Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1347/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.) Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 27 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] na rzecz skarżącego kwotę 480,00 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 21 kwietnia 2020 r. P. M. (dalej: Płatnik, Skarżący) złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach. Skarżący wniósł o zwolnienie go z obowiązku opłacania należnych składek za okres od marca do maja 2020 r.

Decyzją z dnia 5 października 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] (dalej: organ, ZUS) nr [...] odmówił Płatnikowi prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres marzec - maj 2020r.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.) – dalej ustawa COVID-19. Ponadto organ przy toczył treść art. 31zq ustawy o COVID-19, wskazując m.in., iż zgodnie z ust.3 wskazanego przepisu warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów należnych za marzec, kwiecień, maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Mając na względzie treść powyższych przepisów, ZUS uznał, iż z uwagi na fakt, że do 30 czerwca 2020 r. Płatnik nie wywiązał się z terminowego złożenia deklaracji rozliczeniowej za okres marzec - maj 2020r., nie spełnił on warunków do zwolnienia z opłacania składek za wnioskowane miesiące.

Pismem z dnia 22 października 2020 r. P. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podnosząc, że deklaracji za jednoosobową działalność nie składał, ponieważ żadne dane w stosunku do poprzednich nie uległy zmianie. W piśmie dnia 29.10.2020r. pełnomocnik Płatnika uzupełniająco wskazał, iż P. M. rozpoczął działalność gospodarczą w dniu 02.11.2017 zgłaszając się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z kodem 05 70 0 0 . Prowadzenie swoich spraw przekazał Biuru rachunkowemu , które jak się okazało w okresie ukończenia okresu 24-miesięcznej preferencji nie dokonało należytych wyrejestrowań z kodu 05 70 0 0 i nie rejestrując z dniem 01.12.2019 z odpowiednim kodem do ubezpieczeń 05 10 0 0 . Tym samym System ZUS rozpoczął tworzenie technicznych deklaracji za okresy od 01.12.2019 do 01.09.2020. W przedmiotowym piśmie podniesiono kwestię działania ZUS jako podważającego zasady prawdy obiektywnej obligującej organy administracji publicznej do stania na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmującego wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli jak i organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W piśmie zaznaczono, iż poinformowanie Płatnika o błędach w składanych deklaracjach ZUS w terminie wcześniejszym umożliwiłoby mu w odpowiednim czasie naprawić wszystkie błędy przy składaniu tych deklaracji.

Rozpoznając przedmiotowy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] decyzją z dnia 27 listopada 2020 r. znak sprawy [...] utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję ZUS z dnia 5 października 2020 r. nr [...] W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art.31zq ust.3 i 8 ustawy COVID-19 oraz art.138 k.p.a. oraz stwierdził, że po ponownej analizie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ustalił, że Płatnik nie złożył dokumentów zgłoszeniowych ze zmianą kodu ubezpieczenia z 0570 00 na 0510 00 od 1 stycznia 2020 r. oraz deklaracji rozliczeniowych po zmianie kodu tytułu do ubezpieczeń. Prawidłowe deklaracje rozliczeniowe (ZUS DRA) za marzec-maj 2020 r. wpłynęły 2 listopada 2020 r. czyli po ustawowym terminie jakim był 30 czerwca 2020 r.

W związku z powyższym Zakład Ubezpieczeń Społecznych w K., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z 5 października 2020 r. nr [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r.

Od powyższej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych P. M. pismem z dnia 22 listopada 2020 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W wywiedzionej skardze skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:

- naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 pkt. 6 i § 3 kpa - poprzez ich niezastosowanie i nieprzeprowadzenie pełnej analizy przedmiotowej sprawy, z uwzględnieniem zasady obiektywizmu, polegające na niewzięciu pod uwagę, iż niezłożenie właściwej deklaracji ZUS-DRA nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżącego, zaś uchybienie to zostało poprawione niezwłocznie po zapoznaniu się z treścią decyzji organu z dnia 05.10.2020r., jak też z uwagi na brak uzasadnienia przyczyn, dla których organ - mimo złożenia wniosku o zwolnienie z konieczności opłacania składek za okres marzec - maj 2020 - dnia 28.04.2020 r., nie został poinformowany o wadliwości w/w deklaracji, co uniemożliwiło usunięcie uchybienia przed upływem terminu do złożenia wniosku (30.06.2020 r.);

