką wodną jaki może być przeprowadzony w ramach zagospodarowania poscaleniowego jest mocno ograniczony treścią przepisów ustawy scaleniowej i sprowadza się do dostosowania granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu, ewentualnie korekty przebiegu oraz poprawy parametrów technicznych urządzeń melioracji wodnych. Analiza akt administracyjnych sprawy nie pozwala podzielić argumentacji odwołujących, w ocenie których to realizacja inwestycji drogowej pogorszyła stosunki wodne na stanowiących ich własność nieruchomościach. Nie potwierdza tego również analiza akt sprawy prowadzonej w trybie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne przez Burmistrza B. na wniosek S. K. dotycząca zmiany stanu wody dokonanej na skutek nawożenia dużych ilości ziemi oraz zaniechania konserwacji rowu odwadniającego na nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i [...] oraz zaniechania konserwacji rowu odwadniającego na działce nr [...] (decyzja Burmistrza B. z 30 stycznia 2019 r. znak: [...], decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 21 marca 2019 r. sygn. akt [...], opinia dla prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie sporu wodnego w miejscowości S. opracowana przez R. Ł.). Zawarta w końcowej części opinii R. Ł. sugestia rozwiązania zmierzającego do poprawy stosunków wodnych na omawianych działkach, zgodna z życzeniem zawartym w piśmie S. K. z dnia 3 października 2016 r. dokonana kosztem podziału nieruchomości S. P. na dwie części, w znacznym stopniu pogorszyłaby warunki gospodarowania temu uczestnikowi scalenia. Celem postępowania scaleniowego jest natomiast tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw. Z celem tym należy w przedmiotowej sprawie powiązać treść art. 4 ust. 1 pkt. 3 ustawy tj. wskazać na konieczność poprawienia rozłogu z jednoczesnym nie pogorszeniem warunków gospodarowania innym uczestnikom postępowania. Zakończone decyzją zatwierdzającą projekt scalenia postępowanie uznać można zatem za poprawne jedynie wówczas gdy jego celem a w konsekwencji także i skutkiem była poprawa warunków gospodarowania. Ocena czy przeprowadzone scalenie istotnie spowodowało poprawę struktury obszarowej i warunków gospodarowania ma oczywiście charakter w dużej mierze uznaniowy i opinia w tej mierze organu administracji publicznej nie musi być zgodna z subiektywnym odczuciem właściciela konkretnego gospodarstwa. Przy opracowywaniu projektu scalenia organy administracyjne korzystają bowiem z pewnej swobody, niezbędnej dla wybrania optymalnego w danych warunkach rozwiązania, przy jednoczesnym uwzględnieniu - w miarę możliwości - interesów i wniosków wszystkich uczestników scalenia - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2005 r., II OSK123/05, LEX nr 196671.

W judykaturze trafnie wskazuje się, że scalenia gruntów należą do jednych z najtrudniejszych i najbardziej skomplikowanych spraw administracyjnych. Stosownie do przepisów ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów scalenie gruntów ma charakter zbiorowego zabiegu urządzeniowo-rolnego. Cechują je rozwiązania mające charakter techniczny przy uwzględnieniu przepisów ustawy. Organy administracyjne opracowujące projekt scalenia korzystają ze swobody w jego ukształtowaniu i wyborze najlepszego - ich zdaniem - rozwiązania w danych warunkach, tak by w miarę możliwości, uwzględnić interesy i życzenia wszystkich uczestników scalenia. Zwykle w toku postępowania scaleniowego rodzą się liczne konflikty pomiędzy uczestnikami, oczekującymi wyłącznie na poprawę ich warunków gospodarowania, jednak samo rozstrzygnięcie w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia nie gwarantuje wszystkim jego uczestnikom otrzymania gruntów "lepszych" niż w stanie przedscaleniowym.

W świetle powyższych ustaleń trzeba uznać, że wniesione odwołania nie zasługują na uwzględnienie, gdyż skarżący uczestnicy scalenia gruntów otrzymali należne ekwiwalenty zamienne, zaś ewentualne niezadowolenie przydziałem ekwiwalentu, nie jest argumentem wystarczającym dla podważenia legalności decyzji. Kontrola uznaniowych rozstrzygnięć sprowadza się do oceny prawidłowości "ważenia" interesów i życzeń poszczególnych osób. Treść protokołów posiedzeń komisji scaleniowej dowodzi, że analizowano wnikliwie - w kontekście zarzutów i wniosków poszczególnych uczestników scalenia - przyczyny takiego a nie innego rozdysponowania nowo wydzielonymi działkami. Jakkolwiek organy prowadzące scalenie muszą w miarę możliwości uwzględniać interesy wszystkich uczestników scalenia to jednak nagromadzenie interesów indywidualnych, z natury różnych, powoduje, że ich pełna realizacja w takim postępowaniu nie zawsze jest możliwa.

Biorąc zatem pod uwagę fakt, iż zarzuty odwołujących - jak wyżej wykazano - uznano za niezasadne, należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z 17 października 2019 r. znak: [...] w zakresie punktów l, II, III, IV, VI, VII, VIII i \X o czym orzeczono w punkcie II niniejszej decyzji.

