Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1739/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1739/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 grudnia 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski, WSA Ewa Michna (spr.), Protokolant: Henryka Lech, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011r., sprawy ze skargi M.Z., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 29 czerwca 2007r. nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego, -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 26 lutego 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o odpowiedzialności podatkowej M. Ż. (skarżącego) za zaległości podatkowe Zakładu Produkcyjnego "C" sp. z o.o. (spółka) z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od łącznej kwoty dokonywanych wypłat za grudzień 2001 r. w kwocie 22.003,40 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 17 027 zł oraz za niepobrane koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 234,41 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie wystąpiły przesłanki poniesienia przez skarżącego odpowiedzialności na zasadzie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej Ord.pod.), ponieważ wobec niewpłacenia przez spółkę zaliczki na podatek dochodowy za grudzień 2001 r. powstała zaległość podatkowa, na którą w dniu 15 marca 2002 r. została wydana decyzja orzekająca o odpowiedzialności spółki i wystawiony został tytuł wykonawczy.

Organ podatkowy podał, że na podstawie tak wystawionego tytułu wykonawczego została wszczęta egzekucja, która, wobec braku majątku spółki, okazała się bezskuteczna, a zobowiązanie podatkowe, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową powstało w czasie pełnienia przez skarżącego obowiązków prezesa zarządu spółki od dnia 1 grudnia 2001 r. Organ wskazał, że co prawda skarżący złożył w dniu 7 lutego 2002 r. wniosek o ogłoszenie upadłości, lecz wobec faktu, że wniosek został oddalony przez sąd z uwagi na brak majątku dłużnika, nie można było uznać, że wniosek został zgłoszony we właściwym terminie.

Ponadto ustalono, że spółka znalazła się w sytuacji niemożności zaspokojenia swych wierzycieli we wrześniu 2001 r., zatem złożenie wniosku w lutym 2002 r., zgodnie z art. 116 § 1 Ord. pod. w zw. z art. 5 § 1 Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.), nie można było uznać za złożenie z zachowaniem właściwego terminu.

Wobec tak ustalonego stanu sprawy, organ pierwszej instancji przyjął, że złożone przez skarżącego wyjaśnienia pozostawały bez wpływu na rozstrzygnięcie, z tego samego powodu odstąpiono także od przesłuchania w charakterze świadka J. M. (który nie stawił się na wysłane do niego wezwanie).

W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia skarżący podniósł, że wystąpiły przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność za zaległość w podatku dochodowym z tytułu wypłaconych przez spółkę wynagrodzeń za grudzień 2001 r. W uzasadnieniu odwołania zarzucił organowi pierwszej instancji, naruszenie przepisów postępowania tj. pominięcie dowodu z przesłuchania świadka J. M. oraz niewzięcie pod uwagę postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 września 2004 r. (sygn. akt Up-zd 438/02/S) w zakresie braku podstaw prawnych do orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją nr [...] z dnia 29 czerwca 2007 r., Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, powtarzając ustalenia co do stanu faktycznego w zakresie okresu powstania zaległości, okresu pełnienia funkcji prezesa zarządu, organ odwoławczy zauważył, ze dopuszczone zostały jako dowód wszystkie przedstawiane przez skarżącego dokumenty, a przesłuchanie wnioskowanego świadka J. M. było niemożliwe z uwagi na jego niestawienie się.

W pierwotnej skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący w zakresie naruszenia prawa materialnego podniósł naruszenie art. 116 § 1 Ord. pod. w zw. z art. 5 § 2 rozporządzenia Prezydenta RP - Prawo upadłościowe polegające na nieuprawnionym przyjęciu przez organ administracyjny, że nie zachodzą podstawy do wyłączenia odpowiedzialności skarżącego i podtrzymał stanowisko, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony we właściwym terminie.

Dodatkowo skarżący zarzucił naruszenie art. 365 §1 kpc w zw. z art.13 §2 k.p.c. w zw. z art. 172 rozporządzenia Prezydenta RP - Prawo upadłościowe poprzez wydanie decyzji o odpowiedzialności w sytuacji gdy Sąd Rejonowy w K. dla spraw Upadłościowo - Układowych prawomocnym postanowieniem wydanym dnia 23 września 2004r. [...] orzekł, że w stosunku do skarżącego brak jest podstaw prawnych do orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek.

