Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1954/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 271  pkt 2, art. 272 par 1, art. 273 par 2, art.282 par 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1954/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lipca 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędzia: WSA Inga Gołowska, Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2016 r., sprawy ze skargi W. G., o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 438/15, , , - skargę oddala -,


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 grudnia 2015r. (bezpośrednio wniesionym do Sądu w dniu 17 grudnia 2015r.) W.G. (dalej: skarżący) złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 września 2015r., sygn. akt I SA/Kr 438/15. Wyrokiem tym Sąd oddalił skargę skarżącego na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 grudnia 2014r. nr [...]

W uzasadnieniu skargi o wznowienie podniósł, że powyższy wyrok, w zakresie w jakim nie uwzględnia kwoty zmniejszającej ciężarów i świadczeń publicznych (podatków i innych danin publiczno-prawnych), gwarantujących co najmniej minimum egzystencji, jest niezgodny z art. 2 i art. 84 Konstytucji. Powołał się w tym zakresie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2015r. (sygnatura akt K 21/14). Jego zdaniem przepisy stanowiące podstawę do umorzenia należności względem ZUS-u, nie zapewniają minimum egzystencji i tym samym naruszają przepisy Konstytucji.

Drugą z przesłanek warunkujących możliwość wznowienia postępowania, była zdaniem skarżącego okoliczność, że rozstrzygnięcie w sprawie zapadło odmiennie od oceny przyjętej w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2015r. – przy porównywalnej kwocie kosztów zastępstwa procesowego i składek ZUS.

Skarżący wskazał również, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. W sprawie wyznaczono mu pełnomocnika z urzędu, który nie znał szczegółów jego spraw rodzinnych, w tym zasądzonego prawomocnym wyrokiem obowiązku alimentacyjnego w wysokości 200 Euro miesięcznie, czy też pobytu na stałe córki w Polsce. Ponadto pełnomocnik jest kwalifikowany w zakresie prawa administracyjnego, a sprawa de iure dotyczy w szczególności norm i praw konstytucyjnych.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu o uzupełnienie braków formalnych złożonej skargi o wznowienie postępowania, pełnomocnik skarżącego złożyła pismo z dnia 11 kwietnia 2016r. Wyjaśniła w nim, że skarżący domaga się wznowienia postępowania z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2015r., sygn. akt K 21/14, tj. w oparciu o przesłankę opisaną w art. 272 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Termin do wniesienia skargi w odniesieniu do tej przesłanki został zachowany, gdyż zgodnie z brzmieniem art. 272 § 2 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok ten wszedł w życie z dniem 4 listopada 2015r. Skarga została złożona przez skarżącego w dniu 17 grudnia 2015r., a zatem zachowany został trzymiesięczny termin.

Ponadto skarżący wskazuje, że nie brał udziału w postępowaniu bez swojej winy, tj. w oparciu o przesłankę z art. 271 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz wskazuje na przesłankę z art. 273 § 2 p.p.s.a., przedkładając w tym zakresie dokument potwierdzający jego obowiązek alimentacyjny oraz jego wysokość. Co do zachowania terminu na wniesienie skargi w oparciu o te przesłanki, zgodnie z art. 277 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym, licząc od dnia w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub przedstawiciel ustawowy. O przywołanych podstawach wznowienia skarżący dowiedział się w dniu doręczenia mu opinii pełnomocnika o bezzasadności sporządzenia skargi kasacyjnej, tj. 9 grudnia 2015r. Jako że skarżący złożył skargę o wznowienie postępowania dnia 17 grudnia 2015r., termin w odniesieniu do tych przesłanek został zachowany.

W oparciu o powyższe okoliczności, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 września 2015r., sygn. akt I SA/Kr 438/15 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania sądowo-administracyjnego, Sąd w pierwszej kolejności sprawdza, czy została ona oparta o podstawy wznowienia oraz złożona w terminie. W niniejszej sprawie warunki te zostały spełnione. Skarżący wskazał bowiem ustawowe podstawy wznowienia oraz wykazał zachowanie terminu do złożenia skargi. Następnie, stosownie do dyspozycji art. 281 i 282 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej p.p.s.a.), Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia, które obejmuje badanie prawdziwości przytoczonej w skardze o wznowienie postępowania podstawy wznowienia oraz właściwe rozpoznanie sprawy. W pierwszej zatem kolejności Sąd bada, czy powołane podstawy wznowienia faktycznie w sprawie zaistniały, co dopiero daje możliwość ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.

Wskazać w tym miejscu można na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2012r. (sygn. akt II OSK 2577/12 – orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym zostało wskazane, że badanie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania nie jest badaniem zasadności skargi, lecz jedynie badaniem warunków umożliwiających rozpatrywanie samej skargi. Oceny dokonuje się wyłącznie na podstawie twierdzeń zawartych w skardze. Na tym etapie sąd nie bada trafności powołanych podstaw wznowienia postępowania, ale tylko fakt ich powołania. Z kolei na rozprawie sąd bada merytoryczne występowanie ustawowej podstawy wznowienia. Negatywny wynik tej oceny powoduje oddalenie skargi o wznowienie, a nie jej odrzucenie. Istnienie natomiast przyczyny wznowienia postępowania uzasadnia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia, o ile treść zapadłego orzeczenia jest niewłaściwa, a jego zmianę lub uchylenie uzasadniają okoliczności będące podstawą wznowienia.

W ocenie Sądu powołane przez skarżącego podstawy wznowieniowe, nie są merytorycznie uzasadnione i dlatego też skarga musi podlegać oddaleniu.

Pierwsza z przesłanek powołanych przez skarżącego, oparta została na przepisie art. 272 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Istotnym zatem elementem umożliwiającym wznowienie postępowania, jest bezpośredni związek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z orzeczeniem Sądu, w tym znaczeniu, że Trybunał musiał orzekać bezpośrednio o przepisie, który stanowił przedmiot rozstrzygnięcia Sądu.

Przesądzające znaczenia w tym zakresie ma uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 28 czerwca 2010 r. (sygn. akt II GPS 1/10 – orzeczenia.nsa.gov.pl), w której wyrażono stanowisko, że przepis art. 272 § 1 p.p.s.a. stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie. Tymczasem w powołanym przez skarżącego wyroku z dnia 28 października 2015r., sygn. akt K 21/14, Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z konstytucją przepis art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w zakresie, w jakim nie przewiduje mechanizmu korygowania kwoty zmniejszającej podatek, gwarantującego co najmniej minimum egzystencji. Zakwestionowany przez Trybunał przepis, nie jest ani przepisem postępowania administracyjnego, ani też sądowoadministracyjnego. Nie dotyczy on także prawa materialnego, który miałby zastosowanie w sprawie I SA/Kr 438/15, ponieważ zaskarżona decyzja, której zgodność z prawem badał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w tym postępowaniu, opierała się na przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 z późn. zm.) oraz przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365), nie zaś na przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zakwestionowany przez Trybunał przepis nie był zatem stosowany przez organ administracyjny oraz Sąd, jak również nie było podstaw prawnych do stosowania tego przepisu dla rozstrzygnięcia sprawy.

W związku z tym nie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania z art. 272 § 1 p.p.s.a.

Uzasadniając drugą przesłankę wznowienia, opartą na dyspozycji art. 271 pkt 2 p.p.s.a., skarżący podnosił, że nie brał udziału w postępowaniu bez swojej winy, ponieważ pełnomocnik wyznaczony skarżącemu z urzędu, nie znał szczegółów spraw rodzinnych skarżącego, w tym zasądzonego prawomocnym wyrokiem obowiązku alimentacyjnego, czy też pobytu córki na stałe w Polsce, która mieszkała ze skarżącym. Stosownie do treści wyżej wskazanego przepisu, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania.

W niniejszej sprawie na wniosek skarżącego, w ramach prawa pomocy, został mu przyznany pełnomocnik z urzędu. Pełnomocnik skarżącego, została zawiadomiona o terminie rozprawy w dniu 25 września 2015r. i zapewniła na tej rozprawie reprezentację skarżącemu. Następnie po otrzymaniu uzasadnienia wyroku, złożyła opinię o bezzasadności wnoszenia skargi kasacyjnej. Nie można wobec powyższego stwierdzić, że skarżący był nienależycie reprezentowany. Pełnomocnik z urzędu zapewniła skarżącemu profesjonalną pomoc prawną. Należy wyraźnie zaznaczyć, że to sam skarżący wnioskował o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu. Nie może wobec powyższego obecnie podnosić, że z uwagi na działalność pełnomocnika, rozstrzygnięcie Sądu było dla niego niekorzystne. Jak wskazano powyżej, w ocenie Sądu, skarżący był należycie reprezentowany w toku postępowania.

Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia tej kwestii ma postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2012 r. (sygn. akt I GSK 155/12 – orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym zwrócono uwagę, że w rozumieniu przepisu art. 271 pkt 2 p.p.s.a., brak nienależytej reprezentacji nie zachodzi, gdy za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet wówczas, gdy swoje obowiązki wykonuje w sposób prowadzący do negatywnych dla reprezentowanego skutków. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, co w zasadzie powinno służyć wzmocnieniu jej pozycji i realizacji praw w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił jednocześnie, że odpowiedzialność związana z wyborem pełnomocnika oraz skutki jego działań i zaniechań obciążają mocodawcę. Wprawdzie w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego nie został przez niego wybrany, lecz ustanowiony z urzędu, niemniej jednak jak wskazano powyżej, skarżący decydując się na pełnomocnika z urzędu, zaakceptował fakt, że działania bądź zaniechania tego pełnomocnika, będą go obciążać. W wyżej wskazanym postanowieniu, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jednocześnie, że relacje pomiędzy pełnomocnikiem a mocodawcą, a także przyjęty sposób porozumiewania się i zakres przekazywanych informacji nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia żądania skarżącego. Niewłaściwe reprezentowanie interesów strony przez jej pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji strony w postępowaniu w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Orzekający w sprawie Sąd w pełni podziela powyższe zapatrywania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W związku z powyższym nie ma podstaw, by uznać że zachodzi przesłanka wznowienia postępowania z art. 271 pkt 2 p.p.s.a.

