Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 85/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant spec. Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...]listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...]września 2012 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata L. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2012 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany R.D., jego żonie S.M. oraz ich małoletnim dzieciom, jak również o wydaleniu ich z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

R.D., obywatel [...], deklarujący narodowość [...], złożył w dniu [...] lipca 2009 r., za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskiem została objęta żona wnioskodawcy, S.M., oraz ich małoletnie dzieci: M.D., R.D., I.D. i D.D.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. odmówił cudzoziemcowi jakiejkolwiek formy ochrony i orzekł o wydaleniu wnioskodawcy z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

Od powyższej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. uchyliła

zaskarżoną decyzję w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez

organ pierwszej instancji, ze względu na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w znacznym stopniu. Cudzoziemiec na etapie postępowania odwoławczego przedstawił nowe dokumenty, mające służyć jako dowód oraz zawnioskował o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków oraz z filmu dostępnego w Internecie.

W dniu [...] czerwca 2011r. postępowaniem w niniejszej sprawie została objęta małoletnia córka wnioskodawcy urodzona w Polsce – R.D.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zwany dalej Szefem Urzędu, decyzją z dnia [...] września 2012 r. odmówił nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej, nie udzielił zgody na pobyt tolerowany i orzekł o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym decyzją tą objął również żonę cudzoziemca – S.M. i w/w pięcioro jego małoletnich dzieci.

Organ stwierdził, że miejscem stałego zamieszkania cudzoziemca przed przyjazdem do Polski była [...], wchodząca w skład [...].

W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców R.D. w kraju pochodzenia nie był nigdy prześladowany ani prześladowaniem zagrożony ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub poglądy polityczne. Oświadczenia cudzoziemca i jego żony o wspieraniu przez nich zbrojnego podziemia oraz wynikającym z tego zatrzymaniu i poddaniu go przemocy przez funkcjonariuszy struktur siłowych są według organu niewiarygodne. Szef Urzędu zaznaczył, że cudzoziemiec składając wniosek uchodźczy oświadczył, że z powodu udzielania wsparcia bojownikom zatrzymany został w 2008r. na cztery doby, zaś podczas przesłuchania statusowego w dniu [...] sierpnia 2009r. zeznał, że w sierpniu 2008r. został zatrzymany na półtora tygodnia, natomiast w czerwcu 2009r. funkcjonariusze usiłowali ponownie go zatrzymać, jednakże nie zastali go w domu. Poproszony o wyjaśnienie rozbieżności w zakresie okresu trwania zatrzymania, cudzoziemiec stwierdził, że składając wniosek nie mówił o czterech dobach. Natomiast przesłuchana w charakterze strony S.M. zeznała, że R.D. zatrzymany został w listopadzie 2008r. na półtora miesiąca, uwolniony został w styczniu 2009r., zaś miesiąc później, w lutym 2009r. funkcjonariusze siłowi próbowali ponownie go zatrzymać, lecz nie zastali go w domu. Brak reakcji ze strony obecnego podczas przesłuchania żony R.D. - zdaniem organu - nasuwa podejrzenie, że treść zeznania S.M. została wcześniej ustalona z jej mężem, który jednak zapomniał, co sam wcześniej zeznał. Szef Urzędu odmówił również wiarygodności dostarczonym przez wnioskodawcę wezwaniom do [...] Sądu Rejonowego m. [...], stwierdzając, że ponad wszelką wątpliwość ustalił, że wezwanie R.D. na rozprawę w dniu [...] marca 2010 r. jest sfałszowane, gdyż w rzeczywistości w tym dniu w [...] Sądzie Rejonowym odbywało się tylko jedno posiedzenie w sprawie karnej, w której cudzoziemiec nie mógł być uczestnikiem, gdyż dotyczyła ona posiadania narkotyków. Dalej organ wywiódł, że ustalenie to przeczy również wiarygodności drugiego wezwania, gdyż oba zostały sporządzone przez tę samą osobę, którą jest rzekomo sędzia [...], a sędzia ten na początku 2010 r. prowadził wyłącznie sprawy cywilne, zatem nieprawdopodobnym jest, by wystawił w tym okresie wezwanie na rozprawę w sprawie karnej. Ponadto organ wskazał, że w obu wezwaniach występuje odręcznie wpisany kolokwialny zwrot " formacji bandyckiej" ([...]), który nie jest używany w dokumentach urzędowych [...] organów ochrony prawnej, często pojawia się w mediach. Zdaniem organu dowodzi to, że oba wezwania - choć sporządzone najprawdopodobniej z wykorzystaniem oryginalnych blankietów i pieczęci - zostały odręcznie wypełnione przez osobę nieuprawnioną.

