Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 40/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako "Dyrektor" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako "k.p.a.") oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 i art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz.1201, dalej jako "u.p.e.a."), po rozpoznaniu zażalenia Wójta Gminy S. (dalej jako "skarżący" lub "wierzyciel") na postanowienia Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej jako "organ egzekucyjny") z dnia [...], nr [...] w przedmiocie określenia kosztów egzekucji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec A S.A. (dalej również: "spółka") na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] wystawionych przez wierzyciela. Podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych stanowiła decyzja wierzyciela z dnia [...] określająca wysokość zobowiązania spółki w podatku od nieruchomości za 2010 r., której postanowieniem z dnia [...] nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Wobec pisma spółki o umorzenie postępowania egzekucyjnego, złożonym w związku z uchyleniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze powyższej decyzji wierzyciela z dnia [...], organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 17, art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do nr [...]; a na postanowienie to wierzyciel nie złożył zażalenia.

Zawiadomieniem z dnia [...] organ egzekucyjny zawiadomił wierzyciela oraz spółkę o wysokości kosztów egzekucyjnych.

W związku z wnioskiem wierzyciela o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w administracji organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 17, art. 64c § 4 i § 7 u.p.e.a. określił koszty egzekucyjne w łącznej kwocie [...] zł i obciążył nimi wierzyciela.

Na powyższe postanowienie wierzyciel wniósł zażalenie.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez wierzyciela zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Na powyższe postanowienie Wierzyciel wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego.

Wyrokiem z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1572/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, że zasadnie kosztami egzekucyjnymi obciążono wierzyciela, jednakże w ocenie Sądu przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia art. 64 § 1 pkt 4) oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14. W wyroku tym Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ egzekucyjny, ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, w tym wypadku należnych od wierzyciela, musi wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu wymaganego nakładu pracy. Sąd wskazał przy tym, że organ powinien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, szczególnie kiedy obciążają wierzyciela, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Jednakże organ powinien mieć na uwadze, że z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone.

Wobec uprawomocnienia się powyższego wyroku i doręczeniu odpisu tegoż wyroku wraz ze zwrotem akt administracyjnym Dyrektor postanowieniem z dnia [...], nr [...], uchylił postanowienie organu I instancji z dnia [...] i przekazał sprawę temu organowi celem ponownego rozpatrzenia wskazując na powyższy wyrok z dnia 11 maja 2017 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...], nr [...], określił koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł i obciążył nimi wierzyciela. W uzasadnieniu wskazał, że nie doszło do uchylenia kwestionowanych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14, przepisów, co powoduje, że organy administracji zobowiązane są stosować w prowadzonych postępowaniach przepisy prawa powszechnie obowiązującego, co wynika z treści art. 6 k.p.a. Zauważył przy tym, że w k.p.a. i u.p.e.a. brak jest przepisów, które pozwalałyby na szacowanie kosztów egzekucyjnych. Jednocześnie organ egzekucyjny stwierdził, że aby prawidłowo określić koszty egzekucyjne, co winno być zgodne z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego posiłkowano się przy określeniu kosztów egzekucyjnych podaną w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. maksymalną kwotą kosztów egzekucyjnych. Wskazując zatem kwoty opłaty maniupulacyjnej oraz kosztów zajęcia w stosunku do wszystkich objętych postępowaniem egzekucyjnym tytułów wykonawczych organ egzekucyjny ustalił ich wysokość na kwotę [...] zł.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Wierzyciel zarzucając mu naruszenie:

- art. 6, art. 11 oraz art. 124 § 1 k.p.a. oraz art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady działania organów na podstawie przepisów prawa oraz zasady przekonywania poprzez brak wyjaśnienia przez organ egzekucyjny w oparciu o jakie przepisy naliczył opłatę za czynności egzekucyjne oraz opłatę manipulacyjną, a także poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia podstaw faktycznych i prawnych dokonanego miarkowania naliczonych kosztów powołując się na wątpliwą analogię z art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1572/16 co do tego, że wysokość opłat ustalanych przez organy egzekucyjne nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych;

- art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji poprzez określenie kosztów egzekucyjnych bez uwzględnienia przepisów Konstytucji według wskazań z wyroku Trybunału Konstytucyjnego co przejawiało się tym, że organ egzekucyjny dopuścił się rażącej dysproporcji pomiędzy naliczonymi kosztami postępowania egzekucyjnego, a rzeczywistymi kosztami tego postępowania poprzez ich naliczenie w oderwaniu od okoliczności faktycznej tej egzekucji (nakładu pracy pracownika organu egzekucyjnego, bez uwzględnienia rzeczywistych kosztów i wydatków organu egzekucyjnego).

