Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 97/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
article: art. 41 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2222
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S.A. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 258/16 w sprawie ze skargi A. S.A. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. S.A. w S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 lipca 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), oddalił skargę A. S..A. w S. (dalej: Skarżąca), na decyzję Generalnego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD), z dnia [...] listopada 2015r., wydanej w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że:

Decyzją z dnia [...] września 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej: p.r.d.) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.), nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 2.000 zł.

W uzasadnieniu wskazał, że wymierzona kara pieniężna jest sankcją za wykonywanie przewozu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym, bez posiadania zezwolenia kategorii VII.

W dniu [...] października 2014 r., w miejscowości M., na drodze krajowej nr [...] (droga o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t), zatrzymano bowiem, do kontroli zespół pojazdów, składający się z trzyosiowego samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] oraz dwuosiowej przyczepy marki [...] o nr rej. [...], pozostający w dyspozycji Skarżącej. Pojazdem kierował K. T., który wykonywał przewóz drogowy odpadów zwierzęcych. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego (po odjęciu możliwych błędów pomiarowych) stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisku na podwójnej osi napędowej 21,05 t - przekroczenie o 2,05 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o ok. 10,79%),

- rzeczywistą masę całkowitą pojazdu 44,75 t - przekroczenie o 4,75 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 11,875%).

Organ wskazał, że wielkość przekroczeń wymagała od przewoźnika posiadania zezwolenia kategorii VII, na przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych, którego nie posiadał.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. GITD, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 64 ust. 1 i 2, art. 140aa ust. 1, 3 i 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. "b" i ust. 2 p.r.d., art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 460 ze zm., dalej: u.d.p.), § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t. j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 305, dalej: rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

GITD wskazał, że stwierdzone podczas kontroli przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej, jak i przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej, należało zakwalifikować jako wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII i wymierzyć karę pieniężną w wysokości 2.000 zł., bowiem nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości, o więcej niż 10%, a mniej niż 20%. Zezwolenie tej kategorii wydaje się bowiem, gdy przekroczono wielkości dopuszczalnych norm, określonych w zezwoleniach kategorii I-VI.

Podkreślił, że miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku do ważenia pojazdów, z dnia 22 kwietnia 2014 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych 856007 i 856008. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu z datą ważności odpowiednio do dnia 31 października 2014 r. i 31 grudnia 2014 r.

Zdaniem GITD, Skarżąca w trakcie prowadzonego postępowania nie wykazała, że dołożyła należytej staranności w realizacji czynności związanych z przewozem, bądź w sposób jednoznaczny poświadczających brak wpływu na powstanie stwierdzonych naruszeń. Podkreślił, że zarzuty dotyczące dopuszczalnych nacisków na osie wielokrotne pojazdu są bezzasadne, bowiem ustawodawca w § 3 i § 5 ww. rozporządzenia, w sprawie warunków technicznych pojazdów, uregulował te kwestie. Uznając więc zarzuty Skarżącej za bezzasadne, organ odwoławczy stwierdził, że nałożona kara pieniężna jest prawidłowa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na powyższą decyzję, Skarżąca wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie zasady obiektywizmu, poprzez oparcie się na wynikach pomiarów dokonanych z naruszeniem postanowień instrukcji producenta wag i świadectw ich legalizacji. Ponadto, podniosła zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie sprawy w jej całokształcie, a także zarzut naruszenia art. 2 pkt 35a p.r.d., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że pojazd będący przedmiotem postępowania wypełniał zapisaną w tym przepisie definicję "pojazdu nienormatywnego"

Wyrokiem z dnia 13 lipca 2016r. Sąd I instancji oddalił powyższą skargę.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał, zdaniem Sądu I instancji, że doszło do naruszenia obowiązku, w zakresie posiadania wymaganego prawem zezwolenia, na przejazd pojazdem nienormatywnym ( art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d.). Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych. lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