Punkt V zaskarżonego rozstrzygnięcia Starosty [...] należało z kolei uchylić i umorzyć postępowanie w tym zakresie. W punkcie V wydanej decyzji organ I instancji ustanowił nowe służebności gruntowe (dojścia i dojazdy), określone w Załączniku nr 5 do wydanej decyzji, zatytułowanym "Wykaz nowopowstałych służebności".

Odnosząc się do powyższego należy bowiem zwrócić uwagę, iż ustanawianie służebności gruntowych nie znajduje podstawy prawnej w ustawie z 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów. Ustawa reguluje jedynie znoszenie już istniejących służebności gruntowych, a nie ich ustanawianie, zwłaszcza w sytuacjach w których w wyniku przeprowadzonej inwestycji drogowej nie doszło do pogorszenia warunków gospodarowania na wydzielonych w wyniku scalenia działkach. Zgodnie z treścią art. 19 ustawy scaleniowej, jeżeli służebności gruntowe obciążające grunty objęte scaleniem lub wymianą utraciły dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, znosi się je bez odszkodowania. Przywołane powyżej regulacje nie dają zatem możliwości zastosowania rozwiązań przyjętych przez organ I instancji tj. ustanawiania służebności gruntowych, która to instytucja regulowana jest przez przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna). Zgodnie zaś z treścią art. 285 § 1 nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności. Co istotne umowny sposób ustanowienia służebności wymaga podpisania porozumienia między zainteresowanymi stronami. Umowa w swej treści zawiera prawa i obowiązki stron tj. władnącego i służebnego, wolę o ustanowienie służebności wyrażoną przez obciążonego, przebieg drogi służebnej, jak również koszt służebności. Ustanawiając służebność na nieruchomości konieczne jest zachowanie formy aktu notarialnego. W ocenie organu odwoławczego, żądanie ustalenia służebności powinno być zatem niezależnie od postępowania scaleniowego bądź to ustanawiane polubownie poprzez zawarcie umowy między właścicielami działek, bądź też kierowane na drogę postępowania cywilnego (w przypadku, gdy strony nie mogą dojść do porozumienia w potrzebie ustanowienia drogi koniecznej).

Takie stanowisko organu odwoławczego zgodne jest z orzecznictwem sądów administracyjnych (wyrok z dnia 12 maja 2015 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku sygn. akt II SA/Bk 3/15). Dodatkowo w ocenie organu odwoławczego bez znaczenia dla omawianego problemu pozostaje okoliczność uzyskania telefonicznej zgody sędziego Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B. na ujawnienie w księgach wieczystych ustanowionych przez Starostę B. służebności gruntowych (notatki służbowe z dnia 30 grudnia 2016 r. i 12 stycznia 2017 r., akta organu 1 instancji, tom II, karty akt 199-200).

Jakkolwiek decyzja scaleniowa w pewnym zakresie ma charakter uznaniowy, to jednak rozstrzygnięcie jak wyżej wskazano, nie może naruszać zasad przewidzianych w ustawie. Z uwagi na przytoczoną wyżej argumentację, wydana przez Starostę B. decyzja z 17 października 2019 r. znak: [...], zatwierdzająca projekt scalenia gruntów stanowiących część obrębu ewidencyjnego S. , w ocenie tutejszego organu w zakresie punktu V narusza przepisy ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, w związku z powyższym należało uchylić omawiany punkt V rozstrzygnięcia i w tym zakresie umorzyć prowadzone przez organ I instancji postępowanie. Organ odwoławczy miał podstawy do uchylenia części decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania w tym zakresie z uwagi na fakt, iż postępowanie w tej części jest bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania prowadzonego przez organ I instancji jest wynikiem stwierdzenia przez organ odwoławczy braku podstaw prawnych (braku przepisów prawa regulujących daną sytuację faktyczną w ramach postępowania scaleniowego) do wydania decyzji w tym zakresie. Zatem w tej sytuacji umorzenie postępowania nie jest zależne od woli organu administracji, jest on bowiem zobowiązany do umorzenia postępowania w tym zakresie wobec stwierdzenia jego bezprzedmiotowości.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. S., N. K., S. K., J. K., J. Z., D. M. i A. F..

Sprawy te zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia do niniejszej sygnatury postanowieniem z dnia 7 października 2020 r., na zasadzie art. 111 § 1 p.p.s.a.

Sąd odrzucił skargi N. K., J. Z., D. M. i A. F. postanowieniem zawartym w pkt. II wyroku, do którego to postanowienia sporządzone zostało osobne uzasadnienie.

