Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 167/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant starszy sekretarz Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania wpisu w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. odmówił wpisania w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta K. H. R. jako właściciela działki nr A k.m. [...] d. [...] obręb P. o powierzchni [...] m2 położonej przy ul. A w K.. W podstawie prawnej decyzji podane zostały przepisy art. 104 k.p.a., art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027) oraz § 46 i § 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte z wniosku H. R. z dnia [...] 1997 r. domagającej się wpisania jej jako właściciela opisanej nieruchomości. Swoje żądanie wnioskodawczyni oparła o akt nadania ziemi nr [...] wydany w dniu [...] r. przez Ministra Rolnictwa i Reformy Rolnej, którym nadano jej grunt oznaczony jako działka nr B o powierzchni [...] arów oraz odpis z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. dotyczący działki nr B. Odnosząc się do tego żądania Prezydent Miasta podał, że decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] r. zatwierdzono klasyfikację i szacunek działki nr B o pow. [...] ha. W [...]r. dokonano powtórnego pomiaru powierzchni nadanego gruntu i sporządzono dokumentację geodezyjną, którą przyjęto do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Z dokumentacji tej wynika, że powierzchnia działki nr B uległa zmianie z [...] arów na [...] arów [...] m2, stąd też została ona oznaczona nowym numerem C. W oparciu o te ustalenia postanowieniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. – Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] r. na mocy art. 105 § 1 i § 2 k.p.a. (w ówczesnym brzmieniu) sprostowano z urzędu decyzję z [...] r. zatwierdzającą klasyfikację i szacunek działki nr B, w ten sposób, że w miejsce podanego w tej decyzji oznaczenia nr B wpisano nr B i C, zaś w miejsce obszaru nadanego [...] ha wpisano [...] ha. Tym samym w stosunku do obszaru wynikającego z aktu nadania powierzchnia nieruchomości wzrosła o [...] ha tzn. tyle ile wyniosła powierzchnia nadanej działki ustalona pomiarami z [...] r. Sporządzoną dokumentację geodezyjną przekazano do księgi wieczystej i obecnie znajduje się ona w zbiorze dokumentów KW nr [...] Sądu Rejonowego w K. (d. [...] M.) na której zapisy powołała się wnioskodawczyni. Zdaniem Prezydenta Miasta K. z dokumentacji sprawy wynika zatem, że działka nr B o pow. [...] m2 o jakiej mowa w dacie nadania to działka nr C o powierzchni [...] m2. Dokumenty geodezyjne (rejestr gruntów, wykaz zmian gruntowych i dokumenty pomiarowe) przekazane do Urzędu Miasta K. w związku ze zmianą granic administracyjnych miast wykazują bowiem, że H. R. posiadała działkę nr C i jest to dawna działka nr B. Działka ta w [...] r. została podzielona na [...] działek, które następnie zostały zbyte przez jej właścicielkę, a w związku z tym zamknięta została pozycja rejestrowa operatu ewidencyjnego. Co się tyczy działki nr A to objęta ona jest księgą wieczystą KW nr [...] Sądu Rejonowego w K. (d. [...] M.) i stanowiła własność Skarbu Państwa. Na podstawie matrykuły Gminy P. ustalono, że działka ta wywodzi się z nieruchomości stanowiących własność Księcia [...] objętych wspomnianą księgą wieczystą KW nr [...] M., które zostały przejęte na własność Skarbu Państwa. Odpowiedniego wpisu tej treści dokonano w [...] r. w artykule matrykuły. Od tego roku sporna działka była w użytkowaniu rodziny S., a od [...] r. wydzierżawiana przez Skarb Państwa, a następnie Miasto K.. W oparciu o taki stan prawny działka nr A została umieszczona przez Komisję Inwentaryzacyjną w spisie mienia Skarbu Państwa w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], co po wyłożeniu spisu inwentaryzacyjnego do publicznego wglądu stało się podstawą złożenia wniosku o jej komunalizację w oparciu o art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). W efekcie tego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] stwierdził nabycie własności tej nieruchomości przez Gminę K. z mocy prawa. Prawo własności Miasta K. zostało następnie ujawnione w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej działki przez Sąd Rejonowy w K..

