Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2896/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. WSA Iwona Kosińska, Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Mazur, po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 sierpnia 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 569/14 w sprawie ze skargi D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 9 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2014r. sygn. akt II SA/Ol 569/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 9 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, oddalił skargę (pkt 1); przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie adwokatowi [...] kwotę 240 złotych powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu (pkt 2).

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., działający z upoważnienia Burmistrza M., decyzją z dnia 11 grudnia 2013 r. nr [...], na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 7 pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1, art. 106 ust. 1 i art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej w skrócie u.p.s.), przyznał D.P. świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie 150 zł jednorazowo oraz odmówił przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w kwocie 250 zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków.

W uzasadnieniu decyzji podał, że D.P. w dniu 12 listopada 2013 r. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na realizację recept od lekarza rodzinnego i lekarzy specjalistów: reumatologa, laryngologa, urologa według wyceny recept w aptece lub przyznanie kwoty 400 zł. Wskazał, że z powodu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności otrzymuje od Skarbu Państwa zasiłek stały w wysokości 529 zł miesięcznie. Przedmiotowy zasiłek stanowi podstawowe źródło utrzymania i nie jest wystarczający na wyżywienie i dlatego otrzymuje on pomoc państwa na dożywianie. Wyjaśnił, że wszystkie leki są potrzebne, ich zamiany nie są możliwe i musi je przyjmować na stałe. Ponadto podał, że dodatkowo przyjmuje leki zapobiegające arytmii pracy serca, na nadciśnienie, nieżyt nosa, zapalenie żył i zawroty.

Organ, w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy ustalił, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na czas określony, tj. do dnia 30 listopada 2014 r. i z tego tytułu otrzymuje zasiłek stały w kwocie 529 zł miesięcznie. Zajmuje mieszkanie jednoizbowe w starym budownictwie na parterze o powierzchni użytkowej 14,3 m², ogrzewane piecem kaflowym. W przedmiotowym lokalu zamieszkuje bez tytułu prawnego, gdyż odmówił podpisania umowy najmu z zarządcą TBS CARO. W mieszkaniu brak jest energii elektrycznej (brak umowy z zakładem energetycznym). Pracownik organu w aptece "[...]" ustalił, że cena leków przepisanych wnioskodawcy wynosi 194,99 zł. W ocenie organu D.P. spełnia przesłanki przyznania zasiłku celowego określone w art. 7 pkt 5 i 6 u.p.s. Jednocześnie organ wyjaśnił, że nie jest w stanie przyznać wnioskodawcy wsparcia w żądanej wysokości z uwagi na ograniczone środki finansowe jakimi dysponuje oraz zwiększającą się liczbę osób i rodzin ubiegających się o przyznanie pomocy. Od początku 2013 r. do 10 grudnia 2013r. wpłynęło 4072 wniosków o przyznanie wsparcia w formie zasiłków celowych oraz 2108 wniosków o przyznanie zasiłków okresowych. Wzrost liczy osób ubiegających się o wsparcie z pomocy społecznej sprawia, że środki finansowe muszą być rozdysponowane bardzo racjonalnie, zwłaszcza, że pomoc ta jest niezbędna dla osób i rodzin mających na utrzymaniu małoletnie, bądź uczące się dzieci. Nadto w budżecie na 2013r. ponownie zmniejszono pulę środków finansowych przeznaczonych na przyznawanie i wypłacanie przez gminę zasiłków celowych oraz specjalnych zasiłków celowych. Sytuacja na rynku pracy w M. jest trudna, gdyż zmniejsza się liczba pracodawców, a tym samym płatników podatków, co skutkuje zmniejszaniem się wpływów do budżetu miasta i coraz większą liczbą osób zwalnianych z pracy na skutek redukcji. Z uwagi na posiadane środki oraz niezbędne wydatki takie jak: pokrycie kosztów utrzymania mieszkańców miasta M. w DPS, pokrycie części kosztów utrzymania dzieci z terenu miasta M. w placówkach opiekuńczych, przewidywany koszt zapewnienia niezbędnego schronienia osobom tego pozbawionym, konieczność pokrycia kosztów posiłków dla dzieci i uczniów w szkołach oraz konieczność zabezpieczenia środków na zakup w okresie jesienno - zimowym opału i węgla dla osób najbardziej potrzebujących, organ posiada coraz szczuplejsze środki na wsparcie celowe. Organ zauważył, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą, nie ma na utrzymaniu innych osób oraz dysponuje stałym comiesięcznym dochodem w postaci zasiłku stałego w maksymalnej wysokości. Ma zatem przynajmniej potencjalne możliwości, aby chociaż częściowo zaspokajać zgłaszaną potrzebę z własnych środków. Z tego względu zostało mu przyznane świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie 150 zł jednorazowo oraz odmówiono przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w kwocie 250 zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków. Przyznana kwota winna wspomóc wnioskodawcę w realizacji wskazanej potrzeby. Ponadto organ podał, że wnioskodawca w październiku 2013 r. otrzymał wsparcie na zakup węgla w wysokości 600 zł. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że wnioskodawcy przez okres 11 miesięcy 2013 r. wypłacono z pomocy społecznej w różnych formach kwotę 10.884,71 zł, co stanowi średnio miesięcznie kwotę 989,52 zł, natomiast w 2012 r. otrzymał wsparcie w postaci zasiłków w łącznej kwocie 10.993,93 zł, co średnio miesięcznie stanowi kwotę 911,16 zł. Zdaniem organu, przyznanie wnioskodawcy wszelkiej pomocy o jaką wnioskuje, skutkowałoby zmniejszeniem rozmiaru wsparcia dla osób znajdujących się w trudniejszej od niego sytuacji.