M. S. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 7, 8, i 11 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 1, art. 4, art. 2, art. 3, art. 14 ust. 2 pkt 2 i art. 27 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów poprzez brak wyjaśnienia motywów uznania za prawidłowe rozstrzygnięcia scaleniowe w zakresie granic działek nr [...] i nr [...] stanowiących współwłasność M. S., skoro nie było żadnych przesłanek uzasadnionych potrzeb na zmianę granic powyższych działek, zwłaszcza, że żaden ze współwłaścicieli tych działek nie wyrażał na to zgody;

2) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego a w szczególności nie ustalenie obecnych właścicieli przedmiotowych działek nr [...] i nr [...] i nie uzyskanie ich zgody na zmianę granic tych działek;

3) art. 1 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów poprzez niedostrzeżenie przez Wojewodę, że decyzja scaleniowa nie wprowadza korzystniejszych warunków zagospodarowania i wykracza poza cel scalenia a zwłaszcza narusza interesy uczestników postępowania w tym skarżącej M. S.;

4) art. 2 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów poprzez wydzielenie nowych granic działki zabudowanej nr [...] i działki nr [...] w S. pomimo braku zgody skarżącej na taki przebieg granic przedmiotowych działek;

5) art. 104 § 2 i 138 § 1 k.p.a. poprzez nierozpoznanie w postępowaniu odwoławczym istoty sprawy na skutek nierozpoznania wszystkich wniosków i zarzutów odwołania;

6) naruszenie art. 25 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów poprzez całkowite pominięcie w procesie scalania spadkobierców J. S. w osobach D. M., A. F., J. Z. (spadkobierców po R. Z.);

7) art.3 ust. 1, art.7 ust 1 i 2 w zw. z art.4 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów poprzez:

- kierowanie zawiadomień o przeprowadzaniu czynności geodezyjnych do nieżyjącej J. S., zamiast do jej spadkobierców, tj. M. S., J. K. oraz spadkobierców po R. Z. tj. do J. Z., D. M., A. F.;

- dokonanie wadliwej wyceny wartości dziatek [...] i nr [...], które w obecnym kształcie wyznaczonym nowymi granicami straciły dla skarżącej M. S. znaczenie gospodarcze;

- objęcie scaleniem działek nr [...] i nr [...] bez zgody ich właścicieli,

- wydzielenie drogi stanowiącej ulicę S. L. w S. z części działki nr [...] bez zgody współwłaścicieli tej działki i nie przyznanie im żadnego odszkodowania stanowiącego wystarczający i równoważny ekwiwalent za zajęty grunt;

- nie wyjaśnienie w decyzji celów prowadzonego postępowania w zakresie działek skarżącej nr [...] i nr [...], który był związany z budową autostrady, podczas gdy nieruchomości skarżącej nie przylegały do autostrady;

- niewyjaśnienie przez Wojewodę w uzasadnieniu decyzji, czy kontrolą instancyjną objęto zasady ustalania szacunku gruntów zatwierdzone przez Starostę B. , a na który uczestnicy scalenia nie mieli wpływu;

- niezawiadamianie uczestników scalenia w osobach J. K., D. M., A. F., J. Z. i skarżącej M. S. o zebraniach, indywidualnych uzgodnieniach o wytyczeniu nowych granic z geodetą oraz braku okazania zainteresowanym uczestnikom scalenia zmian w granicach gruntów stanowiących działki nr [...];

- nieuwzględnienie w postępowaniu scaleniowym postępowania sądowego o uchylenie się od skutków prawnych złożonego przez skarżącą M. S. oświadczenia woli w zakresie zgody na przebieg jednej z granic w poprzek działki nr [...] prowadzonego przez Sąd Rejonowy w B. Wydział 1 Cywilny pod sygn. akt 1 C 434/19, podczas gdy M. S. jest osobą niedowidzącą i została wprowadzona w błąd co do znaczenia podpisywanych dokumentów;

- nieuwzględnienie w postępowaniu scaleniowym postępowania sądowego o uchylenie się od skutków prawnych złożonego przez J. K. oświadczenia woli w zakresie zgody na przebieg granic działki nr [...] i nr [...], podczas gdy J. K. jest osobą o zaburzeniach psychicznych i nie miał świadomości co do znaczenia podpisywanych dokumentów, które zostały mu podsunięte do podpisu z użyciem podstępu;

Na podstawie tych zarzutów M. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w części jej dotyczących tj. w odniesieniu do działki nr [...] w S. .

M. S. złożyła również skargę wraz z J. K.. W przypadku M. S. Sąd argumentację tę potraktował jako uzupełnienie jej skargi. W piśmie tym zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenia przepisów postępowania scaleniowego. Zdaniem M. S. i J. K. Wojewoda ani Starosta [...] nie mają prawa rozporządzać ich własnością ani bez zgody właścicieli dokonywać jakichkolwiek czynności scaleniowych. Powtórzono również argument dotyczący całkowitego pominięcia w procesie scalania spadkobierców J. S.. Podniesiono również, że z działki nr [...] po scaleniu została zmniejszona o część przyłączoną do działki nr [...]. Zarzucono tez, że część działek nr [...] została "zawłaszczona" pod drogę – ul. [...]. Zdaniem skarżących całe postępowanie scaleniowe w zakresie ustalania granic było prowadzone wadliwie i z naruszeniem prawa. Żaden ze współwłaścicieli nie był w 2015 roku powiadomiony o czynnościach geodezyjnych wstawiania graniczników. Z kolei w 2018 roku skarżący zostali przez geodetów wprowadzeni w błąd.

