Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1282/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia 26 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 lipca 2021r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – dalej "k.p.a.", art. 59 § 5 w związku z art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) – dalej "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia A.K. (dalej: skarżąca, zobowiązana) na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 27 maja 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym:

Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem – Dyrektor Oddziału ZUS w G. - prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] do [...] z dnia 7 listopada 2012r. obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych świadczeń pracowniczych za lata 2008-2010 oraz styczeń i luty 2011r.

Na podstawie ww. tytułów wykonawczych, organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku [...] SA zawiadomieniami nr [...] i [...] z dnia 9 listopada 2012r. Ww. zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanej w dniu 30.11.2012r. w trybie art. 44 k.p.a. Zajęcie okazało się nieskuteczne z powodu braku rachunku w tym banku.

Ponadto organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku [...] SA:

- zawiadomieniami nr [...] i [...] z dnia 7 lutego 2013r. Ww. zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanej w dniu 12.11.2014r. w trybie art. 44 k.p.a. Zajęcie okazało się nieskuteczne z powodu braku środków.

- zawiadomieniami nr [...] oraz [...] z dnia 27.10.2014r. Ww. zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanej w dniu 18.04.2013r. w trybie art. 44 k.p.a. W aktach brak odpowiedzi banku.

Pismem z dnia 30.04.2021r. zobowiązana wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Jako podstawę wniosku pełnomocnik wskazał brak uprzedniego doręczenia upomnienia oraz przedawnienie roszczeń dochodzonych w niniejszym postępowaniu.

Postanowieniem z dnia 27.05.2021r. Dyrektor ZUS Oddział w G. odmówił zgody na umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Zobowiązania wniosła zażalenie na ww. postanowienie, podnosząc, że zostało ono wydane z naruszeniem:

art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i niedoręczenie płatnikowi upomnienie,

art. 34a pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i niewystąpienie przez wierzyciela do organu administracyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości,

art. 59 § 1 pkt 1 i 3 u.p.e.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i wydanie postanowienia w przedmiocie odmowy wydania zgody na umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonego postanowienia. Wskazał, że w sprawie zastosowanie ma stan prawny obowiązujący przed dniem 30.07.2020 r., zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r. poz. 2070).

Dalej podniósł, że dochodzone w toku postępowania egzekucyjnego należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lata 2008-2010 i styczeń oraz luty 2011r. nie uległy przedawnieniu. Bieg terminu przedawnienia tych należności, wynoszący 5 lat od dnia 1 stycznia 2012r., zakończyłby się z dniem 02.01.2017r. Jednakże bieg tego terminu został zawieszony na podstawie art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13.12.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r., nr 11, poz. 74), dalej u.s.u.s., z dniem podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, prowadzącą do zawieszenia biegu terminu przedawnienia i znajdującą potwierdzenie w aktach sprawy było doręczenie zobowiązanej w dniu 30.11.2012r. odpisów tytułów wykonawczych od [...] do [...] – w trybie art. 44 K.p.a. - co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru nr [...]. Postępowanie egzekucyjne nadal się toczy. Dlatego też przesłanka wynikająca z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.

Odnosząc się natomiast do kwestii zaistnienia przesłanki z art. 59 § 1 pkt 7 ww. ustawy, organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu wystąpił brak obowiązku doręczenia upomnienia zgodnie z mającym zastosowanie w sprawie § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. należność pieniężna została określona w orzeczeniu (decyzji).

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada obowiązującym w tym zakresie przepisom prawa.

Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie w całości obu wydanych w sprawie postanowień. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

art. 7 w zw. z art. 77 ust. 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ II instancji wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego, wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając przy tym na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, przejawiający się w szczególności nieuwzględnieniem wniosku o umorzenie postępowania, pomimo iż egzekucja administracyjna była bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu Skarżącej, z których możliwe było wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne, jak również z uwagi na bezczynność organu egzekucyjnego;

art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., przez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, z pominięciem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;

art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie skarżącej przesłanek swojej decyzji, przede wszystkim dlaczego mimo braku majątku lub źródła dochodu Skarżącej, z których możliwe jest wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne organ utrzymał w mocy dotychczasowe postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. i nie wziął powyższych okoliczności pod uwagę;

art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez brak umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo iż dalsza egzekucja administracyjna była i jest bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu Skarżącej, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne;

art. 24 ust. 5b u.s.u.s. poprzez niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało wydaniem postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji;

art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy zasadne było uchylenie tego postanowienia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego była decyzja Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 września 2012 r., która nie została skutecznie doręczona Skarżącej. Skarżąca dnia 30 sierpnia 2011 r. zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej, jednak mimo to organ kierował korespondencję na nieaktualny adres prowadzenia działalności. Powyższe spowodowało, że Skarżącej nie został doręczony żaden dokument wydany w sprawie egzekucyjnej, a organ każdorazowo stosował tzw. fikcję doręczenia.