Na skutek wniesienia przez D.P. od powyższej decyzji odwołania sprawę rozpoznawało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie, które decyzją z dnia 9 kwietnia 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniło, że zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze fakultatywnym, nieobowiązkowym, a o jego przyznaniu i wysokości decyduje organ udzielający pomocy. Zasiłek celowy może lecz nie musi być przyznany nawet wówczas, gdy strona spełniła wszystkie ustawowe wymagania uprawniające do ubiegania się o tę formę pomocy. Organ odwoławczy stwierdził, że dochód odwołującego nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., co kwalifikuje go do otrzymania zasiłku celowego. Uznał, że organ pierwszej instancji przyznając stronie zasiłek celowy w wysokości 150 zł na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków prawa nie naruszył. Uwzględnił sytuację skarżącego, wielkość posiadanych środków finansowych oraz liczbę osób oczekujących na wsparcie. Wskazał, że świadczenia z pomocy społecznej nie mają być podstawowym źródłem utrzymania. Zakres pomocy jest uzależniony od możliwości organu, ale również od osobistej aktywności zainteresowanego. Osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Poza tym osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej musi liczyć się z tym, że nie każdy jej wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie uwzględniony. Środki finansowe jakie organ może przeznaczyć na realizacje pomocy osobom potrzebującym są ograniczone. Niewątpliwie zakup leków stanowi niezbędną potrzebę bytową, to jednak organ może udzielić wsparcia jedynie w takiej wysokości, na jaką posiada środki finansowe, przy czym musi je rozdysponowywać w sposób oszczędny, aby móc objąć wsparciem wszystkich potrzebujących.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi D.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w której wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi wskazał na treść art. 67, art. 68 i art. 69 Konstytucji RP i wynikające z nich prawo do przyznania mu przez organ pomocy społecznej zasiłku celowego w kwocie w całości pokrywającej koszty zakupu niezbędnych leków. Skarżący zarzucił, iż organ pierwszej instancji nie wyjaśnił, które z przypisanych mu leków są niezbędne, a które nie mają znaczenia w konieczności ich stosowania w leczeniu jego przewlekłych chorób. Zdaniem skarżącego, w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego, gdyż koszt zakupu niezbędnych leków przerzuciły na zasiłek stały, przyznany na zaspokojenie elementarnych potrzeb życiowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu 18 lutego 2014r. wniósł, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy przepisy art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej pozostają w zgodności z treścią art. 67 i art. 68 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim powołane przepisy ustawy dopuszczają uznanie administracyjne i wartościowanie wydatków, które są konieczne dla strony występującej o świadczenie, dokonywane przez organ pomocy?