Skarżący S. K. zarzucił, że decyzja Starosty [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, z wybiórczym potraktowaniem tematu. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu S. K. wskazał, że na pierwszym zebraniu scaleń został zgłoszony problem odwodnienia terenu, czyli udrożnienia rowu, jaki był w terenie. Podczas budowy autostrady i w trakcie prac scaleniowych na działki [...] i [...] zostały wożone masy ziemi, a teren rolny ewidentnie podniesiony. Owo podniesienie terenu zablokowało również naturalny spływ wód opadowych z naszych działek, co potwierdziły gminne pomiary wysokości terenu, które były przeprowadzone 24 października 2015 roku. Natomiast na podstawie obowiązującej mapy ewidencji gruntów, na której to bazowali geodeci scaleń nie został zaewidencjonowany użytek (grunt pod wodami) odpowiadający urządzeniom melioracji wodnej szczegółowej.

Zdjęcia z podtopień, jakie miały miejsce w roku 2010 i 2013 dokładnie obrazują sytuację, do jakiej działki skarżącego doprowadziło podnoszenie terenu działek [...] i [...]. Działki te znalazły się w niecce, jedynym odprowadzeniem wody był pas "PS" na mapie, zagłębiony pas zieleni odprowadzał wody z kierunku północnego, zachodniego i południowego kierując je na wschód zgodnie ze spadkiem naturalnym terenu. Likwidacja ujścia tego urządzenia na działkach [...] i [...] doprowadziła teren skarżącego wraz z posadowionymi na nim budynkami do parokrotnych podtopień. Droga wraz z rowem kończą się w miejscu podniesienia terenu, nastąpi więc cofnięcie wód, a woda jeszcze bardziej rozleje się po terenie skarżącego, ponieważ jej odpływ został skutecznie zablokowany. Powierzchniowy, nieuporządkowany spływ wód opadowych zawsze, w czasie obfitych opadów, jak wskazuje biegła, spowoduje liczne komplikacje i problemy. Postępująca zmiana przeznaczenia przedmiotowych działek ornych (są to działki budowlane) będzie ten problem jeszcze bardziej uwidaczniać. Dlatego też wskazane jest uporządkowanie istniejących stosunków wodnych, aby maksymalnie zniwelować negatywne skutki szczególnie obfitych opadów. Skarżący wniósł, by "Sąd szczególnie się przyjrzał" kwestii przejęcia należącej do niego drogi.

W odpowiedziach na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).

Na mocy art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 listopada 2020 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Skargi M. S., J. K. i S. K. nie są uzasadnione.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest zatwierdzenie projektu scalenia gruntów o obszarze ponad 322 ha, na którym grunty objęte scaleniem posiada kilkuset właścicieli, a postępowanie to wszczęte zostało z uwagi na znaczną dezorganizację struktury przestrzennej, wynikającą z realizacji inwestycji drogowej - autostrady A-4. W tej sytuacji, zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 908 z późn. zm.), dalej jako "ustawa scaleniowa", w przypadku prowadzenia scalania gruntów w związku z budową autostrady, koszty wykonania scalenia i wymiany gruntów oraz poscaleniowego zagospodarowania gruntów pokrywa Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad.

Jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawy scaleniowej, celem scalenia gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu.

W orzecznictwie zaś wskazuje się, że w sprawach scaleniowych immanentnie powiązane są ze sobą dwa elementy: względy legalizmu i względy celowościowe, bowiem w sprawach tych organy obydwu instancji są zobowiązane nie tylko do legalnej, ale także optymalnej - z punktu widzenia warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie - poprawy obszarowej gospodarstw rolnych (wyrok z dnia 11 grudnia 2007 r., II OSK 1672/06 oraz z dnia 4 stycznia 2012 r., II OSK 547/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Uwzględniając powyższe wymagania Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do uznania któregokolwiek z zarzutów skarg za uzasadniony. Zarówno zasady procedury scaleniowej, jak i zasady przyznawania ekwiwalentów nie zostały naruszone, zaś organy uwzględniły w swoich rozstrzygnięciach w równym stopniu przepisy ustawy (legalizm) jak i cel scalenia (względy celowościowe) tj. stworzenie optymalnych warunków gospodarowania na nowo utworzonych działkach. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie skala przedsięwzięcia wymagała od organu szczególnej staranności tak w zakresie dochowania procedury scaleniowej jak i zasad przyznawania ekwiwalentów poszczególnym właścicielom gruntów, co też nastąpiło. Przede wszystkim wskazać należy, że trafnie i w sposób zrozumiały organ II Instancji wyjaśnił istotę i cel postępowania scaleniowego, których zachowanie lub nie miało zasadnicze znaczenie dla oceny legalności przedmiotowego, kontrolowanego w sprawie niniejszej postępowania.

Celem tym jest stworzenie nowego stanu prawnego w stosunku do wszystkich gruntów objętych postępowaniem scaleniowym, czyli położonych na obszarze scalenia wyznaczonym postanowieniem o wszczęciu postępowania scaleniowego. Istotne jest również, że decyzja scaleniowa jest jedną, integralną decyzją obejmującą obszar scalenia, a nie decyzją obejmującą sumę jednostkowych decyzji skierowanych do poszczególnych działek.