W zakresie naruszenia przepisów postępowania podatkowego skarżący wskazał m.in. na naruszenie art. 122, art.155 §1, art.156 §1, 180 § 1 w zw. z art. 188, 187 § 1, 194 § 1, art.262 §1 Ord. pod. zarzucając organom obu instancji zaniechanie podjęcia niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechanie przesłuchania świadka J.M. i pominięcie w ocenie materiału dowodowego postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 września 2004 r. (sygn. akt [...]).

Skarżący zarzucił przy tym, że skoro spółka znalazła się już we wrześniu w sytuacji uzasadniającej złożenie wniosku o upadłość to tym samym termin na złożenie wniosku o upadłość upłynął 14 października 2001r., a skoro tak, to powołany na stanowisko prezesa zarządu z dniem 30 listopada 2001r. – skarżący nie mógł odpowiadać za niezłożenie takiego wniosku w terminie.

W piśmie z dnia 10 sierpnia 2009 r. na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał się na treść wyroku Sądu Okręgowego w K. i Ubezpieczeń Społecznych dnia 15 października 2008 r., sygn. akt [...], na mocy którego zwolniono skarżącego z odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne spółki w likwidacji, określonych w decyzji ZUS z dnia 29 sierpnia 2006 r. oraz na wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt [...]oddalający apelację ZUS od ww. wyroku.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniejsze stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2009 r., I SA/Kr 1045/07, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie doszło zarówno do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 116 Ord. pod., które miało wpływ na wynik sprawy jak i do istotnego naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 122, art. 180 § 1 w zw. z art. 188, art. 187 § 1 Ord. pod..

W ocenie ówcześnie orzekającego Sądu, przy wydaniu zaskarżonych decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 116 Ord. pod. Sąd przyjął bowiem, że jeśli organy podatkowe ustaliły, iż spółka znalazła się w sytuacji niemożności zaspokajania swych wierzycieli już we wrześniu 2001 r., a więc w czasie, gdy skarżący nie pełnił jeszcze obowiązków prezesa zarządu, to nie można było obciążyć go odpowiedzialnością za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości "we właściwym czasie", tj. w terminie 2 tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów (stosownie do treści art. 5 § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe). Sąd stwierdził także, że w sprawie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania, bowiem organy podatkowe nie przeprowadziły w sposób pełny i kompleksowy postępowania dowodowego (zaniechanie przesłuchania w charakterze świadka J.M.), a oceniając materiał dowodowy nie odniesiono się do postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 września 2004 r. (sygn. akt Up-zd 438/02/S).

Organ podatkowy wniósł skargę kasacyjną i zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając mu przede wszystkim naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 116 Ord.pod. polegającą na tym, że prezesa zarządu nie można obciążyć odpowiedzialnością za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości "we właściwym czasie", tj. w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów, gdy spółka znalazła się w sytuacji niemożności zaspokajania swoich wierzycieli już we wrześniu 2001 r., a więc w czasie, gdy skarżący nie pełnił jeszcze obowiązków Prezesa Zarządu. W skardze kasacyjnej organ zarzucił również, że sąd błędnie przyjął, iż zaniechano przesłuchania świadka, skoro świadek został wezwany, a jedynie się nie stawił.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 października 2011r. II FSK 656/10 uznając zarzuty skargi kasacyjnej za usprawiedliwione uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie Sądu znalazły potwierdzenie zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego. Konfrontacja stwierdzeń zamieszczonych w uzasadnieniu zakwestionowanego wyroku z dokumentacją zawartą w aktach sprawy dowodzić miała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przeoczył znaczące dla rezultatu postępowania przed organami podatkowymi okoliczności, czym naruszył wymienione w skardze kasacyjnej przepisy art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a., rozpatrywane w związku z określonymi przepisami Ord. pod. Naczelny Sąd Administracyjny w szczególności uznał, że nie sposób uznać, że doszło do naruszenia przepisów postępowania przez zaniechanie przesłuchania świadka J.M.w sytuacji, gdy świadek ten nie stawił się na wezwanie organu podatkowego. Dalej orzekający w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wywodził, że jakkolwiek z akt sprawy nie wynika, by w toku postępowania organy podatkowe odniosły się do postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 23 września 2004 r., brak jest w uzasadnieniu zapadłego wyroku wskazania, czy i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć to uchybienie. Tymczasem zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., nie wszystkie, lecz tylko kwalifikowane wadliwości natury proceduralnej stwarzają podstawę do wzruszenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił również zapatrywania autora skargi kasacyjnej co do naruszenia art.116 §1 Ord.pod. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowym był pogląd, że odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki nie może mieć miejsca, jeżeli przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zaistniały, gdy członek zarządu nie miał jeszcze wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaistnienie przesłanek do ogłoszenia upadłości w czasie, gdy członek nie miał jeszcze wpływu na tego rodzaju kroki nie oznacza, że takich kroków nie może podjąć później, po objęciu swojej funkcji. Zasygnalizowano to, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w skardze kasacyjnej podnosząc, iż członek zarządu "powinien zgłosić wniosek o upadłość lub wniosek o otwarcie postępowania układowego w terminie 2 tygodni od dnia powołania go na członka zarządu". W świetle tych wywodów, trudno było zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie interpretację art. 116 § 1 Ord. pod. za poprawną.

