Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 323/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 170, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 200, art. 2015 par.2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 24 ust. 5, ust. 5a-5c, ust. 5 e-5f
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz S. M. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] 2018 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] 2018 r.,

nr [...] o odmowie umorzenia S. M. należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w oświadczeniu o stanie rodzinnym

i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, S. M. wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 61- letnią małżonką K. M.. Podał, że jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenie na okres od 8 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w firmie E.

Sp. z o.o. z wynagrodzeniem brutto 2 592 zł, co daje 943,17 zł netto. Według Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS kwota wynagrodzenia jest zróżnicowana. Zgodnie z przedłożoną umową zlecenia z wynagrodzenia dokonywane są potrącenia egzekucyjne w wysokości 943,17 zł. Żona natomiast pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 666 zł miesięcznie. S. M. wykazał stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu czynszu w wysokości 350 zł, opłat eksploatacyjnych w kwocie 120 zł oraz kosztów leczenia - 50 zł. Ponadto posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów za 2007 r. w kwocie [...] zł oraz zadłużenia u osób fizycznych w wysokości [...] zł. Wobec zadłużenia postępowanie egzekucyjne prowadzi Komornik Sądowy.

Jest współwłaścicielem mieszkania o pow. 63 m2 położonego przy ul. W. w S. Posiada telewizor o wartości 1 000 zł. Według ustaleń własnych Zakładu, posiada nieruchomość o pow. 0,1110 ha w części 57/1000 na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej (księga wieczysta nr [...]). Na nieruchomości Zakład zabezpieczył swoje należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od maja 1999 r. do października 2008 r. na łączną kwotę [...] zł.

W sekcji dotyczącej prognozy poprawy sytuacji materialnej podał, że ze względu na wiek nie widzi możliwości poprawy swojej sytuacji. W części odnoszącej się

do sytuacji zdrowotnej S. M. wskazał, że choruje na kamicę nerkową

i nadciśnienie.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca wskazał, że jest obecnie zatrudniony na umowę zlecenie do końca 2018 r., a jego wiek to ukończone 63 lata. Nie posiada żadnych oszczędności ani majątku. Żona pobiera emeryturę

w wysokości 660 zł. Zaznaczył, że wyliczone wynagrodzenie w otrzymanej decyzji nie jest stałe i uzależnione od przepracowanych ilości rg. Wnioskodawca nie przedłożył dodatkowych dokumentów.

Organ powołał treść art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 z późn. zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.". Wskazał, że w stosunku do działalności S. M. nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s., nie zachodzą w stosunku do jego zadłużenia. Nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s.

Nie można stwierdzić o zaistnieniu okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu zatrudnienia, ponadto jest współwłaścicielem nieruchomości, na której ZUS zabezpieczył swoje należności. Oznacza to, że możliwe jest skuteczne dochodzenie od niego należności z tytułu składek. Jego sytuacja nie nosi więc znamion całkowitej nieściągalności. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że również nie ma zastosowania przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt4a u.s.u.s.

Następnie organ powołał się na art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek

na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Uznał, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania w stosunku do S. M., ponieważ nie prowadzi on już działalności gospodarczej. Z akt sprawy nie wynika również, aby przestanki wynikające z § 3 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 rozporządzenia zostały spełnione. Wskazane przez wnioskodawcę problemy zdrowotne nie mają wpływu na jego możliwości zarobkowania, o czym świadczy fakt zatrudnienia. Wysokość pobieranego wynagrodzenia (nie uwzględniając potrąceń egzekucyjnych) i kwota świadczenia emerytalnego małżonki przewyższają minimum socjalne ustalone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Rodzina nie korzysta

z pomocy społecznej. Ponadto, nie wskazał on żadnych okoliczności, które uniemożliwiałyby jego żonie podjęcie zatrudnienia, co wpłynęłoby na poprawę sytuacji finansowej. Fakt posiadania innych zobowiązań nie może stanowić podstawy

do umorzenia zaległości składkowych w ZUS. Zdaniem organu, należności z tytułu składek figurujące na koncie rozliczeniowym S. M. nie uległy przedawnieniu, co zostało szczegółowo wyjaśnione w decyzji wydanej w pierwszej instancji.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Kielcach złożył S. M., zarzucając błędne ustalenia faktyczne. Wniósł

o uchylenie decyzji w całości. Wyjaśnił, że w dniu 21 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydał wyrok, sygn. akt I SA/Ke 648/17 uchylający zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję ZUS z 16 czerwca 2017 r.