Dalej skarżąca zarzuciła, że organ nie rozważył możliwości fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a., pomimo że taki obowiązek na nim ciążył z uwagi na treść art. 7 k.p.a. Nie podjął również żadnych czynności dowodowych, pomimo że od 2014 roku nie wykonywał uprawnień wierzyciela, ani obowiązków organu egzekucyjnego. Organ ponadto nie podjął działań w celu ustalenia, czy Skarżąca posiada majątek lub źródło dochodu, z którego możliwe jest wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Wskazując na zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywatela (wyrażoną w art. 7 k.p.a.) skarżąca podniosła, że w zależności od okoliczności sprawy, w sytuacji gdy pismo strony nie zawiera wyraźnego wniosku o zastosowanie konkretnego przepisu prawa, organ administracji publicznej mając na względzie słuszny interes strony, dbając by nie poniosła ona szkody, winien rozważyć wszystkie możliwe środki, które dopuszczają przepisy prawa, a które mogłyby służyć należytemu załatwieniu sprawy, w tym możliwość skorzystania z wezwania strony do sprecyzowania jego żądania. Organ administracji winien uwzględnić intencję strony, a nie literalną treść pisma, jeżeli miałoby to przysłużyć się słusznemu interesowi obywatela. Uwzględnienie interesu strony należy rozumieć w ten sposób, iż mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego jednakże w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ, działając w granicach uznania administracyjnego, przyjmuje ten sposób orzekania, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony. Nie mieści się jednak w pojęciu interesu strony orzekanie w sposób sprzeczny z przepisami prawa, choćby zostało ono potwierdzone orzeczeniami sądu wydanymi w innych sprawach. W niniejszej sprawie zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji nie podjął żadnej inicjatywy z urzędu i nie rozważył kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 24 ust. 5b u.s.u.s. skarżąca wskazała, że za niedopuszczalne należy uznać zawieszenie biegu terminu przedawnienia w sytuacji, w której od wielu lat organ egzekucyjny jest całkowicie bezczynny i nie podejmuje żadnych czynności w sprawie. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia na skutek toczącego się postępowania egzekucyjnego, w którym od siedmiu lat nie podjęto ani jednej czynności, stanowi niedopuszczalne rozszerzenie interpretacji wyjątku, o którym mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. i prowadzi do fikcji teoretycznie istniejącej instytucji przedawnienia.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie sprawa została rozpoznana w powyższym trybie.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r. poz. 2070), z dniem 30 lipca 2020 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 7 listopada 2012 r. zostało wszczęte przed dniem 30 lipca 2020 r. – co potwierdzają m.in. wskazane przez organ zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 9 listopada 2012r., 27 lutego 2013r., 27 października 2014r. W dalszej części uzasadnienia przywoływane zatem będą przepisy o brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., chyba że co innego wynikać będzie z wyraźnego zastrzeżenia.

Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia, na wstępie należy wskazać, że art. 59 u.p.e.a. reguluje kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując obligatoryjne i fakultatywne jego przesłanki. Jeżeli w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wystąpią przeszkody o trwałym charakterze, uniemożliwiające dalsze prowadzenie postępowania, bądź powodujące, że jego dalsze prowadzenie jest niecelowe, następuje umorzenie postępowania egzekucyjnego. Może ono nastąpić w każdym stadium postępowania, gdyż przepis art. 59 u.p.e.a. nie wyznacza terminu do złożenia takiego wniosku. Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany i wierzyciel mogą wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego.

Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego na dwóch podstawach., tj. z powodu przedawnienia obowiązku oraz z powodu braku uprzedniego doręczenia upomnienia.

Jedną z przesłanek zobowiązujących organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego jest wygaśnięcie obowiązku, które może nastąpić wskutek przedawnienia obowiązku (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że w sprawie tej nie nastąpiło przedawnienie egzekwowanych należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i na ubezpieczenie zdrowotne za lata 2008-2010 i styczeń oraz luty 2011 roku z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

Problematykę przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne reguluje ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.; dalej jako u.s.u.s.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.

Zgodnie z pierwotnym brzmieniem ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, mając na uwadze treść art. 24 ust. 4 ustawy, należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne z zastrzeżeniem ust. 5b którego treść stanowiła, iż bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przepis ten ulegał kolejnym nowelizacjom. W sprawie nie jest sporne, że zastosowanie ma brzmienie art. 24 ust. 4 ww. ustawy nadane ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378), z którego wynika pięcioletni termin przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne. Ponadto, zgodnie z art. 27 ust.1 ww. ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011r., stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Zgodnie z powyższymi przepisami, bieg terminu przedawnienia przedmiotowych należności upłynąłby z dniem 1 stycznia 2017 r., gdyby nie nastąpiło zawieszenie biegu tego terminu na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Przepis ten stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności, zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych i powszechnych wskazuje się, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego. Podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek (por. wyroki: z dnia 19 września 2018 r., I SA/Lu 396/18 i z dnia 12 lipca 2017r., sygn. akt I SA/Gd 737/17, z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 676/19). Do takich czynności zaliczono również wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale także orzeczenia, pisma kierowane do strony, z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności (wyroki: z dnia 19 lipca 2016 r., I SA/Sz 637/16, z dnia 27 stycznia 2012 r., I SA/Lu 721/11 oraz z dnia 9 grudnia 2009 r., V SA/Wa 1479/09, a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 26 września 2019 r., III AUa 189/19).

W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej powołał się na fakt doręczenia skarżącej w dniu 30 listopada 2012 r. odpisów tytułów wykonawczych i z oceną tą należy się zgodzić. Są to niewątpliwie czynności zmierzające bezpośrednio do ściągnięcia należności. Z dniem 30 listopada 2012 r. doszło zatem do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zaległości z tytułu składek. Do dnia wydania zaskarżonego postanowienia, postępowanie egzekucyjne nie zakończyło się, a więc bieg terminu przedawnienia wciąż pozostaje zawieszony do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego, co prawidłowo stwierdził organ.

Zarzuty Skarżącej co do ewentualnej przewlekłości postępowania egzekucyjnego nie mieszczą się w zakresie badania przesłanek zawieszenia biegu terminu przedawnienia obowiązku na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Nietrafny jest również zarzut dotyczący braku doręczenia skarżącej upomnienia. Jak słusznie wskazały organy, w sprawie brak było obowiązku doręczenia zobowiązanej upomnienia przed wszczęciem egzekucji. Otóż w dacie wystawienia tytułów wykonawczych, tj. 7 listopada 2012 r., obowiązywało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22.11.2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001r., Nr 137, poz. 1541, ze zm). Zgodnie z § 13 ust. 1 tego rozporządzenia, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. W niniejszej sprawie dochodzona na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych należność wynika z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 września 2012 r., nr [...]. W treści tej decyzji zresztą znalazło się zacytowanie przepisu § 13 ust. 1 powyższego rozporządzenia, informujące zobowiązaną o braku konieczności uprzedniego doręczenia upomnienia przed wystawieniem tytułu wykonawczego. W związku z tym, brak było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Przystępując do rozważań nad art. 59 § 2 u.p.e.a. należy poczynić zastrzeżenie, że przepis ten z dniem 21 lutego 2021 r. uległ nowelizacji na mocy ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019r., poz. 1553 z późn. zm.). Otrzymał on brzmienie: postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Jednak zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej, co do zasady do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Dlatego też w rozpatrywanej sprawie znajdzie zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a. o treści: postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne (art. 59 § 1 u.p.e.a.) lub fakultatywne (art. 59 § 2 u.pe.a.). Analiza art. 59 § 2 u.p.e.a. wskazuje, że jego zastosowanie związane jest ze stwierdzeniem, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne (zob. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt II FSK 169/10, Lex nr 1083008). Zatem organ egzekucyjny przed podjęciem rozstrzygnięcia na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. - regulacji przewidującej uznanie administracyjne - zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie istnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji, gdyż tylko takie postępowanie pozwala na podjęcie zgodnego z prawem postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaniechanie wyjaśnienia istnienia przesłanki pozwalającej na umorzenie postępowania egzekucyjnego na dzień podejmowania postanowienia czyni wydane rozstrzygnięcie dowolnym, co implikuje jego wyeliminowanie z obrotu prawnego (zob. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2017 r. sygn. akt II FSK 2883/15, Lex nr 2198938).

W rozpatrywanym przypadku zwrócić należy jednak uwagę, że art. 59 § 2 u.p.e.a. został wymieniony jako podstawa żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego dopiero na etapie skargi do Sądu. Przy czym nie chodzi tylko o brak powołania się na art. 59 § 2 u.p.e.a. ale również nieprzytoczenie jakiejkolwiek okoliczności, która mogłaby na to wskazywać. Zatem skoro postępowanie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczęte zostało na wniosek zobowiązanej, która powoływała się w składanych do organu pismach wyłącznie na okoliczności odpowiadające hipotezom norm prawnych ujętych w art. 59 § 1 u.p.e.a., to organy egzekucyjne nie mają obowiązku badać czy ziściła się przesłanka fakultatywnego umorzenia tego postępowania, określona w art. 59 § 2 u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z dnia 25 października 2017 r. sygn. akt II FSK 1490/17, Lex nr 2378874).

Z powyższych względów również zarzuty skargi co do nieprawidłowości przy doręczeniu decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych nie podlegały rozpatrzeniu. W sprawie tej badano wyłącznie legalność podjętego przez organ rozstrzygnięcia co do stwierdzenia braku istnienia wskazanych przez zobowiązaną przesłanek umorzenia postępowania związanych z przedawnieniem obowiązku i brakiem doręczenia upomnienia.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ww. ustawy, oddalił skargę.