Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 777/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Protokolant Referent-stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi Samorządowego Zakładu Usług Komunalnych w S. w likwidacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległych opłat za korzystanie ze środowiska za 2013 rok oraz odmowy umorzenia odsetek za zwłokę 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego Samorządowego Zakładu Usług Komunalnych w S. w likwidacji kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2014 r. Marszałek Województwa [...] (dalej: Marszałek, organ I instancji), działając na podstawie art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwana dalej: o.p.) w związku z art. 281 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm., zwana dalej: p.o.ś.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku Samorządowego Zakładu Usług Komunalnych w S. (dalej: skarżący, wnioskodawca, ZUK) z [...] kwietnia 2014 r. orzekł o odmowie: - w pkt 1 rozłożenia na 6 rat zapłaty zaległości w kwocie [...] zł opłaty za składowanie odpadów za 2013 rok, w pkt 2 umorzenia w całości odsetek za zwłokę od zaległości w kwocie [...] zł opłaty za składowanie odpadów za 2013 rok.

Uzasadniając decyzję Marszałek podał, że w dniu [...] kwietnia 2014 r. wpłynął do organu wniosek skarżącego (uzupełniony pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r.)

o rozłożenie na 6 rat zaległości z tytułu opłaty za korzystanie ze środowiska za 2013 r. w kwocie [...] zł w zakresie składowania odpadów oraz umorzenie w całości odsetek za zwłokę z tego tytułu od powyższej kwoty. Jako podstawę wniosku podano trudności finansowe i brak środków pieniężnych na jednorazowe uregulowanie zaległości z tytułu opłaty za korzystanie ze środowiska. Do wniosku dołączono m.in.: oświadczenie z [...] kwietnia 2014 r. o nieotrzymaniu przez wnioskodawcę pomocy publicznej de minimis w roku bieżącym oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, uchwałę Nr [...]oraz [...]Rady Miejskiej w S. z [...] maja 2011 r. wraz ze statutem ZUK, wykaz zawierający zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat za rok 2013 z [...] marca 2014 r., sprawozdania ZUK z wykonania budżetu wraz z bilansem, rachunkiem zysków i strat za lata 2011-2013 oraz zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego dłużnika zajętej wierzytelności z [...] stycznia 2014 r. wraz z tytułami wykonawczymi.

Na podstawie złożonych przez ZUK wykazów zawierających informacje i dane

o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat organ I instancji ustalił, że należna kwota opłaty za korzystanie ze środowiska za 2013 r. w zakresie składowania odpadów wynosi [...] zł. Od kwoty zaległości podatkowej, zgodnie

z art. 53 § 1 o.p., naliczane są odsetki za zwłokę, które na dzień wpływu wniosku

([...] kwietnia 2014 r.) wyniosły [...] zł.

Marszałek podał, iż zgodnie z art. 281 ust. 1 p.o.ś., do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie natomiast z art. 67a § 1 w związku

z art. 67b o.p. organ podatkowy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może: rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę (pkt 2), umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę (pkt 3). Decyzja wydana na podstawie ww. przepisu oparta jest na konstrukcji uznania administracyjnego, przy czym organ

I instancji miał na uwadze obie przesłanki łącznie: ważny interes podatnika i interes publiczny.

Marszałek podniósł, że art. 67a § 1 o.p. jest przepisem o charakterze wyjątkowym, dlatego też rozłożenie na raty zapłaty podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę oraz umorzenie odsetek za zwłokę stosuje się w wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych wypadkach, zwłaszcza w razie znacznego ograniczenia możliwości płatniczych podatnika wskutek zdarzeń losowych. Uznaje się, że ulga (w postaci rozłożenia zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, czy umorzenia należności) powinna być stosowana jedynie w przypadku, gdy przemawiające za tym okoliczności w zakresie stanu faktycznego pozwalają ocenić przedmiotowy stan jako wyjątkowy, czyli taki, który zaistniał w następstwie niezależnych od podatnika czynników obiektywnych, np. klęska żywiołowa, wypadek, itp. Skoro zatem udzielenie ulgi jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym ważny interes podatnika musi posiadać tę samą cechę, przy czym nie mogą to być trudności przejściowe, ale takie, które np. doprowadziłyby do całkowitego zaniechania działalności podmiotu.

