Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2510/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Sławomir Fularski, sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant ref. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2015 r., znak: [...]., po rozpatrzeniu odwołania E. L., zwanego dalej również "skarżącym", utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] stycznia 2005 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] przeprowadził w dniu 4 listopada 2004 r. oględziny obiektu budowlanego, podczas których ustalił, że na działce nr ewid. [...] położonej w [...] przy ul. [...] znajduje się nieużytkowany, częściowo zawalony budynek gospodarczy. W związku ze złym stanem technicznym (zawalony strop, poprzewracane ściany całkowicie zużyte technicznie) stwierdzono, że wyżej wymieniony budynek nie nadaje się do remontu ani odbudowy.

Powyższe czynności miały miejsce ze względu na nieskuteczność działań organu powiatowego podjętych jeszcze 2 listopadzie 2002 r. w stosunku do Z. S., brata żony skarżącego E. L.

Grunt, na którym usytuowana jest przedmiotowa budowla został oddany K. S. i F. S. w użytkowanie wieczyste (vide: akt notarialny z dnia [...] grudnia 1974 r., Rep. [...] oraz decyzja Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej i Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 1974 r.). Cała nieruchomość objęta jest też księgą wieczystą nr [...]. Ze względu na śmierć K. S. (w 1990 r.) i F. S. (w 1980 r.), następcami prawnymi zmarłych rodziców stały się ich dzieci: Z. S., Z. S. oraz J. L.. Potwierdzają m.in. protokół z rozprawy przed Sądem Rejonowym w [...] z dnia [...] sierpnia 1998 r., w sprawie o sygn. akt [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1999 r., sygn. akt [...].

Przedmiotowy obiekt nie jest wpisany do rejestru zabytków, ani nie jest objęty ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, chociaż ochroną konserwatorską objęty jest (w części) budynek mieszkalny położony na tej samej nieruchomości od strony ulicy. Z uwagi na powyższe okoliczności organ nadzoru budowlanego przeprowadził postępowanie w sprawie rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego w trybie określonym w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz. U. z 2004 r. Nr 198, poz. 2043). Następnie, w dniu [...] grudnia 2004 r. organ powiatowy przeprowadził rozprawę administracyjną w przedmiotowej sprawie.

Po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., znak: [...] na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.), zwanej dalej "pr.bud." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.", nakazał trojgu współużytkowników wieczystych: Z. S., J. L. oraz Z. S., rozbiórkę częściowo zawalonego budynku gospodarczego oraz uporządkowanie terenu. Ponadto organ wskazał, że ww. roboty należy rozpocząć przed dniem 15 marca 2005 r. i zakończyć do dnia 1 lipca 2005 r.

Po śmierci J. L. w dniu 15 marca 2011 r. cały spadek nabył na podstawie testamentu notarialnego E. L. (vide: postanowienie Sądu Rejonowego w [...], Wydział I Cywilny, z dnia [...] listopada 2011 r., sygn. akt [...], k. 16 akt admin. WINB). Nabycie spadku nastąpiło z dobrodziejstwem inwentarza. Tym samym skarżący stał się współużytkownikiem wieczystym gruntu, na którym położony jest częściowo zawalony budynek gospodarczy, oraz współwłaścicielem w częściach ułamkowych ww. obiektu.

Pismem z dnia 8 stycznia 2015 r. E. L. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji organu powiatowego. Skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 28 i art. 77 k.p.a.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ powiatowy nie wziął pod uwagę faktu, iż skarżący nie jest stroną, tj. nie był użytkownikiem faktycznym, ani posiadaczem przedmiotowego budynku gospodarczego. Organ prowadzący postępowanie wydając zaskarżoną decyzję opierał się wyłącznie na dokumencie administracyjnym, jakim jest wypis z rejestru gruntu, zatem ustalił jako stronę J.L. nie dysponując dowodem własności. W ocenie skarżącego fakt ten stanowi podstawę do unieważnienia zaskarżonej decyzji, ponieważ J. L. nie była użytkownikiem przedmiotowego budynku gospodarczego, który użytkował wyłącznie Z. S.