Powyższe sprzeczności w zeznaniach stron, jak też posłużenie się sfałszowanymi dokumentami stanowią, w ocenie Szefa Urzędu, przesłankę uzasadniającą odmowę wiarygodności twierdzeniom obojga cudzoziemców odnośnie wspierania bojowników przez R.D. oraz represjonowania go z tej przyczyny przez funkcjonariuszy struktur siłowych.

Uwzględniając w części wniosek dowodowy cudzoziemca o przesłuchanie dwojga jego najstarszych dzieci – M.D. ( lat 9) i R.D. (lat 7) organ pierwszej instancji przesłuchał M.D., jednakże uznał, że przesłuchanie to, ze względu na wiek oraz związany z nim stopień rozwoju dziecka nie wniosło żadnych istotnych okoliczności do sprawy. Z tego też względu organ odstąpił od przesłuchania młodszej z dzieci- R.D.

Natomiast Szef Urzędu dał wiarę zeznaniom S.M. odnośnie przynależności do zbrojnego podziemia jej kuzynów. Jakkolwiek trzej kuzyni cudzoziemki byli bojownikami, spośród których dwóch zginęło w latach 2001-2003, trzeci zaś wyjechał do [...], to jednakże po 2003 r. nie miała ona z ich powodu żadnych problemów. W związku z powyższym organ stwierdził, że pokrewieństwo z nimi nie naraża S.M. na doznanie jakiejkolwiek krzywdy w kraju pochodzenia, jak też nie ma związku z jej wyjazdem z [...] w lipcu 2009r.

Powołując się na przesłanki nadania statusu uchodźcy określone w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. z 2012r. poz. 680), zwanej dalej ustawą o ochronie, organ pierwszej instancji stwierdził, że R.D. w kraju pochodzenia nie był nigdy prześladowany ani prześladowaniem zagrożony ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub poglądy polityczne. Oświadczenia cudzoziemca i jego małżonki o wspieraniu przez w/w zbrojnego podziemia oraz wynikającym z tego zatrzymaniu i poddaniu go przemocy przez funkcjonariuszy siłowych są niewiarygodne. W ocenie organu prześladowana ani prześladowaniem zagrożona nie była również S.M.

Wobec braku uzasadnionej obawy przed prześladowaniem, zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania cudzoziemcom statusu uchodźcy.

Z kolei dokonując zgodnie z dyspozycją z art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 15 tej ustawy, ustaleń w zakresie istnienia przesłanek uzasadniających udzielenie cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej Szefa Urzędu uznał, że R.D. oraz S.M. nie doznali w przeszłości poważnej krzywdy w [...], jak również nie zachodzi niebezpieczeństwo wymierzenia cudzoziemcom w [...] kary śmierci, gdyż Sąd Konstytucyjny [...] orzeczeniem z dnia 19 listopada 2009r. wprowadził bezterminowe moratorium na jej orzekanie i wykonywanie, które będzie obowiązywać aż do momentu zniesienia tej kary w drodze ustawowej. W przypadku zainteresowanych brak jest także rzeczywistego ryzyka podjęcia wobec nich bezprawnych działań, takich jak tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Nie występuje też względem cudzoziemców poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, gdyż obecnie na całym terytorium [...] (w tym również w [...]) nie toczy się żaden z konfliktów zbrojnych, w związku z czym przesłanka ta nie może mieć zastosowania wobec osób na stałe zamieszkujących w [...].

W związku z brakiem rzeczywistego ryzyka doznania poważnej krzywdy, zgodnie z art. 20 ust 1 pkt 1 ustawy, Szef Urzędu odmówił udzielenia cudzoziemcom ochrony uzupełniającej.

Ponadto organ pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie niniejszej nie zachodzą ustawowe przesłanki udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Sytuacja panująca na terytorium [...] (w tym również w [...]) nie stanowi realnego zagrożenia dla któregokolwiek z praw cudzoziemców określonych w art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy. Z analizy całokształtu sprawy nie wynika również, aby wydalenie cudzoziemca z terytorium RP mogło spowodować naruszenie prawa do życia rodzinnego, gdyż niniejsza decyzja obejmuje R.D. i S.M. oraz wszystkie ich dzieci. Wydalenie nie będzie również naruszać któregokolwiek z praw dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r., w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu, gdyż [...] jest stroną tej konwencji, jak również - będąc krajem rozwiniętym - realizuje jej postanowienia w praktyce.

