Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 595/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15 zzs4 ust. 3, art. 31zq ust. 5, 7 i 8, art. 31zy ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: § 10 ust. 2a pkt 2, ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
article: art. 76 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 3, art. 43
journal: Dz.U. 2020 poz 443
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - tj
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 5 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Asesor WSA Paweł Dańczak, , po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 kwietnia 2021 roku do 30 kwietnia 2021 roku uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, Zakład, organ), na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 i § 10 ust. 1, 2 i 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 i 713, dalej: rozporządzenie) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.), decyzją z [...] r. nr [...] odmówił AM (wnioskodawczyni, skarżąca) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu ZUS wskazał na treść § 10 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia, który stanowi, że zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Zgodnie z § 11 pkt 5 rozporządzenia, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w § 10 ust. 2a pkt 2, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za kwiecień 2021 r. - nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

ZUS wyjaśnił, że na podstawie rejestru wnioskodawczyni posiada nr REGON [...], według którego na dzień 31 marca 2021 r. przeważający nr działalności PKD to 47.99.Z, który nie zawiera się w katalogu uprawnionych do zwolnienia z opłacania należnych składek za kwiecień 2021 r. Zmiana kodu PKD na 96.02.Z nastąpiła dopiero 5 maja 2021 r. W związku z powyższym wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za kwiecień 2021 r.

W skardze z 27 maja 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi AM podniosła, że od momentu rozpoczęcia prowadzenia działalności, tj. od 1 czerwca 2005 r. zajmuje się fryzjerstwem. Nie jest jej wiadome, dlaczego urzędnicy, dokonując wpisu do rejestru wielu różnych kodów PKD nie wprowadzili kodu 96.02.Z jako pierwszego. Od chwili zarejestrowania działalności do 4 maja 2021 r. nie dokonywała żadnych zmian w CEIDG. Ponadto, otrzymując zaświadczenie o numerze REGON w 2009 r. oraz 2010 r. rodzaj przeważającej działalności był wskazany kodem 96.02.Z. Z prowadzonej działalności skarżąca rozlicza się w formie karty podatkowej jako przedsiębiorca prowadzący zakład fryzjerski. Opierając się na stanowisku rzecznika MŚP, który uważa, że z uwagi na cel ustawy organy powinny dążyć do udzielania pomocy wszystkim przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie, spełniają kryteria do jej uzyskania, skarżąca wniosła o ponowne pozytywne rozpatrzenie wniosku o świadczenie postojowe oraz zwolnienie ze składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP za kwiecień 2021 r.

W piśmie z 7 lipca 2021 r. skarżąca uzupełniła skargę, dodając, że wystąpiła do GUS w [...] o wyjaśnienie, dlaczego doszło do zmiany przeważającego kodu PKD. W odpowiedzi skarżąca dowiedziała się, iż od 1 stycznia 2012 r. aktualizacja rejestru REGON dla osób prowadzących działalność gospodarczą odbywa się na podstawie danych przesłanych do urzędów statystycznych w formie wniosków elektronicznych z ewidencji CEIDG, która w 2012 r. została wprowadzona do systemu automatycznie i wówczas kody wprowadzały się w sposób narastający, co spowodowało, że najniższy kod PKD działalności został wprowadzony jako pierwszy. W urzędzie statystycznym nie nastąpiłaby zmiana kodu przeważającej działalności, gdyby w lutym 2021 r. skarżąca nie dokonała aktualizacji w swoim CEIDG z uwagi na utratę ważności dowodu osobistego. Zaistniała sytuacja obrazuje zbieg wielu zdarzeń, które spowodowały, że skarżąca nie była świadoma, iż jej PKD przeważające zostało zmienione. Dlatego w maju 2021 r., kiedy dowiedziała się o zaistniałej sytuacji, natychmiast dokonała zmiany na właściwe PKD. Podkreśliła również, że z prowadzonej działalności rozlicza się w formie karty podatkowej jako przedsiębiorca prowadzący zakład fryzjerski. Taki sposób rozliczania działalności jest przywilejem, z którego mogą korzystać tylko niektóre grupy zawodowe.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie § 10 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia, wydanego w oparciu o ustawowe upoważnienia, zawarte w art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa COVID-19). Przepisy te stanowią podstawę do zwolnienia z obowiązku opłacania szczegółowo wymienionych w nich składek, płatników prowadzących działalność w określonych branżach, którzy zanotowali spadek przychodów z prowadzonej przez nich przeważającej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Rodzaj prowadzonej przez danego płatnika działalności, mającej dla niego charakter działalności przeważającej, zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia, ustala się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON.

Wskazane powyżej przepisy rozporządzenia stanowią podstawę materialnoprawną przyznania zwolnienia, natomiast regulacji procesowych w tym zakresie szukać należy w przepisach ustawy COVID-19.