Odnosząc powyższe do wniosku ZUK organ I instancji wskazał, że przeważającą działalnością skarżącego jest zbieranie odpadów niebezpiecznych, a w związku

z wygaśnięciem z dniem [...] stycznia 2014 r. pozwolenia zintegrowanego, wnioskodawca nie prowadzi usług związanych z odbiorem odpadów oraz nie przyjmuje odpadów na składowisko. Ograniczone przychody uniemożliwiają jednorazowe uregulowanie zaległości za 2013 r., której dotyczy wniosek, a funkcjonowanie ZUK od dłuższego czasu wiąże się z ujemnym stanem środków obrotowych. Podał, iż podstawowym uzasadnieniem wniosku są trudności finansowe skarżącego. Zgodnie

z przedstawionymi wyliczeniami i dokumentami finansowymi, stan środków obrotowych wyniósł: na [...] grudnia 2011 r. - [...] zł, na [...] grudnia 2012 r. – [...] zł,

a na [...] grudnia 2013 r. – [...] zł. Głównym problemem i przyczyną takiego stanu finansów wnioskodawcy są należności czynszowe, zaległości w opłatach za świadczone usługi oraz zaległe należności z tytułu nieterminowego wnoszenia opłat przez lokatorów. Jednakże, w sprawozdaniu za rok 2013, stwierdza się, że choć sytuacja finansowa jest nadal niezadawalająca, to nastąpiła poprawa w stanie środków obrotowych w bieżącym roku w stosunku do roku 2012; wówczas niedobór środków wynosił [...] i był wyższy o [...] zł. Różnica wynika z pozyskania przez ZUK w 2013 r. dodatkowych przychodów, m.in. z koszenia trawników miejskich, utrzymania punktu dla bezdomnych psów, odbioru odpadów komunalnych na zlecenie firm zewnętrznych, co pozwoliło na uregulowanie zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dostawców oraz zmniejszenie niedoboru środków obrotowych.

Powyższe pozwala na uznanie, że sytuacja finansowa ZUK ulega poprawie i nie jest na tyle trudna, aby należności za korzystanie ze środowiska nie mogły być uregulowane w ustawowym terminie. Wyjaśnił, że udzielenie ulgi w opłatach za korzystanie ze środowiska traktowane musi być jako instytucja nadzwyczajna, gdyż prowadzi do uprzywilejowania jednych podatników kosztem pozostałych. Wnioskodawca nie wskazał wyjątkowych okoliczności, posiadających np. znamiona losowe, zaistniałych w następstwie niezależnych od niego czynników obiektywnych,

a jedynie na problemy z uzyskiwaniem dochodów wynikających z charakteru prowadzonej działalności, co jednak nie może być uznane za wystarczającą przesłankę do udzielenia wnioskowanej ulgi. Ponadto uznał, że ZUK miał świadomość okresu obowiązywania pozwolenia zintegrowanego i wpływu jaki jego wygaśnięcie będzie miało na prowadzoną przez skarżącego działalność gospodarczą.

W konsekwencji Marszałek uznał, iż przedstawione we wniosku przez skarżącego argumenty nie są wystarczające do udzielenia żądanych ulg, których przyznanie mogłoby negatywnie wpłynąć na szeroko rozumiany interes społeczny, polegający na jednakowym traktowaniu podatników, którzy rzetelnie wywiązują się ze swoich zobowiązań. Udzielenie wnioskowanej przez ZUK ulgi byłoby niezgodne

z zasadą równości wobec prawa.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie

w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania poprzez niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego sprawy oraz błędną ocenę interesu podatnika i interesu społecznego. Skarżący wskazał, że przytoczona w uzasadnieniu decyzji argumentacja, wskazująca na brak ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, który ewentualnie umożliwiałby umorzenie roszczenia w części lub całości bądź odsetek ustawowych za zwłokę, jest nietrafna. Skarżący uznał roszczenie,

