Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 560/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28; art. 105 par 1; art. 138 par 1 pkt 2; art. 10 par 1; art. 81;
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 10; art. 65 pkt 1; art. 68 ust. 1;
journal: Dz.U. 2019 poz 1513
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - t.j.
article: art. 416;
journal: Dz.U. 2019 poz 1145
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tj

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Protokolant spec. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2020 r. sprawy ze skargi A. P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej "NRA") zaskarżoną uchwałą uchyliła uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w B. (dalej "ORA"), którą skreślono A. P. (dalej "Skarżący") z listy aplikantów adwokackich Izby [...] i umorzyła postępowanie w sprawie, jako bezprzedmiotowe.

Podstawą prawną uchwały ORA był art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2019 r., poz. 1513), dalej "p.a.", a uchwały NRA art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej "k.p.a.".

Do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym:

Uchwałą ORA z dnia [...] października 2012 r. Skarżący został wpisany na listę aplikantów adwokackich, prowadzoną przez tą Izbę. Ślubowanie Skarżący złożył [...] stycznia 2013 r.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Skarżącemu wyznaczono patrona, w osobie adw. A. J. (dalej "Patronka").

W październiku 2013 r. Patronka powiadomiła Dziekana ORA, że kategorycznie wypowiada zawartą ze Skarżącym umowę patronatu i nie wyraża zgody na kontynuowanie tej współpracy. Podała, że zachowanie Skarżącego w stosunku do jej osoby jest niewłaściwe, a wręcz naganne. Patronka wskazała przy tym, że po roku współpracy trudno jest ocenić wiedzę i umiejętności praktyczne Skarżącego, a to ze względu na niewielki zakres wykonywanych przez niego czynności. Stosunek Skarżącego, jako aplikanta, Patronka oceniła przy tym jako "zdecydowanie naganny".

Jedocześnie Skarżący wniósł o zmianę patrona z dotychczasowego na adw. P. K. (dalej "Patron"), załączając zgodę nowego Patrona na podjęcie się obowiązków tego patronatu.

W listopadzie 2013 r. do ORA wpłynęło oświadczenie Skarżącego w sprawie opinii Patronki dotyczące okresu jego pracy w jej kancelarii. Z załączonych do pisma wydruków wynika, że nie odbywał on aplikacji w kancelarii swej Patronki co najmniej do [...] sierpnia 2013 r. Z Patronką kontaktował się dwukrotnie w październiku 2013 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, a to w celu otrzymania podpisanej przez nią opinii aplikanckiej. Z przesłanej dokumentacji wynika, że w odpowiedzi na wnioski Skarżącego Patronka wskazała, że jest zdziwiona zachowaniem i prośbą Skarżącego. Jednocześnie zwróciła uwagę na niewłaściwe zachowanie aplikanta. Żądanie Skarżącego, jak i odpowiedź Patronki, powtarzały się jeszcze w korespondencji z października 2013 r.

Podczas kolokwium rocznego w październiku 2013 r., z części pisemnej i ustnej Skarżący otrzymał oceny negatywne. Z egzaminu poprawkowego zaś, z części pisemnej otrzymał notę negatywną, a z części ustnej - dostateczną.

W tym stanie rzeczy ORA z urzędu wszczęła wobec Skarżącego postępowanie administracyjne w przedmiocie skreślenie go z listy aplikantów adwokackich Izby [...].

I.

ORA uchwałą z [...] czerwca 2014 r. skreśliła Skarżącego z listy aplikantów adwokackich Izby [...].

W uzasadnieniu wskazała m.in. na brak wiedzy umożliwiającej Skarżącemu wykonywanie zawodu adwokata (powołano się ogólnie na wynik kolokwium, który uzyskał on z egzaminu rocznego) oraz na brak samokrytycyzmu u Skarżącego co przejawiło się w przekazaniu przez niego do ORA formularza opinii aplikanckiej, który nie był formularzem zaakceptowanym przez Patronkę i nie mógł stanowić podstawy oceny pracy Skarżącego.

Uchwała z [...] czerwca 2014 r. została uchylona uchwałą NRA z [...] września 2014 r. i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania.

Organ odwoławczy ocenił, że z rozstrzygnięcia ORA wynika, że zasadniczą przesłanką, z powodu której doszło do skreślenia, była negatywnie oceniona postawa moralno-etyczna Skarżącego, co z kolei stanowiło o negatywnej prognozie w zakresie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. NRA wskazała, że ORA - zarzucając brak uczciwości, samokrytycyzmu, czy nieumiejętność współżycia z otoczeniem, abstrahowała od sytuacji, w jakiej, tak ocenione, zachowania Skarżący przejawił. NRA zarzuciła, że ORA nie wyjaśniła przyczyn i tła konfliktu pomiędzy Skarżącym i jego Patronką, a także nie odniosła się do treści korespondencji mailowej pomiędzy nimi. NRA - opierając się na udokumentowanych okolicznościach (maile), a także na niezakwestionowanych ani przez Patronkę, ani przez ORA, okolicznościach (opisanych wielokrotnie przez Skarżącego) - doszła do przekonania, że zachowanie Skarżącego zostało wywołane nieprawidłowościami w postępowaniu Patronki wobec niego, i że nie można tego zachowania ocenić jako dyskwalifikującego dla Skarżącego w kwestii dawania przez niego rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Organ odwoławczy wskazał, że równoległą, aczkolwiek słabiej eksponowaną przesłanką uzasadniającą, według ORA, skreślenie z listy aplikantów, był negatywny wynik kolokwium. W tym zakresie NRA wskazała, że oceny wystawione przez obu Egzaminatorów - w toku pierwszego kolokwium rocznego z prawa karnego – były rozbieżne (przy czym jedna z nich była promująca), a kwestii ostatecznej oceny - wbrew przepisowi § 21 ust. 10 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej – nie poddano osądowi. Żadna z negatywnie ocenionych prac pisemnych nie zawiera wymaganego Regulaminem uzasadnienia, a protokół z kolokwium poprawkowego nosi niewyjaśnione cechy przerobienia. NRA wyraziła w tym zakresie pogląd, że nie sposób nie podzielić konstatacji Skarżącego, że wystawione mu oceny nie były ferowane rzetelnie, a ich zasadność trudno poddać weryfikacji.

NRA uznała zatem, że przedwczesne byłoby stwierdzenie, że niekompetencja i brak wiedzy prawniczej Skarżącego mają charakter bezsporny i trwały, i że okazał się on nieprzydatny do wykonywania zawodu adwokata. Wskazano, że takiemu stanowisku przeczą pozytywne oceny uzyskane przez Skarżącego w toku praktyk przed organami wymiaru sprawiedliwości, jak i oceny ze sprawdzianów cząstkowych. Dlatego też wskazała, że dla dokonania - w ponownym postępowaniu, oceny kompetencji i szans na powodzenie dalszego szkolenia Skarżącego, przydatne będą opinie adwokatów, z którymi podjął współpracę, a zwłaszcza opinia jego Patrona.