Sąd wskazał, że umorzenie może zostać dokonane jedynie wtedy gdy należność jest znana i jej wysokość nie jest sporna, gdyż może mieć ona znaczenie dla oceny przesłanek umorzenia i może rzutować na ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie zastosowania ulgi. W każdej podobnej sprawie ZUS powinien wykazać prawidłowo kwotę należności z tytułu składek z uwzględnieniem również tego jaka część zobowiązania została przedawniona. W 2012 roku weszły w życie nowe zapisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które m.in. zmieniły okres przedawnienia składek ZUS. Od tego czasu okres przedawnienia wynosi jedynie 5 lat. umorzenie należności, które nie istnieją. Do końca 2011 roku obowiązywał okres przedawnienia składek ZUS wynoszący 10 lat. Tak długi okres przedawnienia został wprowadzony w roku 2003 (przed tą datą okres przedawnienia składek również wynosił 5 lat).

Od 1 stycznia 2012 r. okres przedawnienia ponownie wynosi 5 lat licząc od dnia, w którym składki stały się wymagalne.

W nowych przepisach znalazło się jednak pewne zastrzeżenie. Otóż jeśli składki stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2012 r., to nowy 5-letni bieg przedawnienia i tak zaczyna się dopiero od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek stanowi sytuacja w której składki wymagalne przed dniem 1 stycznia 2012 r., zgodnie ze starym 10-letnim biegiem przedawnienia, przedawniłyby się wcześniej. W takiej sytuacji przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu,

a nie zgodnie z nowymi przepisami.

We wspomnianym orzeczeniu WSA w Kielcach uznał, że ZUS O/Kielce nie dokonał żadnej analizy w zakresie ewentualnego przedawnienia składek od maja

1999 r. Organ jedynie stwierdził, że wobec skarżącego toczyło się częściowo skuteczne postępowanie egzekucyjne, ale nie podał kiedy się toczyło i w stosunku

do jakich należności. WSA podkreślił, że zachodzi duże prawdopodobieństwo,

że mogło dojść do przedawnienia składek należnych za okres sprzed stycznia 2012 r. Pomimo tego w zaskarżonej ZUS nadal nie precyzuje w uzasadnieniu faktycznego

i prawnego stanu należności, ich prawidłowej wielkości, okresu przedawnienia,

czy ewentualnie czynności skutkujących przerwaniem biegu przedawnienia. Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Doszło do powielenia tego samego schematu wydania wadliwej decyzji organu rentowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2017.2188) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz.U.2017.1369 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").

Przedmiotem rozpoznania jest skarga na decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] 2018 r., po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymującą w mocy własną decyzję z [...] 2018 r. o odmowie umorzenia S.M. należności z tytułu składek.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, że istotne znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż była ona już wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w postępowaniu o sygn. akt I SA/Ke 648/17, zakończonym wyrokiem z dnia 21 grudnia 2017 r., którym uchylono poprzednio wydaną w niniejszej sprawie decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzająca ją decyzję tego organu z dnia [...] 2017 r. Na wskazany wyrok nie złożono skargi kasacyjnej, wskutek czego stał się on prawomocny. Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a.

Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W myśl zaś art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony

i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W orzecznictwie podkreśla się, że działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania także i samego sądu administracyjnego. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania tracą moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

W prawomocnym wyroku wydanym dnia 21 grudnia 2017 r. Sąd podkreślił, że w uchylonej decyzji organ odwoławczy nie dokonał ustalenia, czy i kiedy doszło do przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia zaległości skarżącego dotyczące okresu lat 1999 – 2008. Wskazał, że w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności organ jest zobligowany z urzędu wykazać prawidłowo kwotę należności z tytułu składek, której dotyczy wniosek, bowiem umorzenie tej właśnie konkretnej kwoty stanowi przedmiot postępowania, a przedmiot taki musi być jednoznacznie i prawidłowo określony. Nie jest bowiem możliwe umorzenie należności, które nie istnieją. Sąd w wyroku tym podkreślił, że zasada przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określona została w

art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Następnie przytoczył treść tego przepisu, zgodnie z brzmieniem którego - w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2002 r. - należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Nowe zaś zasady przedawnienia należności z tytułu składek, wprowadzające 10-letni okres przedawnienia weszły w życie 1 stycznia 2003 r. Zostały one wprowadzone ustawą z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.2002.241.2074 ze zm.). Z dniem 1 stycznia 2012 r. został zmieniony przepis art. 24 ust. 4, przez określenie 5 letniego terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców

(Dz.U. 2011.232.1378) do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (art. 27 ust 2 tej ustawy). Wskazać należy, że w przepisie art. 24 przewidziano zdarzenia, które mają wpływ na bieg terminu przedawnienia; układ ratalny, zawieszenie, przerwanie biegu terminu przedawnienia (art. 24 ust 5, 5a, 5b, 5c). Składki na fundusze pozaubezpieczeniowe (tj. Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) ulegają przedawnieniu na takich samych zasadach, jak składki na ubezpieczenia społeczne.