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor przywołał na wstępie art. 64 c § 1, § 4 § 6a u.p.e.a. Jednocześnie stwierdził, że okolicznością bezsporną w nn. sprawie jest konieczność obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, zaś dla wierzyciela kwestią zasadniczą jest kwestia określenia zasad i sposobu miarkowania opłat egzekucyjnych. Odnosząc się do powyższej kwestii organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz na brak interwencji ustawodawcy w zakresie zmian przepisów obowiązujących dotyczących obciążenia wierzyciela opłatą za zajęcie wierzytelności na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłatą manipulacyjną na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a. Dokonując zatem analizy stanu faktycznego w kontekście powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego organ stwierdził, że w nn. sprawie skuteczność prowadzonej egzekucji wyniosła 100 %, albowiem zawiadomienie o zajęciu zostało przyjęte do realizacji przez Bank w dniu [...]. Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę zarówno na cel prowadzenia egzekucji, a tym samym opłat z nią związanych, a jednocześnie na niski stopień skomplikowania podejmowanych przez organ egzekucyjny ograniczający się wyłącznie do wysłania zajęcia wierzytelności, przy stosunkowo niskim nakładzie pracy związanym z wysłaniem korespondencji pocztą i kosztami dojazdu i delegacji pracownika. Tym samym, w ocenie Dyrektora, nieuzasadnione byłoby obciążenie wierzyciela opłatą za zajęcie innej wierzytelności w kwocie przekraczającej stawkę maksymalną w wysokości 34.200 zł określoną w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. z tytułu zajęcia nieruchomości, którą to czynność przyjmuje się za najbardziej skomplikowaną i pracochłonną czynność. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, niezasadnym byłoby obciążanie do tytułów wykonawczych opłatą za zajęcie innej wierzytelności w kwocie przekraczającej stawkę maksymalną w wysokości 34.200 zł, określonej w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. z tytułu egzekucji z nieruchomości uznawanej za najbardziej skomplikowaną i pracochłonną czynność egzekucyjną. Dyrektor wskazał przy tym, że przepis ten określa maksymalną wysokość opłaty w ten sposób, że opłata za zajęcie nieruchomości wynosi 8% kwoty egzekwowanej należności, jednak nie więcej niż 34.200 zł, przy czym z uwagi na brzmienie art. 64 § 3 u.p.e.a. opłaty te oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego. W ocenie organu odwoławczego ustalenie górnej granicy opłaty chroni przed realizacją nadmiernej funkcji represyjnej tych opłat i ten mechanizm należało zastosować w sprawie, albowiem w stosunku do opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za zajęcie innej wierzytelności u.p.e.a. nie przewiduje maksymalnych kwot. Jednakże, zdaniem Dyrektora, nieuzasadnionym byłoby zastosowanie w sprawie opłaty w wysokości [...] zł (z czego kwoty [...] zł tytułem opłaty manipulacyjnej oraz kwoty [...] zł za zajęcie innej wierzytelności) z uwagi na naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy w pełni skutecznej egzekucji należności objętych tytułami egzekucyjnymi. Z zaleceń Trybunału Konstytucyjnego wynika bowiem, że dopuszczalne jest stosowanie stawek procentowych przy jednoczesnym braku wskazania konieczności stosowania opłat minimalnych. Dyrektor podkreślił, że koszty postępowania egzekucyjnego mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego, a funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu, przynajmniej części, zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Tym samym zasadnym było obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi za zajęcie innej wierzytelności kwotą [...] zł i opłatą manipulacyjną w wysokości [...] zł. Dyrektor wskazał, że skoro ustawodawca uznał, że 8% opłata dla zajęcia nieruchomości może wynosić maksymalnie 34.200 zł, to zachowując proporcje 5% opłata za zajęcie innej nieruchomości może wynosić maksymalnie 21.375 zł. Z kolei w przypadku opłat manipulacyjnych organ odwoławczy przyjął, że kwota ta nie może być wyższa niż 4.275 zł, albowiem stosunek procentowy tej opłaty w wysokości 1% dla zajęcia innej wierzytelności i 8% dla opłaty za zajęcie nieruchomości wynosi 1/8. Przedstawiając zestawienie opłat manipulacyjnych i kosztów zajęcia dla poszczególnych tytułów wykonawczych organ stwierdził, że są one ponad dwukrotnie niższe niż wyliczone przez niego opłaty maksymalne, co przy ogólnej kwocie egzekwowanych należności objętych tymi tytułami ([...] zł) nie stanowi kwoty wygórowanej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1572/16, a także wyroku Trybunału Konstytucyjnego organ stwierdził, że jest on bezzasadny. W tym celu powołał fragment wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W odniesieniu do zarzutu rażącej dysproporcji opłat w stosunku do podjętych czynności egzekucyjnych Dyrektor stwierdził, że w powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny dopuścił możliwość, że wysokość opłat egzekucyjnych może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji, a zatem jest on również bezzasadny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący powtórzył zarzuty z zażalenia oraz argumentację na jej poparcie kwestionując wysokość naliczonej opłaty od każdego z tytułów od stopnia skomplikowania poszczególnych czynności egzekucyjnych, zwłaszcza w świetle zróżnicowania tych opłat. Za niezrozumiałe przy tym skarżący uznał powoływanie się na regulację przewidującą maksymalną stawkę opłaty za czynności zajęcia nieruchomości wynikającą z art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. jako czynność wymagającą nieporównywalnie większego nakładu pracy niż zajęcie wierzytelności dokonane w nn. sprawie, w tym pominięcie przez organy regulacji wynikającej z art. 64a § 1 u.p.e.a. dotyczącej opłat za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny przewidującej maksymalną wysokość w kwocie 68 zł.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie i stwierdzając, że skarga jest, tak jak i złożone uprzednio zażalenie, wewnętrznie sprzeczna z uwagi na powoływanie się w niej z jednej strony na nakład pracy pracownika organu egzekucyjnego przy dokonywanych czynnościach, z drugiej zaś strony odnosi się do regulacji dotyczącej opłat za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny z uwagi na brak analogii pomiędzy nimi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna z jednego powodu, a to naruszenia art. 153 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2016, poz. 718 ze zm.).