Jednocześnie - 6 grudnia 2013 r., Skarżący wniósł o wyrażenie zgody na powtórzenie przez niego pierwszego roku szkoleniowego na aplikacji adwokackiej. ORA - uchwałą z [...] grudnia 2013 r. - nie wyraziła takiej zgody, przy czym uchwała ta została uchylona uchwałą NRA z [...] marca 2014 r. i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia.

II.

W toku ponownego rozpoznawania przez ORA sprawy skreślenia Skarżącego z listy aplikantów adwokackich Izby [...], w październiku 2014 r., do ORA dotarło pismo adw. L. S., w którym poinformował, że przed Sądem Rejonowym w B. V Wydziale Rodzinnym i Nieletnich toczy się postępowanie w sprawie o alimenty z powództwa Skarżącego przeciwko jego rodzicom, a w Sądzie Rejonowym w B. VIII Zamiejscowym Wydziale Karnym w S. toczy się sprawa z oskarżenia prywatnego Skarżącego przeciwko jego ojcu i rodzeństwu.

Ponadto z pisma tego wynikało, że Skarżący wystąpił z wnioskiem o pociągnięcie do odpowiedzialności prokuratora, który wydał w jego sprawie niekorzystną decyzję, oraz że Skarżący złożył wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec sędziego rozpoznającego zażalenie złożone na postanowienie prokuratury; a także, że Skarżący - bez zgody Sądu, utrwalał obraz z przebiegu rozprawy w SR w S. i uzyskane tak nagrania złożył do akt. Ponadto adw. S. poinformował, że Skarżący utrwalał dźwięk i obraz z rozmowy, którą przeprowadził adw. S. ze swoim klientem – T. P. - ojcem Skarżącego, a to w czasie przerwy w rozprawie i uzyskane tym sposobem nagrania także złożył do akt.

Uchwałą z [...] stycznia 2015 r. ORA skreśliła Skarżącego z listy aplikantów adwokackich. Podała, że oceniwszy zebrany materiał dowodowy, doszła do wniosku, że dotychczasowe zachowanie Skarżącego nie daje rękojmi należytego wykonywania przez niego zawodu adwokata, jako zawodu zaufania publicznego. ORA wskazała na następujące okoliczności: przed sądem rodzinnym toczy się postępowanie z powództwa Skarżącego przeciw jego rodzicom o alimenty; przed sądem karnym toczy się sprawa z oskarżenia prywatnego (o pobicie), wytoczona przez Skarżącego przeciwko jego ojcu i braciom; Skarżący - w związku z prowadzonym postępowaniem karnym, wystąpił z wnioskami o pociągniecie do odpowiedzialności dyscyplinarnej prokuratora, który wydał niekorzystne dla niego rozstrzygnięcie oraz sędziego, który rozpoznawał jego zażalenie; Skarżący, bez uzyskania zgody sądu, podczas przerwy w rozprawie utrwalał obraz i dźwięk z przebiegu rozprawy karnej oraz rozmowy oskarżonych z obrońcą, a uzyskane w ten sposób materiały złożył do akt sądowych w charakterze dowodów. Powyższe zostało ocenione przez ORA jako nieuszanowanie przez Skarżącego jednej z podstawowych zasad pracy adwokata, tj. tajemnicy zawodowej.

ORA negatywnie oceniła także zachowanie Skarżącego w stosunku do Patronki oraz podniosła, że Skarżący nie zaliczając kolokwium, wykazał się brakiem wiedzy merytorycznej, co czyni go nieprzydatnym do wykonywania zawodu i uzasadnia skreślenie z listy aplikantów.

Uchwała ORA z [...] stycznia 2015 r. została utrzymana w mocy uchwałą NRA z [...] maja 2015 r. NRA, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, dodatkowo, w swoich rozważaniach, powołała, że Skarżący w latach 2013-2014 nie uczestniczył w szkoleniu i nie wnosił żadnych opłat za aplikację, a ponadto, że pozostaje on jednocześnie aplikantem innej Izby, tj. [...]. Organ podniósł przy tym, że w aktach zalega pozytywna opinia Patrona o Skarżącym, zarówno w zakresie wiedzy teoretycznej, jak i umiejętności praktycznych.

Uchwałę NRA z [...] maja 2015 r. Skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "WSA"), który wyrokiem z 11 maja 2016 r. uchyliła zarówno rozstrzygnięcie NRA, jak i utrzymaną nią w mocy uchwałę ORA z [...] stycznia 2015 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2155/15).

WSA wskazał, że zarówno ORA, jak i NRA ostatecznie sformułowały negatywnie oceny co do zachowania Skarżącego wobec jego Patronki, jednakże w poprzedniej uchwale NRA wyraziła ona w tym zakresie skrajnie odmienny pogląd - korzystny dla Skarżącego. Sąd stwierdził, że wobec powyższego, bez przekonywującego wyjaśnienia zmiany stanowiska odnośnie zachowania Skarżącego, wydane rozstrzygnięcia naruszają istotnie zasadę zaufania do organów władzy publicznej. Sąd wskazał przy tym, że w uzasadnieniach uchwał obu instancji brakuje także odniesienia się do stanowiska Skarżącego w ww. zakresie.

Zdaniem WSA trudno stawiać Skarżącemu zarzuty co do jego postawy moralno-etycznej, gdy przy ocenie jego pracy doszło do poważnych nieprawidłowości, których organ nie podjął się wyjaśnić. Organ powinien był wykazać, że wymagania dotyczące określonego poziomu moralno-etycznego dotyczą wszystkich członków samorządu adwokackiego, nie zaś tylko jego aplikantów.

WSA zarzucił także, że powoływane w zaskarżonej uchwale okoliczności, uzasadniające negatywną dla Skarżącego ocenę, nie mają żadnego osadzenia w czasie, ani nie jest przywołany ich pełen kontekst sytuacyjny, co utrudnia zrozumienie motywów organu. Dotyczy to m.in. rejestrowania przez Skarżącego przebiegu rozprawy przed SR w S. oraz rozmowy toczonej pomiędzy jego przeciwnikami – oskarżonymi i ich obrońcą. Nie wiadomo na przykład, kiedy doszło do tych zdarzeń, czy miały one charakter jednorazowy, czy przeciwnie - wielokrotny, nagminny.