Te z kolei, w art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19, w zakresie procedowania wniosku o zwolnienie ze składek, odsyłają do regulacji k.p.a., niemniej jednak, jeżeli chodzi o przewidziane tymi przepisami sposoby rozstrzygnięcia wniosku płatnika, to stanowią one, że w przypadku jego pozytywnego załatwienia Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje jednie płatnika składek o zwolnieniu go z obowiązku opłacania tych należności (art. 31zq ust. 5 ustawy COVID-19). Mamy więc w tym wypadku do czynienia z czynnością materialnotechniczną, na podstawie której strona uzyskuje odpowiednią kategorię uprawnień. Wydawanie rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej zarezerwowane zostało jedynie do przypadków odmownego załatwienia wniosku (art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19). Wówczas wydanie tego rodzaju aktu administracyjnego jest bezwzględnie konieczne, ze wszelkimi tego konsekwencjami.

W niniejszej sprawie ZUS, ustosunkowując się do złożonego przez skarżącą wniosku o zwolnienie jej ze składek za kwiecień 2021 r., decyzją z [...]., odmówił zwolnienia z obowiązku opłacenia należności składkowych.

ZUS, oceniając zasadność wniosku skarżącej stwierdził, że z uwagi na niewpisanie w rejestrze REGON do 4 maja 2021 r. jako przeważającego rodzaju jej działalności (poprzez podanie kodu PKD), uprawniającej do wystąpienia o zwolnienie, wniosek nie może zostać załatwiony pozytywnie. W przypadku skarżącej jako kod jej przeważającej działalności wpisano bowiem kod PKD 47.99.Z, a nie PKD 96.02.Z, który to symbol wskazała w swoim wniosku.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, na wstępie należy zaznaczyć, że zdaniem Zakładu w rejestrze REGON jako kod prowadzonej przez skarżącą przeważającej działalności gospodarczej, na dzień 31 marca 2021 r., wpisany był kod 47.99.Z., który nie uprawnia do zwolnienia. Skarżąca podniosła jednak, że od momentu rozpoczęcia prowadzenia działalności, tj. od 1 czerwca 2005 r. zajmuje się fryzjerstwem. Nie jest jej wiadome, dlaczego urzędnicy, dokonując wpisu do rejestru wielu różnych kodów PKD nie wprowadzili kodu 96.02.Z jako pierwszego. Od chwili zarejestrowania działalności do 4 maja 2021 r. nie dokonywała żadnych zmian w CEIDG. Jak twierdzi, prowadzona przez nią przeważająca działalność gospodarcza opiera się na kodzie 96.02.Z, czyli na fryzjerstwie.

Odnosząc się do przeciwstawnych stanowisk stron w omawianym zakresie, stwierdzić należy, że z brzmienia § 10 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia wynika, iż prawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w opłacaniu składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść tego przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom - płatnikom składek, rzeczywiście prowadzącym określone w nim rodzaje działalności. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność", "jako przeważający rodzaj działalności". Sprecyzowanie rodzajów tych działalności, które uprawniają do zwolnienia, nastąpiło natomiast poprzez wskazanie określonych kodów PKD. Dokonano tego jednak w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od cech konkretnego płatnika, domagającego się zwolnienia.

W § 10 ust. 3 rozporządzenia, prawodawca zdecydował się na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma (miało) nastąpić ustalenie przez organ rozpatrujący sprawę, rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie") przez podmiot domagający się zwolnienia. Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Przedmiotowe domniemanie nie ma jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść, jak również odwołanie się do przepisów k.p.a., według którego prowadzone jest postępowanie w sprawie, oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych.

Postępowanie w sprawie ulgi, prowadzone jest na zasadach określonych w przepisach k.p.a. (art. 31zq ust. 7 i ust. 8 ustawy COVID-19), a zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu.

Dane pozyskiwane przez ZUS, w trybie określonym w art. § 10 ust. 3 rozporządzenia, mają charakter urzędowy, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (art. 43 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443 ze zm., dalej: ustawa o statystyce publicznej) i są dla Zakładu wiążące, ale przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a.

Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą, odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a rozporządzenia, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia, tj. danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie zaś na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż ten wynikający z danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON.

Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona bezwzględnie od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie mające na celu uproszczenie postępowania w przedmiocie ulgi (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy jednak do strony inicjującej postępowanie administracyjne. W tym celu powinna ona wskazać okoliczności potwierdzające swoje twierdzenia w tym zakresie, a także, na wezwanie organu, przedstawić odpowiednie dowody.