a wnosił jedynie o rozłożenie go na raty. Podał, że jako zakład budżetowy gminy przez nią dotowany prowadził działalność gospodarczą w oparciu o własne prognozy ekonomiczne, zwłaszcza licząc na wsparcie Gminy S.. Zatem źródłem finansowania ZUK w istocie były podatki mieszkańców gminy. W tych okolicznościach zrozumiałym jest, że zachodzi uzasadniony interes społeczny, by co najmniej roszczenie rozłożyć na raty. Za bezsporny uznał także fakt, że sytuacja finansowa ZUK, jak i gminy, jest wysoce niezadawalająca z przyczyn tkwiących poza gminą, która dotknięta jest wysokim stopniem bezrobocia (38,6%), brakiem zurbanizowania

i funkcjonowania na jej terenie dużych podmiotów gospodarczych. W związku z tym

w dniu 15 kwietnia 2014 r. Rada Miejska w S. podjęła uchwałę Nr [...]w sprawie likwidacji ZUK.

Decyzją znak [...] z [...] czerwca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu sprawy, Kolegium podało, że decyzja dotycząca odroczenia lub rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetek jest decyzją o charakterze uznaniowym, co oznacza, iż od woli organu podatkowego, którym w tym wypadku jest Marszałek, zależy, czy zaległość podatkowa i/lub odsetki za zwłokę zostaną odroczone lub rozłożone na raty. Uprawnienie organu administracji do wydania decyzji uznaniowej nie zwalnia go jednak z obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie, czy (a jeżeli tak, to w jakim zakresie) w rozpatrywanej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku podatnika, zgodnie z ogólną zasadą poszanowania jego egzystencji, a w szczególności, czy w przedmiotowej sprawie wystąpił tzw. "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", uzasadniający odroczenie lub rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej.

O tego rodzaju przesłance "uzasadnionego ważnego interesu" można mówić, np. w razie znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika, spowodowanych zdarzeniem losowym (powódź, pożar, kradzież lub inne zdarzenie uznane za wyjątkowe). Z "ważnym interesem" możemy mieć do czynienia również wówczas, gdy podatnik znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, której nie mógł przewidzieć lub której nie mógł zapobiec. Natomiast przez pojęcie "interes publiczny" należy rozumieć pewną potrzebę (dobro), której zaspokajanie powinno służyć zbiorowości lokalnej (mieszkańcom miasta) lub całemu społeczeństwu.

W kontekście powyższego Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiły nadzwyczajne zdarzenia, na które podatnik nie miał wpływu. W szczególności, jak słusznie wskazał organ I instancji, wskazywane przez wnioskodawcę okoliczności polegające na chwilowych trudnościach finansowych nie mogą być przesłanką uzasadniającą zastosowanie wnioskowanej ulgi: umorzenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Okolicznością uzasadniającą rozłożenie na raty zaległości

i umorzenie odsetek nie może być również postawienie w stan likwidacji ZUK. Okoliczność ta może jedynie wskazywać na to, iż zła sytuacja finansowa ZUK trwa już od jakiegoś czasu, a brak płynności finansowej, czy też niemożności regulowania swoich zobowiązań nie był skutkiem nagłego, niezależnego od skarżącego zdarzenia. Podkreśliło, iż od osób prowadzących działalność gospodarczą wymaga się szczególnej staranności w podejmowanych działaniach, zaś opłaty za korzystanie ze środowiska wynikają z ustawowego obowiązku i muszą być uwzględniane przy planowaniu działalności.

Kolegium uznało, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności, które można byłoby określić jako "ważny interes podatnika", ani też nie występują przesłanki

o charakterze "interesu publicznego". Podał, że odroczenie lub rozłożenie na raty jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników od tego obowiązku. Art. 67a § 1 o.p. może mieć zastosowanie jedynie w przypadkach szczególnych, gdy zaległość powstała w drodze wystąpienia czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu i które niezależne były od sposobu jego postępowania. Podało dalej, iż jednym z warunków zastosowania ulgi jest fakt, że sytuacja uzasadniająca umorzenie nie była spowodowana (zawiniona) przez podatnika.