2. Art. 107 § 1 pkt. 6 i § 3 kpa w zw. z art. 11 kpa - poprzez:

a. sporządzenie uzasadnienia decyzji z dnia 05.10.2020 r. oraz zaskarżonej (z dnia 27.11.2020 r.) w sposób, który uniemożliwia rzeczywistą weryfikację toku rozumowania organu, w tym przez niewskazanie faktów które organ uznał za udowodnione oraz podstawy prawnej zastosowanej w toku rozpoznania sprawy – w tym zwłaszcza pominięcie, czy organ w toku ponownego rozpoznania sprawy wziął pod uwagę zasady postępowania administracyjnego, wyrażone zwłaszcza w art. 6, 7, 8, 9 i 11 kpa, oraz przyczyn, dla których organ zaniechał zastosowania w/w norm a nadto normy z art. 79a kpa - w sytuacji, gdy we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Skarżący faktycznie na w/w zasady (oraz ich niezastosowanie) się powołał;

b. Sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 05.10.2020 r. w taki sposób, iż niemożliwym do weryfikacji pozostaje, czy organ wziął pod uwagę zasady postępowania administracyjnego o których mowa w art. 6, 7, 8, 9,11 kpa,

c. Sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji bez odniesienia się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy;

3. Art. 6, 7, 8 oraz 9 kpa w zw. z art. 79 a kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 kpa poprzez :

a. Niepoinformowanie skarżącego w toku postępowania l-instancyjnego o okolicznościach mogących skutkować wydaniem decyzji odmownej (niezgodnej z żądaniem strony) - tj. o konieczności aktualizacji (złożenia prawidłowych) deklaracji ZUS-DRA za okres marzec-maj 2020 r. przed wydaniem przez organ decyzji l instancji oraz przed upływem terminu na składanie wniosku w trybie art.

" 31zq ust 3 ustawy z 02.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem COVID-19 (tj.: 30.06.2020 r.);

b. poinformowanie o przyczynach odmowy uwzględnienia wniosku dopiero w treści decyzji odmownej (l Instancji) dnia 04.10.2020 r., a przez to uniemożliwienie stronie uzupełnienia braku w terminie

- a następnie utrzymanie w mocy wydanej z w/w uchybieniami decyzji;

c. prowadzenie postępowania w toku l instancji w sposób przewlekły, z naruszeniem art. 35 § 3 kpa - w efekcie czego skarżący o przyczynach nieuwzględnienia jego wniosku zapoznał się dopiero po otrzymaniu decyzji z dnia 05.10.2020 r., co uniemożliwiło mu uzupełnienie wskazanych przez organ uchybień w terminie do dnia 30.06.2020 r. - co także nie zostało wzięte pod uwagę w toku ponownego rozpoznania sprawy;

4. art. 10 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 kpa - poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu l-instancyjnym, w tym uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego - a następnie utrzymanie w mocy wydanego z w/w uchybieniem orzeczenia (w wyniku ponownego rozpoznania sprawy);

5. art. 138 § 1 pkt. 1 kpa - poprzez utrzymanie w mocy decyzji l instancji z dnia 05.10.2020 r, pomimo tego, iż na skutek uchybień w toku postępowania l-instancyjnego, winna zostać uchylona/zmieniona zgodnie z wnioskiem Skarżącego;

Podnosząc przedmiotowe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS w całości, a także o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, w wysokości wedle norm prawem przepisanych;

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych reprezentowany przez pełnomocnika podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ust. 3, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W niniejszej sprawie ZUS [...] zawnioskował o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, z kolei pełnomocnik skarżącego mimo wezwana przez Sąd m.in. o wskazanie czy skarżący wnosi o przeprowadzenie tzw. rozprawy zdalnej, nie odpowiedziała w zakreślonym terminie na przedmiotowe wezwanie. Należy podkreślić, iż wskazane wezwanie zostało wystosowane pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestnictwa w rozprawie zdalnej.

Mając na uwadze powyższe Przewodniczący Wydziału I WSA w Krakowie zarządzeniem z 3 listopada 2021r. z skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy.

W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji strony skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę.

Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, zwanej dalej "k.p.a."), lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części.

Zgodnie z art. 13 § 2 p.p.s.a., do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Stosownie jednak do art. 13 § 3 p.p.s.a., Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej może w drodze rozporządzenia przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości.

