Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 93/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Józef Maleszewski Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa[...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości świadczenia rocznego z tytułu wzrostu kosztów utrzymania śródlądowych wód powierzchniowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Sygn. akt IV SA/Po [...]

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] Inne po rozpatrzeniu odwołania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak: [...]

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż Starosta [...] działając na podstawie art. 22 ustawy z [...] lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm. – dalej jako "Prawo wodne") oraz art. 104 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 – dalej jako "Kpa") decyzją z [...] grudnia 2012 r., znak: [...] ustalił dla Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w B. wysokość świadczenia rocznego na rzecz P. J. z tytułu wzrostu kosztów utrzymania śródlądowych wód powierzchniowych tj. [...] (działka nr [...], miejscowość R.) stanowiącego własność P. J. poprzez wprowadzanie ścieków deszczowych i roztopowych w km [...] drogi krajowej nr [...] w kwocie łącznej [...] zł netto, czyli [...] zł brutto.

Inne decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę, Starosta [...] decyzją z [...] sierpnia 2015 r., znak: [...] ustalił dla Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w B. wysokość świadczenia rocznego na rzecz P. J. z tytułu wzrostu kosztów utrzymania śródlądowych wód powierzchniowych tj. [...] (działka nr [...], obręb ewid. R. ) stanowiącego własność wnioskującego, poprzez wprowadzanie ścieków deszczowych i roztopowych w km [...] drogi krajowej nr [...] w kwocie: [...] zł netto, czyli [...] zł brutto.

Od powyższej decyzji pismem z dnia [...] września 2015 r. odwołanie złożył Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Strona skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 22 ust. 2 Prawa wodnego poprzez brak dokonania podziału kosztów utrzymania wód jeziora R., przy równoczesnym braku ustalenia stanu faktycznego pozwalającego ustalić wysokość tych kosztów;

- art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa poprzez brak zebrania i rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, w szczególności poprzez ustalenie dla GDDKiA wysokości rocznego świadczenia na rzecz P. J. w kwocie [...]brutto na podstawie ekspertyzy z marca 2015 r., którą to odwołujący się pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. zakwestionował wskazując m.in. na jej szacunkowy charakter. Organ nie rozważył, proponowanej przez Zarządcę drogi gotowości do udziału w utrzymaniu jeziora poprzez wykonanie prac siłami własnymi, co dopuszcza pozwolenie wodnoprawne (pkt. II.8) znak: [...] z dnia [...].07.2008 r. wydane przez S.

W dalszej części uzasadnienia organ po przytoczeniu treści przepisów prawa wyjaśnił, że przepis art. 22 ust. 2 Prawa wodnego stanowi, że zakłady, które przez wprowadzanie ścieków do wód albo w inny sposób przyczyniając się do wzrostu kosztów utrzymania tych wód, ponoszą taką cześć kosztów, w jakiej nastąpił wzrost; podziału kosztów na wniosek właściciela wody dokonuje, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego.

Kwestią odrębną jest sposób ustalenia podziału tychże kosztów. Organ administracji w celu podjęcia takiej decyzji winien przeprowadzić obiektywne ustalenia, co do tego w jaki sposób działalność zakładu przekłada się na wzrost kosztów utrzymania wód (por. z wyrokiem NSA z dnia 03 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 199/10).

Organ zaznaczył, iż decyzja w przedmiocie ponoszenia częściowego pokrycia kosztów utrzymania wód wydawana w wyniku postępowania prowadzonego na podstawie ww. art. 22 Prawa wodnego jest odrębnym rozstrzygnięciem od pozwolenia wodnoprawnego.

Zatem zarzut strony skarżącej, że organ I instancji nie rozważył, proponowanej przez Zarządcę drogi gotowości do udziału w utrzymaniu jeziora poprzez wykonywanie prac siłami własnymi Oddziału, co dopuszcza pozwolenie wodnoprawne (pkt [...]) znak: [...] z dnia [...] lipca 2008 r. wydane przez Starostę Żnińskiego - już choćby z powyższego należy uznać za bezzasadny. Nadto jakkolwiek w pkt II. 8 powyższej decyzji zapisano, że uprawniony (wprowadzający wody opadowe) zobowiązany jest do wykonywania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania i konserwacji odbiorników ścieków deszczowych, stosownie do odnoszonych korzyści w obrębie remontowanego odcinka drogi - to jednocześnie w uzasadnieniu decyzji Starosta [...] wskazał, że określenie i podział kosztów utrzymania wód oraz urządzeń wodnych zostanie ustalone w odrębnym postępowaniu (wymóg ustalenia ww. kosztów wynika z art. 22 ust. 2 oraz art. 64 ust. la Prawa wodnego).