W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 67a o.p. Organ administracji stwierdził, że na podstawie powołanych przepisów w przedmiotowej sprawie nie zachodzi zarówno przesłanka interesu publicznego, jak i ważnego interesu strony, uzasadniające udzielenie pomocy w formie rozłożenia na raty zaległości tytułem opłat za korzystanie ze środowiska ani umorzenie odsetek od powstałych zaległości. Tymczasem prawidłowa interpretacja tych przepisów jednoznacznie wskazuje na spełnianie przez skarżącego wszelkich przesłanek dających możliwość organowi administracji na wydanie w trybie uznaniowym decyzji, która stanowiłaby wsparcie również dla społeczności lokalnej, na rzecz której skarżący nieprzerwanie świadczy usługi.

Uzasadniając złożony środek zaskarżenia skarżący podał, że przytoczone przez organ I instancji pojęcie interesu publicznego w całej rozciągłości pokrywa cechy, jakie spełnia ZUK. Abstrahując od samej nazwy przedsiębiorstwa, wskazującej na ogólny charakter świadczeń dla wspólnoty regionu, w którym działa przedsiębiorstwo, faktyczne usługi świadczone na rzecz i w interesie lokalnej społeczności dostatecznie wskazują na działalność nastawioną przede wszystkim w interesie publicznym. ZUK jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która działa w formie samorządowego zakładu budżetowego, w oparciu o uchwałę Rady Miejskiej Nr [...]z 25 maja 2011 r. Przedmiot działalności skarżącego określony został pkt II § 3 Statutu ZUK, stanowiącego załącznik do ww. uchwały jako wykonywanie zadań własnych samorządu gminnego, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych,

w szczególności w zakresie zarządzania zasobami mieszkaniowymi i gospodarki komunalnej.

Od [...] stycznia 2014 r. straciło ważność pozwolenie zintegrowane, wynikające z decyzji Marszałka nr [...] z [...] lipca 2008 r. oraz decyzji przedłużającej ważność tego pozwolenia nr [...]. Od tej daty ZUK zaprzestał prowadzenia usług związanych z odbiorem odpadów, jak również przyjmowania odpadów na składowisko. Skarżący stanowi niezwykle istotny element życia publicznego, świadcząc na rzecz wspólnoty lokalnej usługi o szerokim zakresie. Nie można zatem odmówić jego działalności przymiotu działania na rzecz interesu publicznego. Wskazane wyżej tezy potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2015 r. (II GSK 2132/ 13) stanowiąc, że przy wykładni interesu publicznego należy uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Do interesu publicznego można zatem odwoływać się przez ustalenie hierarchii celów

i wartości, jakie powinny obowiązywać w procesie stosowania prawa. Porównując zakres działania skarżącego należy uznać, iż jego funkcjonowanie jest silnie

i nieprzerwanie połączone z szeroko pojętym interesem publicznym.

Przytaczając treść art. 67a § 1 o.p. oraz wynikającą z orzecznictwa wykładnię pojęć "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" skarżący uznał, iż orzekające

w sprawie organy przesłanki te nieprawidłowo oceniły w kontekście sytuacji finansowej wnioskodawcy. Natomiast w uzasadnieniu decyzji Kolegium brak wielu istotnych elementów merytorycznych, jak również logiki w dowodzeniu. Podał w tym zakresie, że negatywne rozstrzygnięcie, szczególnie podjęte w ramach uznania administracyjnego, powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku decyzji uznaniowej organ podatkowy zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania. W ocenie skarżącego, organ odwoławczy dopuścił się nielogicznego rozumowania: uznając ostatecznie stan likwidacji ZUK jako przejaw trudności finansowych o charakterze trwałym, stanął jednocześnie na stanowisku, że skoro proces ten jest trwały, to nie wywołało go nagłe, niezależne od wnioskodawcy zdarzenie. Skarżący podał, iż niekorzystne warunki, które spowodowały tak trudną sytuację finansową ZUK były nie do przewidzenia, a w związku z tym również do zapobieżenia (lokalne uwarunkowania w postaci szczególnie wysokiego procentu bezrobocia, czy też zaległości finansowe powodowane m.in. nieterminowym uiszczaniem opłat publicznoprawnych przez mieszkańców regionu). Z dowodów załączonych przez skarżącego do wniosku wynikało, że trudności ZUK nie są chwilowe. Wskaźniki obrotu finansowego, a także straty ponoszone przez kilka ostatnich lat

z rzędu dobitnie wskazują na długotrwałe trudności w tym regionie. Stan likwidacji ZUK jest jedynie przejawem potwierdzającym wyjątkowo trudną sytuację finansową, która to sama w sobie nie stanowi o uwzględnieniu wniosku. Jednak, analizując wyniki finansowe ZUK, które w wyniku ciężkiej pracy i działań mających ustabilizować sytuację wydają się polepszać, organ odwoławczy powinien dojść do wniosku, że zasadne jest chociażby rozłożenie skarżącemu na raty powstałej zaległości. Udzielenie takiej ulgi ułatwiłoby bowiem wnioskodawcy wyjście z kryzysu finansowego i zapewniłoby lepszą obsługę potrzeb lokalnej wspólnoty. Tego rodzaju pomoc nie nadużywa w żaden sposób środków, jakie daje prawo, aby chronić obywateli przed zdarzeniami losowymi, które mają wpływ na funkcjonowanie wszystkich podmiotów. Rozłożenie na raty wskazanej kwoty jedynie odroczy w czasie wyegzekwowanie całości zaległości, a nie pozbawi środków finansowych podmioty, którym się one należą.

Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą

w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z regulacją art. 273 ust. 1 p.o.ś., opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, pobór wód oraz składowanie odpadów. Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska (art. 275 p.o.ś.). Podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 284 ust. 1 p.o.ś.). Opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce i wnosi się za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku (art. 285 p.o.ś.). Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska (art. 281 ust. 1 p.o.ś.). Należności podatkowe mogą być odraczane, rozkładane na raty lub umarzane w wyjątkowych sytuacjach, wyłącznie w przypadkach przewidzianych przez ustawę Ordynacja podatkowa.

Materialnoprawną podstawę podjętych w postępowaniu administracyjnym decyzji stanowił art. 67a § 1 pkt 2 i pkt 3 o.p., zgodnie z którym organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może m.in. rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz

z odsetkami za zwłokę, umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Regułą jest więc ponoszenie przez podatnika ciężarów publicznych, a tylko w wyjątkowych sytuacjach możliwe jest zrezygnowanie przez organ administracyjny z należnego świadczenia.

Wydawane w trybie ww. przepisu decyzje są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że do organu administracji publicznej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Należy jednak zaznaczyć, że występowanie jednego z interesów wskazanych w ww. przepisie (ważny interes podatnika lub interes publiczny) jedynie uprawnia, a nie obliguje organ do pozytywnego załatwienia wniosku strony. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak zupełnej dowolności w sposobie rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zobowiązania publicznoprawnego czy rozłożenie na raty. Rozstrzygnięcie takie powinno być należycie uzasadnione i poprzedzone przeprowadzeniem wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej sprowadza się do badania legalności przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 498/00, PP 2001, nr 45, s.14, wyrok NSA z 26 września 2003 r., III SA 2457/02, LEX nr 145036). Kognicja Sądu nie wkracza więc w zakres uznania administracyjnego.

Wyjaśnić należy, iż ważny interes podatnika lub interes publiczny są przesłankami, które muszą wystąpić, aby możliwe było dokonanie przez organ ulg przewidzianych w art. 67a § 1 pkt 2 i pkt 3 o.p. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, nie można utożsamiać go z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie rozłożenia na raty czy umorzenia zaległości podatkowej. Natomiast interes publiczny to dyrektywa postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej (jednostka samorządu terytorialnego), takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego, itp. (por. np. Komentarz do art. 22 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.05.8.60), [w:] R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2006).