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podał, że wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnego dokumentu z którego jednoznacznie wynikałoby, że jest właścicielem działki nr A a zgromadzone w sprawie dokumenty geodezyjne, w tym także dołączony do księgi wieczystej nr [...] zbiór dokumentów Nr [...] (będący podstawą oznaczenia nieruchomości), jednoznacznie wskazują, że działka nr B o jakiej mowa w akcie nadania ziemi z [...] r. to działka nr C. Postanowieniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej – W.R. i L. w T. dokonano zaś rozszerzenia przedmiotu tego nadania, co zgodnie z oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w wyroku z dnia 3 marca 2003 r. sygn. akt I SA 1962/01 – zostało dokonane niezgodnie z prawem. Także przedłożony przez pełnomocnika wnioskodawczyni M. R. rejestr pomiarowy z [...] r. nie może stanowić podstawy do wpisu w operacie ewidencyjnym prawa własności działki nr A na rzecz M. R., bowiem nie ma on cech dokumentu (brak pieczęci organu i podpisu osoby reprezentującej ten organ). Tym samym zdaniem organu wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentów potwierdzających jej prawa własności do działki nr A i należało odmówić dokonania żądanego wpisu w ewidencji gruntów i budynków.

W odwołaniu od tej decyzji H. R. zastępowana przez męża M. R. podniosła, że organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję w oparciu o te same przesłanki, które w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach zawartej w wyroku z dnia 10 stycznia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 600/99 nie stanowiły dowodów potwierdzających prawo własności Skarbu Państwa. Wspomnianym wyrokiem NSA uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. odmawiającą wprowadzenia do operatu ewidencji gruntów zmiany dotyczącej prawa własności działki nr A. Zdaniem odwołującej się organ I instancji nie zastosował się do zamieszczonych w tym wyroku wskazań odnoszących się do dalszego procedowania w sprawie, czym naruszył dyspozycję art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.). Podobnie jak poprzednio organ ten przyjął bowiem tezę, że działka nr A jest tożsamą działką nr C. Teza ta jest nielogiczna bowiem działka o powierzchni [...] ha nie może zmienić swojej powierzchni do [...] ha bez zmiany swych granic. Jest to też niezgodne ze stanem prawnym nabytej w drodze reformy rolnej nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w K. prowadzi Księgę Wieczystą nr [...] (dawna KW nr [...] M.). Z zapisów tej księgi wynika bowiem, że nabyta przez odwołującą się nieruchomość składała się z dwóch działek: nr B o powierzchni [...] ha i nr C o powierzchni [...] ha. Nabywając to gospodarstwo H. R. zapłaciła też za całość nabytego gruntu i opłaca z tego tytułu podatki. Zarzuciła ponadto naruszenie przez Prezydenta Miasta K. art. 77 § 1 k.p.a. bowiem nie odniósł się on do jej wniosków dowodowych, a to: odpisu z KW nr [...], kopii nakazów płatniczych, wykazu zmian gruntowych sporządzonych przez Powiatowe Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w P., kopii wypisu z rejestru pomiarowego sporządzonego przez Wojewódzki Zarząd Urządzeń Rolnych w K., wyrysu i wypisu z operatu ewidencji gruntów sporządzonego przez Urząd Powiatowy w T. z dnia [...] r. Organ ten nie uwzględnił wreszcie niezwykle istotnych dowodów jak: akta uwłaszczeniowe nieruchomości nabytych w drodze reformy rolnej przez H. R. i kopie dokumentów mapowych znajdujących się w zbiorze dokumentów księgi wieczystej KW nr [...]. Z dowodów tych zaś wynika, że działka nr B po odnowieniu operatu ewidencji gruntów zmieniła oznaczenie w nowym operacie.

Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K.(dalej [...]WINGiK) działając w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że przepis § 46 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków zawiera wykaz dokumentów w oparciu o które uwidacznia się prawa właścicieli nieruchomości w tej ewidencji, a zapisy takie rejestrują jedynie stany prawne nieruchomości ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Jeżeli aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień lub dodatkowych dowodów, starosta będący organem prowadzącym ewidencję przeprowadza zgodnie z § 47 przywołanego rozporządzenia postępowanie administracyjne. W tym postępowaniu stosownie do art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne żąda się od wnioskodawców dokumentów geodezyjnych, kartograficznych lub innych uzasadniających wnioskowane zmiany. Wniosek H. R. dotyczący wpisu jej jako właściciela działki nr A został złożony w oparciu o akt nadania ziemi z [...] r. opisujący przedmiot nadania jako działkę nr B o powierzchni [...] ha. Oznaczenie nieruchomości zgodnie z planem nadziału (działka nr B) nie istniało jednak w ewidencji gruntów i budynków. W dokumencie tym nie oznaczono nawet, z jakiej parceli, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] w M., została wyznaczona nadana działka. Na mapach katastralnych z tego okresu wszystkie działki były tymczasem oznaczone numerami ewidencyjnymi wg numeracji parcel z katastru [...] stanowiące oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych i matrykułach. Tym samym z treści przedłożonego aktu nadania ziemi nie można jednoznacznie stwierdzić, że działka nr B to działka oznaczona w ewidencji gruntów i budynków nr A. Z dokumentacji geodezyjnej zgromadzonej w państwowym zasobie geodezyjnym wynika jednocześnie, że działka nr B stanowiła od [...] r. działkę nr C, która jak ustalono w wyniku pomiaru przeprowadzonego na przełomie [...]-[...]r. miała powierzchnię blisko dwukrotnie większą niż w akcie nadania. W tej sytuacji wraz ze zmianą powierzchni tej działki nadano jej numer ewidencyjny C w miejsce nr B, co wynika z oryginałów dokumentacji pomiarowej (Dz. Ew. Pom. [...]). Okoliczności te znajdują potwierdzenie w wykazie zmian gruntowych z [...] r. znajdującym się w państwowym zasobie, jak i w zbiorze dokumentów księgi wieczystej nr [...] (d. KW [...] M.), gdzie jako właściciela wpisano H. R.. W zbiorze dokumentów tej księgi oznaczonym nr [...] znajduje się "Dodatek do księgi parcel" z dnia [...] r. z oryginalnymi pieczęciami Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. i podpisem Kierownika Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Terenów Rolnych, z którego wprost wynika, iż na skutek nowego pomiaru działka nr B została oznaczona numerem C i zmieniła powierzchnię z [...]m2 na [...]m2. Wpisy dokonane w dziale I KW nr [...] przedstawiają jednak stan odmienny, niż wynikający z opisanego dokumentu, bowiem wpisano w nim działkę nr B i działkę nr B, a podstawą tego wpisu był omówiony "Dodatek do księgi parcel" oraz postanowienie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. z dnia [...] r. prostujące omyłkę pisarską i zmieniające co do istoty akt nadania ziemi, gdyż wynikało z niego iż H. R. nabyła prawo własności działek nr B i nr C o łącznej powierzchni [...] m2. W zbiorze dokumentów przedmiotowej księgi znajduje się też matryca mapy katastralnej nosząca ślady drapania w miejscu wpisania nr C oraz dopisano na niej cyfrę [...] pod nr działki A. Mając na uwadze powyższe ustalenia [...]WINGiK doszedł do wniosku, że skoro działka nr B o powierzchni [...]m2 stanowiła później działkę nr C o powierzchni [...]m2, to nie mogła stanowić jednocześnie też działki nr A o powierzchni [...] m2. Organ odwoławczy w oparciu o przeprowadzone badanie dokumentów znajdujących się w państwowym zasobie ustalił także, że przedstawione przez odwołującą się dokumenty wskazujące, że działka nr A stanowiła część dawnej działki nr B stoją w sprzeczności z oryginałami dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Jako właściciel nieruchomości z której została wydzielona działka nr A od [...] r. był ujawniony bowiem Skarb Państwa. W artykule matrykuły nr [...] pod liczbą wykazu [...] wpisano działkę nr D o powierzchni [...] ha powstałą ze scalenia w [...] r. dwóch działek. Analiza dokumentacji kartograficznej wskazuje też, że w wyniku podziału działki nr D przeprowadzonego w latach [...]-[...] utworzono [...] działek, w tym m.in. działki nr B o pow. [...]ha oraz nr A o pow. [...]ha. Zatem działka nr A i działka nr B od początku ich powstania były dwoma różnymi działkami a powierzchnia działki nr B została błędnie określona w akcie nadania. Opisanego podziału nie ujawniono jednak w księdze wieczystej nr KW [...] (dawna KW nr [...] M.) założonej w wyniku przepisania wykazu liczba [...] km P., w której w dziale II jako właściciela wpisano Skarb Państwa. W 1997 r. wpisano do tej księgi m.in. działkę nr A, a następnie na podstawie decyzji komunalizacyjnej działkę tę odłączono i wpisano do KW nr [...], gdzie jako właściciel została ujawniona Gmina K.. Od początku założenia ewidencji gruntów i budynków działka nr A figurowała też w jednostce rejestrowej Skarbu Państwa, a H. R. nigdy nie figurowała w tej ewidencji jako jej właściciel. Przedmiotowa działka nie była też we władaniu odwołującej się, gdyż od [...] r. była w użytkowaniu rodziny S.. [...]WINGiK podzielił także stanowisko organu I instancji, że przedłożona przez odwołującą się dokumentacja, w tym kopie dokumentów mapowych znajdujących się w zbiorze dokumentów KW nr [...] nie są wiarygodne i nie mogą stanowić podstaw do ujawnienia zmian podmiotowych w ewidencji gruntów i budynków. Dokumenty zgromadzone w państwowym zasobie, bowiem nie potwierdzają danych wynikających z "Wyciągu rejestru pomiarowego z [...] r." i "Wypisu z rejestru pomiarowego" wydanego przez Sąd Rejonowy w K.. Dokumenty te nie zostały ponadto opatrzone stosownymi pieczęciami urzędowymi i popisowymi. [...]WINGiK zauważył też, że rejestr pomiarowy ułożył w [...] r. mierniczy M. R. (mąż i pełnomocnik wnioskodawczyni) i zostało na nim dopisane mazakiem oznaczenie "([...])". Również M. R. (jako pracownik WZUR) sporządził szkic mapy poglądowej z [...]r. znajdujący się w zbiorze dokumentów KW nr [...], na którym dopisano długopisem w kółku oznaczenie "[...]" dla działki nr A. Organ odwoławczy nie zgodził się następnie z tezą odwołania, że organ I instancji uznał tożsamość działki nr A z działką nr C, bowiem stwierdzenie takie nie zostało zawarte w zaskarżonej decyzji. Wreszcie za pozbawiony podstaw uznał także zarzut nie zastosowania się do wskazówek zawartych w wyroku NSA z 10 stycznia 2001 r. Podstawowym wskazaniem zamieszczonym w tym wyroku było bowiem ustalenie aktualnego stanu prawnego spornej nieruchomości. Stan ten na chwilę orzekania jest ustalony decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Miasto K. prawa własności działki nr A, co zostało ujawnione w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K.. Wyrokiem NSA z dnia 3 marca 2003 r. sygn. akt I SA 1962/01 z obrotu prawnego została usunięta także decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] r. stwierdzająca nieważność tej decyzji komunalizacyjnej. Zatem decyzja Wojewody [...] z [...] r. pozostaje w obrocie prawnym, a jej byt prawny zostanie określony decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji po zakończeniu ponownie prowadzonego postępowania w sprawie jej nieważności.

Reasumując swoje rozważania [...]WINGiK wskazał, że wniosek H. R. jest de facto roszczeniem dotyczącym prawa własności działki nr A, o którego zasadności może zdecydować sąd powszechny.

W terminie otwartym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na tę decyzję M. R. wystosował adresowane do Wojewody [...] pismo oznaczone jako "skarga". W piśmie tym pełnomocnik H. R. domagał się powołania zespołu biegłych, którzy z jego udziałem zakończą ciągnącą się od wielu lat sprawę o przywrócenie własności działki nr A, a także polemizował ze stanowiskiem zajętym przez organy w omówionych decyzjach. Wystąpienie to, potraktowane zostało przez organ II instancji jako skarga i przesłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wraz z odpowiedzią, w której wniesiono o oddalenie skargi. W obszernym uzasadnieniu tej odpowiedzi w całości przytoczono stanowisko [...]WINGiK zamieszczone w uzasadnieniu jego decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. oznaczonym jako "pismo przygotowawcze skarżącego" zostały sprecyzowane żądania skarżącej, a to uchylenia wydanych w sprawie decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu podała, że wniesioną skargą dochodzi usunięcia niezgodnego z prawem stanu ewidencji gruntów spowodowanego rażącym naruszeniem przepisów § 55 ust. 1 i § 64 ust. 2 zarządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Mon. Pol. Nr 11, poz. 98). Nie żądała zatem, jak błędnie przyjął Prezydent Miasta K. oraz [...]WINGiK, wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów zmiany w rozumieniu art. 22 ust. 2 i 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, bowiem jest właścicielem nabytego w [...] r. gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha składającego się z działek nr B i nr C, a jej prawo własności zostało ujawnione w księdze wieczystej KW [...] (dawna KW Nr [...] M.), jak również w ewidencji gruntów obrębu P., powiat P., a następnie powiat T.. Dowodzą tego dokumenty wskazane w odwołaniu od decyzji organu I instancji w świetle których nie budzi wątpliwości, że skarżąca nabyła w trybie reformy rolnej gospodarstwo o powierzchni [...] ha, za które zapłaciła kwotę ustaloną postanowieniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. z dnia [...] r. prostującym z urzędu decyzję wydaną w przedmiocie klasyfikacji i szacunku nieruchomości w której pominięto i nie objęto szacunkiem uwłaszczonej działki nr C. Przywołane dowody świadczą o tym, że nieruchomości nabyte przez skarżącą w opisanym trybie figurowały w operacie ewidencji gruntów na jej imię, a zatem wprowadzone w tej ewidencji zmiany bez ich udokumentowania tytułem własności nastąpiły z naruszeniem przepisów wskazanego zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Terenowej. Bezprawnie wprowadzona zmiana w ewidencji gruntów dokonana została pod rządami dekretu z 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz. 32 ze zm.) oraz przywołanego zarządzenia, a zatem ocena zasadności jej wprowadzenia winna być dokonana na podstawie tych przepisów. W uzasadnieniu wyroku z dnia 10 stycznia 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że "zachodzą daleko idące wątpliwości, co do tego czy uprzednio Skarb Państwa legitymował się tytułem prawnym do działki nr A wynikającym z prawa rzeczowego, czy był uwidoczniony w operacie ewidencji gruntów jako właściciel tej działki, a jeśli tak, to kiedy i na jakiej podstawie doszło do oznaczenia tego podmiotu jako właściciela". Ponownie rozpatrując sprawę organy nie zastosowały się do tego zalecenia mimo, że było ono dla nich wiążące. Nie uwzględniły też wniosków skarżącej o przeprowadzenie dowodów z przedłożonych przez nią dokumentów, czym naruszyły art. 77 § 1 k.p.a. Organy zakwestionowały także wiarygodność tych dokumentów, czym przekroczyły swoją kompetencję i rażąco naruszyły art. 76 § 1 k.p.a. Skarżąca podała, że nie kwestionuje przeprowadzonego przez organ II instancji dowodu iż sporna działka pochodzi z gruntów Skarbu Państwa, co wynika z artykułu matrykuły nr [...], księga wieczysta bez bliższego określenia – liczba wykazu [...]. Nie można jednak na tej podstawie dowodzić, że po uwłaszczeniu tymi gruntami osób fizycznych są one nadal własnością Skarbu Państwa. W tej kwestii nie przeprowadzono w szczególności dowodu z akt uwłaszczeniowych, akt z księgi wieczystej nr [...] oraz operatu pomiarowego Prezydium WRN – Wojewódzkiego Zarządu Urządzeń Rolnych stwierdzając, że ich nie ma. Dowodem mataczenia w sprawie jest także powołanie się na zapisy zamieszczone w dziale II KW Nr [...] mimo, że sporna działka została wpisana do tej księgi dopiero [...]1997 r. na podstawie operatu ewidencji gruntów, do którego Skarb Państwa został bezprawnie wpisany jako właściciel działki nr A. Skarżąca powołała się także na treść nakazów płatniczych podatku gruntowego, które stanowią dowód wykazania przedmiotowej nieruchomości w ewidencji gruntów, a także iż płaciła podatek z obu posiadanych działek. Odnosząc się do kwestii sporządzenia rejestru pomiarowego przez jej męża (pełnomocnika skarżącej) wskazała, że w okresie z którego pochodzą zakwestionowane dokumenty pomiarowe mogły być one wykonywane jedynie przez państwowe jednostki wykonawstwa geodezyjnego, a organem właściwym do opracowania operatu ewidencji gruntów był Wojewódzki Zarząd Urządzeń Rolnych – Prezydium WRN.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie mogła odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 53, poz. 1269), kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem uznał, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego, a także nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że kontrolę tę Sąd przeprowadził kierując się także wskazaniami zawartymi w art. 134 § 1 p.p.s.a., a zatem nie będąc związany zarzutami skargi, wskazaną w niej podstawa prawną oraz sformułowanymi w niej wnioskami.

W pierwszym rzędzie wskazać przyjdzie, że pozbawione podstaw były podniesione w skardze zarzuty naruszenia decyzjami organów obu instancji przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.) ewidencja gruntów obejmuje informacje dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzaje użytków, ich klasy i oznaczenia założonych ksiąg wieczystych lub zbioru dokumentów oraz podaje się w niej ich właściciela. Zapisy ewidencyjne mają zatem charakter pochodnych informacji o gruntach i właścicielach. W świetle § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków prawa osób i jednostek organizacyjnych do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie:

1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych,

2) prawomocnych orzeczeń sądowych,

3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub

przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów

dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali,

4) ostatecznych decyzji administracyjnych,

5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych,

6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.

Z powyższych uregulowań wynika, że postępowanie ewidencyjne – podobnie jak w poprzednio obowiązujących unormowaniach przywołanych przez skarżącą – nigdy nie służyło kreowaniu stanu prawnego gruntów ani ich oznaczenia bez istnienia wskazanych wyżej tytułów. W postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmian w ewidencji gruntów nie można też oceniać aktów, orzeczeń i czynności prawnych wymienionych w cytowanym wyżej przepisie rozporządzenia, ani uzależniać zmian w ewidencji od dokonania takiej oceny (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2003 r. sygn. akt II SA 1907/01 w: LEX nr 156364). Jak wynika z akt sprawy skarżąca domagała się dokonania zmiany wpisu dotyczącego właściciela działki nr A k.m. [...] obręb P. w oparciu o wpisy zamieszczone w Księdze Wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. (dawnej [...] M.). Z wpisów tych wynikało, że H. R. była właścicielem nieruchomości o powierzchni [...] ha składającej się z działki nr B i działki nr C. Wskazany wpis został dokonany w oparciu o: znajdujący się w zbiorze dokumentów nr [...] akt nadania ziemi z dnia [...] r., decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. w przedmiocie klasyfikacji i szacunku działki robotniczej z dnia [...] r. (zb. dok. nr [...]), "dodatku do księgi parcel" z dnia [...] r. (zb. dok. nr [...]) oraz postanowienie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. z dnia [...] r. (zb. dok. nr [...]). Żądana zmiana wpisu do ewidencji gruntów związana była jednak z jednoczesnym zakwestionowaniem zapisów zamieszczonych w dziale I i II Księgi Wieczystej nr [...] także prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. w świetle których właścicielem działki nr A było Miasto K. na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. Wpisu tego dokonano w dniu [...] r. Sporna działka była też wpisana do Księgi Wieczystej nr [...] (dawna KW Nr [...] M.) jako własność Skarbu Państwa. Bezsporne w tej sprawie jest, że H. R. nigdy nie figurowała w ewidencji gruntów jako właściciel działki nr A. W świetle powyższego jej wniosek, którym zainicjowane zostało kontrolowane postępowanie zmierzał do zakwestionowania zapisów dokonanych w dwóch ostatnio wymienionych księgach wieczystych dotyczących prawa własności spornej nieruchomości. Powyższa kwestia w świetle przytoczonej wyżej wykładni przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisów rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie mogła zostać jednak rozstrzygnięta w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zapisów zamieszczonych w operacie ewidencji gruntów. Orzekające w postępowaniu ewidencyjnym organy administracyjne obowiązane są ustalać stan władania nieruchomością w pierwszym rzędzie na podstawie zapisów w księdze wieczystej, jeżeli księga taka została dla podlegającej wpisowi nieruchomości założona. Zmiana wpisu w księdze wieczystej, której dokonano na podstawie decyzji administracyjnej jest możliwa zaś wówczas, gdy dojdzie do uchylenia tej decyzji lub jej zmiany w procedurze administracyjnej (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2007 r. sygn. akt IV CSK 350/06 w: Mon. Prawn. z 2005 r. nr 5, poz. 230). Gdy wpis ten nie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu, do orzekania w tej kwestii uprawniony jest sąd powszechny na podstawie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zm.). Przed tym sądem zainteresowana winna zatem wytoczyć powództwo z żądaniem usunięcia niezgodności pomiędzy stanem ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym.

Powyższe stanowisko zostało także zamieszczone w poprzednio zapadłym w sprawie wyroku NSA z dnia 10 stycznia 2001 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził bowiem, że gdyby w oparciu o treść wpisu w księdze wieczystej doszło do wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów w odniesieniu do właściciela, a na dzień orzekania stan prawny ujawniony w księdze nie uległ zmianie to brak będzie podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej. "W takim bowiem wypadku żądanie skarżącej zmierzałoby do zakwestionowania treści wpisu w księdze wieczystej w jej dziale II, a takie żądanie może być realizowane w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym lub w innym postępowaniu sądowym". W tym kontekście zwrócić należy uwagę, że ocena prawna zamieszczona w tym wyroku wiąże wojewódzki sąd administracyjny zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.). Nota bene nie ma tutaj zastosowania, jak błędnie wskazała skarżąca, art. 153 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę przywołaną ocenę prawną na uwzględnienie nie zasługuje tym samym zarzut o nieuwzględnieniu przez orzekające w sprawie organy wskazań zawartych w przywołanym wyroku. Co się tyczy zacytowanych w skardze rozważań zamieszczonych w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 stycznia 2001 r. to zauważyć należy, że zostały one sformułowane w związku z decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] r. stwierdzającej nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] r. w części dotyczącej nabycia przez Gminę K. prawa własności działki nr A. Wspomniana decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji podważyła bowiem ustalenia dotyczące prawa własności działki nr A przysługującego wcześniej Skarbowi Państwa i mogła stanowić podstawę ubiegania się o zmianę wpisów w KW nr [...] (dawnej KW [...] M.), a przede wszystkim w KW nr [...]. Orzeczenie to oraz utrzymująca je w mocy decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] r. zostały jednak wyeliminowane z obrotu prawnego innym wyrokiem NSA z dnia 3 marca

2001 r. sygn. akt I SA 1962/01.

W piśmie procesowym z dnia [...] 2007 r. skarżąca podniosła, że Prezydent Miasta K., a następnie [...]WINGiK błędnie przyjęli, że w swoim wniosku z [...] 1997 r. żądała wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w rozumieniu przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Tymczasem jej żądanie dotyczyło oceny zasadności wprowadzenia zmiany w tej ewidencji dokonanej pod rządami dekretu o ewidencji gruntów i budynków z 1954 r. oraz obowiązującego wtedy zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej w sprawie ewidencji gruntów. Zatem domagała się ona zbadania tej zmiany na gruncie wówczas obowiązujących przepisów. Odnosząc się do tego zarzutu należy przede wszystkim zauważyć, że podniesiona kwestia została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją Głównego Geodety Kraju z dnia [...] r. nr [...]. Utrzymano nią w mocy decyzję [...]WINGiK odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wprowadzonej zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej właściciela działki nr A położonej w K. obręb P.. Skarga na tę decyzję została też oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2004 r. sygn. akt 6 II SA 2653/03. Postępowanie zakończone tymi orzeczeniami zostało wszczęte z wniosku skarżącej z dnia [...] 2002 r., w którym zwróciła się do [...]WINGiK o stwierdzenie nieważności zmiany danych dotyczących właściciela działki nr A wskazując, że wprowadzono je bez podstawy prawnej. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] [...]WINGiK odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie podając, że wszczęcie i prowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego mogło mieć miejsce, gdyby sprawa została rozstrzygnięta w formie decyzji administracyjnej, a nie w drodze czynności materialno-technicznej. W uzasadnieniu swojej decyzji Główny Geodeta Kraju podał, że do założonego w

[...] r. nowego operatu ewidencji gruntów i budynków pod numerem jednostki rejestrowej [...] wpisano H. R. jako właścicielkę działki nr C, a pod numerem [...] został wpisany Skarb Państwa jako właściciel działki A. Zgodnie z obowiązującymi w tej dacie przepisami wpisy do zakładanej ewidencji gruntów nie były zatwierdzane żadną decyzją administracyjną ani postanowieniem, a zatem w sprawie nie został wydany żaden akt administracyjny, który mógłby zostać wzruszony w trybie art. 156 k.p.a. W ślad za tym rozstrzygnięciem wskazać należy, że zmiana wpisów w ewidencji gruntów i budynków dokonanych pod rządami dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków nie może nastąpić nie tylko w trybie postępowania nieważnościowego, ale także w innych nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego. Zatem zgodnie z żądaniem zamieszczonym we wniosku z [...] r. zmiana taka mogła nastąpić tylko w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy regulujące prowadzenie ewidencji gruntów i budynków.

W świetle przeprowadzonych rozważań na uwzględnienie nie zasługują wreszcie zarzuty naruszenia w toku postępowania przepisów art. 77 § 1 i art. 76 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy, bowiem w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i dokonały na jego podstawie prawidłowych ustaleń faktycznych.

Z tych powodów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.