Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 338/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Starosta S. decyzją z dnia [...] 2017 r., działając na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) oraz art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako "K.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku [...] Operator Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej jako "[...]"), orzekł o: zezwoleniu [...] na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], arkusz mapy 9, obręb 0001 P., jednostka ewidencyjna [...] P. (M), zapisanej w prowadzonej, przez Sąd Rejonowy w S., księdze wieczystej nr [...] jako własność A. K., w celu wykonania prac polegających na założeniu i przeprowadzeniu na części nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej dla inwestycji polegającej na przebudowie istniejącej napowietrznej elektroenergetycznej jednotorowej linii 110 kV P. – W. na linię dwutorową w pasie wnioskowanego ograniczenia: powierzchnia zajęta przez pas ograniczenia wynosi 427,2 m2, długość projektowanej trasy linii 31,6 m (po osi linii), szerokość pasa ograniczenia dla linii wynosi 13,8 m (pkt 1 decyzji); nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 2 decyzji).

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wyjaśniono, że w dniu 21 września 2015 r. do organu wpłynął wniosek spółki [...] o wydanie decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części wskazanej powyżej nieruchomości poprzez udzielenie inwestorowi zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na części nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej dla inwestycji polegającej na przebudowie istniejącej napowietrznej elektroenergetycznej jednotorowej linii 110 kV P.-W. oraz o udostępnienie nieruchomości dla czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń w celu utrzymania prawidłowej eksploatacji linii. Wnioskowano również o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. Jak wynika z wniosku spółki [...] ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości będzie polegało na zezwoleniu inwestorowi na wejście na teren nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia przez nieruchomość przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej dla inwestycji polegającej na przebudowie istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej na linię dwutorową linii 110 kV relacji P. – W.. Do wniosku dołączono wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz korespondencję prowadzoną z właścicielem nieruchomości, dotyczącą prób uzyskania tytułu prawnego do gruntu.

W dalszej kolejności wskazano, że działki będące przedmiotem wniosku objęte są miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przyjętym uchwałą Rady Miejskiej P. Nr [...] z dnia 15 lutego 2001 r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu zabudowy mieszkaniowej w Lubocześnicy, gmina P. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2001 roku Nr [...] poz. 368). Na podstawie wyrysu z miejscowego planu stwierdzono, że działka nr [...] przeznaczona jest pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (symbol na planie M), a w części znajdują się w strefie ograniczonego użytkowania związanej z linią wysokiego napięcia (symbol na planie PO).

Decyzją znak: [...], z dnia [...] 2016 r., Starosta S., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości, oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], arkusz mapy 9, obręb 0001 P., jednostka ewidencyjna [...] P. (M), zapisanej w prowadzonej, przez Sąd Rejonowy w S., księdze wieczystej nr [...] jako własność A. K., poprzez zezwolenie wnioskodawcy [...] na założenie i przeprowadzenie na części nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej dla inwestycji polegającej na przebudowie istniejącej napowietrznej elektroenergetycznej jednotorowej linii 110 kV P.-W. na linię dwutorową.

Organ I instancji podkreślił, że we wniosku inicjującym postępowanie przedsiębiorca przesyłowy wskazał obszernie argumenty przemawiające za wydaniem decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości i nadaniu tejże decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W opinii wnioskodawcy możliwość natychmiastowego wykonania decyzji uzasadniona jest wyjątkowo ważnym interesem strony, jak i innym interesem społecznym. Wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności jest niezbędne z uwagi na opóźniania powodowane blokowaniem postępowania, przez właściciela nie wyrażającego zgody na przebudowę linii, co uniemożliwia inwestorowi wystąpienie o pozwolenie na budowę w celu realizacji projektowanej inwestycji z uwagi na zły stan techniczny przedmiotowej linii energetycznej oraz niemożność zapewnienia dostaw energii dla nowych odbiorców, jakie stawia zapotrzebowanie regionu. [...] wskazała, że inwestycja jest szczególnie istotna dla poprawy istniejących warunków zasilania energetycznego, w tym warunków ruchowych i możliwości dystrybucyjnych oraz zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego regionu. Uniemożliwienie przebudowy linii blokuje możliwość rozbudowy sieci w ramach przyłączenia nowych odbiorców, co spowoduje, że [...] nie będzie w stanie zapewnić dostaw energii na wymaganym poziomie dla przedmiotowego terenu.