Wobec braku okoliczności uzasadniających udzielenie cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej albo zgody na pobyt tolerowany i braku przesłanek z art. 48 ust. 2 ustawy, Szef Urzędu orzekł o wydaleniu cudzoziemców z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł R.D.

Decyzją z dnia 19 listopada 2012r. Rada do Spraw Uchodźców po rozpatrzeniu odwołania orzekła o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Rada podzieliła stanowisko, organu pierwszej instancji, że R.D. nie spełnia przesłanek określonych w art. 13 ustawy o ochronie, uzasadniających nadanie statusu uchodźcy, przesłanek udzielenia ochrony uzupełniającej oraz, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Rada w pełni podzieliła argumentację przedstawioną przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz ocenę okoliczności sprawy.

Organ odwoławczy podkreślił, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, R.D. nie uprawdopodobnił naruszeń praw człowieka w stosunku do niego, a jego oświadczenia w zakresie zatrzymań i prowadzonego postępowania przez przedstawicieli władz kraju pochodzenia, także w konfrontacji z zeznaniami jego żony, nie mogą zostać uznane za wiarygodne, gdyż różnią się w każdym elemencie, zarówno zeznania samego R.D. we wniosku statusowym i w czasie przesłuchania statusowego, jak i zeznania R.D. z zeznaniami jego żony i to zarówno co do terminu zatrzymania, jego długości jak również i terminu próby kolejnego zatrzymania. Wobec tak dużych różnic w okresach zatrzymania i dat zajść nie można uznać, że wynikało to z pomyłki.

Dodatkowo Rada zwróciła uwagę, że cudzoziemiec w żaden przekonywujący sposób nie uzasadnił rozbieżności zeznań jego i małżonki. Organ zaznaczył, że przesłuchanie S.M. odbyło się za jej zgodą w języku [...], a do protokołu nie zgłaszała ona zastrzeżeń. W przesłuchaniu uczestniczył również psycholog i sam R.D., który również nie zgłaszał zastrzeżeń do przesłuchania.

W ocenie Rady oświadczenia cudzoziemca w zakresie jego zatrzymań i prowadzonego postępowania przez przedstawicieli władz kraju pochodzenia, także w konfrontacji z zeznaniami jego małżonki, nie mogą zostać uznane za wiarygodne, szczególnie w świetle przedstawienia niewiarygodnych dokumentów.

Rada uznała, podobnie jak organ pierwszej instancji, przedstawione wezwania na przesłuchania do [...] Sądu Rejonowego m. [...] za niewiarygodne i odmówiła im mocy dowodowej. Podniosła, że informacja o źródłach danych dotyczących przedmiotowych wezwań - wbrew twierdzeniom strony - zawarta jest w aktach sprawy, w których znajduje się notatka wyjaśniająca sposób ich uzyskania i weryfikacji. Wynika z niej, że nie zweryfikowano terminu drugiego wezwania, gdyż brak jest grafików spraw rozpatrywanych w 2009r.

Odnosząc się do przesłuchania dzieci R.D., Rada podniosła, że w kontekście zeznań małoletniego M.D., które nie wnosiły nic do sprawy (także w opinii psychologa uczestniczącego w przesłuchaniu), odstąpienie od przesłuchania jeszcze młodszego dziecka było jak najbardziej uzasadnione. W momencie opisywanych zajść dzieci te miały odpowiednio 6 (7) i 3 (4) lata, przez co ich zeznania w świetle ustalenia stanu faktycznego nie mogą być wiarygodne i nie mogą wnieść żadnych istotnych okoliczności do sprawy.

Rada podzieliła w pełni analizę sytuacji w [...] zawartą w uzasadnieniu Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, opartą na opracowaniach zawartych w aktach. Od czasu przedstawionych opracowań sytuacja w [...] nie zmieniła się.

W przekonaniu Rady R.D. nie przedstawił okoliczności mogących stanowić przesłanki świadczące o zainteresowaniu właśnie jego osobą przez władze kraju pochodzenia. Nie był on nigdy prześladowany ani aresztowany, jak też nie uprawdopodobnił, by podejmował jakiekolwiek działania, które mogłyby narazić go na prześladowanie w przyszłości.