W kontekście uwzględnienia skargi z przyczyny wskazanej powyżej przyjdzie wskazać, że tut. Sąd orzekał już w sprawie obciążenia Gminy S. – jako wierzyciela – kosztami egzekucyjnymi prowadzonymi wobec A S.A. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], uchylając postanowienie z dnia [...], nr [...] wyrokiem z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1572/16.

Zasada określona w art. 153 p.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania były przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak przyjął tut. Sąd w wyroku z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1094/17 (dostępny na http//orzeczenia.nsa.gov.pl.) ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. Uchylenie poprzedniej decyzji administracyjnej wyrokiem sądu przekazującym sprawę organom do ponownego rozpoznania ma ten skutek, że kryterium ocenianej poprawności decyzji administracyjnej wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy stanowi sposób podporządkowania się wytycznym sądu i wyrażonej przez sąd ocenie prawnej (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II OSK 3057/15).

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że wyłączenie związania oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci zawartych w wyroku wskazań co do dalszego postępowania, może nastąpić tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 240/06). Okoliczności takie w niniejszej sprawie nie wystąpiły.

Zaakcentowania w tym miejscu wymaga, iż ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie, zaś "wskazania" określają sposób postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia (por. m.in. wyrok NSA z dnia 6 września 2007 r., sygn. akt II FSK 209/07).

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, podobnie jak orzekające w sprawie organy, związany jest ocenami i wskazaniami wyrażonymi przez tut. Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 67/17, a tym samym nie może w odmienny sposób ocenić kwestii w wyroku tym przesądzonych.

Sporną w sprawie jest wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela.

Wiążącym Sąd w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 11 maja 2017 r. Sąd uchylił postanowienie organu egzekucyjnego obciążające wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł. Uzasadniając ten wyrok Sąd stwierdził m.in., że TK wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt 31/14) stwierdził niekonstytucyjność przepisów stosowanych przez organ nadzoru przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, a mianowicie orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Sąd wskazał także, iż Trybunał wywiódł, że "nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego".

WSA w Gliwicach przywołał także te wywody Trybunału, w których zauważono, że "brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną". W ocenie TK brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym są więc zbliżone do podatku. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością.

Sąd stwierdził nadto, że "przywoływany wyrok TK ma takie znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, że w razie braku interwencji ustawodawcy do czasu ponownego orzekania w sprawie, wymaga ponownej oceny prawidłowości stanowiska organu egzekucyjnego z powodu braku konstytucyjności rozstrzygnięcia w zakresie obciążenia wierzyciela opłatą za zajęcie wierzytelności na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 oraz opłatą manipulacyjną na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a. Ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, w tym wypadku należnych od wierzyciela, organ musi wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu wymaganego nakładu pracy. Organ powinien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, szczególnie kiedy obciążają wierzyciela, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych (podkreślenie Sądu). Sąd wskazał nadto, że koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Jednakże organ powinien mieć na uwadze, że z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone.