Dodatkowo skarżący wskazał, że z rejestru gruntów na dzień [...] marca 2012 r., jak i z treści księgi wieczystej nr [...] (stan na dzień [...] marca 2012 r.) wynika, iż współużytkownikami wieczystymi są: S. K., S. F., S. Z. oraz S. Z., czyli rodzice oraz bracia J. L.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku skarżącego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. Organ pierwszej instancji wydał powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą materialnoprawną decyzji organu powiatowego nakładającej m.in. na zobowiązaną szeregu obowiązków względem budynku mieszkalnego był art. 67 pr.bud., który stanowi, że powyższe obowiązki winny być nałożone na osoby będące właścicielami lub zarządcami obiektu budowlanego.

W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że częściowo zawalony budynek gospodarczy został doprowadzony do niezadowalającego stanu technicznego przez K. i F. S. jako właścicieli przedmiotowego budynku i ich spadkobierców. Organ stwierdził, że z treści aktu notarialnego sporządzonego w dniu [...] grudnia 1974 r., wynika, iż budynek mieszkalny położony przy ul. [...] (w tym także jego wyodrębniona część oznaczona numerem [...]) został w całości sprzedany K. S. i F. S. na własność, z zastrzeżeniem że w wypadku zniszczenia lub rozbiórki domu mieszkalnego, bądź innych urządzeń w okresie trwania użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej ich właściciele są zobowiązani do przystąpienia do ich odbudowy w terminie 3 lat od daty zdarzenia. W związku z powyższym ww. osoby były zobowiązane do utrzymywania budynku mieszkalnego we właściwym stanie technicznym. Obowiązek ten, z chwilą otwarcia spadku jako związany z nieruchomością przeszedł na następców prawnych zobowiązanych.

Zdaniem organu, skarżący nie może więc z zaniechania jego i jego współspadkobierców czynić argumentu przemawiającego za koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji organu powiatowego. Skoro zatem w skład praw majątkowych J. L. wchodziły udziały w przedmiotowej nieruchomości, to bez wątpienia posiadała ona interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. i mogła też być podmiotem obowiązków związanych z tą nieruchomością.

Organ podkreślił również, że sam fakt niezgodności zapisów księgi wieczystej ze stanem rzeczywistym nie stanowi jeszcze o niewykonalności decyzji ostatecznej.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skarżący w dniu 28 kwietnia 2015 r. złożył odwołanie od decyzji z dnia [...]kwietnia 2015 r., wnosząc o jej uchylenie. Skarżący wskazał, że kwestionowana decyzja organu pierwszej instancji oraz jej uzasadnienie posiadają nieścisłości oraz nie zawierają informacji o toczącym się od dnia 6 listopada 2001 r., postępowaniu przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego [...] w przedmiocie legalizacji budynku gospodarczego (znak sprawy: [...]). W dniu 11 stycznia 2005 r. Zdaniem skarżącego, z uwagi na zły stan techniczny przedmiotowego budynku gospodarczego procedura legalizacyjna nie mogła zostać skutecznie ukończona, w związku z czym organ powiatowy nałożył na strony obowiązek rozbiórki tego budynku. Ponadto skarżący wskazał, że pierwotni właściciele nabyli na podstawie ww. aktu notarialnego dwa budynki mieszkalne, natomiast nakaz rozbiórki dotyczył budynku gospodarczego, który został wybudowany samowolnie. W opinii skarżącego, w związku z tym, że osobą wnioskującą o wszczęcie postępowania legalizacyjnego był wyłącznie Z. S., J. L. nieprawidłowo została zobowiązana do rozbiórki budynku gospodarczego na podstawie decyzji organu powiatowego z dnia [...] stycznia 2005 r.

Dodatkowo skarżący wskazał, że organ pierwszej instancji orzekł o budynku mieszkalnym, a decyzja dotyczy budynku gospodarczego. Zdaniem skarżącego z chwilą śmierci J. L. nie ma on obowiązku ponoszenia kosztów związanych z przedmiotowym budynkiem, który jest faktycznie użytkowany m.in. przez Z. S.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją z dnia [...] września 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu wojewódzkiego.