Sąd postanowił przeprowadzić dowód z kopii wyroku Sądu Rejonowego w B. Wydział VIII Zamiejscowy Karny w S. z [...] października 2015 r., sygn. akt [...], w oparciu o który ustalił, że Skarżący został uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu czynu, stanowiącego wykroczenie z art. 107 k.w. Skarżącemu zarzucono, że w okresie od 12 sierpnia 2014 r. do 12 lutego 2015 r., w S., w budynku SR w S., złośliwie niepokoił T. P. w ten sposób, że przed posiedzeniami sądu, w trakcie przerw, nagrywał telefonem komórkowym jego rozmowy z rodziną oraz adwokatem. SR w wyroku tym wskazał m.in., że z wyjaśnień oskarżonego (Skarżącego) - zasługujących na przyznanie im waloru wiarygodności - wynika, że uznał on, że brak nagrania uniemożliwi mu skuteczną obronę jego praw. Zwłaszcza, że w sprawie występował bez profesjonalnego pełnomocnika i nie miał żadnych świadków zachowania przeciwników procesowych. Skarżący odbierał zachowania ojca, braci i reprezentującego ich adwokata, jako poniżające jego osobę i celowo kierowane w taki sposób, aby do niego dotarły. Dalej SR wskazał, że o intencjach Skarżącego towarzyszących nagrywaniu przed salą rozpraw świadczy dalszy sposób postępowania z nagraniem. Nie zostało bowiem ono upublicznione dla osób postronnych, lecz złożone do akt w celu dowodowym, tj. wykazania faktu niewłaściwego postępowania oskarżonych w sprawie karnej i ich obrońcy wobec oskarżyciela prywatnego.

WSA podniósł, że poza powyższym organ powinien był wypowiedzieć się także co do istnienia podstaw podjęcia rozstrzygnięcia o skreśleniu Skarżącego z listy aplikantów adwokackich, do czego - w świetle art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2014 r., poz. 635 ze zm.), był uprawniony w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji. Z prezentacji zaś stanu faktycznego zaskarżonej uchwały wynika, że Skarżący rozpoczął odbywanie aplikacji adwokackiej w Izbie [...] dnia [...] stycznia 2013 r.

Wyrok WSA z 11 maja 2016 r. został zaskarżony przez NRA do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej "NSA"), który wyrokiem z 19 grudnia 2018 r. oddalił kasację (sygn. akt II GSK 4617/16).

III.

ORA przeprowadziła po raz trzeci postępowanie w sprawie i uchwałą z [...] sierpnia 2019 r. skreśliła Skarżącego z listy aplikantów Izby [...], uznała bowiem, że zaistniały przesłanki pozwalające stwierdzić jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata

W toku tego postępowania ORA uzupełniła materiał dowodowy przede wszystkim o dokumenty z akt postępowania karnego prowadzonego przeciwko byłej Patronce skarżącego, a to w sprawie zainicjowanej przez Skarżącego prywatnym aktem oskarżenia. Postępowanie to zostało prawomocnie umorzone z uwagi na brak znamion czynu zabronionego. Nadto ORA zasięgnęła informacji o aktualnym statusie Skarżącego, który wedle danych przesłanych przez ORA w W., po odbyciu aplikacji adwokackiej w izbie [...], został skreślony z listy aplikantów dnia [...] grudnia 2017 r. i w dniu [...] marca 2019 r. zdał egzamin adwokacki, jednakże nie wystąpił o wpis na listę adwokatów.

Ponownie oceniając zachowania Skarżącego, polegające na samowolnej rejestracji rozprawy oraz rozmowy pomiędzy jego przeciwnikami procesowymi, a ich obrońcą ORA uznała, że zachowanie takie jednoznacznie musi zostać ocenione jako nagannego. Jest ono bowiem sprzeczne z prawem (art. 358 k.p.k.), stanowi wyraz braku poszanowania tajemnicy adwokackiej oraz świadczy o braku takich przymiotów - koniecznych dla wykonywania zawodu zaufania publicznego, jak uczciwość, czy lojalność.

ORA negatywnie oceniła także postępowanie Skarżącego w związku z wniesieniem przez niego prywatnego aktu oskarżenia przeciwko byłej Patronce. Wskazała, że aczkolwiek środki podejmowane przez Skarżącego (w tym również zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania i starania o złożenie kasacji przez RPO) były dopuszczalne prawnie, jednakże sprzeciwiały się zasadom deontologii zawodu adwokata, w tym powinności zachowania uprzejmego, lojalnego i koleżeńskiego, a także nakazowi rozstrzygania nieporozumień pomiędzy członkami adwokatury przez jej organy, a ewentualnie - sąd polubowny. W ocenie ORA Skarżący aktywnie działając w ramach postępowania karnego, nie czynił tego dla obrony swej przynależności do samorządu adwokackiego, ponieważ ówcześnie był już wpisany na listę aplikantów w Izbie [...].

ORA uznała też, że postępowania Skarżącego wobec jego Patronki nie usprawiedliwiają okoliczności przez niego podnoszone, dotyczące trudno układającej się współpracy. Podniosła, że Skarżący nie sygnalizował wcześniej takich problemów, a o kontakt z Patronką zabiegał dopiero wówczas, gdy musiał uzyskać od niej opinię aplikancką. Ponadto, bez uzgodnienia z Patronką sam wypełnił formularz opinii, a także zachował się nagannie uprzedzając, że w określonej sytuacji złoży prywatny akt oskarżenia.

ORA stwierdziła, że data skreślenia Skarżącego z listy aplikantów mieści się w okresie wskazanym w art. 79 ust. 2 p.a., tj. w czasie dwóch pierwszych lat aplikacji, a nie - dwóch lat kalendarzowych od rozpoczęcia aplikacji.

Reasumując ORA uznała, że zachowania Skarżącego zagrażają społecznemu poczuciu zaufania do zawodu adwokata i godzą w poszanowanie takich wartości, jak prawość i uczciwość, co przemawia za podjęciem uchwały o skreśleniu go z listy aplikantów adwokackich.

Wedle ORA naganne było również zatajenie przez Skarżącego, w toku starań o wpis na listę aplikantów w Izbie [...], faktu dwukrotnego skreślenia go z listy aplikantów Izby [...].

Kwestie ogólnej oceny Skarżącego z kolokwium po pierwszym roku ORA uznała za ostatecznie wyjaśnioną na posiedzeniu z [...] maja 2014 r., podczas którego ostatecznie ustalono, że ocena ta była niedostateczna.

Od powyższej uchwały, z zachowaniem trybu i terminu, Skarżący odwołał się. Wnosząc o uchylenie uchwały ORA i przywrócenie go na listę aplikantów Izby [...], ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucił naruszenie przepisów Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, tj. § 9 ust. 3, 11, ust. 4, 21 ust. 10) oraz przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 12, art. 75 § 1, 7 art. 7 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 i art. 107 k.p.a., a także art. 153 p.p.s.a.

W uzasadnieniu przedstawił szczegółowy przebieg zdarzeń, które legły u podstaw skreślenia go z listy aplikantów Izby [...] oraz wyjaśnił motywy własnego zachowania. Podniósł jednocześnie, że uchwała ORA z [...] sierpnia 2019 r. jest czwartym z kolei rozstrzygnięciem, tożsamym co do kierunku, z poprzednimi orzeczeniami i powołującym tę samą argumentację, mimo że trzy wcześniejsze uchwały ORA zostały uchylone. W jego ocenie ORA zignorowała wytyczne zarówno NRA, jak i sądu administracyjnego, naruszając tym samym art. 153 p.p.s.a.

Odnośnie rejestrowania rozprawy i nagrywania rozmów przeciwników z obrońcą na korytarzu sądowym Skarżący wyjaśnił, że usprawiedliwia go w tym zakresie kontekst sytuacyjny. Obrońca oskarżonych, adw. S., zachowywał się wobec niego arogancko i pogardliwie, demonstrował pewność siebie z uwagi na znajomości wśród sędziów i pracowników tego sądu, zaś on czuł się w tej sytuacji złośliwie nękany. Utrwalanie na rozprawie dźwięku nie było wystarczające, ponieważ niektóre gesty i wyzywające zachowania oskarżonych i ich obrońcy umykały zapisowi audio, a inne miały miejsce poza salą sądową. W ocenie Skarżącego udokumentowanie tych zachowań było niezbędne z punktu widzenia jego interesów procesowych, a także dla wykazania sprzecznego z etyką zawodową zachowania adw. S. Skarżący podał, że adw. S. nie omawiał ze swoimi klientami taktyki obrończej (zresztą wówczas to on powinien był zadbać o warunki umożliwiające zachowanie tajemnicy adwokackiej), ale drwił ze Skarżącego. Skarżący powołał się w tym przedmiocie na ustalenia SR w sprawie sygn. [...], w której występował w charakterze obwinionego i został uniewinniony od zarzutu złośliwego niepokojenia poprzez nagrywanie rozmów telefonem (art. 107 k.w.). Wskazał, że SR uznał, że samowolne nagrywanie jego przeciwników miało uzasadnione przyczyny, a w szczególności, że mógł uznać, że brak takiego nagrania uniemożliwi skuteczną obronę jego praw w procesie.

Skarżący ostatecznie zarzucił, że ustalenia ORA w ww. zakresie zostały oparte wyłącznie na oświadczeniach adw. S., który pominął okoliczności dla siebie niekorzystne. Tym samym, w jego ocenie, ORA nie zrealizowała wytycznych wynikających z wyroku WSA z 11 maja 2016 r. i w dalszym ciągu nie odniosła się do kwestii podnoszonych przez Skarżącego w toku postępowania administracyjnego.

Skarżący szczegółowo wyjaśnił także, jak przebiegała jego współpraca z Patronką. Podał, że uprzedziła go o braku czasu i nie podjęła żadnych czynności związanych z przygotowaniem go do zawodu. Stwierdził, że formularz opinii aplikanckiej wypełnił samodzielnie na jej polecenie, a nie uzyskawszy na nim jej podpisu złożył go do ORA, związany wyznaczonym terminem. Podkreślił, że to Patronka odesłała go z poleceniem znalezienia innej kancelarii, w której mógłby odbywać rzeczywistą naukę zawodu. Skarżący omówił przy tym przyczyny, które skłoniły go do skierowania prywatnego aktu oskarżenia przeciwko Patronce. Stwierdził, że jego Patronka w swoich pismach z 16 i 17 października 2013 r., przedstawiła go jako człowieka lekceważącego zasady ludzkiej i zawodowej przyzwoitości, pozbawionego moralnych i profesjonalnych kwalifikacji do wykonywania zawodu adwokata. Podniósł, że ani ORA, ani Patronka (mimo wezwania do zmiany krzywdzących oświadczeń) nie uczyniły nic, aby polubownie załatwić spór. Dlatego tez złożył prywatny akt oskarżenia, czyniąc to na kilka dni przed upływem terminu przedawnienia przestępstwa, uznając, że Patronka nadużyła wolności słowa. Skarżący wyjaśnił, że działał w przekonaniu, że tylko sąd będzie gwarantem obiektywnego, merytorycznego rozpatrzenia konfliktu.

Skarżący odniósł się także do negatywnych ocen z kolokwium i stwierdził, że są one pozbawione uzasadnienia, co uniemożliwia weryfikację ich trafności. Wskazał, że stopnie noszą ślady przeróbek i dopisków, sugerujących, że doszło do nieuprawnionego ich przerobienia, zaś ORA nie przedsięwzięła żadnych działań, które by wyjaśniły, jak doszło do takiej sytuacji. Podał, że sprawa ta stała się przedmiotem postępowania karnego, które zapewne byłoby kontynuowane, gdyby nie formalne zaniechanie, spowodowane nieobecnością jego w miejscu zamieszkania.

Skarżący podjął też polemikę z próbą przypisania mu niewłaściwego i nielojalnego, względem samorządu adwokackiego, postępowania w związku z uzyskaniem wpisu na listę aplikantów Izby [...]. Wskazując na długotrwałość procedury dotyczącej jego statusu jako aplikanta w Izbie [...] (aktualnie upływa 6 lat od pierwszego rozstrzygnięcia ORA), uznał, że w takiej sytuacji miał prawo dążyć do ustabilizowania swojej sytuacji życiowej i zawodowej poprzez podjęcie szkolenia w innej izbie. Jednocześnie wskazał, że nie zataił informacji o aplikacji odbywanej w B., ponieważ ujawnił fakt odbycia pierwszego roku szkolenia w rubryce "doświadczenie zawodowe", zaś żaden przepis nie obligował go do poinformowania Izby w W. o podjęciu przez ORA uchwał o skreśleniu go z listy aplikantów (w dodatku uchylonych). Skarżący wskazał także, że jego nowy Patron, adw. K., wystawił mu pozytywną opinię, mając pełną wiedzę o zdarzeniach, które legły u podstaw postępowania o skreślenie z listy aplikantów Izby [...].

W uzasadnieniu skarżonej uchwały NRA, uchylając rozstrzygnięcie ORA i umarzając postępowanie w sprawie skreślenia, stwierdziła, że postępowanie w sprawie skreślenia Skarżącego z listy aplikantów Izby [...] bezspornie stało się bezprzedmiotowe, a to w skutek ukończenia przez niego aplikacji adwokackiej w Izbie [...] i zdania egzaminu adwokackiego w marcu 2019 r. Wskazała, że w tym stanie faktycznym, którego ORA nie dostrzegła, nie ma żadnej możliwości zadość uczynienia żądaniu Skarżącego, które sprowadza się ostatecznie do wpisania go na listę aplikantów adwokackich Izby [...]. Na potwierdzenie przywołała stanowiska NSA, zajęte w jej ocenie w analogicznych sytuacjach, a wyrażone w wyrok z 26 września 2018 r., sygn. I OSK 2585/16 i w wyroku z 21 marca 2007r., sygn. II OSK 493/06.

Skarżący, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem NRA, z zachowaniem trybu i terminu, zaskarżył je do WSA zarzucając naruszenie:

1. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 65 pkt 1 i art. 75 ust. 2 p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na:

A. błędnym uznaniu braku istnienia interesu prawnego, przy zaniechaniu zbadania stanu faktycznego i prawnego sprawy i ustalenia rzeczywistej sytuacji po skończeniu aplikacji, z pominięciem istotnych okoliczności związanych ze statusem aplikanta adwokackiego i osoby po zdaniu egzaminu adwokackiego, w szczególności pominięciu, że interes prawny aplikanta adwokackiego znajduje się w przepisie prawa materialnego administracyjnego. tj. w art. 75 ust. 2 p.a., natomiast interes prawny osoby, która zdała egzamin adwokacki, znajduje się w art. 65 pkt 1 p.a., co ma kluczowe znaczenie, albowiem w każdym z wymienionych przypadków prawodawca przewidział, że nieskazitelność charakteru jest niezbędnym wymogiem zarówno wobec aplikanta adwokackiego, jak i adwokata, wobec czego samorząd adwokacki, mimo zdania przeze niego egzaminu zawodowego, miał bezwzględny obowiązek zbadać czy przesłanka nieskazitelności jest spełniona, zatem wbrew twierdzeniu NRA, nadal istnieje szczególna relacja pomiędzy faktem skończenia aplikacji adwokackiej i pozytywnym złożeniem egzaminu adwokackiego, a jego sytuacją prawną (możliwość złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów), z którą Prawo o adwokaturze łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania merytorycznej decyzji administracyjnej, zamiast decyzji uchylającej i umarzającej postępowanie, jak uczyniła to wadliwie NRA;

B. przyjęciu kategorycznej, negatywnej oceny istnienia interesu prawnego, błędnym i bardzo wąskim rozumieniem interesu prawnego, jako domniemaniem woli kontynuowania aplikacji adwokackiej w Izbie [...] po skończeniu aplikacji w Izbie [...], zamiast prawidłowym, szerokim, rozumieniem tego interesu prawnego, jako stanowczej woli ustalenia spornej nieskazitelności charakteru, która jest niezbędną przesłanką uzyskania wpisu na listę adwokatów po zdaniu egzaminu zawodowego, a skutki tego zaniedbania zostały przez samorząd adwokacki "przerzucone" na niego, przez co odmówiono potrzeby ochrony prawnej uzasadnionego interesu prawnego w uzyskaniu wpisu na listę adwokatów;

C. złamaniu zakazu stosowania analogii przy ustalaniu interesu prawnego, polegające na błędnym ustaleniu braku interesu prawnego na podstawie analogii, jakiej dokonała NRA z cytowanego w skarżonej uchwale wyroku NSA z 26 września 2018 r., sygn. I OSK 2585/16, który zapadł w zupełnie innej sytuacji faktycznej i prawnej, podczas gdy ustalenia istnienia interesu prawnego NRA powinna dokonać w stosunku do niego, w okolicznościach faktycznych i prawnych tejże sprawy, nie jest zatem możliwe stosowanie jakiejkolwiek analogii do innych podmiotów z innych spraw;

D. pominięciu, że akcesoryjnym źródłem interesu prawnego mogą być także normy prawa cywilnego zawarte w Tytule Vl Kodeksu cywilnego, dotyczące czynów niedozwolonych i odpowiedzialności za szkodę, w szczególności art. 416 k.c. w zw. art. 10 p.a., zwłaszcza, że z rażącym naruszeniem prawa został: pozbawiony możliwości odbywania aplikacji w B.; zmuszony do wydłużenia czasu aplikacji; zmuszony do ponownego zdawania egzaminów (wstępnego i rocznych) w W.; doświadczony krzywdą moralną oraz poniósł dodatkowe koszty związane z: kolejną opłatą za egzamin wstępny na aplikację, dojazdami autobusem do W.; komunikacją miejską w obrębie W.; wyżywieniem i noclegami oraz przewlekaniem przez ORA postępowania odwoławczego, czego efektem było aż trzykrotne od 2013 r. uchylanie jej rozstrzygnięć zarówno przez NRA, jak i sądy administracyjne, co pozwala wywodzić z tego tytułu interes prawny, chociażby w celu przyszłego dochodzenia odszkodowania od samorządu [...];

2. art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. przez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przez zaniechanie, w sytuacji wątpliwości NRA, co do istnienia interesu prawnego, wezwania w przewidzianym przepisami prawa administracyjnego trybie, do złożenie wyjaśnień w tym zakresie, np. poprzez wskazanie, z jakiej normy prawnej wywodzę swój interes prawny, czego NRA bezpodstawnie nie uczyniła;

3. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a w zw. z art. 65 pkt 1 p.a., polegające na:

A. błędnym przyjęciu, że sprawa stała się następczo bezprzedmiotowa, pomimo że NRA zobligowana była do przeprowadzenia postępowania odwoławczego i ponownego rozpoznania sprawy merytorycznie w jej całokształcie, a w szczególności w przedmiocie przesłanki nieskazitelności charakteru, o której mowa w art. 65 pkt 1 p.a., niezbędnej do uzyskania wpisu na listę adwokatów, czego nie uczyniła, co skutkowało naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania, nierozpatrzeniem meritum sprawy i nie dokonaniem ponownie merytorycznej oceny przesłanki nieskazitelności charakteru, w rezultacie stanowiąc pozbawienie realnej ochrony wielokrotnie i rażąco naruszonych praw do wykonywania zawodu oraz dobrego imienia;

B. bezpodstawnym umorzeniu postępowania, pomimo że postępowanie podczas aplikacji nie było bezprzedmiotowe i nie stało się bezprzedmiotowe po skończeniu aplikacji oraz pozytywnym zdaniu egzaminu adwokackiego, albowiem ustawodawca przyjął, że jednym z warunków koniecznych, zarówno do odbywania aplikacji adwokackiej, jak i uzyskania wpisu na listę adwokatów, jest wymieniona w art. 65 pkt 1 p.a. przesłanka nieskazitelności charakteru, zatem mimo ukończenia aplikacji samorząd adwokacki ma obowiązek definitywnego usunięcia wątpliwości w zakresie nieskazitelności charakteru, weryfikacji rozstrzygnięcia ORA dotyczącego zgodności z prawem postępowania, które doprowadziło do - w sumie czterokrotnego, bezpodstawnego skreślenia, prawa do wpisu na listę adwokatów i wykonywania zawodu adwokata, a także w zapobieżeniu zastosowaniu przez samorząd adwokacki nieprawidłowej praktyki by uniknąć sytuacji, w której podnoszona przez [...] samorząd sporna okoliczność braku nieskazitelności charakteru, mogłaby powtórzyć się w przyszłości przy przeniesieniu siedziby zawodowej z W. do B., tak aby zarzucana niezgodność z prawem nie powtórzyła się w przyszłości w ramach postępowania analogicznego, które byłoby skierowane przeciwko niemu;

C. umorzeniu postępowania, mimo że NRA nie podołała obowiązkom nałożonym przez ustawodawcę w zakresie uchylenia sprzecznych z prawem uchwał ORA, nie respektuje trzykrotnego uchylania uchwał ORA, ani prawomocnych wyroków karnych i administracyjnych, ani tym bardziej deontologii zawodu adwokata, na który się powołuje, albowiem rozstrzygnięcie ORA powiela, po raz czwarty, te same błędy, cechuje się rażącą i długotrwałą wadliwością, uporczywym naruszaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, prowadzącą do przewlekania postępowania odwoławczego trzema uchylanymi przez NRA i sądy administracyjne rozstrzygnięciami, co zamiast umorzenia postępowania, powinno prowadzić do uchylenia rozstrzygnięcia ORA z powodu rażącego naruszenia prawa oraz do przyjęcia, że konsekwentnie i skutecznie - bo aż trzykrotnie - wykazywał, że ORA nie miała żadnych podstaw do zarzucania braku nieskazitelności charakteru, gdy był aplikantem Izby [...] i nadal nie ma takich podstaw, po zdaniu mnie egzaminu zawodowego w Izbie [...];

4. art. 153 p.p.s.a. polegające na bezpodstawnym niezastosowaniu się przez NRA, a wcześniej także przez ORA, do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w prawomocnych wyrokach WSA z 11 maja 2016 r. w sprawie Vl SA/Wa 2155/15, utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z 19 grudnia 2018 r. w sprawie II GSK 4617/16 i nieuzasadnionym przyjęciu, że sądy administracyjne w ogóle nie przyjęły stanowiska w kwestii istnienia po jego stronie interesu prawnego, podczas gdy NRA subiektywnie spekuluje co sąd miał lub powinien mieć na myśli, nie powołując przy tym żadnego dowodu swych twierdzeń, wynikających z treści wyroków, pomimo że WSA oraz NSA wnikliwie zbadały stan faktyczny i prawny sprawy, w tym kwestię interesu prawnego i nie doszukały się żadnych uchybień, natomiast NRA wchodząc w pustą polemikę z prawomocnymi orzeczeniami pomija, że sądy administracyjne zanalizowały szereg rozstrzygnięć samorządu adwokackiego, powielających te same naruszenia prawa i to w zakresie procedowania organów adwokatury dostrzegły wielość i ciężar gatunkowy uchybień ORA, ale także i samej NRA, co skutkować powinno eliminacją tych rozstrzygnięć z porządku prawnego, jako nie dających się pogodzić z praworządnością;

5. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12., art. 77, art. 107 § 3 oraz art. 140 k.p.a., polegającym na niedostrzeżeniu przez NRA uchybień w zakresie przepisów postępowania, których dopuściła się ORA, wydając dnia [...] sierpnia 2019 r. czwartą z kolei uchwałę, stwierdzającą brak nieskazitelności charakteru, pomimo że uchwały ORA były trzykrotnie uchylane z powodu wielokrotnie powtarzanych, identycznych naruszeń, tych samych przepisów, w tym dwukrotnie uchylane przez NRA, tj. uchwałami z [...] marca 2014 r. i z [...] września 2014 r., a za trzecim razem uchylone przez wyrok WSA z 11 maja 2016 r. w sprawie VI SA/Wa 2155/15, utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z 19 grudnia 2018 r. w sprawie II GSK 4617/16, wobec czego NRA zobowiązana była sprawdzić, czy procedowanie ORA w rozstrzygnięciu z [...] sierpnia 2019 r. w zakresie przesłanki z art. 65 pkt 1 p.a., tj. nieskazitelności charakteru, było prawidłowe, a to po wszechstronnym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego sprawy, w tym po dokonaniu oceny dowodów, w tym:

• oświadczenia Patronki z [...] stycznia 2013 r. o objęciu Skarżącego patronatem z urzędu;

• maili Patronki z [...] października 2013 r., zwłaszcza sformułowania zawartego w mailu z [...] października 2013 r., godz. 8:13, "Proszę samodzielnie wypełnić formularz, przynieść go do podpisu do kancelarii i poszukać sobie nowego patrona";

• pisma Patronki z [...] października 2013 r., w którym zawarła nieprawdziwe oświadczenie o treści: "Zachowanie Aplikanta, jego postawa i relacje w stosunku do mojej osoby uważam za niewłaściwe, a wręcz naganne" - bez podania faktów i dowodów na powyższe;

• formularza opinii o aplikancie, złożonym do Biura ORA w przez Patronkę dnia [...] października 2013 r., zawierającego nieprawdziwe oświadczenie o treści: "Zachowanie aplikanta w stosunku do mnie oceniam zdecydowanie negatywnie" - bez podania faktów i dowodów na powyższe;

• wniosku z [...] października 2013 r. o zmianę patrona z Patronki na patrona z wyboru, tj. na adw. P. K.;

• oświadczenia adw. P. K. z [...] października 2013 r. o objęciu patronatem;

• pracy egzaminacyjnej z prawa karnego z [...] października 2013 r. z przerobieniem oceny "3" na "3 z trzema minusami", dopisanymi innym długopisem koloru czerwonego, przekreślenie tej oceny i zastąpienie stopniem "2", bez parafki tłumaczonej niedozwoloną redakcje oceny, jakiegokolwiek uzasadnienia i kryteriów oceny, a zwłaszcza bez obowiązkowych protokołów egzaminacyjnych (o których mowa w § 3 ust 5 Regulaminu kolokwiów rocznych dla aplikantów I oraz II roku organizowanych w 2013 r. przez ORA w B. oraz w § 21 ust. 10 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej), sprawdzana przez Dziekana adw. K. S.;

• protokołu z egzaminu poprawkowego z [...] grudnia 2013 r. z części ustnej, gdzie ponownie przerobiono ocenę przez dopisanie innym długopisem i innym charakterem pisma słowa "nie" przed oceną "dostateczna", a to w Komisji, w której zasiadał Dziekan adw. K. S.;

• maili ORA z [...] grudnia 2013 r. z godz. 19:15, wzywającego na spotkanie do ORA z Dziekanem adw. K. S. z 19:45, informującego o negatywnych wynikach kolokwium;

• pisma Patronki z [...] marca 2014 r. do Dziekana adw. K. S. z żądaniem "nadania pisma odpowiedniego biegu";

• informacji w kwestionariuszu osobowym z lipca 2014 r. "Odbycie I roku aplikacji adwokackiej" ze szczegółowym wyspecyfikowaniem podejmowanych w czasie szkolenia aktywności, przyjęta bez sprzeciwu Ministra Sprawiedliwości;

• nagrania zachowania adw. S. ze stenogramem z [...] sierpnia 2014 r. ([...]);

• pozytywnej opinii Patrona adw. P. K. z [...] kwietnia 2015 r.;

• prawomocnych wyroków w sprawach [...] i [...] oraz [...] SR w B.;

które to dowody mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia i dowodzą, że postępowanie w sprawie skreślenia z listy aplikantów nie powinno było nigdy być prowadzone, a cztery uchwały, stwierdzające rzekomy braku nieskazitelności charakteru, nie powinny nigdy zapaść, zatem przesłanka nieskazitelności charakteru jest spełniona;

6. art. 8 i art. 11 k.p.a. nakazujących prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, stosowania postulatu orzekania w razie wątpliwości na korzyść strony oraz stosowania zasady zaufania obywatela do organów samorządu zawodowego i orzekania zgodnie z prawem, bez oglądania się na doraźne korzyści;

7. art. 58 pkt 1a p.a. i wynikającej z niej zasady nakazującej organowi naczelnemu adwokatury, w ramach kontroli odwoławczej, egzekwowanie od podległych izb stosowania zasady praworządności (legalności), nakazującej organom naczelnym orzekanie z duchem i literą prawa (art. 8 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a.), albowiem NRA, w celu zagwarantowania praworządnego działania okręgowych rad adwokackich, zaskarżoną uchwałą, dopuszczając się błędnej wykładni procesowego, jak i materialnego prawa administracyjnego, zapewniła tylko pozory sprawiedliwości, nie dopuszczając do rzetelnego, systemowego rozwiązania sporu administracyjnego, przerzucając faktyczny ciężar wymiaru sprawiedliwości na WSA, który przez to został przeciążony nieudolnością procesową NRA.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżący wniósł:

1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., o stwierdzenie nieważności w całości zarówno skarżonej uchwały NRA, jak i poprzedzającej ją uchwały ORA, a w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku wniósł,

2. na podstawie art. 145 § 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. o uchylenie obu uchwał i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;

3. na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. o rozważenie przez sąd zobowiązania NRA do wydania uchwały uchylającej rozstrzygnięcie ORA na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i rozstrzygającej istotę sprawy, polegającej na stwierdzeniu nieskazitelności charakteru i dawaniu rękojmi wykonywania zawodu adwokata, w terminie zakreślonym przez sąd, stosownie do art. 286 § 2 p.p.s.a.

Skarżący - na podstawie art. 119 pkt 1 p.p.s.a., wniósł także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi, przedstawiwszy szczegółowo stan faktyczny sprawy (począwszy od zdania egzaminu na aplikację adwokacką w Izbie [...]), Skarżący rozwinął każdy z zarzutów postawionych w petitum skargi, przywołując na potwierdzenie swoich twierdzeń orzecznictwo sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o oddalenie skargi jako niezasadnej, NRA podkreśliła, że interes prawny, na jaki powołuje się Skarżący żądając merytorycznego rozpoznania sprawy, jest hipotetyczny, zaś interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. dotyczy rozstrzygnięcia o konkretnych prawach i obowiązkach, nie zaś hipotetycznych, abstrakcyjnych możliwości.

NRA wskazała, że interes prawny wywodzony przez Skarżącego z możliwości ubiegania się przez niego o wpis na listę adwokatów, w oparciu o art. 65 pkt 1 p.a., jest hipotetyczny, wszak Skarżący nie złożył takiego wniosku. Niezależnie NRA wyjaśniła, że w toku postępowania o wpis na listę adwokatów, przesłanka rękojmi badana jest przez organ niezależnie od innych rozstrzygnięć. Zatem, nawet ustalenie, że w toku postępowania o skreślenie z listy aplikantów Izby [...] (na podstawie art. 79 ust. 2 p.a.), nie zaistniała przesłanka do skreślania Skarżącego z tej listy (poprzez wydanie uchwały), nie zwalniałoby organów od samodzielnego zbadania przesłanki rękojmi w toku postępowania o wpis na listę adwokatów. Poza tym przesłanka rękojmi badana jest na moment dokonywania wpisu.

Zdaniem NRA ów interes prawny nie wynika także z faktu możliwości skorzystania przez Skarżącego z drogi cywilnej przeciwko [...] samorządowi adwokackiemu - znów jest to możliwość hipotetyczna, abstrahując nawet od konieczności wykazania przesłanek odpowiedzialności z deliktu.

Organ wskazał, że wskutek skarżonej uchwały rozstrzygnięcie ORA zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, a postępowanie w sprawie skreślenia umorzone, jako bezprzedmiotowe. Zatem w obrocie prawnym nie ma żadnego rozstrzygnięcia, które orzekałoby o skreśleniu Skarżącego z listy aplikantów z uwagi na brak nieskazitelności jego charakteru. Dodatkowo NRA podniosła, że żadne z wydanych w niniejszym postępowaniu orzeczeń sądowoadministracyjnych nie formułowało wprost kierunku, w jakim miała zostać sprawa rozstrzygnięta. Sądy nie narzuciły organom charakteru przyszłego rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez wskazanie, że musi być ono orzeczeniem merytorycznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Sądowi znany jest z urzędu wyrok tut. Sądu z 11 maja 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2155/15, w którym uchylono uchwałę NRA z [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia Skarżącego z listy aplikantów adwokackich oraz poprzedzającą ją uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w B. z [...] stycznia 2015 r. Znany jest również Sądowi fakt, że NSA, w wyroku z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4617/16, oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez Prezydium NRA.

W ww. wyroku NSA zauważył, że w uzasadnieniu kolejnych uchwał w sprawie skreślenia Skarżącego z listy aplikantów zwracano uwagę na różne okoliczności, akcentując ich ciężar faktyczny na ustalenie podstawy faktycznego rozstrzygnięcia. W związku z tym organ odwoławczy powinien się zdecydować, na czym - jego zdaniem - ostatecznie polegała nieprzydatność Skarżącego jako aplikanta adwokackiego odbywającego aplikację w ramach Izby [...].

Sąd orzekający wskazuje, że obowiązek wykonania przez organ ww. wyroków (por. art. 153 i art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) nie stał jednak na przeszkodzie wydaniu w sprawie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.

Postępowanie administracyjne ma bowiem charakter dynamiczny. W jego toku mogą zachodzić zmiany okoliczności faktycznych i prawnych, które organy orzekające na obydwu etapach administracyjnego toku instancji zobowiązane są uwzględniać.

W niniejszej sprawie kluczowa okazała się kwestia przymiotu strony postępowania o skreślenie z listy aplikantów, a w ślad za tym - problem interesu prawnego Skarżącego. W myśl art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego może być ten tylko, kto legitymuje się interesem prawnym. Interes prawny stanowi zaś kategorię zakotwiczoną w normie prawa materialnego, ustrojowego, a niekiedy także procesowego, stwarzającą podstawę do wykonywania praw strony postępowania administracyjnego.