W niniejszej sprawie bezsporną jest okoliczność, iż wnioskodawca jest podmiotem korzystającym ze środowiska w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.o.ś. i miał obowiązek terminowego uiszczania opłaty za korzystanie ze środowiska. Niesporne jest także, iż należna kwota opłaty za korzystanie ze środowiska za 2013 r. w zakresie składowania odpadów wynosi [...] zł, zaś odsetki za zwłokę liczone na dzień wpływu wniosku, tj. [...] kwietnia 2014 r., wynoszą [...] zł. Przedmiotem postępowania jest wniosek skarżącego o rozłożenie na 6 rat należności głównej oraz umorzenie odsetek za zwłokę. Organy administracji w rozpatrywanej sprawie, analizując sprawę pod kątem występowania przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", nie dopatrzyły się podstaw do udzielenia ZUK ulg we wnioskowanym zakresie.

W ocenie Sądu, organy prawidłowo zgromadziły w sprawie materiał dowodowy, jednak zgodzić się należy ze skarżącym, że negatywne rozstrzygnięcie, szczególnie podjęte w ramach uznania administracyjnego, powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Tymczasem organ odwoławczy, rozpoznając ponownie

w całości przedmiotową sprawę w ramach zasady dwuinstancyjności w postępowaniu administracyjnym (art. 15 k.p.a.), w niewystarczający sposób wykazał przesłankę, czy

w sprawie występuje przypadek uzasadniony interesem publicznym, aby rozłożyć na raty zapłatę należnych zaległości oraz umorzyć odsetki za zwłokę. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji można wywnioskować, że organ odwoławczy skupił się na rozpoznawaniu wniosku pod kątem umorzenia zaległości podatkowej (o co skarżący nie wnosił), a nie w odniesieniu do jej rozłożenia na raty (we wniosku wskazano 6 rat, do czego organ w żaden sposób się nie odniósł). Każde żądanie zawarte we wniosku

(o rozłożenie na raty należnej zaległości oraz umorzenie odsetek za zwłokę) powinno być przeanalizowane oddzielnie pod kątem obu przesłanek z art. 67a § 1 o.p., które nie muszą być spełnione łącznie. Organ odwoławczy nie dokonał tego w swoim rozstrzygnięciu, przywołując bezkrytycznie wnioski organu I instancji.

Zdaniem Sądu, orzekające w postępowaniu administracyjnym w przedmiotowej sprawie organy nie odniosły się w uzasadnieniach swoich decyzji do charakteru podmiotu wnioskującego o zastosowanie ulgi, który jest zakładem budżetowym gminy, nie posiada osobowości prawnej, działa na rzecz społeczności gminnej i nie uchyla się od uiszczenia zaległości, tylko wnosi o możliwość rozłożenia jej na określone raty oraz umorzenie odsetek za zwłokę. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy uczyni to Kolegium w ramach możliwości merytorycznego orzekania. Jednocześnie rozważyć wówczas należy okoliczność, czy zastosowanie ulgi poprzez rozłożenie zaległości z tytułu opłaty za korzystanie ze środowiska na raty zabezpieczy interes publiczny lokalnej społeczności, jeśli da szansę skarżącemu, będącemu obecnie w likwidacji, na spłatę tych zaległości.

Poza tym Sąd podziela zarzuty skargi co do braku logiki i niekonsekwencji

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co świadczy o dowolnej, a nie swobodnej ocenie dowodów. Z jednej strony Kolegium, wykazując brak przesłanki ważnego interesu podatnika, podtrzymało stanowisko organu I instancji, iż strona wskazała we wniosku okoliczności polegające na chwilowych trudnościach finansowych, a z drugiej strony, uwzględniając fakt postawienia wnioskodawcy w stan likwidacji, oceniło, że okoliczność ta może wskazywać na długotrwałość złej sytuacji finansowej ZUK. Kolegium powinno wszechstronnie i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, po czym jednoznacznie wypowiedzieć się co do charakteru trudności finansowych skarżącego w kontekście występowania lub nie przesłanki ważnego interesu podatnika.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył art.

77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 67a § 1 o.p. Dlatego skarga zasługuje na uwzględnienie, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c) p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy zastosuje się do uwag i wytycznych Sądu zawartych w treści uzasadnienia wyroku.