Organ drugiej instancji wskazał, że spadkobiercy użytkowników wieczystych są z mocy prawa właścicielami budynków wzniesionych na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste. Dalej organ stwierdził, że jeżeli nieruchomość gruntowa, a co za tym idzie budynek na niej posadowiony, objęta jest współwłasnością, to dla prawidłowego zastosowania nakazu, o jakim mowa w art. 67 ust. 1 pr.bud., niezbędne jest skierowanie go do wszystkich współwłaścicieli tej nieruchomości lub do zarządcy (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 535/07, Lex nr 510175). Jak stwierdził organ drugiej instancji taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem do dnia podziału majątku spadkowego sporny obiekt budowlany pozostaje współwłasnością osób wymienionych w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]z dnia [...] stycznia 2005 r.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że podnoszona przez skarżącego w rozpatrywanym odwołaniu kwestia braku odniesienia się przez organ powiatowy do "postępowania legalizacyjnego" dotyczącego spornej inwestycji pozostaje bez wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Okoliczność, że obiekt budowlany stanowi samowolę budowlaną, nie wyklucza możliwości wydania decyzji na podstawie art. 67 pr.bud. Odnosząc się do pozostałych podniesionych w odwołaniu zarzutów i kwestii, organ stwierdził, że pozostają one bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego skarżący pismem z dnia 1 października 2015 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił decyzji organu drugiej instancji naruszenie m.in. art. 28, 156 § 1 k.p.a. oraz 40 ust. 1 pr.bud.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ powiatowy ustalając strony postępowania w sprawie rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego, oparł się na wypisie z rejestru gruntów (aktualnego na dzień wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r.), zgodnie z którym współużytkownikiem wieczystym tego budynku była jego żona, J. L.. Jednak w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości żona skarżącego nie była ujawniona jako współużytkownik wieczysty spornej działki. W związku z powyższym J. L. została nieprawidłowo uznana przez organ powiatowy za stronę postępowania. Ponadto skarżący powtórzył argumenty podnoszone wcześniej w odwołaniu od decyzji organu wojewódzkiego.

Odpowiadając w dniu 30 października 2015 r. na ww. skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, w związku z czym wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał, że przesłanki, jakimi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji wskazał w jej uzasadnieniu. Natomiast ustosunkowując się do zarzutów i wywodów zawartych w skardze organ zauważył, iż w świetle uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia pozostają one bez wpływu na treść wydanej decyzji.

Ponadto, bezpośrednio przed rozprawą wyznaczoną na dzień 21 czerwca 2017 r. skarżący złożył w dniu 19 czerwca 2017 r. pismo, które "dotyczy decyzji [...]września 2015 r., [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego". W piśmie tym skarżący poinformował, że w dniu 8 czerwca 2015 r. skarżący przeprowadził rozmowę z pracownikiem Głównego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego informując go o okolicznościach uzasadniających wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu powiatowego z dnia [...]stycznia 2005 r. Skarżący poinformował także pracownika GUNB o wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 569/13 dotyczącej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz o wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 2970/13 oddalającego skargę kasacyjną złożoną przez organ. Skarżący podkreślił też ponownie, że wskazywana wielokrotnie decyzja organu powiatowego z dnia [...] stycznia 2005 r. była poprzedzona decyzją z dnia [...]listopada 2003 r. adresowaną do Z. S.

W powołanym piśmie skarżącego z dnia 19 czerwca 2017 r. wskazano również sześć przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które zdaniem skarżącego powinny być brane pod uwagę przez organ odwoławczy w związku z przedmiotową sprawą. W piśmie zawarte są również krytyczne oceny działań Z. i Z. S., które stanowią przyczyną postępowań egzekucyjnych prowadzonych przeciwko wszystkim współwłaścicielom budynków położonych na działce nr ewid. [...]. Skarżący przedstawił jednocześnie swoją bardzo trudną sytuację zdrowotną (inwalidztwo II grupy) i ekonomiczną, faktycznie uniemożliwiającą mu ponoszenie kosztów utrzymania części budynku mieszkalnego w [...] przy ul. [...]. Stąd apel skarżącego o przyznaniu mu racji w toczącym się postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 133 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."), kontrola sądu administracyjnego polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy.

Dodatkowo, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie, po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego materiału oraz rozważeniu stanowisk stron i podniesionych przez nie argumentów, Sąd nie znajduje podstawy prawnej dla uznania skargi za zasadną.

Wyjaśniając powody przyjęcia przez Sąd stanowiska wyrażonego w wyroku należy podkreślić, że kluczową okolicznością dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy jest szczególny tryb postępowania administracyjnego, w jakim toczyła się sprawa administracyjna wszczęta na wniosek skarżącego z dnia 8 stycznia 2015 r. Skarżący wniósł bowiem o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organu powiatowego z dnia [...] stycznia 2005 r. W następstwie powyższego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu powiatowego o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego i obowiązku uporządkowania terenu, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] września 2015 r. utrzymał w mocy decyzje organu wojewódzkiego.