ORA - na podstawie pisma z [...] czerwca 2019 r. Wicedziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w W. (karta nr 255 akt administracyjnych) - ustaliła, że Skarżący, po odbyciu aplikacji adwokackiej, został skreślony z listy aplikantów adwokackich z dniem [...] grudnia 2018 r. uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z [...] grudnia 2018 r. Następnie, przystąpił do egzaminu adwokackiego przeprowadzonego w dniach [...] do [...] marca 2019 r. przez Komisję Egzaminacyjną powołaną na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w W. Egzamin złożył z wynikiem pozytywnym, ale do dnia ww. pisma nie wystąpił o wpis na listę.

Organy były zobowiązane z urzędu uwzględnić w sprawie skreślenia z listy aplikantów - jako prawnie doniosłych - ww. okoliczności związanych z przebiegiem aplikacji Skarżącego w ORA w W.

ORA nie oceniła ww. sytuacji na gruncie art. 105 § 1 k.p.a. Dokonał tego organ odwoławczy, który uznał, że utrata statusu aplikanta adwokackiego przez Skarżącego - jako istotna zmiana stanu faktycznego skutkuje bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego.

Podkreślić należy, że przesłanki bezprzedmiotowości nie pojawiły się na etapie postępowania odwoławczego, ale istniały także w dacie orzekania przez organ I instancji, dlatego obowiązkiem organu odwoławczego było wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Sąd wskazuje przy tym, że umorzenie postępowania w sprawie - jako konsekwencja bezprzedmiotowości - nie było zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu. NRA prawidłowo zastosowała ww. przepisy.

Nie naruszono także art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez niewezwanie Skarżącego przed wydaniem zaskarżonej uchwały do wskazania podstaw jego interesu prawnego w tej sprawie.

Po pierwsze w piśmie z [...] lipca 2019 r. Skarżący potwierdził swój interes prawny w sprawie nie sprecyzował go jednak. Po drugie, jego uszczegółowione stanowisko w ww. zakresie zawarte jest w skardze do Sądu, w której powołał m.in. art. 416 k.c. ("Osoba prawna jest obowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej z winy jej organu") w zw. z art. 10 p.a. i wskazał na możliwość dochodzenia w przyszłości na drodze postępowania cywilnego odszkodowania od samorządu [...].

W odniesieniu do powyższego, Sąd zauważa, że tak motywowany interes prawny stoi w sprzeczności z podstawowymi jego cechami, jakimi są bezpośredniość i realność. Bezpośredniość oznacza związek między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, którą uzasadnia się interes prawny tego podmiotu w konkretnym postępowaniu, zaś realność interesu prawnego oznacza, że nie może on być hipotetyczny, przewidywany, musi istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Podnoszona przez Skarżącego możliwość dochodzenia wyrównania poniesionej szkody przed sądem powszechnym, na tle uwag poczynionych wyżej, nie może być uzasadnieniem dla uznania go za stronę postępowania administracyjnego (jest to możliwość hipotetyczna). Poza tym wytoczenie powództwa odszkodowawczego na ww. podstawie prawnej nie wymaga uzyskania wcześniej jakiegokolwiek prejudykatu.

Podstawą interesu prawnego Skarżącego nie może być także art. 65 pkt 1 p.a. Przepis ten określa warunki wpisu na listę adwokatów, które badane są w odrębnym postępowaniu inicjowanym - na podstawie art. 68 ust. 1 p.a. - wnioskiem osoby, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego. Są to dwa różne postępowania i brak jest między nimi jakiejkolwiek relacji. Poza tym z cytowanego wyżej pisma z dnia [...] czerwca 2019 r. wynika, że Skarżący nie podjął działań w tym kierunku.

Również w tej kwestii trafnie wskazano w odpowiedzi na skargę, że nieskazitelność (rękojmia) jest każdorazowo i całościowo badana przez organ w toku postępowania o wpis na listę adwokatów. Wobec zaś faktu, iż jest to decyzja uznaniowa nie zaś związana - fakt rozstrzygnięcia ww. przesłanki w toku sprawy o skreślenie z listy aplikantów, nie spowodowałby "zamknięcia'" badania omawianej przesłanki w toku postępowania o wpis na listę adwokatów.

Tak więc należy zdyskwalifikować wszystkie wskazywane na etapie postępowania sądowoadministracyjnego podstawy interesu prawnego Skarżącego. Innymi słowy, w sprawie niniejszej Skarżący nie przywołał takiej normy prawnej, z której wywieść mógłby interes prawny w postępowaniu dotyczącym skreślenia z listy aplikantów.

Podkreślić należy, że przesądzające znaczenie w sprawie ma okoliczność utraty statusu aplikanta, a jest to okoliczność bezsporna. Skarżący nie może już bowiem domagać się stanowiska organu w sprawie jego (tj. Skarżącego) przydatności/nieprzydatności jako aplikanta adwokackiego, czyli pośrednio żądać wypowiedzi o nieskazitelności jego charakteru.

Poza tym zauważyć należy, że posiadanie cechy nieskazitelności przez Skarżącego nie zostało przez organ podważone. Wobec uchylenia uchwały ORA i umorzenia postępowania przez NRA brak w obrocie prawnym niekorzystnego dla Skarżącego rozstrzygnięcia w ww. zakresie.

Decyzja o umorzeniu postępowania w całości nie rozstrzyga merytorycznie sprawy jest formalnym sposobem jej zakończenia. Wydanie takiej decyzji zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i kończy bieg postępowania.

Reasumując, okoliczności skutkujące bezprzedmiotowością postępowania zostały stwierdzone i prawidłowo wykazane w decyzji o umorzeniu postępowania. Motywy organu są w tym zakresie racjonalne i logiczne, mają oparcie w dowodach z akt sprawy. Fakt, że w zaskarżonej uchwale powołano wyrok NSA wydany na gruncie odmiennych okoliczności faktycznych jest bez znaczenia. Jak trafnie wyjaśniono w odpowiedzi na skargę wyrok NSA z 26 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2586/16, został przywołany celem przytoczenia poglądów judykatury co do bezprzedmiotowości postępowania w sytuacji, gdy osoba nie będąca podmiotem danego stosunku (w przywołanym orzeczeniu doktorantka, która została następnie skreślona) domaga się wydania określonego rozstrzygnięcia.

Niezasadne są zatem wszystkie powołane w skardze zarzuty naruszenia przez organ prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

Skoro Sąd nie znalazł powodów do uchylenia zaskarżonej uchwały to tym bardziej brak uzasadnienia do uwzględnienia wniosku Skarżącego o stwierdzenie jej nieważności.

W takim stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.