We wniosku podkreślono, że przebudowa istniejącej jednotorowej linii 110 kV relacji P. - W. na linię dwutorową ma znaczący wpływ na zwiększenie bardzo ważnego bezpieczeństwa energetycznego regionu. Przedmiotowa linia o napięciu 110 kV należy do przedziału linii elektroenergetycznych wysokiego napięcia. Tego typu linie stanowią zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami inwestycje celu publicznego i służą do przesyłu energii elektrycznej pomiędzy stacjami energetycznymi, które następnie rozdzielają ją liniami średniego i niskiego napięcia, zapewniając zasilanie na znacznych obszarach bądź dużym odbiorcom przemysłowym.

Ponadto, zdaniem wnioskodawcy, przedmiotowa linia 110 kV P. - W. jest już linią mocno wyeksploatowaną i w złym stanie technicznym. Stan taki stwarza niebezpieczeństwo występowania niespodziewanych wyłączeń linii. Możliwe przerwy w dostawie energii powodują olbrzymie straty ekonomiczne, społeczne oraz osłabienie bezpieczeństwa energetycznego mieszkańców regionu. Bezpieczeństwo energetyczne regionu będzie zapewnione w przypadku utrzymania należytego stanu technicznego infrastruktury technicznej, jak i w sytuacji przyłączenia nowych źródeł wytwórczych.

Starosta podkreślił, że w trakcie postępowania, na potwierdzenie złego stanu technicznego linii, wnioskodawca przedłożył kserokopie trzech przykładowych protokołów odbioru robót dotyczących napraw linii 110 kV P. - W.. Dalej, w celu uzasadnienia konieczności zapewnienia dostaw energii dla nowych odbiorców, potrzeb rozwoju dystrybucyjnego wynikających z podpisanych umów o przyłączenie, wnioskodawca przedłożył kopię umowy o przyłączenie do sieci [...] Farmy Wiatrowej [...], gdzie zobowiązano Spółkę do wykonania prac projektowych oraz prac budowlanych w zakresie przebudowy linii [...] kV relacji "P. – W." do obciążalności 550 A w warunkach letniego szczytowego obciążenia przedpołudniowego i 735 A w warunkach zimowego szczytowego obciążania.

W dalszej części uzasadnienia przytoczono treść art. 124 ust. 1 i 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując, że wydanie decyzji zezwalającej podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, na niezwłoczne zajęcie nieruchomości możliwe jest tylko wówczas, gdy spełniona będzie jedna z poniższych przesłanek wymienionych w art. 108 §1 K.p.a., a więc gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, jest to niezbędne ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, a ponadto zostanie wykazane, że zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiałaby realizację celu publicznego. Starosta podkreślił przy tym, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości stanowi odrębną decyzję w celu rozpoczęcia realizacji celu publicznego, jeżeli sama decyzja o zezwoleniu wydana na podstawie ust. 1 nie może być jeszcze wykonywana przez fakt, iż nie stała się decyzją ostateczna W takiej sytuacji nie nadaje się decyzji wydanej na podstawie; ust. 1 rygoru natychmiastowej wykonalności, lecz z przyczyn, które uzasadniałyby nadanie takiego rygoru, istnieje możliwość wydania odrębnej decyzji na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, i to tej decyzji nadawany jest rygor natychmiastowej wykonalności. Niezwłoczność zajęcia nieruchomości dyktowana jest intencją uniknięcia sytuacji, w której zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiłaby realizację celu publicznego. Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie może być zatem wydane tylko wtedy, gdy bez niezwłocznego rozpoczęcia realizacji celu publicznego cel ten w ogóle nie mógłby być zrealizowany. Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości służy zatem wykluczeniu zaistnienia bezprzedmiotowości zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości, wydanego na podstawie art. 124 ust. 1 po tym, gdy decyzja stanie się decyzją wykonalną, ale istniejące warunki faktyczne uniemożliwią zrealizowanie celu publicznego, dla którego wydano zezwolenie na podstawie art. 124 ust. 1. Starosta zwrócił wreszcie uwagę, że wydanie zezwolenia na natychmiastowe zajęcie i nadanie mu rygoru natychmiastowej wykonalności jest obligatoryjne, co zależy jednakże od zaistnienia okoliczności określonych w art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W ocenie organu I instancji inwestycja polegająca na przebudowie istniejącej napowietrznej elektroenergetycznej jednotorowej linii 110 kV relacji P. - W. na linię dwutorową, jest bez wątpienia inwestycją celu publicznego określonego w art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym celem publicznym w rozumieniu ustawy jest m. in. budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Sam wnioskodawca – [...] – jest jest przedsiębiorcą o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym, którego przedmiotem wykonywanej działalności gospodarczej jest m.in. wytwarzanie, dystrybucja i przesyłanie energii elektrycznej, o którym mowa w art. 3 pkt 10 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 roku o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców (Dz. U. z 2001 roku Nr 122 poz. 1320 ze zm.). [...] Operator jest wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 października 2010 roku w sprawie wykazu przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym (tekst jedn. Dz. U. z 2015 roku poz. 951).