Wskazać też należy, że decyzje organów administracji publicznej podejmowane w sprawach scaleniowych mają charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak dowolności, bowiem organy orzekające w tych sprawach muszą wywiązać się z obowiązków proceduralnych, jak też muszą respektować przepisy prawa materialnego. Kontrola sądowa takich decyzji sprowadza się w istocie do tego, czy podjęte rozstrzygnięcie nie ma cech dowolności i czy należycie wyważono w nim interes społeczny oraz słuszny interes uczestników scalenia. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że nie ma podstaw do uwzględnienia skarg, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Jeśli chodzi o skargę S. K., to dotyczy ona w głównej mierze kwestii związanych z brakiem systemowej regulacji odwodnienia terenu położonego w szeroko rozumianym sąsiedztwie działek skarżącego. Potrzebę tę skarżący zgłaszał od początku procedury scaleniowej, ale odwodnienie to nie zostało jego zdaniem należycie zaprojektowane. Skarżący wskazuje w szczególności na to, że na skutek nawożenia dużej ilości ziemi na działki [...] i [...] podczas budowy autostrady i w trakcie prac scaleniowych, pogorszyły się stosunki wodne na jego gruntach, które są zalewane na skutek zablokowania naturalnego spływu wód.

W tym miejscu powtórzyć należy za organem, że ustawa scaleniowa ma na celu między innymi dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu, a zagospodarowanie poscaleniowe polega między innymi na korekcie przebiegu oraz poprawie parametrów technicznych urządzeń melioracji wodnych lub innych urządzeń wodnych (art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt. 9 lit. b ustawy scaleniowej).

Urządzenie melioracji wodnej to po myśli art. 195 i 197 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 310 z późn. zm.), to: 1) rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, 2) drenowania, 3) rurociągi, 4) stacje pomp służące wyłącznie do celów rolniczych, 5) ziemne stawy rybne, 6) groble na obszarach nawadnianych, 7) systemy nawodnień grawitacyjnych, 8) systemy nawodnień ciśnieniowych - jeżeli służą regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby i ułatwienia jej uprawy.

Skarżący wskazał na wyrok WSA w Krakowie sygn. II SA/Kr 1322/17. Wyrok ten został wydany w związku z postępowaniem prowadzonym od 2013 r. przez Burmistrza B. w trybie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, wszczęte z uwagi na nawożenie ziemi na działki nr [...] i [...]. Z ustaleń organu dokonanych w tym postępowaniu jednoznacznie wynika, i nie jest to zresztą kwestionowane, że pomiędzy nawiezionymi działkami [...] i [...] a działkami skarżącego nie było urządzenia wodnego w przytoczonym wyżej znaczeniu, w szczególności zaś nie istniał "rów wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie". Z uzasadnienia przywoływanego przez Skarżącego wyroku II SA/Kr 1322/17 wynika, że organy ustaliły, że "pierwotnie odpływ wód opadowych odbywał się w poprzek działek nr [...] w kierunku wschodnim tj. w kierunku ulicy [...]. Na działkach tych okresowo wykonywany był rowek, który służył do sprawniejszego odprowadzania wody. Nie miał on jednak charakteru stałego, nie było na nim wykonanych przepustów lub mostków. Na działkach nr [...] i [...] nie było rowu, tylko bruzdy, które tworzyły się w czasie orki. Powyższy sposób odprowadzania wody tj. za pomocą rowu był realizowany do czasu gdy teren ten użytkowany był rolniczo. Tym samym nie można odnosić się do tego, że na działce nr [...] kiedyś istniał jakiś rowek który odprowadzał wody." Sąd przywołanym wyżej wyrokiem uchylił decyzje organów obu instancji i wskazał, że bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego specjalisty, nie da się usunąć wątpliwości dotyczących tego czy stwierdzone nasypanie ziemi (podniesienie poziomu) działek nr [...] i [...] spowodowało zmianę stanu wody na gruncie, a jeżeli tak - to czy została ona wywołana działaniami właściciela działek o nr [...] i [...], [...] czy została wywołana innymi czynnikami – poprzez jednoznaczne ich ustalenie. W aktach sprawy Wojewody znajdują się kopie decyzji organu I i II Instancji wydane po ponownym rozpoznaniu sprawy. W aktach tych zalega także opinia biegłego pozyskana w toku tego postępowania. Wszystkie te okoliczności przytaczane są z tego względu, że z ustaleń organów i biegłego wynika, że w spornym terenie nie było urządzeń melioracji wodnej w ww. znaczeniu, a zmiany stanu wody na gruncie nie są wynikiem postępowania scaleniowego.

Innymi słowy, w postępowaniu scaleniowym nie istniał w tej sytuacji obowiązek "dostosowania granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych" ani tez obowiązek "korekty przebiegu oraz poprawy parametrów technicznych urządzeń melioracji wodnych", skoro urządzeń takich w terenie nie było. Tym bardziej nie istniał po stronie organu prowadzącego postępowanie scaleniowe obowiązek zaprojektowania nowych urządzeń wodnych. Wszystkie te kwestie muszą zostać rozwiązane w toku postępowania o zmianę stosunków wodnych na gruncie.

Wskazać przy tym należy, że jak wynika z "mapy zagospodarowania po scaleniu" stanowiącej załącznik nr 2 do załącznika nr 8 do decyzji organu I Instancji (zasady objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia), droga gminna powstała między innymi z działki skarżącego wraz nowym sięgaczem drogowym, będą miały urządzone odwodnienie.