Sąd zwrócił uwagę, że powyższa zasada odnosi się również do składek na ubezpieczenia zdrowotne, z tym że 10-letni okres przedawnienia liczony jest dla składek, które nie przedawniły się przed 1 lipca 2004 r. Stosownie do art. 28 ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U.1997.28.153 ze zm.), która obowiązywała do 1 kwietnia 2003 r., a następnie na podstawie art. 33 ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U.2003.45.391 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 30

czerwca 2004 r., należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna, przy czym bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty na raty i każda inna czynność zmierzającą do ściągnięcia należności, jeżeli o tej czynności został zawiadomiony dłużnik. Od dnia 1 lipca 2004 r. termin przedawnienia na podstawie tej ostatniej ustawy wynosi 10 lat. Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, która obowiązywała do 31 marca 2003 r. stanowiła samodzielny akt normatywny regulujący zakres podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Odrębnie również od zasad przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, regulowała terminy przedawnienia roszczeń. Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (obowiązująca od 1 kwietnia 2003 r. do 30 czerwca 2004 r.) kwestię przedawnienia regulowała w taki sam sposób, jak to czyniła poprzednio obowiązująca ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Zmiana art. 33 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia dokonana przez art. 17 pkt 1 lit. a ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2004.121.1264) z dniem 1

lipca 2004 r. wydłużyła w sposób niekorzystny dla ubezpieczonych termin przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne. Termin ten został wydłużony do lat 10. Również zapis art. 93 ust. 2 obowiązującej od dnia 1 października 2004 r. ustawy z art. 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U.2004.210.2135 ze zm.), zawiera regulację, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Obowiązujące od 1 stycznia 2003r. zasady wyrażone w przepisie art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.1998r.137.887 ze zm.) określały natomiast, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Sąd wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ponownie rozstrzygając sprawę, powinien przede wszystkim wyjaśnić i wykazać w decyzji to, czy i w jakim zakresie zaległe należności uległy przedawnieniu, czy też nie, a w konsekwencji co w istocie jest przedmiotem sprawy. Następnie organ rozważy wszechstronnie zebrany materiał dowodowy i dokona oceny możliwości płatniczych skarżącego w kontekście przesłanek umorzenia, przedstawiając wynik w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi z art. 107 § 3 K.p.a.

W pierwszym zatem rzędzie Sąd jest obecnie zobowiązany dokonać kontroli czy organ zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku o sygn. akt I SA/Ke 648/17 z dnia 21 grudnia 2017 r.

Dokonując tego Sąd uznał, że organ jednie w ograniczonym zakresie zastosował się do powyższej oceny prawnej oraz do wskazań zawartych w powyższym orzeczeniu. Zebrał bowiem informację co do zdarzeń mających wpływ na bieg terminu przedawnienia spornych należności, które wynikają z treści pisma z dnia 28 marca 2018 r. Jednakże ZUS nie dopełnił wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 u.s.u.s.

i art. 107 § 3 K.p.a., obligującymi organ do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, przytoczenia przepisów i wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia. Organ bowiem nie skonfrontował zdarzeń opisanych ww. piśmie tj. decyzji z dnia [...] r.

NR [...] określającej wysokość zadłużenia; decyzji z dnia [...]2017 r. NR [...] określającej wysokość zadłużenia; decyzji z dnia [...]2011 r. znak [...] w sprawie obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym za okres od 21.09.2008 r. do 31.10.2008 r.; decyzji z dnia [...]2011 r. znak [...] w sprawie określenia podstawy wymiaru składek za okres od 21.09.2008 r. do 31.10.2008 r. oraz czynności egzekucyjnych podejmowanych przez Urząd Skarbowy w S., w odniesieniu do każdej składki z danego okresu i z uwzględnieniem przepisów art. 24 ust 5, 5a, 5b, 5c, 5c, 5e, 5f u.s.u.s.