Po przesłaniu Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie akt postępowania, skarżący w piśmie z dnia 28 listopada 2011r. podtrzymał swoje zarzuty dołączając opinie biegłego z dnia 14 lipca 2008r. sporządzoną dla potrzeb postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym w K. –, która to opinia stała się podstawą ustaleń zawartych w ww. wyroku z dnia 15 października 2008r. zwalniającym z odpowiedzialności skarżącego za zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne. Za kuriozalne uznał przy tym skarżący, że z jednej strony sądy zwalniają z odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania z tytułu zbyt późnego złożenia wniosku o upadłość, z drugiej zaś strony organy podatkowe, z powodu niestawiennictwa świadka, nie dają skarżącemu takiej szansy.

Na rozprawie strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu było spełnienie przesłanek uwalniających od odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe z art.116 §1 Ord. Pod. w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2002r., a to w związku z faktem, że zaległości dotyczyły grudnia 2001r. i zastosować należało brzmienie ww. przepisu sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003r. na zasadzie art. 21 ustawy nowelizującej – tj. ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169 poz. 1387). Przepis ten stanowił, że do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

Sporny art.116 Ord. pod., w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2003r., stanowił, że: "Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej i spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa." -§1. "Odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki"- § 2.

W praktyce, w rozpoznawanej sprawie, skarżący powoływał się na brak swojej winy w niezłożeniu wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego w terminie 14 dni od daty swojego powołania na stanowisko Prezesa Spółki. W pismach składanych na etapie postępowania podatkowego skarżący wykazywał, że decydujący wpływ na złą kondycję finansową spółki miał sposób jej założenia, wyposażenie w niski kapitał w stosunku do rozmiarów planowanej działalności, brak własnego majątku. Skarżący wykazywał też, że w dniu 4 stycznia 2002r. zwrócił się do jedynego udziałowca o rozważenie dokapitalizowania spółki. Skarżący podkreślał, że zastał w spółce warunki (niski kapitał, brak własnych środków trwałych, uzależnienie przychodów od realizacji kontraktów negocjowanych przez zarząd udziałowca, a nie zarząd spółki), na które w istocie nie miał wpływu. Skarżący w toku postępowania próbował przy tym wykazać, że zbyt późny termin zgłoszenia (zresztą nieskutecznego z powodu braku majątku) wniosku o upadłość w dniu 2 lutego 2002r. związany był z podejmowanymi próbami nawiązywania rozmów z jedynym udziałowcem i kontrahentami w celu polepszenia sytuacji majątkowej spółki. Temu miał służyć m.in. wniosek dowodowy o przesłuchanie prezesa zarządu – spółki matki J.M.. Wniosek te został uwzględniony – świadek został wezwany (pismem z dnia 20 grudnia 2006r.), ale nie stawił się. Organy nie ponowiły wezwania.