W przypadku stwierdzenia podczas kontroli drogowej, że pojazd jest nienormatywny i brak jest wymaganego zezwolenia, organ miał obowiązek nałożyć karę pieniężną na podmiot wykonujący przejazd, która zgodnie z art. 140ab ust. 1 p.r.d. wynosi 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

Podkreślił, że miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli, protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku do ważenia pojazdów z dnia 22 kwietnia 2014 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II, o nr fabrycznych 856007 i 856008. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu z datą ważności odpowiednio do dnia 31 października 2014 r. i 31 grudnia 2014 r. Użyte wagi spełniały wymagania techniczne i metrologiczne, które powinny spełniać przyrządy pomiarowe i mogły służyć do ustalenia nacisku na podwójną oś napędową oraz wyznaczenia rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu.

Podkreślił, że zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23), wagi nieautomatyczne typu SAW 10C/II umożliwiają ustalenie zarówno dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu, jak również służą do pomiaru nacisku osi. Ze świadectwa legalizacji ww. wag wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG, wdrożonej do systemu prawa polskiego ww. rozporządzeniem, w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności. Tak więc wagami zastosowanymi podczas kontroli organ I instancji mógł się posłużyć.

Zdaniem Sądu I instancji instrukcja obsługi wag użytych do kontroli dopuszcza sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi (pkt. 2.5 instrukcji). W załączniku do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152) określono błędy graniczne dopuszczalnych wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej. Uzyskane w sprawie wyniki ważenia każdej osi zostały więc pomniejszone o 2 %.

Zdaniem Sądu I instancji, Skarżąca miała świadomość i godziła się na powstanie naruszeń, wszak zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

Podkreślił, że Skarżąca na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie przedstawiła dowodów, które wpływałyby na wynik sprawy i zwalniałyby ją z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. W konsekwencji nie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym: art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 107 § 3 k..a. Sprawę rozstrzygnięto po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 i art. 80 kpa). Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 kpa, w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła Skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1. naruszenie przepisu materialnego tzn. art. 2 pkt 35a p.r.d., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, przejawiające się uznaniem, iż pojazd będący przedmiotem postępowania wypełniał zapisaną w tym przepisie definicję pojazdu nienormatywnego,

2. naruszenie przepisów postępowania tzn. art. 134 § 1 p.p.s.a., przejawiające się błędnym przyjęciem, iż ważenia dokonano zgodnie z instrukcją wagi, świadectwami legalizacji oraz homologacji,

3. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez nierozpatrzenie wszystkich istotnych zarzutów podniesionych w skardze na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, co spowodowało, iż sprawa nie została rozstrzygnięta w jej całokształcie oraz w jej granicach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że żaden z zarzutów kasacyjnych nie był skuteczny.

Stwierdzić należy, iż niezasadny jest zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 35a p.r.d., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, na gruncie niniejszej sprawy, przejawiające się uznaniem, że pojazd będący przedmiotem postępowania wypełniał zapisaną w tym przepisie definicję pojazdu nienormatywnego.

Według tego przepisu pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Artykuł 2 pkt 35a p.r.d. nie zawiera pełnej regulacji, określającej wyczerpująco pojęcie pojazdu nienormatywnego. W zakresie dotyczącym nacisku osi odsyła do "przepisów o drogach publicznych". W zasadzie więc dopiero na podstawie tych przepisów możliwe jest ustalenie dopuszczalnych nacisków osi, których przekroczenie czyni pojazd nienormatywnym.

W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organu, iż pojazd był pojazdem nienormatywnym w zakresie dopuszczalnych nacisków osi, odwołując się m.in. na § 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, traktując ten przepis jako przepis o drogach publicznych.

W skardze kasacyjnej, nie podniesiono natomiast zarzutu naruszenia innych przepisów. Skarga nie zawiera choćby zarzutu naruszenia art. 41 ust. 1 u.d.p., z którego wyprowadza się niekiedy wniosek, że jedynie przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej (nie zaś osi wielokrotnej) pozwala uznać pojazd za nienormatywny.