Choć oczekiwanie skarżącego co do tego, aby przy okazji scalenia zaprojektować i wykonać systemowe rozwiązania regulujące odpływ wód, są racjonalne i logiczne, to jednak skoro nie wynikają z obowiązujących przepisów prawa, nie mogą zostać przez Sąd uwzględnione i skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Jak już bowiem wskazano na wstępie uzasadnienia, tylko naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Drugim wątkiem poruszanym przez S. K. jest kwestia "przejęcia prywatnej drogi" skarżącego w toku postępowania scaleniowego tj. działki [...], co do której wyraził zgodę na jej przekazanie "pod warunkiem odwodnienia terenu".

Jak wynika z akt sprawy (szczególnie skoroszyt "Dokumentacja dotycząca odwołania wniesionego przez Pana S. K.), przed wszczęciem postępowania scaleniowego skarżący był właścicielem działek [...], [...] oraz [...] o łącznej powierzchni 0,5 ha i wartości 28,89 punktów szacunkowych. Po scaleniu skarżący otrzymał dwie działki [...] oraz [...] o powierzchni 0,34 ha i wartości 25,02 punktów szacunkowych. Wobec powyższego otrzymał dopłatę albowiem różnica wartości przekroczyła dopuszczone 3% (art. 8 ust. 1 i 2 ustawy scaleniowej). Działka [...] weszła w skład drogi gminnej. W aktach tych znajduje się odręcznie spisana w dniu 11 kwietnia 2017 r. notatka służbowa z okazania w terenie projektu scalenia. W okazaniu uczestniczył skarżący S. K. osobiście i złożył pod tą notatką podpis. Z jej treści wynika, że skarżący nie wyraził zgody na ustanowienie służebności przejazdu dla Pani M. K. przez działkę zaprojektowaną w stanie poscaleniowym w granicach działki ewidencyjnej nr [...], wskazując jednocześnie, wraz z M. K. nowe rozwiązanie, w wyniku którego: Pan S. K. oddałby nieodpłatnie na rzecz Gminy B. działkę nr [...] pod nowoprojektowaną drogę, która przebiegałaby wzdłuż północnej granicy działek nr [...] i nr [...] i kończyła się w odległości 4 m od granicy działki nr [...], stanowiącej własność S. P.. Proponowane rozwiązanie zostało zaakceptowane przez obecnych: Panią Z. G., Pana J. S. i Pana A. G. - współwłaścicieli działki nr [...] oraz przez Panią M. K. - właścicielkę działki nr [...]. Dodatkowo ustalenia te zostały rozrysowane na załączniku graficznym, również podpisanym przez skarżącego. Natomiast w dniu 26 kwietnia 2017 r. M. K., działająca z upoważnienia S. K., złożyła wniosek w sprawie zmniejszenia obszaru gospodarstwa do powierzchni około 0,44 ha, w oświadczeniu tym poinformowano, że późniejsza zmiana woli wyrażonej w tym wniosku może nie zostać uwzględniona. Ustalenia te zostały uwzględnione w projekcie, a następnie w ostatecznej wersji scalenia. W żadnym z tych dokumentów nie został zawarty warunek powiązania ich z wykonaniem odwodnienia drogi.

Wobec powyższego zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów i wybiórczego potraktowania sprawy są nieuzasadnione, a skarga została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.

Skargi M. S. oraz J. K. również nie zasługują na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutów skarżących dotyczycących braku zawiadamiania uczestników scalenia tj. J. K., D. M., A. F., J. Z. i M. S. o zebraniach, indywidualnych uzgodnieniach o wytyczeniu nowych granic z geodetą oraz braku okazania zainteresowanym uczestnikom scalenia zmian w granicach gruntów stanowiących działki nr [...]

W tym miejscu Sąd wskazuje, że D. M., A. F. i J. Z. nie złożyli skutecznej skargi, zatem zarzut ten, w istocie dotyczący naruszenia art. 10 Kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., może być rozpatrywany wyłącznie w stosunku do skarżących: M. S. i J. K.. Jak wskazywano wielokrotnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uprawnionym do zgłoszenia zarzutu nie wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym bez swojej winy jest wyłącznie ta osoba, która domaga się uczestnictwa w nim. Z tych też przyczyn podstawę do uchylenia decyzji ze względu na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.) czyli przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., do której zmierza argumentacja analizowanego zarzutu, może skutecznie podnieść tylko osoba, której ona bezpośrednio dotyczy.

Jednak zarzut ten w odniesieniu do skarżących M. S. i J. K. jest całkowicie nieuzasadniony, co zostało dokładnie wyjaśnione w decyzji organu II Instancji. Prawdą jest, że w kontrolowanym postępowaniu aż do dnia 6 czerwca 2016 r. wszelka korespondencja, w tym zawiadomienia o czynnościach i pracach realizowanych w toku prowadzonego postępowania scaleniowego, kierowane były do J. S., która figurowała w ewidencji gruntów i budynków jako właścicielka działek nr [...] Jak się później okazało, J. S. wówczas już nie żyła. Jednak działania te nie wynikały ze złej woli czy zaniechania organów, ale z zaniechania spadkobierców J. S. w zakresie dopełnienia obowiązku wynikającego z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Obowiązek ten polega na konieczności zgłoszenia właściwemu organowi wszelkich zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni od daty ich powstania. Skoro zaś (zgodnie z art. 20 ustawy scaleniowej) stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klasy gruntów określa się według ewidencji gruntów – to trudno czynić organowi zarzut, że się do tego przepisu zastosował. Co więcej, w aktach sprawy znajduje się np. zawiadomienie z dnia 16 grudnia 2015 r. skierowane do J. S., o stawieniu się na gruncie w celu wyznaczenia projektu scalenia, którego odbiór pokwitował M. S., nie informując jednocześnie, że J. S. nie żyje.

Kiedy w dniu 6 czerwca 2016 r. w ewidencji gruntów i budynków zarejestrowano zmianę polegającą na wykreśleniu J. S. i wpisaniu jej następców prawnych w tym m.in. M. S., wówczas już wszystkie zawiadomienia o przeprowadzanych czynnościach kierowano do skarżącej. Co więcej, organ pewne czynności ponowił z udziałem skarżącej. Przy ustalaniu granic działki nr [...] w S. w dniu 27 lipca 2015 r., oraz powtórzeniu tej czynności w dniu 21.07.2016 r. nie byli obecni spadkobiercy J. S.. Wobec powyższego powiadomiono skarżących zawiadomieniem z dnia 4 listopada 2016 r., o czynności stabilizacji wyznaczonych punktów granicznych ustalonych i pomierzonych na etapie wyniesienia projektu scalenia w dniu 8 grudnia 2016 r. dla działki nr [...] oraz powiadomiono skarżących zawiadomieniem z dnia 7 listopada 2016 r., o czynności stabilizacji wyznaczonych punktów granicznych ustalonych i pomierzonych na etapie wyniesienia projektu scalenia planowanej do przeprowadzenia w dniu 9 grudnia 2016 r. dla działki nr [...]. Korespondencja odebrana została przez M. S. oraz J. K., którzy wzięli udział w czynnościach. Nadto w dniu 20.08.2018 r. ponowiono czynności ustalenia granic działki nr [...], po uprzednim wysłaniu do stron zawiadomień ze zwrotnymi poświadczeniami odbioru. Również i w tym przypadku M. S. i J. K. wzięli udział w ww. czynnościach.

Nie są też uzasadnione zarzuty skargi dotyczące braku uwzględnienia postępowania sądowego o uchylenie się od skutków prawnych złożonego przez skarżącą oświadczenia woli w zakresie zgody na przebieg jednej z granic działki nr [...] prowadzonego przez Sąd Rejonowy w B. Wydział I Cywilny pod sygn. akt IC 434/19 oraz postępowania sądowego o uchylenie się od skutków prawnych złożonego przez J. K. oświadczenia woli w zakresie zgody na przebieg granic działki nr [...] i nr [...]. Jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, postępowania te nie stanowią zagadnienia wstępnego dla prowadzonego postępowania scaleniowego. Powszechnie podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie (tak. Np. NSA w wyroku z dnia 15 czerwca 2020 r. sygn. I OSK 2083/19) Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca.

Kolejny zarzut zgłaszany wspólnie przez skarżących dotyczy "wydzielenia drogi stanowiącej ulicę S. L. w S. z części działki nr [...] bez zgody współwłaścicieli tej działki i nie przyznanie im żadnego odszkodowania stanowiącego wystarczający i równoważny ekwiwalent za zajęty grunt" oraz "zawłaszczenia części działek nr [...] pod drogę – ul. [...]".

Pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 30 września 2020 r. podniosła też, że powierzchnia działek skarżącej sprzed scalania została źle oszacowana, gdyż nie uwzględniono fragmentów działek nr [...], które zostały "zabrane" pod drogę - ulicę [...] przez miejscową gminę i aktualnie są oznaczone jako działka nr [...], które to należały do poprzedniczki prawnej Skarżącej - J. S.. Podobnie z fragmentem działki, który został potraktowany jako własność B. G.. Na wyraźne życzenie Skarżącej pełnomocnik przedłożyła kopię mapy katastralnej z 1960 r., na której to zdaniem Skarżącej widać jak kształtowały się granice oraz, że w ogóle nie ma drogi, która powstała podczas scalania i za którą to powierzchnię działki nie otrzymała żadnego odszkodowania. Skarżąca pragnie podkreślić, że działka numer [...] nigdy nie istniała i jest działką "nowoutworzoną" tuż przed scalaniem bez podstawy prawnej i zgodnego z prawem przeniesienia własności.

Wobec powyższego wskazać należy, że kwestia sposobu wydzielenia drogi – ul. [...] (działka nr [...]) – w takim kształcie, w jakim została uwidoczniona na mapach oraz w ewidencji gruntów i budynków przed scaleniem tj. w kształcie w jakim istniała przed scaleniem, nie jest i nie może być przedmiotem postępowania scaleniowego, albowiem nie mieści się w jego zakresie przedmiotowym. Celem postępowania scaleniowego nie jest regulacja stanów prawnych nieruchomości ani też rozpatrywanie ewentualnych roszczeń właścicieli dotyczących wywłaszczenia nieruchomości.

Odnosząc się natomiast do różnie formułowanych zarzutów związanych z nieprawidłowym wyznaczeniem granic działek nr [...] oraz nr [...], to wskazać należy, że obydwoje skarżący oświadczyli do protokołu z dnia 8 grudnia 2016 roku (dotyczy działki nr [...]), że "zastabilizowane punkty graniczne przyjmuję bez zastrzeżeń" oraz podpisali protokół. Natomiast w przypadku działki nr [...], w czynnościach w dniu 9 grudnia 2016 r. uczestniczył tylko J. K., jednak i w tym przypadku "zastabilizowane punkty graniczne przyjął bez zastrzeżeń". W ponowionych czynnościach dotyczących ustalenia przebiegu granic działki nr [...] w dniu 20.08.2018 r. (czyli po ponad dwóch latach) wzięli udział oboje skarżący oraz złożyli podpisy w protokole z dnia 20.08.2018 roku oraz na szkicu polowym.

Ustalenia te skarżący zakwestionowali kilka miesięcy później, tj. w listopadzie 2018 r. i to w zasadzie wyłącznie w zakresie granicy z działką nr [...] (B. G.). Nie jest jasne, z jakiego powodu skarżący uważają, że zostali wprowadzeni przez geodetę w błąd i na czym miał on polegać. Jak wynika z mapy poglądowej sporządzonej w skali 1:1000 (znajdującej się w skoroszycie "Dokumentacja dotycząca odwołania wniesionego przez Panią M. S.) zmiany w obrysie działki nr [...], szczególnie w granicy z działką [...], są minimalne, natomiast działka nr [...] powiększyła się kosztem działek [...] Ostatecznie za działki nr [...] o powierzchni 1,16 ha i nr [...] o powierzchni 0,05 ha (łącznie 1,21 ha) wydzielono dla skarżących J. K., M. S. i R. Z. w stanie poscaleniowym działki: nr [...] o powierzchni 1,1506 ha oraz nr [...] o powierzchni 0,0396 ha. Różnica wartości szacunkowej nie przekracza dopuszczalnej ustawowo różnicy 3% (2,79%), jak również różnica powierzchni gruntu nie przekracza dopuszczalnej różnicy 20%. Czynności pomiaru działek wykonał geodeta T. K., który posiada uprawnienia zawodowe z zakresu 1 i 2 (nr [...] z 1990 r.), w tym do ustalania przebiegu granic działek ewidencyjnych. W tej sytuacji Sąd nie dopatrzył się żadnych nieprawidłowości w ustaleniu granic działek nr [...] w toku postępowania scaleniowego, nie widzi tez powodu dla kwestionowania uprawnień tej osoby.

Jednocześnie w zarzutach skargi M. S. i częściowo również J. K., powtarzany jest argument, że skarżący ani żaden ze współwłaścicieli, nie wyrazili zgody na zmianę granic działek [...] Skarżąca przywołuje przy tym między innymi art. 2 ustawy scaleniowej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. poz. 1157), do postępowań scaleniowych lub wymiennych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Wobec powyższego art. 2 w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania scaleniowego, tj. na dzień 30 listopada 2011r. stanowił, że 1. Scaleniem obejmuje się grunty położone w jednej lub kilku wsiach bądź w ich częściach; grunty te tworzą obszar scalenia.

2. Scaleniu nie podlegają grunty:

1) na których znajdują się zakłady górnicze i przemysłowe oraz prowadzona jest eksploatacja kopalin;

2) na których znajdują się zabytki historyczne, architektoniczne i rezerwaty przyrody;

3) użytkowane na cele gospodarki rybackiej;

4) przeznaczone na cele specjalne.

3. Grunty zabudowane mogą być scalane tylko na wniosek właściciela i pod warunkiem rozbiórki lub przeniesienia przez niego zabudowań w oznaczonym terminie, albo wyrażenia zgody na dokonanie rozliczenia wartości zabudowań w gotówce bądź w innej formie.

4. Za grunty stanowiące współwłasność można, za zgodą współwłaścicieli, wydzielić odrębne dla każdego z nich grunty odpowiadające wartości udziałów we współwłasności."

Działki te nie są zabudowane, zatem na ich scalenie nie była wymagana zgoda skarżących, a jak już wyżej podkreślono, dokonana w wyniku scalenia korekta ich granic była nieznaczna. Tym samym nie może znaleźć również uzasadnienia zarzut, że działki nr [...] i nr [...] w kształcie wyznaczonym nowymi granicami straciły dla skarżącej M. S. znaczenie gospodarcze.

Nie znajdują także uzasadnienia zarzuty sformułowane przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z dnia 30 września 2020 r., dotyczące nienależytego i niewyczerpującego informowania Skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; nieodpowiednie traktowanie skarżących przez organ I instancji, brak zapewnienia im możliwości dostatecznego zapoznania się z dokumentacją, oraz nie zapewnienie im pełnomocnika. Wbrew twierdzeniom odwołującej, w aktach sprawy brak dowodu na to, że skarżącej odmówiono możliwości zapoznania się z aktami, zapoznawały się z nimi również inne strony postępowania. Nadto wszelkie zawiadomienia wymagane ustawą zostały prawidłowo dokonane i obwieszczone. Jeśli zaś chodzi o pełnomocnika, to organ administracyjny nie ma obowiązku zapewniania pełnomocnika żadnej ze stron.

Wobec powyższego skargi M. S. i J. K. zostały oddalone na zasadzie art. 151 p.p.s.a.