Oznacza to, że organ wojewódzki miał obowiązek rozstrzygnąć, czy w postępowaniu prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] zakończonym decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. doszło do rażącego naruszenia prawa przez organ powiatowy (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) lub do wystąpienia którejkolwiek z następujących okoliczności, a mianowicie wymieniona decyzja z dnia [...] stycznia 2015 r.:

1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) została wydana bez podstawy prawnej;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, albo

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Z kolei Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego miał obowiązek sprawdzić, czy przy wydawaniu decyzji przez organ wojewódzki nie doszło do: (a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, (b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub (c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź czy w działaniu organu na etapie pierwszej instancji nie wystąpiły przyczyny określone w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach. Gdyby bowiem miał miejsce którykolwiek z wymienionych przypadków naruszenia prawa, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydając zaskarżoną decyzję nie mógłby utrzymać w mocy decyzji organu wojewódzkiego.

Przedstawiony zakres kompetencji organów nadzoru budowlanego wyznacza też przedmiot sprawy, w zakresie której miał obowiązek orzec Sąd. Należy bowiem podkreślić, że Sąd badając zarzuty skargi nie jest uprawniony do badania wszystkich aspektów wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, w tym zasadności i celowości jego wydania, stopnia realizacji określonych wartości i trafności przyjętych w nim rozwiązań, ani też skutków społecznych danego aktu, bądź okoliczności osobistych, zdrowotnych i majątkowych skarżącego. Zaskarżona decyzja

– powtórzmy - może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli jednocześnie naruszenie to miało, a w pewnym zakresie - jeśli mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Powyższe wyjaśnienia Sąd zdecydował się zamieścić, aby nie budził wątpliwości fakt, że Sąd jest przede wszystkim związany prawem, które znajduje zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Sąd poważnie potraktował też jednak zawarty w piśmie skarżącego z dnia 19 czerwca 2017 r. apel o sprawiedliwe rozstrzygnięcie sprawy w jej osobistej i rodzinnej złożoności.

Zdaniem skarżącego wskazanie J. L. jako jednej z trojga adresatów decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015 r. stanowiło rażące naruszenie prawa, gdyż żona skarżącego nie była wskazana w rejestrze gruntów ani w księdze wieczystej jako właścicielka ww. budynku gospodarczego, ani współużytkowniczka całej nieruchomości, tj. działki nr ewid. [...] położonej w [...], powiat poznański, ul. [...] , ani też nie była użytkownikiem faktycznym, ani posiadaczem przedmiotowego budynku gospodarczego.

Tego poglądu Sąd nie może podzielić i uznać za trafny.

Oceniając zgodność z prawem kwestionowanej decyzji organu powiatowego nakładającej obowiązek rozbiórki częściowo zawalonego budynku gospodarczego należy podkreślić, że decyzja ta została wydana przez organ na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Przepis ten zamieszczony jest w rozdziale 6 ustawy zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych". Jest to grupa przepisów (art. 61-72 pr.bud.), które mają na celu zapewnienie właściwego utrzymywania i użytkowania obiektów budowlanych. Cel ten jest przy tym osiągany w dwojaki sposób. Po pierwsze, ustawa wskazuje normę ogólną wyrażoną w art. 61 pr.bud. (w brzmieniu obowiązującym w 2005 r.), zgodnie z którą właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany użytkować obiekt zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać go w należytym stanie technicznym i estetycznym. Po drugie, poszczególne przepisy wskazanego rozdziału 6 pr.bud. przewidują szczegółowe obowiązki właścicieli lub zarządców poddawania się kontroli organów nadzoru budowlanego, a także wykonywania konkretnych obowiązków nakładanych na właściciela lub zarządcę przez wymienione organy administracji. Taki charakter ma też obowiązek przewidziany w art. 67 ust. 1 pr.bud. Przepis ten stanowi, że "jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia".

Prowadząc równocześnie postępowania w sprawie budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego, obu położonych na działce nr ewid. [...], powiatowy organ stwierdził, że częściowo zawalony budynek gospodarczy posiada cechy wymienione w wymienionym przepisie: jest obiektem budowlanym, który "nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia". Na podstawie przepisów kompetencyjnych, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobowiązany był podjąć interwencję, aby zapewnić spełnienie wymagań przewidzianych w art. 5 ust. 1 pr.bud. dotyczących: (a) bezpieczeństwa konstrukcji, (b) bezpieczeństwa pożarowego, (c) bezpieczeństwa użytkowania oraz (d) odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych. Organ powiatowy zobowiązany był wydać "decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu".