Obowiązki o charakterze gospodarczo-obronnym wnioskodawcy zostały określone wprost w przepisach ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 roku o zarządzaniu kryzysowym (tekst jednolity Dz.U. z 2013 roku poz. 1166 ze zm.). Zgodnie z art. 6 ust. 5 tejże ustawy właściciele oraz posiadacze samoistni i zależni obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej mają obowiązek ich ochrony, w szczególności przez przygotowanie i wdrażanie, stosownie do przewidywanych zagrożeń, planów ochrony infrastruktury krytycznej oraz utrzymywanie własnych systemów rezerwowych zapewniających bezpieczeństwo i podtrzymujących funkcjonowanie tej infrastruktury, do czasu jej pełnego odtworzenia. W art. 3 ustawy natomiast wskazano, że przez infrastrukturę krytyczną należy rozumieć systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalnie obiekty, w tym obiekty budowlane, urządzenia, instalacje, usługi kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców. Infrastruktura krytyczna obejmuje systemy zaopatrzenia w energię (pkt 2). Przez ochronę infrastruktury krytycznej należy rozumieć wszelkie działania zmierzające do zapewnienia funkcjonalności, ciągłości działań i integralności infrastruktury technicznej w celu zapobiegania zagrożeniom, ryzykom lub słabym punktom oraz ograniczenia i neutralizacji ich skutków oraz szybkiego odtwarzania tej infrastruktury na wypadek awarii, ataków oraz innych zdarzeń zakłócających jej prawidłowe funkcjonowanie (pkt 3).

Zdaniem Starosty, ze wskazanych powyżej przepisów wynikają ustawowe obowiązki wnioskodawcy do dokonywania przebudowy istniejącej infrastruktury służącej do przesyłu energii elektrycznej, a tym samym zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego konkretnego regionu. Inwestycja polegająca na wykonaniu prac polegających na przebudowie istniejącej napowietrznej elektroenergetycznej jednotorowej linii 110 kV relacji P.-W. na linię dwutorową jest inwestycją zmierzającą do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego regionu. Nieuzyskanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie opisanej powyżej nieruchomości zablokuje możliwość modernizacji linii, tym samym przedsiębiorstwo przesyłowe nie będzie w stanie zapewnić dostaw energii na wymaganym poziomie dla przedmiotowego terenu. Przerwa w dostawach energii elektrycznej powoduje bowiem duże straty ekonomiczne, społeczne, a przede wszystkim osłabia bezpieczeństwo mieszkańców regionu. Stwierdzić należy, że bezpieczeństwo energetyczne może być zapewnione tylko w przypadku należytego utrzymania stanu technicznego infrastruktury elektroenergetycznej.