Pierwotnie przy tym (na etapie skargi) skarżący akcentował, że termin na wniesienie wniosku o upadłość w związku ze złą sytuacją finansową spółki upływał faktycznie dnia 14 października 2001r., a więc przed powołaniem skarżącego na stanowisko prezesa zarządu. Bezspornym bowiem było, że spółka znajdowała się w stanie uzasadniającym zgłoszenie takiego wniosku jeszcze przed powołaniem skarżącego na stanowisko prezesa zarządu, a to z uwagi na wielkość zobowiązań spółki przekraczających stan jej aktywów. Potwierdzała to treść uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej (gdzie wskazywano na wrzesień 2001r.), a także twierdzenia samego skarżącego zawarte w skardze.

Przedmiotem zarzutów skargi, powtórzonych ponownie w piśmie z dnia 28 listopada 2011r. było zaniechanie organów w dalszym usiłowaniu przesłuchania ww. świadka, a także przyjęcie, odmiennie niż to ustaliły sądy powszechne, odpowiedzialności skarżącego za zbyt późne złożenie wniosku o upadłość.

Rozpoznając powyższy zarzut, jak i ponownie całą sprawę (po uchyleniu wyroku przez sąd drugiej instancji) należy zauważyć, że sąd administracyjny pierwszoinstancyjny po przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia bada zarzuty skargi i prawidłowość zaskarżonych decyzji, niemniej jednak ograniczony jest przede wszystkim oceną prawną wyrażoną przez sąd drugoinstancyjny w wydanym w sprawie wyroku. W tym kontekście, zdaniem orzekającego obecnie Sądu, należało przyjąć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że nie sposób uznać, że doszło do naruszenia przepisów postępowania przez zaniechanie przesłuchania świadka J.M. w sytuacji, gdy świadek ten nie stawił się na wezwanie organu podatkowego. Ocena prawna w tym zakresie, została wyrażona w sposób jasny i nie budzący wątpliwości. Zgodnie z art.190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W konsekwencji, zdaniem orzekającego obecnie Sądu, nie doszło do naruszenia art. 122, 180 § 1 w zw. z art. 188, 187 § 1, 194 § 1 Ord. pod. poprzez zaniechanie przesłuchania wnioskowanego świadka, jeżeli organ wzywał świadka, a świadek na wezwanie organu się nie stawił. Dodać przy tym należy, że ważny jest w sprawie kontekst prowadzonego postępowania dowodowego – był to bowiem jedyny, wnioskowany przez skarżącego, świadek. Z pism składanych w toku postępowania prowadzonego przez organy nie wynika, aby skarżący wnioskował o przeprowadzenie innych przesłuchań. Jest to o tyle ważne, że w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółek (w przeciwieństwie do "zwykłego" postępowania wymiarowego), ciężar dowodu na okoliczności uwalniające od odpowiedzialności, ciąży na stronach postępowania tj. w rozpoznawanej sprawie na skarżącym (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2010 r. II FSK 872/09), co wynika z treści art.116 §1 Ord. pod. i użycia w tymże przepisie sformułowania "...chyba że członek zarządu wykaże...".

Sąd rozpatrując więc zarzut naruszenia art.116 §1 Ord. pod. w kontekście braku winy skarżącego nie mógł również uwzględnić treści opinii biegłego dołączonej do pisma z dnia 28 listopada 2011r.. Została ona bowiem sporządzona w dniu 14 lipca 2008r., a więc po wydaniu zaskarżonej decyzji z dnia 29 czerwca 2007r.. Był to więc całkowicie nowy dowód w sprawie, który nie mógł być poddany ocenie na etapie postępowania prowadzonego przez organy.