Dokonując wykładni powyższych przepisów, ZUS powinien uwzględnić zasady wspólne dla systemu prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej, jakie wiążą się z wartością demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Ten sam wymóg powinien przyświecać ustawodawcy podczas konstruowania regulacji normatywnych. Pomoc, o jakiej mowa, na gruncie niniejszej sprawy, powinna być kierowana do podmiotów, które rzeczywiście prowadziły, określony w § 10 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia, rodzaj działalności gospodarczej (co też w treści tego przepisu uczyniono), a nie tylko do tych, które legitymują się określonym rodzajem wpisu, wyłącznie o formalnym charakterze (o znaczeniu dla statystyki publicznej), niezależnie od tego, czy działalność taką faktycznie prowadziły.

Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy o statystyce publicznej). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż ta objęta kodami PKD, wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów zobowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on więc stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m.in. w wyrokach z 7 stycznia 2013 r., sygn. II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r., sygn. II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.

Niezależnie od powyższego zwrócić też należy uwagę na fakt, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani przepisy rozporządzenia nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm.). Nawiązano w nim do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O rodzaju przeważającej działalności gospodarczej nie może zatem świadczyć więc sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni, między innymi § 10 rozporządzenia nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności. W świetle powyższego uznać więc należy, że pomoc, o jakiej mowa w § 10 ust. 2a rozporządzenia, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako działalności przeważającej. Nie można jej także przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w § 10 ust. 2a rozporządzenia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby bowiem konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić na przyznanie pomocy tym, do których została ona skierowana.

Nie można również przy wykładni przepisów ustawy COVID-19 oraz wydanego na podstawie zawartej w niej delegacji rozporządzenia tracić z pola widzenia także tego, że regulacje te, w tym kolejne ich nowelizacje, miały (mają) na celu, m.in. zwalczanie skutków, w tym społeczno-gospodarczych, COVID-19, np. poprzez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania.

Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, a poza tym wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w kwietniu 2021 r., a także we wrześniu 2020 r., bezwzględnie uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.). Dlatego też rozwiązania prawnego, określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia, nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący o zwolnienie podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że w jej ramach ZUS stwierdził, kierując wyłącznie się domniemaniem z § 10 ust. 3 rozporządzenia, że skarżąca nie prowadziła, jako przeważającej, tego rodzaju działalności, która uprawniałby ją do uzyskania zwolnienia ze składek, pomimo przeciwnych jej twierdzeń. Tak więc, w istocie ZUS uchylił się od ustalenia przedmiotu rzeczywistej działalności skarżącej, do czego, w świetle wyżej przedstawionych rozważań, był zobligowany.

ZUS ograniczył się bowiem do zbadania rodzaju przeważającej działalności skarżącej, ujawnionej w rejestrze REGON, pomimo tego, że przepis § 10 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia, jak to wyżej stwierdzono, odwołuje się do faktycznie prowadzonej działalności, a skarżąca podnosiła tego rodzaju okoliczności we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek.

Opisane wyże uchybienia, którymi dotknięte zostało przeprowadzone w sprawie postępowanie, przesądzają o tym, że zaskarżona decyzja dotknięta jest istotnymi wadami; naruszenie przepisów prawa materialnego, przejawiające się w nieprawidłowym ustaleniu warunków zwolnienia, a także przepisów postępowania, pociągające za sobą wadliwe ustalenie stanu faktycznego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu ZUS powinien przede wszystkim ustalić, jaki był rzeczywisty przedmiot prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej, noszącej cechy jej działalności przeważającej. W tym celu przeprowadzi więc pełne postępowanie wyjaśniające, czyniąc niezbędne ustalenia w tym zakresie, na podstawie dostępnych i możliwych do przeprowadzenia dowodów.

W ramach wskazanych wyżej czynności organ powinien odnieść się przede wszystkim do okoliczności faktycznych, związanych z realizowanymi przez skarżącą przedsięwzięciami gospodarczymi. W tym zakresie powinien również wziąć pod uwagę przedłożone przez nią dowody, dokonując ich oceny, a w szczególności odnosząc się w sposób rzetelny i rzeczowy do wynikających z nich okoliczności.

Dopiero zaś stwierdzając ewentualnie, w oparciu o te czynności, prowadzenie przez skarżącą działalności uprawniającej do zwolnienia, odpowiadającej opisanym w sposób abstrakcyjny, poprzez odwołanie do odpowiedniego kodu PKD, jej cechom, zbada skalę spadku przychodów skarżącej, pod kątem tego, czy jej wskaźnik uprawnia do uzyskania wnioskowanej ulgi.

Mając więc na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję.

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej, jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na brak oświadczenia stron, co do możliwości technicznych uczestniczenia w tej rozprawie, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu.

AB/