Rozstrzygając o adresacie decyzji, powiatowy organ skierował decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. do trojga spadkobierców K. i F. S., którym przysługiwały prawa do całej nieruchomości, a jednocześnie na których ciążyły odpowiednie obowiązki. Wśród trojga spadkobierców była również J. L., żona obecnego skarżącego. Należy przy tym zauważyć, że adresaci decyzji zostali określeni przez organ powiatowy jako "współużytkownicy wieczyści wymienionej nieruchomości" (vide: sentencja decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r.). W świetle zgromadzonych dokumentów należy uznać to za zasadne. W aktach sprawy znajdują się bowiem postanowienie Sądu Rejonowego w [...], Wydział I Cywilny, z dnia [...] sierpnia 1988 r., sygn. akt [...] w przedmiocie nabycia spadku i działu spadku po F. S., przy czym J. L. nabyła spadek w ¼ części, a także postanowienie Sądu Rejonowego w [...], Wydział I Cywilny, z dnia [...] grudnia 1999 r., sygn. akt [...], w przedmiocie nabycia spadku po K. S., który to spadek J. L. nabyła spadek w 1/3 części.

Natomiast skarżący powołuje się na nierozstrzygnięcie spraw spadkowych, a ściśle na postanowienie Sądu Rejonowego w [...], Wydział I Cywilny z dnia [...] czerwca 2002 r. o zawieszeniu postępowania o podział majątku wspólnego i dział spadku między J. L., Z. S. i Z. S.. Postępowanie to zostało zawieszone do czasu uzyskania przez dwóch uczestników postępowania (Z. i Z. S.) pozwoleń na użytkowanie budynku mieszkalnego, warsztatu i budynku gospodarczego, w ramach odrębnych postępowań prowadzonych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Należy wszak pamiętać, że postępowanie o podział majątku wspólnego i dział spadku może toczyć się tylko wówczas, gdy wcześniej zostały wydane wskazane wyżej postanowienia sądu stwierdzające nabycie praw do spadku w częściach ułamkowych przez troje zstępnych (dzieci) K. i F. S.

W związku z tym organ powiatowy miał podstawy, aby stwierdzić, że:

1) nastąpiło nabycie praw do spadku po rodzicach przez troje ich dorosłych dzieci, w tym przez J. L.. Przesądzają o tym postanowienia sądu z 1988 i 1999 r.

2) powyższe oznacza, że na troje spadkobierców przeszło również prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej. Art. 237 kodeksu cywilnego stanowi bowiem, że "Do przeniesienia użytkowania wieczystego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości";

3) nabycie prawa użytkowania wieczystego przez troje spadkobierców nie wymagało dla swojej ważności wpisu z księdze wieczystej ani żadnym innym rejestrem publicznym. Co do zasady wpis prawa własności oraz użytkowania wieczystego do księgi wieczystej ma charakter deklaratywny, tj. potwierdza tylko i publicznie ujawnia nabycie takiego prawa. Od zasady tej jest jeden wyjątek, lecz nie dotyczy on przedmiotowej sprawy. Art. 27 zd. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) stanowił, że "Oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu w księdze wieczystej". W rozpatrywanej sprawie nabycie prawa użytkowania wieczystego nastąpiło jednak w wyniku dziedziczenia ustawowego, a nie w wyniku zawarcia umowy, zatem J. L. stała się współużytkowniczką wieczystą nieruchomości gruntowej mimo braku wpisu w księdze wieczystej;

4) Skoro użytkowanie wieczyste gruntu stanowiącego działkę nr ewid. [...] przysługiwało trojgu spadkobierców w częściach ułamkowych, to również w takim samym zakresie przysługiwało im prawa współwłasności budynku gospodarczego położonego na tej samej nieruchomości. Art. 235 § 1 kodeksu cywilnego stanowi, że "Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika stanowią jego własność". Przepisy o współwłasności stosuje się odpowiednio;

5) Współwłasność budynku gospodarczego nie wymagała również aktualnego wpisu w tzw. rejestrze gruntów, czyli – mówiąc ściśle - w ewidencji gruntów i budynków. Przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 z późn zm.) przewidywały, że "Ewidencja gruntów i budynków obejmuje: (...) dane dotyczące właścicieli nieruchomości [a także] W przypadkach braku danych, o których mowa w ust. 1 pkt 2, w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają" (§ 10 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2). Ani przepisy powołanego rozporządzenia, ani przepisy ustawowe nie wiążą przy tym żadnych skutków co do prawdziwości wpisu lub publicznej wiary rejestru publicznego, która mogłaby być podstawą stwierdzenia wadliwości decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2005 r.