Trzecia przesłanka wskazana przez skarżącego, która miała uzasadniać wznowienie postępowania, oparta została na przepisie art. 273 § 2 p.p.s.a. Jak wynika z treści tego przepisu, można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Zgodnie z pismem z dnia 11 kwietnia 2016 roku, w przedmiocie uzupełnienia braków formalnych skargi skarżącego, jako okoliczności z przytoczonego przepisu, wskazany został dokument potwierdzający obowiązek alimentacyjny skarżącego i wysokość tego obowiązku. Sąd nie dopatrzył się jednak ziszczenia przesłanek z powołanego przepisu, gdyż wyrok ustalający obowiązek alimentacyjny, wydany został w 2009 roku, a co za tym idzie, był on skarżącemu znany w trakcie postępowania i skarżący mógł z tego środka dowodowego skorzystać. Skarżący wskazał, że pełnomocnik nie posiadał takich informacji. Niemniej jednak brak informacji o wyroku alimentacyjnym, spowodowany był zaniechaniem skarżącego, który o tej okoliczności nie poinformował swojego pełnomocnika. Skarżący podał również, że pełnomocnik nie posiadał wiedzy, że córka skarżącego z nim zamieszkuje. Okoliczność ta nie jest jednak nową okolicznością. W aktach sprawy I SA/Kr 438/15, znajduje się bowiem pismo skarżącego z dnia 6 grudnia 2014r., które złożone było do ZUS-u (k:20 akt I SA/Kr 438/15), z którego wynika, że córka zamieszkuje ze skarżącym. Również w piśmie skierowanym do Sąd w sprawie I SA/Kr 438/15 zatytułowanym "szacunkowa ocena kosztów utrzymania" (k: 35), skarżący wskazał jakie koszty ponosi w związku z zamieszkiwaniem z nim córki. Nie jest to wobec powyższego okoliczność nieznana Sądowi rozpatrującemu sprawę, której wznowienia skarżący się domaga.

Zgodnie natomiast ze stanowiskiem doktryny, w cytowanym przepisie chodzi o takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w czasie trwania postępowania, którego wznowienia strona się domaga, ale nie były znane stronom i z tego względu nie mogły z nich skorzystać. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 kwietnia 2013r. (sygn. akt II FSK 1776/11 – orzeczenia.nsa.gov.pl), podzielił te zapatrywania, stwierdzając, że wykrycie nowych okoliczności lub dowodów, o którym mowa w przepisie art. 273 § 2 p.p.s.a., odnosi się tylko do takich, które w poprzednim postępowaniu w ogóle nie były ujawnione i zgłaszane, bowiem nie były one znane stronom. W związku z tym, że skarżący miał możliwość skorzystania ze wspomnianego środka dowodowego w trakcie postępowania którego wznowienia się domaga, Sąd stwierdza, iż nie zachodzi przesłanka wznowienia z art. 273 § 2 p.p.s.a.

Skarżący we wniesionej osobiście skardze, powołał się na jeszcze jedną okoliczność, która jego zdaniem stanowi podstawę wznowienia postępowania. Wskazał bowiem, że rozstrzygnięcie w sprawie jest odmienne od oceny przyjętej w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2015r. Postanowienie takie wydane zostało w sprawie o wznowienie której skarżący się domaga i dotyczyło ustanowienia dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie było to jednak zagadnienie wstępne od rozstrzygnięcia którego zależało wydanie wyroku. Orzekanie o przyznaniu prawa pomocy, stanowi jedynie wpadkową kwestię w toku rozpatrywania skargi na decyzję. Inne są przy tym kryteria orzekania o prawie pomocy, inne zaś w przypadku merytorycznego rozpatrywania skargi.

Ponadto, co najistotniejsze, przepisy p.p.s.a. enumeratywnie wskazują przesłanki umożliwiające wznowienie postępowania. Zostały one określone w art. 271 p.p.s.a., art. 272 § 1 i § 3 p.p.s.a. oraz 273 p.p.s.a. Wśród tych przesłanek, brak jest przesłanki wznowieniowej powoływanej przez skarżącego.

Jak z powyższego wynika, brak jest merytorycznych podstaw do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem wyroku w sprawie I SA/Kr 438/15. Z tego też powodu skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.