Tym samym możliwość natychmiastowego wykonania niniejszej decyzji jest uzasadniona wyjątkowo ważnym interesem gospodarczym, interesem strony oraz innym interesem społecznym. Zabezpieczenie interesu społecznego polega zdaniem tutejszego organu na wyeliminowaniu sytuacji zagrożenia ciągłości dostaw energii. Zagrożenie to bowiem ma charakter realny, a zaistnienie przerwania ciągłości dostaw spowoduje duże straty. Jak wyjaśnił Starosta, interes społeczny w niniejszej sprawie polega na jak najszybszej modernizacji linii 110 kV relacji P.-W. -niezrealizowanie zaś przedmiotowej inwestycji grozi zahamowaniem rozwoju regionu, a także skutkować może przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych i możliwością powstania poważnych awarii. Wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...], położonej w P., jest konieczne w celu skorzystania przez wnioskodawcę z opisanej nieruchomości, gdyż w przeciwnym wypadku wnioskodawca może nie uzyskać do niej dostępu, a tym samym możliwości przeprowadzenia na nieruchomości prac modernizacyjnych przedmiotowej linii elektroenergetycznej. Odmowa wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości uniemożliwiłaby inwestorowi wystąpienie o pozwolenie na budowę w celu realizacji projektowanej inwestycji z uwagi na brak tytułu prawnego do nieruchomości, co z kolei uniemożliwi zrealizowanie inwestycji.

Starosta wyjaśnił również, że z punktu widzenia spełnienia przesłanek wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wraz z nadaniem jej rygoru natychmiastowej wykonalności w niniejszej sprawie istotne jest również istnienie stanu zagrożenia dla bezpieczeństwa zdrowia i życia ludzkiego, spowodowanego złym stanem technicznym urządzeń przesyłowych na działce nr [...], położonej w P.. Przedmiotowa linia 110 kV P. – W. jest już linią mocno wyeksploatowaną i w złym stanie technicznym. Przestarzałe przewody robocze, na skutek wysokich temperatur, podlegają znacznej rozszerzalności i w konsekwencji grożą obniżeniem położenia na niebezpieczną dla zdrowia i życia ludzkiego odległość.

W ocenie organu I instancji wywody [...] (i potwierdzające je doręczone dokumenty), dotyczące konieczności wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności, są wystarczające i nie budzą wątpliwości. W związku z tym, że wnioskodawcą jest podmiot specjalizujący się w przesyłaniu i dostawach energii, posiada wiedzę fachową pozwalającą na dokonanie oceny zagrożenia awarią związanego ze stanem istniejącej linii energetycznej. Ponadto z uwagi na to, że tego typu inwestycje są bardzo kosztowne i obciążają budżet wnioskodawcy - podmiotu eksploatującego linię energetyczną, nie planowałby on inwestycji gdyby, jego zdaniem, istniejąca infrastruktura w pełni zabezpieczała potrzeby energetyczne odbiorców, a jej stan nie powodowałby wystąpienia niebezpieczeństwa rozległej awarii, a tym samym mógłby bezproblemowo wykonywać zadania narzucone na niego przywołanymi wcześniej ustawami.

Mając powyższe na względzie Starosta uznał, że zostały spełnione przesłanki z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 108 K.p.a., a tym samym uzasadnione jest wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu części nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], położonej w P. oraz nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. K. wskazując w pierwszej kolejności, że Starosta przy wydawaniu decyzji zaniechał dokonania oceny, czy w sprawie występują okoliczności uzasadniające wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu przedmiotowej nieruchomości. W ocenie odwołującego [...] nie zmierza do realizacji celu publicznego, lecz do przebudowy linii energetycznej w związku z przyłączeniem do sieci elektroenergetycznej elektrowni wiatrowej "[...]", a więc do realizacji interesu prywatnego inwestora. Odwołujący zakwestionował sposób prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz wskazał, że w jego ocenie w treści decyzji nie określono w ścisły sposób przebiegu inwestycji, a więc sposobu ograniczenia jego prawa własności. W jego ocenie w przedmiotowej sprawie nie został spełniony wymóg "niezbędności" nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności zaś sama decyzja nie spełniała wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a.