W związku z powyższym, w postępowaniu ponownym, w razie braku stosownej interwencji ustawodawcy spełniającej standardy wynikające z wyroku Trybunału w sprawie SK 31/14, organ, mając na uwadze art. 8 ust. 2 Konstytucji, kształtując podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wysokości kosztów egzekucyjnych, oprócz art. 64 § 1 pkt 4 oraz § 6 u.p.e.a. bezpośrednio zastosuje art. 2 Konstytucji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji". Jednocześnie Sąd, motywując swoje stanowisko, nakazał zastosowanie analogicznej wykładni prokonstytucyjnej art. 64 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Przyjdzie zaakcentować, że określając należną od wierzyciela wysokość kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł organ egzekucyjny stwierdził, że dokonując analizy uzasadnienia wyroku TK, a także wyroku o sygn. akt I SA/Gl 1572/16 uwzględnił stuprocentową skuteczność egzekucji. Organ nadzoru zaakcentował, że nie można zapominać o celu egzekucji administracyjnej, a więc i opłat z nią związanych, jakim jest doprowadzenie do wykonania obowiązków powstających w obszarze działania administracji. Jednocześnie organ nadzoru zwrócił uwagę na niski stopień skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych przez organ egzekucyjny ograniczających się wyłącznie do wysłania zajęcia innej wierzytelności.

Mając na uwadze powyższe stwierdził, że nieuzasadnione jest obciążenie wierzyciela opłatą za zajęcie innej wierzytelności w kwocie wyższej niż stawka maksymalna w wysokości 34.200 zł, określona w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. z tytułu egzekucji z nieruchomości uznawanej za jedną ze skomplikowanych czynności egzekucyjnych.

Z dotychczasowych rozważań wynika, że organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, które obciążało wierzyciela kwotą kosztów egzekucyjnych, która uznana została przez tut. Sąd za nieadekwatną do podejmowanych w sprawie czynności. Wymaga bowiem zaakcentowania, że uchylonym przez tut. Sąd postanowieniem z dnia [...] utrzymującym w mocy postanowienie organu egzekucyjnego także obciążano wierzyciela kwotą [...] zł.

Organ nadzoru – jak wyżej wykazano – w żaden sposób nie odniósł się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych do skomplikowania podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności, koniecznego dla ich wykonania nadkładu pracy oraz niezbędnych do poniesienia wydatków. Organ nadzoru przyznał, że są to czynności o niskim stopniu skomplikowania, wskazał na stosunkowo niski nakład pracy związany z wysłaniem korespondencji pocztą a jednocześnie, wbrew uprzednio przyjętemu stanowisku Sądu, uznał, że koszty te kształtowały się na poziomie [...] zł. Stanowisko organu jest – zdaniem orzekającego w sprawie składu orzekającego – daleko nieodpowiadające nakładowi pracy, skoro jak wynika z akt egzekucyjnych czynności organu ograniczyły się do nadania klauzul wykonalności wystawionym przez wierzyciela tytułom wykonawczym i do wysłania jednego zawiadomienia do banku, które zostało zrealizowane [...]. Co jednak ważniejsze stwierdzenia tego rodzaju stoją w sprzeczności z oceną wyrażoną przez Sąd w wyroku z dnia 11 maja 2017 r., albowiem uchylając zaskarżone postanowienie, Sąd nakazał organowi po pierwsze określenie kosztów adekwatnie do podejmowanych czynności oraz nakładu pracy a nadto do prokonstytucyjnej wykładni art. 64 §1 pkt 4 i art. 64 §1 pkt 6 u.p.e.a z uwzględnieniem dyrektyw zawartych w wyroku TK w wyroku z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt 31/14. Przyjęcie przez organ egzekucyjny i zaaprobowanie przez organ nadzoru kosztów w wysokości tożsamej co w uchylonym uprzednio postanowieniu podważa ocenę Sądu, wyrażoną w prawomocnym wyroku. Taki sposób procedowania organu II instancji godzi nie tylko w zasadę prawny materialnej, ale również zasadę legalizmu, zwłaszcza wobec ignorowania wskazań Sądu.

Zważywszy, że – jak już wcześniej akcentowano – postanowienie wydane po ponownym rozpoznaniu sprawy jest kontrolowane ze względu na sposób podporządkowania się wytycznym sądu i wyrażonej przez niego ocenie prawnej – Sąd stwierdza, że kryterium tego nie spełniono. Organ nadzoru nie wykonał wyroku WSA w Gliwicach z dnia 11 maja 2017 r., w związku z czym zaskarżone rozstrzygnięcie uchylono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 153 p.p.s.a., ponownie zobowiązując organ nadzoru do wykonania zaleceń sformułowanych we wspomnianym orzeczeniu. Ze względu na niewykonanie wyroku, w czym Sąd nie może zastępować właściwego organu, odniesienie się do argumentacji skargi, poza zarzutem naruszenia art. 153 p.p.s.a. byłoby przedwczesne. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł, obejmującą uiszczony wpis od skargi.