Sąd administracyjny nie prowadzi samodzielnie postępowania dowodowego, orzeka zgodnie z art. 133 zdanie pierwsze p.p.s.a. "na podstawie akt sprawy", a zgodnie z art.106 §3 p.p.s.a. może jedynie przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Ten ostatni z przepisów nie może jednak doprowadzić do samodzielnego ustalania przez sąd administracyjny stanu faktycznego na podstawie gromadzonych przez sąd dowodów. W konsekwencji załączona do pisma ww. opinia biegłego nie mogła mieć na tym etapie znaczenia. Natomiast, czy opinia ta mogła dowodzić faktów istniejących w dacie wydania zaskarżonych decyzji, a nieznanych organowi – jest już kwestią ewentualnego postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania podatkowego w oparciu o art. 240§1 pkt 5 Ord.pod. Sąd nie mógł oceniać na tym etapie twierdzeń skarżącego co do okoliczności faktycznych opartych na dokumencie przedstawionym dopiero na etapie postępowania sądowego. Taki sposób rozpatrywania zarzutów skargi prowadziłby bowiem do naruszenia procedury postępowania przed sądami administracyjnymi, a w szczególności ww. art.106 §3 i art.133 p.p.s.a. (szerzej: uwagi zawarte w wyroku siedmiu sędziów NSA z dnia 13 grudnia 2010r. I FPS 7/10).

Uwzględniając na zasadzie art.190 p.p.s.a. ocenę prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w niniejszej sprawie wyroku, a wskazującą na poprawność twierdzeń organu, że skarżący powinien zgłosić wniosek o upadłość lub wniosek o otwarcie postępowania układowego w terminie 2 tygodni od dnia powołania go na członka zarządu to termin ten upływał praktycznie 14 grudnia 2001r., skoro skarżący został powołany na stanowisko prezesa zarządu z dniem 30 listopada 2001r. Zdaniem Sądu, organy prowadząc samodzielnie postępowanie dowodowe, wbrew sugestiom skargi, nie były zobowiązane uwzględniać przyczyn złej kondycji finansowej spółki. Obowiązkiem członków zarządu jest prowadzenie spraw spółki zgodnie z art. 201 §1 ksh, co powoduje, że to członkowie zarządu, z chwilą powołania ich do pełnienia tej funkcji, ponosić będą w trybie art.116 §1 Ord. pod. odpowiedzialność za niezłożenie "we właściwym czasie" wniosku o upadłość nawet w sytuacji gdy przesłanki do złożenia takiego wniosku powstały już przed powołaniem, a i stan trwałego zaprzestania płacenia długów (lub stan przekroczenia aktywów pasywami spółki) nie był również zawiniony przez członków zarządu, co do których organ wydał decyzję w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Odpowiedzialność członków zarządu w trybie art.116 §1 Ord. pod. nie jest uzależniona bowiem od winy w powstaniu trudnej sytuacji majątkowej spółki. Przepis art.116 Ord. pod. nie zawiera bowiem takiej przesłanki, która mogłaby stanowić okoliczność uwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Orzekający Sąd podziela przy tym również pogląd Sądu Najwyższego ( w zakresie wykładni art.116 Ord. pod. w związku z rozpatrywanymi sprawami dotyczącymi odpowiedzialności za zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne) wyrażony w wyroku z dnia 10 lutego 2011r. II UK 265/10, że: "Brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość nie może polegać na nadziei na wpływy i zyski. Subiektywna ocena sytuacji majątkowej spółki nie świadczy o braku winy; brak winy może być odnoszony jedynie do wyjątkowych sytuacji, w których członek zarządu (prezes) nie ma wiedzy co do rzeczywistej sytuacji w zakresie płacenia zobowiązań przez spółkę z uzasadnionych (obiektywnie) przyczyn i przy dołożeniu należytej staranności nie może tej wiedzy uzyskać albo podjąć stosownych działań". Dalej Sąd Najwyższy wywodził w ww. wyroku (w stanie faktycznym bardzo zbliżonym do rozpoznawanej sprawy), że: "Okoliczność oczekiwania na pomoc finansową udziałowca spółki oraz podejmowanie działań zmierzających do naprawy finansów spółki, kontynuowanie produkcji oraz poszukiwanie rynków zbytu dla produkcji nie usprawiedliwiają braku wniosku o ogłoszenie upadłości w sytuacji istnienia długu wobec ZUS, US i kontrahentów; gdy nie były to długi, które dotyczyły tylko danej chwili.".

Odnosząc powyższe rozważania do realiów rozpoznawanej sprawy, gdzie zgodnie z przyjętą oceną przez Naczelny Sąd Administracyjny należało brać pod uwagę 2 - tygodniowy termin na zgłoszenie wniosku o upadłość, w ocenie Sądu, organy nie naruszyły zarzucanych w skardze przepisów postępowania w stopniu, któryby mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślić bowiem należy, że argumentacja skarżącego i przedstawiane przez niego dowody w znacznej mierze, a to powoływały się na zdarzenia sprzed powołania na funkcję prezesa zarządu, a to na zdarzenia (chociażby pismo z dnia 4 stycznia 2002r. skierowane do jedynego udziałowca spółki) po upływie dwóch tygodni od dnia powołania czyli od dnia 30 listopada 2001r.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego opartych na wykazywaniu, jego zdaniem nieuprawnionej, odmiennej oceny braku winy w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o upadłość dokonanej przez organy podatkowe w porównaniu do sądów powszechnych – to zdaniem Sądu, różnice takie są możliwe z uwagi na fakt, że w jednym i drugim przypadku rzecz dotyczy oceny materiału dowodowego gromadzonego oddzielnie w toku tych postępowań. Oczywistym jest więc, że różny zakres materiału dowodowego może spowodować różną jego ocenę.

Zgodnie z przepisami procedury dotyczącej postępowania przed sądami administracyjnymi tj. zgodnie z art.11 p.p.s.a. jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Brak jest w procedurze (zarówno sądowo administracyjnej jak i podatkowej) analogicznych przepisów dotyczących innych typów postępowań zakończonych orzeczeniami sądów powszechnych. Odwoływanie się więc przez skarżącego do przepisów procedury cywilnej jak i podatkowej w związku z odmienna oceną dowodów poczyniona przez organy nie było zasadne. W szczególności nie były więc zasadne zarzuty oparte na naruszeniu art. 365 §1 kpc w zw. z art.13 §2 k.p.c. w zw. z art. 172 rozporządzenia Prezydenta RP - Prawo upadłościowe poprzez wydanie decyzji o odpowiedzialności w sytuacji gdy Sąd Rejonowy w K. prawomocnym postanowieniem wydanym dnia 23 września 2004r. [...] orzekł, że w stosunku do skarżącego brak jest podstaw prawnych do orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek. Jak już Sąd zauważał powyżej postępowanie podatkowe i postępowanie przed sądem powszechnym oparte były na odrębnie prowadzonym postępowaniu dowodowym, a skoro tak to i ustalenia zapadłe w toku tych postępowań mogły być odmienne. W orzecznictwie zarówno Sądu Najwyższego jak i sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd o braku związania przez sądy i organy orzekające w przedmiocie odpowiedzialności w trybie art.116 §1 Ord. pod. orzeczeniami sądów w przedmiocie pozbawienie prawa prowadzenia działalności gospodarczej (por. wyrok SN z dnia 9 października 2006r. II UK 53/06 oraz wyrok NSA z dnia 9 lipca 2009r. I FSK 667/08). W konsekwencji, brak omówienia przez organy ww. postanowienia z dnia 23 września 2004r. Up-zd 438/02/S nie wpłynął na wynik sprawy, skoro z powodu braku jego uzasadnienia (ze względu na niezaskarżalność postanowienia) nie było wiadomo jakimi dokładnie przesłankami kierował się sąd gospodarczy. W rezultacie organy, a i kontrolujący je sąd administracyjny, nie miały możliwości skonfrontowania oceny materiału dowodowego dokonanego przez sąd powszechny z oceną dokonaną w toku postępowania podatkowego.

Biorąc powyższe pod uwagę, skoro organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe w zakresie badania przesłanek dotyczących braku istnienia okoliczności wyłączających winę skarżącego w zbyt późnym zgłoszeniu wniosku o upadłość, a jednocześnie skarżący, na etapie postępowania administracyjnego, nie wykazał dodatkowej aktywności w wskazywaniu korzystnych dla siebie dowodów za okres od dnia 30 listopada 2001r. do dnia 14 grudnia 2001r. , Sąd przyjął również, że nie został naruszony art. 116 § 1 Ord. pod. w zw. z art. 5 § 2 rozporządzenia Prezydenta RP - Prawo upadłościowe poprzez zarzucane w skardze nieuprawnione przyjęcie przez organ administracyjny, że nie zachodzą podstawy do wyłączenia odpowiedzialności skarżącego.

W związku z powyższym Sąd skargę oddalił na zasadzie art.151 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.