Wojewoda decyzją z dnia [...] 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz wyjaśniono, że w sprawie ziściły się przesłanki uprawniające do wydania przez Starostę decyzji o niezwłocznym zajęciu części nieruchomości. Jak podkreślił organ odwoławczy, ubieganie się przez podmiot zamierzający realizować cel publiczny o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124 ust. la ustawy o gospodarce nieruchomościami) wymaga uprzedniego wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - ograniczającej sposób korzystania z tej nieruchomości. Oznacza to, że decyzja umożliwiająca niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest rozstrzygnięciem zależnym od decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. W przedmiotowej sprawie doszło do wydania pierwotnej decyzji z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości (decyzja Starosty [...] z [...] 2016 r., znak [...]), natomiast ocenie na etapie postępowania przed Wojewodą podlegała wyłącznie kwestia wypełnienia przesłanek z art. 124 ust. la ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Następnie wskazano, że Wojewoda kierując się naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego pismem z 2 września 2016 r. zlecił staroście przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego mającego na celu zebranie wszelkich dowodów, które określiłyby stan techniczny linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV P.-W.. Starosta przy piśmie z dnia 4 października przesłał Wojewodzie zgromadzone dowody. Równocześnie [...] przy piśmie z dnia 26 września 2016 r., na potwierdzenie awaryjności linii elektroenergetycznej 110 kV P. - W. załączyła następujące protokoły z odbioru robót: protokół odbioru robót nr [...] z dnia 27 lutego 2007 r., który został sporządzony po wymianie uszkodzonego słupa wraz z fundamentami, naprawie uszkodzonych przewodów fazowych, złomowaniu zniszczonych elementów linii; protokół odbioru robót nr [...] z dnia 12 kwietnia 2007 r., sporządzony na okoliczność wymiany uszkodzonego górnego członu słupa na nowy, naprawy uszkodzonego przewodu fazowego, złomowania zniszczonych elementów linii; protokół odbioru robót nr [...] z dnia 14 lutego 2008 r., sporządzony na okoliczność wymiany uszkodzonego odcinka przewodu linii 110 kV P. - W.. Do pisma z dnia 26 września 2016 r. załączono również umowę z dnia 23 grudnia 2008 r. zawartą pomiędzy [...] a PSWM W. Sp. z o.o o przyłączenie Farmy Wiatrowej "D. i", z której wynika, że do obowiązków [...] należy przebudowa linii [...] kV relacji P.-W. do obciążalności 550 A w warunkach letniego szczytowego obciążenia przedpołudniowego i 735 A w warunkach zimowego szczytowego obciążania. [...] w ww. piśmie argumentuje, że przebudowa linii P.-W. na linię dwutorową ma zapobiec "fałszywym przepływom [...] w sieci 110 kV nie związanych z dystrybucją energii, a dotyczących np. przesyłu energii pomiędzy aglomeracją poznańską".

Wojewoda podzielił stanowisko Starosty, że przedmiotowa inwestycja ma zapewnić poprawę jakości i niezawodności zasilania odbiorców energii elektrycznej oraz wzrost bezpieczeństwa jej dostaw. Planowane zamierzenie inwestycyjne ma zapewnić bezpieczeństwo energetyczne poprzez wykluczenie zagrożenia przerwaniem dostaw energii elektrycznej, na przykład wskutek awarii wyeksploatowanej już linii energetycznej, czy też wskutek siły wyższej np. warunków pogodowych. Jak wyjaśniono, obecny rozwój gospodarczy i cywilizacyjny naszego kraju powoduje zwiększone zapotrzebowanie na energię elektryczną, a w rezultacie konieczność rozwoju infrastruktury energetycznej. Znanym powszechnie faktem jest to, iż infrastruktura ta jest w znacznym stopniu przestarzała i wyeksploatowana.

Odwołując się do orzeczeń sądów administracyjnych wyjaśniono, że interes społeczny w sytuacji realizacji inwestycji celu publicznego winien być przedkładany ponad interes właściciela nieruchomości. Interes społeczny stanowi wystarczającą przesłankę do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Nagłe wyłączenie linii elektroenergetycznej wskutek awarii, prowadzi do czasowego wstrzymania produkcji, dystrybucji i sprzedaży dóbr, co powoduje daleko idące straty podmiotów uczestniczących w obrocie gospodarczym. Również, w ocenie organu odwoławczego, w niniejszym przypadku można mówić o ważnym interesie społecznym w udzieleniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, ponieważ przebudowa linii energetycznej ma zapewnić stały dopływ energii do wielu odbiorców na obszarze powiatu szamotulskiego, co niewątpliwie stanowi uzasadniony interes społeczności lokalnej. Realizowane przez wnioskodawcę przedsięwzięcie stanowi cel publiczny w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przedmiotowa inwestycja ma służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu. Niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji grozi zahamowaniem rozwoju regionu, gdyż może skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych.