W myśl przywołanego przepisu, na mocy § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1773 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wniesienia skargi, rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o COVID-19, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Przedmiotowa zaś sprawa dotyczy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek wymienionych w art. 31zo ustawy o COVID-19.

Z uwagi na powyższe oraz fakt, iż miejsce zamieszkania skarżącego znajduje się na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, uzasadniona jest zatem właściwość tut. Sądu w niniejszej sprawie.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna w zakresie w jakim doprowadziła do uchylenia zaskarżonej decyzji. Lektura wywiedzionego środka zaskarżenia w konfrontacji z analizą akt sprawy wykazała naruszenie w zaskarżonej decyzji art. 107 § 3, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji również art. 8, art. 11 i art. 15 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. integralną częścią każdej decyzji jest jej uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl powyższego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Zasada ta nie jest zrealizowana zarówno wówczas, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia strony postępowania, jak też, gdy nie ustali i nie odniesie się do wszystkich faktów istotnych dla danej sprawy.

Jak trafnie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II OSK 110/15 (wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl) motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji. Podejmowanie decyzji posiada także, obok oczywistych aspektów: proceduralnego i materialnego, aspekt intelektualny. Jest to przecież proces myślowy, który powinien być logiczny i spójny, i który powinien zmierzać do uświadomionej konkluzji, opartej o uświadomione motywy działania. Motywy te można poznać na podstawie prawidłowo zredagowanego uzasadnienia. Uzasadnienie decyzji ma stanowić uzewnętrznienie tychże motywów, pokazanie rozumowania organu, a nie tylko wykaz zebranych faktów i norm. Uzasadnienie ma stanowić właśnie odpowiedź na pytanie: "dlaczego?", a nie tylko stwierdzenie "że". Ono ma nie tylko przekonać adresata decyzji o słuszności rozstrzygnięcia, ale właśnie umożliwić pogłębioną kontrolę i ocenę rozumowania.

W przypadku decyzji wydawanej przez organ działający jako organ II instancji naruszenie art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. zaistnieje także wtedy, gdy organ nie dokona oceny w kontekście okoliczności i argumentów wskazanych w odwołaniu, w tym wypadku we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przyjdzie jeszcze wskazać za NSA (por. wyrok z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt II GSK 346/15), że organ odwoławczy, orzekający na niekorzyść strony, zobowiązany jest do sporządzenia uzasadnienia w sposób wyjątkowo staranny, tak aby strona miała pełną wiedzę co do przesłanek zastosowania określonych w rozstrzygnięciu przepisów. Uzasadnienie, które pomija odpowiedź na podstawowe zarzuty oraz nie rozprawia się z zasadniczymi dla wyniku sprawy argumentami strony, jest uzasadnieniem wadliwym, naruszającym zarówno art. 107 § 3 k.p.a., jak też art. 11 tej ustawy. Jak przyjmuje się w doktrynie, uzasadnienie decyzji w przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a. kształcie, stanowi jedną z podstawowych gwarancji procesowych, której zadośćuczynienie przez organ umożliwia przeprowadzenie pełnej kontroli rozstrzygnięcia (zob. Z. Kmieciak, Postępowanie administracyjne w świetle standardów europejskich, Dom Wydawniczy ABC, 1997, str. 187 - 188).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość wymogom wynikającym z przywołanych regulacji, gdyż organ odwoławczy nie ustosunkował się do podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy argumentów Płatnika, który wskazywał, że deklaracji za jednoosobową działalność nie składał, ponieważ żadne dane w stosunku do poprzednich nie uległy zmianie. Powyższe stanowisko Płatnika wskazuje, iż w istocie twierdzi on, iż jest zwolniony z przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów należnych za marzec, kwiecień, maj 2020 r. Powyższe okoliczność jest istotna z punktu widzenia treści art.31zq ust.3 ustawy o COVID – 19, zgodnie z którym warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów należnych za marzec, kwiecień, maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Niezależnie od treści wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy ZUS winien z urzędu szerzej odnieść się do treści wskazanego przepisu in fine, wyjaśniając bliżej kwestię zwolnienia lub też jego braku, w kontekście regulacji art.47 ustawy z dnia 13 października 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej w skrócie - u.s.u.s.), przedstawiając w tym zakresie stosowną analizę oraz dowody. Podobnie organ pominął również argumentację Płatnika przedstawioną w piśmie z dnia 29.10.2020r. stanowiącym w istocie rozwiniecie pierwotnie złożonego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Organ nie odniósł się w dostateczny sposób do wskazanych kwestii, ograniczając się w zasadzie poza zacytowaniem przepisów ustawy o COVID – 19 do lakonicznego stanowiska sprowadzającego się do stwierdzenia, że Płatnik nie złożył dokumentów zgłoszeniowych ze zmianą kodu ubezpieczenia z 0570 00 na 0510 00 od 1 stycznia 2020 r. oraz deklaracji rozliczeniowych po zmianie kodu tytułu do ubezpieczeń oraz, że uchybienie przez skarżącego terminowi do złożenia deklaracji skutkuje odmową przyznania zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek we wnioskowanym okresie.