Rada zaznaczyła, że cudzoziemiec nigdy nie był ścigany ani poszukiwany przez podmioty sprawujące władzę w kraju pochodzenia, [...] opuścił legalnie i bez problemu. Nie ma żadnych przesłanek wskazujących na zindywidualizowane, rzeczywiste ryzyko doznania krzywdy przez wnioskodawcę.

Zdaniem organu odwoławczego deportacja wnioskodawcy do kraju pochodzenia nie zagraża w jakimkolwiek stopniu podstawowym prawom człowieka, przez co nie spełnia on przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Sytuacja w kraju jest wprawdzie napięta, ale rzadko dotyka przeciętnego mieszkańca kraju, a tym bardziej nie istnieją żadne realne przesłanki skłaniające do twierdzenia, że może dotknąć stronę. Brak jest zatem przesłanki rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń opisanych w przepisie art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Rada wskazała również, że niezasadny jest zarzut cudzoziemca w przedmiocie naruszenia prawa dziecka. Istniejąca w [...] napięta sytuacja nie przesądza w żadnym stopniu, że organy orzekające w sprawie o nadanie statusu uchodźcy są zobowiązane do niewydalania rodziców i dzieci do tego kraju. Ewentualne wydalenie wnioskodawcy wiązać się będzie również z wydaleniem całej rodziny, zatem nie zostanie naruszona zasada jedności rodziny ani tym bardziej Konwencja o prawach dziecka. Dobro dziecka, jego rozwój psychofizyczny i budowanie relacji rodzinnych zależy w pierwszej kolejności od warunków stworzonych mu przez rodzinę, a nie od miejsca jego wychowywania.

Odnosząc się do przebiegu postępowania, Rada do Spraw Uchodźców oceniła, że organ pierwszej instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nie naruszono przepisów k.p.a., a Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy.

Rada do Spraw Uchodźców podkreśliła, że organ pierwszej instancji w sposób pełny dał możliwość wypowiedzenia się R.D. w czasie przesłuchania statusowego, zebrał obszerny materiał dowodowy, a w uzasadnieniu decyzji szeroko i dogłębnie odniósł się do tego zebranego materiału.

Skargę na powyższą decyzję wniósł R.D. zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:

- art. 13, 14, 15, 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie ww. przepisów, a w konsekwencji uznanie, że nie spełnia przesłanek do objęcia skarżącego i jego rodziny ochroną międzynarodową w postaci statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, lub zgody na pobyt tolerowany;

- art. 19 ust, 1 pkt 1 w/w ustawy poprzez uznanie, że w przypadku skarżącego nie zachodzi uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia;

- art. 20 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy poprzez uznanie, że nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania przeze skarżącego poważnej krzywdy w kraju pochodzenia ze strony funkcjonariuszy państwowych;

- art. 3, art. 27 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. poprzez uznanie, że wydalenie dzieci skarżącego do kraju pochodzenia nie spowoduje naruszenia ich praw zagwarantowanych przez tę Konwencję i nie będzie w sposób istotny zagrażać ich prawidłowemu rozwojowi psychofizycznemu,

Zaskarżonej decyzji R.D. zarzucił też naruszenie następujących przepisów prawa procesowego:

- art. 7, 77, 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i uznanie załączonych do materiału dowodowego wezwań na przesłuchania skierowanych do skarżącego za niewiarygodne, dokumentu sporządzonego przez A.K. za dowód "o znikomej mocy dowodowej", co w konsekwencji skutkowało odmową uznania zeznań skarżącego za wiarygodne;

- art. 43 ust 4 w zw. z art. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez uznanie, że przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, podczas gdy przesłuchanie S.M. bez obecności tłumacza języka [...] stało się przyczyną rozbieżności w ustaleniach stanu faktycznego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wstrzymanie jej wykonania.

Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. pełnomocnik R.D., adwokat Ł.K. poparł w całości skargę R.D., zaś precyzując i uzupełniając ją, podniósł że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 76 § 1, 78 § 1 oraz 107 k.p.a., a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu pisma pełnomocnik skarżącego, zarzucił, że w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, oparto się na zeznaniach żony skarżącego, która nie została przesłuchana w obecności tłumacza języka, w którym potrafi się porozumiewać tj. języka [...], co w efekcie doprowadziło do rozbieżności w ustaleniach stanu faktycznego, z którego organ wywiódł m.in. brak wiarygodności innych, dalszych zeznań w sprawie. Podniósł, że oparcie się przez organy jedynie i wyłącznie na notatce telefonicznej z rozmowy ze skarżącym sporządzonej przez urzędnika prowadzącego postępowanie, jest niewystarczające dla stwierdzenia stopnia umiejętności porozumiewania się w języku [...] przez S.M. oraz narusza imperatyw skierowany do organów administracji, aby postępowanie dowodowe prowadzić w sposób wnikliwy i wszechstronny. W ocenie pełnomocnika organ obowiązany był wydać na piśmie postanowienie wraz z uzasadnieniem, o oddaleniu takiego wniosku dowodowego dotyczącego przesłuchania świadka, a nie poprzestać na sporządzeniu notatki z rozmowy telefonicznej.