Wojewoda dokonując wszechstronnej oceny przedstawionych we wniosku argumentów doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Starosty [...], jako wydana w okolicznościach wypełnienia ustawowych przesłanek z art. 124 ust. la ustawy o gospodarce nieruchomościami odpowiada prawu, a tym samym odwołanie wniesione przez A. K. nie może odnieść zamierzonego skutku. Należy także zauważyć, że eliminacja zagrożenia związanego z eksploatacją infrastruktury elektroenergetycznej, która niejednokrotnie ulegała awariom - co potwierdzają przekazane protokoły - wypełnia przesłankę ochrony zdrowia i życia ludzkiego z przepisu art. 108 § K.p.a. W interesie społecznym leży zarówno bezawaryjna eksploatacja sieci, jak i niczym niezakłócone dostawy energii elektrycznej. Natomiast prawidłowo funkcjonująca sieć elektroenergetyczna zapewnia ochronę zdrowia i życia ludzkiego. Same już te okoliczności, które ostatecznie zostały potwierdzone materiałem dowodowym uzupełnionym na etapie postępowania odwoławczego, przesądzają o wypełnieniu ustawowych przesłanek z art. 124 ust. la ustawy o gospodarce nieruchomościami, co skutkuje wydaniem decyzji zgodnej z wnioskiem [...].

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 3 pkt 6 i pkt 7a Prawa budowlanego oraz § 7 pkt 3 lit. d, pkt 5 ppkt 3 lit. b miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady Miejskiej P. o nr [...]; art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez brak jednoznacznego oznaczenie obszaru ograniczenia; art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 2 listopada 2015 r. w sprawie bazy danych geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu, bazy danych obiektów topograficznych oraz mapy zasadniczej (Dz. U. poz. 2028); art. 124 ust. 1a w zw. z art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo, że nie zostały przeprowadzone rokowania, a rokowanie prowadzone przed wszczęciem postępowania dotyczyły innej inwestycji, gdyż [...] złożyła jedynie propozycje dotyczącą przebudowy napowietrznej jednotorowej linii 110 kV natomiast złożony przez inwestora wniosek dotyczy budowy, a nie przebudowy linii 110 kV dwutorowej.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że organ odwoławczy wadliwie uznał, że w przedmiotowej sprawie ziściły się przesłanki uprawniające do wydania decyzji o treści przyjętej przez organ I instancji. W ocenie Wojewody zaplanowana inwestycja mieści się w hipotezie normy prawnej zakodowanej w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a to dlatego, iż polega ona na założeniu i przeprowadzeniu urządzeń i przewodów linii WN 110 kV. Jak podkreślono, istota zaplanowanego przedsięwzięcia polega na tym, że nastąpi całkowity demontaż istniejącej linii wysokiego napięcia, a następnie budowa w jej miejsce nowej linii wysokiego napięcia. Jak wynika z akt sprawy, przed wszczęciem postępowania inwestor zaproponował skarżącemu określoną kwotę pieniędzy w zamian za ustanowienie służebności przesyłu, przy czym prowadzone rozmowy dotyczyły inwestycji polegającej na przebudowie już istniejącej (dotychczasowa linia jednotowej. Tymczasem postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie dotyczyło inwestycji polegającej na przebudowie istniejącej jednotorowej linii 110 kV na linię dwutorową, a nie na budowie innej niż będącej przedmiotem prowadzonych rokowań. Skarżący wyjaśnił, że z powyższego zakresu prac w żaden sposób nie można uznać za przebudowę dotychczasowej linii, ale na budowie nowej. Z istoty przebudowy wynika bowiem, że nie zwiększają się parametry zewnętrzne danego obiektu. W decyzji Starosty [...], która została przez Wojewodę utrzymana w mocy nie wskazano prawa dla wnioskodawcy do rozbiórki aktualnej linii, bez przeprowadzenia której wnioskodawca nie może przeprowadzić planowanej inwestycji budowy nowej linii WN. Okoliczność ta powoduje, że decyzja ograniczająca sposób korzystania z części nieruchomości nie nadaje się do wykonania. Równocześnie podniesiono, iż co prawda, w wyniku planowanej inwestycji linii nie zmieni się trasa linii elektroenergetycznej, jednakże jej napięcie znamionowe zostanie dwukrotnie zwiększone - na poziom 2 x 110 kV. Wbrew stanowisku organów orzekających w niniejszej sprawie, określona zaś we wniosku inwestycja spowoduje ograniczenia w zagospodarowaniu terenów ponad te, które wynikają z faktu istnienia linii w obecnym jej kształcie, w szczególności spowoduje zmiany aktualnego sposobu korzystania z nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Pismem procesowym z dnia 20 czerwca 2017 r. pełnomocnik uczestnika postępowania – [...], wniósł o oddalenie skargi.

W pismach procesowych z dni 8 lipca oraz [...] 2017 r. skarżący również podtrzymał swoje stanowisko w sprawie oraz dodał, że miejscowy plan zagospodarowania nie pozwala na posadowienie nowej infrastruktury przesyłowej, a jedynie na przebudowę istniejącej. Tymczasem zaskarżona decyzja de facto odnosić się będzie do budowy nowej linii elektroenergetycznej.

Podczas trwania rozprawy sądowoadminisracyjnej w dniu 20 lipca 2017 r. zarówno skarżący, jak i pełnomocnik uczestnika postępowania podtrzymali swoje stanowisko i wnieśli o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu jest prawidłowość decyzji Wojewody, utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2017 r. o zezwoleniu [...] na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], arkusz mapy 9, obręb 0001 P., jednostka ewidencyjna [...] P. (M), zapisanej w prowadzonej, przez Sąd Rejonowy w S., księdze wieczystej nr [...] jako własność A. K., w celu wykonania prac polegających na założeniu i przeprowadzeniu na części nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania [...] elektrycznej dla inwestycji polegającej na przebudowie istniejącej napowietrznej elektroenergetycznej jednotorowej linii 110 kV P. – W. na linię dwutorową w pasie wnioskowanego ograniczenia: powierzchnia zajęta przez pas ograniczenia wynosi 427, m2, długość projektowanej trasy linii 31,6 m (po osi linii), szerokość pasa ograniczenia dla linii wynosi 13,8 m (pkt 1 decyzji) oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 2 decyzji).

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 K.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 108 K.p.a., decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.

W tym miejscu zauważyć należy, że warunkiem wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami jest uprzednie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Obie decyzje wydawane są w oparciu o odrębne przesłanki, w odrębnych postępowaniach i podlegają odrębnemu zaskarżeniu. Konsekwentnie, badając legalność decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, sąd administracyjny nie jest uprawniony do objęcie kontrolą decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Innymi słowy, decyzja umożliwiająca niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest rozstrzygnięciem zależnym od decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.