Organ zwrócił uwagę na art. 128 ust. 2 pkt 4 Prawa wodnego, na podstawie którego w treści pozwolenia wodnoprawnego w razie potrzeby dodatkowo ustala się obowiązek wykonywania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania wód, stosownie do wzrostu tych kosztów w wyniku realizacji tego pozwolenia. Dodać należy, iż organ administracji w przypadku wniosku dotyczącego wykonywania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania wód, powinien stwierdzić w pierwszej kolejności zasadność takiego wniosku. Następnie, w przypadku gdy organ uzna, iż w wyniku realizacji pozwolenia wodnoprawnego nastąpi wzrost kosztów utrzymania wód, to winien w tym pozwoleniu wodnoprawnym wskazać obowiązek wykonywania robót lub wysokość albo procentowy udział w kosztach utrzymania urządzeń wodnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2006, sygn. akt IV SA/Wa 2226/05). Z powyższych przepisów wynika, że w pozwoleniu wodnoprawnym, w uzasadnionych przypadkach organ może nałożyć na zakład obowiązek wykonywania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania wód.

Przekładając powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy organ stwierdził, że nałożony ( w pozwoleniu wodnoprawnym znak: [...] z dnia [...] lipca 2008 r.) obowiązek wykonywania robót łub uczestniczenia w kosztach utrzymania i konserwacji odbiorników ścieków deszczowych, stosownie do odnoszonych korzyści w obrąbie remontowanego odcinka drogi, nie wyklucza możliwości prowadzenia postępowania na podstawie art. 22 ust. 2 Prawa wodnego. W świetle art. 22 ust. 2 Prawa wodnego organ może jedynie ustalić koszty o jakie wzrosło utrzymanie wód w wyniku wprowadzania ścieków do wód lub wykonywania innych czynności przyczyniających się do wzrostu kosztów, nie ma natomiast kompetencji do nakładania obowiązku wykonywania robót tak jak ma to miejsce w przypadku określonym w art. 128 ust. 2 pkt 4 Prawa wodnego.

Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 2 Prawa wodnego zakłady, które przez wprowadzanie ścieków do wód albo w inny sposób przyczyniają się do wzrostu kosztów utrzymania tych wód, ponoszą taką część kosztów, w jakiej nastąpił ten wzrost. Dla zastosowania tego przepisu koniecznym jest zatem w pierwszej kolejności ustalenie czy zakład przyczynia się do wzrostu kosztów utrzymania tych wód.

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy podkreślić, że Starosta [...] jako bezsporne uznał, że Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w B., jako administrator drogi krajowej Nr [...], korzysta ze śródlądowych wód powierzchniowych, które stanowią wody jeziora R., stanowiące własność osoby fizycznej - odprowadzając ścieki (wody deszczowe i roztopowe) z odwodnienia korpusu drogi do śródlądowych wód powierzchniowych (jezioro R. - przez co przyczynia się do wzrostu kosztów utrzymania tych wód.

Niemniej jednak podkreślenia wymaga, że ustawodawca wskazuje wprost jedynie na okoliczność, która może spowodować wzrost kosztów - wprowadzanie ścieków do wód. Dalej wskazuje on, że chodzi także o przyczynianie się do wzrostu kosztów w inny sposób niż tylko wprowadzanie ścieków do wód. Zakład taki tylko w takim zakresie ponosi część kosztów, w jakiej przyczynił się do ich zwiększenia (Komentarz Prawo wodne, redakcja naukowa Bartosz Rakoczy, Warszawa 2012 str. 40).

Podsumowując, z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że organ przy nałożeniu na ich podstawie wskazanych w nim obowiązków, powinien najpierw przesądzić, że w wyniku realizacji przedsięwzięcia wzrosną koszty utrzymania wód, a następnie winien ustalić stopień ich wzrostu, inaczej, bowiem nie sposób określić zakresu obciążenia obowiązkiem, czego wymagają wskazane przepisy. Powyższe ustalenia powinny wynikać z materiału dowodowego, na podstawie którego można byłoby ustalić stopień tego przyczynienia się strony, jak i odpowiadający mu z tego tytułu wzrost kosztów utrzymania wód.

Oznacza to, że organ wydając decyzję w powyższym trybie musi władać dowodami potwierdzającymi wzrost kosztów utrzymania wód. Nie mogą to być ustalenia dowolne, niepoparte żadnymi dowodami, takimi jak np. opinie biegłych (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 lipca 2011r., sygn. akt I SA/Bd 564/11).

Starosta [...] przeprowadzając ponownie postępowanie w trybie przewidzianym w art. 84 Kpa uzupełnił postępowanie dowodowe o opinię biegłego tj. "Ekspertyzę w zakresie wzrostu kosztów utrzymania wód jeziora R. z tytułu wprowadzania wód deszczowych i roztopowych z pasa drogowego drogi krajowej nr [...] ([...])", opracowaną w marcu 2015 r. przez Zespół rzeczoznawców Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych w W., Terenowa Grupa Rzeczoznawców [...] w P..

W sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania "Ekspertyzie (...)" wskazano, m.in., że:

- biegli, kierując się praktyką, wskazali, iż przy wylocie na brzegu jeziora z lub innego zbiornika wodnego, do którego wprowadzane są wody z odwodnienia dróg lub innych powierzchni odwadnianych, w których głównym składnikiem ścieków są zawiesiny ogólne, tworzy się półkoliste w planie sytuacyjnym wypłycenie dna w formie stożka nasypowego (wachlarza). Rzeczywistą objętość tego wypłycenia można określić na podstawie pomiarów batymetrycznych jednakże pod warunkiem, że znana jest podstawa, tzn. stan wyjściowy dna przed rozpoczęciem odprowadzania ścieków. Dla potrzeb niniejszej ekspertyzy przyjęto, iż zasięg oddziaływania ścieków z wylotu zwiera się na obszarze półkola o promieniu 25 m, a środkiem okręgu jest punkt, w którym rów przecina się z linią lustra wody jeziora, a osad osiądzie na dnie warstwą o równej miąższości. Na postawie stosownych obliczeń postawiono wniosek, że odprowadzane do jeziora R. wód opadowych i roztopowych z odwodnienia odcinka DK, powoduje zamulenie jeziora w wielkości 24,5 m3 w stosunku rocznym (pkt 7.1.);

- jeżeli przyjąć, iż jezioro R. już w latach 2007 - 2009 było zeutrofizowane i przebiegały w nim procesy biologiczne wynikające z tego stanu, należy stwierdzić, że dopływ ścieków drogowych do jeziora ten stan jedynie nieznacznie pogarsza. Ustalenie wymiaru tego wpływu (wzrost kosztów utrzymania wód) jest trudne, bowiem brak jest danych dotyczących stanu jakościowego wód jeziora przed rozpoczęciem odprowadzania ścieków drogowych, jak i ładunku wpływających do niego ścieków drogowych. Aby w miarę obiektywnie ocenić zakres ujemnego oddziaływania ścieków drogowych na wody jeziora należałoby dysponować wynikami badań fizyko-chemicznych ścieków odprowadzanych z [...] oraz wód jeziora co najmniej w pobliżu (w obrębie) wylotu ścieków, w środku jeziora i w jego południowo-zachodnim krańcu. Wobec braku ww. badań należy przyjąć, iż wpływ odprowadzanych ścieków drogowych do jeziora materializuje się w formie wzrostu masy makrofitów (głownie trzciny) w strefie litoralu jeziora w obrębie wylotu, na powierzchni uzgodnionej pomiędzy właścicielem jeziora i administratorem drogi [...], tj. na pow. (150 * 8) m = 1200 m2 (pkt 7.2);

- ogółem - prognozowany koszt utrzymania jeziora R. (AK), w związku z odprowadzaniem wód opadowych i roztopowych z odcinka drogi krajowej nr [...] wyniesie [...] = [...] zł/rocznie (netto). Na powyższą kwotę składają się: [...] zł (netto) - wykoszenie porostów (trzciny) z dna i brzegów jeziora; [...] zł (netto) - usunięcie osadów, namułu z dna jeziora i ich wywiezienie; [...] zł (netto) - roboty ziemne wykonywane koparkami podsiębiernymi z transportem urobku samochodami samowyładowczymi na odległość do 1 km, lecz w ziemi uprzednio zmagazynowanej w hałdach; [...] nakłady uzupełniające za każde dalsze rozpoczęcie 0,5 km odległości transportu ponad 1 km samochodami samowyładowczymi (na dalsze 10 km) - pkt 8.2.).

Zatem nie ulega wątpliwości, że materiał dowodowy (opinia biegłych) przesądza o przyczynieniu się Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w B. do wzrostu kosztu utrzymania wód (jezioro [...] oraz ustala stopień tego przyczynienia się strony, jak i odpowiadający mu z tego tytułu wzrost kosztów utrzymania wód - co jako takie uzasadnia rozstrzygnięcie organu I instancji.

Ponadto Inne zauważył, iż skarżący wyrażając negatywne stanowisko w sprawie ekspertyzy z marca 2015 r., nie przedstawił dokumentów przemawiających o jego racji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad zarzucając naruszenie art. 22 ust 2 oraz art. 128 ust 2 pkt 4 Prawa wodnego, a postępowaniu związanemu z wydaniem przedmiotowej decyzji naruszenie norm art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 Kpa.

Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji oraz poprzedzającej ją wymienionej wyżej decyzji Starosty [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że od samego początku sprawy skarżący jako zarządzający drogą w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 460 ze zm.) wskazywał, że utrzymanie drogi nr [...] nie wpływa na podwyższenie kosztów utrzymania znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie jeziora [...] a jeżeli już to na zarządcę drogi nałożony został w pozwoleniu wodnoprawnym obowiązek dokonywania świadczeń rzeczowych, od których skarżący się nie uchyla i co było przedmiotem wniosków (nie zaakceptowanych przez organ) w toku postępowania.

Ponadto skarżący wskazał, że faktem jest że w jednym miejscy znajduje się urządzenie ( w km [...] ) umożliwiające spływ wody do pobliskiego jeziora. Jednak służy ono w celu odprowadzeniu jedynie ewentualnego nadmiaru wód, których w przypadkach wyjątkowych nie mogłaby przyjąć będące częścią infrastruktury drogowej rowy przydrożne. Przedmiotowe rowy przydrożne przyjmują wody opadowe i roztopowe z okolicznych użytków rolnych (także nawożonych) - zatem wody te jeżeli już spływają do jeziora to pochodzą tylko w drobnej części z drogi. Organ wydający decyzję wodnoprawną uwzględnił ten stan faktyczny.

Skarżący podniósł, iż organ posiłkował się ekspertyzą, która w ocenie skarżącego wymaga przynajmniej uzupełnienia. Niemniej jednak mimo jej ułomności może ona być źródłem ustaleń. Już bez uwzględnienia uwag złożonych w postępowaniu jak też i w niniejszej skardze stwierdzono, że wpływ drogi na jezioro [...] "jest znikomy". Nadto, w przedmiocie utrzymania przedstawiona w niej dokumentacja fotograficzna wskazuje na sposób utrzymania rowów przydrożnych, co w odniesieniu do stanu rowu odpływowego, należącego do osoby wnioskującej o wydanie decyzji jednoznacznie wskazuje jak jest obecnie utrzymywany ten rów odpływowy/wlotowy. Działania skarżącego wynikające z treści pozwolenia wodnoprawnego niewątpliwie nie doprowadziłyby do zaistniałego stanu rzeczy.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu ( zresztą wewnętrznie sprzecznym, że zakres przedmiotowy i prawny tych decyzji jest odmienny. W konsekwencji kwestia utrzymania takiego odpływu przez zarządcę drogi powinna być przez organ rozpatrywana, czego odmówiono w decyzji. Utrzymanie elementów infrastruktury na terenach nie należących do zarządcy drogi nie jest nowością i jest praktykowane w oparciu o ustawę o drogach publicznych, czego przykładem jest usytuowanie na okres zimy płotów przeciwśnieżnych. Rozwiązanie takie stanowiłoby gwarancję właściwego utrzymania tego odpływu jak też wód jeziora w pobliżu tego odpływu. Skarżący zwrócił uwagę, że dokonując interpretacji art. 22 ust. 2 Prawa wodnego Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lutego 2011r., sygn. akt II OSK 199/10 stwierdził, że dla zastosowania tego przepisu koniecznym jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy zakład przyczynia się do wzrostu kosztów utrzymania tych wód (...). Czego zdaniem skarżącego nie uczyniono. W drugiej kolejności koniecznym jest natomiast ustalenie w jakiej części zakład winien uczestniczyć w tychże kosztach"

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu [...] listopada 2016 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę. Pełnomocnik uczestnika postępowania P. J. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawę postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 22 Prawa wodnego, w którym uregulowano zagadnienie podziału kosztów utrzymania wód.

Zgodnie z ust. 1 ww. przepisu utrzymywanie śródlądowych wód powierzchniowych polega na zachowaniu lub odtworzeniu stanu ich dna lub brzegów oraz na konserwacji lub remoncie istniejących budowli regulacyjnych w celu zapewnienia swobodnego spływu wód oraz lodów, a także właściwych warunków korzystania z wody. Utrzymywanie wód ma na celu zapewnienie: ochrony przed powodzią lub usuwania skutków powodzi; spływu lodu oraz przeciwdziałania powstawaniu niekorzystnych zjawisk lodowych, warunków korzystania z wód, w tym utrzymywania zwierciadła wody na poziomie umożliwiającym funkcjonowanie urządzeń wodnych, obiektów mostowych, rurociągów, linii energetycznych, linii telekomunikacyjnych oraz innych urządzeń; warunków eksploatacyjnych śródlądowych dróg wodnych, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej; działania urządzeń wodnych, w szczególności ich odpowiedniego stanu technicznego i funkcjonalnego - i powinno umożliwić osiągnięcie celów środowiskowych określonych w art. 38d ust. 1 i 2, art. 38e ust. 1 oraz w art. 38f ust. 1 (art. 22 ust. 1 a Prawa wodnego).

Utrzymywanie wód jest realizowane przez: wykaszanie roślin z dna oraz brzegów śródlądowych wód powierzchniowych; usuwanie roślin pływających i korzeniących się w dnie śródlądowych wód powierzchniowych; usuwanie drzew i krzewów porastających dno oraz brzegi śródlądowych wód powierzchniowych; usuwanie z śródlądowych wód powierzchniowych przeszkód naturalnych oraz wynikających z działalności człowieka; zasypywanie wyrw w brzegach i dnie śródlądowych wód powierzchniowych oraz przez ich zabudowę biologiczną; udrażnianie śródlądowych wód powierzchniowych przez usuwanie zatorów utrudniających swobodny przepływ wód oraz usuwanie namułów i rumoszu; remont lub konserwację stanowiących własność właściciela wody (budowli regulacyjnych oraz ubezpieczeń w obrębie tych budowli, urządzeń wodnych); rozbiórkę lub modyfikację tam bobrowych oraz zasypywanie nor bobrów w brzegach śródlądowych wód powierzchniowych (art. 22 ust. 1 b Prawa wodnego).

Natomiast zgodnie z ust. 2 zakłady, które przez wprowadzanie ścieków do wód albo w inny sposób przyczyniają się do wzrostu kosztów utrzymania tych wód, ponoszą taką część kosztów, w jakiej nastąpił ten wzrost; podziału kosztów, na wniosek właściciela wody, dokonuje, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego.

W tym miejscu wskazać należy, iż z art. 22 ust. 2 Prawa wodnego wynika zasada, że zakład, który wprowadza ścieki do wód albo w inny sposób przyczynia się do wzrostu kosztów utrzymania tych wód ponosi taką część kosztów, w jakiej nastąpił ten wzrost. Obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania wód spoczywa na zakładzie, z tym że podział kosztów następuje w odrębnym postępowaniu, wszczynanym na wniosek właściciela wody, w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 199/10 (publ. strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl), na który powołała się również strona skarżąca stwierdził, że decyzja o podziale kosztów utrzymania wód ma charakter abstrakcyjny, ponieważ rozstrzyga o obowiązkach na przyszłość. Utrzymanie wód stanowi obowiązek ich właściciela (art. 21 ust. 1 Prawa wodnego). Dokonując interpretacji art. 22 ust. 2 Prawa wodnego NSA w powyższym wyroku stwierdził, że: "Dla zastosowania tego przepisu koniecznym jest zatem w pierwszej kolejności ustalenie, czy zakład przyczynia się do wzrostu kosztów utrzymania tych wód (...). W drugiej kolejności koniecznym jest natomiast ustalenie w jakiej części zakład winien uczestniczyć w tychże kosztach." W tym samym wyroku NSA uznał, że ‘Decyzja ta zatem poza określeniem stosunku w jakim zakład przyczyniający się do pogorszenia stanu wody winien ponosić koszty utrzymania stawu winna mieć charakter ogólny, aby na skutek czynników zewnętrznych, które mogą w przyszłości wpłynąć na wysokość tych kosztów nie traciła aktualności."

Ponadto zauważyć należy, iż decyzja w przedmiocie ponoszenia częściowego pokrycia kosztów utrzymania wód wydawana w wyniku postępowania prowadzonego na podstawie art. 22 ust. 2 Prawa wodnego jest odrębnym rozstrzygnięciem od pozwolenia wodnoprawnego. Jest decyzją abstrakcyjną, ale podejmowaną na podstawie ustaleń faktycznych potwierdzających przyczynienie się zakładu do wzrostu kosztów utrzymania wód. Oznacza to, że organ wydając decyzję w powyższym trybie musi władać dowodami potwierdzającymi wzrost kosztów utrzymania wód. Nie mogą to być ustalenia dowolne, niepoparte żadnymi dowodami, takimi jak np. opinie biegłych.

W niniejszej sprawie organ z poszanowaniem zasad wynikających z art. 7 i 77 Kpa w sposób należyty zebrał materiał dowodowy. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, iż w toku postępowania organ uzyskał ekspertyzę sporządzoną przez Zespół rzeczoznawców Stowarzyszenia inżynierów i techników Wodnych i Melioracyjnych w w. w zakresie wzrostu kosztów utrzymania wód jeziora [...] z tytułu wprowadzenia wód opadowych i roztopowych z pasa drogowego drogi krajowej nr [...].

W ekspertyzie tej czytamy, iż "zakres ekspertyzy obejmuje szczegółowa analizę wpływu odprowadzanych ścieków z odwadniania drogi [...] na wzrost kosztów utrzymania jez. [...] oraz określenie wartości tego wzrostu kosztów, bez ingerowania w ustalone przez organ okoliczności faktyczne i rozstrzygania zagadnień prawnych".

Jak wskazano już wyżej w pierwszej kolejności obowiązkiem organu było ustalenie czy nastąpił wzrost kosztów utrzymania wód. Wbrew ocenie skarżącego z takim wzrostem mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie.

Przede wszystkim wskazać należy, iż powyższe jednoznacznie wynika ze sporządzonej opinii biegłych.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż w opinii biegli powołując się na pozwolenie wodnoprawne wskazali, iż do jeziora odprowadzane są (nieodzyszczone) wody opadowe lub roztopowe ze zlewni nr [...] w ilości [...] m3/rok.

W ekspertyzie tej stwierdzono również, iż obliczeniowy dopływ wód z odwodnienia odcinka [...] jest znaczący dla bilansu wodnego jeziora, bowiem wynosi ok. 6,8 %.

W dalszej części opracowania biegli scharakteryzowali czynniki mające wpływ na jakość i właściwość wód opadowych oraz określili jakie są główne zanieczyszczenia inedntyfikowane w spływach opadowych z dróg. Następnie biegli w sposób szczegółowy z powołaniem się m.in. na "Wytyczne prognozowania stężenia zawiesin ogólnych i węglowodorów ropopochodnych w ściekach z dróg krajowych (wprowadzone do stosowania jako załącznik do zarządzenia Nr [...] Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] października 2006 r.) dokonali dokładnej charakterystyki zanieczyszczeń.

Co wymaga podkreślenia, w szczególności z uwagi na zarzuty skargi, biegli określając wpływ wód opadowych lub roztopowych na przedmiotowe jezioro wzięli pod uwagę fakt, że ze względu, iż wody te są do jeziora odprowadzane systemem otwartych rowów trawiastych z prożkami palisadowymi, dochodzi do znacznej redukcji zanieczyszczeń (pkt. 6.7, strona 16 ekspertyzy).

W ekspertyzie czytamy, iż "wizja terenowa i wykonana dokumentacja fotograficzna potwierdza, iż znaczna część zawiesin ogólnych zawartych w wodach opadowych i roztopowych z odwodnienia omawianego odcinka [...] redukowania (zatrzymywana) jest w rowach odwaniających".

Biegli sporządzając opinię, kierując się praktyką, w opinii wyjaśnili, iż przy wylocie na brzegu jeziora z lub innego zbiornika wodnego, do którego wprowadzane są wody z odwodnienia dróg lub innych powierzchni odwadnianych, w których głównym składnikiem ścieków są zawiesiny ogólne, tworzy się półkoliste w planie sytuacyjnym wypłycenie dna w formie stożka nasypowego (wachlarza). Rzeczywistą objętość tego wypłycenia można określić na podstawie pomiarów batymetrycznych jednakże pod warunkiem, że znana jest podstawa, tzn. stan wyjściowy dna przed rozpoczęciem odprowadzania ścieków. Dla potrzeb niniejszej ekspertyzy przyjęto, iż zasięg oddziaływania ścieków z wylotu zwiera się na obszarze półkola o promieniu 25 m, a środkiem okręgu jest punkt, w którym rów przecina się z linią lustra wody jeziora, a osad osiądzie na dnie warstwą o równej miąższości. Na postawie stosownych obliczeń postawiono wniosek, że odprowadzane do jeziora [...] wód opadowych i roztopowych z odwodnienia odcinka DK, powoduje zamulenie jeziora w wielkości [...] m3 w stosunku rocznym (pkt 7.1 ekspertyzy).

Określając wpływ wprowadzania zawiesin ogólnych na wzrost kosztów utrzymania wód jeziora [...] w związku z jego eutrofizacją biegli, po przedstawieniu opisu zjawisk występujących w tego typu wodach, jak w omawianym jeziorze wskazali, iż jeżeli przyjąć, że jezioro [...] już w latach 2007 - 2009 było zeutrofizowane i przebiegały w nim procesy biologiczne wynikające z tego stanu, należy stwierdzić, że dopływ ścieków drogowych do jeziora ten stan jedynie niznacznie pogarsza. Ustalenie wymiaru tego wpływu (wzrost kosztów utrzymania wód) jest trudne, bowiem brak jest danych dotyczących stanu jakościowego wód jeziora przed rozpoczęciem odprowadzania ścieków drogowych, jak i ładunku wpływających do niego ścieków drogowych. Aby w miarę obiektywnie ocenić zakres ujemnego oddziaływania ścieków drogowych na wody jeziora należałoby dysponować wynikami badań fizyko-chemicznych ścieków odprowadzanych z [...] oraz wód jeziora co najmniej w pobliżu (w obrębie) wylotu ścieków, w środku jeziora i w jego południowo-zachodnim krańcu. Wobec braku ww. badań należy przyjąć, iż wpływ odprowadzanych ścieków drogowych do jeziora materializuje się w formie wzrostu masy makrofitów (głownie trzciny) w strefie litoralu jeziora w obrębie wylotu, na powierzchni uzgodnionej pomiędzy właścicielem jeziora i administratorem drogi [...], tj. na pow. (150 * 8) m = 1200 m2 (pkt 7.2, str. 24 ekspertyzy).

W dalszej części opracowania tj. w pkt 8 biegli określili kwotę wzrostu kosztów utrzymania jeziorna podnosząc, iż ogółem prognozowany koszt utrzymania jeziora [...] (?K), w związku z odprowadzaniem wód opadowych i roztopowych z odcinka drogi krajowej nr [...] wyniesie [...] = [...] zł/rocznie (netto). Na powyższą kwotę składają się: [...] zł (netto) - wykoszenie porostów (trzciny) z dna i brzegów jeziora; [...] zł (netto) - usunięcie osadów, namułu z dna jeziora i ich wywiezienie; [...] zł (netto) - roboty ziemne wykonywane koparkami podsiębiernymi z transportem urobku samochodami samowyładowczymi na odległość do 1 km, lecz w ziemi uprzednio zmagazynowanej w hałdach; [...] nakłady uzupełniające za każde dalsze rozpoczęcie 0,5 km odległości transportu ponad 1 km samochodami samowyładowczymi (na dalsze 10 km).

Zatem z powyższego jednoznacznie wynika, iż wbrew twierdzeniom skarżącego organ w oparciu o należycie sporządzona opinie biegłych ustalił, iż skarżący przyczynia się do wzrostu kosztów utrzymania tych wód jeziora. Ponadto w opinii tej w sposób spójny i logiczny określono koszty utrzymania jeziora powstałe w związku z odprowadzaniem wód opadowych i roztopowych z odcinka drogi krajowej nr [...].

Strona skarżąca kwestionując powyższą opinię wskazał, iż na poważne zastrzeżenia oraz że ekspertyza ta wymaga co najmniej uzupełnienia. Okolicznościami świadczącymi o tej wadliwości, w ocenie skarżącego jest fakt, że wody są odprowadzane rowami przydrożnymi. Jak wskazano już wyżej biegli uwzględniając powyższą okoliczność uznali, iż powyższe znacznie redukuje zanieczyszczenie wód ale ich nie eliminuje.

W tym miejscu godzi się podkreślić, że sporządzona w niniejszej sprawie ekspertyza ma charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 Kpa, toteż podlega ocenie, jak każdy inny środek dowodowy, wszak poza zagadnieniami należącymi do sfery wiadomości specjalnych, gdyż tej materii organ nie bada. Zatem tylko wówczas, gdyby istotne okoliczności mające wpływ na wysokość szacunku zostały przedstawione w opinii w sposób uniemożliwiający dokonanie jej oceny, czy w sposób odbiegający od wymogów prawnych, jawnie sprzeczne z faktami, były nielogiczne czy niezgodne z zasadami doświadczenia, można byłoby wnioski opinii podważyć.

Jak wskazano w niniejszej sprawie organy prawidłowo uznały, iż sporządzona w niniejszej sprawie opinia jest spójna i logiczna, a przedstawione w niej ustalenia i wnioski nie budzą wątpliwości. Podkreślić należy, iż w sytuacji gdy strona kwestionuje moc dowodową i zasadność ekspertyzy sporządzoną przez osoby posiadające wiedzę specjalistyczną winna przedstawić inną opinię sporządzoną również przez uprawnionego biegłego. W niniejszej sprawie skarżący powyższego nie uczynił, a jedynie ogólnikowo stwierdził, że ma zastrzeżenia co do opinii opisując okoliczności, które zostały uwzględnione przez biegłych przy sporządzaniu opinii.

Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa nie zasługiwał na uwzględnienie. Ponadto na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art.. 107 § 3 Kpa. Wbrew ocenie skarżącego zaskarżona decyzja zawiera wszelkie elementy wskazane w tym przepisie, umożliwiając tym samym kontowe sądowa tej decyzji. W szczególności wskazać należy, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera ustalenia faktyczne ze wskazaniem podstaw na których zostało to oparte, jak i przepisy na podstawie których organ wydał zaskarżoną decyzję.

Odnosząc się natomiast do zarzutu strony, iż uczestnik postępowania nie przedstawił żadnych dowodów na ponoszenie jakichkolwiek kosztów na utrzymanie jeziora wskazać należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 22 Prawa wodnego jest decyzja abstrakcyjną i dla jej wydania nie jest konieczne ustalenie czy koszty te są faktycznie ponoszone przez właściciela wody. Zwrócić należy uwagę, iż zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa wodnego utrzymywanie wód stanowi obowiązek ich właściciela. Natomiast w sytuacji gdy właściciel nie wywiązuje się ze swoich obowiązków podlega karze grzywny (art. 193 Prawa wodnego).

Odnosząc się natomiast do kwestii, iż skarżący jest przymuszany do konieczności uczestniczenia w kosztach utrzymania jeziora, podczas gdy przedstawiał propozycje wykonania robót konserwacyjnych we własnych zakresie, co jest dopuszczalne w świetle postanowień pozwolenia wodnoprawnego wskazać należy, iż decyzja w przedmiocie ponoszenia częściowego pokrycia kosztów utrzymania wód wydawana w wyniku postępowania prowadzonego na podstawie art. 22 ust. 2 Prawa wodnego jest odrębnym rozstrzygnięciem od pozwolenia wodnoprawnego.

Organ rozpoznając wniosek właściciela wód złożonego na podstawie art. 22 ust. 2 Prawa wodnego, po ustaleniu, że zakład, który przez wprowadzanie ścieków do wód albo w inny sposób przyczynia się do wzrostu kosztów utrzymania tych wód, co miało miejsce w niniejszej sprawie, nie ma podstaw do wydania innej decyzji niż decyzji ustalającej kosztów jakie powinien ponosić ten zakład.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.