Nie ulega wątpliwości, iż takie lakoniczne podejście organu, całkowicie pomijające okoliczności powoływane przez stronę skarżącą, nie sprzyja realizacji zasady określonej w art. 8 k.p.a. polegającej na prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do władzy publicznej.

Przede wszystkim w oparciu o akta sprawy (w tym załączone deklaracje ZUS DRA) nie można jednoznacznie stwierdzić, iż skarżący nie podlegał zwolnieniu, o którym mowa w art.47 u.s.u.s., a to oznacza, że zasadnicza sporna kwestia na etapie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie została przez organ prawidłowo rozpoznana. Tym samym organ naruszył w sposób oczywisty również przepis art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W myśl pierwszego z tych przepisów w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zgodnie z drugim przepisem organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Powyższe implikuje, iż na kanwie rozpatrywanego stanu faktycznego doszło także do naruszenia gwarancji wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W orzecznictwie przyjmuje się, że "Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone" (wyrok NSA z 12.11.1992 r., V SA 721/92, ONSA 1992/3–4, poz. 95). Jednocześnie jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 maja 1998r., IV SA 1130/96 "Jedno zdanie, mające zastąpić uzasadnienie, nie niesie żadnej merytorycznej treści. Brak w motywach decyzji jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutów odwołania, brak w aktach sprawy podstawowych dokumentów i dowodów w sprawie pozwalających na ocenę prawidłowości decyzji organu I instancji uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju postępowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.)".

Nierozpoznanie przez ZUS tej kluczowej kwestii uniemożliwia Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji w zakresie prawidłowego zastosowania przez ZUS art. art.31zq ust.3 ustawy COVID-19. W ślad za wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. I SA/Kr 331/21 należy podkreślić, iż sąd administracyjny nie może zastępować organu w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może być podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji, rozpoznania sprawy i orzeczenia o prawach i obowiązkach stron. Stwierdzonego uchybienia nie można skutecznie konwalidować na etapie postępowania sądowego, gdyż wówczas Sąd dokonałby merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a nie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W tym miejscu jeszcze raz należy podkreślić jak doniosłą rolę spełnia uzasadnienie decyzji, realizujące dwie naczelne zasady postępowania administracyjnego zawarte w art. 8 i art. 11 k.p.a. i mające na celu objaśnienie stronie, jaki był tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie, a także powody, dla których nie uwzględniono jej racji, i dla których zapadło rozstrzygnięcie o określonej treści. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, co w rozpoznawanej sprawie nie może mieć miejsca, gdyż w konsekwencji wad, jakimi obarczona jest zaskarżona decyzja organu, ocena w zakresie zarzutów wniosku zostałaby w istocie przerzucona na Sąd. To Sąd administracyjny de facto musiałby merytorycznie rozpoznać sprawę, a nie jest do tego uprawniony.

Podsumowując Sąd wskazuje, że ZUS nie przeprowadził prawidłowego, ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach, co uzasadnia naruszenie przepisów w postaci art. 107 § 3, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji art. 8, 11 k.p.a. i art. 15 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono natomiast w pkt II sentencji wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i sprowadzają się do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, oraz przedstawienia motywów rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji, odpowiadającym wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę wynikającą z art. 11 k.p.a. W szczególności organ mając na uwadze treść art.31zq ust.3 ustawy o Covid – 19, szerzej odniesie się także do treści wskazanego przepisu in fine, wyjaśniając bliżej kwestię zwolnienia lub też jego braku w przypadku skarżącego (art.47 u.s.u.s.).

Zebrany materiał dowodowy ZUS podda ocenie zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a.