Ze względu na te ewidentne braki Naczelny Sąd Administracyjny związany wyłącznie zarzutem naruszenia art. 2 pkt 35a p.r.d. nie mógł powyższego zarzutu skargi kasacyjnej uwzględnić.

Nie zasadny jest również zarzut określony w punkcie 2 i 3, naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy", o jakim mowa we wskazanym przepisie oznacza bowiem to, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Powyższe oznacza, iż sąd administracyjny I instancji zobowiązany jest do badania zaskarżonego aktu w granicach sprawy bez względu na podniesione zarzuty. Przepis ten można naruszyć wykraczając poza granice sprawy bądź ograniczając się wyraźnie wyłącznie do zgłoszonych przez skarżącego zarzutów. Natomiast przepis ten nie może zostać naruszony w sposób wskazany przez Skarżącą tj. przez błędne przyjęcie, iż ważenia dokonano zgodnie z instrukcją wagi, świadectwami legalizacji oraz homologacji, a więc w istocie poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Aby sformułować zarzuty dotyczące błędnie ustalonego stanu faktycznego, Skarżąca winna wskazać konkretne normy prawne, które zostały naruszone, w ramach podstawy naruszenia prawa procesowego. Zarzucanie błędnie ustalonego stanu faktycznego poprzez stawianie zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie może wywołać zamierzonego skutku w postaci jego uwzględnienia.

Skarżący wskazywał również, iż Sąd I instancji nie odniósł się do zarzutu, iż w trakcie ważenia nie zastosowano podkładek niwelujących, a posłużono się wnęką skonstruowaną na terenie placu na którym dokonano kontroli, w której umocowano wagi, a która zdaniem Skarżącej nie miała wymaganej głębokości.

Zauważyć należy, ze Sąd I instancji ustosunkował się do powyższej kwestii w sposób bardzo ogólny i lakoniczny. Wskazał przy tym, iż nie dopatrzył się w działaniu organu naruszeń przy ustalaniu stanu faktycznego i jego ocenie.

Natomiast, jak wynika z zaskarżonej decyzji organ ustosunkował się do kwestii podniesionych przez Skarżącą . Ze zgromadzonego materiału dowodowego, wynika iż ważenia dokonano poprzez umieszczenie wag we wnękach w nawierzchni, tak że ich płyta znalazła się na poziomie drogi. Wagi SAW zostały oparte o krawędzie dołu fundamentowego w ten sposób, że waga była na niej zawieszona, a płyta wagi była na jednym poziomie ze stanowiskiem ważenia. Tym samym głębokość wnęki może być większa niż wysokość samej wagi, a dla prawidłowości ważenia głębokość wnęki nie ma znaczenia. Nadto stanowisko do ważenia pojazdu zostało sprawdzone pomiarem pochylenia terenu i zalegalizowane. Zostało wybudowane zgodnie z przepisami prawa budowlanego jak i przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007r. w sprawie wymagań którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych ( Dz.U. 2007 nr 188 poz. 1345). Legitymowało się ono dokumentem uprawnionego geodety, potwierdzającym spełnienie warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Wagi posiadały wymagane legalizacje, a stanowisko ważenia zostało sprawdzone pomiarem pochylenia terenu i zalegalizowane. W trakcie kontroli nie były zgłaszane zastrzeżenia, co do tych okoliczności. Skarżąca natomiast w zarzutach skargi kasacyjnej nie sformułowała zarzutów podważających ustalony w ten sposób stan faktyczny sprawy. Wobec powyższego uznać należy, iż zarzut powyższy jest nie uzasadniony.

Dlatego też, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Na powyższe koszty składa się kwota 900,0 złotych tytułem wynagrodzenia radcy prawnego, pełnomocnika GITD.