W ocenie pełnomocnika skarżącego organy obu instancji w sposób nieobiektywny oraz bez wszechstronnego rozważenia uznały, że przedstawione przez R.D. wezwania sądowe są sfałszowane, z czego wywiodły brak wiarygodności skarżącego i nieudokumentowanie spełnienia przesłanek do uznania statusu uchodźcy. Takie stanowisko organów jest sprzeczne z regulacją art. 76 § 1 k.p.a. zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Pełnomocnik podkreślił, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji potwierdził, że wezwania na posiedzenia zostały sporządzone na oryginalnych urzędowych blankietach i jednocześnie w sposób nieobiektywny i nieuzasadniony formułuje jednak zarzut sfałszowania dokumentów urzędowych. Organ odwołał się do nieweryfikowalnych i bliżej nieokreślonych własnych ustaleń, co do zakresu obowiązków sędziego podpisującego wezwanie oraz samodzielnie przedstawił opinię co do treści i praktyki stosowania prawa obcego.

Strona skarżąca nie zgadza się również z oceną organu, że wydanie R.D. paszportu [...] oznacza udzielenie mu pełnej ochrony przez [...] i stanowi to potwierdzenie, że nie jest on osobą poszukiwaną

Zdaniem pełnomocnika skarżącego organ dokonał również wybiórczej i nieobiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, dochodząc do konkluzji, że sytuacja w [...] nie wskazuje na zagrożenia uzasadniające wniosek skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja, jak również utrzymana nią w mocy decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2012r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca nadania cudzoziemcowi R.D. statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekająca o jego wydaleniu wraz z rodziną z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawę materialnoprawną decyzji tej stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2012.680). Stosownie do art. 4 tej ustawy do postępowań w sprawach uregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Zaznaczyć należy, że wymieniony przepis został zamieszczony w Dziale I "Przepisy ogólne", zaś w Dziale II "Status uchodźcy i ochrona uzupełniająca" brak jest unormowań, które stanowiły by o wyłączeniu lub ograniczeniu stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu w tym zakresie. Z powyższego wynika, że organy administracji prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie zobligowane były do przeprowadzenia go zgodnie z zasadami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Należy do nich przede wszystkim zasada prawdy materialnej, wyrażona w art. 7 k.p.a. W przepisie tym ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej m.in. obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Ponadto, z mocy art. 77 § 1 k.p.a., wymienione organy są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodami są dokumenty, zeznania świadków, wyjaśnienia stron, opinie biegłych i oględziny.

W rozpoznawanej sprawie R.D. dowodząc twierdzenie, że udzielał wsparcia członkom zbrojnego podziemia przedstawił dwa wezwania [...] Sądu Rejonowego m. [...] na posiedzenia Sądu, który prowadzi sprawę karną na podstawie oskarżenia o pomoc formacji bandyckiej, art. 208 ust. 1. Organy odmawiając wiarygodności wymienionym dokumentom urzędowym, stwierdziły, że ponad wszelką wątpliwość ustaliły, iż wezwania te zostały sfałszowane. Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że ustaleń tych dokonano poprzez wyszukanie na stronie internetowej [...] Sądu Rejonowego m. [...] grafiki posiedzeń tego sądu w sprawach karnych i cywilnych w okresie od lutego do kwietnia 2010 r. Jednocześnie organ pierwszej instancji wskazał, że uzyskanie analogicznych informacji dotyczących okresu, w którym miało zostać wystawione drugie wezwanie było niemożliwe ze względu na brak grafików spraw rozpatrywanych w 2009r. przez [...] Sąd Rejonowy.

