Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 782/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 i 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr) Sędzia WSA Dariusz Dudra Protokolant po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 grudnia 2009r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości,


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. W. D. zwróciła się

do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek

na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 1999 r. do sierpnia 2000 r.

wraz z należnymi odsetkami. W uzasadnieniu swojego wniosku skarżąca wskazała, że w sierpniu 2000 r. zlikwidowała działalność gospodarczą, z uwagi na brak spodziewanych dochodów. Oświadczyła przy tym, że nie jest w stanie spłacić należnych składek, ponieważ miesięczne wydatki na leki, wyżywienie i opłaty

za mieszkanie (ok. 1 700 zł) pokrywają się z miesięcznym wynagrodzeniem (ok. 1 600 zł). Pozostałą kwotę, przeznacza na niezbędne naprawy, zakup obuwia, odzieży, czy sprzętu gospodarstwa domowego. Ponadto podała, że jest osobą chorą, co wiąże się

z przestrzeganiem specjalnej diety i przyjmowaniem leków. W związku z powyższym zapłata zaległości pozbawiłaby ją możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych.

W ramach postępowania w sprawie umorzenia należności składkowych prowadzonego przez ZUS ustalono, że W. D. prowadziła działalność gospodarczą (gabinet masażu) na podstawie zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wydanego przez Urząd Miejski w C. od lipca 1997 r. do września 2000 r. W okresie od stycznia 1999 r. do września 2000 r. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Wobec płatnika było przeprowadzone postępowanie egzekucyjne. Z zajęcia rachunku bankowego zostały uregulowane należności za okres od stycznia do maja 1999 r. i częściowo należność za miesiąc czerwiec 1999 r. Dalsza egzekucja nie była możliwa ze względu na brak dokumentów rozliczeniowych.

Po przeprowadzeniu postępowania pod kątem konkretyzacji przesłanek umorzenia zawartych w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) oraz art. 28 ust. 3a tej ustawy w związku z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 ze zm.) ZUS wydał w dniu 6 października 2008 r. decyzję, którą odmówił W. D. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.

W wyniku wniesienia skargi, wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2009r. sygn. akt

I SA/Bd 140/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, że organ oceniając, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka

z § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności faktycznych wynikających

z akt sprawy, czym naruszył art. 7 i art. 77 kpa. Sąd podał, że skarżąca wykazała,

na podstawie przedłożonych dokumentów, że zalega z płatnościami: czynszu,

za zużycie wody, za ogrzewanie mieszkania. Organ odwoławczy nie odniósł się

do powyższych okoliczności i nie wyjaśnił, czy mają one - uwzględniając łączną wielkość tych zaległości i przedstawioną przez zobowiązaną sytuację finansową - wpływ na możliwość zaspokajania przez nią niezbędnych potrzeb życiowych. Ponadto Sąd wskazał, że organ nie odniósł się do zarzutu nie wykonania w terminie nałożonych

na niego obowiązków wynikających z art. 48 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przez co działa na niekorzyść ubezpieczonych. Sąd zauważył, że skarżąca podniosła, iż w jej przypadku organ zwlekał z zawiadomieniem o wymiarze składek aż 8 lat, co powodowało narastanie zaległości z tytułu składek. W rezultacie koszty odsetek dwukrotnie przewyższają pierwotną kwotę składek. Zdaniem Sądu

w sytuacji, gdy strona postępowania przypisuje określonym okolicznościom decydujące dla wyniku sprawy znaczenie, wówczas narusza prawo oraz uchybia zasadzie przekonywania i wyjaśniania sformułowanej w art. 11 kpa takie postępowanie organu, które powoduje, że w uzasadnieniu decyzji pomija się milczeniem przedstawione

przez stronę argumenty. Sąd nie podzielił natomiast zarzutu, że nastąpiło przedawnienie roszczenia z tytułu dochodzonych przez Zakład składek.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przywołał przepisy art. 28 ust. 2 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek

na ubezpieczenia społeczne.

Organ stwierdził, że w przedmiotowym przypadku nie zaistniały przesłanki umorzenia wymienione w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ przeprowadził również analizę sprawy pod kątem konkretyzacji przesłanek umorzenia zawartych w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zdaniem organu, strona nie znajdowała się

w stanie ubóstwa zagrażającym dalszej egzystencji poprzez niezapewnienie minimum socjalnego. Sytuacja finansowa skarżącej nie była na tyle ciężka, że opłacenie zaległych składek pozbawiało skarżącą możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżąca posiada stały dochód w kwocie brutto 2.050,36 zł, co w ocenie organu, stanowi dochód dość wysoki w odniesieniu do minimalnego wynagrodzenia

z tytułu zatrudnienia bądź w odniesieniu do najniższego świadczenia emerytalnego. Ponadto skarżąca posiada wraz z synami własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 48 m2 w C. przy ulicy P.. W mieszkaniu tym skarżąca mieszka sama. Organ przywołując argumentację strony podniesioną we wniosku

o umorzenie zaległych składek z dnia [...] r., odnoszącą się do bardzo trudnej sytuacji finansowej, wskazał na dokonany dnia następnego zakup zestawu wypoczynkowego i fotela o łącznej wartości 1.836,85 zł. Organ zwrócił uwagę,

że w dniu 29 sierpnia 2008 r. całość zadłużenia strony na koncie ZUS wynosiła 3.068,35 zł, czego strona była świadoma.

Organ po dokonaniu analizy wydatków stwierdził, że są one niższe niż wskazane przez wnioskodawcę. Strona wskazała na wydatki w sumie w wysokości 1.600 zł miesięcznie, natomiast według dokonanych przez organ wyliczeń wydatków, które zostały podane przez stronę, wynoszą one 671,76 zł miesięcznie.

Zakład przyjął za udowodnione, że skarżąca jako osoba chora wymaga leczenia, rehabilitacji i odpowiedniej diety jednakże podniósł, że wskazana miesięczna wysokość wydatków na leki nie została poparta dowodami.

Zdaniem organu nie wystąpiła również druga przesłanka umorzenia związana

z poniesieniem strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej czy innego nadzwyczajnego zdarzenia. Zaległość na koncie strony powstała na skutek nieopłacenia należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Organ nie zgodził się

z twierdzeniem strony, że nie wiedziała o ciążącym na niej obowiązku, bowiem w dniu [...] r. strona złożyła w Inspektoracie ZUS w A. K. dokumenty zgłoszeniowe od dnia [...] r. (zgłoszenie płatnika i osoby ubezpieczonej), deklaracje rozliczeniowe za miesiące I,III,VI,IX,XII/1999r., I,III,VI/2000r. oraz dokumenty wyrejestrowujące od dnia [...] r. (wyrejestrowanie płatnika i osoby ubezpieczonej). Organ wskazał, że strona zaniechała jednakże opłacenia składek, które wykazała jako należne w przekazanych deklaracjach rozliczeniowych. Ponadto Zakład prowadził w stosunku do strony postępowanie egzekucyjne i wyegzekwował składki za okres I-V/1999 r. i częściowo VI/1999 r. Organ zaznaczył, że ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej ponosi zawsze prowadzący, który winien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej. Zakład wziął pod uwagę również fakt, że wnioskodawca posiada zaległości u innych podmiotów - spółdzielni mieszkaniowej. Jednak niepowodzenia w działalności gospodarczej, a także zobowiązania powstałe w innych instytucjach nie są żadnym nadzwyczajnym zdarzeniem, które przemawiałoby za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku. Strona nie wskazała na żadne nadzwyczajne zdarzenie, które uniemożliwiłoby regularną opłatę rachunków, wręcz przeciwnie, w wywiadzie majątkowym z dnia

[...] r. nie podała, aby takie zaległości posiadała.

Ponadto organ wskazał, że zbadał przedstawiony materiał dowodowy obrazujący stan chorobowy pod kątem trzeciej przesłanki. Zauważył, że zgodnie z zaświadczeniem lekarskim z dnia 12 sierpnia 2008 r. strona systematycznie leczy się od 2002 r.,

w którym to czasie nie prowadziła już działalności gospodarczej. Choroby nie przeszkodziły stronie w pracy zawodowej - strona nie starała się o świadczenie rentowe z ZUS, a na emeryturę przeszła po osiągnięciu 60 lat. Zdaniem Zakładu, choroba nie była okolicznością uniemożliwiającą pozyskiwanie dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia w okresie prowadzenia działalności, jak i bezpośrednio po jej zlikwidowaniu. Tym bardziej nie może być traktowana jako przesłanka do umorzenia zaległości obecnie, gdy strona osiąga dochody z emerytury.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia należności, organ podtrzymał swoje stanowisko. Zaległe składki nie uległy przedawnieniu, ponieważ dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074) znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych. Najstarsze zaległości na koncie strony, tj. za VI/1999 r.

na dzień 1 stycznia 2003 r. nie były przedawnione, w związku z czym ma do nich zastosowanie dziesięcioletni okres przedawnienia.

Na decyzję organu II instancji W. D. wniosła skargę

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 2, art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 68 ust. 1 pkt 6, art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz naruszenie art. 138 § 1 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12 § 1, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kpa poprzez ich niezastosowanie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu strona odnosząc się do naruszenia art. 48 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podniosła, że organ zawiadomił ją

o istnieniu zaległości oraz nakazał ich niezwłoczne uregulowanie dopiero w 2008 r.,

a więc 8 lat od momentu, w którym organ powinien był wszcząć postępowanie wyjaśniające i wydać stosowną decyzję. Skarżąca zarzuciła również, że Zakład pomimo wyegzekwowania składek za okres I-V/1999 r. i częściowo za VI/1999 r. nie objął postępowaniem egzekucyjnym składek za okres od VI/1999 r. do VIII/2000 r. W ocenie skarżącej, przedmiotową sprawę organ powinien był załatwić w 2000 r. lub najpóźniej

w 2001 r., a nie w 2008 r., kiedy to naliczone odsetki dwukrotnie przewyższają wysokość zaległych składek.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 34 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stanowiących o prowadzeniu

przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych kont ubezpieczonych oraz płatników składek, strona podniosła, że Inspektorat w A. K. przez 8 lat nie interesował się tym, co działo się na koncie skarżącej i nie próbował załatwić sprawy w sposób przewidziany prawem. Działanie takie stanowi naruszenie zasady zaufania do organów państwa.

Podobną argumentacją prowadzenia postępowania po upływie 8 lat skarżąca uzasadniła zarzut naruszenia art. 68 ust. 1 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym Zakład kontroluje wykonywanie przez płatników składek i przez ubezpieczonych obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz innych zadań zleconych.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania skarżąca stwierdziła, że organ rozstrzygnął przedmiotową sprawę w sposób arbitralny, subiektywnie zastosował przepisy, nie zauważył istotnych faktów. W ocenie strony, uzasadnienie zaskarżonej decyzji ograniczone zostało do zredagowania stanu faktycznego i zacytowania przepisów. Organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Bydgoszczy, co w świetle orzecznictwa sądowego stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł

o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji

z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza prawo, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu jest zagadnienie umorzenia zaległości z tytułu składek

na ubezpieczenie zdrowotne za okres VI/1999r. do VIII/2000r. oraz odsetek za zwłokę.

I. W pierwszej kolejności należy wskazać, że instytucja umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne może być stosowana wyłącznie wówczas, gdy zaległość istnieje, bez względu czy organ uwzględnia wniosek o umorzenie, czy też odmawia udzielenia tej ulgi. Jeżeli natomiast doszłoby do przedawnienia należności wówczas postępowanie z wniosku o umorzenie podlegałoby umorzeniu, jako bezprzedmiotowe stosownie do art. 105 § 1 kpa. Istnienie zaległości jest bowiem warunkiem merytorycznego rozstrzygania sprawy.

Sąd zauważa, że przedmiotem wniosku o umorzenie są m.in. zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za m-ce czerwiec i lipiec 1999r. Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (na który organ powołał się

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. W wyroku z dnia 21 kwietnia 2009r., sygn. akt I SA/Bd 140/09 WSA w Bydgoszczy przesądził, że w sprawie ma zastosowanie 10-letni termin przedawnienia wprowadzony mocą ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074). Sąd oceniał poprzednią decyzję na dzień jej wydania, tj. [...]r., w związku z tym nie budziło wątpliwości, że termin 10-letni jeszcze nie upłynął. Obecnie Sąd ocenia zaskarżoną decyzję także na dzień jej wydania, tj. [...]r.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że wyjaśnienia wymaga, czy składki zdrowotne za miesiące czerwiec i lipiec nie uległy przedawnieniu na dzień wydania decyzji przez organ odwoławczy (po wydaniu ww. wyroku WSA w Bydgoszczy). Zauważyć należy, iż na s. 4 zaskarżonej decyzji organ podał, że: naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, bowiem nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne. W związku z tym należy ustalić, jakie okoliczności uprawniają organ do rozstrzygania o umorzeniu należności za miesiące czerwiec i lipiec 1999r. Dla oceny przedmiotowej sprawy nie wystarcza stwierdzenie,

że w sprawie ma zastosowanie 10-letni termin przedawnienia, skoro za niektóre miesiące ten podstawowy termin upłynął na dzień wydania zaskarżonej decyzji (składki za m-ce czerwiec i lipiec 1999r., a zaskarżona decyzja wydana w sierpniu 2009r.).

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ dokona oceny tego zagadnienia.

II. W zakresie natomiast zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne

za pozostałe miesiące (począwszy od miesiąca sierpnia 1999r.) należy stwierdzić,

że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd Administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. dokonania umorzenia należności.

Kierując się treścią wniosku Skarżącej wszczynającego postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał - w szczególności - przepis art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej zwaną u.s.u.s.), w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu.

Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek

z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Podkreślić w tym miejscu należy, że

w uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty

na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi, umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje

na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.

Zakład ma zatem jedynie możliwość, a nie obowiązek umarzania należności

z tytułu składek, nawet w przypadkach spełnienia ustawowych przesłanek

do umorzenia.

Analizując stan faktyczny sprawy pod kątem całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., należy przyznać rację Prezesowi ZUS w związku

z uznaniem, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek z powołanego unormowania. Organ w uzasadnieniu decyzji odniósł się do każdej przesłanki i podał przyczyny, z powodu których ustalił, że w sprawie nie wystąpiła całkowita nieściągalność. Dokonane w tej materii ustalenia organu nie naruszają prawa.

Zakład przeprowadził również analizę sprawy pod kątem przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. Zgodnie z powołanym powyżej § 3, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności

w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki

nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ oceniając sprawę pod kątem pierwszej przesłanki podał przychody osiągane przez skarżącą (w wysokości 1701,83 zł netto) i porównał je z dochodami osób otrzymujących najniższe wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia, czy też najniższe świadczenie emerytalne, które są niższe. Organ wskazał na sprzeczności

w wyjaśnieniach skarżącej, co do samodzielnego zamieszkania w mieszkaniu

w Ciechocinku, a wykazywaniem kosztów na dwie osoby, przy jednoczesnym nie podaniu przez skarżącą dochodów osiąganych przez tę drugą osobę. Dokonał także analizy wydatków skarżącej wykazując, że kwoty wg dokumentów są niższe

niż z kalkulacji dokonanej przez skarżącą. Organ również ocenił wydatki

na wyposażenie mieszkania w okresie, gdy skarżąca miała już wiedzę o zaległościach

z tytuł składek. W konsekwencji organ wykazał, że nie zaistniała przesłanka określona w § 3 pkt 1 ww. rozporządzenia.

Odnośnie kolejnej przesłanki organ wprawdzie przyznał, że skarżąca choruje, jednak nie jest to choroba przewlekła, bowiem nie stanowiła ona przeszkody do pracy zawodowej i nie była podstawą do nabycia prawa do renty.

Organ wskazał także na brak trzeciej przesłanki wynikającej z ww. rozporządzenia, ponieważ skarżąca nie poniosła strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organ jest prawidłowa, nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 80 Kpa (z zastrzeżeniem zakresu podanego w pkt I niniejszego uzasadnienia).

Odnośnie bardzo szerokich wywodów i zarzutów skarżącej dotyczących zaniedbań ze strony organu (jego pracowników) w zakresie niedochodzenia należności przez okres 8 lat od momentu powstania obowiązku ich uiszczenia, należy stwierdzić, że nie stanowi to postawy do umorzenia zaległości wraz z odsetkami.

Okoliczność, że organ nie podjął czynności w celu wcześniejszego określenia należności i wezwania skarżącej do ich uiszczenia, nie oznacza naruszenia prawa, które powinno skutkować umorzeniem zaległości. Sąd zauważa, że dopóki należności nie ulegną przedawnieniu, to organ w okresie 10-letnim ma prawo dochodzić składek. Niewątpliwie najkorzystniejszym rozwiązaniem dla strony oraz finansów publicznych byłaby natychmiastowa reakcja organu na wszelkie nieprawidłowości w zapłacie składek. Jednakże ewentualnych błędów po stronie zobowiązanej (skarżąca złożyła deklaracje dopiero w 2008 r.) nie można przerzucać na organ. Organ bowiem ma prawo i obowiązek dochodzić należności w ciągu 10 lat, może to nastąpić także w ostatnim roku tego okresu przedawnienia.

W tym miejscu wskazać należy przepis ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, regulujący kolejność zaspakajania należności składkowych, a mianowicie art. 24 ust. 3 u.s.u.s. Przepis ten przewiduje uprzywilejowanie ZUS w zakresie prowadzonej egzekucji. Wynika z niego, że należności z tytułu składek podlegają zaspokojeniu w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji przed innymi wierzytelnościami, z wyjątkiem kosztów egzekucyjnych, należności za pracę, należności alimentacyjnych oraz rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, jak również kosztów ostatniej choroby i kosztów pogrzebu dłużnika, w wysokości odpowiadającej miejscowym zwyczajom.

Z powołanej regulacji wynika zatem pierwszeństwo zaspokojenia w drodze egzekucji należności z tytułu składek przed innymi należnościami.

III. Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja w części dotyczącej składek za czerwiec i lipiec 1999r. narusza przepisy procesowe, tj. art. 77 § 1 (organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy) oraz art. 80 kpa (organ administracji publicznej ocenia

na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) poprzez nie wyjaśnienie okoliczności, które pozwoliły organowi

na orzekanie po upływie podstawowego 10-letniego okresu przedawnienia. Sąd w tej materii nie przesądza, czy nastąpiło, czy też nie miało miejsce przedawnienie składek na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Stwierdza wyłącznie, że ta okoliczność wymaga wyjaśnienia. Organ w uzasadnieniu decyzji obowiązany jest podać okoliczności,

z powodu których składki nie uległy przedawnieniu.

W zakresie natomiast składek za pozostałe okresy rozliczeniowe argumentacja organu zasługuje na aprobatę jako zgodna z prawem, co wyżej zostało wykazane.

Sąd podkreśla, że przy każdym ponownym rozstrzyganiu sprawy przez organ odwoławczy, obowiązany jest na nowo dokonać oceny, czy składki, o umorzenie których występuje strona, nie uległy przedawnieniu i to na dzień wydania kolejnej decyzji przez ten organ.

Mając na uwadze powyższe Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145

§ 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a.