W przedmiotowej sprawie doszło do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc do wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (decyzja Starosty [...] z [...] 2016 r., znak [...]). Tym samym na etapie zarówno postępowania administracyjnego, jak i prowadzonego obecnie przed sądem postępowania sądowoadministracyjnego, ocenie podlegała jedynie kwestia wypełnienia przesłanek, o jakich mowa w art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, a wiec przesłanek umożliwiających zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Za chybione uznać zatem należało podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 3 pkt 6 i pkt 7a Prawa budowlanego oraz § 7 pkt 3 lit. d, pkt 5 ppkt 3 lit. b miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady Miejskiej P. o nr [...]; art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez brak jednoznacznego oznaczenie obszaru ograniczenia; art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie bazy danych geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu, bazy danych obiektów topograficznych oraz mapy zasadniczej; art. 124 ust. 1a w zw. z art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo, że nie zostały przeprowadzone rokowania. Zarzuty powyższe zmierzały do zakwestionowania prawidłowości decyzji w przedmiocie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, o której mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie zaś prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej w niniejszej sprawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, podnieść należy, że na gruncie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że budowa czy przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 1648/15; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt I OSK 2967/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej Baza NSA). Realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest realizacją celu publicznego. Stosownie bowiem do treści art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przy tak sformułowanym zapisie ustawowym, dla oceny spełnienia przesłanki "celu publicznego" nie ma znaczenia, kto ten cel ustawowy realizuje i kto jest jego inwestorem - Skarb Państwa, samorząd terytorialny czy inna osoba prawna. Również nie ma znaczenia czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy czy też docelowy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 697/15, Baza NSA). Realizacja inwestycji liniowej wiąże się z wykonaniem takiego zamierzenia na znacznym obszarze dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. Ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma się tu zatem do czynienia zarówno z interesem społecznym, jak i gospodarczym, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1244/15, Baza NSA). Inwestycja omawianego typu ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Z tego względu zachowany jest wymóg proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 3417/15, Baza NSA). Przedstawione stanowisko prezentowane jest jednolicie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie budzi przy tym wątpliwości składu orzekającego w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na względzie przyjąć należało, jak zasadnie uznały organy, że wniosek o wydanie decyzji o jakiej mowa w art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami został wydany na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny. Co więcej, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przesądza, w ocenie Sądu, o spełnieniu warunków określonych w powołanym powyżej przepisie. Konieczność wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości była bowiem uzasadniona, jak powyżej wskazano, zarówno wyjątkowo ważnym interesem strony, jak i innym interesem społecznym. Nie budzi wątpliwości Sądu, że przedmiotowa inwestycja jest szczególnie istotna dla poprawy istniejących warunków zasilania energetycznego, w tym warunków ruchowych i możliwości dystrybucyjnych oraz zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego regionu. Jest to o tyle istotne, że w toku postępowania, w tym w toku postępowania odwoławczego, jednoznacznie wykazano, że przedmiotowa linia 110 kV P. – W. jest już linią mocno wyeksploatowaną i w złym stanie technicznym, co stwarza niebezpieczeństwo występowania niespodziewanych wyłączeń linii (por. protokół odbioru robót nr [...] z dnia 27 lutego 2007 r., który został sporządzony po wymianie uszkodzonego słupa wraz z fundamentami, naprawie uszkodzonych przewodów fazowych, złomowaniu zniszczonych elementów linii; protokół odbioru robót nr [...] z dnia 12 kwietnia 2007 r., sporządzony na okoliczność wymiany uszkodzonego górnego członu słupa na nowy, naprawy uszkodzonego przewodu fazowego, złomowania zniszczonych elementów linii; protokół odbioru robót nr [...] z dnia 14 lutego 2008 r., sporządzony na okoliczność wymiany uszkodzonego odcinka przewodu linii 110 kV P.-W.). Niewątpliwie przerwy w dostawie energii powodują olbrzymie straty ekonomiczne, społeczne oraz osłabienie bezpieczeństwa energetycznego mieszkańców regionu. Konsekwentnie, brak uzyskania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie opisanej powyżej nieruchomości zablokuje możliwość modernizacji linii, a tym samym przedsiębiorstwo przesyłowe nie będzie w stanie zapewnić dostaw energii na wymaganym poziomie dla przedmiotowego terenu. Zasadnie organy przyjęły zatem, że zabezpieczeniu interesu społecznego będzie służyło wyeliminowanie sytuacji zagrożenia ciągłości dostaw energii.

Sąd podkreśla, że w toku prowadzonego postępowania [...] wskazała wyraźnie na potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego regionu, co z kolei wyczerpuje przesłankę zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami oraz przesłankę ważnego interesu społecznego z art. 108 K.p.a.

Przytoczyć w tym miejscu należy pogląd wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w pełni aprobowany i przyjmowany za własny przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, iż wiedza powszechna co do stanu technicznego szeregu urządzeń elektroenergetycznych w kraju, a także wiedza powszechna co do zakresu zapotrzebowania na energię elektryczną w każdej dziedzinie naszego życia w pełni uprawnia do stwierdzenia, że inwestycja mająca na celu poprawienie tego stanu rzeczy wypełnia przesłankę interesu społecznego oraz stanowi o ważnym interesie gospodarczym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt I OSK 2166/12 oraz z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2418/16, Baza NSA).

Tym samym należy uznać, że wymogi do wydania decyzji z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami zostały spełnione, a wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.