Powyższe oznacza wreszcie, że nawet jeśli jeszcze w roku 2012 w rejestrze gruntów wykazani byli użytkownicy wieczyści K. i F. S., faktycznie zmarli w 1990 i 1980 r., to wpis taki nie ma wpływu na prawny status J. L. jako współwłaścicielki w częściach ułamkowych spornego zawalonego budynku gospodarczego. Należy przy tym dodać, że sam skarżący twierdzi w odwołaniu z 28 kwietnia 2015 r., iż w 2007 r. w rejestrze gruntów ujawniona była J. L. z udziałem wynoszącym ½ praw do nieruchomości. Nie jest jasne dlaczego po 2007 r. doszło do zmiany wpisy w rejestrze gruntów, ale nie ma to istotnego znaczenia w rozpatrywanej sprawie.

Analiza obowiązków wynikających z prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynków położonych na tym gruncie wymaga jeszcze jednego ważnego komentarza. Otóż powołany wyżej art. 67 pr.bud. będący podstawą nałożenia obowiązku rozbiórki zawalonego budynku gospodarczego i obowiązku uprzątnięcia terenu posługuje się terminami "właściciel lub zarządca obiektu budowlanego". Mogłoby to budzić wątpliwość, czy obowiązek wykonania obowiązków nie spoczywa czasem na jednostce samorządu terytorialnego (gminie), skoro nieruchomość gruntowa oznaczona jako działka nr ewid. [...] została oddana K. i F. S. w użytkowanie wieczyste, ale własność gruntu pozostała w rękach publicznych. Sugestia taka byłaby jednak całkowicie błędna. Po pierwsze bowiem, przedmiotem nakazu jest rozbiórka budynku gospodarczego jest – jak wyżej wskazano – przedmiotem własności trojga spadkobierców oryginalnych użytkowników wieczystych. Po drugie, w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz literaturze prawniczej podkreśla się że "obowiązek utrzymania obiektów budowlanych w odpowiednim stanie spoczywa na właścicielach lub zarządcach wszystkich budynków, do których mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego. W związku z tym obowiązek ten odnosi się także do budynków stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. W takich przypadkach obowiązek utrzymania i użytkowania budynku w należytym stanie powinien być nałożony na zarządcę jako podmiot, który faktycznie i na bieżąco zajmuje się utrzymaniem budynku (wyrok NSA z 13 lipca 2007 r., II OSK 1293/06, LexPolonica nr 2573808)" (vide: A. Despot-Mładanowicz, Komentarz do art. 61, w: Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Glinieckiego, Wydanie 1., Warszawa 2012, s. 572).

W świetle powyższych przepisów wskazanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. J. L. jako jednej z trzech osób solidarnie zobowiązanych do rozbiórki budynku gospodarczego oraz uprzątnięcia terenu było zgodne z prawem i nie było podstawy prawnej, aby organ wojewódzki, do którego wpłynął wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji organu powiatowego, mógł wydać decyzję inną niż odmowa stwierdzenia nieważności decyzji organu powiatowego z 2005 r. Wbrew bowiem wnioskowi skarżącego szczegółowe zbadanie sprawy wykazało, że w postępowaniu prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] zakończonym decyzją z dnia [...]stycznia 2015 r. nie doszło do naruszenia prawa przez organ powiatowy, zwłaszcza w stopniu rażącym (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), ani też nie miało miejsce skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). Nie doszło także do wystąpienia którejkolwiek z pozostałych okoliczności, które zgodnie z brzmieniem art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. mogłyby stanowić podstawę prawna do stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015 r.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego działający jako organ rozpatrujący odwołanie od decyzji organu wojewódzkiego stwierdził prawidłowość decyzji organu pierwszej instancji i dlatego utrzymał ją w mocy. Z kolei Sąd badając zaskarżoną decyzję nie dopatrzył się powodów, dla których ta ostatnia decyzja powinna być uchylona. Nie doszło bowiem przy jej wydaniu do naruszenia prawa materialnego, ani też przepisów o postępowaniu administracyjnym.