Trafnie podniósł pełnomocnik skarżącego, że organy obu instancji w sposób nieobiektywny oraz bez wszechstronnego rozważenia uznały, że przedstawione przez R.D. wezwania sądowe są sfałszowane. Takie stanowisko organów jest sprzeczne z regulacją art. 76 § 1 k.p.a. zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zauważyć przy tym należy, iż organy potwierdziły, że wezwania na posiedzenia zostały sporządzone na oryginalnych urzędowych blankietach i opatrzone pieczęcią.

Sąd podziela stanowisko pełnomocnika strony skarżącej, że organy orzekające w niniejszej sprawie odwołały się do nieweryfikowalnych i bliżej nieokreślonych własnych ustaleń, co do zakresu obowiązków sędziego podpisującego wezwanie oraz samodzielnie przedstawiły opinię co do treści i praktyki stosowania prawa obcego.

Słusznie również podniesione zostało w skardze, że organy dokonując próby obalenia domniemania prawdziwości przedmiotowych dokumentów urzędowych powinny były posłużyć się wiedzą specjalną np. biegłego z zakresu prawa i praktyki jego stosowania w miejscu wystawienia dokumentu.

Nie znajduje również oparcia w przepisach k.p.a. próba obalenia domniemania prawdziwości zagranicznego dokumentu urzędowego, za pomocą ogólnego stwierdzenia przez organy o panującej w [...] na terenie [...] korupcji.

W ocenie Sądu obalenie zgłoszonych przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym dowodów z dokumentów z powołaniem się li tylko na powyżej przedstawione okoliczności stwarza nową lecz niedopuszczalną regułę korzystania ze środków dowodowych. Działanie takie, oznaczające w istocie bezkrytyczne odniesienie się do wyników podjętej przez organ pierwszej instancji czynności wyszukania na stronie internetowej [...] Sądu Rejonowego m. [...] grafiku spraw karnych tego Sądu, narusza zasadę swobodnej oceny dowodów /art. 80 k.p.a./ i powoduje nieuprawnione uwolnienie się organu z obowiązku ustalenia stanu faktycznego przy wykorzystaniu przewidzianych Kodeksie postępowania administracyjnego środków dowodowych. Oczywiście przepis art. 76 § 3 k.p.a. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu, jednakże aby określonemu dowodowi odmówić mocy dowodowej, należy to uczynić przy wykorzystaniu obowiązujących reguł dowodzenia.

Niezależnie od tego Sąd zauważa, że organ pierwszej instancji przeprowadził w postępowaniu administracyjnym dowód zgłoszony przez skarżącego, a to z zeznań jego żony S.M. w sposób niezgodny z jego wnioskiem, a mianowicie w języku [...], gdy tymczasem strona wnosiła o przesłuchanie wymienionej w języku [...], przy udziale tłumacza tego języka. Jeżeli strona zgłasza dowód, to w świetle art. 78 k.p.a. wedle którego żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem, organ administracji może nie uwzględnić jej wniosku dowodowego jedynie w sytuacji, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony. Natomiast jeżeli strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być przeprowadzony przez organ (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA/Ka 2164/00 ONSA 2003/1/33, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 325/09, publ. Lex 589381). Zatem skoro w rozpatrywanej sprawie skarżący podjął działania mające na celu ochronę jego interesów i zaoferował konkretny dowód, które miałby podważyć ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji ( sprawa niniejsza była rozpoznawana ponownie przez organ pierwszej instancji wskutek uchylenia wcześniejszej decyzji przez organ drugiej instancji), to powinnością organu było przeprowadzenie tego dowodu z zachowaniem wnioskowanego przez stronę sposobu jego przeprowadzenia. Wówczas dopiero można uznać, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia określonego dowodu zostało uwzględnione w całości. Nie ulega wątpliwości, że okoliczności, na które zawnioskowano przeprowadzenie powyższego dowodu, miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Podkreślić należy, że zachowanie wymagań wynikających z treści art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. jest bezwzględnym obowiązkiem organu.

Nie przesądzając kierunku i zasadności merytorycznego rozstrzygnięcia naruszenie przez organy uprawnień procesowych strony w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obligowało Sąd do wyeliminowania decyzji organów obu instancji z obrotu prawnego jako zapadłych z naruszeniem powołanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organy obu instancji zastosują się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w niniejszym wyroku.

W związku z tym, że opisane uchybienia proceduralne, dotyczyły postępowań przed organami obu instancji, skutkowały uchyleniem zarówno decyzji zaskarżonej, jak i decyzji ją poprzedzającej.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.) orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, orzeczenie sformułowane w punkcie II wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 tej ustawy. Natomiast o wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy.