Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 176/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Leszek Włoskiewicz Sędziowie NSA Barbara Adamiak Zygmunt Zgierski (spr.) Protokolant Joanna Szcześniak po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 908/06 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy własną decyzję z dnia [...], odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] z dnia [...] o nadaniu dr J. K. stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie nauk o polityce.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że Sekcja Nauk Humanistycznych i Społecznych, po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów oraz po przeprowadzeniu dyskusji, w głosowaniu tajnym, wypowiedziała się przeciwko uchyleniu decyzji o odmowie zatwierdzenia wymienionej uchwały. Prezydium Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji, w głosowaniu tajnym jednogłośnie postanowiło utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. Ocena dokonana przez Sekcję Nauk Humanistycznych i Społecznych wskazywała, że argumenty podniesione przez dr J. K. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie pozwalały na uznanie, iż habilitant spełnił wymagania określone w art. 14 i art. 15 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. nr 65, poz. 386 ze zm.). Jak wskazała bowiem Komisja, przedstawione w postępowaniu odwoławczym opinie dwóch recenzentów były negatywne, wskazywały na brak wystarczających podstaw do nadania habilitantowi stopnia naukowego doktora habilitowanego oraz podtrzymywały główne zarzuty dotyczące dorobku naukowego oraz rozprawy habilitacyjnej.

Komisja podniosła, że odwołujący się wykazywał poważne braki w zakresie literatury przedmiotu. Jego wykład myśli liberalnej nie był oryginalny, został bowiem oparty w głównej mierze na dostępnych w języku polskim opracowaniach innych badaczy oraz nie uwzględniał pogłębionych analiz klasycznych pozycji myśli liberalnej, jak też nie zawierał odniesień do obcojęzycznej bogatej literatury przedmiotu. Habilitant – jak stwierdził organ – "nie poradził sobie z pojęciami komunitaryzmu i społeczeństwa obywatelskiego", a w przeprowadzonej analizie nie ustrzegł się poważnych błędów. Z tych też względów, zdaniem Komisji, ustalenia dokonane w postępowaniu odwoławczym potwierdziły jednoznacznie, że rozprawa habilitacyjna dr J. K. nie wniosła nowych ustaleń w zakresie wiedzy o społeczeństwie obywatelskim, ani nie poszerzyła o nowe ustalenia wiedzy o liberalizmie.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł J. K.. W jej treści podniósł zarzut, iż jednym z dwóch recenzentów powołanych przez Komisję w sprawie oceny dorobku naukowego i rozprawy habilitacyjnej skarżącego był jego bezpośredni przełożony w [...] Wyższej Szkole Ekonomii i Zarządzania w [...], co – w jego ocenie – stanowiło naruszenie przepisów prawa. Wskazał w związku z tym, że wydanie opinii przez przełożonego habilitanta powodowało jej nieobiektywność i mogło w istotny sposób wpłynąć na stanowisko samej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Zdaniem skarżącego, organ pominął także ocenę dorobku skarżącego i rozprawy habilitacyjnej, dokonaną przez recenzentów przewodu habilitacyjnego, a ponadto obecność recenzentów na obradach Komisji mogłaby dostarczyć argumentów za zatwierdzeniem kolokwium.

W ocenie skarżącego, podważanie decyzji Wydziału [...] o nadaniu stopnia naukowego narusza autonomię naukową i autorytet uczelni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 4 października 2006 r., oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał na wstępie, że jest uprawniony jedynie do oceny prawidłowości postępowania prowadzonego przez Komisję, przestrzegania w tym postępowaniu wymaganych reguł proceduralnych, nie może natomiast dokonywać merytorycznej oceny dorobku naukowego habilitanta, wartości pracy habilitacyjnej oraz recenzji przedstawionych w toku postępowania.

Sąd wskazał dalej, że na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych, w postępowaniu dotyczącym nadania stopnia naukowego w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. "Odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.a. – jak ujął to Sąd I instancji – ma zatem na celu zapewnienie jedynie podstawowych rygorów proceduralnych, niezbędnych do należytego załatwienia sprawy i zachowania uprawnień stron. Wskazał przy tym, że należy mieć na uwadze, że ograniczone uzasadnienie decyzji Komisji nie stanowi naruszenia prawa, gdyż są to decyzje organu kolegialnego podejmowane w głosowaniu tajnym. Wyników tajnego głosowania nie można przedstawić w formie uzasadnienia, o jakim mowa w przepisach k.p.a.

W ocenie Sądu, materiał dowodowy w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji został zgromadzony w sposób zgodny z prawem, a jego ocena przedstawiona przez Komisję nie uzasadnia twierdzenia, że naruszone zostały przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, należy uznać, że recenzentom Rady Wydziału [...] umożliwiono wzięcie udziału w posiedzeniu Sekcji w dniach 13-14 stycznia 2004 r. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w protokole z posiedzenia Sekcji zawarto zapis, że "recenzenci Rady Wydziału nie skorzystali z zaproszenia do udziału w dyskusji dotyczącej tego odwołania". Z pisma Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia 16 sierpnia 2006 r., wniesionego na skutek zobowiązania Sądu wynika, iż do recenzentów przewodu habilitacyjnego wysłano zaproszenia listem poleconym, zaś poczta nie zwróciła przesyłki jako niedoręczonej. Ponadto, na zapytanie Komisji o potwierdzenie, czy otrzymali zaproszenie na posiedzenie Sekcji, odpowiedzi udzielił jeden z recenzentów informując, że był powiadomiony o terminie posiedzenia Sekcji w dniach 13-14 stycznia 2004 r. Zdaniem Sądu, brak negatywnych odpowiedzi od pozostałych recenzentów wskazuje, iż również oni nie kwestionują tego faktu.

Odnosząc się do treści art. 17 ust. 2 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych, Sąd stwierdził, że należy rozumieć go w ten sposób, że stanowi on uprawnienie recenzentów do uczestniczenia w postępowaniu, nie zaś ich obowiązek. Dlatego też, nieobecność na posiedzeniu powiadomionego o jego terminie recenzenta, który nie wystąpił o zmianę terminu posiedzenia, nie stanowi przeszkody w rozpatrzeniu sprawy.

Sąd stwierdził także, że ustawa o tytule i stopniach naukowych nie przewiduje ograniczeń w zakresie doboru recenzentów ze względu na miejsce ich zatrudnienia, a jedynymi kryterium właściwego doboru są kompetencje merytoryczne w zakresie danej dyscypliny nauki.

Dodatkowo wskazał, iż niezachowanie przez Komisję ustawowego terminu załatwienia sprawy nie świadczy o wadliwości podjętej decyzji. W przypadku przewlekłości postępowania, stronie służą bowiem określone środki prawne, takie jak skarga do sądu na bezczynność organu. Nie można więc uznać, że przewlekłość postępowania miała wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

- art. 39 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że zapis w protokole z posiedzenia Sekcji oraz pisemne wyjaśnienie z dnia 16 sierpnia 2006 r. Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów są dowodami potwierdzającymi skuteczne doręczenie zawiadomień recenzentom Rady Wydziału [...];

- art. 7, art. 10 § 1, art. 75 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że w związku z treścią art. 29 ust. 1 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. upoważnia do zapewnienia stronie ochrony jej praw tylko w zakresie podstawowym, niezbędnym do zachowania jej uprawnień, na skutek czego Sąd I instancji błędnie przyjął, że Centralna Komisja do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych ograniczając swoje uzasadnienie nie naruszyła prawa.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor podniósł, że jego zdaniem błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za dowody doręczenia zawiadomień o terminie posiedzenia Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych recenzentom z [...] oznacza przyjęcie przez ten Sąd za udowodnione faktów nie mających oparcia w materiale dowodowym i jest niezgodne z treścią art. 39 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, potwierdzenie doręczenia pisma w formie pokwitowania ma znaczenie dowodowe w zakresie możliwości dokonywania określonych czynności. Domniemanie doręczenia stanowi zatem pokwitowanie. Z braku pokwitowania doręczenia określonego pisma nie można domniemywać natomiast jego doręczenia. Jak wskazał autor skargi kasacyjnej, pocztowy dowód doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 67 § 1 k.p.a., co oznacza że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W aktach niniejszej sprawy nie ma dowodu na doręczenie recenzentom zawiadomień Komisji o posiedzeniu w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W ocenie skarżącego, Komisja miała obowiązek stosowania przepisów k.p.a., które dają ochronę skarżącemu jako stronie, która nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji wynikających z zaniedbań organu administracyjnego.

Dalej autor skargi kasacyjnej stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w swoim wyroku powinien dokonać oceny, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym przed Komisją materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i czy jest wystarczający do ustalenia wymaganej przez prawo podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji. Zdaniem strony, wyrok Sądu I instancji nie spełnia tych kryteriów. Uchwały Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów o zatwierdzeniu lub nie zatwierdzeniu uchwały rady wydziału zapadają w formie decyzji administracyjnych, a do decyzji mają zastosowanie przepisy k.p.a., dotyczące postępowania dowodowego poprzedzającego jej wydanie, jak również odnoszące się do części składowych decyzji wymienionych w art. 107 k.p.a., w tym także do elementów jakie powinno zawierać uzasadnienie decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie decyzji powinno zawierać m.in. wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na jakich się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zdaniem skarżącego warunków tych nie spełnia ani postępowanie przed Komisją, ani uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

W końcowej części uzasadnienia skargi kasacyjnej jej autor wskazał na naruszenie art. 10 k.p.a. Podniósł, że w postępowaniu odwoławczym na prawach strony powinni uczestniczyć recenzenci Rady Wydziału [...]. W jego ocenie brak uczestnictwa wszystkich recenzentów w posiedzeniu Sekcji stanowi naruszenie praw recenzentów i habilitanta zagwarantowanych w art. 10 k.p.a., a naruszenie to miało niewątpliwy wpływ negatywny dla habilitanta na wynik głosowania, co może zdaniem skarżącego prowadzić do nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.

Rozpoznają niniejszą skargę kasacyjną zauważyć należy, że konstrukcja skargi w zakresie redakcji zarzutów w niej zawartych nie spełnia wymogów wynikających z przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co w efekcie powoduje niemożność jej merytorycznego rozpoznania.

Przede wszystkim autor skargi kasacyjnej błędnie sformułował podstawę kasacyjną skargi. Pełnomocnik skarżącego wskazując zarzuty odwołał się bowiem do podstaw skargi kasacyjnej określonych w art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Z treści skargi wynika natomiast, że zarzuca on wyrokowi błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie szeregu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, czyli przepisów proceduralnych. Prawidłowo sformułowany zarzut powinien w tym przypadku wskazywać na naruszenie przepisów postępowania i wskazywać w szczególności, że uchybienie tym przepisom mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej nie sformułował jednak zarzutu w taki sposób.

Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegając wskazane wady konstrukcyjne skargi kasacyjnej uznał, że zamiarem autora skargi kasacyjnej było postawienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, czyli zarzutu z art. 174 pkt 2 powoływanej ustawy. Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przez Sąd l instancji przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 39 oraz art. 7, art. 10 § 1, art. 75 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a. Jeżeli jednak strona zamierzała – jak w tym przypadku – postawić w podstawie kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, to winna wskazać konkretny przepis ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który w jej ocenie został naruszony w zaskarżonym skargą kasacyjną orzeczeniu. Nowe rozwiązania prawne wprowadzone ustawą ppsa regulują w pełni postępowanie przed sądami administracyjnymi, odchodząc od rozwiązania przyjętego w poprzednio obowiązującej ustawie z dnia 11 maja 1995 r. o NSA. To właśnie w art. 59 tej ustawy znajdowało się odesłanie do enumeratywnie wymienionych tam przepisów kpa, w tym do zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Wprowadzenie pełnej regulacji ustawą ppsa powoduje, że sąd administracyjny rozpoznając skargę nie stosuje przepisów kpa, a zatem nie można czyniąc sądowi I instancji zarzut kasacyjny naruszenia prawa procesowego wywodzić go z przepisów kpa. A tak wadliwie uczyniono w tej sprawie albowiem w podstawie tejże skargi kasacyjnej powołano się tylko na wskazane wyżej przepisy kpa.

Skoro podstawą skargi kasacyjnej jest naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to należało zarzucić ewentualnie naruszenie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b lub c ustawy procesowej przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przepisów procesowych przez organ w toku postępowania administracyjnego bądź wskazanie na naruszenie innego przepisu tej ustawy procesowej. Zarzutu takiego nie wskazano, natomiast uczyniony zarzut naruszenia prawa procesowego – przepisów kpa - jest w opisanych okolicznościach nieusprawiedliwiony.

Z przytoczonych powyżej względów, wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, działając na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną należało oddalić.