Konsekwentnie, chociaż już poza zakresem sprawy rozstrzyganej przez Sąd, w nawiązaniu do argumentów podniesionych w odwołaniu należy stwierdzić, że zobowiązanie skarżącego nie wynika z faktu, iż po śmierci żony jest nadal powiązany więzami rodzinnymi z Z. S. i Z. S.m, a właściwie z ich spadkobiercami. Obowiązki skarżącego wynikają z faktu, że jedną z osób zasadnie zobowiązanych do wykonania obowiązku nałożonego decyzją organu powiatowego z dnia [...] stycznia 2005 r. była żona skarżącego, J. L., a skarżący nabył po niej spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

Oprócz okoliczności omówionych wcześniej organ drugiej instancji zasadnie stwierdził, że dla wydania decyzji nakładającej na podstawie art. 67 pr.bud obowiązek rozbiórki i uprzątnięcia terenu, nie ma znaczenia ani kwestia, czy budynek powstał w warunkach samowoli budowlanej, ani także kto był stroną tzw. postępowania legalizacyjnego. Art. 67 pr.bud., jak wskazano wcześniej, zawarty jest w rozdziale 6 ustawy Prawo budowlane i dotyczy obowiązków właścicieli obiektów budowlanych lub ich zarządców w zakresie utrzymania takich obiektów w należytym stanie technicznym i zapewnienia bezpiecznego ich użytkowania. Natomiast wspominane przez skarżącego dotyczy innego etapu procesu budowlanego (budowy obiektu) oraz innych osób, tj. przede wszystkim inwestorów, w większości przypadków niezależnie od tego, czy są właścicielami nieruchomości, czy też nie (rozdział 5 ustawy).

Sąd uważa również za niezbędne odniesienie się do wskazanych przez skarżącego wyroków sądów administracyjnych sprzed kilku lat: wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 569/13 dotyczącej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz o wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 2970/13 oddalającego skargę kasacyjną złożoną przez organ. Skarżący uznał oba orzeczenia za przejaw sprawiedliwości sądów i za wzór dla obecnego rozstrzygnięcia.

Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie może podzielić opinii skarżącego również w tym przypadku. Przede wszystkim wskazane orzeczenia dotyczyły innej sprawy: wniosku J. L. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 2005 r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]z dnia [...] grudnia 2004 r. nakazującą wykonanie określonych robót budowlanych przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym znajdującym się na działce przy ul. [...] od strony ulicy. Inny był zatem przedmiot postępowania zakończonego decyzją zaskarżoną do sądu (budynek mieszkalny, a nie budynek gospodarczy), inne strony (wówczas: J. L., w związku z zarzutem dokonania przez nią samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego) oraz inne przepisy prawne mające zastosowanie (wówczas: przepisy o wznowieniu postępowania, a nie przepisy o nieważności decyzji administracyjnej). Oba Sądy orzekły rzeczywiście na korzyść skarżącego, gdyż uznały, że organy administracji naruszyły przepisy o postępowaniu administracyjnym, w szczególności art. 145 i 149 k.p.a. Formalnie zatem, powołane rozstrzygnięcia nie mają bezpośredniego związku ze sprawą rozstrzyganą przez niniejszy Sąd.

Jeśli jednak pominąć szczegółowe kwestie prawne i pojęcie sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 134 p.p.s.a., analiza orzeczeń oznaczonych sygnaturami akt VII SA/Wa 569/13 oraz II OSK 2970/13 prowadzi do wniosków przeciwnych do wskazywanych przez skarżącego. Zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak i Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając naruszenie przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego przepisów o wznowieniu postępowania potwierdziły, że J.L. przysługiwał interes prawny w postępowaniach dotyczących budynków położonych na działce nr ewid. [...] w [...] przy ul. [...], jeśli postępowania te prowadzone są przez właściwe organy nadzoru budowlanego. Gdyby żonie skarżącego interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. nie przysługiwał, wówczas decyzja wojewódzkiego organu nadzoru budowlanego nie zostałaby uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a skarga kasacyjna organu nie zostałaby oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Biorąc pod uwagę przedstawioną analizę przepisów prawa mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, zasady rozumowania prawniczego i okoliczności faktyczne istotne w sprawie, Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga całkowicie niezasadna.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.