Organ odwoławczy ponadto naruszył art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do kwestii przedawnienia poszczególnych składek, a jedynie ogólnie stwierdził, że nie uległy one przedawnieniu, wskazując przy tym na uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej. W decyzji tej zaś ten sam organ również nie wypełnił wytycznych Sądu, mimo, że zobowiązany był do ich pełnego podporządkowania się co do dokładnego ustalenia, czy oraz które spośród spornych składek uległy przedawnieniu z uwzględnieniem przepisów art. 24 ust 5, 5a, 5b, 5c, 5c, 5e, 5f u.s.u.s.

Obecnie zaś to związanie i obowiązek skontrolowania czy nie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. dotyczy Sądu rozpoznającego ponownie sprawę. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania.

Sąd mając na uwadze powyższe stwierdza, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy powtórnie naruszono przepisy art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak jednoznacznego ustalenia czy i które spośród składek objętych wnioskiem o umorzenie uległy przedawnieniu w kontekście przepisów art. 24 ust 5, 5a, 5b, 5c, 5e, 5f u.s.u.s. i zdarzeń opisanych w piśmie z 28 marca 2018 r. W takiej sytuacji, ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte przede wszystkim w prawomocnym wyroku WSA w Kielcach z dnia 21 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Ke 648/17 oraz ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku. Przy dokonywaniu wykładni przepisów u.s.u.s. dotyczących przedawnienia, organ powinien bowiem mieć też na uwadze, że należności składkowe zabezpieczone hipoteką ulegają przedawnieniu na zasadach ogólnych. Wskazać bowiem należy, że wykładnia art. 24 ust. 5 u.s.u.s., regulującego tę kwestię powinna zostać dokonana przez pryzmat zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 (Dz.U.2013.1313) zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., stanowił: "nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki". Obecnie (tj. po zmianach dokonanych przez art. 1 pkt 58 ustawy

z 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie innych ustaw, (Dz.U.169.1387, ze zm.), odpowiednikiem tego przepisu jest art. 70 § 8 wskazanej ustawy: "nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu". W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny cecha niekonstytucyjności odnosi się także do art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym na dzień ustanowienia hipoteki. Można więc w tej sytuacji mówić o oczywistej niezgodności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP także art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej w zakresie, o którym mowa w omawianym orzeczeniu Trybunału. Oczywistość niezgodności ww. przepisu z Konstytucją RP oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału stanowią wystarczające przesłanki do odmowy zastosowania przez Sąd także przepisu

art. 24 ust. 5 u.s.u.s. Przepis ten objęty jest bowiem takimi samymi zastrzeżeniami, co do jego konstytucyjności jak uregulowanie zawarte w art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, który brzmi analogicznie, jak obowiązujący do dnia 31 grudnia 2002 r. art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej. Mając zatem na uwadze stanowisko przedstawione w cyt. powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego należy stwierdzić, że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości skarżącego nie wyklucza przedawnienia zobowiązań zabezpieczonych hipoteką, co oznacza, że termin przedawnienia należności biegnie na zasadach ogólnych. Zatem przepis art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie może stanowić podstawy prawnej do ustalenia, że nie uległy przedawnieniu należności zabezpieczone hipoteką w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.

W aktach sprawy, jak wyżej wskazano, znajduje się dokument – pismo z 28 marca 2018 r. świadczące o tym, że wystąpiły inne zdarzenia mogące mieć wpływ na bieg terminu przedawnienia przedmiotowych składek. Na okoliczności te wskazuje zresztą sam organ w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, lecz nie analizuje tych zdarzeń w kontekście art. 24 ust 5, 5a, 5b, 5c, 5c, 5e, 5f u.s.u.s. i w odniesieniu do poszczególnych należności składkowych. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jednak czy w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o umorzenie zaległości składki istniały z uwagi na powyższe okoliczności, czy też uległy przedawnieniu

(w całości lub części). Nie jest natomiast rolą Sądu dokonywanie takich ustaleń za organ. Zagadnienie dotyczące przedawnienia należności składkowych skarżącego nie zostało zatem wyjaśnione w stopniu pozwalającym na jednoznaczne przyjęcie, że zaległe składki są wymagalne.

Dlatego należy uznać, że w sprawie nastąpiło naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się organu do wskazań i oceny prawnej zawartej w prawomocnym, wiążącym organ wyroku Sądu. Na powyższe naruszenie zasadnie wskazuje skarżący w skardze. Organ zobowiązany jest wydać decyzję z pełnym poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 153 p.p.s.a.

Z uwagi na charakter stwierdzonych naruszeń Sąd uznał, że przedwczesna była ocena przesłanek umorzeniowych.

Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z

art. 135 p.p.s.a orzekł jak w pkt. 1 wyroku. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z

§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2016 r., poz. 1668).