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Celem tej pomocy nie jest jednak wyręczanie osoby w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc ta udzielana jest na podstawie przepisów u.p.s. między innymi w postaci zasiłku celowego. Z treści art. 39 ust. 1 u.p.s. wynika, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W świetle art. 39 ust. 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznawany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ orzekając w przedmiocie przyznania tego rodzaju świadczenia ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom oraz mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Przyznawanie i wypłata zasiłków celowych należy do zadań własnych gmin o charakterze obowiązkowym, stąd też gminy muszą gospodarować ograniczonymi środkami finansowymi w taki sposób, aby zachować zdolność wywiązania się z ustawowo nałożonych obowiązków przez okres całego roku.

Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi brać pod uwagę zarówno interes osoby wnioskującej, jak również interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że powyższe wymogi zostały zachowane. Organ pomocy społecznej sporządził wywiad środowiskowy, w toku którego ustalono, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pieniężnego w ramach pomocy społecznej, gdyż ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na okres do dnia 30 listopada 2014 r., zaś jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego ustawą o pomocy społecznej. Mając na uwadze sytuację materialną skarżącego, jak również uwzględniając własne możliwości finansowe oraz konieczność zaspokojenia potrzeb także innych osób i rodzin występujących o przyznanie pomocy, organ udzielił skarżącemu wsparcia w postaci przyznania zasiłku celowego w kwocie 150 zł na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków oraz odmówił przyznania zasiłku celowego w kwocie 250 zł na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków. Przy czym zauważył, iż nie jest to jedyna pomoc którą skarżący otrzymuje z pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że w okresie 11 miesięcy 2013 r. otrzymał on wsparcie w różnych formach pomocy w wysokości 10.884,71 zł, co średnio miesięcznie stanowi kwotę 989,52 zł, natomiast w październiku 2013 r. pomoc na zakup opału w wysokości 600 zł. Oznacza to, że skarżący oprócz zasiłku stałego w wysokości 529 zł miesięcznie otrzymuje również zasiłki celowe na zaspokojenie innych potrzeb bytowych, w tym na zakup leków, które w części pokrywają comiesięczną realizację zakupu leków. Ponadto z przekazanych kserokopii recept wynika, że na sfinansowanie tej potrzeby w aptece "[...]" potrzebna byłaby kwota 194,99 zł, a nie wnioskowana kwota 400 zł. Skarżący nie może oczekiwać, że świadczenia z pomocy społecznej w żądanej przez niego wysokości staną się stałą i systematyczną formą wspomagania, gdyż pomoc społeczna realizowana w formie zasiłku celowego ma za zadanie jedynie wspomóc osoby potrzebujące wsparcia, a nie jest świadczeniem stałym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organ pomocy społecznej wykazał, że przyznał skarżącemu świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego w wysokości, na którą pozwalały mu środki finansowe pozostające w jego dyspozycji. Przyznana kwota jest pomocą udzieloną w wyższym rozmiarze niż pozostałym wnioskodawcom.

Odnosząc się do zgłoszonego na rozprawie wniosku o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego nie podzielił wątpliwości skarżącego w kwestii niekonstytucyjności wskazanego przepisu ustawy. Wyjaśnił, że jedynie wątpliwości Sądu, a nie skarżącego, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Z treści art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym wynika, że skarżący nie ma uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez Sąd pytania prawnego. Niewystąpienie przez Sąd z wnioskowanym pytaniem prawnym nie pozbawia jednak skarżącego możliwości zbadania konstytucyjności określonych przepisów w oparciu o art. 79 i art. 191 Konstytucji RP.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 i art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł D.P., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucił naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U z 2013 r., poz. 182 ze zm.), przez nieuzasadnione przyjęcie, iż przeznaczenie zasiłku celowego na zakup leków, o który wnosi skarżący, nie będzie miało na celu umożliwienia mu przezwyciężenia trudnej sytuacji bytowej.

Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych, albowiem nie zostały one uiszczone w całości, ani w części.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że warunkiem korzystania z pomocy społecznej jest ustalenie, że wnioskowana pomoc ma charakter niezbędnej, jej udzielenie ma nastąpić w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, a następnie stwierdzenie, że udzielenie pomocy jest konieczne z uwagi na fakt, iż osoba wnioskująca nie może własnymi zasobami i możliwościami przezwyciężyć trudnej sytuacji, w jakiej się znalazła. Oznacza to, że pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Okoliczności, których wystąpienie uprawnia do przyznania zasiłku celowego, zostały przez ustawodawcę wskazane jedynie przykładowo. Przyjąć zatem trzeba, że również każda inna potrzeba, o ile będzie potrzebą niezbędną, może stanowić podstawę uprawnienia do otrzymania tego świadczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Po 173/2011 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 maja 2011 r. , sygn. akt II SA/Op 525/2010).

W ocenie autora skargi kasacyjnej, zakup leków jest w hierarchii skarżącego jedną z najważniejszych potrzeb, w związku z czym przyjęcie przez organ, że koszt zakupu leków powinien być pokryty z zasiłku stałego jest dla niego krzywdzący, gdyż zasiłek stały nie wystarcza w pełni na zaspokojenie jego innych podstawowych potrzeb życiowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., przy czym istota podniesionego w niej zarzutu sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, który rozstrzygnięcie organu pomocy społecznej o przyznaniu D.P. zasiłku celowego w kwocie 150 zł na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków oraz odmowę przyznania zasiłku celowego w kwocie 250 zł na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków, uznał za prawidłowe.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 39 ust. 1 u.p.s., poprzez jego błędną wykładnię, jest niezasadny. Zasiłek celowy, uregulowany w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., jest jedną z form pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Zauważyć należy, iż przyznanie zasiłku celowego ma na celu umożliwienie zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a następnie powrotu do życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Udzielane w ramach pomocy społecznej wsparcie ma zatem charakter jedynie pomocniczy (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Oznacza to, że jedynie uzupełnia ono środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej i musi łączyć się ze współdziałaniem z jej strony, zmierzającym do przezwyciężenia powstałych trudności życiowych.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku celowego jest podejmowane przez organy w ramach uznania administracyjnego. Wskazać należy, iż przepis art. 39 ust. 1 u.p.s. nie może być interpretowany z pominięciem innych przepisów powołanej ustawy, w tym m.in. art. 3 ust. 4 u.p.s., nakładającego na organy pomocy społecznej obowiązek uwzględnienia budżetu, którym dysponują na realizację przypisanych im przez ustawodawcę celów.

Organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają bowiem w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą swoje zadania wykonywać. W związku z tym są one zobligowane dokonywać oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych możliwości finansowych. Organy pomocy społecznej są więc upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, gdyż posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób, wymagających wsparcia. Muszą zatem dokonywać gradacji wagi potrzeb zgłaszanych przez takie osoby. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. Nawet niewielkie przesunięcie środków, którymi dysponuje organ, może skutkować brakiem realizacji ustalonych celów, jak chociażby udzielenie pomocy osobom bardziej potrzebującym. W takim przypadku przyznanie osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej zasiłku celowego w wysokości niższej od wnioskowanej może być podyktowane brakiem dostatecznych środków na jego pokrycie i to nawet wówczas, gdy osoba ta, z uwagi na swoją sytuację osobistą i majątkową, spełnia kryteria niezbędne do jego otrzymania.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawidłowo podzielił stanowisko organu, który uznał, że w sytuacji, gdy skarżący posiada inne środki, a brak jest dowodów na to, że są one niewystarczające do zaspokojenia chociażby w części potrzeby, o której sfinansowanie ubiegał się w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, to w pierwszej kolejności powinien był skorzystać z tych środków.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wyjaśnić należy, iż w niniejszej sprawie działa on na zasadzie prawa pomocy. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 – 261 P.p.s.a.